SPECIAL

metropoolregioamsterdam.nl
  • No tags were found...

Metropool Journaal 2009 nummer 2 - Metropoolregio Amsterdam

METROPOOL JOURNAALNUMMER 2BERICHTEN UIT DE REGIO AMSTERDAM3In tien jaar 100.000woningen erbij4Terugblik workshopsen sessies11Prijs voor allemetropoolledenSPECIAL12IntensiveringsamenwerkingAmstelschegAfspraken over omvangrijkinvesteringsprogrammaMEI 2009De eerste Conferentie MetropoolregioAmsterdam is succesvol verlopen. Opdonderdag 9 april zijn in Lelystad concreteafspraken gemaakt om de regio sterker uitde huidige crisis laten komen.De economische crisis vraagt op kortetermijn om adequate maatregelen. Geziende betekenis van de Metropoolregio Amsterdamals trekker van de Nederlandseeconomie, is behoud en versterking van deinternationale concurrentiepositie juist nuvan groot belang.De huidige kredietcrisis maakt het extraurgent om snel de spa de grond in testeken. Belangrijke stap hiertoe vormt devaststelling tijdens de conferentie van hetdocument ‘Metropoolregio Amsterdamop Koers’. Hierin staan concrete voorstellenvoor investeringen op het gebied vaneconomie, infrastructuur, landschap enstedelijke ontwikkeling, intensivering entransformatie.De verdere ontwikkeling van de metropoolregiomoet vooral gericht zijn op hetcreëren van een hoogwaardig en duurzaamleef- en woonmilieu. Een regio dieaangenaam is voor bedrijven, bewonersen bezoekers. Om in de Europese top meete blijven spelen dienen de aanwezigeregionale schaalvoordelen hiertoe optimaalte worden benut.InvesterenDe optelsom van de publieke investeringenin het koersdocument omvat circa € 2 56miljard tot 2040; dit is rond de € 2 miljardop jaarbasis. De metropoolbestuurders willenmet het kabinet tot heldere afsprakenkomen om deze investeringen op het juistemoment in te zetten. Het gaat daarbij nietalleen om financiële maatregelen, maar ookom afspraken gericht op het ontwikkelenvan slimme werkconstructies, bestuurlijkesamenwerking en het opruimen van remmendewet- en regelgeving. Voorbeeldenvoor het verruimen van ontwikkelingsmogelijkhedenzijn de toekenning van het predikaat‘Zeehaven’ aan het havencomplex enhet opheffen van ontwikkelingsbeperkingennabij knooppunten van openbaar vervoer.Terugblik“Levendig. Heel goed. Te kort tijd. Leukeman die Rottenberg. Informatief. Te positief.Bijzonder om iedereen eens in eenlosse setting te spreken.” Aldus enkele reactiesop de slotvraag van gastvrouw MariaHenneman hoe men de 1e metropoolconferentiehad ervaren. In dit nummer eenterugblik op het gevarieerde programma.Meer informatie over de conferentie, metinbegrip van alle besluiten en documenten,vindt u op:www.metropoolregioamsterdam.nlMetropool Journaal 2-2009 • 1


Apetrots“Ik ben apetrots dat u vandaag voor dezeconferentie naar Lelystad bent gekomen”,aldus Leen Verbeek, commissaris van deKoning in Flevoland. “Mijn provincie isdrooggelegd om het oude land te accommoderenen dat is precies de redenwaarom onze samenwerking in metropoolverbandzo belangrijk is.” De balansopmakend constateerde Verbeek dat degezamenlijke stem richting Den Haag deregio bepaalt geen windeieren heeft gelegd.Te meer daar de infrastructurele en economischeimpulsen die hieruit voortvloeienten goede komen aan de regio als geheel.”Verbeek riep de bestuurders op zich niet telaten meeslepen door de waan van de dag.“Te vaak hoor ik dat de kredietcrisis roetin het eten gooit. Niets is minder waar. Wenemen besluiten die qua termijn ver overde crisis heen liggen.”Denk mee over duurzaamheid!De stuurgroep ‘Duurzaamheid in deMetropoolregio’ presenteerde tijdens de 1emetropoolconferentie het discussieboekje‘Rood wordt roder, blauw wordt blauwer,groen wordt groener’. Hierin wordt duidelijkgemaakt dat voor een daadwerkelijkestedelijke intensivering een paradigmashiftnodig is. Er moeten transities plaatsvindenop het gebied van mobiliteit, energievoorzieningen de economische dragers. Alleendán kan het metropoolgebied in 2040werkelijk een duurzame regio zijn. Via demetropoolwebsite wil de stuurgroep de discussieover dit onderwerp aanzwengelen.Om die reden wordt de website binnenkortverrijkt met een aparte knop ‘Duurzaam’.Aansluiting kleinere gemeentenBinnen de metropoolsamenwerking zittenkleinere gemeenten niet altijd voor in de rijbij het nemen van besluiten over strategischeontwikkelingen. Unaniem vinden debestuurders dat dit moet veranderen. Omdie reden vindt in september een werksessieplaats, waarin het metropoolbestuurmet deze gemeenten afspraken wil makenover een goede aansluiting.Volgende conferentieDe Tweede Metropoolconferentie vindtplaats in december van 2010. Daarvoorvindt tenminste één sessie plaats met dedagelijks besturen binnen de metropoolregio.Aanvullend worden er per impuls inkleiner verband bijeenkomsten georganiseerd.AfsprakenTijdens de conferentie is vastgesteld dat deambitie, zoals vastgelegd in het OntwikkelingsbeeldNoordvleugel 2040, onverminderdvan kracht blijft. En meer dan dat:gegeven het huidige economische tij willende bestuurders er een schepje bovenopdoen en met nog meer elan en creativiteitaan de slag gaan om de gestelde doelente realiseren. De aangescherpte ambitiesstaan verwoord in ‘Metropoolregio Amsterdamop koers’ (zie pag. 1). Hieruit vloeienconcrete afspraken voort ten aanzien vande investeringsstrategie en de naar vorente halen projecten. Het gaat daarbij omcomplexe gebiedsontwikkelingen, die intensievesamenwerking met het Rijk vereisen.Een volledig overzicht van alle gemaakteafspraken staat op de website van demetropoolregio.Metropool Journaal 2-2009 • 2


