Essen-Kalmthout.pdf

VERKEER en VERVOER in ESSEN, KALMTHOUT en ROOSENDAALde buurt van de Kalmthoutse Heide is nogsteeds de ligging van enkele aftakkingenuit de spoorweg Antwerpen − Roosendaalin het terrein waar te nemen.Een smalspoorweg op de HeideToch werd het tracé nog een keer gebruikt,maar nu met de bedoeling om toeristentot ver op de heide te brengen. Hetinitiatief ging uit van Bernhard Bernsohn-Stern, een Antwerpse diamantkoopman,die sinds 1908 eigenaar was van hetlandgoed Mont-Noir. Zijn landgoed lag opeen uur gaans van het station Heide enontbeerde een verharde toegangsweg.Op 21 april 1910 werd een concessie gevraagdvoor een smalspoorweg met paardentractie.De enkelsporige lijn had eenlengte van 5,585 kilometer en een spoorwijdtevan 75 cm. Pas in 1912 startten dewerkzaamheden. Het toeristisch en economischbelang van het smalspoortjestond voor Bernsohn-Stern vast. Heidewas immers een centrum van eendagstoerismemet een bijzonder bloeiend hotelwezenen talloze buitenverblijven. Honderdentoeristen trof men er op vrije dagenaan, zodat een rechtstreekse verbindingvan het station Heide met het centrumvan de duinen ongetwijfeld een succesvolleen winstgevende exploitatie moest gaan opleveren.Dit alles werd echter wreed verstoord doorhet uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.Bernsohn-Stern vluchtte in 1914 naar het buitenlanden liet het landgoed Mont-Noir voorgoed inde steek. Het juist voltooide smalspoortje werdnimmer in gebruik genomen. Kort na de bevrijdingin 1918 werd het al weer opgebroken.Autobussen en vrachtauto’sTussen Roosendaal en Kapellen waren vóór 1925alle inwoners van Essen en Kalmthout uitsluitendaangewezen op de trein. Het alternatief was lopenof fietsen. Alleen welgestelden beschikten overeen eigen rijtuig. Pas in de jaren twintig verspreiddenautobussen en vrachtauto’s zich als een olievlekover het platteland. Geen dorp of gehucht ofhet werd wel aangedaan door een autobus, waarmeede inwoners voor een appel en een ei kondenreizen. Aan beide zijden van de grens stond hetnamelijk iedereen vrij om met wat voor vervoermiddeldan ook personen en goederen te vervoeren.Het werd zeer lucratief om met autobussen parallelaan trein of tram te rijden. De kosten waren zeerlaag, terwijl geen sterveling de ondernemers konIn 1952 wachtten chauffeurs met hun stadsbussen op hetplein voor het Roosendaalse spoorwegstation geduldig opreizigers. De stadsdienst was in 1949 ingesteld en telde aanvankelijktwee lijnen. Foto, collectie Gemeentearchief Roosendaal.dwingen om ook tijdens de stille uren de autobusop de weg te houden. Ondernemers zorgden vooreen moordende concurrentiestrijd op de weg. Alsgevolg daarvan werden de tarieven omlaag geschroefd,waardoor de rentabiliteit van de ondernemingenin gevaar kwam. Menigeen verdween danook weer snel van de weg of zette een eigen bedrijfmet ‘luxe-touringcars’ op. Een voorbeeld isVan Hees te Nispen. Scholen en verenigingenmaakten maar wat graag gebruik van hun dienstenvoor de jaarlijkse uitstapjes. Voorheen was vaderPeerke van Hees voerman met paard en kar opRoosendaal geweest. Na 1920 begon ook devrachtauto aan zijn opmars om het vervoer vangoederen over te nemen.Nieuwe wegen rond EssenNa 1925 begon een inhaalslag op het gebied vande wegenbouw. De keiweg van 3,5 meter breedtussen Roosendaal en Essen werd in 1930 vervangendoor een weg in beton van 7,5 meterbreed met aan weerszijden fietspaden. De in1938 geopende ‘rondweg’ om Roosendaal washet eerste stuk nieuwe rijksstraatweg in West-Brabant sinds de tijd van Napoleon. Na de TweedeWereldoorlog ontstond er een toenemende17