Szanse i ograniczenia - Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku

wup.gdansk.pl

Szanse i ograniczenia - Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku

02 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 03WystąpieniaKapitał społeczny obszarówwiejskich województwa pomorskiego.Karolina Ciechorska - Kulesza- Uniwersytet Gdański, PolskieTowarzystw Socjologiczne OddziałGdańskiOkreślono zasady definiowana kapitałuspołecznego jego wskaźniki i sposóbkonstruowania.Przedstawiono jak kształtował siękapitał ludzki w województwie pomorskim,i jakie czynniki wpłynęły na jakośćtego kapitału w czasie obecnym.Zaprezentowano mapę delimitacjikapitału społeczno - gospodarczegoi omówiono jak kształtuje się w województwie.Przedstawiono rolę organizacjipozarządowych i lokalnych lideróww rozwoju kapitału ludzkiego, w tymna podstawie lokalnych inicjatywŻuław i Powiśla: Żuławskiego ParkuHistorycznego oraz publikacji kwartalnika„Prowincja”.Zaprezentowano także nowe możliwości,jakie w związku z akcesją Polskido UE zaistniały poprzez utworzeniei działalność lokalnych grup działaniai lokalnych grup rybackich.Lokalne Strategie Rozwojuwdrażane w ramach ProgramuRozwoju Obszarów Wiejskichi ich wpływ na rynek pracy obszarówwiejskich.Grażyna Wera-Malatyńska - LokalnaGrupa Działania SandryBrdy.Przedstawiono cel i zasady programoweosi 4 PROW a w nich programu Leader,w ramach którego realizowanesą strategie lokalne.Omówiono zasady funkcjonowanialokalnych grup działania i sposób zawiązywaniapartnerstw. PrzedstawionoProgram Leader jako narzędzie rozwojuobszarów wiejskich i organizacjęstymulującą rozwój lokalny. Zaprezentowanopartnerstwo LGD Sandry Brdyi przedstawiono dobre praktyki w zakresiewspólnych działań oraz współpracęz lokalnym biznesem.Przedstawiono konkretne przykładyw ramach następujących działań:działanie małych projektów; działanietworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw,działanie różnicowaniew kierunku działalności nierolniczej.Długofalowe Działania w Mieściei Gminie Debrzno.Zdzisława Hołubowska - Stowarzyszeniena Rzecz RozwojuMiasta i Gminy DebrznoPrzedstawiono wpływ rozwoju sektorapozarządowego na rozwój lokalny.Podkreślono potrzebę zawiązywaniapartnerstw na rzecz rozwoju społeczno- gospodarczego tworzenia i omówionoróżnego ich rodzaje.Jako przykład wpływ sektora pozarządowegona rozwój przedstawionohistorię porozumienia społecznego, jakiezostało zawarte w Mieście i GminieDebrzno w obliczu wyjątkowo trudnejsytuacji na lokalnym rynku pracy. Rezultatembyło partnerskie opracowanie„Strategii Rozwoju Miasta i GminyDebrzno na lata 1998 – 2015”, a takżepowstanie organizacji pozarządowej– Stowarzyszenia „Na Rzecz RozwojuMiasta i Gminy Debrzno”. Był toudany początek różnego rodzaju inicjatywi ich realizacji.Przedstawiono najważniejszeprzedsięwzięcia jakie dzięki temuudało się zrealizować: Społeczne PorozumienieNaszyjnik Północy; Program„GREENWAY Naszyjnik Północy”,Program Czysty Biznes.Omówiono znaczenie organizacjipozarządowych dla rozwoju lokalnegoz perspektywy 14 - letnich doświadczeńStowarzyszenia poprzez zaprezentowanie12 faktów dotyczącychwkładu organizacji pozarządowych,popartych konkretnymi przykładamii wynikami finansowymi.Podkreślono też wagę aktywnościspołeczności lokalnych, wskazano barieryrozwoju lokalnego i dalsze perspektywyrozwoju Stowarzyszenia.„Nowa Holandia”.Marta Kłosińska - Wyżlic - PowiatowyUrząd Pracy w ElbląguZaprezentowano przykład inicjatywylokalnego przedsiębiorcy, dzięki którejzostał utworzony kompleks rekreacyjny„Nowa Holandia” położony w pobliżuElbląga na terenie Żuław.Przedstawiono historię jego powstaniai rozwoju, a także stan obecny.Obiekt utworzono na miejscu byłychłąk, pól i nieużytków, natomiastw miejscach zabagnionych powstałyzbiorniki wodne. Obecnie jest to 65ha powierzchni zielonych z licznymdrzewostanem, siecią kanałów, mostami,miejscami piknikowymi, małągastronomią, placami zabaw dla dzieci,licznymi atrakcjami turystycznymii rekreacyjnymi.Zaprezentowano rodzaje usługświadczonych w ramach kompleksurekreacyjnego oraz konkretne rezultatytego przedsięwzięcia. Przedstawionotakże wpływ na lokalny rynek pracy,zintensyfikowany dzięki całorocznemufunkcjonowaniu tego obiektu.Rozwiązania Gminy Cewice.Justyna Woźniak, Jerzy Pernal- Urząd Gminy CewiceZaprezentowano bardzo zróżnicowanei wielokierunkowe działania podejmowanena rzecz lokalnego rynku pracyprzez samorząd Gminy Cewice.Scharakteryzowano zasoby Gminy(przyrodniczo - geograficzne, rolnicze,demograficzne) i oszacowanojej potencjał gospodarczy. Zaprezentowanotakże branże gospodarki orazpodmioty działające na terenie gminy.Scharakteryzowano aktywność zawodowąmieszkańców Gminy, rynekpracy i wielkość bezrobocia w gminieCewice, a także czynniki powodująceproblemy związane z bezrobociem.Przedstawiono działania wspierającezatrudnienie osób bezrobotnychw ramach programów aktywizacji zawodowejfinansowane ze środków FunduszuPracy, podejmowane we współpracyz Powiatowym Urzędem Pracyw Lęborku. Przedstawiono też projektywspółfinansowane ze środków UniiEuropejskiej w ramach EuropejskiegoFunduszu Społecznego, których celemjest aktywizacja zawodowa i społecznaosób bezrobotnych, niepełnosprawnychi zagrożonych wykluczeniemspołecznym - „Szansa na lepsząprzyszłość”, „Agroturystyka jakoalternatywne źródło dochodu” i „Pomocnadłoń”.Zaprezentowano także działaniawładz samorządowych związanez przyciąganiem inwestorów tworzącychnowe miejsca pracy - oferowanieterenów z odpowiednią infrastrukturą,definiowanie w planach zagospodarowaniaprzestrzennego miejsc do prowadzeniadziałalności gospodarczej,współpracy z potencjalnymi inwestoramidotyczącej przygotowania lokalizacjiinwestycji i korzystania z istniejącejinfrastruktury.Aktywność Gminy Główczyce.Krystyna Oczachowska - OśrodekPomocy Społecznej w GłówczycachPrzedstawiono aktywność OśrodkaPomocy Społecznej w Główczycachw zdobywaniu środków EuropejskiegoFunduszu Społecznego umożliwiającychaktywizację społeczną i zawodowąosób zagrożonych wykluczeniemspołecznym oraz osób niepełnosprawnych.Zaprezentowano wyniki realizacjikilkuletniego projektu „WspólnaSprawa – program aktywizacji osóbzagrożonych wykluczeniem w gminieGłówczyce” jako udanego przykładudziałań skierowanych do ww. grupyspołecznej.Powodzenie realizacji ww. projektui trudna sytuacja na lokalnym rynkupracy spowodowało, iż OPS postanowiłskorzystać ze środków EFS, równieżdla celów aktywizacji osób niepełnosprawnych,tym razem we współpracyz Gminą Smołdzino. Realizacjaprojektu w partnerstwie międzygminnymumożliwiła integrację środowiskosób niepełnosprawnych z sąsiadującychgmin, a także wymianę doświadczeńmiędzy partnerami oraz beneficjentamipomocy.Na podstawie tego przykładu wskazanojak partnerstwo międzygminnemoże zwiększyć szanse na uzyskaniedofinansowania ze środków EFS.Współpraca instytucjonalnaw powiecie człuchowskim: PowiatowyUrząd Pracy - OśrodkiPomocy Społecznej - PowiatoweCentrum Pomocy Rodzinie.Krzysztof Kędra - PowiatowyUrząd Pracy w CzłuchowiePrzedstawiono współpracę PowiatowegoUrzędu Pracy w Człuchowie,ośrodków pomocy społecznej z powiatuczłuchowskiego oraz PowiatowegoR


04 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 05RCentrum Pomocy Rodzinie w zakresiewspierania aktywizacji społecznej i zawodowejosób zagrożonych wykluczeniemspołecznym.Zaprezentowano współpracę i partnerstwojakie udało się nawiązać tyminstytucjom w powiecie człuchowskimw zakresie wymiany danych dotyczącychofert pracy i prowadzonych szkoleń,współpracy w naborze uczestnikówprojektów, uczestnictwie pracownikówtych instytucji w organizowanychimprezach integracyjnychdla społeczności lokalnych, wymianieinformacji o klientach i realizowanychwobec nich działaniach, realizacjii finansowaniu działań.Zaprezentowano również przykładpartnerskiej współpracy PowiatowegoUrzędu Pracy, Ośrodków PomocySpołecznej oraz Ośrodka ReadaptacjiStowarzyszenia Solidarni„PLUS” EKO „Szkoła Życia„ w Wandzinieprzy „Kompleksowego programuterapii uzależnienia od alkoholu”. Organizacjete współpracowały w zakresieopracowywania programów i strategiirozwiązywania problemów społecznych,organizacji spotkań umożliwiającychprzekazywanie informacji,zapoznanie stron z planowanymi kierunkamidziałań i możliwościami aktywizacjizawodowej oraz celem działańpriorytetowych, realizacji i finansowaniudziałań.Wpływ wsparcia Programu RozwojuObszarów Wiejskich narozwój wsi w województwie pomorskim.Stanisława Bujanowicz - AgencjaRestrukturyzacji i ModernizacjiRolnictwaScharakteryzowano cele Osi 3 - Jakośćżycia na obszarach wiejskichi różnicowanie gospodarki wiejskiej- w ramach Programu Rozwoju ObszarówWiejskich 2007--2013: wspieraniezatrudnienia, poprawa podstawowychusług, odwracanie trendówupadku gospodarczego i społecznego,uatrakcyjnianie obszarów wiejskich,zapobieganie wykluczeniu terenówwiejskich, zwiększanie potencjałuludzkiego.Przedstawiono wysokość pomocyz jakich skorzystało województwopomorskie w latach 2004-2012 w ramach:Programu SAPARD, SPO Rolnego,Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich2004--2006, Programu Rozwoju ObszarówWiejskich 2007- 2013.Zaprezentowano realizację wybranychform pomocy PROW 2007-2013w województwie pomorskim: rentystrukturalne, ułatwianie startu młodymrolnikom, grupy producentówrolnych, modernizacja gospodarstwrolnych, różnicowanie w kierunkudziałalności nierolniczej, współpracapomorskiego OR ARiMR z KSOWwspierająca inicjatywy i dobre praktykiPROW na rozwój wsi - konkurs,tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw,zwiększanie wartości dodanejpodstawowej produkcji rolneji leśnej, wspólna organizacja rynkówowoców i warzyw - grupy producentówowoców i warzyw. Przedstawionoliczbę złożonych wniosków, wysokośćuzyskanej pomocy oraz efektywdrażania.Działania realizowane w ramachProgramu Rozwoju ObszarówWiejskich na lata 2007– 2013 dla których podmiotemwdrażającym jest SamorządWojewództwa Pomorskiego.Piotr Jaśniewski - DepartamentProgramów Rozwoju ObszarówWiejskich, Urząd MarszałkowskiWojewództwa PomorskiegoScharakteryzowano działaniawdrażane w ramach Osi 1, Osi 3, Osi4 przez Samorząd Województwa Pomorskiegoi przedstawiono wynikiich wdrażania.kkOś 1: poprawa konkurencyjnościsektora rolnego i leśnego- poprawianie i rozwijanie infrastrukturyzwiązanej z rozwojemi dostosowaniem rolnictwai leśnictwa: scalaniegruntów, gospodarowanie rolniczymizasobami wodnymi.kkOś 3: jakość życia na obszarachwiejskich i różnicowaniegospodarki wiejskiej: podstawoweusługi dla gospodarkii ludności wiejskiej, odnowai rozwój wsi.kkOś 4: LEADER - wdrażanie LokalnychStrategii Rozwoju,funkcjonowanie lokalnej grupydziałania, nabywanie umiejętnościi aktywizacja, wdrażanieprojektów współpracy- zawarte umowy i kwoty dofinansowania.Przedstawiono ilość złożonychwniosków, zawartych umów, liczbę beneficjentów,obszary realizacji, a takżekwoty dofinansowania w poszczególnychlatach.Wsparcie obszarów wiejskichw ramach Programu OperacyjnegoKapitał Ludzki w latach2007-2013 w województwiepomorskim.Wojciech Szafran - DepartamentEuropejskiego Funduszu SpołecznegoUrząd MarszałkowskiWojewództwa PomorskiegoScharakteryzowano działania wdrażanew ramach oddolnych inicjatywna obszarach wiejskich w województwiepomorskim w ramach komponenturegionalnego PO KL: priorytetVI Działanie 6.3 Inicjatywy lokalnena rzecz podnoszenia poziomu aktywnościzawodowej na obszarach wiejskich;priorytet VII Działanie 7.3 Inicjatywylokalne na rzecz aktywnej integracji;priorytet IX Działanie 9.5 Oddolneinicjatywy edukacyjne na obszarachwiejskich.Przedstawiono Konkursy przewidzianedo ogłoszenia w roku 2012 istotnez punktu widzenia obszarów wiejskichw ramach Priorytetu IX ze szczególnymuwzględnieniem Działanie 9.5Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarachwiejskich.Zaprezentowano także przykładyinnych kryteriów strategicznych zawartychw planach działania na rok2012, premiujących projekty związanez obszarami wiejskimi.Na zakończenie przedstawiono rezultatyprojektów ukierunkowanychna rozwój obszarów wiejskich w ramachpriorytetów VI-IX.Kierunki wspierania rozwojuobszarów wiejskich w następnymokresie programowania2014 - 2020 r.Mieczysław Paradowski - MinisterstwoRolnictwa i RozwojuWsi, Departament Rozwoju ObszarówWiejskichPrzedstawiono wyzwania i 3 celeWspólnej Polityki Rolnej do 2020 r.,a następnie priorytety Rozwoju ObszarówWiejskich i główne działania mającna względzie Innowacje, ZmianyKlimatu i Środowisko jako cele przekrojowe.Wskazano sposób powiązaniaWspólnej Polityki Rolnej z PolitykąSpójności.W ramach programowania rozwojuobszarów wiejskich wskazano nowysposób podejścia do działań które będąkontynuowane oraz przedstawiono zestawdziałań. Wskazano też nowe elementyw rozwoju obszarów wiejskichw postaci udziału Europejskiego PartnerstwaInnowacyjnego na rzecz wydajnegoi zrównoważonego rolnictwa.Przedstawiono zasady finansowania,kwalifikowania wydatków i zarządzania- w szczególności wkładu Funduszui instrumenty finansowe orazzarządzanie i kontrolę.Przedstawienie wniosków i rekomendacjiz Sympozjum organizowanegow 2011 r.Tadeusz Adamejtis - WojewódzkiUrząd Pracy w GdańskuPrzedstawiono wnioski i rekomendacjewypracowane podczas „III SympozjumWsi Pomorskiej Obszary wiejskie- problemy, wyzwania - perspektywarynku pracy” organizowanegow dniach 3 - 4 listopada 2011 rokuwe Wdzydzach Kiszewskich.Wnioski i rekomendacje zostałyopublikowane w 2012 r. w specjalnymwydaniu biuletynu WUP w Gdańsku„Kurs na Pracę”, poświęconym w całościSympozjum Wsi Pomorskiej. pNa podstawie wystąpień uczestników opracowałaIwona Szułdrzyńska.Z całością prezentacji można zapoznać się nastronie internetowej Wojewódzkiego UrzęduPracy w Gdańsku www.wup.gdansk.pl (zakładkarynek pracy - obszary wiejskie)


