plik PDF - Najwyższa Izba Kontroli

nik.gov.pl
  • No tags were found...

plik PDF - Najwyższa Izba Kontroli

Sprawozdanie z działalnościNajwyższej Izby Kontroliw 2006 rokuSupreme Chamber of ControlAnnual Report2006- Poland -1


MisjąNajwyższej Izby Kontrolijest dbałość o gospodarnośći skuteczność w służbie publicznejdla Rzeczypospolitej Polskiej.The missionof Supreme Chamber of Control (NIK)is to promote economic efficiencyand effectiveness in the public serviceto the benefit of the Republic of Poland.WizjąNajwyższej Izby Kontrolijest cieszący się powszechnym autorytetemnajwyższy organ kontroli państwowej,którego raporty będą oczekiwanymi poszukiwanym źródłem informacji dlaorganów władzy i społeczeństwa.The vissionof the NIKis a Supreme Audit Institutionwith a widely recognised standing,whose reports will be an expectedand sought for source of informationfor organs of the state and general public.Spis treściContents2Słowo wstępne Prezesa NIK Mirosława SekułyKierownictwo NIKKolegium NIKStruktura NIKPriorytety kontroliNIK – konsekwentny rozwójTematy kontroliUpublicznianie wyników kontroliWspółpraca z SejmemDziałalność wydawniczaWspółpraca międzynarodowaPracownicy NIKWykonanie budżetu NIKZ dziejów kontroli państwowej w Polsce4 / 6812 / 1314 / 1516 / 1718 / 1924 / 2537383940 / 41424344 / 45Foreword by Mirosław Sekuła, NIK PresidentNIK ManagementNIK CollegeOrganisational Structure of the NIKAudit prioritiesConsistent Development of the NIKAudit SubjectsPublication of audit findingsCooperation with the SejmPublicationsCooperation with other Audit InstitutionsNIK StaffExecution of the NIK budgetBrief history of the Supreme Chamber of Control


Nasze działania,osiągnięcia i sukcesyw 2006 r.Our activities,achievements andsuccesses in 2006158 tematów kontroli planowych2 615 skontrolowanych jednostek245 tematów kontroli doraźnych2 772 przekazane wystąpienia pokontrolne174 informacje o wynikach kontroliprzedłożone Sejmowi10 133 mln zł – wymiar finansowy nieprawidłowościujawnionych w wyniku kontroli1 410 mln zł – wymiar korzyści finansowychuzyskanych w wyniku kontroli52 wnioski de lege ferenda zgłoszonew 20 informacjach158 planned audit subjects2,615 audited bodies245 ad-hoc audit subjects2,772 post-audit statements174 pronouncements on audit resultssubmitted to the SejmPLN 10,133 million recoverd as a result of financialirregularities disclosed in NIK auditsPLN 1,410 million financial benefitsour audits52 de lege ferenda proposals submittedin 20 pronouncements on audit resultsZdaniem zespołu ekspertów kontrole NIKsą wysokiej jakości, zarządzanie zasobamiludzkimi wspomaga działalnośćkontrolną, audyt wewnętrzny NIK jestzgodny ze standardami.NIK podniosła standardy swojej praktykikontrolnej do poziomu standardówmiędzynarodowych.(...)** Raport z przeglądu partnerskiegoNajwyższej Izby Kontroli,dokonanego przezUrząd Kontroli Państwowej DaniiThe team finds that: the SCC achieves highquality when auditing, the managementof human resources supports the audit,internal audit is in compilance withstandards.The SCC has upgraded the auditingpractice in line with internationalstandards. (...)** Peer Review Reportof the Supreme Chamber of Controlof the Republic of Polandby the National Audit Office of Denmark3


Szanowni Państwo,W corocznych sprawozdaniach z działalności Najwyższej Izby Kontroli prezentujemy informacje o jej organizacji, funkcjonowaniuoraz działalności kontrolnej. Szczególne miejsce zajmują w nich omówienia wyników kontroli, w tym dokonane przez Izbę ocenydotyczące sprawności administracji publicznej wszystkich szczebli, a w szerszym kontekście – kondycji struktur państwa.W tym roku pragnę natomiast skoncentrować się na kilku ostatnich latach działalności Izby. Czynię to z kilku powodów,a jednym z nich jest upływająca niebawem moja kadencja na stanowisku Prezesa NIK. Obejmując je w 2001 r. z satysfakcjąstwierdziłem, że zastałem Izbę w dobrym stanie, nieczułą na zmiany politycznych klimatów, w każdych warunkach realizującąswą nadrzędną powinność strażnika grosza publicznego. Tak jest nadal. Jestem też pewien, że Izba w pełni zasługuje na mianoorganizacji „uczącej się”, za sprawą kompetentnych i oddanych pracy ludzi, którzy związali z nią swój zawodowy los.A zatem stale się doskonalimy. Popularne niegdyś porzekadło „lepsze jest wrogiem dobrego” straciło dziś na aktualności i jestprzejawem zachowawczego stosunku do rzeczywistości. Prawda ta dotyczy nie tylko podmiotów prywatnych, funkcjonującychw warunkach ostrej konkurencji rynkowej. Jednostki sektora publicznego również muszą działać w sposób nowoczesnyi elastyczny, szybko dostosowywać się do zmieniających się warunków, realizować przypisane im zadania w sposób wydajnyi skuteczny, z zachowaniem wymogu oszczędności. Z tej perspektywy przyglądamy się podmiotom kontrolowanym, aleidentyczne wymagania stawiamy też naszej instytucji. Można zatem i sobie zadać pytanie: czy Izba jest przygotowana dozachodzących zmian i rosnących wymagań?Aby na to odpowiedzieć, nieustannie wsłuchujemy się w opinie o naszej pracy i staramy się na ich podstawie wyciągać wnioskiusprawniające. Ściśle współpracujemy z Sejmem, poszczególnymi komisjami sejmowymi, w tym z Komisją do Spraw KontroliPaństwowej. Jako najwyższy organ kontroli nie wahamy się też poddać profesjonalnym osądom z zewnątrz, dokonywanymprzez doświadczonych pracowników podobnych instytucji z innych krajów, w drodze tzw. przeglądów partnerskich. W ubiegłymroku Najwyższa Izba Kontroli poddała się właśnie takiej ocenie, dokonanej przez Urząd Kontroli Państwowej Danii. Duńscykontrolerzy w raporcie z przeglądu stwierdzili, że kontrole NIK cechuje wysoka jakość – są obiektywne, dobrze udokumentowanei mają walor reprezentatywności pozwalający na uprawnione uogólnienia. Opinia ta, pochodząca z niezależnego źródła,może być powodem do satysfakcji. Należy pamiętać, że takie oceny nie biorą się z przypadku, nie są wynikiem jednorazowegozrywu ani doraźnej akcji. Trzeba na nie zapracować długoletnim wysiłkiem, determinacją i wytrwałością. W tym kontekściewarto czasami spojrzeć wstecz, aby zobaczyć, jaką drogę przebyliśmy i czego dokonaliśmy.Przełom stuleci zastał Izbę intensywnie przygotowującą się do pracy w warunkach integracji Polski z Unią Europejską.W 2000 r. Komisja Europejska wyraziła pogląd, że elementem dalszego rozwoju NIK powinno być opracowanie metodykikontroli opartej na najlepszych wzorcach stosowanych w najwyższych instytucjach kontrolnych krajów UE. Raporty pokontrolne– zaleciła Komisja – powinny być sporządzane zgodnie ze światowymi standardami.4Kwestią doskonalenia kontroli państwowej wykonywanej przez NIK zajął się też Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. W uchwaleze stycznia 2000 r. zwrócił m.in. uwagę na konieczność przyjęcia przez Izbę długofalowej strategii działania, w tym ustalenianowych zasad polityki kadrowej i zapewnienia – przez właściwą organizację – większej efektywności jej pracy. Sejm


sformułował oczekiwanie, że raporty Najwyższej Izby Kontroli będą prezentowały bardziej pogłębioną diagnozę stanu państwaoraz przedstawiały opis i ocenę mechanizmów powodujących pojawianie się nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu.W 2000 r., na wniosek Prezesa NIK, międzynarodowy zespół ekspertów dokonał przeglądu partnerskiego Izby, w celu ocenyjakości jej działania, w kontekście spełniania wymogów stawianych najwyższemu organowi kontroli państwa, które masię znaleźć w Unii Europejskiej. Eksperci uznali, że NIK jest niezależną, godną zaufania, profesjonalną organizacją. Zalecilijednak, aby dla udoskonalenia pracy Izby opracować m.in. strategię działania NIK, podręcznik kontrolera, wdrożyć nowoczesnysystem zarządzania jakością kontroli oraz określić zasady przejrzystej polityki kadrowej.W lipcu 2002 r. Kolegium Najwyższej Izby Kontroli przyjęło dokument pn. „Strategia NIK – misja i wizja”, będący programemrozwoju określającym cele i kierunki działania Izby. Jednocześnie podjęto prace nad „Standardami kontroli NIK”, wyznaczającyminowe normy w dziedzinie planowania, przygotowania i przeprowadzania kontroli oraz opracowywania dokumentówpokontrolnych. Uwzględniają one nie tylko obowiązujący w Polsce stan prawny, ale też uznane międzynarodowe standardykontroli.Opracowanie przez NIK własnych standardów kontroli stało się punktem wyjścia do prac nad uporządkowaniem metodykikontroli oraz wprowadzenia do obowiązujących procedur kontrolnych rozwiązań przystających do wymagań współczesności.Zwieńczeniem tych prac stał się zatwierdzony w 2003 r. „Podręcznik kontrolera”, zawierający m.in. szczegółowe wytycznestosowania standardów kontroli. Jednym z podstawowych celów jego wdrożenia jest utrzymanie jakości przeprowadzanychprzez Izbę kontroli na uznanym poziomie międzynarodowym.Wysiłki te zostały zauważone i docenione. Komisja Europejska w „Kompleksowym raporcie monitorującym w sprawieprzygotowań Polski do członkostwa w UE”, opublikowanym w listopadzie 2003 r. uznała, że „Najwyższa Izba Kontroli jestniezależną i profesjonalną organizacją, a jej służby kontrolne zadowalająco kontrolują wszystkie fundusze publiczne i unijne”.1 maja 2004 r. Polska wróciła do europejskiej rodziny.W kolejnych latach systematycznie wdrażaliśmy przyjęte rozwiązania. Udoskonaliliśmy proces planowania działalnościkontrolnej, koncentrując ją na najważniejszych sferach funkcjonowania państwa. Ustalając na okresy trzyletnie priorytetowekierunki badań kontrolnych kierujemy się potrzebą identyfikacji przyczyn i mechanizmów nieprawidłowości. Metodykaprzeprowadzanych corocznie kontroli wykonania budżetu państwa uwzględnia międzynarodowe wymogi audytu finansowego.Sprawdzamy funkcjonowanie systemu kontroli wewnętrznej, identyfikujemy zagrożenia korupcją. W coraz większym stopniupostępowanie kontrolne wspomagane jest technikami informatycznymi.Najwyższa Izba Kontroli przeszła głębokie przeobrażenia, dostosowując swoją praktykę kontrolną do międzynarodowegopoziomu. Pragnę jednocześnie podkreślić, że postęp w działaniu Izby nie byłby możliwy bez wykwalifikowanej kadry, o wysokiejetyce zawodowej. Podstawowe zasady, którymi kierują się kontrolerzy Izby, to: rzetelność i uczciwość, niezależność, obiektywizmi bezstronność, kompetencja i staranność, profesjonalne zachowanie i przestrzeganie tajemnicy kontrolerskiej.Wyrazem uznania dla dokonań i wysokiej pozycji NIK w gronie europejskich najwyższych organów kontroli było powierzeniejej roli organizatora spotkania prezesów tych instytucji w grudniu 2006 r., a przede wszystkim – gospodarza VII KongresuEUROSAI, organizacji zrzeszającej najwyższe organy kontroli z 46 krajów Europy oraz Europejski Trybunał Obrachunkowy.Kongres ten odbędzie się w 2008 r. w Krakowie i rozpocznie trzyletni okres przewodnictwa NIK w EUROSAI.Warszawa, czerwiec 2007 r.5


