Essen-Kalmthout.pdf

Straatzijde van het stationsgebouw te Roosendaal uit 1854. Het gebouwkende flinke vergrotingen in 1867 en 1888, maar verdween na de openingin november 1907 van het nieuwe stationscomplex, enkele honderdenmeters verderop in noordoostelijke richting. Foto uit circa 1900, collectieOudheidkundige Kring De Ghulden Roos.installatie vernieuwd. In 1912 zorgde een geheelnieuwe centrale bediening van wissels en seinen,verdeeld over twee grote seinhuizen en een achttalkleine wachtposten, ervoor dat het emplacementaan alle eisen van die tijd voldeed.In Roosendaal kon wegens tegenwerking van hetgemeentebestuur, de expeditiebedrijven en deinwoners pas in 1904 met de bouw van het nieuwestationscomplex worden begonnen. 6 Tochwas eind 1907 alles gereed. Nadien hebben zowelhet Roosendaalse als het Essense emplacementgeen noemenswaardige uitbreidingen meerondergaan. Het vormt eens te meer een bewijs,dat de nieuwbouw van de beide stations op eenverre toekomst was gericht.De treindienstenRond 1910 was het aantal stop- en sneltreinen ophet baanvak Antwerpen − Roosendaal opgelopentot meer dan twintig, dus vijfmaal zoveel als in 1880.Tussen 1881 en 1914 vermeldden de dienstregelingendoorgaande rijtuigen vanaf Brussel en Roosendaalnaar Amsterdam (zowel over ‘s-Hertogenboschals over Rotterdam), Vlissingen en de Duitse stedenBremen en Hamburg. Het was het ‘belle epoque’van het vervoer per trein.Toch vertrok in 1909 op werkdagen de laatstetrein uit Antwerpen naar Kalmthout en Essen nogaltijd om 20.21 uur. En dat ondanks een verzoekvan handelsreizigers uit Kalmthout om dit naar elfuur ‘s avonds te brengen. ‘Dit vroege uur valt hundikwerf uiterst lastig, wijl zij alzoo menigmaal alhunne zaken op eenen dag niet kunnen afhandelenen verplicht zijn eenetweede maal weer te keerenofwel in de stad te overnachten’,aldus de brief van 2september 1907. Zij moestenechter nog enige jaren geduldhebben.Om het vervoer per treinaantrekkelijker te maken,werd vanaf 15 mei 1933 tussenAntwerpen en Kalmthouteen aantal ‘tramtreinen’ ingelegd.Zij stopten aan alle stationsen tevens werden nieuwestopplaatsen bij Merksem,Heikestraat, Sint Mariaburgen Kijkuit geopend. Dedienst werd deels uitgevoerdmet nieuwe dieselmotorrijtuigen.In Kalmthout lag op eenzijspoor het begin- of eindpunt.Met het uitbreken vande Tweede Wereldoorlog op 10 mei 1940 kwamde ‘tramtreindienst’ te vervallen.In 1935 reden er zo’n 35 reizigerstreinen in elkerichting. Essen en Roosendaal genoten bekendheidin het vervoer per trein tussen België en Nederland.Exprestreinen met klinkende namen,bijvoorbeeld Etoile du Nord, Lloyd Rapid of Edelweiss,en luxe ‘Pullmanrijtuigen’ tussen Amsterdamen Parijs waren hier dagelijkse kost.Na de Tweede Wereldoorlog was het echter afgelopenmet het monopolie van ‘het spoor’. De‘voorportalen’ van Nederland en België verlegdenzich langzaam maar zeker naar de luchthavensSchiphol en Zaventem.Het vervoer tussen de beide landen beperkte zichna 1957 steeds meer tot een rechtstreekse uurdiensttussen de hoofdsteden. Wel bleef Esseneen vaste stopplaats. Pas in 1980 werd ook eentreindienst tussen Roosendaal en Oostende ingelegd.Vanaf 23 mei 1982 stopte de ‘Beneluxtrein’niet langer meer te Essen. De dienst werd voortaanovergenomen door de trein van en naarOostende. In 1995 reden er op het baanvak maarliefst ruim 60 treinen per dag in elke richting (zietabel 2).De gemiddelde rijtijd van de stoptreinen liep vanaf1873, na het in dienst komen van de ringspoorwegom Antwerpen, langzaam op tot 58 minutenin 1935. Dit hing uiteraard samen met het toenemendaantal halten onderweg. Na de elektrificatievan de lijn in 1957 daalde dit cijfer aanzienlijk. In1978 was het aantal stoptreinen één van dehoogste in het bestaan van de lijn.12