10 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 11ROcena potencjału społeczno-gospodarczegosyntezapotencjał wysokipotencjał przeciętnyIV. Wielkość średniego dochodw budżecie gmin w przeliczeniuna glowę 1 mieszkańcawskazuje na wyraźnąwyższość gmin położonychw otoczeniu miast: Gdańska,Słupska, Człuchowa ale takżeczęści gmin kaszubskich,takich jak: Borzytuchom,Studzienice, Lipusz, Sulęczyno,Sierakowice, Chmielno,Linia, Somonino. Kondycjęfinansową samorządówoceniano także na podstawieudziału dochodów własnychw dochodach gminy w 2009r. oraz wielkości wydatkówinwestycyjnych poniesionychsrednio na 1 mieszkańcaw okresie 2006-2009.Generalnie najwyższyudział własny miały: gminysąsiadujące z Trójmiastem,gminy nadmorskie orazgminy rolnicze, w większościżuławskie.V. Oceny aktywności samorządóww pozyskiwaniuśrodków unijnych dokonanona podstawie tzw. RankinguEuropejska Gmina – EuropejskieMiasto. Do analizyprzyjęto rezultaty z lat 2008,2009, 2010. W rankinguwzięto pod uwagę wszystkieprogramy pomocowe, którychbeneficjentami były zarównowładze samorządowe, jaki przedsiębiorstwa, rolnicyi organizacje społeczne.Wśród najaktywniejszychgmin znalazły się: Kobylnica,Rzeczenica, Miłoradz, Kwidzyn,Wicko, Tczew i Sztumzaś najmniejszą aktywnośćzanotowały: Kościerzyna,Zblewo, Przywidz, Łęczyce,Cewice i Miastko.VI. Stopień aktywności zawodowejmieszkańców ocenianyna podstawie liczby prywatnychpodmiotów gospodarkinarodowej w przeliczeniu na1000 mieszkańców w 2009r. wahał się od poniżej 50w gminach: Sadlinki, SmętowoGraniczne, Skórcz, Osieczna,Mikołajki Pomorskie, Sta-potencjał niskiobszary wyłączone z opracowaniary Targ, Lichnowy, Damnica,Potęgowo, Linia, Konarzynydo 100 i powyżej w gminach:Kosakowo, Pruszcz Gd.,Kolbudy,6Dr MaciejTarkowskiInstytut Badańnad GospodarkąRynkowąUniwersytetGdański- Katedra KatedraGeografii RozwojuRegionalnegoRozwój lokalnychrynków pracya strategie powiatówziemskichWprowadzenieProblematyka rynku pracy to jedenz głównych tematów debaty publicznej.Siłą rzeczy jest ona obecna także w debaciena poziomie lokalnym. Na tympoziomie niezwykle istotne jest zrozumienielokalnych uwarunkowań rozwojugminy czy powiatu a także znalezieniekluczowych czynników decydującycho stanie rynku pracy. Lokalnerynki pracy są bowiem silnie zróżnicowane.Najwyraźniejsze są różnicepomiędzy wielkomiejskimi a peryferyjnymirynkami pracy. Peryferyjne,najczęściej wiejskie lub zorganizowanewokół małych i średnich miast,rynki pracy są także silnie zróżnicowane– niektóre bazują niemal wyłączniena rolnictwie, w innych większąrolę odgrywa turystyka, usługi publiczne,przemysł przetwórczy, corazczęściej energetyka odnawialna. Abyzapewnić możliwe korzystne funkcjonowanierynku pracy należy postrzegaćgo na tle szerszych uwarunkowań,co ułatwia proces planowania strategicznego.Jest on obecnie na tyle rozpowszechniony,że często nad kwestiamifundamentalnymi przechodzi siębardzo lekko, skupiając się na kwestiachtechnicznych, które choć istotnenie są najważniejsze. Warto zatemzwrócić uwagę na fundamenty i odpowiedziećsobie na pytania decydująceo kształcie i efektach strategii:kkjak rozumieć rozwój,kkto jest podmiotem strategii, jakiema cele motywacje, aspiracjeoraz zasoby,kkczemu strategia ma służyć,kkczy można znaleźć zewnętrznychsprzymierzeńców dla naszychdziałań.Jak rozumieć rozwój?Rozwój jest jednym z najpowszechniejużywanych sformułowań w debaciepublicznej dotyczącej najważniejszychwyzwań i problemów współczesności.Wzbogacony o różne przymiotnikistaje się np. rozwojem gospodarczym,rozwojem społeczno-gospodarczym,rozwojem zrównoważonym, rozwojemopartym na wiedzy, rozwojem lokalnym,rozwojem regionalnym 1 . Nie są to sformułowaniaprecyzyjnie zdefiniowaneale nie definicje są tutaj najważniejsze.Warto natomiast zatrzymać sięna chwilę nad dwoma najpowszechniejszymiinterpretacjami znaczeniaterminu rozwój, gdyż mają one istotneznaczenie dla kształtowania polityki1. W tekście używane jest termin rozwój lokalny,którego zakres pojęciowy obejmujeproblematykę mieszczącą się w kompetencjachsamorządu lokalnego – gminnegoi powiatowego.R


14 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 156Dr TomaszKatafiaszKierownik DziałuHistorii Miastai Pomorza Muzeumw KoszaliniePrezes OddziałuPolskiego TowarzystwaHistorycznegow SłupskuPropozycje działań zmierzającychdo poprawy warunków dlazatrudnienia mieszkańców wsipomorskich w kontekście walorówkulturowo-historycznychTekst opublikowano bez przypisów autora. Z całością referatu można zapoznać sięna stronie internetowej Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Gdańsku www.wup.gdansk.pl (zakładka rynek pracy - obszary wiejskie)I. Świadomość historyczno-kulturowegodziedzictwa PomorzaSkomplikowana przeszłość politycznai etnograficzne zróżnicowaniekrajobrazu kulturowegoPomorza, a potrzeba ich współczesnego,,oswajania”, po okresachusuwania z pamięci zbioroweji zakłamywania.Wychodząc w niniejszych rozważaniachod sformułowanego w ten sposób problemu,należy przyjąć już na wstępie,iż niezależnie od indywidualnych zainteresowańhistorią, bądź ich braku– jednym z obiektywnych uwarunkowańnaszego życia jest fakt, że toczy się onow ,,przestrzeni historycznej”, tj. w krajobraziekulturowym” ukształtowanymw procesie historycznych przeobrażeń,dokonujących się zarówno siłami natury(przyrody), jak i wskutek działalnościczłowieka. Owa przestrzeń kulturowa:przyrodnicza, architektonicznaprzechowująca też w sobie materialneślady (pamiątki – pomniki) przestrzeniduchowej (kreowanej przez uczuciai intelekt ludzki), to rodzaj uniwersalnegodziedzictwa, które otrzymujemyw łańcuchu ludzkiej cywilizacji, byz kolei przekazać je – wzbogaciwszyw ten, czy inny sposób własnym wkładem– przyszłym pokoleniom.,,Przestrzeń historyczna” ma więczarówno wymiar materialny (a nierzadkowręcz ,,policzalny”: obiektyi przedmioty, w tym zabytkowe, mająwartość rynkową; swoją cenę możemieć surowiec użyty do ich wzniesieniaczy wykonania, wreszcie o jejwysokości może decydować uznanieobiektu za dzieło sztuki) oraz wymiarduchowy (jako wytwór myśli cywilizacyjnej,religijnej, zmysłu estetycznego,zamiłowania do piękna, wyraziprzeżyć wewnętrznych człowieka)i symboliczny (formy upamiętnienialudzi, czynów, zdarzeń: tak w postacimaterialnej – np. pomników, jak i niematerialnej,ulotnej – np. uroczystychobchodów, akademii, nabożeństw, którymz reguły towarzyszą żywe słowo,muzyka, pieśń). Do form upamiętnieniapod pewnymi względami zaliczyćwypada także cmentarze (na którychskądinąd spotyka się obiekty sztukisepulkralnej, o niekiedy bardzo wysokichwalorach i materialnej wartości!). Tu z kolei przypomnieć należysłynną już, jakże głęboką myśl marsz.Ferdynanda Focha (1851-1929): ,,Ojczyznato groby i pamięć. Narody tracącpamięć – tracą życie”.Pomorze jest regionem o wyjątkowopogmatwanej politycznie, skomplikowanejetnicznie i językowo przeszłości,ale przez to o jakże bogatym ,,krajobraziekulturowym”. Przy tym obszarten, choć geograficznie dość klarowniewyodrębniany (przynajmniej w granicachod Powiśla i Wisły na wschodziepo Odrę lub Pianę – Peene na zachodziei od Bałtyku na południe ku Noteci),przez większą część swoich dziejówbył politycznie i administracyjnie głębokopodzielony. Należy podkreślić, żeruchy i przemieszczenia etniczne, któresię tutaj dokonywały, były wprawdziew części efektem przemian ewolucyjnychi pokojowych przeobrażeńspołeczno - narodowościowo - politycznych,ale też duża ich część wynikałaze zdarzeń tragicznych (wojny, epidemie),szczególnie ciężko i boleśnie dotykającychzwłaszcza niższe warstwyludności miejskiej a niemal w całejrozciągłości mieszkańców wsi (i niewielkichmiasteczek). Także fenomenkultury ludowej i dające się niej wyróżnićjeszcze po wiekach odrębności(enklawy kulturowe) kształtowały sięjako skutek długotrwałej i bezpośredniejkonfrontacji (ale i koegzystencjioraz kulturowej dyfuzji i wzajemnychzapożyczeń) różnych zespołów językowychi komponentów kulturowo-narodowościowych.W sposób szczególniejaskrawy uwarunkowania te odcisnęłyślad na dziejach i mentalności mieszkańcówterenów, które obecnie wchodząw skład Województwa Pomorskiego.Notabene, kiedy je tworzono, jednymz haseł uzasadniających – zdaniemczęści polityków i działaczy społecznych– jego powstanie było doprowadzeniemdo zjednoczenia wszystkichKaszubów w jednym województwie(!). Trzeba też przyznać, że obserwowanyw ostatnich latach ,,renesans”kaszubszczyzny pozytywnieoddziaływa na aktywność społecznąmieszkańców wielu wsi i miast regionu,zwłaszcza jego wschodniej części,w wielorakim przy tym wymiarze.Obok inicjatyw politycznych, festynyludowe, atrakcje kuchni regionalnej,restaurowanie zabytków, bogate życiereligijne z własnymi sanktuariami(np. Kalwaria we wsi Wiele w pow.kościerskim, czy najważniejsze – Sianowow pow. kartuskim, zwane ,,kaszubskąCzęstochową”) i nietuzinkowymimiejscami kultu (w rodzaju OłtarzaPapieskiego w Sierakowicach),po edycje monografii historycznychkolejnych miejscowości, niekoniecznie– z punktu widzenia całości dziejówPomorza – najznaczniejszych, łączniez niewielkimi wioskami (Szymbark,Brzeźno Szlacheckie, Załakowo, Sierakowice)i tworzenie lokalnych instytucjispełniających rolę minimuzeów(np. Muzeum Parafialne w Żukowiepow. kartuski czy też izba tradycji wsiw Sierakowicach) – to tylko niektóreprzejawy tego zjawiska. Wielka w tymzasługa prężnie działającego ZrzeszeniaKaszubsko-Pomorskiego oraz innychstowarzyszeń regionalnych (wrodzaju Towarzystwa Przyjaciół Kartuzbądź Stowarzyszenia ,,Rozwój Bukowiny”w pow. Lęborskim).Jednak współcześni Pomorzanieto nie tylko Kaszubi, sami zresztą naderzróżnicowani (tzw. Kaszubi Pomerańscy,Belocy, Gochy, Kabatkowie, Borowiacy,Kociewiacy, wymarli już Słowińcyi zapewne spokrewniona u swejgenezy z tymi grupami, również dziśjuż nieistniejąca kultura jamneńska,z jej ośrodkami położonymi bardziejna zachód – w Koszalińskiem)13. Wielkieprzesiedlenia ludności po II wojnieświatowej były wszak źródłem napływuna Pomorze (przede wszystkimZachodnie, ale też i na tereny np. Bytowszczyzny,a nawet Pomorze Nadwiślańskie)fali osadniczej, główniez dawnych Kresów wschodnich (z dużymodsetkiem wyznawców prawosławiai cerkwi unickiej !), zasilanej jednakowożlicznie także przez byłychmieszkańców Warszawy czy Wielkopolan.Traumatyczne wspomnieniaokupacji hitlerowskiej z jej okrucieństwami,obok politycznie motywowanych(ideologicznych i ,,patriotycznych”)haseł ,, powrotu do Macierzy”– ,,prastarych ziem piastowskich”, szerzonychprzez ówczesne władze komunistyczne,doprowadziły do gruntownego,,wyczyszczenia” wiedzy historycznejspołeczeństwa polskiego z wszystkiegoniemal, co składało się na ,,niemiecką”przeszłość Pomorza Zachodniegow latach 1295-1945. Jeszczeobecnie analiza podręczników szkolnychdo nauki historii wykazuje właściwiecałkowity brak informacji faktograficznych(poza nielicznymi wyjątkami,jak np. plany polityczne KazimierzaWielkiego związane z osobąksięcia Kaźka słupskiego czy sprawalenna lęborsko-bytowskiego elektorówbrandenburskich) odnoszącychsię do tego obszaru16.Wraz z odrzuceniem całej ,,niemieckiej”przeszłości tej części Pomorza,w świadomości historycznejjej mieszkańców wytworzyła się luka,z konieczności niejako wypełnianawe własnym zakresie naiwnymi mitamii nieudolnymi uproszczeniami.A przecież wraz z odrzuceniem ,,wszystkiegoco niemieckie”, na zapomnienieskazano całe, wielokulturowe bogactwotej krainy: przede wszystkim wspaniałątradycję zachodniopomorskiegoR