6Ladies and GentlemenW kolejnych sprawozdaniach z działalności Najwyższej Izby Kontroli prezentujemy informacje dotyczące jej organizacji, funkcjonowania,a przede wszystkim ilustrujące działalność kontrolną. Tradycyjnie już, w kręgu szczególnego zainteresowania czytelników sprawozdaniaznajdują się wyniki kontroli, a zwłaszcza prezentowane przez Izbę oceny dotyczące sprawności funkcjonowania administracji publicznejwszystkich Annual Reports szczebli, of a the w szerszym Supreme kontekście Chamber – of kondycji Control struktur (NIK) provide państwa. information Mam nadzieję, on że its będzie operations, tak i tym on razem. audits & their results(including assessments made by the NIK as to the efficiency of public administration at all levels) and, more broadly, onW the tym condition roku pragnę of state jednak structures. skoncentrować się na kilku ostatnich latach działalności Izby. Czynię to z kilku powodów, a jednym z nichjest upływająca niebawem moja kadencja na stanowisku Prezesa NIK. W przedmowie do sprawozdania z działalności Najwyższej IzbyKontroli This time w I 2001 would r., po like niespełna to focus roku on the piastowania NIK’s activities tej zaszczytnej over the funkcji, last few z dużą years. satysfakcją I would stwierdziłem, like to do so że for zastałem several Izbę reasons, w bardzo thedobrym main being stanie. the Dodałem impending też, że end NIK of jest my nieczuła term of na office zmiany as politycznych NIK President. klimatów, When w I was każdych appointed warunkach to the realizuje post in swą 2001, nadrzędną I waspowinność satisfied to strażnika see the NIK grosz in publicznego. a healthy condition, Żywię przekonanie, immune że to jest political tak nadal. upheaval Jestem and też pewien, carrying że out Izba its w primary pełni zasługuje function na as miano theorganizacji guardian of „uczącej public się”, money. za sprawą I believe kompetentnych this is still the i oddanych case. And swojej I know pracy that ludzi, the którzy NIK zechcieli continues z nią to związać develop, swój always zawodowy improving los.thanks to its competent and dedicated staff.Rzecz jasna nie jest tak, że naszej działalności nie można doskonalić. Popularne niegdyś porzekadło „lepsze jest wrogiem dobrego”straciło Thus we dziś continue na aktualności to progress. i jest The przejawem practice zachowawczego of abiding by stosunku old rules do and rzeczywistości. relying on old Prawda solutions ta dotyczy is no longer nie tylko appropriate.podmiotówprywatnych, And this applies funkcjonujących not only to private w warunkach firms that ostrej are konkurencji forced to compete rynkowej. fiercely Jednostki in the sektora market. publicznego Public sector również entities muszą also działać havew to sposób act in a nowoczesny new, modern i elastyczny, way. szybko dostosowywać się do zmieniających się warunków, realizować przypisane im zadaniaw sposób wydajny i skuteczny, z zachowaniem wymogu oszczędności. Z tej perspektywy przyglądamy się podmiotomkontrolowanym, They must adapt ale to changing identyczne conditions, wymagania be flexible stawiamy and też perform naszej their instytucji. tasks effectively, Można zatem efficiently zadać i and sobie economically. samym pytanie: Thisczy is how Najwyższa we judge Izba our Kontroli clients, jest but przygotowana we too need do to zachodzących act in this way. zmian Therefore, i rosnących we wymagań? might ask ourselves the following question:is the Supreme Chamber of Control prepared for the changes that are underway and for the increased range of work?Aby odpowiedzieć na to pytanie, nieustannie wsłuchujemy się w opinie o naszej pracy i staramy się na ich podstawie wyciągać wnioskiusprawniające. In order to answer Ściśle this współpracujemy question, we z listen Sejmem, to the poszczególnymi opinions of komisjami, others on our w tym work z Komisją and we do try Spraw to draw Kontroli conclusions Państwowej. that Jako willnajwyższy result in improvements. organ kontroli We nie closely wahamy co-operate się też poddać with profesjonalnym Parliament and osądom with its z committees, zewnątrz, dokonywanym including the przez Committee doświadczonych for Statepracowników Auditing. As podobnych a Supreme instytucji Audit Institution z innych krajów, (SAI) we w drodze welcome tzw. external przeglądów professional partnerskich. assessments W ubiegłym carried roku Najwyższa out by experiencedIzba Kontrolipoddała officials się from właśnie other takiej SAIs ocenie, - so called dokonanej ‘peer przez reviews’. Urząd Kontroli Państwowej Danii. Duńscy kontrolerzy w raporcie z przeglądu stwierdzili,że kontrole NIK cechuje wysoka jakość – są obiektywne, dobrze udokumentowane i mają walor reprezentatywności pozwalający nauprawnione Last year, the uogólnienia. Supreme Ocena Chamber taka, of pochodząca Control was z niezależnego reviewed by źródła, the National może być powodem Audit Office do satysfakcji. of Denmark. Należy In their pamiętać, peer że review takieoceny report, nie Danish biorą się auditors z przypadku, stated nie that są NIK wynikiem audits jednorazowego are of a high quality, zrywu ani objective, doraźnej well-documented akcji. Trzeba na nie and zapracować representative. długoletnim Thiswysiłkiem, opinion, coming determinacją from an i wytrwałością. independent source, W tym kontekście gives us reason warto to czasami be satisfied. spojrzeć We wstecz, have to aby remember zobaczyć, that jaką such drogę assessmentsprzebyliśmyi are czego not dokonaliśmy.the result of isolated actions. They are given after years of effort, determination and perseverance. In this context,it is sometimes worth looking back to see how far we have come and what we have achieved.Przełom stuleci zastał Izbę intensywnie przygotowującą się do pracy w warunkach spodziewanej integracji w ramach Unii Europejskiej.W The 2000 turn r. of Komisja the century Europejska witnessed wyraziła the NIK pogląd, engaged że elementem in intense dalszego preparations rozwoju for NIK working powinno the być new opracowanie environment metodyki that opartej wouldna follow najlepszych Poland’s wzorcach accession stosowanych the European w najwyższych Union. In instytucjach 2000, the European kontrolnych Commission krajów UE. Raporty stated that pokontrolne the NIK – should zaleciła adopt Komisja an– audit powinny methodology być sporządzane based zgodnie on the best ze światowymi practices of standardami.Supreme Audit Institutions of other EU Member States. The Commissionrecommended that audit reports should be developed in accordance with international standards.Równolegle kwestią doskonalenia kontroli państwowej wykonywanej przez NIK zajął się Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Komisja do SprawKontroli The issues Państwowej, around improvements w uchwale ze stycznia to the 2000 NIK’s r., audit zwróciła methodology m.in. uwagę were na konieczność also considered przyjęcia by całościowej the Parliament strategii of działania the Republic Izby,ze of zwróceniem Poland (Sejm). szczególnej In its resolution uwagi na potrzebę of January ustalenia 2000, nowych the Sejm zasad remarked polityki kadrowej that the i NIK zapewnienia should adopt – przez a właściwą long-term organizację strategy–- including większej efektywności a new human jej pracy. resources Sejm policy sformułował and a new oczekiwanie, management że raporty structure NIK będą that prezentowały would assure bardziej more pogłębioną effective outcomes diagnozęstanu to our państwa work. The oraz Sejm przedstawiały also suggested opis i ocenę that mechanizmów NIK reports should powodujących present pojawianie an in-depth się nieprawidłowości diagnosis of the w State’s jego funkcjonowaniu.condition, asPrzeprowadzony well as descriptions w 2000 and r. assessments przegląd, dokonany of procedures przez międzynarodowy that result in irregularities zespół ekspertów in its pod functioning. egidą SIGMA, miał jednocześnie zazadanie ocenić jakość działania NIK, ze szczególnym zwróceniem uwagi na spełnianie wymogów wynikających z przygotowań Polskido In 2000, członkostwa a motion w Unii Europejskiej. by the NIK President, Eksperci uznali, an international że NIK jest niezależną, team of experts godną zaufania prepared i wysoce a peer fachową review of organizacją, the NIK in działa orderto assess the quality of its activities in the context of the requirements that the Supreme Audit Institution of a candidatecountry needed to fulfil. The experts considered the NIK an independent, trustworthy and professional organization. Theyrecommended, however, that in order to improve its works the NIK should develop an activity strategy and a manual for


auditors, as well as implement a modern quality management system and set out principles for a transparent humanresources policy.In July 2002, the College of the Supreme Chamber of Control adopted ‘NIK Strategy – Mission and Vision’ (‘Strategia NIK– misja i wizja’). This is a development programme setting objectives and directions for the NIK’s activity. At the same time,work on NIK auditing standards began aimed at determining new standards for planning, preparing and conducting audits,and for developing post-audit documentation. They are compliant with both Polish legal regulations and internationallyrecognized auditing standards.Once the NIK developed its own auditing standards, it was ready to start work on organizing its audit methodology andintroducing modern procedures. These works were concluded with ‘Auditor’s Manual‘ (‘Podręcznik kontrolera’), adoptedin 2003. It contains, for instance, detailed guidelines for the application of auditing standards. One of the main objectivesof its implementation is to maintain the quality of NIK audits at the internationally recognized level.These efforts have been appreciated. The European Commission, in its November 2003 report on Poland’s preparationsfor EU membership (published in November 2003), stated that ‘the Supreme Chamber of Control is an independent andprofessional organization whose audits cover all state and European funds.’ And then, on 1 May 2004, Poland joined theEuropean Family.In the following years, we have systematically implemented the solutions adopted. We have improved the audit planningprocess, focusing on the most important elements of the State’s activities. Setting audit priorities for three-year periods,we try to identify the reasons for and the mechanisms of irregularities. The methodology of our annual state budgetexecution audits takes into consideration international standards of financial auditing. We examine the operation of theinternal control system and identify corruption threats. And our audit proceedings are, to a large extent, supported bycomputer assisted technologies.The Supreme Chamber of Control has undergone substantial changes and adjusted its audit methodology to meet internationalrequirements. At the same time, I would like to stress that such progress in the NIK’s work would not be possible withoutits well qualified staff acting in accordance with high ethical standards and confidentiality. The basic principles that ourauditors obey are diligence, honesty and professionalism.The NIK has been recognised for its achievements and its standing among European Supreme Audit Institutions. It wastherefore chosen to organize the meeting of SAI Heads in December 2006 and, more importantly, to host the VII Congressof EUROSAI – the institution that gathers Supreme Audit Institutions from 46 European countries and the European Courtof Auditors. The Congress is scheduled for June 2008 and will mark the beginning of the NIK’s three-year Presidency ofEUROSAI.Warsaw, June 20077


Jacek JezierskiWiceprezesNajwyższej Izby KontroliNIK Vice-PresidentJacek Jezierski urodził się 11 kwietnia 1958 r. w Gdańsku. Jestżonaty, ma dwóch synów. Studia odbył na Wydziale Biologiii Nauk o Ziemi Uniwersytetu Gdańskiego, gdzie uzyskał tytułmagistra biologii ze specjalizacją ekologia zwierząt. W 1981 r.wyjechał na roczną wyprawę naukową Uniwersytetu Gdańskiegodo stacji badawczej PAN na Spitsbergenie.Pracę zawodową rozpoczął w 1983 r. w Stacji OrnitologicznejInstytutu Zoologii PAN w Górkach Wschodnich koło Gdańska.W latach 1985-1990 utrzymywał się z prac wysokościowychprowadzonych przez Klub Wysokogórski „Trójmiasto”. W latach1990-1992 pracował w Biurze ds. Ekologii Komisji KrajowejNSZZ Solidarność.W dniu 15 czerwca 1992 r. Jacek Jezierski rozpoczął pracęw Najwyższej Izbie Kontroli na stanowisku wicedyrektora ZespołuOchrony Środowiska i Gospodarki Przestrzennej, a poreorganizacji – Departamentu Ochrony Środowiska i Budownictwa.Z dniem 1 sierpnia 1998 r. został powołany przez MarszałkaSejmu RP na stanowisko wiceprezesa Najwyższej IzbyKontroli. Aktualnie nadzoruje jednostki NIK kontrolujące m.in.sferę gospodarki, prywatyzacji mienia Skarbu Państwa, sprawsocjalnych i zdrowia, rolnictwa oraz sferę ochrony środowiska.Alpinista, pasjonat wspinaczki wysokogórskiej, polarnik, wolnechwile przeznacza na obserwację i obrączkowanie ptaków chronionychw Polsce – orłów bielików i kormoranów.Jacek Jezierski was born on 11 April 1958 in Gdańsk. He ismarried, with two sons. He graduated from the Faculty ofBiology and Earth Sciences of the Gdańsk University with anMSc degree in animals ecology. In 1981 he participated in aresearch expedition held by the Gdańsk University to the PolishAcademy of Science’s station in Spitsbergen.He started his professional career in 1983 at the OrnithologicalStation of the Zoology Institute of the Polish Academyof Sciences in Górki Wschodnie near Gdańsk. In the years1985-1990 he made his living performing works at greatheights in the High-Mountain Club of “Trójmiasto * ”. From 1990to 1992 he was employed in the Office for Ecology of the NationalCommission of the Independent and Self-Governing Trade Unionof “Solidarity”.On 15 June 1992 he started to work for the NIK as the DeputyDirector of the Team for Environmental Protection and PhysicalManagement, later converted into the Environmental Protectionand Construction Department. On 1 August 1998 he was appointedVice-President of the Supreme Chamber of Control. Currently hesupervises NIK units involved in audits of, for example, economicmatters, privatization of State Treasury assets, labour, socialaffairs, health, agriculture and environmental protection.He is a climber and an explorer of the polar regions. He haspassion for mountaineering. In his spare time, he watches andrings Polish protected birds – eagles and cormorants.* Trójmiasto – Three Cities (Gdańsk, Gdynia and Sopot)9


Józef GórnyWiceprezesNajwyższej Izby KontroliNIK Vice-PresidentJózef Górny urodził się 15 września 1949 r. w Gilowicachk. Żywca. Jest żonaty, ma trzech synów. Studiował na WydzialeOdlewnictwa Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, gdziew 1973 r. uzyskał tytuł magistra inżyniera odlewnika. W tymsamym roku rozpoczął pracę w WSK „PZL-Rzeszów”. W 1981 r.ukończył studia doktoranckie, uzyskując tytuł doktora nauktechnicznych.W 1990 r. został wiceprezydentem Rzeszowa. Funkcję tę pełniłdo 1999 r., w latach 1994-1998 sprawował też mandat radnego.W 1997 r. został wybrany z listy AWS posłem na SejmRP. Przez całą kadencję pracował w sejmowej Komisji OchronyŚrodowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jako jej wiceprzewodniczący,uczestniczył także w pracach Komisji PolitykiPrzestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej, a następnie KomisjiFinansów Publicznych. Jest autorem ponad dwudziestupublikacji krajowych i zagranicznych z dziedziny metalurgiii odlewnictwa.19 października 2001 r. Józef Górny objął stanowisko dyrektorageneralnego NIK, zaś od 20 grudnia 2006 r. jest wiceprezesemNajwyższej Izby Kontroli. Sprawuje nadzór nad jednostkamiNIK kontrolującymi m.in. sferę administracji publicznej, systemówtransportowych i komunikacji, nauki, oświaty, dziedzictwanarodowego, obrony narodowej i bezpieczeństwawewnętrznego.Józef Górny pasjonuje się turystyką – ma uprawnienia przodownikaturystyki górskiej, lubi muzykę klasyczną oraz literaturę.Józef Górny was born on 15 September 1949 in Gilowice, nearŻywiec. He is married, with three sons. In 1973 he graduated fromthe Casting Department of the Mining and Metallurgy Academyin Kraków with an MSc degree in metallurgical engineering.In the same year he started to work for the Transport EquipmentEnterprise in Rzeszów. He was awarded a PhD degree intechnical sciences in 1981.In the 1990s he worked for local government administration,among others as Vice-President of the City of Rzeszów. In 1997he was elected to the Parliament from AWS - the “Solidarity”Election Action. During the whole term of office of theParliament he was the Deputy Chairman of the Committee forEnvironmental Protection, Natural Resources and Forestry. Hewas also a member of the Committee for Physical Management,Construction and Housing Policy and of the Public FinanceCommittee. He is the author of over 20 publications onmetallurgy and founding.On 19 October 2001 Józef Górny was appointed DirectorGeneral of the Supreme Chamber of Control. On 20 December2006 he was appointed the NIK Vice-President. He supervisesthe NIK organisational units responsible for audits of publicadministration, transport systems, science, education, nationalheritage, as well as national defence and internal security.Józef Górny’s passion is tourism, he is a certified leaderin mountain trekking, he also enjoys classical music andliterature.10