Komende tien jaar 100.000 woningen erbijDe metropoolbestuurders zijn het unaniemeens geworden over een gezamenlijkwoningbouwprogramma voor deperiode 2010-2020. De inzet is gerichtop het bouwen van maar liefst 100.000woningen, waarvoor een belangrijk deelbinnenstedelijk. Deze inzet is hard nodigom minimaal te voldoen aan de blijvendgrote vraag naar woningen in het economischehart van Nederland.In 2020 telt de Metropoolregio Amsterdamvolgens de jongste prognose circa2.250.000 inwoners. Zelfs bij het realiserenvan de nu vastgestelde doelstelling zal hetwoningtekort - momenteel gemiddeld 3,4%en in Amsterdam bijna 5% - onverminderdhoog blijven. Naast de toevoeging van100.000 woningen moeten de komendetien jaar maar liefst 44.000 verouderdewoningen worden vervangen.GebiedsdocumentDe woningbouwambitie is vastgelegd inhet ‘Gebiedsdocument Verstedelijkingsafspraken2010-2020 MetropoolregioAmsterdam’. Voor het bouwen van denieuwe woningen worden twee sporengevolgd: een concentratie op de as Haarlemmermeer-Amsterdam-Almere-Lelystaden het verdichten van bestaand stedelijkgebied. Deze strategische keuze vergroothet draagvlak voor openbaar vervoer engrootstedelijke voorzieningen, terwijl tegelijkertijdde waardevolle landschappen in tactblijven. Deze inzet vergt extra investeringenin openbare ruimte, bereikbaarheid envoorzieningen.Participatie RijkHet spreekt voor zich dat realisatie vanhet woningbouwprogramma, naast hettegemoetkomen aan de vraag, van grotebetekenis is voor de Nederlandse bouwmarkt.Een en ander is extra urgent geziende huidige economische crisis, alhoeweldat niet de directe aanleiding is voor ditkrachtige besluit. “Dat de realisatie vanhet woningbouwprogramma veel werkgelegenheidbiedt, ook op korte termijn, ismooi meegenomen”, aldus Maarten vanPoelgeest, voorzitter van MetropoolregioAmsterdam. “Ons gaat het echter om hetklaarmaken van de regio voor het momentdat de economie weer aantrekt. Om tekunnen blijven concurreren met anderesterke regio’s in de Europa is realisatie vandit ambitieuze woningbouwprogrammaabsoluut nodig.”Met het oog op de crisis willen de metropoolbestuurderswel zo snel mogelijk methet Rijk tot afspraken komen om een aantalbouwlocaties versneld te ontwikkelen. VanPoelgeest benadrukte dat het dan vooralbelangrijk is dat het Rijk actief participeerten het niet laat bij het doorsluizenvan extra gelden om de economie aan depraat te krijgen. “Om de spa snel de grondin te krijgen moet het Rijk risicodragendmeedoen in de grote bouwprojecten, dussamen met de regio en marktpartijen. Datgeeft veel meer garanties en maakt het effectvan het naar voren halen van geld veelen veel groter.”WinstpakkerMede-metropoolbestuurder Ton Hooijmaijersbenadrukte dat realiseren van hetwoningbouwprogramma hand in handmoet gaan met forse investeren in hetverbeterende van de ruimtelijke kwaliteit.“Juist het unieke, afwisselende landschapvan de metropoolregio is in internationaalopzicht een winstpakker. Dat kan geenenkele andere metropoolregio bieden.”Verder is het minstens zo belangrijk omde bereikbaarheid te verbeteren en in tezetten op het realiseren van een duurzameleefkwaliteit. “We moeten een goed woon-,werk- en leefmilieu bieden aan die 2,4miljoen mensen die hier straks wonen.”Het woningbouwprogramma is opgebouwduit vele tientallen individuele bouwprojecten.Vanuit de totaalopgave zijn elf gebiedsontwikkelingsprojectenbenoemd, die van grotebetekenis zijn voor de metropoolregio alsgeheel. Deze integrale projecten vragen stukvoor stuk ingewikkelde aanvullende inspanningenop het vlak van economie, groen,klimaatadaptatie, milieukwaliteit en mobiliteit.Al de komende maanden vindt overlegplaats met het Rijk om te bezien op welkewijze Den Haag de helpende hand kanbieden. Soms is financiële hulp nodig, inandere gevallen gaat het om participatie ofom het wegnemen van wettelijke barrières.VROM-directeur Verstedelijking Bert van Deldennam tijdens de conferentie met genoegen het 1eexemplaar van het Gebiedsdocument in ontvangst.“Hier zijn we in Den Haag heel blij mee. In deeerste plaats vanwege de transparante manierwaarop het tot stand is gekomen en de inhoud nietin beton is gegoten. Daarnaast wil mijn ministeriede woningopgave in breder perspectief plaatsendoor er ook mobiliteit, groen en economie bij tebetrekken. Het metropoolstuk biedt hiertoeuitstekende aangrijpingspunten. Dat helpt om detoch wat verkokerde Haagse praktijk onze kant telaten kiezen en te komen tot een integraleaanpak.”Metropool Journaal 2-2009 • 3