16 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 17Rpaństwa Gryfitów (którego kres tragicznieprzypieczętował traktat westfalski,kończący w 1648 r. wojnę trzydziestoletnią),także ,,pomorskość” akcentowanąaż po wiek XIX przez miejscowąludność jako kryterium własnej odrębności(choć ,,zewnętrznie” uległa jużona zespoleniu z państwem pruskim),obecność i wkład w budowę wspólnej,,przestrzeni historycznej” i kulturowej:lubeczan i hanzeatów, a także Szwedów,Duńczyków, Żydów czy wreszciePolaków, wcale licznie napływającychtu w drugiej połowie XIX i na pocz. XXstulecia. (W niedaleko od Słupska położonejwsi Obłęże, która w udany sposóbw 2001 r., wspólnie z przedwojennymimieszkańcami obchodziła jubileusz700-lecia, w latach dwudziestych– trzydziestych XX w. notowano takienazwiska, jak: Daleske, Doleske, Dombrowa,Sroka, Puchowski, Dutkowski,Mews, Pittelkow, Lawrenz, Wenzel,Hapke, Dobrunz, Pallas – wskazującena obce, w tym słowiańskie, zapewnepolskie i kaszubskie pochodzenie).Przeciwstawiając katolicyzm, wyznawanyprzez większość powojennychosadników, jedną z cech ich polskości– odrzuconej z racji politycznych,tradycji protestanckiej (ewangelickiej)ludności niemieckiej, którą to tradycjęwraz z jej pozostałościami ,,należało”wykorzenić z pomorskiego krajobrazu,zupełnie pominięto skomplikowanąnaturę i dzieje protestantyzmuna Pomorzu Zachodnim (z jego zasługamidla zachowania języka kaszubskiegoi polskiego w liturgii kościelnejaż po wiek XVIII, a miejscami i XIX,z ciekawymi wspólnotami odrębnymijak kalwini, czy neopietyści – ,, belowianie”w okolicach Słupska, Miastkai Nowogardu oraz staroluteranie). Historycznaprzestrzeń życia religijnegona Pomorzu to oczywiście także katolicyzm(w jego różnych fazach zakorzenianiasię tu i odradzania – w zależnościod miejsca: w XVII, II poł. XIX– pocz. XX i II poł. XX w.), religia mojżeszowa,mennonici (na Żuławach, alenie tylko tam), obok nowych, powojennychkonfesji chrześcijańskich – prawosławia,cerkwi bizantyjsko-ukraińskiej(unickiej) i polskich ewangelików.Materialne i duchowe elementypomorskiej przestrzeni kulturowo-historycznej:miedzy odrzuceniema przyswojeniemUproszczony, upolityczniony ogląd historiiPomorza doprowadził do dewastacji,a nawet unicestwienia, wiekuelementów materialnych ,,przestrzenikulturowej” (częstokroć przy tympowiązanych z pierwiastkiem duchowym)– przede wszystkim zabytkóww postaci pałaców i dworów dawnychrodów szlacheckich (junkierskich), aleteż i świątyń, o ile nie zostały przejętena cele kultu katolickiego (jaskrawymprzykładem takiej wręcz ,,zamierzonejbezmyślności” jest los niezwykle ciekawego– także z racji wystroju wewnętrznego– kościoła o konstrukcji szachulcowejz Ciecholubia w pow. słupskim,czy równie interesujących z uwagi naich konstrukcję, wiekowych świątyńw Kłodzinie gm. Świdwin, bądź Dąbiugm. Borne Sulinowo). Szczęściem, odnotowaćmożna również przykłady odwrotne– kiedy to zagrożoną zniszczeniemświątynię udało się zrekonstruować(jak to miało miejsce w przypadkuzabytkowej, drewnianej części kościołaśw. Marcina w Sierakowicach,w ramach realizowanego od czerwca2010 – do czerwca 2011 r. programu,,Ocalić od zapomnienia”), są one jednaknieliczne i raczej dotyczą obiektówzaliczanych do ,,polskiego” dziedzictwakulturowo-historycznego. Podobnieprzedstawia się sprawa – jakżelicznych w naszych wsiach, dziś częstojuż niemal niewidocznych, cmentarzypoewangelickich. Do rzadkościnależą przykłady kontynuacji (przejściowej,czy też ciągłej) obyczaju chowaniazmarłych na starych, przedwojennychcmentarzach niemieckich (jakCmentarz Stary w Słupsku, cmentarzew Kobylnicy, Korzybiu i Kępicach– gdzie zresztą i tak starano się wyraźnieoddzielić nowe pochówki polskieod niemieckich). Zjawisko zanikaniacmentarzy wskutek świadomej, spontanicznejbądź odgórnie nakazanej decyzjima zresztą szerszy wymiar i takżemetrykę o wiele starszą: od stuleciznane są zasadniczo w całej Europie,przypadki ,,planowego” niszczeniazastanych cmentarzy, towarzyszącepowojennym przesunięciom granic,co jest przejawem swoistej ,,magii politycznej”,wedle której wymazanie z powierzchniziemi grobów ma zaprzeczaćfaktowi, że dana ziemia należała ongiśdo ludzi w niej pochowanych. Historykwie jednak doskonale, że takie,,zaklinanie” przeszłości nie odmienijej obiektywnego biegu. Istotne jest natomiast,że właśnie stosunek do cmentarzystaje się miernikiem dojrzałejświadomości dziedzictwa kulturowego(w tym wypadku wspólnego dziedzictwapolsko-niemieckiego) i świadomościhistorycznej w ogóle. Dlatego z satysfakcjapowitać należy przejawy korzystnejprzemiany postaw współczesnychmieszkańców Pomorza w tym zakresie,dokumentowane zarówno czynem,jak i słowem pisanym. Na poddawanychpracom porządkowym, zapomnianychdotąd cmentarzach powstająz zachowanych okruchów nagrobkówlapidaria, cmentarze te stająsię również przedmiotem zainteresowańkrajoznawczych, badań naukowo-dokumentacyjnychbądź historiozoficznejrefleksji, jak czyni to HenrykaJurałowicz-Kurzydło: ,,Nie jest chlubąspołeczeństwa, aby niszczyć tegotypu pozostałości po swoich przodkach,choćby to byli nasi dawni wrogowie.Tym bardziej, że domagamy się,aby nasze cmentarze pozostawionena dawnych kresowych polskich ziemiach,były otoczone czcią i pamięcią.Umknęła nam również jakaś karta historii,nie tej wielkiej książkowej, tejmałej, naszej, regionalnej, tej najbliższejnaszych domów. Historia naszejrodzinnej ziemi, wyryta na kamieniu.Ktoś powiedział, skoro nas nie stanie,niech mówią za nas kamienie. Niestety,kamienie z cmentarza w SmołdzińskimLesie, Smołdzina, Człuch, Żelaza,Wierzchucina, nic nam nie powiedzą,bo ich po prostu nie ma”.Niekiedy przywoływane przez autorkępowyższych słów ,,kamienie”zostały zresztą swoiście zaadaptowane,czy też ,,oswojone”: cokoły po pomnikach,poświęconych poległym żołnierzomarmii pruskiej lub niemieckiej(z wojen XIX-wiecznych i I wojnyświatowej), licznie ongiś stawianena cmentarzach lub terenach przykościelnych,po usunięciu widocznychoznak ich pierwotnego przeznaczenia,nowi mieszkańcy z powojennejfali osadniczej użyli do posadowieniana nich świętych figur, a kościelnetablice epitafijne (najczęściejdrewniane) posłużyły jako… elementykonstrukcyjne nowych ołtarzy katolickich(np. w Kobylnicy k. Słupska), balustrad(np. na chórze słupskiego kościołapw. św. Jacka), bądź po prostuwyrzucone – w myśl zasady ,,bo sięprzyda” – do magazynków rupieci naparafialnych lub kościelnych strychach.Tego typu zabiegi, choć mogłyteż wypływać z pewnej prostodusznościczy też ,,zdroworozsądkowego” pojmowaniaproblemów codziennej rzeczywistości(co zwłaszcza dochodziłodo głosu wśród bogobojnych mieszkańcówskupionych w małych wspólnotachwiejskich), wpisywały się jednakżew arsenał środków uprawianejprzez władze powojennej Polski ,,politycznejmagii”, mającej na celu jaknajszybsze zatarcie obcego charakteru,,przestrzeni historycznej” i krajobrazukulturowego na przejętych obszarachoraz nadanie im cech utrwalonejpolskości.Usunięcie z ,,przestrzeni historycznej”starych cmentarzy to także przejawodrzucenia ludzi, w tym konkretnychpostaci z przeszłości i wymazaniapamięci o nich ze świadomości historycznejspołeczeństwa. I znów wielemożna byłoby w tym miejscu powiedziećo krzywdzącym i niesprawiedliwymcharakterze tego typu zastosowanej,,odpowiedzialności zbiorowej”,z widocznym i zupełnie nieuzasadnionymuszczerbkiem dla ogólnej wiedzyo kulturze i historii regionu. Dobrze, iżod pewnego czasu obserwuje się trenddo przywracania pamięci o wybitnychosobistościach w skali lokalnej czy ponadregionalnej,zasłużonych dla nauki,sztuki, polityki itp. – także Niemców,choć dotyczy to przede wszystkimośrodków miejskich (Heinrich von Stephanw Słupsku, Paul Niplow w Lęborku,Max Pechstein w Łebie, HansGrade w Koszalinie, Rudolf Virchoww Świdwinie, Paul von Nissen w DrawskuPomorskim czy Joachim von Nettelbeckw Kołobrzegu – to oczywiścietylko kilka przykładów). Wbrew pozorom,także pomorskie wsie mogą poszczycićsię obecnością w ich dziejachludzi nietuzinkowych, wartych ponownego,,odkrycia” i przypomnienia, byzyskać tym choćby więcej ,,punktów”na mapie szlaków turystycznych (!).Inie chodzi tu nawet o związki Warcina(i Kępic) ze znaną postacią ,,żelaznegokanclerza” Otto von Bismarcka(1815-1898) o zasadniczo negatywnejkonotacji w świadomości Polaków– peregrynacje po ścieżkach wsi pomorskichmogą być ciekawsze dzięki wzbogaceniuich wiedzą np. o Paulu Maedew Kobylnicy, kierowniku miejscowejszkoły w latach trzydziestych XX w.,który cieszył się rozgłosem jako regionalnypoeta ziemi słupskiej; w niedalekood Rowów położonym Karzciniewznosi się pałac ministra Robertavon Puttkamera (1828-1900), któryzakończył niechlubną politykę ,,Kulturkampfu”wzmiankowanego wyżejO. v. Bismarcka; ojciec późniejszegofeldmarszałka pruskiego (i od 1811 r.gubernatora Prus Zachodnich, a więcPomorza Gdańskiego) Johanna (Hansa)Davida Yorcka von Wartenburga(1759-1830) – kpt. David Jonathan vonYorck urodził się właśnie w Rowach,jako syn tutejszego pastora z kaszubskiego(!) rodu Jarków; pałac w Żelaziew czasach swej świetności należałdo Rudolfa von Bandemera, słynnegohodowcy koni rasy arabskiej, wielkiegomiłośnika aeronautyki (a przy tymzałożyciela w 1879 r. potężnej cegielni,zaopatrującej w cegły i malowanedachówki prawie cały okręg słupski)oraz jego żony (od 1868 r.) Korduli(z d. Moritz), niezwykle utalentowanejmalarki, spod której ręki wyszedłznany portret starej Słowinki (w obecnychzbiorach Muzeum Pomorza Środkowegow Słupsku) - ,,Ostatnia KaszubkaŁebska w stroju ludowym” (1870)i postać Chrystusa w ołtarzu smołdzińskiegokościoła (,,Ecce homo”, 1874).W podusteckich Zimowiskach urodziłsię w chłopskiej rodzinie GustavKraatz, wybitny XIX-wieczny historykmiast pomorskich i archiwista; z Bydlina,również ze stanu chłopskiego,pochodził XVIII-wieczny historyk i filozofDavid Ruhnke; potą, a przy tymuzdolnionym kompozytorem i dyrygentembył żyjący na przełomie XVIIR


18 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 19Ri XVIII w. Piotr Wochenfuss, stn pastoraw Bruskowie.Szlachta pomorska – w tym z ziemisłupskiej – z licznie rozgałęzionychrodów, jak choćby Puttkamerów, Zitzewitzów,Massowów (nawiasem wtrącając:współcześnie nawet sami Niemcyspolszczają nazwisko rodu na Assowskich!), Kleistów – Kleszczyńskich,Goltzów, Podbielskich, Krockowów– Krokowskich, Podewilsów, Lettowów,Stojentinów, Belowów, Boninów, Wobeserów,Boehnów, Blumenthalów,choć w większości zniemczona (jednaknie do końca, czego przykładówdostarczają losy niektórych von Krockowówlub Puttkamerów), zachowywała– niekiedy aż po kres swej obecnościna Pomorzu – pamięć o swoichsłowiańskich często korzeniach. Jejwybitni przedstawiciele znaleźli sięw szeregach elity urzędniczej (i wojskowej)państwa brandenbursko-pruskiego,a potem Niemiec (jak ministrowiei dyplomaci w służbie Fryderyka IIWielkiego – Heinrich i Otto Podewilsowie),nie należy jednak zapominać,że służyli również książętom pomorskim,na dworze cesarskim, władcomszwedzkim i polskim (liczni starostowie,kasztelani, palatyni i wojewodowiez rodu Puttkamerów – pierwotnienajprawdopodobniej Święców, którzyz biegiem czasu przyjęli swe późniejszemiano od piastowanego urzędu: podkomorzy→ Subcammerarius, Unterkämmerer→ Puttkumer → Puttkamer).Jedna z linii rodowych Puttkamerówosiadła po 1620 r. w Kurlandii i z niejto wywodził się hr. Wawrzyniec Puttkamer,mąż Maryli Wereszczakówny(1799-1863) z Tuhanowicz na Litwie,opiewanej w licznych, poświęconychjej utworach poetyckich Adama Mickiewicza.Z rodu Puttkamerów pochodziłarównież żona ks. O. v. Bismarcka– Johanna, gorąca protektorka i orędowniczkanurtu neopietystycznego.Zarządcą dworu (majordomusem) synówks. Bogusława X (1454-1532), jednocześniedla państwa zachodniopomorskiego,był Jakub von Zitzewitzz równie starego rodu co Puttkamerowie,którego jedna linia od XV w. osiadław Sycewicach (stąd nazwa wsi podziś dzień), inna w Biesowicach i Ciecholubiu(k.Warcina), wreszcie jednąz najstarszych siedzib rodu (od XIII w.po rok 1913) było Kwakowo (odkupionezresztą przez… Brnharda von Puttkamera).Z zadumą można pochylićsię nad fenomenem wielowiekowego,nieprzerwanego trwania szlacheckichfamilii, choćby na ziemi słupskiej: ródprzybyłych tu w orszaku ks. WarcisławaIV rycerzy von Boehn osiadł w 1402r. w Kuleszewie i odtąd dobra te niezmieniały właścicieli aż do roku 1945(!). Wyobraźnia podpowiada, ilu ciekawychwydarzeń mogły być świadkamiściany ocalałych jeszcze pałaców czyświątyń, ile niepospolitych biografiikryje się za epitafijnymi inskrypcjamilub imionami fundatorów, uwiecznionymina rozbrzmiewających do dziśkościelnych dzwonach (jak w Zimowiskach,Kwakowie czy właśnie niewielkim,wiejskim kościółku we wspomnianymKuleszewie).Warto bliżej prześledzić losy niektórychprzynajmniej postaci, opracowaćich biografie i upowszechnić– tworząc projekty tras turystycznychczy innych przedsięwzięć kulturalnych.Obok plenerów malarskich (plastycznych)– wzorem MiędzynarodowegoPleneru Artystów Nieprofesjonalnych,,Śladami Maxa Pechsteina”, odbytegow 2008 r. w Poraju k.Wicka, zawodów(może nawet balonowych, nawiązującychdo pasji R. v. Bandemera), możenależałoby pomyśleć o widowiskachhistorycznych, z udziałem coraz liczniejszychw naszym kraju (i regionie),, grup rekonstrukcyjnych” – w ścisłymjednak porozumieniu z profesjonalnymiznawcami epoki, jej kultury materialneji historii regionalnej (PolskieTowarzystwo Historyczne może tu służyćchętną pomocą), by uniknąć błędówlub występujących tu i ówdzie nieporozumieńprzy organizowaniu tegotypu przedsięwzięć (w rodzaju ,,bitwyo most” koło Łupawy w 1807 roku).Nic nie stoi przy tym na przeszkodzie,aby upamiętniać też osoby zasłużone(zmarłe !) z okresu po II wojnie światowe- (jak to uczyniono wobec wielceszanowanych kapłanów, budowniczychkościołów i animatorów życiakulturalnego lub sportowego, w osobachks. Prał. Alfreda Osipowicza(1925-1998) w Kępicach czy ks. StanisławaAugustyńczyka (1932-1996)w Korzybiu. Takie, nacechowane głębokimhumanizmem (nie zaś dyktowanepolityką bądź ideologią) podejście doprzeszłości i tworzących ją ludzi może– oczywiście do pewnych granic – odtworzyćów ,,łańcuch dziejów” w świadomościhistorycznej współczesnychmieszkańców ,,wielokulturowego Pomorza”,ważne, by także poza ośrodkamiwielkomiejskimi; łańcuch, takgwałtownie i dramatycznie przerwanycezurą roku 1945…II. Propozycje działań zmierzającychdo poprawy warunkówdla zatrudnienia mieszkańcówwsi pomorskich w kontekściewalorów kulturowo-historycznychZ przedstawionego wyżej, rozbudowanego(choć przecież zaledwie pobieżnego)wywodu wolno – jak się wydaje– wysunąć tezę zasadniczą: walorykulturowo-historyczne (obok niezaprzeczalnychprzyrodniczych, którejednak nie były przedmiotem podjętychtu rozważań) mogą być traktowanejako rzeczywiste, choć wciąż ,,ukryte”,niedostrzegane lub nieuświadomione(a wcześniej w części wręcz odrzucane)bogactwo o dużym potencjalespołeczno-ekonomicznym i gospodarczym.Bogactwo owo, aby przynosiłopożądane, opłacalne korzyści, trzebajednak odpowiednio ,,sprzedać”, rozumiejącprzez to co najmniej dwa aspektyi działając na dwóch przynajmniejpoziomach. Pierwszy, hierarchicznieusytuowany niejako na górze, to szerokopojęta sfera edukacji i popularyzacji:powinien on z jednej strony stymulowaćpotrzebę wzbogacania programówstudiów menadżerskich, turystycznychczy nawet ekonomicznychi administracyjnych w elementy wiedzyo regionie (np. ,,Elementy historiii kultury regionu”, ,,Dziedzictwohistoryczno-kulturowe regionu” itp.),z drugiej poszerzać horyzonty wiedzyhistorycznej, w jej lokalnym wymiarze,wśród samych mieszkańcówniewielkich miejscowości i wsi regionupomorskiego. Byłoby pożądanym,aby przyszły inwestor, biznesmen, administrator– zasadniczo niezależnieod branży – poznał specyfikę miejsca,w którym zamierza działać, jego przeszłość,kulturę i historyczne uwarunkowaniajego rozwoju. Chodzi też o to,aby ścian opuszczonego nawet, niezagospodarowanegow danej chwiliobiektu podworskiego nie traktowaćjako ,,podręcznego magazynu” cegiełna potrzeby remontu przeprowadzanegowe własnym obejściu, a starego– nawet zaniedbanego ! – cmentarzajako terenu pozyskiwania złomuna sprzedaż, z obalonych krzyży czyoderwanych od nich tablic lub wizerunkówZbawiciela…Kształtując w ten sposób, w pozytywnymkierunku świadomość społeczną,wytworzyć można ten potrzebnyklimat afirmacji i aktywności dla sferyprzedsięwzięć ściśle utylitarnych,mających sprzyjać podniesieniu atrakcyjnościinwestycyjnej obszarów wiejskich,przede wszystkim w zakresieprzygotowania i wypromowania markowychproduktów turystyczno-gastronomicznychz odpowiednią bazą hotelarsko-noclegową.Obiecującą, jak sięwydaje, perspektywę otwiera tu nie turystykatradycyjna, oparta na z dawnawytyczonych trasach, które zaprowadzićmają masowego najczęściejuczestnika rozmaitych wycieczek kuobiektom i zabytkom z ,,górnej półki”,w dużych i cieszących się już rozgłosemośrodkach (jakkolwiek zawszemożna próbować włączenia nowych,,,pobocznych” elementów uzupełniających).Szansą będzie raczejturystyka ,,niszowa”, adresowana dowyselekcjonowanych grup potencjalnychklientów (np. turystyka ,,sentymentalna”dla dawnych mieszkańcówi ich potomków, czy biorąca poduwagę różne zainteresowania hobbystyczne),organizacyjnie zaś opartana swego rodzaju modelu ,,turystykimiędzygminnej”. Niezależnie od powyższego,można łączyć różne kategorieobiektów, stymulując kierunkizainteresowania i uwagę odbiorców,dzięki zastosowaniu metody ,,jedenpodaje drugiemu”: w każdym punkcieturysta dowiaduje się o innychatrakcjach w najbliższej okolicy, zaśgospodarze, zarządcy i administratorzyczy też właściciele lub opiekunowieposzczególnych obiektów współpracująze sobą na zasadzie wzajemnościi sąsiedzkiej solidarności. pProponowane działania należypodzielić na:I. Główne, o podstawowym znaczeniukierunkowyma. Wytyczenie nowych szlaków,,tematycznych” związanychz określoną kategorią obiektówi zabytków, np. relikty budownictwaobronnego, architekturarezydencji szlacheckich:postaciami – rodami historycznymi:obiektami kultureligijnego – tzw. turystykapielgrzymkowa, coraz częściejdostrzegana przez profesjonalnebiura wycieczkowe,a która na Pomorzu mogłaby,,odświeżyć” pamięć o takichmiejscach jak Rowokółlub Święta Góra Polanowska),z możliwością wykorzystaniafakultatywnego lub uzupełniającegowalorów przyrodniczych(doskonale nadawałybysię ku temu np. parki podworskie,niekiedy dawne nasadzeniaprzycmentarne). Należybrać pod uwagę zróżnicowanepotrzeby uczestnikówco do form organizacyjnych,tworząc szlaki piesze, roweroweczy wodne (kajakowe).b. Rekonstrukcja kuchni pomorskiej– warto wzbogacić ofertępunktów gastronomicznychna szlakach czy posiłki serwowanew gospodarstwach agroturystycznych,ośrodkach wypoczynkowychitp., o autentycznepotrawy regionalne,tj. pomorskie (nie tylko kaszubskie);w prezentowanychdotychczas projektach ożywieniagospodarczego wsi pomorskiejpomysł kuchni ,,regionalnej”jest często przywoływany,jednak w praktyceokazuje się, że w istocie kryjesię za nim raczej ,,kuchniadomowa”, ,,swojska”. Tymczasemwe współpracy z etnografamii historykami kulturymaterialnej można byłobypokusić się o przywróceniedawnej kuchni pomorskiej;podjąć trud zebraniaprzepisów kulinarnych takżetych starszych: nie tylko z XIX,ale z XVIII czy XVII w. i odtworzeniareceptury i smakówpotraw, onegdaj królującychna pomorskich stołach (analogiczneprace badawcze, w połączeniuz ,,eksperymentamikuchennymi” podejmuje sięod pewnego czasu, dzięki zainicjowanejprzez prof. JarosławaDumanowskiego z UMKw Toruniu serii źródłowej MonumentaPoloniae Culinaria– Polskie Zabytki Kulinarne,w odniesieniu do kuchni staropolskiej).c. Niezależnie od powyższego,można już dziś wykorzystaćbogactwo etnograficzne,którego regionowi pomorskiemu,zwłaszcza jego zachodniejczęści, przysporzyły(,,niechcąco”) powojennefale migracyjne osadnikówR