Bogdan SkwarkaDyrektor GeneralnyNajwyższej Izby KontroliNIK Director GeneralBogdan Skwarka urodził się 28 maja 1958 r. w Puławach. Jestżonaty, ma córkę i syna. W 1983 r. uzyskał tytuły magistra prawaoraz magistra administracji Uniwersytetu Warszawskiego.W latach 1983-1989 pracował w Instytucie Rozwoju Wsii Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk. W tym czasie uzyskałroczne stypendium rządu Francji i studiował prawo rolne naUniwersytecie w Paryżu. Po powrocie obronił doktorat w InstytuciePaństwa i Prawa PAN. Począwszy od 1989 r. pracowałjako doradca Krajowej Rady Niezależnego SamorządnegoZwiązku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność”,a następnie został doradcą Ministra w Urzędzie Rady Ministrów.W 1990 r. pracował w Kancelarii Prezydenta RP jako dyrektorBiura ds. Wsi. W 1991 r. rozpoczął pracę w parlamencie jakodyrektor Biura Prawnego, a później Biura Legislacyjnego KancelariiSenatu. W 1997 r. objął stanowisko Szefa Kancelarii Senatu.Odbył szereg staży zagranicznych, m.in. w Brukseli, Strasburgu,Waszyngtonie i Ottawie.W październiku 2001 r. rozpoczął pracę w NIK. Był dyrektoremDepartamentu Prawnego i Orzecznictwa Kontrolnego, zaś21 grudnia 2006 r. objął stanowisko dyrektora generalnego NIK.Jest odpowiedzialny m.in. za budżet NIK, realizację strategiiinformatyzacji, nabór pracowników, zamówienia publiczneoraz gospodarowanie mieniem Izby. Nadzoruje departamentywspomagające procesy kontrolne oraz departamenty obsługi.Jest kierownikiem aplikacji kontrolerskiej.Bogdan Skwarka interesuje się sportem, szczególnie piłką nożnąoraz muzyką rockową z lat 1970-1990. Urlopy lubi spędzaćaktywnie, preferuje wędrówki po Tatrach.Bogdan Skwarka was born on 28 May 1958 in Puławy. He is marriedwith a daughter and a son. In 1983, he graduated from the WarsawUniversity with Masters in Law and Masters in Administration. Inthe years 1983-1989, he worked at the Institute of Agriculture andRural Development at the Polish Academy of Sciences (PAN). Then,he received a one-year scholarship from the Government of Franceand studied agricultural law at the University of Paris. After he cameback to Poland, he defended his PhD dissertation at the Institute ofState and Law of the PAN. In 1989, he started working as an advisorat the National Council of the Independent Self-Governing TradeUnion of Farmers „Solidarity” (“Solidarność”), and later he becamean advisor to the Minister at the Office of Council of Ministers. In1990, he worked at the Chancellery of the President of Poland asthe director of the Office for Rural Areas. In 1991, he began to workin the Parliament as the director of the Press Office, and later as thedirector of the Legislative Office of the Chancellery of the Senate.In 1997, he was appointed Head of the Chancellery of the Senate.He was on several placements, for instance in Brussels, Strasbourg,Washington and Ottawa.In October 2001, he began working at the Supreme Chamberof Control (NIK). He was the Director of the Legal and AppealProceedings Department. On 21 December 2006, he was appointedDirector General of the NIK. He is responsible for the NIK budget,implementation of the NIK IT strategy, recruitment, publicprocurement, management of the NIK’s property, etc. He supervisesworks of administrative and audit support departments. He is alsothe manager of the Professional Training for Auditors.Bogdan Skwarka is interested in sports, especially football, and rockmusic from the years 1970-1990. In his spare time, he enjoys activerelaxation, especially hiking in the Tatra mountains.11


Kolegium NIKKonstytucja RP i ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli stanowią,że Izba działa na zasadach kolegialności. Kadencjaczłonków Kolegium, powoływanych przez MarszałkaSejmu, trwa 3 lata. Do zadań Kolegium NajwyższejIzbie Kontroli należą m.in.: zatwierdzanie analizy wykonaniabudżetu państwa i założeń polityki pieniężnejoraz sprawozdania z działalności Izby, uchwalanie opiniiw przedmiocie absolutorium dla rządu, uchwalaniebudżetu NIK i planu pracy, opiniowanie programówi informacji o wynikach szczególnie ważnych kontroli orazrozpatrywanie zastrzeżeń do wystąpień pokontrolnych.Skład Kolegium NIK:Prezes NIK, wiceprezesi i dyrektor generalny NIKMirosław Sekuła– Prezes NIKJózef Górny 1/– Wiceprezes NIKJacek Jezierski– Wiceprezes NIKBogdan Skwarka 2/ – Dyrektor Generalny NIKPrzedstawiciele nauk prawnych i ekonomicznychElżbieta Chojna-Duch – prof. nauk prawnych w Uniwersytecie WarszawskimZbigniew Dworzecki – prof. nauk ekonomicznych w Szkole Głównej HandlowejAdam Jaroszyński– prof. nauk prawnych w Uniwersytecie WarszawskimAntoni Kantecki 3/– prof. nauk ekonomicznych w Szkole Głównej HandlowejFlorian Kuźnik 4/– prof. nauk ekonomicznych w Akademii Ekonomicznej w KatowicachIrena Lipowicz– prof. nauk prawnych w Uniwersytecie im. Kardynała Stefana WyszyńskiegoCzesław Martysz– prof. nauk prawnych w Uniwersytecie ŚląskimMarek Wierzbowski 5/ – prof. nauk prawnych w Uniwersytecie WarszawskimDyrektorzy jednostek organizacyjnych NIK i doradcy Prezesa NIKWaldemar Długołęcki – dyrektor Departamentu Budżetu i FinansówStanisław Jarosz 6/– dyrektor Departamentu Gospodarki, Skarbu Państwa i PrywatyzacjiMieczysław Kosmalski 7/ – dyrektor Delegatury NIK w Warszawie (sekretarz Kolegium NIK)Bogusław Mozga 8/ – doradca Prezesa NIKJózef Płoskonka– doradca Prezesa NIKCzesława Rudzka-Lorentz 9/ – dyrektor Departamentu Administracji PublicznejMarek Zająkała 10/– dyrektor Departamentu Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa WewnętrznegoW 2006 r. Kolegium NIK obradowało na 15 posiedzeniach.121/Od 20 grudnia 2006 r. ; wcześniej - dyrektor generalny NIK2/Do 20 grudnia 2006 r. dyrektor Departamentu Prawnego i Orzecznictwa Kontrolnego3/Zmarł 16 lutego 2006 r.4/Od 16 stycznia 2007 r.5/Do 3 marca 2007 r.6/Do 31 lipca 2006 r. dyrektor Delegatury NIK w Gdańsku7/Sekretarz Kolegium NIK od 21 maja 2007 r.8/Od 16 maja 2007 r. doradca Prezesa NIK; Sekretarz Kolegium NIK do 20 maja 2007 r.9/Od 10 sierpnia 2006 r.10/Do 18 maja 2006 r.


NIK CollegeThe Constitution of the Republic of Poland and the Act of theSupreme Chamber of Control determine that the NIK shouldact in accordance with the principle of collegiate responsibility.The term of office of members of the NIK College appointed by theSpeaker of the Sejm is 3 years.The NIK College tasks include, amongothers: validating the analysis of the state budget execution andmonetary policy guidelines as well as the NIK annual report,passing resolutions concerning the NIK opinion on discharging thegovernment, adopting the NIK’s draft statues, draft budget, andits periodical work plans, preparing opinions on audit programmesand pronouncements on results of particularly important auditsand verifying objections to post-audit statements. The NIKCollege gives its opinion on issues particularly important forthe functioning of the NIK and the State.The NIK College:The NIK President, Vice-Presidents and Director GeneralMirosław Sekuła– NIK PresidentJózef Górny 1/– NIK Vice-PresidentJacek Jezierski– NIK Vice-PresidentBogdan Skwarka 2/ – NIK Director GeneralLegal or economic academicsElżbieta Chojna-Duch – Professor of Law at the Warsaw UniversityZbigniew Dworzecki – Professor of Economics at the Warsaw School of EconomicsAdam Jaroszyński– Professor of Law at the Warsaw UniversityAntoni Kantecki 3/– Professor of Economics at the Warsaw School of EconomicsFlorian Kuźnik 4/– Professor of Economics at the Economic Academy in KatowiceIrena Lipowicz– Professor of Law at the Cardinal Stefan Wyszyński University in WarsawCzesław Martysz– Professor of Law at the Silesian UniversityMarek Wierzbowski 5/ – Professor of Law at the Warsaw School of EconomicsDirectors of the NIK organisational units and Advisors to the NIK PresidentWaldemar Długołęcki – Director of the Budget and Finance DepartmentStanisław Jarosz 6/– Director of the Economy, State Treasure and Privatisation DepartmentMieczysław Kosmalski 7/ – Director of the NIK Regional Branch in Warsaw (Secretary of the NIK College)Bogusław Mozga 8/ – Advisor to the NIK PresidentJózef Płoskonka– Advisor to the NIK PresidentCzesława Rudzka-Lorentz 9/ – Director of the Public Administration DepartmentMarek Zająkała 10/– Director of the National Defence and International Security DepartmentIn 2006 the NIK College held 15 sessions.1/Since 20 Dec 2006; before - NIK Director General2/Till 20 Dec 2006 Director of the Law and Appeal Proceedings Department3/Sadly passed away in 16 Feb 20064/Since 16 Jan 20075/Till 3 Mar 20076/Till 31 Jul 2006 Director of the NIK Regional Branch in Gdansk7/Secretary of the NIK College since 21 May 20078/Since 16 May 2007 Advisor to the NIK President; Secretary of the NIK College till 20 May 20079/Since 10 Aug 200610/Till 18 May 200613


Struktura NIKStatut NIK określa, że w strukturze organizacyjnej funkcjonuje 8 departamentów kontrolnych, wypełniającychswe zadania zgodnie z właściwością rzeczową, 16 delegatur z zakresem terytorialnym zgodnym z podziałemadministracyjnym kraju, 2 departamenty wspomagające postępowanie kontrolne oraz 4 departamenty wykonującezadania w zakresie organizacji i obsługi NIK. Departamenty kontrolne koordynują kontrole lub w nichuczestniczą, w szczególności przygotowują programy kontroli oraz informacje o wynikach kontroli. Delegaturyprzeprowadzają postępowanie kontrolne w organach i jednostkach terenowych zgodnie z właściwością terytorialną.Mogą też – w porozumieniu z właściwym departamentem – przeprowadzać postępowanie kontrolnew naczelnych i centralnych organach państwowych, a także koordynować kontrole.Jednostki organizacyjne NIKwykonujące zadania kontrolneJednostki organizacyjne NIKwspomagające postępowanie kontrolneDepartamentAdministracji PublicznejDepartamentBudżetu i FinansówDelegatura w BiałymstokuDelegatura w BydgoszczyDelegatura w GdańskuDepartament Prawnyi Orzecznictwa KontrolnegoDepartamentStrategii KontrolnejDepartamentGospodarki, SkarbuPaństwa i PrywatyzacjiDepartamentKomunikacji i SystemówTransportowychDepartamentNauki, Oświatyi Dziedzictwa NarodowegoDelegatura w KatowicachDelegatura w KielcachDelegatura w KrakowieDelegatura w LublinieDelegatura w ŁodziDelegatura w OlsztynieJednostki organizacyjne NIK wykonujące zadaniaw zakresie organizacji i obsługi jej funkcjonowaniaDepartamentOrganizacyjnyDepartamentRachunkowościDepartamentSpraw OsobowychDepartamentGospodarczy14DepartamentObrony Narodoweji BezpieczeństwaWewnętrznegoDepartamentPracy, Spraw Socjalnychi ZdrowiaDepartamentŚrodowiska, Rolnictwai ZagospodarowaniaPrzestrzennegoDelegatura w OpoluDelegatura w PoznaniuDelegatura w RzeszowieDelegatura w SzczecinieDelegatura w WarszawieDelegatura we WrocławiuDelegatura w Zielonej Górze


Organisational Structure of the NIKThe Statutes of the NIK provide that it is made up of 8 audit departments operating within their assigned areas,16 regional branches whose geographic territories correspond to the administrative division of the country,2 audit support departments and 4 administrative and general support departments. The audit departmentscoordinate or participate in audit work and, in particular, formulate audit programmes and draw up audit reports.The regional branches conduct audits of local authorities and institutions in their respective jurisdictions. Theymay also act in conjunction with competent departments to audit supreme and central state authorities andcoordinate audit work.Carrying out Audit TasksDepartments and Regional BranchesAudit SupportDepartmentsPublic AdministrationDepartmentBudget and FinanceDepartmentRegional Branch in BiałystokRegional Branch in BydgoszczRegional Branch in GdańskLaw and Appeal ProceedingsDepartmentAudit StrategyDepartmentEconomy, State Treasureand PrivatisationDepartmentCommunicationand Transport SystemsDepartmentScience, Educationand National HeritageDepartmentRegional Branch in KatowiceRegional Branch in KielceRegional Branch in KrakówRegional Branch in LublinRegional Branch in ŁódźRegional Branch in OlsztynOrganisationalDepartmentAccountancyDepartmentAdministrativeDepartmentsHuman ResourcesDepartmentLogisticDepartmentNational DefenceandInternational SecurityDepartmentLabour,Social Affairs and HealthDepartmentEnvironment, AgricultureandSpatial ManagementDepartmentRegional Branch in OpoleRegional Branch in PoznańRegional Branch in RzeszówRegional Branch in SzczecinRegional Branch in WarszawaRegional Branch in WrocławRegional Branch in Zielona Góra15