Sectoraal denken dwarsboomt wateropgaveWater biedt als ruimtelijke element allerleiecologische, economische en sociale kansen,zo bleek tijdens de workshop ‘Wonenmet Water’. Maar voor die daadwerkelijkworden benut moet er nog heel wat waterdoor de Rijn stromen, aldus gedeputeerdeHooijmaijers. Reden: de weerbarstige praktijkvan alledag.Miranda Reitsma, zelfstandig stedenbouwkundigadviseur en Provinciaal AdviseurRuimtelijke Kwaliteit Noord-Holland, wonder geen doekjes om. Volgens haar biedtwater allerlei kansen voor een goede ruimtelijkeinrichting van de metropoolregio.“Denk alleen maar aan de positieve invloedop de vastgoedwaarde van woningen, opde aantrekkingskracht, belevingswaarde enhet imago van een wijk. Bovendien heefteen goede waterhuishouding een positiefeffect op de gezondheid, is er een relatiemet de cultuurhistorische waarde van oudewaterlopen en zijn er tal van recreatievemogelijkheden. Tot slot is water een belangrijkmedium van transport.” Kortom, aankansen om dit probleem aan te pakkengeen gebrek.Chris Zevenbergen, Directeur Dura VermeerBusiness Development en hoogleraarWaterbeherer bij de TU-Delft, was hetvolmondig met Reitsma eens. Aan de anderekant gebeurt er maar weinig, ondanksde vele plannen op dit gebied. Eén van deproblemen zit ‘m in het gegeven dat de effectenvan de klimaatverandering niet metzekerheid te duiden zijn. “We moeten dusomgaan met onzekerheid. Dit betekent datwe onze plannen flexibel moeten maken.Op die manier kunnen we risico’s op groteoverinvesteringen vermijden. En vooral ookkansen voor vernieuwing koppelen aan andereontwikkelingen.” Een ander knelpuntdoet zich volgens Hooijmaijers voor aan detekentafel. “De dames en heren architectenmogen wel een bijscholingscursusvolgen, want ze vliegen meestal aan vanafde stenen.” Zij moeten volgens hem lereneen project vanuit een breder perspectief tebenaderen.Maar ook binnen gemeenten en provinciesis er werk aan de winkel, vooral omdatde wateropgave uitgaat van integraliteit.“Daar is meestal gebrek aan”, aldus degedeputeerde. “Een bestuurder wordtnooit afgerekend op vermeden opbrengstenen kosten of op dubbel grondgebruik.We hebben namelijk allemaal gescheidendoelstellingen. Dit betekent dat we enkelworden afgerekend op wat in onze portefeuillezit”. Hooijmaijers wierp een lansop om die cultuur te doorbreken. “Latenwe bijvoorbeeld nu eens met zijn allenafspreken om één project helemaal goedte doen.”Wethouder Bezuijen van Haarlemmermeernoemde een andere belangrijke factor bijhet voortvarend oppakken van de wateropgave:geld. “In gebiedsgerichte projectenals de Westflank Haarlemmermeer draaithet vooral om de financiën. De winst bijdeze gebiedsontwikkeling is weliswaar datwater dé drager van de ruimtelijke structuuris. Maar probleem blijft toch altijd devoorfinanciering. De kosten gaan voor debaat uit.”André van Eijk“De metropoolregio strekt zich uit van IJmuidenvia Amsterdam naar Amersfoort en Almere. Datis heel divers en biedt een groot potentieel voorontwikkeling”Harry BorghoutsMetropool Journaal 2-2009 • 4