20 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 21Ri przesiedleńców – zrekonstruowaćkuchnię np. kresową,regionalnie odpowiadającąpochodzeniu powojennychmieszkańców poszczególnychmiejscowości. Małe wsie ,,litewskie”,,,wołyńskie”, aleteż i ,,wielkopolskie”, mogłybyoferować turystom swojeatrakcje, w ten sposób jeszczedobitniej uświadamiajączłożoność historycznych losówtej krainy i jej ,,przestrzenikulturowej”.d. Tą samą drogą należałobyzmierzać do rekonstrukcjidawnych obyczajów pomorskichoraz grup ludności napływowej(pokazy), tradycyjnychzajęć i zawodów (pokazy,oferta handlowa) – wyrobykulinarne (,,na wynos”) i spożywcze,wyroby wiejskiegorzemiosła użytkowego i artystycznego,zabawki, mogą byćźródłem dodatkowego dochodu,stanowiąc przy tym oryginalnąformę pamiątek dla nabywców,a dzięki nim – i promocjimałych społecznościw szerszym wymiarze przestrzennym.e. Wykorzystanie (tam, gdziejeszcze jest to możliwe)obiektów dawnej architektury(np. dworskiej) na potrzebybazy noclegowo-gastronomicznej,punktów usługowych(sklepy z pamiątkami), informacjiturystycznej (wiejskichlub gminnych biur turystycznych)oraz izb tradycji i historii(mini muzeów, tworzonychprzez samorządy bądź w efekciepartnerstwa publiczno-prywatnego).II. Wspomagające – o znaczeniuuzupełniającym działania kierunkowelub współtworzącedla nich niezbędne zapleczemerytorycznea. Badania historyczne i kulturoznawcze(praca dla absolwentów,sezonowo także dlaadeptów: historii, etnografii,archeologii, języko- i kulturoznawców,filologów – zwłaszczagermanistów w zakresietranslatorstwa źródeł, inskrypcjiitp. oraz dla nauczycielize szkół redukujących zatrudnieniewskutek niżu demograficznego).b. Organizacja imprez plenerowycho charakterze kulturalnymi historyczno-upamiętniającym:plenery artystyczne,widowiska (w tym turniejerycerskie, inscenizacje epizodówhistorycznych z dziejówposzczególnych miejscowości),konkursy wiedzy, festiwaleitp.c. Troska o zabytki i reliktyprzeszłości (także nie objęteochroną ustawową): prace restauracyjnepod kierunkiemodpowiednich służb konserwatorskich(zatrudnieniedla ekip remontowo-budowlanych),także w kontekściedziałań pozornie ,,przyziemnych”,zabezpieczających i zapobiegawczych– prace porządkowew parkach podworskich,na cmentarzach, ochronaprzed dalszą dewastacja,być może także dozór (możliwośćprac w systemie interwencyjnym),po uzyskaniu dotacjii dofinansowania (np.z programów unijnych, takichjak VASAB, lub towarzyszącychtworzeniu VIA HANSEATI-CA i In.).d. Wydawnictwa (monografie,foldery), tworzenie stron internetowych,forów dyskusyjnychw sieci (z myślą o włączeniunp. środowisk związanychz dawnymi mieszkańcamimiejscowości).e. Tworzenie (wspólnie z przedstawicielamikręgów hobbystycznych)osad-skansenówhistorycznych w formie rekonstrukcji,o funkcjach edukacyjnych(jak to np. stawiająsobie za cel twórcy obozurzymskiego k.Lęborka czytzw. Akademii Napoleońskiejw Żochowie k.Łupawy). Zalecanabyłaby tu jednak pewnaostrożność w doborze tematyki,z sugestia, aby ta w większymstopniu wypływałaz preferencji dla historii regionalnej(pomorskiej).f. Lekcje pokazowe (także w ramachpoznawania zabytkówtechniki – np. na szlakuelektrowni wodnych naSłupi i Skotawie lub w bieguWieprzy, innych grup zabytkówarchitektury bądź sztuki)i szeroko pojęte działaniaedukacyjne w aspekcie historycznym,adresowane do społecznościlokalnych, szkoleniadla animatorów i przewodnikówwspomnianej wyżej ,,turystykimiędzygminnej”.g. Nie należy zapominać o potrzebieszkoleń językowych(lub doskonalenia w tym zakresie),ze względu na koniecznośćotwarcia się na turystówz zagranicy, w tymzwłaszcza niemieckojęzycznych.Oznacza to także odpowiednieprzygotowaniena możliwość konfrontacjiz odmiennym sposobem postrzeganiahistorii Pomorzaprzez naszych zachodnich sąsiadów(szczególnie z pomorskimikorzeniami) i9 wyposażeniew instrumenty, umożliwiająceposzukiwanie obszarówporozumienia z odwiedzającymi,pomimo różnicypoglądów (czy też bazowaniana odmiennych stereotypachbądź mitach historycznych).6ZbigniewFularczykZastępca WójtaGminy SierakowiceRozwójGospodarczy GminySierakowice1. Charakterystyka GminyGmina Sierakowice leży w środkowejczęści województwa pomorskiego,na skrzyżowaniu dróg wojewódzkichNr 214 Warlubie – Łeba i Nr 211Gdańsk – Słupsk. Przez teren Gminybiegnie również zawieszona liniakolejowa Pruszcz Gdański – Kartuzy– Sierakowice – Lębork. PowierzchniaGminy to 18.236 ha, które obecnie zamieszkujena stałe 18.004 mieszkańców,z tego w Sierakowicach mieszka6.800 mieszkańców. Aktualny budżetGminy po stronie dochodów wynosi69,5 mln zł. Dochód na jednegomieszkańca Gminy kształtuje się napoziomie 3.757zł. Na terenie Gminyzarejestrowanych jest ponad 1000podmiotów gospodarczych, liczba tasystematycznie wzrasta. Gmina jestorganem prowadzącym dla siedmiuszkół podstawowych, trzech zespołówszkół / podstawowa i gimnazjum/,jednego gimnazjum, jednego przedszkolai szkoły zawodowej, do którychuczęszcza 2.600 uczniów a w którychzatrudnionych jest ok. 300 nauczycieli.Gmina od lat zajmuje pierwszemiejsce w skali kraju w liczbie urodzeńdzieci na 1000 mieszkańców,na koniec roku 2011 wskaźnik tenwynosił 12,22‰.Ludność Gminy to rodowici Kaszubi,mieszkający tu od pokoleń, prowadząoni zarówno warsztaty pracyjak i rolnicze gospodarstwa rodzinne.Ostatnie lata charakteryzują się intensywnymrozwojem kilkunastu firm takichjak: skład materiałów budowlanych„bat”, firma budowlana „Elwoz”,Przedsiębiorstwo wielobranżowe „Skibiński”,Zakłady Mięsne „Lis” , ZakładyStolarki Otworowej „Dekar”, FirmaProdukcyjno-Usługowa „In-Bul”,gdzie nastąpiła zmiana formy zarządzaniaz typowo rodzinnej na spółkiprawa handlowego.W otoczeniu działalności gospodarczejz powodzeniem i sukcesem funkcjonująróżnego typu usługi. Do najbardziejwyróżniających się można zaliczyć:medyczne – Kaszubskie Centrummedyczne, bankowe – Bank Spółdzielczyw Sierakowicach , PKO BP,Alior Bank, SKOK, kulturalne – GminnyOśrodek Kultury, Biblioteka Gminna.Od ponad ćwierć wieku prężniedziałają i występują na scenach krajowychi zagranicznych dwa zespołyfolklorystyczne, chór, orkiestra. Sukcesamipochwalić się mogą równieżkluby sportowe w takich dyscyplinachjak: koszykówka, tenis stołowy,żeglarstwo, piłka nożna.W ostatnim czasie pobudowanoSkatepark, który cieszy się wielkimzainteresowaniem wśród dzieci, młodzieżya nawet dorosłych i to nie tylkoz naszej gminy, ale i z gmin ościennych,a nawet Trójmiasta.Szeroko rozwinięty jest zakresusług komunalnych, utworzono GminnePrzedsiębiorstwo Wodociągów i KanalizacjiSpółka z o.o.2. Uwarunkowania i działania,które sprzyjają rozwojowi GminySierakowiceZanim przystąpię do omówienia działań,które sprzyjają obecnemu rozwojowiGminy myślę, że należy cofnąćsię trochę w czasie i przeanalizowaćhistoryczne zmiany i uwarunkowania,które ukształtowały obecną aktywnośćmieszkańców.Istotnym elementem, gdzie zaczęłasię kształtować przedsiębiorczośćnaszych mieszkańców był fakt odzyskaniaprzez Polskę niepodległości za-R