Priorytety kontroliW dniu 14 grudnia 2005 r. Kolegium NIK uchwaliło Plan pracy NIK na 2006 r., łącznie z priorytetami kontrolina lata 2006-2008, które korespondują z ideami zapisanymi w Strategii NIK – misji i wizji, łączącymi misję Izbyz dbałością o gospodarność i skuteczność w służbie publicznej dla RP. Kierunki kontroli skorelowano z ideąpaństwa przyjaznego obywatelowi, oszczędnego, gospodarującego majątkiem dla pożytku publicznego.Priorytetowe kierunki kontroli stanowiły podstawę Planu pracy NIK na 2006 r., łącznie z określonymi dla nichgłównymi obszarami badań kontrolnych.Priorytetowe kierunki kontroliGłówne obszary badań kontrolnychPaństwoprzyjazne obywatelowiRealizacja przez organy władzy publicznej konstytucyjnych praw obywateli; bezpieczeństwopaństwa (zewnętrzne, wewnętrzne, energetyczne, ekologiczne, funkcjonowanieorganów inspekcji i nadzoru); obsługa obywatela przez urzędy administracji publiczneji służby publiczne; przeciwdziałanie i likwidacja skutków zdarzeń nadzwyczajnych;stosowanie prawa i standardów Unii Europejskiej.Państwo oszczędneStan finansów publicznych, deficyt budżetowy i dług publiczny; pozyskiwaniedochodów budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego; koszty funkcjonowaniaadministracji publicznej; udzielanie pomocy publicznej; realizacja inwestycjifinansowanych ze środków publicznych, w tym inwestycji wieloletnich; pozyskiwanieśrodków Unii Europejskiej i zarządzanie nimi, w tym realizacja programów i planóww ramach Wspólnej Polityki Rolnej; tworzenie warunków do wzrostu gospodarczego(zmniejszanie dystansu w stosunku do państw wysoko rozwiniętych w poszczególnychdziedzinach).Państwo gospodarneProcesy restrukturyzacji, komercjalizacji i prywatyzacji sektorów gospodarki, podmiotówSkarbu Państwa i komunalnych; zarządzanie majątkiem Skarbu Państwa, w tymakcjami i udziałami w spółkach, a także majątkiem samorządowym i przedsiębiorstwpaństwowych; celowość tworzenia i funkcjonowania państwowych agencji zarządzającychmieniem Skarbu Państwa.Ponadto, jako priorytety przyjęto też badanie obszarów zagrożonych występowaniem korupcji oraz analizę funkcjonowania kontroliwewnętrznej w administracji publicznej.16


Audit prioritiesOn 14 December 2005, the NIK College adopted The NIK Work Plan for 2006, together with audit priorities for theyears 2006-2008 directly corresponding to the ideas, referred to in The Strategy of the NIK – Mission and Vision,which combine the mission of the NIK with its care of sound management and effectiveness for the benefit ofthe Republic of Poland. Audit directions have been correlated with the idea of a citizen-friendly, economicaland efficient state.These audit priorities were the basis for the development of The NIK Work Plan for 2006, together with the mainaudit areas set for them for the last year.Audit prioritiesMain areas of auditingCitizen-friendly stateCompliance with constitutional rights of citizens on the part of public authority bodies;state security (external and internal security, energy security, ecological security,functioning of inspection and supervision bodies); services for citizens provided bypublic administration offices; prevention and elimination of emergency events; applicationof European Union laws and standards.Economical stateCondition of public finance, the budget deficit and the public debt;generating revenues of the state budget and local self-government entities;costs of public administration functioning; granting state aid; realisation of publicinvestments, including long-term investments; obtaining and managing EuropeanUnion funds, including implementation of programmes and plans relatedto the Common Agricultural Policy; providing conditions for economic growth(narrowing the gap between Poland and highly developed countriesin particular areas).Efficient stateProcesses related to restructuring and commercialisation of the economy’s sectors,State Treasury and municipal entities; management of State Treasury property, includingstocks and shares in companies, as well as property of local governments andstate-owned enterprises; establishment and functioning of state agencies managingState Treasury property.Other priorities have also been adopted: the obligation to audit corruption-prone areas and to analyse the functioning of internalcontrol in the public administration.17


NIK – konsekwentny rozwójPrzemiany w Polsce, wynikające z transformacji ustrojowej oraz przygotowań doczłonkostwa w Unii Europejskiej, miały wpływ także na proces unowocześnianiakontroli państwowej. Najwyższa Izba Kontroli, jako naczelny organ kontrolipaństwowej zobowiązany do kontrolowania i oceniania innych, nadała wysokipriorytet rozwojowi metodyki kontroli. Stałe doskonalenie funkcjonowaniaIzby wyraża się w dążeniu do spełniania najwyższych standardów jakości,a przez to wzmacniania autorytetu i wiarygodności NIK, w służbie państwui obywatelom.18Uchwała Sejmu RP w sprawiewzmocnienia kontrolipaństwowejW Izbie zainicjowane zostały działania, mające na celu unowocześnieniemetodyki kontroli i dostosowanie własnychprocedur do standardów międzynarodowych. JednocześnieSejm, doceniając znaczenie dobrze funkcjonującej kontrolizewnętrznej oraz dostrzegając wkład Izby w przygotowaniestrategii rozwoju, w dniu 20 stycznia 2000 r. podjął uchwałę,w której uznał za konieczne wzmocnienie i unowocześnieniekontroli państwowej wykonywanej przez Najwyższą Izbę Kontroli.Za podstawowe zadanie kontroli państwowej Sejm uznałustalanie przyczyn nieprawidłowości w funkcjonowaniu państwa.Raporty NIK powinny dawać pogłębioną diagnozę stanupaństwa i przedstawiać ocenę mechanizmów nieprawidłowościwystępujących w administracji publicznej. Sejm zwrócił uwagęna konieczność przyjęcia kompleksowej, długofalowej strategiidziałania Izby oraz sprecyzowania kryteriów wyboru tematykikontroli. W opinii Sejmu, jednym z warunków unowocześnieniakontroli państwowej było ustalenie przejrzystej polityki kadrowejw Najwyższej Izby Kontroli.Przegląd SIGMAW 2000 r. przeprowadzony został przez międzynarodowy zespółekspertów przegląd partnerski, którego celem było dokonanieoceny jakości działalności kontrolnej NIK, ze szczególnymuwzględnieniem wymogów wynikających z przygotowańdo członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Jako płaszczyznęodniesienia dla oceny funkcjonowania NIK przyjęto uznanemiędzynarodowe standardy kontroli.Eksperci stwierdzili, że NIK działa w sposób prawidłowy, jestniezależną i profesjonalną instytucją. Jednocześnie sformułowalizalecenia, mające ułatwić i przyspieszyć udoskonaleniepracy Izby. Do najważniejszych z nich zaliczono opracowaniestrategii działania NIK oraz wydanie podręcznika kontrolera,nadanie priorytetu kontrolom certyfikującym, wdrożenie nowoczesnegosystemu zarządzania jakością kontroli, opracowanieprzejrzystej polityki kadrowej.Doskonalenie metodyki,opracowanie PodręcznikakontroleraW lipcu 2002 r., po szerokiej dyskusji w Izbie, przyjęto dokumentpn. Strategia NIK – misja i wizja, w którym określono cele,kierunki i program działania Izby. Za swój nadrzędny cel – swojąmisję – Izba przyjęła dbałość o gospodarność i skutecznośćw służbie publicznej dla Rzeczypospolitej Polskiej. Wizją NIK jestcieszący się autorytetem organ kontroli państwowej, któregoraporty są oczekiwanym i poszukiwanym źródłem informacjidla organów władzy i społeczeństwa.Jednocześnie trwały prace zmierzające do opracowaniawłasnych standardów kontroli NIK, uwzględniających zarównoobowiązujący w Polsce stan prawny, jak i uznanemiędzynarodowe wymogi stawiane najwyższym organomkontroli. Uznano, że standardy powinny całościowo regulowaćzagadnienia związane z planowaniem, przygotowaniemi przeprowadzaniem kontroli oraz sporządzaniem dokumentówpokontrolnych, a także odnosić się do kwestii zapewnieniajakości postępowania kontrolnego i polityki kadrowej. Opracowaniestandardów kontroli NIK stanowiło punkt wyjścia dla


Consistent Development ofthe NIKTransformations in Poland, resulting from political changes and preparationsfor membership in the European Union, have also influenced the state auditmodernization process. The Supreme Chamber of Control is obliged, as a supremestate audit institution, to examine and assess performance of other bodies, thusit made the development of audit methodology one of its priorities. The NIK’sconstant efforts to improve its functioning are expressed in attempts to meet thehighest quality standards and in consequent improvement of its standing andreliability to the benefit of the State and citizens.Sejm Resolution on strengtheningstate auditThe NIK initiates certain actions aimed at modernizing auditmethodology and at adjusting procedures to internationalstandards. Simultaneously, on 20 January 2000, the Sejm,aware of the importance of efficient external audit and theNIK’s input in establishing a development strategy, adopteda resolution emphasizing the necessity to improve andmodernize state audits carried out by the Supreme Chamberof Control. The Sejm recognized that identification of thereasons for irregularities in the State’s functioning was thebasic task of state audits. The NIK’s reports should provide anin-depth diagnosis of the condition of the State and assessthe mechanisms of irregularities detected in the publicadministration. The Sejm pointed out that it was necessaryfor the NIK to adopt a comprehensive long-term strategy andto develop criteria for selection of audit subjects. According tothe Sejm, one of the prerequisites for modern state auditingwas to establish a transparent human resources policy in theSupreme Chamber of Control.SIGMA Peer ReviewIn 2000 an international team of experts carried out a peerreview aimed at assessing the quality of NIK audit work, inparticular the preparations for Poland’s membership in theEuropean Union. The functioning of the NIK was assessedagainst internationally recognized auditing standards.The experts considered the NIK to be an independent andprofessional institution and, at the same time, presentedrecommendations aimed at facilitating and acceleratingimprovements in its activity, such as developing the NIK’sstrategy and a manual for auditors, giving priority tocertification audits, implementing a modern audit qualitymanagement system and establishing a transparent humanresources policy.Improvementsin methodologyand Auditor’s ManualIn July 2002, after numerous debates within the NIK, TheStrategy of the NIK – Mission and Vision was adopted which setobjectives, directions and the programme of the NIK’s activity.The NIK’s basic objective, or its mission, is to promote economicefficiency and effectiveness in the public service to the benefitof the Republic of Poland. And the NIK’s vision is a SupremeAudit Institution with a widely recognized standing, whosereports are an expected and sought for source of informationfor state bodies and the general public.19


20prac systematyzujących własny dorobek w zakresie metodykikontroli. Ich rezultatem stał się zatwierdzony w czerwcu 2003 r.Podręcznik kontrolera. Poszczególne rozdziały podręcznika odpowiadajągrupom standardów i zawierają szczegółowe wytycznemetodyczne, umożliwiające stosowanie ich w praktycekontrolnej. W skład podręcznika wszedł również Kodeks etykikontrolera NIK, zawierający zbiór wartości, zasad postępowaniai norm, którymi powinny kierować się osoby wykonujące tenzawód.Niezwłocznie przystąpiono do wdrażania przyjętych rozwiązańmetodycznych. W szczególności udoskonalono proces planowaniadziałalności kontrolnej Izby. W celu koncentracji badańna najważniejszych sferach funkcjonowania państwa zaczętookreślać, przyjmowane na okresy trzyletnie, priorytetowekierunki kontroli. Wprowadzono również zasadę ustalaniagłównych obszarów badań kontrolnych, na podstawie analizyryzyka oraz analizy bieżącej sytuacji społeczno-gospodarczej.Przyjęto również, że w ramach każdej kontroli identyfikowanebędą obszary zagrożone wystąpieniem korupcji, a także badanebędzie funkcjonowanie kontroli wewnętrznej.Zmodyfikowano podejście do corocznie przeprowadzanejkontroli wykonania budżetu państwa, będącej obowiązkiemustawowym NIK i jednym z priorytetów w działalności Izby.Zastosowano w niej międzynarodowe standardy prowadzeniaaudytu finansowego, w tym dotyczące wydawania opiniiw sprawie prawidłowości sporządzania sprawozdań budżetowychi poświadczania prawidłowości zamknięcia rachunków.Najwyższa Izba Kontroli, jako naczelny organ kontroli państwowejzobowiązany do kontrolowania i dokonywania ocenydziałalności organów państwa i innych jednostek, powinnaspełniać najwyższe standardy jakości. Standardy te stosuje sięna każdym etapie postępowania kontrolnego – począwszy odzaplanowania i przygotowania kontroli, jej przeprowadzenia,a skończywszy na realizacji wyników kontroli. Z tego względuwdrożono opisany w Podręczniku kontrolera system dbałościo jakość kontroli, zgodny z normą ISO 9000. Określone w nimwymagania dotyczą bieżącej kontroli jakości w procesie kontroli,realizowanej w ramach wypełniania obowiązków na poszczególnychszczeblach nadzoru nad postępowaniem kontrolnym.Jakość kontroli sprawdzana jest także w drodze wewnętrznychprzeglądów partnerskich, podczas których kontrolerzy z jednejjednostki organizacyjnej NIK oceniają pracę innej jednostki.Wnioski z takich przeglądów są przedmiotem szczegółowychanaliz i służą wyeliminowaniu błędów o charakterze systemowymi poprawie jakości wykonywanej pracy.Zadaniem o kluczowym znaczeniu dla podnoszenia jakościdziałalności kontrolnej było także dokonanie zmian w politycekadrowej NIK. Przyjęto zasadę, że proces rekrutacji nastanowiska kontrolerskie odbywa się na zasadach otwartego,wieloetapowego konkursu. Znacząco rozszerzono katalogszkoleń oferowanych kontrolerom. W 2005 r. unowocześnionorównież sposób przeprowadzania corocznych ocen pracownikówmianowanych.Wprowadzanie nowoczesnych metod kontroli wspierane jeststosowaniem technik informatycznych. W 2004 r. przyjętodokument pn. Strategia informatyzacji NIK, określający cele,zasady, priorytety i kierunki rozwoju systemu informatycznegow Izbie. Osiągnięcia NIK w informatycznym wspomaganiudziałalności kontrolnej zostały pozytywnie ocenione podczasprzeglądu, dokonanego we współpracy z Urzędem KontroliPaństwowej Danii. W sporządzonym w lutym 2006 r. raporciekońcowym z tego przeglądu stwierdzono, że wykorzystaniesystemów informatycznych w Izbie jest efektywne.


