theologie

boekencentrum.nl
  • No tags were found...

Download - Boekencentrum

kerk en theologie

kerk en theologie 63/4

Themanummer: de doop

Ten geleide

289 Liuwe H. Westra

290 Bas Plaisier

Meditatie

293 Leo J. Koffeman

Doop – dooperkenning – doopgedachtenis

306 Evert Jonker

Doop – midden in de huidige wereld

321 Liuwe H. Westra

‘Zie, daar is water ...’ Theologie en ontwikkeling

van de doop in de Vroege Kerk

334 Willem Maarten Dekker

De doop en het corpus christianum

345 Miranda Klaver

Van besprenkeling naar onderdompeling?

357 Olof de Vries

De doop in de geschiedenis van

doopsgezinden en baptisten

372 Peter Verbaan

Als een vis in het doopwater

383 Kroniek door Luco van den Brom, Kees van der Kooi

en Liuwe Westra

• preken: functieverlies, lichte kost of smakeloos?

• de opmars van de seculiere staat

• nieuw realisme

• PThU in Groningen en aan de VU

• Dominee 2.0: de laatsten of de enigen?

391 Boekbesprekingen

jaargang 62, 63, no.1, no.4, januari oktober 2011 2012

boekencentrum


Foto Lukas Göbel

20 jaar jong: Nu totaal vernieuwd!

Bijbelse theologie en hedendaagse

cultuur in grote en kleine,

stevige en speelse bijdragen.

Zesmaal per jaar een ontmoeting tussen

Bijbel en cultuur, joodse en christelijke

traditie, exegese en praktijk; 48 pagina’s

full colour over de bijbelse boodschap in

de 21ste eeuw.

Evert van den Berg

Wie is God?

Elohiem in Job

In Job wisselen vijf aanduidingen van ‘de godheid’

elkaar af, zonder dat duidelijk is wat er achter

die variatie schuilgaat. In deze bijdrage wordt

het woord elohiem nader bekeken. Is dat wel de

God van Israël?

Z

oals bekend bestaat het bijbelboek Job uit een raamverte

ling (de hoofdstukken 1, 2 en 42:7-17) die een poëtisch

‘hoofdwerk’ omsluit. In het boek lijkt God niet

a leen als jhwh maar ook als elohiem, el, sjadai en eloah te verschijnen.

In vertalingen is van deze verscheidenheid vaak

weinig terug te vinden. Behalve jhwh krijgt a leen sjadai

40 I N T E R P R E T A T I E | september 2012

steeds een eigen behandeling; deze aanduiding wordt meestal

met ‘Almachtige’ weergegeven. Doorgaans worden elohiem, el

en eloah met ‘God’ echter over één kam geschoren. Een gedeeltelijke

uitzondering is de vertaling van Jan Fokkelman, die el

als eigennaam opvat en daarom deze aanduiding, evenals sjadai,

onvertaald laat. 1 In deze bijdrage wil ik het gebruik van

elohiem aan een nader onderzoek onderwerpen en tegen de

‘betekenis’ van jhwh afwegen.

Jhwh en elohiem: een eerste verkenning

In de Hebreeuwse Bijbel is de afwisseling van jhwh en elohiem

geen onbekend verschijnsel. Dikwijls wordt die aan de verwerking

van verschi lende bronnen toegeschreven, met name

in de Pentateuch. Voor de latere bijbelboeken wordt ook gedacht

aan het begin van een ontwikkeling die er in het jodendom

uiteindelijk toe geleid heeft dat de naam jhwh uit

eerbied niet meer wordt uitgesproken, maar bij voorlezing

uit de Tenach vervangen wordt door adonaj. Zo is de godsnaam

in 1 en 2 Kronieken en Nehemia gedeeltelijk en in Ezra

geheel door elohiem verdrongen.

De kracht van de

tekst is afhankelijk

van de incarnatie

ervan in het leven

van de toehoorder

Voor Job gaan deze

verklaringen niet op.

Als er in dit boek al

twee (of meer) bronnen

kunnen worden aangewezen,

dan betreft dat een onderscheid in

het proza van het raamwerk en de poëzie in het middengedeelte,

en in beide komt zowel jhwh als elohiem voor. Bovendien:

jhwh komt in Job bijna tweemaal zo vaak voor als

elohiem. Als Job al een later werk mocht zijn – de datering is

overigens omstreden – dan zou men juist veel vaker elohiem

verwachten.

Er is nog een derde mogelijkheid. In de joodse traditie verklaart

men de afwisseling van jhwh en elohiem namelijk uit

een verschil in ‘gebruikswaarde’: jhwh zou het barmhartige

aspect van de god van Israël aanduiden en elohiem het rechtvaardige.

2 Ook deze verklaring lijkt in Job echter niet op te

gaan. Jhwh, die Job aan hevige beproevingen blootstelt, kan

hier moeilijk barmhartig genoemd worden. Eerder zou men

hem als een vorst kunnen karakteriseren, die soeverein over

I N T E R P R E T A T I E | september 2012 41

Maak gebruik van onze

speciale aanbiedingen:

Kennismaken?

• Proefabonnement: 3 nummers voor € 12,-

• Direct een abonnement: het eerste half jaar gratis

Kijk voor meer informatie op www.interpretatie.nl of bel: 079-3 628 628, (’s ochtends),

e- mail: abonnementen@boekencentrum.nl

www.interpretatie.nl

More magazines by this user
Similar magazines