22 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 23Rpoczątkowany budową miasta i portuGdynia. Mieszkańcy szybko dostosowalisię do sytuacji gospodarczej dostarczającduże ilość produktów żywnościowychtak potrzebnych dla przybyłejdużej rzeszy robotników nad naszemorze. Dodać należy, że wiązałoto się z intensywnym rozwojem handlu.Kolejny impuls do rozwoju nastąpiłjuż po II wojnie światowej w latach70-tych – „Epoka Gierka”. Wówczaszaczęły powstawać duże fermydrobiarskie, fermy bydła mlecznegoi trzody chlewnej. Mieszkańcy niebali się zaciągać dogodnych kredytów,dość szybko zaczął odradzać sięhandel i drobne rzemiosło, szczególniew branży budowlanej.Ten umiarkowany rozwój trwał ażdo początków stanu wojennego, kiedyto masowo zaczęto wprowadzać kartkiżywnościowe oraz nastąpiły drastycznebraki na rynku. Sytuacja tazostała szybko dostrzeżona i wykorzystanaprzez operatywnych, elastycznychi przedsiębiorczych mieszkańców.Duży popyt na mięso i jego przetworybył przyczynkiem do powstaniaw sposób lawinowy nieformalnychgrup, przeważnie rodzinnych zajmującychsię ubojem i jego dystrybucją.Nie trzeba dodawać, że działalność tabyła prowadzona czasami nielegalnie.Kolejna transformacja gospodarczaw Polsce na początku lat 90-tychotworzyła drzwi i dała upust drzemiącejw naszej społeczności operatywnościi inicjatywie. Zaczęły powstawaćmałe przedsiębiorstwa rodzinne,który dziś są dużymi i prężnymi firmamizatrudniającymi często ponad100 pracowników. Presja ze stronyfirm oraz mieszkańców, pęd do inwestowaniaprzez te osoby wywołał pilnąpotrzebę uporządkowania w przestrzenikierunków rozwoju gospodarczego.Władze Gminy dbają o to aby maksymalniedużo obszarów było objętychaktualnym planem zagospodarowaniaprzestrzennego. Studium uwarunkowań,które nakreśla główne kierunkii wyznacza obszary do rozwoju gospodarczegostworzone na początkulat 90-tych i aktualizowane, wyznaczyło5 obszarów gminy, na które należywykonać szczegółowe plany zagospodarowaniaprzestrzennego. Zostałyone wykonane dużym nakłademśrodków na przestrzeni lat 2003-2011.Działania te przyspieszyły proceswydawania decyzji administracyjnychoraz ułatwiły potencjalnym podmiotomzainteresowanym rozwojem podjęciedecyzji o inwestowaniu we własneśrodki trwałe.Ważnym zadaniem umożliwiającymrozwój Gminy jest dbałość o odpowiedniąjakość infrastruktury: drogi,kanalizacja, woda, energia elektrycznaitp. Gmina Sierakowice od początkutransformacji gospodarczej w Polsce,systematycznie stara się aby w budżecieznalazły się środki na poprawęi budowę nowych dróg, które tworząnowe kanały komunikacyjne w układzielokalnym w powiązaniu z istniejącąsiecią dróg lokalnych i regionalnych.Sprawny układ komunikacyjnypozwala na szybkie przemieszczaniesię do rynku pracy dla naszych rzemieślników,ich głównym rynkiempracy jest aglomeracja Trójmiejskaoraz miasto Słupsk. Codziennie możnaobserwować wyjeżdżające brygadyróżnych wykonawców /murarzy, stolarzy,hydraulików, elektryków, malarzy/udających się do pracy w tychkierunkach.Dzięki temu, że Gmina Sierakowicezdecydowała się być organem prowadzącymdla zespołu szkół zawodowych,możliwe było zdobywanie wykształceniai zawodu w różnych branżachzwiązanych z rzemiosłem. Tegotypu działanie zostało przyjęte z dużymzadowoleniem przez rodzicówmłodzieży chcących zdobyć zawódjak i lokalnych przedsiębiorców orazrzemieślników. Młodzież nasza możezdobywać wiedzę i odbywać praktykitu na miejscu, nie tracąc czasu orazfinansów na dojazdy do szkół w miastachpowiatowych takich jak Kartuzy,Lębork, Bytów czy Kościerzyna.Samorząd Gminy Sierakowice bardzoszybko zauważył, że lokalizacjaGminy jest na skrzyżowaniu układukomunikacyjnego łączącego otaczającenas ośrodki miejskie. Działania podejmowanew samorządzie lokalnymmiały i mają tworzyć lokalny biegunwzrostu gospodarczego. Jest to przedsięwzięcieprzewidziane do realizacjina wiele lat, ale ostatecznie jesteśmypewni, że powstanie kolejny ośrodekmiejski: Sierakowice z dobrze rozwiniętymiusługami i kadrą specjalistów,który będzie oddziaływał na sąsiedniegminy. Już dziś często spotykamy sięze stwierdzeniem dlaczego nie jesteśmyjeszcze miastem?Rada Gminy II kadencji wprowadziłasystem ulg dla nowo powstałychpodmiotów gospodarczych orazdla podmiotów rozbudowujących się,jest to obniżka 50% podatku od nieruchomościna okres 3 lat. Uchwałata funkcjonuje już blisko 15 lat i na-szym zdaniem spełnia swoje zadaniai zachęca podmioty do inwestowaniaw swoje środki trwałe i umożliwia rozwój.W ciągu roku Wójt wydaje około10 decyzji obniżających zobowiązaniepodatkowe.Władze samorządowe do każdejnowej inicjatywy, która tworzy nowemiejsca pracy podchodzi indywidualnie.Indywidualne podejście do podmiotówgospodarczych chcących inwestowaćw połączeniu z doradztwemadministracyjno-prawnym jest zgodnez naszą strategią rozwoju i przynosioczekiwane efekty.Tak jak zaznaczyłem na wstępie,niewątpliwym stymulatorem rozwojujest stałe przeznaczanie środków w budżeciegminy na rozwój infrastruktury.Gmina nasza na przestrzeni lat 1995-2012 przeznaczyła na inwestycje kwotęłączną 151,5 mln zł, do tego należydodać wydaną już kwotę 32,8 mlnzł na inwestycje wodno-kanalizacyjne,które realizowane są przez naszePrzedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji.Na całą sumę tych wydatkówzłożyły się zarówno finanse własnejak i środki zewnętrzne w tym unijne.W latach tych powstało wiele oczekiwanychprzez mieszkańców inwestycji,które miały za zadanie polepszeniejakości i komfortu codziennegożycia mieszkańców. Zostały rozbudowanei wyremontowane wszystkieszkoły, powstała sieć bezpiecznychdróg lokalnych z chodnikami,powstało nowoczesne Centrum Medyczne,pobudowano nowe miejscaparkingowe, place zabaw, trzy nowoczesnehale sportowo-widowiskowe,cztery kompleksy boisk o nawierzchnisyntetycznej – Orlik, sztuczne lodowisko– Biały Orlik, kompleks sportowo-rekreacyjny z przystanią żeglarską.Odnowiono i zrekonstruowano zabytkowydrewniany kościół. W centrumSierakowic utworzono Park Kulturowyz ołtarzem Papieskim, który jestdumą dla mieszkańców.Gmina Sierakowice za pośrednictwemGminnego PrzedsiębiorstwaWodociągów i Kanalizacji realizujeprogram skanalizowania całej gminySierakowice i Sulęczyno, mającyna celu odbiór ścieków komunalnychi przemysłowych z terenu obu gmin,co w konsekwencji winno przyczynićsię do polepszenia jakości i czystościwód w naszych jeziorach, a mamy ichtylko na terenie Gminy Sierakowiceponad 50, które mają powierzchnięwiększą jak 1 ha. Całkowite planowanekoszty inwestycji na terenie wymienionychgmin to kwota 68,3 mln zł. Toprzedsięwzięcie inwestycyjne ma przyczynićsię do możliwości lepszego zagospodarowanianaszych gmin w kierunkuusług turystycznych, a co jestz tym ściśle związane, powstanie nowychmiejsc pracy.Jesteśmy przekonani, że naturalnewalory przyrody muszą być odpowiedniouszanowane i chronione. Połączenienaszych działań i naturalnychwartości przyrody będzie dostatecznymmotywem do inwestowaniaw turystykę i rozwój tej branży.Chcąc w sposób zrównoważonyrozwijać różne przedsięwzięcia samorządowezmuszeni byliśmy szukaćnowych instrumentów finansowychumożliwiających szybką realizacjęzamierzonych przedsięwzięć. NaszaGmina już w roku 2000 wyemitowałaobligacje komunalne na budowę gimnazjumw Sierakowicach. Czas pokazał,że była to słuszna decyzja, gdyżw bardzo krótkim czasie została pobudowananowa szkoła i tanio zostałypozyskane środki finansowe, znacznietaniej niż kredyt.Kolejna duża inwestycja – KaszubskieCentrum Medyczne warte 15,5mln zł - realizowana przez nasz samorządjuż z założenia przewidywałakonieczność wyemitowania obligacji.Istotnym jest to, że decyzja ta niebudziła wątpliwości i obaw zarównowśród radnych jak i mieszkańcówgminy i spotkała się z bardzo dobrymprzyjęciem.Z chwilą jak pojawiła się perspektywawejścia Polski do Unii Europejskiej,samorząd Gminy Sierakowicepodjął działania w celu utworzeniaspecjalnej komórki w ramach strukturyUrzędu, której celem było i jestanaliza wszelkich programów unijnych.Staramy się przygotować odpowiednieprojekty spójne z opracowanąi przyjętą Strategią Rozwoju Gminykwalifikujące się na uzyskanie dofinansowaniai wsparcia ze środkówU.E. Nie zawsze kończy to się podpisaniemumowy na dofinansowanieale mamy gotowe projekty, które możemyw odpowiednim czasie ponownieaplikować.środków unijnych w całości budżetugminy widać szczególnie jakporównamy budżet gminy w latach2005 gdzie było 6 mln środków inwestycyjnychi 2011 gdzie dysponowaliśmykwotą 30,8 mln na inwestycje.Według rankingu miesięcznika samorządowego„Wspólnota” Gmina Sierakowicewśród gmin wiejskich znalazłasię na 19 miejscu w kraju liczącwartość projektów unijnych z kwotą6.687,27zł na mieszkańca, a na 31miejscu z kwotą 3.569,77zł na mieszkańcaw skali kraju jeżeli chodzi o wartośćotrzymanej dotacji unijnej.Niewątpliwie inną ważną dziedzinągospodarki, która ma znaczącywpływ na rozwój całej gminy jest szerokorozumiany handel. Sieć sklepówróżnych branż to ponad 200 placówekprywatnych – często rodzinnych, zbudowanychna kapitale własnym. Zabezpieczająone w pełni potrzeby nietylko naszych mieszkańców ale równieżosób przyjeżdżających z ościennychgmin. Należy dodać, że nieprzerwanieodbywają się dwa razy w tygodniutargowiska, których zasięg obejmujemieszkańców całego regionu województwapomorskiego.Na terenie gminy nie ma dużychplacówek handlowych typu sieciowegoczy dyskontów– kreowana przezwładze samorządowe w tej dziedziniepolityka ma ścisły związek z przyjętąstrategią rozwoju i ochrony lokalnegorynku pracy przed takimi inicjatywami.R


24 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 25R3. Bariery rozwoju Gminy SierakowiceJak wspomniałem wcześniej w charakterystyceGminy, położenie nasze jestna skrzyżowaniu dwóch wojewódzkichdróg, których jakość i parametry niespełniają obecnych wymogów. Układten powstał jeszcze przed I wojną światowąi dotychczas nie uległ jakiekolwiekmodernizacji i poprawie. Obecnizarządcy nie mają planów na konkretnąi zasadniczą poprawę. Nie sąprowadzone nawet prace kosmetycznepolegające na bieżącej naprawienawierzchni.Z rozmów z naszymi przedsiębiorcamiwynika, że jest to poważna barieraw rozwoju, gdyż muszą oni codziennietracić od 3 do 4 godzin na dojazdi powrót z aglomeracji Trójmiejskiej.Czas ten jest nieproduktywnya musi być opłacany przez przedsiębiorców.Zwiększona liczba poruszającychsię samochodów oraz brak alternatywnychmożliwości dojazdu dopracy jest poważną przeszkodą dalszegoi szybkiego rozwoju dla miejscowychfirm.Reaktywacja przewozów pasażerskichna zawieszonej linii kolejowejumożliwiłaby szybkie i bezpiecznepokonanie trasy do Trójmiasta. Gminajest bardzo zainteresowana dalszymiplanami związanymi z rozbudowąPomorskiej Kolei Metropolitalnej i jesteśmyświadomi, że w następnym budżecieunijnym na lata 2014-2020 problemten musi znaleźć swoje rozwiązanie.Temat jest o tyle prosty i łatwydo przeprowadzenia ponieważ liniakolejowa nie uległa likwidacji lecz zostałazawieszona. W efekcie otwarciai uruchomienia winno nastąpi rozładowaniekołowego ruchu drogowegoco na pewno przyczyni się do sprawniejszegoi bezpiecznego przemieszczaniazarówno w drodze do jak i z pracyczy szkoły.Przy planowaniu nowych rozwiązańkomunikacyjnych nie należy zapomniećo budowie obwodnic zarównonaszej miejscowości jak i takichmiast jak: Kartuzy, Żukowo czy wsiCzarna DąbrówkaNiewątpliwą barierą jest brakstabilności w przepisach prawnych.Mieszkańcy często narzekają na zbytczęste zmiany w obowiązujących aktachprawnych, co uniemożliwia stworzeniedłuższej perspektywy planowaniaw stosunku do swoich przedsięwzięć.Samorząd również często jestzaskakiwany nowymi ustawami, którenarzucają nowe zadania bez zabezpieczeniaw środki.Przykładem ostatnich przedsięwzięćlegislacyjnych jest tak zwananowa ustawa śmieciowa, która nakładana samorządy wiele obowiązkówi niszczy dotychczasowe osiągnięciagmin w zakresie gospodarki odpadami.Jestem pewny, że rozwiązania, któreona narzuca mocno wpłyną na wynikiwyborcze w nadchodzących wyborachsamorządowych. Mieszkańcom będziebardzo trudno zaakceptować narzuconerozwiązania. Moim zdaniem ustawata nie uwzględnia specyfiki mieszkańcówwsi.Kolejną istotną barierą szybkiegorozwoju gminy niewątpliwie jest i będziementalność ludzi i często stereotypowepostrzeganie nadchodzącychzmian w gospodarce, a w szczególnościw zaopatrzeniu w energię – myślęo kwestii związanej z gazem łupkowym,energią jądrową czy nawet energiąwiatrową. Tego typu wyrywkowe wyrabianiei wygłaszanie swoich opinii,łatwe uleganie różnym namową środowiskprzeciwnych może mieć poważnywpływ na dalsze kierunki rozwojunaszej gminy i nie tylko.Potrzebne są tu zmiany na szczeblukrajowym. Musi powstać strategiaprzepływu informacji o zamierzeniach,skutkach, korzyściach wynikającychz działań w tym kierunku.Nie może to się sprowadzać jedyniedo jednorazowych i okresowych akcjiinformacyjnych.Zastanowić należy się również nadsprawami związanymi z planowaniemprzestrzennym ponieważ jest duża presjaze strony mieszkańców aby wydawaćdecyzje o pozwoleniu na budowęna coraz to bardziej rozproszonychobszarach, a w związku z tym samorządgminy musi wydatkować corazto większe kwoty na rozbudowę infrastrukturyi jej utrzymanie. Trzebasobie zdawać sprawę, że wiąże się toz bardzo dużymi nakładami finansowymize strony samorządu, które częstoponoszone są dla potrzeb jednostkia nie całych społeczności.Zauważyć można też małą aktywnośćspołeczną w kwestii tworzeniaorganizacji, stowarzyszeń lub innychgrup lokalnych podejmujących oddolneinicjatywy na rzecz swojego najbliższegośrodowiska. Postawy takienie sprzyjają integracji oraz uniemożliwiająsięganie po dodatkowe środkifinansowe. Samorząd Gminy niemoże być jedynym inicjatorem przedsięwzięćpoprawiających jakość życiamieszkańców.4. PodsumowanieWspólna praca, dbałość o tradycję,przekazywanie tajników i mechanizmówdobrej roboty z ojca na syna,a dalej na wnuka z pokolenia na pokoleniejest gwarancją przetrwania nawetw najtrudniejszych czasach – kryzysach.Takie postawy i podejście doprzedsięwzięć biznesowych może sprostaćnarastającej konkurencji w otoczeniunaszego lokalnego rynku pracy.Chciałbym na koniec dodać, iż trzebamieć świadomość tego, że jeżeli nawetpowstaną i stworzymy najlepszewarunki makroekonomiczne oraz będziemyściągać i otrzymywać najbardziejhojne fundusze inwestycyjnez Unii Europejskiej nic to nie przyniesie,jeżeli nie powstanie miejscowaklasa przedsiębiorców wsparta rodzinąwidzącą potrzebę inwestowania dlasiebie oraz przyszłych pokoleń, a tymsamym w długofalowy rozwój swojejgminy.p6 na podstawiegłosów w dyskusjiopracowałaIwonaSzułdrzyńskaWydział ProgramówRynku Pracyi Projektów Własnych- WojewódzkiUrządPracy w GdańskuDebataO różnicy pomiędzy wiejskim a miejskimrynkiem pracy mówił Pan dr MaciejTarkowski (Instytut Badań nadgospodarką Rynkową i UniwersytetGdański), wskazując przy tym, żemieszkańcy wsi wolą dojeżdżać do pracydo miasta niż tam zamieszkać.Pani dr Katarzyna Misiak (AkademiaMorska) przedstawiła tendencjemigracyjne z miast do wsi. Wskazałatakże na brak właściwej promocji Kaszub,pomimo wsparcia samorządów.Pani Alicja Otto (Komendant PomorskiejWojewódzkiej Komendy OHP)mówiła o problemach związanychz brakami w wykształceniu młodzieżyna poziomie podstawowym i gimnazjalnym.Wskazywała na brak systemuuzupełniania wiedzy i zbyt małychmożliwościach wsparcia, z którego niemogą skorzystać wszyscy potrzebujący,a zwłaszcza młodzież z obszarówwiejskich.Debatę rozpoczął jako gospodarz terenu, na którym odbyło się Sympozjum, Pan ZbigniewFularczyk (Zastępca Wójta Gminy Sierakowice) wskazując dwa aspekty lokalnegorynku pracy. Jeden to zły stan komunikacji utrudniający dojazd do pracy - dlatego teżpoprawy sytuacji upatruje się w poprawie jakości dróg oraz budowie kolei metropolitalnej.Drugi aspekt to miejsca pracy umożliwiające zatrzymanie zasobów ludzkichw rodzinnych miejscowościach.W nawiązaniu do wystąpienia dotyczącego„Rozwoju gospodarczegogminy Sierakowice”Pani Mira Hałuzo (WojewódzkieBiuro Planowania Przestrzennego)podkreśliła sukces rozwojowy Gminypomimo niekorzystnych uwarunkowańpotencjału zasobowego i rolniczego.Podkreśliła walory kapitałuludzkiego tej gminy wynikająceze świadomości miejscowego pochodzeniamieszkańców gminy, aktywnościgospodarczej jej mieszkańców i perspektywicznegoplanowania dla przyszłychpokoleń. Pan Zbigniew Fularczyk(Zastępca Wójta Gminy Sierakowice)uzupełnił wypowiedź o wartościachpracy opartej na tradycji i firmach(w tym często rzemieślniczych)przekazywanych w rodzinie następującychpo sobie pokoleniach - niejednokrotniebędących 5 pokoleniemnastępców.Do poprzednich wypowiedzi nawiązałtakże Pan dr Maciej Tarkowski(Instytut Badań nad gospodarką Rynkowąi Uniwersytet Gdański) wskazującdużą skuteczność pokoleniowejfirmy rodzinnej.Pani dr Katarzyna Misiak (AkademiaMorska) przedstawiła natomiastGminę Gniewino i jej działania jakoprzykład innego modelu życia na wsi.Wskazała na ważność tego przykładudla młodego pokolenia.Pan Kazimierz Sumisławski (DyrektorDepartamentu Środowiska i RolnictwaUrzędu Marszałkowskiego WojewództwaPomorskiego) podkreśliłpotrzebę zmiany myślenia (podejściado problemów), zwłaszcza w kontekścieniesprzyjających warunkówzasobowych i rolniczych. WskazałKaszuby jako region, gdzie uwarunkowaniate nie stanowią przeszkodydo rozwoju. Jako atut podkreślił znaczenieprodukcji żywności wysokiejjakości (ekologicznej) i koniecznośćużywania do marketingu i sprzedażynowych narzędzi - Internetu.Pani Krystyna Dominiczak (DyrektorRegionalnego Ośrodka pomocySpołecznej Urzędu MarszałkowskiegoWojewództwa Pomorskiego) poruszyłaproblem działania systemupomocy społecznej, wskazując jegoniedoskonałości. Podkreśliła corazlepszą współpracę z urzędami pracypomimo braku spójnego systemudziałań. Wskazała na koniecznośćkreatywnej współpracy w zakresiedziałań na rzecz osób zagrożonychR