At the same time, the NIK worked on developing its ownauditing standards that would be compliant with both Polishlegal regulations and international requirements set forSupreme Audit Institutions. It was decided that NIK standardsshould regulate the issues related to planning, preparing andconducting audits and to development of post-audit documents.They should also cover the questions of audit proceedingsquality and human resources policy. The development of NIKauditing standards allowed it to systematize its achievementsin the area of audit methodology. They were concluded withthe Auditor’s Manual, adopted in 2003. The chapters of themanual are structured according to the groups of standardsand contain detailed methodological guidelines that can beused by auditors in practice. The manual also contains the Codeof Ethics, which is a set of values and norms that should becomplied with by auditors.The NIK immediately started implementing the methodologicalstandards that had been set. In the first place, the auditplanning process has been improved. In order to focus audits onthe most important elements of the State’s functioning, the NIKhas decided to identify priority audit directions for three-yearperiods. The NIK has also introduced the principle of identifyingmain audit areas on the basis of risk analyses and analyses ofsocio-economic conditions. It has been also decided to tracecorruption-prone areas in every audit and to examine internalcontrol functioning.Moreover, the approach to annual state budget executionaudits, one of the priority tasks of the NIK, has been modified. Itemploys international standards of financial auditing, includingthose related to giving opinion on regularity of budget reportsdevelopment and on certification of closure of accounts.The Supreme Chamber of Control, in order to reliably assessthe activity of state bodies and other entities, should meet topquality standards. These standards are applied at every stageof audit proceedings, from audit planning and preparations,through the audit itself, to implementation of audit results.That is why the quality management system based on ISO9000 has been introduced in accordance with the Auditor’sManual. The requirements it describes concern current qualitycontrol in the audit process, implemented as an element ofaudit supervision at particular levels. Audit quality is alsoexamined through internal peer reviews, in which auditorsfrom one organizational unit of the NIK assess the work ofanother unit. Conclusions from such reviews are subject to anin-depth analysis and are a means to eliminate system errorsand to improve the quality of the work performed.Changes in the human resources policy were another keyelement of the improvement of the NIK’s activity. Candidatesfor auditors are now recruited through an open multi-stagecompetition. Besides, the training portfolio offered to auditorshas been widened. In 2005, the procedure of annual evaluationof nominated employees was also modernized.Introduction of new audit methods is supported with theuse of computer assisted technologies. In 2004, the NIK ITStrategy was adopted, setting objectives, principles, prioritiesand development directions regarding NIK informationtechnologies. Achievements in the area of IT developmentwere assessed positively during a peer review organized incollaboration with the National Audit Office of Denmark. Thepeer review final report, issued in February 2006, states thatthe use of IT systems in the NIK is effective.21


22Przegląd partnerski NIKprzeprowadzony przez UrządKontroli Państwowej DaniiKierownictwo NIK postanowiło poddać realizację strategiii postęp na drodze unowocześniania metodyki kontroli ocenieobiektywnego partnera – najwyższego organu kontroliz innego kraju. Pięć lat po przeglądzie SIGMA kierownictwo Izbyzwróciło się do Urzędu Kontroli Państwowej Danii o przeprowadzeniekolejnego przeglądu partnerskiego NIK. Jego głównymcelem było dostarczenie Sejmowi i opinii publicznej informacji,czy kontrole Izby są wysokiej jakości, a sporządzane informacjeo ich wynikach dostarczają obiektywnej i użytecznej wiedzyo funkcjonowaniu państwa. Oceniono także postęp dokonanyprzez NIK od czasu poprzedniego przeglądu.Przegląd partnerski przeprowadzony został w 2006 r. W jegowyniku stwierdzono, że Izba korzysta ze skutecznych metodkontroli oraz przeprowadza kontrole zgodnie z zapisami ustawyo Najwyższej Izby Kontroli oraz Podręcznikiem kontrolera.Wysoko oceniono działalność audytora wewnętrznego NIK,a także zarządzanie zasobami ludzkimi, zwłaszcza proceduryzapewniające przejrzysty nabór kandydatów na stanowiskazwiązane z wykonywaniem i nadzorowaniem czynności kontrolnych.Zauważono też dbałość o szkolenia pracowników.W porównaniu z ocenami i wnioskami z poprzedniego przeglądudokonanego przez SIGMA, Izba dokonała znaczącegopostępu. Zdecydowana większość ówcześnie sformułowanychzaleceń została wdrożona, a NIK podniosła standardy swojejpraktyki kontrolnej do poziomu światowego.Dalsze doskonaleniedziałalności kontrolnej NIKDzięki działaniom podjętym w ostatnich latach wiele jużosiągnięto, ale wiele można jeszcze dokonać. Kierunki dalszychdziałań w zakresie doskonalenia działalności kontrolnejwynikają z wewnętrznej dyskusji nad możliwościami ulepszeń,jak również z monitorowania rozwoju, dokonującegosię w kontroli zewnętrznej na świecie. Rozwój metodyki kontrolispowodował potrzebę upowszechniania osiągnięć orazpropagowania dobrych praktyk kontrolnych – służy temuwydawany przez Izbę Przegląd Metodyczny. Uczymy się nawłasnych doświadczeniach, uczymy się od innych i – uczymyinnych. Stałe doskonalenie funkcjonowania Izby wyraża sięw dążeniu do wzmacniania autorytetu i wiarygodności NIKw służbie Państwu i obywatelom. Przyjętą strategię realizujemykonsekwentnie.


Peer review of the NIKcarried out by the National AuditOffice of DenmarkThe NIK management decided that the implementation of TheStrategy of the NIK and the progress in modernization of auditmethodology should be assessed by an impartial partner, thatis a Supreme Audit Institution of another country. Five yearsafter SIGMA’s review, the NIK management addressed theNational Audit Office of Denmark with a request to carry outanother peer review of the NIK. Its main purpose was to providethe Sejm and the public opinion with information on whetherNIK audits are of high quality and whether pronouncements onaudit results contain objective and useful details on the State’sfunctioning. Moreover, the progress made by the NIK since theprevious peer review was assessed.The peer review took place in 2006. It confirmed that the NIKapplied effective audit methods and carried out its audits incompliance with the provisions of the Act on the NIK and theAuditor’s Manual. The activity of the NIK internal auditor wasalso considered positive, and so was the human resourcesmanagement, especially the procedures guaranteeingtransparent recruitment to the posts of auditors and auditsupervisors. The efforts to provide the employees with a varietyof training courses were also appreciated by the reviewers. Incomparison with the results of the previous review, the NIK hasmade significant progress. The majority of recommendationsthat had been formulated by SIGMA were implemented, and theNIK adjusted its auditing standards to the international level.Further improvementsin NIK auditsDue to activities undertaken in recent years a lot has been done,but there is still a lot to do. Directions of further activities in thearea of audit improvement stem from internal discussions andfrom development monitoring that is taking place in externalaudit all over the world. Audit methodology developmentmade it necessary to publicize achievements and popularizegood practices in auditing, and this is the main objective ofPrzegląd Metodyczny (Methodological Review) published by theNIK. We try to learn from our own experiences, we learn fromothers and we teach others. Our constant efforts to improve thefunctioning of the NIK are expressed in the improvement of thestanding and reliability of the NIK in its activities for the benefitof the State and citizens. We are consistent in implementing thestrategy that we have adopted.23


Tematy kontroliKontrola wykonania budżetupaństwaState budget execution auditKontrola wykonania budżetu państwa należy do najważniejszychobowiązków Izby, wynikających wprost z ustawy oNajwyższej Izbie Kontroli. Oznacza to, że przy konstruowaniuplanu pracy Izby zadanie to zawsze znajduje się na pierwszymmiejscu.W 2006 roku, spośród 158 zakończonych tematów kontroliplanowych, 93 dotyczyły wykonania budżetu państwa. Kontrolerzypoświęcili temu ogromnemu przedsięwzięciu czwartączęść swojego czasu pracy. Informacje o wynikach kontrolibudżetowych stanowiły ponad połowę wszystkich informacjiprzedłożonych Sejmowi przez Izbę w ubiegłym roku.Kontrole budżetowe koordynuje Departament Budżetu i Finansów,a uczestniczą w nich wszystkie jednostki organizacyjneNajwyższej Izby Kontroli wykonujące zadania kontrolne. Efektemich pracy jest opracowanie Analizy wykonania budżetu państwai założeń polityki pieniężnej – dokumentu, który, zgodniez Konstytucją, Prezes NIK przedstawia każdego roku na plenarnymposiedzeniu Sejmu. W ścisłym związku z ustaleniami tychkontroli pozostaje też treść opinii w przedmiocie absolutoriumdla Rady Ministrów, przedkładanej corocznie Sejmowi przezIzbę.State budget execution auditing is one of the most importanttasks of the Supreme Chamber of Control, resulting from theAct on the Supreme Chamber of Control. Therefore, this task isalways treated as the priority during development of the NIK’swork plan.In 2006, 93 out of 158 finnishing planned audits were relatedto the state budget execution. NIK auditors devoted almosta quarter of their working time to this task. Pronouncementson results of state budget audits constituted over a half of allpronouncements submitted to the Sejm by the NIK last year.State budget audits are coordinated by the Budget and FinanceDepartment and they involve all audit departments of theSupreme Chamber of Control. After these audits, an Analysisof the state budget execution and the monetary policy guidelinesis developed, that is the document which, pursuant to theConstitution, is every year submitted by the NIK President tothe Sejm at its plenary session. The NIK’s opinion on the voteof discharge for the Council of Ministers, submitted every yearby the NIK to the Sejm, is prepared on the basis of the findingsof this document..24


Audit SubjectsFinanse publicznei instytucje finansowePublic financeand financial institutionsWykonanie założeń polityki pieniężnej w 2005 r.Realizacja przez urzędy skarbowe dochodów budżetu państwaz podatku od towarów i usług w latach 2004-2005Wykorzystanie dotacji budżetowych przeznaczonych na restrukturyzacjęzatrudnienia w górnictwie węgla kamiennegow 2005 r., z uwzględnieniem pożyczki Banku ŚwiatowegoLikwidacja kopalń węgla kamiennego w 2005 r., z uwzględnieniemwykorzystania dotacji budżetowych, w tym pożyczkiBanku ŚwiatowegoWydatki majątkowe jednostek samorządu terytorialnegow latach 2004-2005 (III kwartały)Prawidłowość wykorzystania środków Wojewódzkiego FunduszuOchrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w OpoluWywiązywanie się przez inwestorów strategicznych z zobowiązańpozacenowych zawartych w umowach prywatyzacyjnychniektórych bankówImplementation of the monetary policy guidelines in 2005Management of State Budget incomes from the Value AddedTax in the years 2004-2005 by tax officesManagement of budgetary subsidies for employment restructuringin the coal mining sector in 2005, including funds fromthe loan from the World BankClosure of coal mines in 2005, including the use of budgetarysubsidies and the loan from the World BankInvestment expenditure of local self-governmental entities inthe years 2004-2005 (three quarters)Utilisation of the Regional Fund for the Protection of the Environmentand Water Economy in OpoleMeeting obligations, other than those related to prices, includedin privatisation agreements of some banks on the part ofstrategic investors25


Tematy kontroliAdministracja publicznaPublic administrationWywiązywanie się wojewodów i jednostek samorząduterytorialnego z obowiązku udostępniania informacji publicznejKoszty funkcjonowania administracji samorządowejRealizacja wniosków sformułowanych po kontroli przygotowaniai produkcji dowodów osobistych oraz prawidłowościdziałań administracji rządowej w zakresie modernizacjii rozbudowy systemu personalizacji dokumentówosobistychŚwiadczenie usług publicznych przez niektóre organy administracjirządowej przy zastosowaniu mediów elektronicznychPrawidłowość planowania i wykorzystania środków na wynagrodzeniaoraz zmiany w organizacji wewnętrznej jednostekadministracji publicznej stopnia wojewódzkiegoSkładanie oświadczeń majątkowychRealizacja przez organy administracji publicznej obowiązkuzapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom imprezy „PrzystanekWoodstock” w Kostrzynie nad OdrąMeeting the obligation to provide access to public informationon the part of regional governors (voivodes) and local self-governmentalentitiesCosts of self-governmental administration functioningImplementation of recommendations of the audit of preparationsfor and production of personal identity cards and theaudit of activities of the governmental administration relatedto modernisation and extension of the system for personalisationof identity documentsServices for citizens provided by some governmental administrationbodies with the use of electronic mediaPlanning and management of funds for remunerations andchanges in internal organisation of public administration entitiesat the regional levelDelivery of financial disclosure statementsMeeting the obligation to ensure security for the participantsin the Przystanek Woodstock festival in Kostrzyn on the part ofpublic administration bodies26


Audit SubjectsBudownictwo, gospodarkaprzestrzenna i mieszkaniowaFunkcjonowanie nadzoru budowlanegoZintegrowany System Katastralny w latach 2000-2005(I półrocze)Przygotowanie, realizacja i finansowanie budowy siedzibyTelewizji Polskiej SA w WarszawieRealizacja inwestycji finansowanej ze środków publicznychpn. „Gdańskie Centrum Muzyczno-Kongresowe na WyspieOłowiance”Realizacja inwestycji drogowych w Gorzowie Wielkopolskimfinansowanych ze środków publicznych w latach 1999-2004Gospodarowanie lokalami użytkowymi w miastach województwapodlaskiego w latach 2003-2004 i w I kwartale 2005rokuConstruction, physicaldevelopment and housingindustryFunctioning of construction supervisionIntegrated Cadastre System in the years 2000-2005(1st half)Development, implementation and construction of the newbuilding of Telewizja Polska SA (Polish Television) in WarsawRealisation of the Gdańsk Music and Congress Centre on theOłowianka Island investment, financed from public fundsInvestments in roads in Gorzów Wielkopolski financed frompublic funds in the years 1999-2004Management of business establishments in towns of thePodlaskie Voivodship in the years 2003-2004 and in the 1stquarter of 200527


Tematy kontroliIntegracja europejskaRealizacja płatności bezpośrednich dla rolników po wejściudo UE w latach 2004-2005 (I półrocze)Funkcjonowanie systemu wewnętrznej kontroli finansowejfunduszy strukturalnychWykorzystanie funduszy strukturalnych w ramach ZintegrowanegoProgramu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego(ZPORR)Wykorzystanie przez małe i średnie przedsiębiorstwa pomocyfinansowej uzyskanej w ramach programu „PHARE 2001Spójność Społeczno-Gospodarcza - Rozwój Małych i ŚrednichPrzedsiębiorstw” z Funduszu Dotacji InwestycyjnychEuropean integrationDirect payments for farmers after the accession to the EU inthe years 2004-2005 (1st half)Internal financial control system of the Structural FundsUse of the Structural Funds in the framework of the IntegratedRegional Development Operational Programme (ZPORR)Use by small and medium-sized enterprises of financialsupport from PHARE 2001 Social and Economic Cohesion –Development of Small and Medium – Sized EnterprisesGospodarkaWpływ działalności Narodowych Funduszy Inwestycyjnych nawyniki gospodarcze wybranych zakładów naprawczych taborukolejowegoPrzekształcenia własnościowe, procesy naprawcze i likwidacyjnew wybranych przedsiębiorstwach państwowych nadzorowanychprzez Wojewodę ŁódzkiegoEconomyImpact of National Investment Funds’ activities on financialresults of entities dealing with rolling stock repairsPrivatisation, remedial and liquidation processes in state-ownedcompanies supervised by the regional governor (voivode)of the Łódzkie Voivodship28Działalność zakładów energetycznych w zakresie ograniczanianieuzasadnionych strat energii wprowadzanej do sieci elektroenergetycznychi wpływu tych strat na wysokość ustalanychtaryfActivity of energy distributors with regard to limitations onunjustified losses of energy introduced to the grid and the impactof these losses on energy