Bestuurlijke druk werktWilbert Stolte zette tijdens de conferentieals Randstadgezant de meerwaarde vanhet programma RandstadUrgent uiteen.Het programma heeft zijn nut inmiddelsmeer dan bewezen.Het gezamenlijke RU-programma van Rijken randstadoverheden telt inmiddels dertiguiteenlopende projecten. Motto van hetprogramma is ‘Meer bestuurlijke druk inplaats van meer bestuurlijke drukte. Stolte:“Per project zijn daarom telkens slechtstwee bestuurlijke trekkers aangewezen, eenvan het Rijk en een vanuit de regio. Zij kunnenrechtstreeks worden aangesproken opresultaten. Dit maakt snelle besluitvormingmogelijk. Stolte had slechts een kritiekpuntop het programma: de ellenlange namenvan de projecten. Verder zag hij enkel pluspunten.“De aanpak is snel, soepel, samenen stimulerend.” Dit zijn volgens hem geenloze woorden. “Afgelopen jaar zijn 100%van de afspraken nagekomen. Bestuurlijkedruk werkt dus.”Het succes van de aanpak bewijst zichwellicht het beste gezien het feit dat hetRU-etiket op zichzelf al waarde aan eenproject geeft.Aandachtspunt voor de komende tijd is hetverbeteren van de samenhang tussen deRU-projecten onderling. “Hiertoe wordende projecten momenteel geclusterd opregioniveau.”In de huid van de toeristNaar verwachting is toerisme een van deeerste sectoren die weer opbloeit na dekredietcrisis. Daar moeten we van profiterenin de metropoolregio, zo luidde deconclusie van de Toerisme-workshop.Hans Dominicus van het Amsterdam Toerisme& Congres Bureau (ATCB) kwam tijdens deworkshop met een opbeurende boodschap.Naar verwachting is toerisme namelijk eenvan de eerste economische sectoren die weeropkrabbelt na de economische crisis. “Steedsmeer consumenten beschouwen op vakantiegaan als een van de primaire levensbehoeften.Hier liggen dus kansen voor de metropoolals belangrijke toeristische bestemming.”Belangrijk in dit kader is dat het ATCB zich inhaar nieuwste strategisch marketing- en communicatieplan voor het eerst op de hele metropoolregioricht in plaats van alleen de stadAmsterdam. Voorop staat het vergroten van deeconomische bijdrage van toerisme. Dominicus:“Om dit doel te behalen is uitbreiding vanonze capaciteit een eerste vereiste en wel doorbeter te spreiden in tijd en ruimte. Aanvullendmoet er meer en beter worden samengewerktom het toeristisch product te vernieuwen enaf te stemmen. Tot slot is een gerichte aanpaknoodzakelijk.” Aandachtspunt is te bedenkendat buitenlandse toeristen onze regio heelanders zien dan wijzelf.Om te voelen wat er echt nodig is kropende deelnemers in de huid van de buitenlandsetoerist. Dit zijn achtereenvolgens:Fun en uitgaan; Natuur en rust; Strand;Sportieve activiteiten; Evenementen;Historische Steden; Industrieel Erfgoed;Architectuur en Design; SpecifiekeAttracties.Dit gebeurde aan de hand van negen ‘karakters’,die stuk voor stuk een reden vooreen toerist kunnen zijn om een plek te bezoeken.Op kaarten gaven de deelnemersaan wat zij bij welk gebied vinden horen.Wat opviel was dat voor bijna alle gemeenteneen groot deel van alle karakters vantoepassing is. Voor een toerist moet echterduidelijk onderscheid kunnen wordengemaakt. Dit betekent keuzes. Als eerstevingeroefening voor dit proces kozen dedeelnemers in een tweede ronde slechtséén karakter per deelregio. De input uitdeze sessie zal door het ATCB gebruikt wordenbij het voorstel voor de karakteriseringvan metropoolregio.Diana van LoenenMetropool Journaal 2-2009 • 5


Compensatiegelden gebruikenJaap van Duin, oud-topman Robeco,belichtte tijdens de conferentie de metropoolsamenwerkingvanuit zijn ervaringenin de financiële wereld. Daarbijattendeerde hij de bestuurders op het rijkgevulde Groenfonds.De metropoolregio mag zich graag afficherenals economische motor van Nederland.Van Duin nuanceerde dit beeld enigszins.“De glastuinbouw en de chemie leveren demeeste baten voor ons land op. Daar wordthet echte geld verdient en beide sectorenliggen in het zuidelijke deel van de Randstad.Daar staat tegenover dat de zakelijkedienstverlening en de zorg de werkgelegenheidsmotorszijn voor de toekomst.Op beide scoort de metropoolregio zekerbeter.” Zorgelijk noemde hij de zware hypotheeklastvan de Nederlandse gezinnen.“De schuldenlast is hoger dan ons jaarlijksenationale inkomen en gaat als een wolkboven de markt hangen. Wij hebben eengroter probleem dan de Amerikanen.”Gelukkig zag hij ook lichtpuntjes. Een daarvanis de natuurontwikkeling, bijvoorbeeldin de Oostvaardersplassen, volgens VanDuin het paradepaardje van de metropoolregio.“In het Groenfonds ligt € 163 miljoeneuro geparkeerd aan compensatiegelden.Benut die om investeringen in de natuurnaar voren te halen. Daarmee maak jevan de nood een deugd. Bovendien zijndeze investeringen hard nodig om in ditdichtbevolkte gebied tot een goede balanste komen.”Economische clusters aaneensmedenHet verbinden van krachtige economischeclusters vorm de belangrijkste opgavevoor de komende jaren. De metropoolregiokan zich via deze weg niet alleeninternationaal sterker onderscheiden,maar ook logische allianties aangaan metmarktpartijen en kennisinstellingen.Onder voorzitterschap van Lodewijk Asscherstemmen de gemeenten, provincies enKamer van Koophandel hun economischbeleid meer en meer op elkaar af. Dit gebeurtbinnen het Platform Regionaal Economi-sche Structuur (PRES). Centraal staat deEconomische Agenda voor de MetropoolregioAmsterdam. De hoofdlijnen zijn tijdenshet ochtendgedeelte van de conferentiebevestigd. “De essentie van de agendalaat zich vatten onder ‘the magic mix’, hetonderling sterker verbinden van de krachtigeeconomische clusters”, aldus Arthur van Dijk,wethouder Haarlemmermeer en voorzitterPlatform Bedrijventerreinen en Kantoren (Plabeka).“Dus combinaties van bijvoorbeeld decreatieve sector en de logistiek, ICT met dezakelijke dienstverlening of de congressectormet het bloemenveilingcluster. Via dit soortverbindingen kan de regio zich internationaalsterker onderscheiden. Tegelijkertijd biedt ditkansen om op subregionale schaal logischallianties met marktpartijen en kennisinstellingente organiseren.” De PRES-partnerszoeken dus heel bewust de samenwerkingmet niet-overheden.Vraag is wel wat je als overheden kunt sturenop economisch gebied, zo bleek tijdens dediscussie. Unaniem vond men dat bedrijvenzelf hun ideale vestigingsplaats moetenkunnen kiezen. Maar door de metropoolregioduidelijker als één samenhangend gebied tepresenteren, kan aan bedrijven een breedpallet aan goede vestigingsplaatsen gebodenworden. Dat betekent dat ze binnen de regioaltijd een plek kunnen vinden. Volgens VanDijk moet hierin ook de kracht van de regionalesamenwerking liggen. “Door gezamenlijkmet één stem op te trekken, wordt het mogelijkom budgetten naar de regio te halen. Bijde herstructurering van bedrijventerreinen isdat al gelukt. Nu moeten we de gebundeldekrachten inzetten voor het binnenhalen vankennisinstituten en nieuwe economischeactiviteiten.” Daarbij is het volgen hemvanzelfsprekend dat de regio inzet op eenduurzame economische ontwikkeling. “Dat iseigenlijk zo logisch, dat we het niet eens meerspecifiek hoeven te benoemen!”Martin BekkerMetropool Journaal 2-2009 • 6