26 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 27Rwykluczeniem społecznym, a takżew tym kontekście ściślejszej współpracyz Ochotniczymi Hufcami Pracyi lokalnymi samorządami.Do poprzedniej wypowiedzi nawiązałPan Krzysztof Kędra (PowiatowyUrząd Pracy w Człuchowie), który potwierdziłwypowiedź przedmówczynidotyczącą współpracy, a także wskazałważność formalnej współpracy pomiędzyinstytucjami. Przedstawił przykładpowiatu człuchowskiego jako obszarunie posiadającego miejscowej tradycjiz ludnością napływową o wielokulturowejtradycji wypływającej z migracjipowojennej oraz problemami, z którymimusi teraz sobie radzić obecnepokolenie. Omówił problemy z podejmowaniempracy wynikające z peryferyjnościpołożenia oraz braku dobrejkomunikacji. Podkreślił koniecznośćdziałań i wagę pracy pokoleniowej.Pani Krystyna Oczachowska (KierownikOśrodka Pomocy Społecznejw Główczycach) przedstawiła na przykładzieGminy Główczyce wpływ kapitałuspołecznego w kształtowanielokalnej społeczności. Jako składowewskazała napływowość ludności, kreowaniemiejscowej tradycji, aktywnośćmieszkańców i działanie organizacjipozarządowych.Do poprzedniej wypowiedzi nawiązałPan Prof. Izydor Sobczak (GdańskaWyższa Szkoła Humanistyczna)podnosząc konieczność mówienia nieo ludności napływowej a o ludnościurodzonej na obecnych ziemiach województwapomorskiego. Przedstawiłdane demograficzne tych ziem w okresieprzedwojennym, powojennym orazobecnym i wskazał jak następowałoodrodzenie potencjału ludzkiego.Określił czas obecny jako ten etapkiedy można budować wspólnotę, aleprzy świadomości pochodzenia - żebyobecni mieszkańcy tzw. „Ziem Zachodnich”nie czuli się jak goście ale jakgospodarze.O zasobach ziemi lęborskiej mówiłPan Wiktor Tyburski (Starosta Lęborski)w kontekście przemian cywilizacyjnychi kulturowych w czasachpowojennych. Przedstawił problemyz zagospodarowaniem i budowaniemwspólnoty oraz współczesnymi zasobamiludzkim. Wskazał obecną rolępowiatu lęborskiego jako zapleczaTrójmiasta.Pan Jerzy Bartnicki (Dyrektor PowiatowegoUrzędu Pracy w Kwidzynie)mówił o jakości kapitału w po-wiecie kwidzyńskim. Przedstawił potrzebyprzedsiębiorców w aspekcieich potrzeb kadrowych i zaplecza zasobówludzkich, a zwłaszcza z obszarówwiejskich. Podkreślał brak etosupracy i konieczność jego posiadania.Rolę aktywności społecznej przedstawiłPan Prof. Mario Raich (PrezesLearnita LTD w Szwajcarii, WyższaSzkole Biznesu ESADE w Barcelonie,Uniwersytet Educatis w Szwajcarii).Wskazał jak ważne dla rozwoju gospodarczegojest wspieranie rozwojui wykorzystania kapitału ludzkiego.Zaznaczył, iż inwencja i aktywnośćludzka umożliwiają rozwój biznesunawet w kryzysie.Podkreślił konieczność zgraniapracy samorządów i instytucji rządowychi wartość wspólnoty i solidarnościdziałania.pDebatę podsumował PanTadeusz Adamejtis (DyrektorWojewódzkiego Urzędu Pracyw Gdańsku) podkreślając rolękapitału ludzkiego jako szansyrozwojowej dla wsi pomorskiej.We wszystkich niemalżewypowiedziach przewija sięmotyw aktywności lokalnychspołeczności, którym wielemiejscowości zawdzięcza swójsukces.Na podstawie głosów zabieranych w debacieprzez uczestników Sympozjum6IwonaSzułdrzyńskaWydział ProgramówRynku Pracyi Projektów WłasnychWojewódzki UrządPracy w GdańskuSzanse i ograniczenia rozwojuobszarów wiejskich województwapomorskiego.W skład obszarów wiejskich województwapomorskiego wchodzą terytoria:gmin wiejskich, gmin miejsko-wiejskicha także gmin miejskich Skórczi Czarna Woda.Uwarunkowania zasobów i walorówśrodowiska przyrodniczegoAtrakcyjność krajobrazu pomorskiegojest duża, stanowiąc dobrą podstawęrozwoju osadnictwa i gospodarki turystycznej.Ponad połowę gmin regionucharakteryzuje krajobraz o bardzowysokiej i wysokiej wartości. Krajobraztylko niewielu gmin jest relatywnieubogi. Dziedzictwo kulturowe zachowanena obszarach wiejskich jestskromne przy atrakcyjnym krajobrazienaturalnym.Z uwagi na zasoby i walory środowiskaprzyrodniczego (bez rolnictwa)rysuje się podział na dwa obszary. Wyższypotencjał posiada północ i północnyzachód, na co mają wpływ zasobywód podziemnych, surowców kopalnychi możliwości rozwoju energetykiodnawialnej. Obszar na południeod linii Trójmiasto – Kępice posiadaw przeważającej części potencjał ni-Wnioski i rekomendacjewypracowane podczasSympozjum WsiPomorskiejWnioski i rekomendacje zostały opracowane na podstawie wystąpień uczestnikówsympozjum i debaty.Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery.ski i bardzo niski. Wyjątek stanowipowiat człuchowski z gminą Chojnice,powiat kwidzyński z przyległymi gminamiGniew i Sztum oraz gminy TrąbkiWielkie, Skarszewy i Nowa Karczma.Uwzględnienie wartości przestrzenirolniczej powoduje zmianę na korzyśćPowiśla i Żuław. Większość z gmin tampołożonych zyskuje rangę średnią i wysoką.Szczególnie zwraca uwagę powiatsztumski. Potencjał niski i bardzo niskiposiada 34% gmin, 35% przeciętnya 31% wysoki. Generalnie niewielegmin województwa jest tak pozytywnieuwarunkowane do rozwoju rolnictwa.Najniższy potencjał zasobowy wyliczonodla gmin Kaliska, Lipusz i Osiekoraz dla gmin Czarna Woda, Dziemiany,Osieczna i Smołdzino. Największa koncentracjagmin o niskim potencjale położonajest na południowym skraju województwa,w powiecie starogardzkim(Czarna Woda, Kaliska, Osiek, Osiecznai Smętowo Graniczne).Uwarunkowania infrastrukturytechnicznej i komunikacjiDuże obszary - znaczna część Przymorza(gminy: Smołdzino, Główczyce, Choczewo,Wicko, Łęczyce) a także powiatówkościerskiego, starogardzkiego i bytowskiegoi sztumskiego charakteryzujeniski potencjał infrastruktury. Jestto skutek słabego rozwoju sieci kanalizacyjnej,a także złego stanu technicznegoi „rozciągnięcia” elektroenergetycznejsieci rozdzielczej. Ocenę gminPowiśla podnosi możliwość korzystaniaz gazu przewodowego.Procent korzystających z kanalizacjisanitarnej w gminach: Smołdzino,Osieczna, Smętowo Graniczne, Lichnowy,Stary Dzierzgoń, Sadlinki, Koczała,Przywidz, Sierakowice, Szemud i Wejherowojest bliski zeru.Dostępność komunikacyjna 12 gminwojewództwa jest niska. Przyczynąjest w większości peryferyjne położeniei oddalenie od ośrodków powiatowych(Choczewo, Kępice, Miastko, StaryDzierzgoń) ale także zły stan drógkrajowych i wojewódzkich lub w ogóleich brak na terenie gminy (Koczała,Smołdzino, Lichnowy, Karsin).Uwarunkowania społeczno - gospodarczeAnaliza zmian ludności w okresie2006-2009 wskazuje na zjawisko wyraźnejdepopulacji w gminach położonychperyferyjnie względem aglomeracji(tereny wschodniej części województwai większości gmin zachodniejczęści województwa), natomiast R


28 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 29Rdynamiczny przyrost liczby ludnościobserwuje się na terenach gmin położonychw otoczeniu aglomeracji trójmiejskiejoraz gminie Tczew.Ocena sytuacji na rynku pracywskazuje na najgorszą sytuację na obszarachpopegeerowskich w powiatach:lęborskim, człuchowskim, nowodworskim,sztumskim oraz części powiatówsłupskiego, malborskiego, chojnickiegoi starogardzkiego. Najkorzystniejszasytuacja występowała w powiatachotaczających aglomerację oraz gminachWicko, Ustka i Kobylnica. Generalnielepiej wskaźnik ten kształtowałsię w gminach otaczających aglomeracjęoraz większość gmin nadmorskich.Miarą aktywności społeczności lokalneji jej zdolności do samoorganizowaniasię jest liczba organizacji pozarządowych(fundacji, stowarzyszeńitp.) na 1000 mieszkańców danej gminy.Wskaźniki te były najwyższe w gminacho trudniejszych warunkach gospodarowania,peryferyjnych względemośrodków regionalnych i subregionalnych,w dużej części kaszubskiei kociewskie. Były to: Smołdzino, DębnicaKaszubska, Czarna Dąbrówka, Kołczygłowy,Tuchomie, Lipnica, Przechlewo,Konarzyny, Stężyca, Czarna Woda,Osieczna, Osiek, Sztum i Ryjewo.Wielkość średniego dochodu w budżeciegmin w przeliczeniu na głowę1 mieszkańca wskazuje na wyraźnąwyższość gmin położonych w otoczeniumiast: Gdańska, Słupska, Człuchowaale także części gmin kaszubskich,takich jak: Borzytuchom, Studzienice,Lipusz, Sulęczyno, Sierakowice,Chmielno, Linia, Somonino. Generalnienajwyższy udział własny miały:gminy sąsiadujące z Trójmiastem,gminy nadmorskie oraz gminy rolnicze,w większości żuławskie.Wśród najaktywniejszych gmin znalazłysię: Kobylnica, Rzeczenica, Miłoradz,Kwidzyn, Wicko, Miłoradz, Tczewi Sztum zaś najmniejszą aktywność zanotowały:Kościerzyna, Zblewo, Przywidz,Łęczyce, Cewice i Miastko.Stopień aktywności zawodowejmieszkańców oceniany na podstawieliczby prywatnych podmiotówgospodarki narodowej w przeliczeniuna 1000 mieszkańców w 2009 r. wahałsię od poniżej 50 w gminach: Sadlinki,Smętowo Graniczne, Skórcz, Osieczna,Mikołajki Pomorskie, Stary Targ, Lichnowy,Damnica, Potęgowo, Linia, Konarzynydo 100 i powyżej w gminach:Kosakowo, Pruszcz Gd., Kolbudy,Rekomendacje:kkBudowa sieci kanalizacyjnychjest zadaniem własnym gmin,należy jednak rozważyć przygotowanieregionalnego programuaktywizacji, z wykorzystaniemśrodków unijnych.kkW wybranych przypadkach niskądostępność komunikacyjnąmożna poprawić poprzezpodniesienie klasy i modernizacjęistniejących połączeń(Lichnowy – odbudowa mostudrogowego w Tczewie orazdrogi Tczew – Nowy DwórGdański, Smołdzino – przejęciei odbudowa drogi powiatowejChoćmirowo – Żelazo- Smołdzino). Zaleca sięmodernizację „nadmorskiej”Drogi Wojewódzkiej nr 213mającej duże znaczenie dlapoprawy dostępności obszaruPrzymorza.kkZaleca się sporządzić szczegółowestudium możliwościrozwoju południowej częścipowiatu starogardzkiego,gmin: Czarna Woda, Osiek,Osieczna, Kaliska, Lubichowo,Skórcz i Smętowo Graniczne.Cenny krajobrazowo choć peryferyjniepołożony obszarjest zagrożony w wielu analizowanychkategoriach i powinienbyć objęty programeminterwencji z poziomu regionalnego.Szansą jego aktywizacjijest węzeł autostradowyw gminie Smętowo Graniczneoraz realizowane połączeniemostowe do Kwidzyna.kkSamorządy gminne powinnywykazywać większą aktywnośćw pozyskiwaniu środkówfinanosowych z różnych źródeł(w tym UE), nie tylko związanychze środkami inwestycyjnymilecz również środkamiprzeznaczonymi na edukację,przedsiębiorczość orazaktywizację zawodową mieszkańców.kkW swoim własnym interesiesamorządy gminne powinnytworzyć warunki sprzyjająceaktywności społecznościlokalnych i wspierać powstawanieorganizacji pozarządowych.Kapitał społeczny na obszarachwiejskichGdy ludzie podtrzymują kontakty z innymi,a zwłaszcza kiedy w regularnyi powtarzalny sposób działają wspólnie,by realizować podzielane cele,prowadzi to do trwałych i pozytywnychskutków o potrójnym wymiarze:dla samych jednostek, dla wzmocnieniawięzi między nimi, dla działania instytucji(zwłaszcza demokratycznych).Główne perspektywy definiowanakapitału społecznego to orientacja ekonomiczna,podejście historyczno – instytucjonalne,kapitał społeczny jakowartość kulturowa.Wskaźnikami kapitału społecznegosą zaufanie interpersonalne, dobrowolnaprzynależność do organizacjii pełnienie w nich funkcji, udziałw nieprzymusowych zebraniach publicznychi zabieranie na nich głosu,organizowanie takich zebrań, dobrowolnedziałania na rzecz społecznościlokalnej, udział w wyborach, pozytywnystosunek do demokracji.Kapitał społeczny jest konstruowanyspołecznie i kulturowo. Podstawęstanowi kontekst społeczno -kulturo-wo - historyczny. Na kształtowanie kapitałuludzkiego w województwie pomorskimmiały wpływ społeczności regionalnezasiedlające te ziemie od wiekówczyli ludność kaszubska i kociewskaoraz społeczności postmigracyjnezwiązane z ostatnią powojenną faląmigracyjną z terenów dawnych KresówWschodnich, Ukrainy, Bieszczadoraz w mniejszym stopniu z innychterenów dzisiejszej Polski.Decydującą rolę w kształtowaniukapitału społecznego w obecnej postaciodegrały zachodzące dotychczasprocesy rozwoju społeczno-gospodarczegow województwie pomorskim.Były uwarunkowane w szczególnościrozmieszczeniem ludności, strukturąsieci osadniczej oraz systemami infrastrukturytransportowej i technicznej,cechami i właściwościami środowiskaprzyrodniczego i walorami krajobrazu,tworząc zróżnicowaną strukturę rozwojugospodarczego i społecznego natym obszarze.Obszary pozametropolitalne w województwiepomorskim rozwijająsię znacznie wolniej niż Trójmiastoi Słupsk. Ważną rolę w rozwoju tychterenów odgrywają jednak lokalne centrarozwoju – lokalni liderzy, stanowiącypotencjalne bieguny wzrostu gospodarczegoi rozwoju społecznego (Chojnicez Człuchowem, Kwidzyn, Lębork,Malbork, Starogard Gdański, Tczew).Ważną rolę w rozwoju kapitałuludzkiego odgrywają organizacje pozarządowe.Województwo pomorskiena tle kraju cechuje się równomiernymnasyceniem organizacji pozarządowychna obszarach wiejskich,jednak najwięcej organizacji powstałow gminach o trudniejszych warunkachgospodarowania.Organizacje dla społeczności wiejskichsą szkołą współpracy i partnerstwa,stanowią także wsparcie dla samorządówgminnych. Wiele osób będącychliderami działań organizacjiwiejskich jednocześnie zaangażowanychjest w działania pozarządowei samorządowe.W związku z akcesją Polski do UEzaistniały (w ramach programów operacyjnychzwiązanych z obszarami wiejskimii rybołówstwem) nowe możliwościrozwoju lokalnych społeczności poprzezutworzenie i działalność lokalnychgrup działania i lokalnych gruprybackich. Obecnie na terenie województwapomorskiego funkcjonuje 16Lokalnych Grup działania oraz 8 LokalnychGrup Rybackich stwarzając nowemożliwości działalności i wspieraniaspołeczności lokalnych.Rekomendacje:kkSamorządy na wszystkich poziomachpowinny stwarzaćwarunki poprawy poziomu integracjispołecznej.kkNależy dbać o aktywność społecznościlokalnych i wspieraćpowstawanie organizacji pozarządowych.kkSamorządy powinny identyfikowaćlokalnych liderówi wpierać ich aktywność.kkNależy wykorzystać nowemożliwości jaką stworzyły lokalnegrupy działania i lokalnegrupy rybackie, zarównouczestnicząc w ich działalnościjak również korzystającze środków finansowych jakieoferują.Rozwój lokalnych rynków pracya strategie rozwojuPoszczególne aspekty rozwoju lokalnegosą silnie powiązane z innymi. Trudnorozwiązywać problemy rynku pracynie mając jednocześnie na uwadzeproblematyki finansów lokalnych (podatki),edukacji, transportu czy planowaniaprzestrzennego. Na poziomie lokalnymniezwykle istotne jest zrozumienielokalnych uwarunkowań rozwojugminy czy powiatu a także znalezieniekluczowych czynników decydującycho stanie rynku pracy.Aby zapewnić możliwe korzystnefunkcjonowanie rynku pracy należypostrzegać go na tle szerszych uwarunkowań,co ułatwia proces planowaniastrategicznego. Niestety skupia się onczęsto na kwestiach technicznych, którechoć istotne nie są najważniejsze.Aby strategia była realnym i efektywnymnarzędziem rozwoju lokalnegomusi być jasne kto jest jej podmiotem.W przypadku strategii rozwoju powiatu,to właśnie samorząd powiatu powinienbyć jej podmiotem a nie organa władzyoraz adekwatny urząd. Oznacza to koniecznośćścisłej współpracy władz powiatowychz władzami gmin, a przedewszystkim z mieszkańcami, reprezentowanymiczęsto przez organizacje pozarządowei przedsiębiorcami. Realnieuspołeczniony proces strategii jest z regułytrudny do przeprowadzenia, wymagającywiększego zaangażowania,elastyczności a zarazem determinacjiwszystkich stron. Mimo tych trudnościjest to jedyny sposób spowodowaniazmian, satysfakcjonujących większośćzainteresowanych stron.Kwestią o fundamentalnym znaczeniudla trwałości efektów strategii jesttakie zaplanowanie działań aby byłyone możliwe do kontynuacji także pozakończeniu zewnętrznych źródeł finansowania(np. wsparcia ze środkówUE). Dlatego bardzo ważne jest realneuspołecznienie strategii, gdyż tylko onepozwalają zmobilizować własne zasoby,co zapewni trwałość przyjętych rozwiązańi ich efektów. Zewnętrzne środkipowinny być jedynie katalizatoremrozwoju a nie jego istotą. Kierunki rozwojujak i środki do ich realizacji powinnadostarczać właśnie strategia.W przypadku wiejskiego rynku pracyznajduje się on w rękach właściwegosamorządu powiatowego i w pewnymstopniu w rękach sąsiednich powiatówziemskich.Rekomendacje:Strategia rozwoju lokalnego powinna:kktraktować jako podmiotwspólnotę samorządo-R