Kultura i ochronadziedzictwa narodowegoWykorzystanie środków publicznych na funkcjonowanie instytucjikultury prowadzonych przez Ministra KulturyGospodarowanie środkami publicznymi przez instytucje kultury,dla których organizatorem jest Miasto Stołeczne WarszawaCulture and NationalHeritage ProtectionUse of public funds assigned for cultural institutions managedby the Minister of CultureManagement of public funds by public cultural institutionsorganised by the Capital City of WarsawAudit SubjectsObrona narodowaOsiąganie przez Wojska Lądowe zdolności obronnych wynikającychz procesu planowania obronnego Organizacji TraktatuPółnocnoatlantyckiego (NATO) - poufnaOsiąganie przez Siły Powietrzne zdolności obronnych wynikającychz procesu planowania obronnego Organizacji TraktatuPółnocnoatlantyckiego (NATO) - poufnaProces rekonwersji zawodowej żołnierzy zawodowych odchodzącychz Sił Zbrojnych RPNational DefenceDevelopment of defence capability by the Army resulting fromthe NATO’s defence planning process (confidential)Development of defence capability by the Air Forces resultingfrom the NATO’s defence planning process (confidential)Professional reintegration of regular soldiers leaving the PolishArmed Forces29


Tematy kontroliNauka, oświata i wychowanieScience, Education, SchoolingDziałalność wybranych jednostek badawczo-rozwojowychRealizacja programów badawczych finansowanych ze środkówpublicznychOrganizacja i finansowanie szkolnictwa ponadgimnazjalnegoOrganizacja egzaminów eksternistycznych w systemieoświatyOdpłatność za studia w państwowych szkołach wyższychActivity of research and development unitsImplementation of research programmes financed from publicfundsOrganisation and financing of secondary educationOrganisation of external examinations in the educationsystemFees for studying at public higher schoolsKultura fizyczna i sportFinansowanie ze środków publicznych sportu wyczynowegoPhysical Culture and SportFinancing of competitive sports from public funds30


Audit SubjectsRolnictwoAgricultureWykorzystanie środków wspólnotowych z Finansowego InstrumentuWspierania Rybołówstwa (FIWR) na restrukturyzacjęrybołówstwa morskiegoFunkcjonowanie rolnictwa ekologicznego w PolsceFunkcjonowanie systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt naterenie województwa małopolskiego dla zapewnienia bezpieczeństwasanitarno-weterynaryjnegoUtilisation of European funds from the Financial Instrumentfor Fisheries Guidance (FIFG) for restructuring of marinefisheriesOrganic farming in PolandAnimal identification and registration system in the MałopolskieVoivodship aimed at ensuring sanitary and veterinarysafetyZdrowieFunkcjonowanie systemu przygotowania kandydatów do zawodu lekarzaUdzielanie zamówień publicznych przez samodzielne publiczne zakładyopieki zdrowotnej z terenu województwa pomorskiegoHealthSystem of training candidates for medical doctorsAwarding public procurement by independent public healthcare centers inthe Pomorskie Voivodship31


Tematy kontroliSkarb państwaState Treasury32Restrukturyzacja i przygotowanie prywatyzacji spółek sektorachemii ciężkiejPrywatyzacja Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego SAZagospodarowanie mienia Zasobu Własności Rolnej SkarbuPaństwa przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowywe Wrocławiu w latach 2000-2004Gospodarowanie przez starostów nieruchomościami stanowiącymiwłasność Skarbu PaństwaPrywatyzacja przedsiębiorstw przemysłu spirytusowegoRestrukturyzacja i przekształcenia własnościowe w sektorzeelektroenergetycznymWykorzystanie przychodów i akcji z prywatyzacjiRestrukturyzacja i przekształcenia własnościowe w przemyślecukrowniczymGospodarowanie przez Agencję Mienia Wojskowego składnikamimienia Skarbu Państwa w latach 2002-2005Gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa przez Zakłady AzotoweKędzierzyn SAPrywatyzacja Zakładów Azotowych Kędzierzyn SARestructuring and privatisation development in companies ofthe heavy chemistry sectorPrivatisation of the PKO PB SA bankManagement of the property of the Agriculture PropertyResources of the State Treasury by the Agricultural PropertyAgency, Local Branch in Wrocław in the years 2000-2004Management of State Treasury fixed property by governors atthe second level of administrationPrivatisation of the distilling industry companiesRestructuring and privatisation of the electrical powersectorUse of incomes and shares from privatisationRestructuring and privatisation of the sugar industryManagement of State Treasury resources by the Military PropertyAgency (Agencja Mienia Wojskowego) in the years 2002-2005Management of State Treasury resources by the KędzierzynNitrogen Production Plant (Zakłady Azotowe Kędzierzyn SA)Privatisation of the Kędzierzyn Nitrogen Production Plant(Zakłady Azotowe Kędzierzyn SA)


Audit SubjectsSprawiedliwośći sprawy wewnętrzneJustice and Internal AffairsPrzygotowanie Policji do zwalczania przestępczości zorganizowanej(poufna)Przygotowanie służb celnych do wykonywania na północnowschodnimi wschodnim odcinku granicy państwowej zadańzwiązanych z akcesją Polski do Unii Europejskiej w latach 2002-2005 ( I kw.)Realizacja zadań ustawowych przez Biuro Ochrony RząduOrganizacja i realizacja procesu szkolenia i doskonalenia zawodowegow PolicjiReagowanie Policji w województwie mazowieckim na zgłoszeniao przestępstwach i zaginięciach osób w latach 2003-2004Sprawowanie przez prezesów sądów rejonowych i MinistraSprawiedliwości nadzoru nad działalnością komorników,w zakresie określonym ustawą o komornikach sądowychi egzekucjiPreparations of the Police for combating organised crime(confidential)Preparations of customs services for tasks on the north-easternand eastern sections of the state border related to Poland’saccession to the European Union in the years 2002-2005 (1stquarter)Performance of tasks by the Government Protection Bureau(BOR)Professional training for the PoliceReactions of the Police in the Mazowieckie Voivodship to reportson crimes and missing persons in the years 2003-2004Supervision over debt collectors by heads of district courtsand the Minister of Justice in compliance with the act ondebt collectors and enforcement procedures33


Tematy kontroliŚrodowiskoEnvironmentGromadzenie i udostępnianie informacji o środowisku w latach2004-2005Segregacja, odzysk, unieszkodliwianie odpadów komunalnychw gminach, ze szczególnym uwzględnieniem odpadówbiodegradowalnychFunkcjonowanie parków narodowych w zakresie zachowania,zrównoważonego użytkowania oraz odnawiania zasobówprzyrodyPrzestrzeganie wymagań związanych z opłatami dotyczącymikoncesji na wydobywanie wybranych kopalin pospolitychi podstawowych w latach 2002-2004Gospodarowanie odpadami opakowaniowymi i poużytkowymiPozyskanie i sprzedaż drewna w Państwowym GospodarstwieLeśnym „Lasy Państwowe” w latach 2002-2004Collecting and giving access to information on the environmentin the years 2004-2005Segregation, recycling and neutralisation of communal wastein municipalities, especially with regard to biodegradablewasteFunctioning of national parks with regard to conservation,sustainable use and restoration of natural resourcesMeeting the requirements related to fees for licences for extractingminerals in the years 2002-2004Treatment of utility wasteAcquisition and sales of wood in the ‘Lasy Państwowe’ NationalForests Enterprise in the years 2002-200434


Audit SubjectsTransport i łącznośćTransportand CommunicationsZabezpieczenie interesów Skarbu Państwa w umowachkoncesyjnych na budowę i eksploatację autostrad A2 i A4Wykonywanie zadań przez administrację publiczną w zakresiebudowy autostrady A1 północ-południeWykonywanie postanowień umowy koncesyjnej na budowęprzez przystosowanie autostrady A4 na odcinku Katowice-Krakówdo wymogów autostrady płatnej i jej eksploatacjęFinansowanie dróg publicznych zarządzanych przez samorządywojewódzkie i powiatoweWprowadzanie zmian organizacyjnych w p.p.u.p. „Poczta Polska”w 2005 r.Działalność Biura Studiów i Projektów Łączności TELEPROJEKTProtection of the State Treasury’s interests in licence agreementsrelated to construction and maintenance of A2 and A4motorwaysPerformance of tasks by the public administration with regardto the construction of A1 motorwayImplementation of provisions of the licence agreement on theadjustment of A4 motorway, section Katowice-Kraków to therequirements of a toll motorway and its maintenanceFinancing of public roads managed by local self--governmentsOrganisational changes in the Polish Post Office ‘Poczta Polska’in 2005Activity of the Office of Studies and Projects for CommunicationsTELEPROJEKT35


Tematy kontroliZabezpieczenie społeczneSocial SecurityRozliczanie składek na ubezpieczenia emerytalne, przekazywanychprzez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do otwartychfunduszy emerytalnych w latach 2001-2005 (I półrocze)Przygotowanie i funkcjonowanie systemu rent strukturalnychWykonanie zadań z zakresu rehabilitacji leczniczej realizowanejw ramach prewencji rentowej przez Zakład UbezpieczeńSpołecznych i Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznegooraz wydatkowania środków na ten celPrawidłowość świadczenia usług przez domy pomocyspołecznejSettlement of pension contributions transferred by theSocial Insurance Institution (ZUS) to open pension fundsin the years 2001-2005 (1st half)Developing and functioning of the structural pensionssystemTasks related to medical rehabilitation performed by theSocial Insurance Institution (ZUS) and the Agricultural SocialInsurance Fund (KRUS) as a means for limiting the numberof health pensionsServices offered by welfare homes36


Upublicznianiewyników kontroliPublicationof audit findingsAudit SubjectsPodawanie do wiadomości publicznej wyników kontroliNIK jest wypełnieniem konstytucyjnego prawa obywatelido informacji o funkcjonowaniu organów administracjii instytucji publicznych oraz działalności osóbpełniących funkcje publiczne. Obywatele mają możliwośćwystępowania do Najwyższej Izby Kontroli z wnioskamio udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną.Serwis internetowy www.nik.gov.pl wraz z Biuletynem InformacjiPublicznej, zawiera informacje o działalności Izbyi prezentuje najważniejsze dokumenty publikowane przezNIK: analizy wykonania budżetu państwa i założeń politykipieniężnej, sprawozdania z działalności Izby oraz informacjeo wynikach kontroli, przedłożone wcześniej Sejmowi RP.Informowaniu opinii publicznej o wynikach kontroli i upowszechnianiuwiedzy o NIK służą także konferencje prasowe.W 2006 r. media szeroko informowały o działalności NIK– poświęcono jej 4631 publikacji w prasie oraz 1437 audycjiw radiu i telewizji.Publication of results of NIK audits is the fulfilment ofthe citizens’ constitutional right to be informed of thefunctioning of administration bodies, public institutions andpublic officials. Citizens can address the NIK with requestsfor information via the Internet. The NIK’s website www.nik.gov.pl and Public Information Bulletin (Biuletyn InformacjiPublicznej) contain information about the activity of theSupreme Chamber of Control and present the most importantdocuments it publishes, such as analyses of the state budgetexecution and monetary policy guidelines, the NIK’s activityreports and pronouncements on audit results that have beensubmitted to the Sejm.Furthermore, the NIK informs about results of its audits andpopularizes the knowledge of its functioning through pressconferences. In 2006, the media presented numerous materialsrelated to the NIK’s activity, including 4,631 publications in thepress and 1,437 broadcasts on television and on the radio.37


Współpracaz SejmemCooperationwith the SejmNIK jest naczelnym organem kontroli państwowej i podlegaSejmowi RP, a jej podstawowym zadaniem jest dostarczaniewiedzy o stanie państwa. Realizuje je, przedkładając informacjeo wynikach kontroli. W 2006 r. NIK przedłożyła Sejmowi RP174 informacje. Bieżąca współpraca wyraża się uczestnictwemprzedstawicieli Izby w pracach legislacyjnych i obradach komisjisejmowych, w trakcie których mogą oni zgłaszać uwagi do przedłożeńrządowych oraz do informacji, sprawozdań i projektówdokumentów. W 2006 r. przedstawiciele Izby wzięli udziałw 916 posiedzeniach komisji sejmowych. Ponadto NIK złożyłado Sejmu 52 wnioski de lege ferenda, postulując nowelizacjęprzepisów rangi ustawowej oraz zmiany w rozporządzeniachdotyczących kluczowych dla funkcjonowania państwakwestii.Prezes NIK wystąpił na 2 posiedzeniach plenarnych, przedstawiającSejmowi Analizę wykonania budżetu państwai założeń polityki pieniężnej w 2005 r. oraz Sprawozdaniez działalności NIK w 2005 r. W styczniu 2006 r., podczas debatysejmowej zaprezentował informację o funkcjonowaniutransportu lądowego w Polsce, stanie jego infrastruktury orazdziałalności organów odpowiedzialnych za określenie strategiipaństwa w tym sektorze gospodarki.The NIK is a supreme state audit body, subordinate to the Sejm(the lower chamber of the Polish Parliament) and its maintask is to provide information on the situation of the State.The NIK fulfils this task through submitting pronouncementson audit results. In 2006, the NIK submitted to the Sejm 174pronouncements. The cooperation between the two institutionsis shown through participation of NIK representatives inlegislative works and sessions of parliamentary committees,during which they may submit comments on governmental bills,reports and draft documents. In 2006, NIK representatives tookpart in 916 sessions of parliamentary committees. Moreover,the NIK submitted to the Sejm 53 de lege ferenda proposalspostulating changes in normative acts and in regulationsrelated to the main areas of the State’s functioning.The NIK President took the floor at two plenary sessionspresenting to the Sejm The Analysis of the State BudgetExecution and Monetary Policy Guidelines in 2005 and the NIKActivity Report for 2005. In January 2006, during one of the Sejmsessions, he presented the pronouncement on the functioningof surface transportation, the condition of its infrastructure andthe functioning of bodies responsible for developing the State’sstrategy in this sector of the economy.38