ColumnOp weg naar succesDe Metropoolregio Amsterdam zette 9 aprilweer een stap verder in haar ontwikkeling.Vrij soepel kwamen de bestuurders totafspraken over de ontwikkelingsopgaven.vooral de bundeling van economischefuncties maakt de samenwerking tot eensucces. Daarbij kunnen verbindingen doorkorte afstanden, zowel fysiek als digitaal,snel tot stand worden gebracht. Dat heefttwee grote voordelen. Ten eerste maakthet Amsterdam als centrale stad sterker.Daarnaast lift de regio mee op het succesvan de hoofdstad.De ‘pool’ is groter. De metropool werktbovendien vraaggericht en probeert wensenvan nieuwkomers zo klantgericht mogelijkin te vullen. Deze professionele aanpakkomt ten goede van de regio en ons imagoen uiteindelijk van Nederland.Ander pluspunt is dat de deelnemendesteden binnen de metropool hun eigenkwaliteiten hebben. Denk bijvoorbeeld aanHaarlemmermeer met haar perfecte logistiekeverbindingen, Almere met ruimte voorbedrijvigheid en wonen, en Amstelveenmet haar voorzieningenpakket voor expats.Anders gezegd: wij leggen niets op, maaronderzoeken eerst vraaggericht waar eenbedrijf het beste tot zijn recht komt. Danpas stellen wij een vestigingsplaats voor dieaansluit bij die wensen.Tenslotte kan de metropool door haaromvang en kracht meer tegenwicht biedenvoor de crisis. Afspraken op economischvlak zijn pas effectief als de regio dezeschaalvoordelen benut en inzet bij de bestrijdingvan de effecten van de crisis.Dat de samenwerking tot successen leidt,blijkt ook aan het aanslaan van de campagne‘I amsterdam’. De regio kan zich hieruitstekend mee afficheren en meeliften ophet succes van het merk Amsterdam. Ikdoe graag een oproep aan gemeenten enbedrijven die nog niet meedoen om zichaan te sluiten bij deze campagne. Amsterdamis in het buitenland tenslotte beterbekend dan Nederland. Laten we daar vanprofiteren en het merk Amsterdam dusverder promoten! Als we een grotere massabereiken, kunnen we als regio de campagneverder uitrollen.Mijn overtuiging is dat de MetropoolregioAmsterdam veel te bieden heeft en doorgezamenlijke inspanning de concurrentienog beter aan kan.Jan-Willem Groot,wethouder Amstelveen en winnaar van hetLagerhuisdebat tijdens de conferentie.Laten we even stilstaan bij deze voordelen.De regio Amsterdam biedt in de eersteplaats zowel een grotere beroepsbevolkingals meer ruimte voor bedrijvigheid dan destad alleen. Bedrijven slagen er hierdoorbeter in om goed personeel aan te trekken,terwijl nieuwe bedrijven meer keuze hebbenbij het zoeken van een vestigingsplaats.“Een grote stad bestaat alleen bij de gratie van dehele regio, zeker als we dat in internationaalverband bekijken”Job CohenLelystad jongste loot aan metropoolstamLelystad treedt toe tot de MetropoolregioAmsterdam, zo is tijdens de conferentiebesloten. Daarmee telt het samenwerkingsverbandnu 36 gemeenten, naast deStadsregio Amsterdam en de provinciesNoord-Holland en Flevoland.“Het lidmaatschap biedt belangrijke meerwaardevoor mijn gemeente”, benadrukteburgemeester Horselenberg. “Wij willengraag meeliften op de gebundelde kracht.Met name de achterblijvende werkgelegenheidin onze regio zal hiervan profiteren.”Op haar beurt dragen de sterke puntenvan Lelystad bij aan de versterking van deconcurrentiepositie van de metropoolregio.Zo is de uitbreiding van Lelystad Airportvan belang voor de mainportontwikkelingvan Schiphol. Ook kan Lelystad door haarstrategische ligging functioneren als regionaalvervoersknooppunt voor de ontsluitingvan de metropoolregio, zeker als in 2012de Hanzelijn gereed komt. “Belangrijkis verder dat Lelystad volop ruimte biedtvoor ontspanning en recreatie”, aldusHorselenberg. “Men kan bij ons terechtvoor funshoppen en watersport, maar ookgenieten van de rust en ruimte van onzenatuurgebieden.”Metropool Journaal 2-2009 • 7