30 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 31Rwą – mieć charakter otwartyi włączający różne podmiotyoraz wykorzystywać ich„zbiorową mądrość”,kkcelnie identyfikować problemyi bariery rozwoju – dotykającistoty problemu i lokalnejspecyfiki a nie kalkującistniejące rozwiązania,kkproponować działania adekwatnedo diagnozy i zapewniającetrwałe efekty – bazującna zasobach własnychi wykorzystując zewnętrznefinansowanie najwyżej douruchomienia przewidzianychdziałań,kkwykorzystywać atuty i zasobynie tylko własnego obszaru,lecz także obszarów sąsiednich–nawiązując do istniejącychlub kształtującychsię (np. w efekcie inwestycjiinfrastrukturalnych) powiązańspołecznych i gospodarczych.Lokalne Strategie Rozwojuwdrażane w ramach ProgramuRozwoju Obszarów Wiejskichi ich wpływ na rynek pracy obszarówwiejskich.Program Leader (realizowany w ramachosi 4 PROW) wspiera aktywizacjęmieszkańców obszarów wiejskichpoprzez budowanie potencjału społecznegona wsi.Program ten umożliwia opracowanieprzez lokalną społeczność wiejskąLokalnej Strategii Rozwoju uwzględniającąróżnorodność obszarów wiejskichoraz realizacji wynikających z niej innowacyjnychprojektów łączących zasoby,wiedzę i umiejętności przedstawicielitrzech sektorów: publicznego,gospodarczego i społecznego.Główną zaletą Lokalnej StrategiiRozwoju jest większa skuteczność i wydajność,gdyż uzgadniana jest i wdrażanana szczeblu lokalnym przez miejscowychpartnerów przy jasnych i przejrzystychprocedurach oraz wsparciuadministracji publicznej.Oddolne utworzenie i wdrażanie LokalnejStrategii Rozwoju następuje poprzezmiejscowe publiczno-prywatnepartnerstwa czyli lokalną grupę działania.Jest ona zawiązywana jako partnerstwotrójsektorowe. W skład grupywchodzą przedstawiciele sektorasamorządowego i inne podmioty publiczne,przedstawiciele sektora społecznegooraz gospodarczego.Jednym z podstawowych zadań lokalnychgrup działania jest oddolnestymulowanie rozwoju poprzez wybórprojektów realizujących lokalne strategierozwoju.Właściwy wybór wniosków, ukierunkowanyna realizację celów strategii,pozwala na rozwój w obrębie dziedzin,które partnerzy określili w strategiijako najważniejsze. Warunkiemjest odpowiednie dobranie kryteriówwyboru umożliwiających wybór tychprojektów, które realizują strategię.Rekomendacje:kkLokalne Grupy Działania powinnyściślej współpracowaćz publicznymi służbami zatrudnienia.Umożliwi to koncentracjęśrodków finansowychi działań w ramach tychprzedsięwzięć, które stanowiąwspólne obszary oddziaływania.Poprawa warunków dla zatrudnieniamieszkańców wsi pomorskichw kontekście walorów kulturowo-historycznych.Jednym z obiektywnych uwarunkowańnaszego życia jest fakt, że toczy się onow ,,przestrzeni historycznej”, tj. w krajobraziekulturowym” ukształtowanymw procesie historycznych przeobrażeń,dokonujących się zarówno siłami natury(przyrody), jak i wskutek działalnościczłowieka.Walory kulturowo-historyczne(obok przyrodniczych) mogą być trak-towane jako rzeczywiste, choć wciążniedostrzegane lub nieuświadomionebogactwo o dużym potencjale społeczno-ekonomicznymi gospodarczym. Bogactwoto należy odpowiednio sprzedać,aby przynosiło pożądane, opłacalnekorzyści, trzeba jednak odpowiednio,,sprzedać”, rozumiejąc przez toco najmniej dwa aspekty i działającna dwóch przynajmniej poziomach.Pierwszy to szeroko pojęta sferaedukacji i popularyzacji: powinienon z jednej strony stymulować potrzebęwzbogacania programów studiów menadżerskich,turystycznych czy nawetekonomicznych i administracyjnychw elementy wiedzy o regionie, z drugiejstrony poszerzać horyzonty wiedzyhistorycznej, w jej lokalnym wymiarze,wśród samych mieszkańcówniewielkich miejscowości i wsi regionupomorskiego. Byłoby pożądanym,aby przyszły inwestor, biznesmen, administrator– zasadniczo niezależnieod branży – poznał specyfikę miejsca,w którym zamierza działać, jego przeszłość,kulturę i historyczne uwarunkowaniajego rozwoju.Drugi aspekt to kształtowanie klimatuspołecznego i uwarunkowańsprzyjających aktywizacji zawodoweji podniesieniu atrakcyjności inwestycyjnejobszarów wiejskich, poprzezprzygotowanie i wypromowanie markowychproduktów turystyczno-gastronomicznychz odpowiednią baząhotelarsko-noclegową (Turystykakwalifikowana ,,niszowa” Turystyka,,międzygminna”).Rekomendacje:Aby wykorzystać walory kulturowo-historycznenależy podejmowaćdziałania w dwóch kierunkachI. Główne, o podstawowym znaczeniukierunkowym:kkWytyczenie nowych szlaków,,tematycznych” związanychz określoną kategorią obiektówi zabytków z możliwościąwykorzystania fakultatywnegolub uzupełniającego walorówprzyrodniczych.k kRekonstrukcja dawnej kuchnipomorskiej - zebranie przepisówkulinarnych nie tylko z XIX,ale z XVIII czy XVII w. i odtworzeniereceptur dawnych potraw.kkWykorzystanie bogactwa etnograficznego,które region pomorskizawdzięcza powojennejfali migracyjnej.kkRekonstrukcja dawnych obyczajów,elementów kultury życiazbiorowego i zawodów pomorskichoraz grup ludnościnapływowej - pokazy, ,,żywelekcje historii”, oferta handlowa.kkWykorzystanie obiektów dawnejarchitektury na potrzebyturystyki - bazy noclegowo-gastronomicznej,punktów usługowych,informacji turystycznej.II. Działania wspomagające– o znaczeniu uzupełniającymdziałania kierunkowelub współtworzące dla nichniezbędne zaplecze merytoryczne:kkBadania historyczne i kulturoznawcze- praca dla absolwentów(sezonowo – studentów)historii, etnografii, archeologii,języko- i kulturoznawstwa,filologów oraz nauczycielize szkół objętych redukcjązatrudnienia.kkOrganizacja imprez plenerowycho charakterze kulturalnymi historyczno-upamiętniającym.kkTroska o zabytki i reliktyprzeszłości (także nie objęteochroną ustawową).kkWydawnictwa, tworzenie stroninternetowych, forów dyskusyjnychw siecikkTworzenie osad-skansenów historycznychw formie rekonstrukcji,o funkcjach edukacyjnych.kkLekcje pokazowe (także w ramachpoznawania zabytkówtechniki.kkSzkolenia językowe wraz z odpowiednimprzygotowaniemmerytorycznym (kulturowo- historycznym) i psychologicznym.Przykłady rozwiązań na zróżnicowanychfunkcjonalnie obszarachwiejskich.Długofalowe Działania w Mieściei Gminie Debrzno.Przykład Miasta i Gminy Debrzno pokazujejak można zmienić gminę jeślizawrze się społeczne porozumienieorganizacji, instytucji, ludzi, godzącsprzeczne interesy i wspólnie pracującnad rozwojem „małej ojczyzny”.Społeczne Porozumienie nie jestnarzędziem administrowania żadnymterenem, jest partnerską ofertą,otwartą dla wszystkich sektorów życiaspołecznego i gospodarczego działającegow imię dobra regionu.Z perspektywy wieloletnich doświadczeńStowarzyszenia na RzeczRozwoju Miasta i Gminy Debrzno, znaczenieorganizacji pozarządowychdla rozwoju lokalnego jest nieocenione.Organizacje pozarządowe prowadządo ekonomicznego bogacenia sięwspólnoty lokalnej, multiplikują zasoby,są pracodawcami, są centramirozwoju kariery, wspierają biznes, podnosząatrakcyjność regionu, wspierająsamorząd, edukują, pomagają rozwiązywaćproblemy, dodają prestiżu,otwierają na świat, wspierają i rozwijająinne wspólnoty.Partnerstwa tworzone przez organizacjepozarządowe umożliwiają realizacjęinicjatyw ponadregionalnychwymagających współpracy i zaangażowaniawielu partnerów, niekiedyrównież z innych krajów.Przełamanie kryzysu obszarówwiejskich, nie jest możliwe bez pełnegowłączenia w rozwój społecznościlokalnych. W społecznościach lokalnychistnieją możliwości podjęciainicjatyw na rzecz rozwoju. Trzeba tylkodać im szanse i przełamać kilka barier,z których najważniejsze są: brakumiejętności przekształcania pomysłuw nadający się do sfinalizowaniaprojekt, brak wiary we własne siły, powszechnapostawa oczekiwania na poprawęwarunków życia i stworzeniemiejsc pracy przez innych.Rekomendacje:kkRozwój lokalny powinien byćwspierany poprzez zawarciespołecznego porozumieniaorganizacji, instytucji, ludzi(godzących sprzeczne interesy).kkW celu rozwiązywania problemówlokalnego rynku pracynależy tworzyć partnerstwaangażujące różnego rodzajupodmioty z sektora publicznego,społecznego i gospodarczego.kkNależy zawierać partnerstwaułatwiających zdobywanieśrodków finansowych na realizacjęprzedsięwzięć związanychz rozwojem społeczno- gospodarczym,kkPartnerstwa powinny wynikaćnie tylko z potrzeby montażyfinansowych dla realizowanychprojektów i programów,lecz z lokalnych potrzeb.Wpływ projektu „Nowa Holandia”na rozwój terenów Żuław.Przykład prywatnego projektu „NowaHolandia” pokazuje możliwość wpływuinicjatywy lokalnego przedsiębiorcyna rozwój usług i generowanie nowychmiejsc pracy.Realizacja przedsięwzięcia umożliwiłautworzenie kompleksu rekreacyjnegopołożonego w pobliżu Elbląga naR