DziałalnośćwydawniczaPublicationsNajstarszym wydawnictwem, ukazującym się od 1956 r., jestdwumiesięcznik Kontrola Państwowa, przeznaczona nie tylkodla kontrolerów, ale także dla odbiorców zewnętrznych. Publikujeona artykuły z dziedziny prawa, ekonomii, gospodarki i finansów,przedstawia ustalenia ważniejszych kontroli prowadzonychprzez Izbę oraz prezentuje systemy kontroli funkcjonującew innych krajach. W 2006 r. ukazały się dwa numery specjalne.Trzeci numer Kontroli Państwowej miał szczególny charakter– poświęcono go 50. rocznicy ukazania się czasopisma.Propagowaniu dobrych praktyk kontrolnych służy PrzeglądMetodyczny – nowy, specjalistyczny periodyk, przeznaczonydo użytku wewnętrznego, którego pierwszy numer ukazałsię w maju 2006 r. Przybliża on techniki prowadzenia kontrolioraz popularyzuje nowatorskie rozwiązania stosowane w NIKi innych najwyższych organach kontroli na świecie. Pismoma otwartą formułę – zamieszcza opinie czytelników orazumożliwia wymianę poglądów na aktualne tematy związanez kontrolą. Okazjonalnie ukazują się Biuletyn NIK oraz BiuletynInformacyjny.NIK wydaje także książki – przede wszystkim specjalistycznepozycje z zakresu metodyki badań kontrolnych. Popularyzującdobre praktyki oraz doświadczenia innych najwyższych organówkontroli, tłumaczy i wydaje zagraniczne podręczniki zdziedziny kontroli. W 2006 r. nakładem Izby ukazała się książkaduńskiego autora, Rolfa Elm-Larsena pt. Kontrola wykonaniazadań. Ponadto, w 2006 r., wydano polsko-angielską, skróconąwersję Sprawozdania z działalności NIK w 2005 r., przeznaczonądla odbiorcy zagranicznego.The oldest magazine, issued since 1956, is Kontrola Państwowa(State Audit Journal) addressed both to auditors and those notprofessionally involved in auditing. It contains articles relatedto law, economics, economy and finance, as well as findingsof the most important audits carried out by the NIK. It alsoprovides information on audit systems operating in othercountries. In 2006 two special issues of Kontrola Państwowawere published. The third edition of Kontrola Państwowa wasdedicated to the 50th anniversary of the publication of the firstissue of the magazine and presented its history.Przegląd Metodyczny (Methodological Review) is a newspecialist magazine addressed to NIK auditors, publishedsince May 2006, dedicated to popularization of good practicesin auditing. It presents audit techniques and new solutionsapplied at the NIK and Supreme Audit Institutions of othercountries. The formula of this periodical allows the readers topresent their opinions and exchange views on matters relatedto auditing. The NIK also publishes Biuletyn NIK (NIK Bulletin)and Biuletyn Informacyjny (Information Bulletin) which appearon an irregular basis.The NIK also publishes books dedicated, in the first place,to audit methodology. In a bid to popularize good practicesand experiences of other Supreme Audit Institutions, theNIK prepares translations of foreign publications related toauditing. In 2006, it published the book by Rolf Elm-Larsenentitled Performance Audit and a Polish – English version ofSupreme Chamber of Control Annual Report 2005 addressedto foreign readers.39


Współpraca międzynarodowaDziałalność międzynarodowa NIK w 2006 r. koncentrowała się na współpracyz Europejską Organizacją Najwyższych Organów Kontroli EUROSAI orazKomitetem Kontaktowym prezesów najwyższych organów kontroli państwUE i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Rozwijano współpracęz INTOSAI, ARABOSAI i EUROCONTROL. NIK utrzymywała aktywne kontaktyz najwyższymi organami kontroli państw członkowskich UE, krajów EuropyŚrodkowej i Wschodniej oraz Chin, Mongolii, Kazachstanu, Indii i Meksyku.Do priorytetowych dziedzin współpracy należały: kontrola środowiskai środków unijnych, współpraca transgraniczna i regionalna, a także wymianadoświadczeń w zakresie doskonalenia standardów, metodyki kontroli orazsystemu szkoleń kontrolerów. Szczególną formą współpracy był przeglądpartnerski NIK, przeprowadzony przez Urząd Kontroli Państwowej Danii.40Udział NIK w kontrolachmiędzynarodowychW 2006 roku kontrolerzy Izby uczestniczyli, jako obserwatorzy,w 13 kontrolach ETO prowadzonych w Polsce, w większościpoświęconych poświadczeniu wiarygodności za lata obrachunkowe2005-2006. NIK angażowała się szczególnie w działaniazwiązane z 14 międzynarodowymi kontrolami równoległymi,które dotyczyły m.in. ochrony środowiska, zabezpieczeniaprzeciwpowodziowego, raportowania o nieprawidłowościachw wykorzystaniu Funduszy Strukturalnych UE oraz zagadnieńzwiązanych z funkcjonowaniem obszarów przygranicznych.Kontrole równoległe prowadzone były najczęściej z udziałemnajwyższych organów kontroli krajów sąsiadujących z Polską:Litwy, Białorusi, Ukrainy i Słowacji.Formy współpracydwustronnej i wielostronnejPracownicy NIK w 2006 r. przeprowadzili wykłady dla kontrolerówz najwyższego organu kontroli Albanii – w ramachprojektu realizowanego przez SIGMA. Szkolenia dotyczyłym.in. reformowania najwyższych organów kontroli w okresietransformacji ustrojowej, postępowania kontrolnego, działańzapobiegających korupcji oraz stosunków najwyższychorganów kontroli z krajowymi partnerami zewnętrznymi.W marcu NIK była organizatorem seminarium dla kontrolerówz najwyższych organów kontroli Białorusi, Litwy, Rosji, Ukrainyi Polski, podczas którego zaprezentowano ich osiągnięciaw dziedzinie postępowania kontrolnego. We wrześniu PrezesNIK wziął udział w corocznym spotkaniu przedstawicieli najwyższychorganów kontroli państw bałtyckich i nordyckichw Rydze, zaś w październiku uczestniczył w spotkaniu prezesównajwyższych organów kontroli krajów Grupy Wyszehradzkiej,Austrii i Słowenii.ZebranieKomitetu Kontaktowegoprezesów najwyższych organówkontroli państw UE i ETOW grudniu 2006 r. NIK zorganizowała w Warszawie dorocznezebranie Komitetu Kontaktowego. Uczestniczyli w nim prezesinajwyższych organów kontroli 27 państw członkowskich UEoraz Prezes ETO, prezesi najwyższych organów kontroli krajówprzystępujących i kandydujących do UE oraz reprezentanciKomisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego. Na wniosekPrezesa NIK Komitet przyjął uchwałę W sprawie wzmocnieniai usprawnienia współpracy między najwyższymi organamikontroli Unii Europejskiej w celu poprawy rozliczalności środkówwspólnotowych.EUROSAIOd 1999 r. NIK koordynuje pracę Grupy roboczej EUROSAI ds.kontroli środowiska. NIK była współorganizatorem spotkaniagrupy, w listopadzie 2006 r., w Luksemburgu. Poświęcono jekontrolom ochrony bioróżnorodności w Europie, a także kontrolomochrony przeciwpowodziowej. Jako koordynator grupyNIK przyczyniła się do utworzenia podgrup ds. kontroli skutkówklęsk żywiołowych i powodowanych przez człowieka oraz ds.eliminacji odpadów radioaktywnych. NIK bierze też udział wpracach innych grup roboczych EUROSAI: ds. informatyki, ds. ulgi zwolnień podatkowych, ds. badań wskaźników efektywnościdziałania administracji podatkowej oraz ds. szkoleń. Istotną formąaktywności NIK na forum EUROSAI były przygotowania doVII Kongresu EUROSAI, który odbędzie się w 2008 r. w Krakowie.Zarząd EUROSAI zatwierdził zaproponowane przez NIK tematykongresu: Jakość kontroli, Kontrola programów społecznych wzakresie edukacji oraz Kontrola programów społecznych w zakresieaktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych.


Cooperation withother Supreme Audit InstitutionsIn 2006, international activities of the NIK mainly concentrated on cooperation with the European Organizationof Supreme Audit Institutions – EUROSAI and with the Contact Committee of the Heads of the Supreme AuditInstitutions of the European Union Member States and the European Court of Auditors (ECA). The NIK also developedcooperation with INTOSAI, ARABOSAI and EUROCONTROL. Active relations were continued involving the SupremeAudit Institutions of the EU Member States, of the countries of Central and Eastern Europe, as well as of China,Mongolia, Kazakhstan, India and Mexico. Priority cooperation areas covered environmental auditing, audits ofEU funds, transboundary and regional cooperation, as well as exchange of experiences regarding standards andmethodology improvement and auditor training systems. A special form of cooperation was a peer review ofthe NIK conducted by the National Audit Office of Denmark.Participation of the NIK ininternational auditsIn 2006, the NIK auditors participated as observers in 12 auditscarried out by the ECA in Poland. The majority of these auditswere dedicated to declaration of assurance for the accountingyears 2005-2006. The NIK was involved in 14 internationalparallel audits regarding, for example, environmentalprotection, anti-flood protection systems, reporting onirregularities in the use of EU Structural Funds and mattersrelated to the functioning of border areas. The parallel auditswere conducted together with the SAIs of the neighbouringcountries: Lithuania, Belarus, Ukraine and Slovakia.Forms of bilateral andmultilateral cooperationIn 2006, the NIK employees gave lectures for auditors ofthe Supreme Audit Institution of Albania within a projectimplemented by SIGMA. The training was related to, forinstance, reforms of SAIs undergoing political transformations,audit proceedings, measures for preventing corruption andrelations between SAIs and national external partners. InMarch, the NIK organized a seminar for auditors of the SupremeAudit Institutions of Belarus, Lithuania, Russia, Ukraine andPoland during which they presented their achievements in thearea of audit proceedings. In September, the NIK President tookpart in the annual meeting of representatives of the SupremeAudit Institutions of the Baltic and Nordic Countries in Riga, andin October, he participated in the meeting of the Heads of theSAIs of the Viseghrad Group, Austria and Slovenia.Meeting of the ContactCommittee of the Headsof the SAIs of the EU MemberStates and the ECAIn December 2006 in Warsaw, the NIK organized an annualmeeting of the Contact Committee. It hosted the Heads ofthe Supreme Audit Institutions of 27 EU Member States, thePresident of the European Court of Auditors, Heads of the SAIsof acceding and candidate countries, as well as representativesof the European Commission and the European Parliament.On a motion by the NIK President, the Contact Committeeadopted the Resolution on the Strengthening and Facilitatingof the Cooperation between the EU SAIs to Contribute to theImprovement of Accountability for Community Funds.EUROSAISince 1999, the NIK has been coordinating the activities of theEUROSAI Working Group on Environmental Auditing. The NIKwas a co-organizer of the meeting of the Group in Luxembourgin November 2006. It was dedicated to audits of biodiversityprotection in Europe and to audits of anti-flood protectionsystems. As the Group’s coordinator, the NIK contributed to theestablishment of the subgroups for audits of effects of naturaland man-caused disasters and for radioactive waste elimination.The NIK also participates in the activities of EUROSAI workinggroups for IT, for tax allowances and exemptions, for studies inthe area of effectiveness indicators of tax administration activitiesand for trainings. An important element of the NIK’s activitywithin EUROSAI are preparations for the VII EUROSAI Congress tobe held in 2008 in Kraków, Poland. The EUROSAI Board adoptedthe themes of the Congress developed by the NIK: Audit Quality,Audit of Social Programmes in the field of Education and Audit ofProgrammes for Professional Integration of the Disabled.41


Pracownicy NIKNIK StaffPracownicy wykonujący lub nadzorujący czynnościkontrolne – oprócz wyższego wykształcenia – musząposiadać obywatelstwo polskie, pełną zdolność doczynności prawnych, korzystać z pełni praw publicznychi nie mogą być karani za przestępstwo popełnionez winy umyślnej. Mianowanie na pracownika kontrolipaństwowej jest możliwe po ukończeniu z wynikiempozytywnym aplikacji kontrolerskiej.Auditors and audit managers, apart from a universitydegree, must have a Polish citizenship, a full capacityto enter legal transactions, they must enjoy full civilrights and cannot have been sentenced for a deliberatecrime. A person may be nominated to the post of astate auditor after completing the NIK’s ProfessionalTraining for Auditors and passing an exam.Struktura wykształcenia wyższego kontrolerów NIKEducational background of the NIK’s staff42W 2006 r. zatrudnionych było w Izbie 1708 pracowników, w tym1308 na stanowiskach kontrolerskich, zaś 400 na stanowiskachadministracyjnych i obsługi. Wśród pracowników przeważająosoby w wykształceniem prawniczym i administracyjnym orazekonomicznym, 77 z nich posiada stopień naukowy doktora.Nabór pracowników na stanowiska kontrolerskie jest prowadzonyw drodze otwartego konkursu. Kandydaci do pracyw NIK powinni wykazywać się ponadprzeciętną wiedząi niezbędnym doświadczeniemzawodowym. W 2006 r. na stanowiskakontrolerskie przyjęto57 osób. Większość z nich nieprzekroczyła 40. roku życia. Prowadzonyjest także tzw. nabórwewnętrzny, który umożliwiapracownikom Izby awans zawodowy.Pracownicy mianowanipodlegają okresowym ocenomkwalifikacyjnym.In 2006, the NIK employed 1,708 people, including 1,308auditors and 400 people working in administration andservices. The NIK employees are usually people with a legal,administrative or economic educational background. 77 out ofthem are PhDs.The recruitment procedure regarding auditors consists inan open qualifying procedure. Candidates for work at theNIK should posses exceptional knowledge and necessaryprofessional experience.In 2006, 57 new auditorswere recruited. The majorityof them are below 40. TheNIK also has the so-calledinternal recruitment systemwhich allows its employeesto be promoted. Nominatedemployees are subject toperiodic evaluation.


