Essen-Kalmthout.pdf

Tabel 2.Overzicht treindiensten Antwerpen − Essen, 1856-1995.A = aantal stop- + sneltreinen op werkdagen richting EssenB = aantal stop- + sneltreinen op werkdagen richting AntwerpenC = tijdstip van vertrek eerste trein uit Essen op werkdagenD = reisduur gemiddeld in minuten stoptreinen Essen − AntwerpenA B C D1856 4+ 1 4+ 1 06.10 451868 4+ 0 4+ 0 08.20 401882 7+ 2 6+ 3 07.50 521893 8+ 4 8+ 4 04.57 521909 13+ 8 14+11 04.33 561935 24+10 24+10 04.24 581946 10+ 2 9+ 2 03.45 631960 20+15 22+13 04.23 431978 27+23 26+23 04.18 381995 23+40 22+39 04.44 38Niet alle stoptreinen hadden Essen als begin- of eindpunt. In de spitsurenwerden ook treinen ingelegd van en tot Kapellen of Kalmthout.diligence Bergen op Zoom, Breda en Moerdijk tebereiken. Op 1 mei 1855 kwamen de laatste gedeeltenin dienst, zodat alle leed van overstappenop tijdelijke omnibusdiensten was geleden. De lijnwas vooral bedoeld om de haven van Antwerpeneen rechtstreekse verbinding met Rotterdam tegeven. 3 In de arme streken rond Kalmthout, Essenen Roosendaal viel immers niet veel vervoer teverwachten.Tabel 3.Opening en sluiting stations en halten op Antwerpen − Roosendaal.Oost * 05-10-1930, NMBS 1930-1960, NMBS 1960Dam * 01-07-1868, EB/NMBS 1892Luchtbal * 03-06-1956Merksem * 01-02-1932, † 03-06-1956Noorderdokken * 26-05-1974Ekeren * 03-07-1854, AR/EB 1854-1890, EB/NMBS 1890 (1)St. Mariaburg * 15-05-1933Heikestraat * 15-05-1933, † 10-05-1940Kapellen * 03-07-1854, AR/EB/NMBS 1854, gewijzigd 1935 (1)Kapellenbos * 01-07-1911, † 28-05-1994 (2) (3)Heide * 03-01-1897, EB/NMBS 1911Kijkuit * 15-05-1933, † 10-05-1940, * 15-12-1940 (2)Kalmthout * 03-07-1854, AR/EB 1854-1894, EB/NMBS 1894 (1)Wildert * 13-11-1881, EB/NMBS 1891-1996Esschen * 03-07-1854, AR/EB 1854-1901, EB/NMBS 1901 (4)Roosendaal * 03-07-1854, gebouw AR/SS 1854-1907, SS/NS 1907(1) tot 15-08-1940 Merxem, Eeckeren, Cappellen en Calmpthout(2) wachterswoning als haltegebouw(3) tot 15-08-1940 Cappellenbosch, tot 20-05-1951 Kapellenbosch(4) tot 14-05-1950 EsschenNaar een volwassen spoorwegnetOver het algemeen werden tot 1880 dagelijks viertreinen tussen Antwerpen en Roosendaal ingelegd.Zij stopten op alle stations en gaven goedeaansluitingen op de treindienst van de chemins defer de l’Etat Belge (EB) te Antwerpen. Al vóór 1860stond het voor de Nederlandse regering vast, datde AR Rotterdam nooit per trein zou bereiken. In1860 werd in Nederland besloten tot de aanleg opstaatskosten van de lijnen Roosendaal − Vlissingenen Breda − Rotterdam. Het stuk Roosendaal− Bergen op Zoom kwam op 23december 1863 gereed. Op nieuwjaarsdag1872 werd de spoorwegbrug bij Moerdijkmet een lengte van 1470 meter in gebruikgenomen. De doorgaande treindienst vande AR eindigde voortaan in Breda. Vanafhier reed de Maatschappij tot Exploitatievan Staatsspoorwegen (SS) naar Dordrecht(en in 1877 naar het hart van Rotterdam).Pas in 1876 kwam de ontbrekendeschakel Lage Zwaluwe − Zevenbergengereed, zodat de AR haar treindienst zageindigen in Zevenbergen. De AR, die na1863 meer bekendheid genoot onder denaam Grand Central Belge, moest in 1880afstand doen van haar lijnen vanuit Roosendaal.In West-Brabant zwaaide sindsdien deSS de scepter, terwijl op Belgisch grondgebied hetgedeelte overging naar de EB.Uitbreidingen te Essen en RoosendaalTot 1 juli 1880 werden het personeel en de tractiemiddeleningezet vanuit Antwerpen, Roosendaalen Moerdijk. Het stationsemplacement vanEssen uit 1854 had nog steeds een omvang vanzo’n 2,5 hectare (425 x 60 meter). Toen Essenvrij plotseling het begin- en eindpunt werd van debinnenlandse treinen en tevens zou moeten dienenals station voor overgave en overname vaninternationale treinen, bleek het emplacementvolkomen ongeschikt. Een ‘tijdelijke’ oplossingwerd gevonden door het afhandelen van de internationaletreindienst in Roosendaal. Dat dit nogtot 1903 zou duren, was toen niet te voorzien.Tot 15 oktober 1880 haalde en bracht de EB zelfsalle treinen tot in Roosendaal. Pas toen waren erenkele sporen bijgelegd, zodatde SS met sommige treinenin Essen kon komen.Toch bleef de uitbreidingbeperkt tot het hoogstnoodzakelijkewegens de plannenvoor een nieuw grensstationbij Nispen.Toen dat niet doorging, verrezener in 1882 alsnog tractie-inrichtingenen dienstgebouwenop een beperkteschaal. 4 Het nog steeds enkelsporigebaanvak Antwerpen− Roosendaal werd voorzienvan een tweede spoor.Dat kwam op 29 augustus1881 in dienst.10