Buitendijks bouwen dankzij ecologische schaalsprongInvesteren in een toekomstig bestendigecologisch systeem in het Markermeer-IJmeer is een sleutelfactor voor eenduurzame ontwikkeling van de regio, zobleek tijdens de workshop GroenblauweSchaalsprong. Deze benadering is bovendieneen randvoorwaarde voor buitendijksbouwen en een IJmeerverbinding.“Om de achteruitgang van de natuur tekeren is investeren in een ecologischeschaalsprong in dit gebied nodig”, benadruktegedeputeerde Bliek van de provincieFlevoland. “Een gezond ecologisch systeembiedt op zijn beurt de basis voor zoetwatervoorziening,recreatie en een cultuurhistorischewaardevol landschap.” Maardat is nog niet alles. “Door het ontwikkelenvan een zogeheten ‘ecologische surplus’kan met een nieuwe juridische benaderingontwikkelingsruimte voor de stedelijke enBurgemeester Jongmans van Waterland greep deconferentie aan om zijn argumenten tegen debuitendijkse ontwikkeling van Almere naar voren tebrengen. “Ik ben voorstander van de schaalsprong,maar deze ontwikkelingsrichting heeft negatieveinvloed op de ecologische kwaliteit van het wateren op de rust en ruimtebeleving aan Waterlandsezijde.” Hij ontving een steunbetuiging van degemeente Muiden. Om zijn argumenten kracht bij tezetten, overhandigde Jongmans een manifest aanVan Poelgeest. “Deze discussie zal de komendemaanden volop spelen”, reageerde de metropoolbestuurder.“Ik weet niet of we het eens zullenworden, maar laten we hier vooral in alle openheidover praten.”recreatieve dynamiek van de metropoolregioworden gecreëerd”, aldus Bliek.In de ogen van gastspreker Luc Berris, adjunct-directeurvan Natuurmonumenten, isde gekozen benadering de sleutel voor eenduurzame ontwikkeling van de metropoolregio.“Het ‘spook’ Natura2000 vraagt omeen zorgvuldige afweging van alternatieven,dwingende belangen en criteria. Juistinvesteren in een toekomstig bestendigecologisch systeem van het Markermeer-IJmeer biedt ontwikkelingsruimte voorverstedelijking, bijvoorbeeld in de vorm vanbuitendijks bouwen.” Daarnaast verbeterthierdoor de leefbaarheid en ontstaat ruimtevoor recreatieruimte. En meer dan dat. “Debenadering kan aantonen dat aanwijzing totNatura2000-gebied niet per definitie leidttot het op slot zetten van een gebied en deruime omgeving daarvan. Dat zou zelfs eeninternationale doorbraak betekenen.” Omdie reden onderzoekt Brussel in hoeverreTMIJ hiervoor een voorbeeldproject kanzijn. Uitgangspunt daarbij moet volgensBerris wel zijn dat eerst wordt geïnvesteerdin natuur dan pas woningen en wegen.Anton SmetsMetropool Journaal 2-2009 • 8


Pleidooi voor openstellen woningmarktDiversiteit in het woningaanbod is belangrijk,benadrukte wethouder Jan Nieuwenburgvan Haarlem tijdens de sessie ‘Goedwonen in de metropoolregio’. “Dat creëerje vooral door verder te kijken dan deeigen gemeentegrens, met oog voor delevensfase van mensen.”“We moeten mensen een wooncarrièrekunnen bieden”, benadrukte Nieuwenburg.“Als we kijken naar de woonmobiliteit is diein onze regio niet zo groot.” Dit houdt indat er veel meer flexibiliteit in de verdelingvan woonruimte moet komen. WethouderKeijzer van Zaanstad kon zich goed vindenin zijn pleidooi. “Dit betekent dat we toemoeten naar verevening. Hier hebben wein de regio echter nauwelijks dwingendeafspraken over. In Stadsregioverbandkrijgen we dit niet geagendeerd.” Vanuit dezaal werd ingebracht dat er onvoldoendediscussie is over het soort woningen,huurprijzen en financiële mechanismen.Nieuwenburg was het hiermee eens. “Wemoeten inderdaad niet alleen afsprakenmaken over woningaantallen, maar ookover type woningen.” Gertjan van der Hoeven,raadslid Aalsmeer, riep in dit kader optot het starten van een publiekscampagneom zowel de doorstroming te bevorderenals het ‘scheefwonen’ aan te pakken. Temeer daar het met de huidige grondprijzenniet lukt om een woning van onder detwee ton bouwen. “Misschien moeten wehet zoeken in flexibele uitbouwwoningen”,opperde Keijzer. “Dat is een hele anderewoningmarkt. De instap zouden we alsgemeenten kunnen faciliteren.” Een anderedeelnemer merkte droogjes op dat als‘duur’ wegvalt je ‘goedkoop’ ook niet meerkunt maken.”Wethouder Bierman van Zandvoort brachtnaar voren dat ook de jonge arbeidsmarktaandacht verdient. “Deze wordtOngeplande ontwikkelingTijdens de workshop over het NDSM-terrein spitste de discussie zich toe op de rol van hetongeplande in de ontwikkeling van dit unieke gebied, strategisch gelegen aan de stadsrandvan Amsterdam. Doorwrochte metropolitane kaartbeelden hebben namelijk de neiging eentotaalbeeld te organiseren, het ontwikkelingspotentieel te ordenen en voor te sorteren op debenodigde investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur. Grote beslissingen, met omvangrijkeruimtelijke en financiële consequenties. Maar er is ook nog een wereld die zich tussen deregels door ontwikkelt, zonder grote voorinvesteringen. Ontwikkelingen die minstens zobelangrijk zijn voor de compleetheid en vitaliteit van de metropool. Het min of meer spontaanopborrelen van de herontwikkeling van het NDSM-terrein, een voormalig scheepsbouwgebied,is hiervan een goed voorbeeld. Het ongeplande karakter heeft nadrukkelijk een stimulerenderol gespeeld ten aanzien van koers en tempo van het project.Pieter Klompmaatgevend voor de plek waar bedrijvenzich willen vestigen. We gaan straks vaneen werkgeversmarkt naar een werknemersmarkt.Volgens hem zit die vooral inFlevoland. “Daar komen de hoofdkantoren”,voorspelde hij. “De vergrijzing zal zichnamelijk met name in het westelijk deel vande regio voordoen.” Gevolg daarvan is weldat er daardoor woningen vrijkomen . “Diezullen concurreren met de nieuwbouw inFlevoland.”Evelien HermansMetropool Journaal 2-2009 • 9


