Essen-Kalmthout.pdf

VERKEER en VERVOER in ESSEN, KALMTHOUT en ROOSENDAALHet werkliedenvervoer pertrein weerspiegelde zich na1887 ook in het vroege tijdstipvan vertrek van de eerstetrein te Essen. Het aantalgoederentreinen schommeldein de loop van de tijd nog aleens, maar is vrijwel nooitmeer dan 15 à 20 per daggeweest. Het aantal stationsen halten tussen Antwerpenen Roosendaal is nooit meerdan dertien tegelijk geweest(zie tabel 3).QuarantainestallenNa 1880 kwam er vanuit Hollandsteeds meer levend veeper trein over de grens. Hetbleek ook noodzakelijk om inhet station Essen het vee opbesmettelijke ziekten te controleren.Daartoe werden dedieren gedurende tien dagen ondergebracht in‘quarantainestallen’. De houten gebouwen werdenin 1896 vervangen door stallen in steen. In1909 onderging het complex een flinke uitbreiding.Na hun verblijf werd het vee per trein verderhet binnenland in vervoerd of ter plaatse aankooplui verkocht. Tegenover de ingangspoort waser een verhoogde laad- en losplaats aangelegd.Bij het afladen liepen de koeien voor ontsmettingtegen mond- en klauwzeer door een kalkput. Tijdensde Eerste Wereldoorlog konden de stallenonderdak bieden aan maximaal 2600 paarden.Tot 1947 was er in het stallencomplex ook eenvarkensslachterij gevestigd. Het vlees was bestemdvoor export naar Engeland. Het in quarantainehouden van vee hield op in 1957 na nieuwebepalingen in EEG-verband. De stallen blevennog tot in de jaren zeventig in gebruik, voornamelijkvoor het keuren, wegen en merken van veleduizenden paarden, koeien en schapen onder hettoezicht van de douane. 7 Nadien kwam het veesteeds meer per vrachtauto over de grens enwerden de invoerrechten elders geheven.Straatzijde van het monumentale stationsgebouw te Roosendaal uit 1907.Het gebouw werd in september 1944 door bombardementen flink vernielden enkele jaren later deels in een andere stijl opgebouwd. Sindsdien bleefhet nagenoeg ongewijzigd. Inmiddels is het op de Rijksmonumentenlijstgeplaatst en kwamen restauraties in uitvoering. Foto uit 1939, collectieMarius Broos.‘La Ville d’Anvers’ en ‘Fonderies Anversoises’Rond 1900 werd vanuit Antwerpen per trein stadsbeerals meststof voor de landbouw aangevoerd. Despeciaal aangelegde gierputten aan de Handelsstraatwaren bereikbaar via een spooraansluiting. Inde volksmond werd het complex aangeduid met ‘LaVille d’Anvers’ (De Stad Antwerpen). Na 1900 kendeook Essen enige industriële activiteiten. De ijzergieterij‘Fonderies Anversoises’ zorgde voor werkliedenvervoer,grondstoffen (steenkolen en smeedijzer)en producten (riooldeksels en lantaarnpalen)per trein. Sommige arbeiders kwamen uit Bergen opZoom, een bakermat van ijzerindustrie. De fabriekwas gevestigd iets ten zuiden van het station (aande Heikantstraat, later houtzagerij Loos), maar bestondslechts van 1907 tot 1917.Aanvullend railvervoerIn 1868 was in West-Brabant het spoorwegnetvoltooid. Ten noorden van Antwerpen kwam eenverdere uitbreiding niet van de grond. De inwonersvan dorpen zonder station bleven dus aangewezenop rijtuigen of wagendiensten.In Nederland werden in 1878 de voorwaardenvoor de aanleg van spoorwegen versoepeld. De‘stoomtram’ veroorzaakte een grote ommekeer inhet openbaar vervoer. Wanneer een stoomtramniet sneller reed dan 15 kilometer per uur, danmocht zij zelfs van de bestaande wegen gebruikmaken. Zo konden de aanlegkosten tot een minimumbeperkt blijven. De locomotieven, rijtuigenen goederenwagens hadden een vrij lichte constructie.In België werd in 1884 de aanleg van buurtspoorwegenmogelijk. Het grote verschil was echter datin Nederland de aanleg werd overgelaten aanparticulier initiatief en dat in België het tot standkomen van alle stoomtramverbindingen een zaakwas van de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen(NMVB).13