Zoelen van varkens en implicaties voor dierenwelzijn - Wakker Dier

wakkerdier.nl

Zoelen van varkens en implicaties voor dierenwelzijn - Wakker Dier

7 Discussie

7.1 Referenties en citaten

Rapport 381

Voor dit rapport zijn citaten uit 66 literatuurbronnen verzameld. Hiervan waren 48 bronnen met citaten

over zoelen van varkens en wilde zwijnen, en 12 bronnen over zoelen in aanverwante diersoorten (zie

de literatuurlijst). Op basis van de citaten zijn de mogelijke redenen waarom varkens zoelen verkend,

inclusief de mogelijkheid dat varkens zoelen omdat ze het aangenaam vinden. Ook vormen de citaten

de basis voor een beschrijving van het ideale modderbad en voor een inschatting van het belang van

zoelen voor het welzijn van varkens.

7.2 Beschrijving van zoelen van varkens en aanverwante diersoorten

Zoelgedrag is vooral beschreven in kwalitatieve termen. Het is gekoppeld aan veel gedragssystemen

van varkens. Zoelen is gerelateerd aan ingestie (eten en drinken) en fourageren (d.w.z. soortspecifiek

wroeten): wroeten is nodig voor het maken en modificeren van modderpoelen. Varkens drinken ook

vaak in samenhang met zoelen en zoelen vooral uitgebreid na het eten (Sambraus, 1981). Eliminatie

(mesten en urineren) wordt vaak gedaan voor en na het zoelen, maar soms ook wanneer de dieren in

het modderbad zijn. Terwijl het rollen in modder een karakteristieke eigenschap is van het zoelen,

welke een belangrijke rol heeft bij de thermoregulatie van varkens, gaat zoelen ook gepaard met

uitgebreid rustgedrag (tot een gemiddelde duur van 3,5 uur per dag in de studie van Sambraus, 1981).

Ook verschillende schuur- en wrijfgedragingen, elementen van lichaamsverzorging/comfort gedrag,

worden vaak gezien na het zoelen, bijv. om opgedroogde modder van het lichaamsoppervlak te

verwijderen.

Zoelen wordt volop waargenomen in aanverwante diersoorten. Andere evenhoevigen zoals de

Amerikaanse bizon, de waterbuffel en hertachtigen vertonen uitgebreid zoelgedrag. Zoelen in

aanverwante diersoorten wijst op zowel functionele als fylogenetische redenen voor zoelen bij

varkens. Zoelen wordt vooral gedaan wordt door grotere dieren met een lage verhouding tussen

lichaamsoppervlakte en lichaamsgewicht (zoals bij de olifant en de neushoorn). Omdat varkens

afstammen van een relatief grote voorouder, kunnen ze ook een waterminnende aard geërfd hebben

zoals die ook wordt aangetroffen bij andere afstammelingen zoals nijlpaarden en walvissen.

7.3 Redenen om te zoelen

Een uitgebreide lijst is opgesteld met redenen waarom varkens zouden kunnen zoelen. Naast

thermoregulatie, bescherming tegen zonnebrand en het verwijderen van ectoparasieten, kunnen

varkens zoelen vanwege gezondheid (desinfectie van wonden), om bescherming te vinden tegen

bijtende insecten, om de lichaamsgeur aan te passen (bijv. vanwege seksuele, sociale of

antipredatieredenen), om te rusten, te spelen en voor het genot van het zoelen zelf.

In het bijzonder bleek dat zoelen gerelateerd kan zijn aan reproductief gedrag van varkens.

Observaties aan wilde zwijnen suggereert dat beren vaker zoelen gedurende de bronstperiode,

ondanks relatief lage temperaturen (Fernández-Llario 2005). Bij gedomesticeerde varkens heeft

Sambraus (1981) waargenomen dat berige zeugen vaak gedurende korte periodes zoelen.

Uit het overzicht van mogelijke zoelredenen komt naar voren dat we niet te snel moeten denken dat

we een complex gedragsysteem als zoelen van varkens precies begrijpen en/of dat we de behoefte

van varkens aan zoelgedrag met een eenvoudige koelinstallatie en een antiparasitaire behandeling

kunnen ‘verhelpen’. Een andere, misschien belangrijkere suggestie in relatie tot dierenwelzijn, is dat

varkens wellicht zoelen omdat ze het prettig vinden, d.w.z. dat zoelen positief bijdraagt aan welzijn (of

dat nu een ethologische behoefte genoemd kan worden of niet). Dit wordt nader besproken in de

volgende paragraaf.

7.4 Zoelen in relatie tot positief welzijn

Volgens verschillende auteurs (Sambraus, 1981; Van Putten, 2000) en volgens de publieke opinie

(Lassen et al., 2006) lijkt zoelen een positieve bijdrage te kunnen leveren aan het welzijn van varkens.

Zoelen zou belonend kunnen zijn wanneer het verlichting geeft van negatieve ervaringen zoals

hittestress en ectoparasieten. Bovendien omvat werkelijk zoelen een reeks gedragsmatige en

functionele elementen die kunnen bijdragen aan de algehele welzijnsbeleving. Het gaat om

wroetgedragingen die algemeen belangrijk gevonden worden voor welzijn in relatie tot fourageren,

17

More magazines by this user
Similar magazines