In gesprek met de burenOnder het motto ‘In gesprek met de buren’debatteerden conferentiebezoekers overde samenwerking in de metropoolregio.Naast de ‘waarom-vraag kwam ook deorganisatorische kant aan bod.Commissaris van de koningin Leen Verbeekvan Flevoland liet geen misverstandbestaan over de noodzaak van intensievebestuurlijke samenwerking in de metropoolregio:“Onze regio bevat zoveelmajeure onderwerpen dat het noodzakelijkis om de samenwerking op te zoeken. Hetschuurt dan op grensgebieden. Kijk naarhet spanningsveld tussen Waterland enAlmere als het gaat om de verstedelijkingen woningbouw. De Metropoolregio Amsterdamis het niveau waarop dit gesprekmoet worden gevoerd.” Vanuit de zaal werdinstemmend gereageerd. “Deze bestuurlijkesamenwerkingsvorm is een succesvolleoperatie om samen op te trekken naar hetRijk voor financiële bronnen”, aldus eendeelnemer. Een ander merkte op dat ersteeds meer voorbeelden zichtbaar zijn vaneen efficiënt, soepel lopende structuur.Bijzonder is dat er wel commitment is, ookal krijgen niet alle partijen hun zin. “Wekunnen niet allemaal voorin de bus zitten!”,werd vanuit de zaal geconcludeerd.De vraag is wel wat de democratischelegitimatie is van het metropoolbestuur.Een deelnemer had hiervoor een oplossingparaat. “Binnen onze gemeente hebben wedit onderwerp ‘boven de partijen’ getrokken.Vijf belangrijke onderwerpen zijnconcreet besproken en vastgelegd in eenraadsdocument. Belangrijk is dat raadsledenzich hier even boven de partijpolitiekzetten en nadenken over het algemeenbelang. Bijvoorbeeld door bepaalde economischeregio’s te ontwikkelen die bijdragenaan het landsbelang.” Aandachtspunt iswel dat de belangen van de kleine gemeentengoed worden geborgd. Zo voelt Muidenzich momenteel tekort gedaan, omdat degemeente geen onderdeel uit maakt van deStadsregio Amsterdam.Eliza DijkemaNederland ‘branden’ onder naam Amsterdam?Het verstevigen van de concurrentiepositievan Metropoolregio Amsterdam vormdehet onderwerp van een Lagerhuisdebattijdens de conferentie. Vooral de stellingdat Amsterdam Metropolitan Area een teklein stipje op de wereldkaart is maaktede tongen losDré Kraak, Statenlid Noord-Holland (in dehuid van een tegenstander gekropen) zettehet debat direct op scherp: “Het niveau vande Randstad is te beperkt. Waarom Eindhovenniet meenemen? Een uitgebreide Randstadis een veel beter niveau.” Die stellingnamenodigde uit tot enkele pittige reacties:“Het buitenland kijkt echt niet naar Drentheof Limburg.” En: “Die weg naar Groningenhebben we niet nodig; het gaat echt om hetversterken van de strategische positie vande metropoolregio.” Wethouder Arthur vanDijk (Haarlemmermeer) kwam met een ietsgenuanceerde antwoord: “Wanneer het Nederlandseelftal speelt en de beste speler zitop de bank dan is heel Nederland van slag.Het gaat erom welke vlag je hanteert omNederland te positioneren. Natuurlijk horenEindhoven en Rotterdam erbij, enkel gebruikje met z’n allen de naam ‘Amsterdam’ voorde internationale branding. En ga de samenwerkingvooral niet te groot maken. Dan krijgje slechts ‘the middle of the road’.”Duco Stadig had als 1-koppige jury hetslotwoord: “De Randstad is nooit scherpomlijst. Denk aan het melkwegstelsel.Het is moeilijk te zeggen welke sterren eraan de diffuse randen bijhoren. Je kuntje inzet richten op metropoolniveau entegelijkertijd de belangen van krachtigeburen meenemen.” Ook liet hij weten datde molens van Kinderdijk en de Keukenhofbij het merk Amsterdam horen. “Plak daardus het etiket Amsterdam op. Zo vond degrote Afghanistan-conferentie plaats in TheHague/Amsterdam. Het is de kunst om hetmerk Amsterdam nog een keer te herhalenop een hoger niveau. Het merk Amsterdamis groter dan haar 30 kilometerzone.”Winnaar was de Amstelveense wethouderJan Willem Groot. “Niet alleen droeg hij demeest steekhoudende argumenten aan omzijn standpunt te verdedigen, hij deed ditook met de meeste flair”, aldus Stadig.Emilie WijersMetropool Journaal 2-2009 • 10