32 kurs na pracę wydanie specjalne 2012 wydanie specjalne 2012 kurs na pracę 33Rterenie Żuław. Obiekt utworzono namiejscu byłych łąk, pól i nieużytków,natomiast w miejscach zabagnionychpowstały zbiorniki wodne. Obecnie jestto 65 ha powierzchni zielonych z sieciąkanałów, mostami, miejscami piknikowymi,małą gastronomią, placamizabaw dla dzieci, licznymi atrakcjamiturystycznymi i rekreacyjnymi.Efektem realizacji projektu (i jegodalszej rozbudowy) jest rozwój usługtworzących nowe miejsca pracy, wzrostruchu turystycznego, wzbogacenieoferty kulturalnej Elbląga (koncerty,imprezy).Rekomendacje:kkNależy wspierać perspektywicznepomysły i inicjatywylokalnych przedsiębiorcówumożliwiające rozwój usługi generujące w przyszłościnowe miejsca pracy.nie potencjału gminy w zakresie ekonomicznychzasobów lokalnego rynkupracy, infrastruktury, możliwościpracodawców, aktywności zawodoweji mobilności mieszkańców gminy.We współpracy z urzędem pracygmina wspiera zatrudnienie osóbbezrobotnych. Realizuje także projektywspółfinansowane ze środków uniieuropejskiej w ramach EuropejskiegoFunduszu Społecznego, których celemjest aktywizacja zawodowa i społecznaosób zagrożonych wykluczeniemspołecznym.Władze samorządowe z powodzeniempodejmują starania aby przyciągnąćinwestorów tworzących nowemiejsca pracy. W tym celu oferują terenyz odpowiednią infrastrukturą, definiująw planach zagospodarowaniaprzestrzennego miejsca do prowadzeniadziałalności gospodarczej, ściślewspółpracują z potencjalnymi inwestoramiw zakresie przygotowania lokalizacjiinwestycji i korzystania z istniejącejinfrastruktury.Rekomendacje:kkSamorządy powinny podejmowaćzróżnicowane działaniana rzecz lokalnego rynkupracy.kkW celu zaplanowania odpowiednichdziałań powinnabyć przeprowadzona wnikliwaanaliza czynników powo-dujących problemy związanez bezrobociem, a także możliwościi potencjału gminy.kkInstytucje samorządu gminnegopowinny korzystać z różnegorodzaju źródeł finansowaniaw celu aktywizacji zawodowejmieszkańców gminy.Rozwój gospodarczy Gminy Sierakowice.Przykład Gminy Sierakowice pokazujemożliwości wpływu dalekowzrocznejpolityki samorządu na rozwój gospodarczo- społeczny. Od lat władzeGminy dbają o to, aby maksymalniedużo obszarów było objętych aktualnymplanem zagospodarowania przestrzennego.Działania te przyspieszyłyproces wydawania decyzji administracyjnychoraz ułatwiły potencjalnympodmiotom zainteresowanym rozwojempodjęcie decyzji o inwestowaniuwe własne środki trwałe.Ważnym zadaniem umożliwiającymrozwój Gminy jest dbałość o odpowiedniąjakość infrastruktury. W minionychlatach powstało wiele oczekiwanychprzez mieszkańców inwestycji,które miały za zadanie polepszeniejakości i komfortu codziennegożycia mieszkańców.Dzięki temu, że Gmina zdecydowałasię być organem prowadzącymdla zespołu szkół zawodowych, możliwebyło zdobywanie wykształceniai zawodu w różnych branżach związanychz rzemiosłem.Wprowadzono system ulg dla nowopowstałych podmiotów gospodarczychoraz dla podmiotów rozbudowującychsię, jest to obniżka 50% podatku odnieruchomości na okres 3 lat. Funkcjonujeto już blisko 15 lat i spełniaswoje zadania zachęcając podmiotydo inwestowania w swoje środki trwałei umożliwiając rozwój.Gmina docenia i chroni naturalnewalory przyrody. Połączenie realizowanychdziałań i naturalnych wartościprzyrody jest dostatecznym mo-Rozwiązania Gminy Cewice.Przykład Gminy Cewice wskazuje koniecznośćpodejmowania bardzo zróżnicowanych,równoległych działańumożliwiających zmniejszenie bezrobociawynikającego z trudnej sytuacjilokalnego rynku pracy.Na rodzaj podejmowanych działańwpływa rozpoznanie czynników powodującychproblemy związane z bezrobociem,a także właściwe oszacowatywemdo inwestowania w turystykęi rozwój tej branży.Z chwilą pojawienia się perspektywywejścia Polski do Unii Europejskiej,samorząd Gminy utworzył specjalnąkomórkę w ramach strukturyUrzędu, której celem było i jest analizawszelkich programów unijnych.Władze doceniają handel jako dziedzinęgospodarki, która ma znaczącywpływ na rozwój całej gminy. Na jej terenienie ma dużych placówek handlowychtypu sieciowego. Kreowana przezwładze samorządowe w tej dziedziniepolityka ma ścisły związek z przyjętąstrategią rozwoju i ochrony lokalnegorynku pracy.woju Gminy, kwalifikujące sięna uzyskanie dofinansowaniai wsparcia ze środków U.E.Aktywność Gminy Główczyce.Przykład GOPS z Gminy Główczyce pokazujejak można korzystać ze środkówEFS dla celów aktywizacji osób zagrożonychwykluczeniem społecznymwe współpracy międzygminnej dwóchgmin Główczyc i Smołdzina.Partnerska współpraca dwóchgmin przy realizacji przedsięwzięciaumożliwiającego zapobieganie wykluczeniuspołecznemu i zawodowemu zapomocą form aktywnej integracji i pracysocjalnej zwiększyła szansę osób zagrożonychwykluczeniem społecznymna zatrudnienie i podniesie ich kompetencjespołeczne i zawodowe.Realizacja projektu w partnerstwieumożliwiła również integrację środowiskosób niepełnosprawnych z sąsiadującychgmin, a także wymianę doświadczeńmiędzy partnerami oraz beneficjentamipomocy.Rekomendacje:kkInstytucje gminne powinnyczęściej ze sobą współpracowaćna w skali międzygminnej,co ułatwi zdobywanie dodatkowychśrodków finansowych(w tym ze środków UE)umożliwiających realizacjęprzedsięwzięć na rzecz aktywizacjispołecznej i zawodowejmieszkańców gmin.Współpraca instytucjonalnaw powiecie człuchowskim: PowiatowyUrząd Pracy - OśrodkiPomocy Społecznej - PowiatoweCentrum Pomocy RodzinieInstytucje samorządu powiatowegoi samorządów gminnych - PowiatowyUrząd Pracy - Ośrodki Pomocy Społecznej- Powiatowe Centrum PomocyRodzinie - współpracowały w zakresiewspierania aktywizacji społecznej i za-Rekomendacje:kkSamorządy gminne powinnydbać o plany zagospodarowaniaprzestrzennego gmin i ichaktualizację.kkNależy wspierać procesytworzenia miejscowej klasyprzedsiębiorców wspartej rodzinąwidzącą potrzebę inwestowaniadla siebie oraz przyszłychpokoleń, a tym samymw długofalowy rozwój swojejgminy.kkNależy dbać o tradycję, przekazywanietajników i mechanizmówdobrej roboty z pokoleniana pokolenie, co jestgwarancją przetrwania nawetw najtrudniejszych czasach– kryzysach. Takie postawyi podejście do przedsięwzięćbiznesowych możesprostać narastającej konkurencjiw otoczeniu lokalnegorynku pracy.kkNależy dbać o zdobywanieprzez młodzież wykształceniai zawodu w różnych branżachzwiązanych z rzemiosłem.kkNależy wykorzystywać środkiUE przygotowując odpowiednieprojekty spójne z opracowanąi przyjętą Strategią Rozwodowejosób zagrożonych wykluczeniemspołecznym.Pomimo poważnej bariery jaką jestbrak spójnego systemu działań służbi instytucji pomocy na poziomie regionalnymi krajowym, instytucjom powiatowymi gminnym udało się nawiązaćwspółpracę która polegała nawymianie danych dotyczących ofertpracy i prowadzonych szkoleń, współpracyw naborze uczestników projektów,uczestnictwie pracowników tychinstytucji w organizowanych imprezachintegracyjnych dla społecznościlokalnych, wymianie informacjio klientach i realizowanych wobecnich działaniach, realizacji i finansowaniudziałań.Powiatowy Urząd Pracy - OśrodkiPomocy Społecznej oraz Ośrodek ReadaptacjiStowarzyszenia Solidarni„PLUS” EKO „Szkoła Życia” w Wandzinierealizowały w partnerskiej współpracy„Kompleksowy program terapiiuzależnienia od alkoholu”. Organizacjete współpracowały w zakresie opracowywaniaprogramów i strategii rozwiązywaniaproblemów społecznych,organizacji spotkań umożliwiającychprzekazywanie informacji, zapoznaniestron z planowanymi kierunkami działańi możliwościami aktywizacji zawodowejoraz celem działań priorytetowych,realizacji i finansowaniu działań.pRekomendacje:kkNależy wypracować spójnysystem działań służb i instytucjipomocy na poziomie regionalnymi krajowym, ułatwiającylokalną współpracę.kkPomimo problemów instytucjepubliczne na poziomie powiatowympowinny ze sobąściśle współpracować narzecz rozwiązywania problemówspołecznych.


Krajowa Sieć Obszarów WiejskichZwiązek Gmin PomorskichKrajowa Sieć Obszarów Wiejskich to platforma współpracy i wymianydoświadczeń instytucji, organizacji, podmiotów działających na rzecz rozwojuobszarów wiejskich - działająca w ramach Program Rozwoju ObszarówWiejskich na lata 2007-2013Cel Krajowej Sieci Obszarów WiejskichCelem działania KSOW jest „wsparcie wdrażania oceny polityki w zakresierozwoju obszarów wiejskich oraz identyfikacja, analiza, rozpowszechnianiaoraz wymiana informacji i wiedzy w tym zakresie wśród wszystkichzainteresowanych partnerów na poziomie lokalnym, regionalnym orazwspólnotowym”.Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich służy ożywieniu współpracy miedzypodmiotami działającymi na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, transferowi„know-how” i „dobrych praktyk” zwłaszcza w zakresie wykorzystania środkówUnii Europejskiej i inny instrumentów finansowych.Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich w Województwie PomorskimKluczowymi elementami Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich są SekretariatyRegionalne zlokalizowane w każdym z 16 województw. Pracę SekretariatówRegionalnych koordynuje Sekretariat Centralny, którego role pełni MinisterRolnictwa i Rozwoju Wsi.Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich WojewództwaPomorskiego znajduję się w Departamencie Programów Rozwoju ObszarówWiejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego i odpowiadaza realizację działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich na tereniewojewództwa pomorskiego, w tym ułatwiania kontaktów miedzy członkamiSieci oraz współpracę miedzy regionami.Działania Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich zrealizowanei zaplanowane w województwie pomorskim w latach 2012-2013.Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów w województwie pomorskimrealizuje zadania zapisane w dwuletnich Planach działania.W 2012 r KSOW wspierała w ramach partnerstwa realizację konferencji,konkursów, wyjazdów studyjnych krajowych i zagranicznych, seminariuw,imprez plenerowych, imprez o charakterze targowo-wystawienniczym.W 2013 r. zaplanowano realizację badań naukowych dotyczącychkapitału społecznego wsi pomorskiej, opracowanie przewodnika kulinarnoturystycznego,wystawy zwierząt hodowlanych, cykl wydarzeń w ramachobchodów „Rok 2013Rokiem Jezior Pomorza”.Partnerzy Województwa Pomorskiego w Krajowej Sieci ObszarówWiejskichKSOW ma charakter dobrowolny i otwarty. Skupia podmioty aktywniedziałające na rzecz rozwoju obszarów wiejskich naszego regionu, którzywyrażają chęć otrzymywania i przekazywania wiedzy w tym zakresie.Baza partnerów województwa pomorskiego obejmuje (razem 114partnerów): wszelkiego rodzaju formalnych i nieformalnych organizacjidziałających na terenie województwa pomorskiego, przedsiębiorców,jednostek administracji rządowej i samorządowej wszystkich szczebli, szkółśrednich i wyższych i inneych podmiotów.www.dprow.pomorskie.eu (zakładka KSOW)Związek Gmin Pomorskich zrzesza gminy w obrębie województwa pomorskiego.Organizacja powstała z inicjatywy 10 przedstawicieli samorządów gminnych, w 1992roku, pod nazwą Pomorskie Stowarzyszenie Gmin Wiejskich, jako efekt zapotrzebowaniana wspólne działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich województwa pomorskiego.Po 20 latach działalności Związek Gmin Pomorskich jest najstarszą i największąw województwie pomorskim korporacją zrzeszającą jednostki samorządu terytorialnego.Nadrzędnymi założeniami realizowanymi w ramach statusu przyjętego przez ZGPjest reprezentowanie i obrona wspólnych interesów zrzeszonych gmin oraz wspieranieidei samorządu terytorialnego.W praktyce, oznacza to: prowadzenie mediacji w sprawach spornych międzyzrzeszonymi gminami a administracją rządową i samorządową; integrowanie działańgmin zrzeszonych w stowarzyszeniu zmierzających do szybkiego usunięcia negatywnychskutków działalności osób prawnych i fizycznych naruszających ważne interesy gminy,inicjowanie i wspieranie kulturalnego rozwoju gmin stowarzyszonych, w tym ochronyi promocji dorobku kulturalnego, wspieranie działań na rzecz zrównoważonego rozwojuekonomicznego i społecznego gmin, wspieranie działań na rzecz integracji europejskiejoraz rozwijania kontaktów i współpracy międzynarodowej na poziomie lokalnym.Związek Gmin Pomorskich skupia się przede wszystkim na takich działaniach jak:k promocja zatrudnienia i aktywizacji zawodowej mieszkańców wsi,k rozwój przedsiębiorczości i innowacyjności,k edukacja ekologiczna,k rozwój dialogu społecznego,k rozwój edukacji w oparciu o zasadę kształcenia ustawicznego,k upowszechnienie i ochrona praw kobiet,k upowszechnienie kultury fizycznej i sportu,k działania na rzecz rozwoju i ochrony gospodarki środowiskowej, w tymrybołówstwa.Związek Gmin Pomorskich jest ponadto członkiem Federacji Regionalnych ZwiązkówGmin i Powiatów Rzeczpospolitej Polskiej, gdzie przedstawia na forum stanowiskai opinie zgłaszane przez zrzeszonych członków.W celu stworzenia warunków do uzyskania maksymalnych korzyści wynikającychz członkowstwa, stowarzyszenie nawiązało trwałe kontakty i realizuje projekty z takimiinstytucjami jak: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Pomorski UrządWojewódzki, Konwent Starostów Województwa Pomorskiego, Wojewódzki UrządPracy, Pomorska Izba Rolnicza, Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego, AgencjaRestrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Agencja Rynku Rolnego, WojewódzkiFundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Agencja Nieruchomości Rolnych,Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,Związek Gmin Pomorskich współpracuje również z uczelniami wyższymiwojewództwa: Uniwersytet Gdański, Ateneum – Szkoła Wyższa w Gdańsku,Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni, Akademia Wychowania Fizycznegow Gdańsku, Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła InżynieriiGospodarki w SłupskuNa mocy podpisanych porozumień, mieszkańcy gmin członkowskich oraz pracownicyurzędów mogą ubiegać się o korzystne rabaty na wybrane kierunki studiówdyplomowych i podyplomowych.Osiągnięcia ZGP w realizacji działań statutowych sprawiają, że organizacja cieszysię dużym zainteresowaniem wśród przedstawicieli samorządów gminnych. Obecniew stowarzyszeniu zarejestrowanych jest 65 gmin.www.zyg.com.pl/portal/SamorządWojewództwa PomorskiegoWojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku jest instytucją realizującą zadania Województwa Pomorskiegow zakresie kreowania polityki rynku pracy, inicjowania i wspierania skutecznych rozwiązańpromujących aktywność zawodową mieszkańców Pomorza.www.wup.gdansk.plWydawcaWojewódzki Urząd Pracy w Gdańskuul. Podwale Przedmiejskie 3080824 GdańskRedakcjaul. Podwale przedmiejskie 3080824 Gdańsktel. 58 326 48 63, 58 326 48 42e-mail: wup@wup.gdansk.plWersja elektroniczna dostępna na stronie:www.wup.gdansk.plRedakcja zastrzega sobie prawo skracaniai adiustacji tekstów oraz zmiany ich tytułów.Egzemplarz bezpłatny.Nakład 2500 sztuk.Wydanie zamknięto 30 listopada 2012 r.Projekt graficzny i skład:Pracownia / www.pracownia.plFotografie i ilustracje:Archiwum WUP, Michał Bieliński,Pracownia, Gmina Sierakowice, Cewice,Gops Główczyce

More magazines by this user
Similar magazines