Wykonaniebudżetu NIKBudżet NIK na 2006 rok, określony w ustawie budżetowejpo stronie wydatków w wysokości 225.165 tys. zł– po uwzględnieniu przeniesienia środków, dokonanychna podstawie decyzji Prezesa NIK stosownie dobieżąco weryfikowanych potrzeb – został wykonanyw 100%. Dochody określone w ustawie na poziomie460 tys. zł, wykonane zostały w wysokości 863,5 tys. zł,czyli wyższej od prognozowanej o 87,7 %.Executionof the NIK budgetThe NIK budget for the year 2006 was executed in100%. The Budget Act determined the NIK budget, onthe expenditure side - at the level of PLN 225,165,000– including reallocations of finances made on the basisof the decisions taken by the NIK President, resultingfrom current need analyses. The revenues – determinedin the Budget Act at the level of PLN 460,000 - wererealized in the amount of PLN 863,500 which was by87,7% higher than the forecast.Struktura wydatków budżetowych Izby w 2006 r.Expenditure structure in 2006Opinia Audytora Wewnętrznego NIKAudytor Wewnętrzny NIK po skontrolowaniu wykonaniabudżetu państwa w 2006 r. w części 07 – Najwyższa IzbaKontroli, potwierdził prawidłowość jego realizacji. Zakreskontroli i metodyka badań kontrolnych były takie same,jak te, które Izba stosuje w badaniach realizacji budżetuw jednostkach budżetowych. Przygotowanie planu budżetuoraz rozdysponowanie środków budżetowych było zgodne,co do zakresu i terminu, z ustawą o finansach publicznych.Nadzór i kontrola gospodarowania środkami publicznymizostała ustanowiona i prowadzona była zgodnie z odpowiednimiprzepisami. Dochody budżetowe przekazywanebyły na rachunek bieżący budżetu państwa w terminachwynikających z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawieszczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa,a zaplanowane wydatki realizowane rytmicznie w każdymkwartale. W ocenie Audytora Wewnętrznego, poszczególnezadania zostały zrealizowane w sposób celowy, oszczędny,a budżet Najwyższej Izby Kontroli w badanym zakresie byłwykonany w sposób legalny, gospodarny, rzetelny i celowy.Opinion by the NIK Internal AuditorThe NIK Internal Auditor, having examined the state budgetexecution in 2006 in part 07 – Supreme Chamber of Control,confirmed the regularity of its implementation. The scope of theaudit and audit methodology were the same as those appliedby the NIK in budget execution audits carried out in budgetaryentities. In the opinion of the Internal Auditor, the developmentof budget plan and allocation of budget resources were compliantwith the Act on Public Finance with regard to both the scopeand the dates. The supervision and control of public fundsmanagement were established and executed in conformity withrespective regulations. Budget revenues were transferred to thecurrent account of the State Budget on the dates set out in theregulation by the Council of Ministers on the detailed methodfor the state budget execution, and the planned expenditureswere realized regularly every quarter. According to the InternalAuditor, specific tasks were performed in compliance with thecriteria of efficacy and economy, and the budget of the SupremeChamber of Control was in the period subject to audit executedin compliance with the criteria of legality, sound management,efficacy and integrity.43


Z dziejów kontroli państwowej w PolsceKorzenie kontroli państwowej nad finansami publicznymisięgają tradycji parlamentaryzmu XVI-wiecznejRzeczypospolitej Obojga Narodów, kiedy to Sejm – początkowopoprzez Trybunał Skarbowy, później przez KomisjeSkarbowe Korony i Litwy – zaczął baczniej przyglądać sięrozdzielaniu dochodów i wydatków skarbca królewskiegood kiesy publicznej.44Rozbiory Polski dokonane w XVIII wieku przez Rosję, Prusyi Austrię położyły kres polskim instytucjom państwowym.W XIX wieku funkcjonowały namiastki instytucji kontrolnych– Główna Izba Obrachunkowa Księstwa Warszawskiego,później Izba Obrachunkowa Królestwa Polskiego. Już wtedyzwracano uwagę na konieczność przejrzystości wydatkówpublicznych, a tym samym chronienia nadrzędnych interesówpaństwa. – Ktokolwiek grosz publiczny do swego rozporządzeniaodbiera, wydatek onegoż usprawiedliwić winien – mówiłw 1808 roku w dyskusji nad projektem dekretu o Głównej IzbieObrachunkowej Tadeusz Dembowski, minister skarbu KsięstwaWarszawskiego.Dopiero jednak odzyskanie niepodległości w 1918 r. i podpisanieprzez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego Dekretuo Najwyższej Izbie Kontroli Państwa w dniu 7 lutego 1919 r.,położyły fundament pod rozwój nowoczesnej instytucji kontrolifinansów publicznych, jaką jest dziś NIK. Na mocy dekretu NajwyższaIzba Kontroli Państwa stała się władzą podległą bezpośrednioNaczelnikowi Państwa, samodzielną i powołaną do stałej,a wszechstronnej kontroli dochodów i wydatków państwowych,prawidłowości administrowania majątkiem państwa oraz gospodarkiinstytucji, zakładów fundacji i funduszów, tudzież jednosteksamorządowych i miast... Pozatem Najwyższa Izba KontroliPaństwa kontroluje wykonanie budżetu.W myśl Konstytucji marcowej z 1921 roku NIK działała nazasadzie kolegialności, a gwarancją jej niezawisłości była sędziowskaniezależność członków Kolegium. Izba powołanabyła do kontroli całej administracji państwowej pod względemfinansowym, badania zamknięć rachunków państwaoraz przedstawiania corocznie Sejmowi wniosku o udzieleniulub odmówieniu rządowi absolutorium. Ustawa o kontrolipaństwowej z 3 czerwca 1921 roku, obowiązująca do końcaDrugiej Rzeczypospolitej, potwierdzała usytuowanie NIKjako niezawisłego organu państwowego, współdziałającegoz parlamentem.W czasie II wojny światowej NIK funkcjonowała na emigracji,w oparciu o dekret Prezydenta RP z 17 lutego 1940 r., zaśw kraju, pod okupacją niemiecką, działała w podziemiu SekcjaKontroli Delegatury Rządu na Kraj.W 1944 r. w ramach ustanawiania nowego aparatu państwowego,uprawnienia przedwojennej NIK, na podstawie ustawyo radach narodowych, przejęło Prezydium Krajowej Rady Narodowej,powołując Biuro Kontroli. Dopiero ustawa z dnia 9 marca1949 r. o kontroli państwowej reaktywowała NIK i podporządkowałają Sejmowi i Radzie Państwa, jako organ służący dobadania w razie potrzeby i dorywczo działalności administracjipublicznej i gospodarki narodowej. Względna samodzielnośćIzby trwała do roku 1952 – uchwalona w listopadzie ustawa okontroli państwowej, ustanawiając Ministerstwo Kontroli Państwowej,zepchnęła Izbę do rangi resortu rządowego.Popaździernikowa odwilż przyniosła zmianę w usytuowaniuIzby pośród organów państwa – w 1957 roku powrócono do


Brief historyof the Supreme Chamber of ControlState control over public finance. It stems back to theparliamentary traditions of the 16th-century Republicof Two Nations, the time when the Sejm (the LowerChamber of the Polish Parliament) acted, initially throughthe Treasury Court and then through various TreasuryCommittees of the Polish Crown and of Lithuania,to examine the distribution of income and publicexpenditures by the Royal Treasury.The 18th-century partitions of Poland by Russia, Prussia andAustria effectively dissolved Poland’s state institutions. Tokenauditing bodies, such as the Central Chamber of Auditors ofthe Warsaw Duchy, survived well into the 19th century as theywere turned into the Chamber of Auditors of the Kingdom ofPoland. Even then considerable emphasis was placed on theneed to ensure the transparency of public spending with a viewto protect supreme state interests. Each person responsible forspending a penny of public money should be prepared to justifyits expenditure, demanded Tadeusz Dembowski, Minister of theTreasury of the Warsaw Duchy, in 1808 in a debate over a draftDecree on the Central Accounting Chamber.It was not until Poland had regained its sovereignty in 1918and until the Decree on the Supreme Chamber of Control of theState had been signed by the Chief of State Józef Piłsudski on7 February 1919 that the groundwork was laid for establishinga modern public finance audit institution which later evolvedinto today’s Supreme Chamber of Control. By this very decree,the Supreme Chamber of Control of the State became anauthority that reported directly to the Head of Government,an independent body appointed to oversee continuously andcomprehensively state income and expenditures and ensurethe adequacy of management of state assets and institutions,foundations and funds, as well as local governments and cities...The Supreme Chamber of Control of the State also audited thebudget implementation.In pursuance of the Constitution of March 1921, the SupremeChamber of Control (NIK) was established as a collegiate bodywhose autonomy rested on the independence of the NIKCollege’s members. The NIK was to control finances in the entirestate administration, investigate closures of state accounts andmake annual recommendations to the Polish Lower Chamberof Parliament (Sejm) on discharging the government. TheState Control Act of 3 June 1921, in effect through the endof the Second Polish Republic, reasserted the NIK’s positionas an independent state authority with close links to theParliament.During the Second World War, the NIK operated from abroadby force of the Decree of the President of the Polish Republicdated 17 February 1940. Domestically, during the Germanoccupation, the NIK remained in the underground as theSection for Auditing of the Domestic Government Delegation.In 1944, in an effort to set up a new state administration byvirtue of the National Councils Act, the powers of the pre-warNIK passed to the Bureau of the Domestic National Councilwhich established an Audit Office. By force of the State ControlAct of 9 March 1949, the NIK was reinstated and placed underthe authority of the Sejm and the State Council, in charge ofmonitoring public administration and the national economyad hoc and on an as-needed basis. The NIK retained relativeindependence until 1952 as the November State Control Actset up a Ministry for State Audits and relegated the NIK to thestatus of a governmental ministry.The thaw that followed October 1956 would again repositionthe NIK relative to other governmental institutions as it putit under the command of the Sejm in 1957. This made theNIK an autonomous division of the State. Its President was tobe appointed and removed from office by the Sejm. The NIKissued recommendations on discharging the government, andsubmitted annual reports on its own operations. The systemsurvived until 1976 when, despite retaining its name, the NIK45


Siedziba NIKw latach 1928–1938Warszawa,ul. Żurawiaróg PoznańskiejNIK Headquartersin 1928–1938in Warsaw,Żurawia andPoznańska streets46zasady podległości NIK Sejmowi. Izba została ukształtowanaw osobny pion organów państwowych. Prezesa NIK powoływałi odwoływał Sejm. Izba przedstawiała wnioski w sprawie absolutoriumdla rządu, prezentowała też coroczne sprawozdania zeswej działalności. Stan taki przetrwał do 1976 r., kiedy to, mimozachowania swej nazwy, Izba przekształcona została ponowniew organ administracji. Nadzór nad NIK powierzono PrezesowiRady Ministrów.Sierpień 1980 i społeczne oczekiwania przyniosły zmianęw funkcjonowaniu Najwyższej Izby Kontroli. Na mocy ustawyz 8 października 1980 r. powrócono do istniejącego wcześniejmodelu, zakładającego usytuowanie kontroli państwowej przySejmie i uniezależnienie Izby od administracji rządowej. W tensposób uległa także wzmocnieniu kontrolna funkcja Sejmu.W okresie Polski Ludowej struktura organizacyjna Izby zmieniałasię w zależności od kolejnych zmian w przepisach prawnych.Prawie pół wieku istnienia PRL nie zdołało zaprzepaścić dorobkulegislacyjnego okresu XX-lecia międzywojennego. Izbie zawszezależało na podkreśleniu niezależności kontroli państwoweji obiektywizmie postępowań kontrolnych.Fundamentalne zmiany polityczne, społeczne i ekonomicznew Polsce, zainicjowane w 1989 r., spowodowały koniecznośćodpowiedniego zreformowania kontroli państwowej. Ostateczneokreślenie roli i sposobu działania NIK nastąpiło w dniu23 grudnia 1994 roku, kiedy to Sejm Rzeczypospolitej Polskiejuchwalił ustawę o Najwyższej Izbie Kontroli, której rozwiązaniazostały następnie potwierdzone w Konstytucji z 1997 r.Przemiany w Polsce w kolejnych latach, wynikające z transformacjiustrojowej oraz przygotowań do członkostwa w UniiEuropejskiej, miały wpływ na podjęty przez Izbę proces unowocześnianiakontroli państwowej. NIK posiadając wieloletniątradycję, łączy własne osiągnięcia z najlepszymi rozwiązaniamistosowanymi na świecie.was again turned into an administrative authority. Supervisionover the NIK was given to the Prime Minister.As public pressure mounted, the functioning of the SupremeChamber of Control was revamped in August 1980. By forceof the Act of 8 October 1980, the original arrangement ofhaving the NIK report to the Sejm was restored, making itindependent of state administration. This was also instrumentalin strengthening the control function of the Sejm. Incommunist Poland, the NIK was restructured with successivelegislative modifications. All over that time, the NIK foughtfor the independence of the state control system and for theobjectivity of audit proceedings. Never in the five decades ofits existence did the People’s Republic of Poland manage toundo the legislative achievements of the Inter-war Period(1918–1939).The fundamental political, social and economic transitionlaunched in Poland in 1989 prompted reforms of the statecontrol system. The role of the NIK and the grounds rulesgoverning its operation crystallized on 23 December 1994 asthe Sejm of the Polish Republic passed the Act on the SupremeChamber of Control and as the main precepts of that Actwere embedded in the Constitution of 1997. The subsequenttransition in Poland, which resulted from the change of thepolitical and economic systems and from Poland’s preparationsfor accession to the European Union, fuelled state controlreforms that were spearheaded by the NIK. The NIK has reliedon its long-standing traditions to combine its accomplishmentswith state-of-the-art solutions from across the world. The NIKcontinually improves its operations as it aspires to the highestquality standards with an eye to strengthening its authorityand boosting its credibility for the benefit of both the Stateand its citizens.


Prezesi NIK powołani przez SejmRzeczypospolitej PolskiejNIK Presidents since 1989Walerian Pańko1991Lech Kaczyński1992–1995Janusz Wojciechowski1995–2001Mirosław Sekuła2001–Projekt i opracowanieDepartament Strategii Kontrolnej NIKTłumaczenieWydział Współpracy z Zagranicą© Najwyższa Izba KontroliDesign and preparedby the Department of Audit Strategy NIKTranslationby the International Cooperation Unit47

More magazines by this user
Similar magazines