Essen-Kalmthout.pdf

gen in de stad Antwerpen, zodat doorgaand reizigersvervoernaar en van het Centraal Station mogelijkwerd. Het was slechts uitstel van executie.In 1968 reed de allerlaatste interlokale elektrischetram in de provincie Antwerpen voorgoed naar deremise. De eerlijkheid gebiedt ook te zeggen, datde tram in de jaren zestig deels moest verdwijnenvoor de grootschalige uitbreidingen van de Antwerpsehaven in de polders ten noorden van de stad.Een ‘gruisweg voor trapwielrijders’Na 1890 opende de fiets nieuwe mogelijkheden omzich te verplaatsen. Eerst was dat alleen in het toeristischverkeer voor de welgestelden, later vooralals vervoermiddel voor de arbeiders. Wel werden defietsers nog flink door elkaar geschud op de kasseien.Het duurde tot 1905 eer langs sommige hoofdwegenin West-Brabant koolaspaden werden aangelegd.In België reageerde de overheid wat snellerom het de berijders van een ‘velo’ wat gemakkelijkerte maken.Al voor het tot stand komen van de eerste ‘gruiswegvoor trapwielrijders’ kort na 1900 langs éénkant van de ‘staatsbaan’ van Brasschaat naarEssen, werd door de Essense gemeenteraad op6 juli 1897 een reglement vastgesteld. De rijstrookdiende uitsluitend voor de ‘trapwielrijders’.Voetgangers en kruiwagens mochten er wel oplopen of rijden, maar dienden opzij te gaan bij hetnaderen van een fietser. Anderzijds moest eenfietser langzaam rijden of zelfs afstappen op eenNaast het voermansbedrijf en het taxivervoer kwam in mei 1930 bij VanHees een eerste autobus in dienst voor groepsvervoer en een dagelijksedienst op marktdagen tussen Nispen en Roosendaal. Op het einde van dejaren dertig telde het bedrijf twee à drie taxi’s, vier à vijf autobussen eneen gelijk aantal vrachtauto’s van allerlei slag en soort. Foto, collectie FamilieVan Hees, Nispen.druk (kruis-)punt, een straathoek en in smallestraten bij het naderen van rijtuigen. Twee bepalingenspraken voor zich: ‘Na zonnenondergangmoeten de trapwielrijders verlicht zijn door goeddoorschijnende lantaarntjes langs voor geplaatst’,en: ‘Het is de trapwielrijders opgelegd altoosvoorzien te zijn van een belwerk, hoorn of andertoestel om hunne nadering aan te kondigen’.Op zondag naar de heideDe spoorwegen kregen vrij snel een monopoliepositiein het verkeer en vervoer. De trein wakkerdede reislust van de welgestelden en de middenstandaan. Al in 1856 reden de eerste ‘pleiziertreinen’van Moerdijk en Breda naar Antwerpen.Rond 1890 kwam de Kalmthoutse Heide in debelangstelling te staan van de Antwerpse burgerij.Nadat in 1897 de halte Heide was opengesteld,kwamen op zomerse zondagen steedsmeer dagjesmensen vanuit het Antwerpse naarde Kalmthoutse Heide. Er werd hier handig opingespeeld door het bouwen van fraaie hotels enpensions. In 1900 werden ook kasseien gelegdvanaf de ‘staatsbaan’ Kapellen − Essen naar despoorweghalte aan de Heidestatiestraat. Vooralna de bouw van een echt spoorwegstation in1911 werd Heide een toeristisch centrum.De Antwerpse burgerij wist het natuurschoon ende rust van de heide te waarderen. Na het aangenaamverpozen kwam op zondagavond de terugtochtop gang. De spoorwegdienstregeling van1909 vermeldt tussen zevenen tien uur vier treinen naarde Sinjorenstad en in 1935zelfs zes treinen. De helfthiervan was extra ingelegd.Het had overigens niet veelgescheeld of de KalmthoutseHeide was helemaal afgegravengeweest. In de jaren1860-1870 sneuvelden de‘Boterbergen’ en de ‘NolseDuinen’ voor de stadsuitbreidingenvan Antwerpen. In1868 werden tot vier zandtreinenper dag naar Antwerpeningelegd. In de jaren 1890-1900 was het de beurt aan de‘Vossenbergen’. Vanaf hierging er zand naar de werkenvoor de ‘Middenstatie’ in Antwerpenen de aansluitendeophogingen van de ringspoorwegmet de goederenstationsZurenborg en Borgerhout. In16