Prijs voor alle metropoolpartnersProjecten uit de hele wereld dongen mee,maar het was toch de MetropoolregioAmsterdam die ermee aan de haal ging:de ISOCARP-prijs van de Europese Unie.“Dit betekent internationale erkenningvoor onze aanpak”, verklaarde een trotsegedeputeerde Ton Hooijmaijers. Alle metropoolpartnersdelen mee in de eer.De 2008 ISOCARP Award for Excellence iseen door vakgenoten wereldwijd erkendeprijs en betekent internationale waarderingvoor de Metropoolregio Amsterdam. De prijswordt toegekend door deskundigen vande EU. “Eén keer per jaar beoordelen zijruimtelijke ordeningsprojecten”, legt Hooijmaijersuit. “Van overal ter wereld waren erprojecten genomineerd. Eén categorie steldehet proces centraal. In die categorie wonnenwij, voor Antwerpen en China.”ISOCARP is in 1965 opgericht. Het is eeninternationale vakorganisatie van stedenbouwkundigenen planologen. Bij het toekennenvan de prijs roemde de jury vooral de samenwerkingen het open proces dat heeft geleid totde vorming van de Metropoolregio Amsterdam.Daarnaast werden de langetermijnvisieen de aandacht voor duurzaamheid geroemd.Maarten van Poelgeest toonde zich zeerverheugd over de internationale erkenning.Deze prijs is een enorme opsteker en ishelemaal terecht aan ons toegekend. Metde vorming van Metropoolregio Amsterdamstaat de bestuurlijke samenwerkingimmers als een huis.” Ton Hooijmaijersis het roerend met hem eens: “De prijs iseen eerbetoon vanuit de EU. Men heeft detotstandkoming van ons ruimtelijk concept,de Metropoolregio Amsterdam, in overlegmet burgers en alle politici als dusdaniguniek beoordeeld dat wij deze specialeaward hebben gekregen. Dit is daadwerkelijkinternationale erkenning. Deskundigenzeggen niet alleen: ze werken daar samen,maar men heeft het met deze prijs ook échtvastgesteld. Dat maakt het extra leuk.”Tijdens de conferentie ontvingen bestuurdersvan alle metropoolpartners uit handenvan Hooijmaijers en Van Poelgeest eenoorkonde. Dit ging telkens vergezeld vaneen warm applaus.Op de metropoolwebsite staan de foto’s vanalle gelukkigen.Metropool Journaal 2-2009 • 11


Intensivering samenwerking AmstelschegDe Amstelscheg is een prachtig landschapdat stadsbewoners intensief gebruiken.Plaatselijk begint echter de verrommelingtoe te slaan. Om dat proces tegen te gaanen het gebied nog fraaier te maken, is eenintentieverklaring ondertekend.De Amstelscheg omvat het landelijkegebied rond de Amstel ten zuiden vanAmsterdam. Van de Stopera in hartjeAmsterdam tot de historische Stelling vanAmsterdam op de grens met Utrecht zijnverbeteringen nodig. Van belang is hetmet elkaar in samenhang brengen van destedelijke ontwikkeling rond de scheg en deinrichting van het groengebied.Het is vooral zaak de planologische bescherming,het beheer en de financieringnauw op elkaar af te stemmen. Hiertoeis tijdens de metropoolconferentie eenintentieverklaring ondertekend door bestuurdersvan de provincie Noord-Holland,de gemeenten Amsterdam, Amstelveen,Ouder-Amstel, Diemen en de stadsdelenOost-Watergraafsmeer, Zuider-Amstel,Oud-Zuid en Zuidoost. Enthousiast geraaktdoor dit initiatief heeft het Waterschap zichter plekke spontaan aangesloten bij deafspraken. Gedeputeerde Peter Visser enwethouder Marijke Vos stellen nog voor dezomer een plan van aanpak op. Bedoelingis dit plan uit te voeren samen metmaatschappelijke organisaties, bedrijven,boeren en bewoners.Groene longenHet stedelijk gebied rondom Amsterdam bestaan uit lobben met daartussen ‘groenescheggen’ die tot diep in het stedelijk gebied reiken. Hierdoor is het mogelijk om vanuit hetstadscentrum binnen 10 minuten in een groengebied te zijn. Dit is uniek in de wereld en hetis van groot belang om deze scheggen te koesteren en verder te benutten. De groene longenvan de metropool kampen echter met een relatieve hoge ruimtedruk; ze worden bijvoorbeelddoorsneden door verkeer of worden gebruikt om allerlei regionale, minder gewenste functiesop te vangen. En in sommige gevallen leiden ze een relatief anoniem bestaan. Om de recreatievebetekenis te vergroten is de inzet van de metropoolpartners gericht op het verbeterenvan zowel de verbindingen tussen stad en scheg als tussen de scheggen onderling. Mogelijkkomt er ook een koppeling met de Stelling van Amsterdam. Om de beleving van de scheggente bevorderen wordt gedacht aan het realiseren van recreatieve transferia. Verder kunnenvormen van stadslandbouw de relatie tussen landbouw en stad te versterken.ColofonRedactieraad: Martin Bekker, Marijn Fraanje, Jan de Graaf,Karlien Douma, Eef Keijzer, Olivier Schmidt Reps enManon van SteinEindredactie en productie: De Graaf CommunicatieFoto’s: Michiel WijnberghOpmaak en druk: Thieme GrafiMedia GroepRedactieadres: Ineke Wijdeveld, Postbus 202,1000 AE Amsterdam, (020) 552 36 02,iwijdeveld@bestuursdienst.amsterdam.nlWebsite: www.metropoolregioamsterdam.nlMetropool Journaal 2-2009 • 12

More magazines by this user
Similar magazines