Przewodnik Eksportera po rynku Republiki Południowej Afryki

kig.pl
  • No tags were found...

RPA (pdf, 216.57 kb) - Wydziały Promocji Handlu i Inwestycji ...

Przewodnik Eksportera

po rynku

Republiki Południowej Afryki

Spis treści

1. WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA POLSKI Z REPUBLIKĄ

POŁUDNIOWEJ AFRYKI............................................................................................ 2

1.1. SPECYFIKA RYNKU................................................................................................... 2

1.2. WYMIANA HANDLOWA ........................................................................................... 2

1.3. MOŻLIWOŚCI EKSPORTOWE BRANŻ I TOWARÓW ........................................... 3

2. KWESTIE PRAWNE .................................................................................................... 5

2.1. SYSTEM PODATKOWY ............................................................................................. 5

2.2. ZAMÓWIENIA PUBLICZNE ...................................................................................... 5

2.3. OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ........................................................... 6

2.4. ROZSTRZYGANIE SPORÓW, WINDYKACJA NALEŻNOŚCI .............................. 6

2.5. DOSTĘP DO RYNKU................................................................................................... 7

3. PRZEDSIĘWZIĘCIA TARGOWO – WYSTAWIENNICZE ...................................... 9

4. WAŻNE ADRESY I LINKI .......................................................................................... 9

4.1. AMBASADA RP I POZOSTAŁE PLACÓWKI DYPLOMATYCZNE ...................... 9

4.2. PODMIOTY LOKALNE............................................................................................. 10

1


1. WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA POLSKI Z REPUBLIKĄ

POŁUDNIOWEJ AFRYKI

1.1. SPECYFIKA RYNKU

Republika Południowej Afryki (RPA, afr. Republiek van Suid-Afrika, ang. Republic of South

Africa) – państwo położone na południowym krańcu Afryki. Początki państwa utworzyły

dwie burskie republiki: Transwal i Orania. Burowie byli potomkami osadników

holenderskich, przybyłych do Afryki w XVII wieku. Pod koniec XIX wieku wybuchły wojny

burskie z Wielką Brytanią. W 1910 roku utworzono dominium brytyjskie pod nazwą Związek

Południowej Afryki, przekształcony w 1961 roku w republikę. Do początku lat 90. w RPA

obowiązywał rasistowski system społeczny rządów białej mniejszości (tzw. apartheid). Od

wolnych wyborów w roku 1994, władzę sprawuje reprezentujący czarnoskórą większość

Afrykański Kongres Narodowy. Mimo braku stabilizacji i niepokojów społecznych, RPA

pozostaje najbogatszym państwem na kontynencie. Na powierzchni 1,2 mln km2 zamieszkuje

50 mln mieszkańców. Językiem używanym w handlu i bankowości oraz dokumentach

rządowych i oficjalnych jest angielski, jednakże w RPA jest używanych 11 języków

oficjalnych: Afrikaans, angielski, IsiNdebele, IsiXhosa, IsiZulu, Sesotho, Northern

Sotho,Setswana, SiSwati, Tshivenda i Xitsonga.Urbanizacja kraju wynosi 62% a przeciętni

oczekiwany czas życia 52 lata. Umiejętność czytania i pisania posiada 89%

mieszkańców.Walutą jest rand (skrót ZAR, 1 rand = 100 centów). Na terenie RPA znajduje

się wiele bogactw naturalnych, a także dobre żyzne gleby. Również klimat sprzyja rozwojowi

rolnictwa. Przemysł wydobywczy RPA opiera się na wydobyciu złota (40% światowych

zasobów), diamentów jubilerskich i przemysłowych, gdzie stanowią one połowę światowych

zasobów oraz węgla kamiennego (80% zasobów Afryki). Rolnictwo RPA systematycznie

ulega degradacji (głównie w wyniku źle wprowadzonej ustawy rolnej) czego skutkiem jest

coraz wieksze uzależnienie od importu żywności. Użytki rolne i zielone stanowią ponad 75%

kraju. Hodowla obejmuje: konie, owce, trzodę chlewną. U wybrzeży RPA znajdują się bogate

łowiska wykorzystywane przez rozwiniętą flotę rybacką. Południowa Afryka była członkiem

założycielem GATT (1947 – Ogólny w Sprawie ceł i Handlu)i jest aktywnym członkiem

Światowej Organizacji Handlu (WTO). W ciągu ostatniej dekady stawki taryfowe zostały

obniżone a nie-taryfowe bariery w handlu stopniowo likwidowane, co uczyniło Południową

Afrykę bardziej konkurencyjną w skali globalnej. Południowa Afryka uczestniczy

w preferencyjnych układach handlowych zarówno na poziomie bilateralnym, jak

i multilateralnym. Kraj ma także preferencyjny dostęp do rynków europejskich w ramach

Umowy między RPA a Unią Europejską (ang. The Trade Development and Cooperation

Agreement), jak również preferencyjny dostęp rynkowy do bloku handlowego MERCOSUR.

Południowa Afryka jest także członkiem Afrykańskiego Banku Rozwoju (ang. African

Development Bank), Unii Celnej Południa Afryki (ang. SACU) oraz Wspólnoty Rozwoju

Południa Afryki (SADC).

1.2. WYMIANA HANDLOWA

Przeprowadzane zmiany ustrojowe kończące w RPA okres apartheidu umożliwiły Polsce

nawiązanie stosunków dyplomatycznych z tym krajem w 1991 r. Współpracę między

państwami zaczęły regulować umowy m.in.

‣ umowa o rozwoju współpracy ekonomiczno-handlowej i wzajemnym przyznaniu ,,klauzuli

największego uprzywilejowania” (zawarta w roku 1991 - wygasła w kwietniu 2004);

‣ umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatku od dochodu

(1995);

2


‣ umowa o komunikacji lotniczej pomiędzy i poza ich odnośnymi terytoriami (1996);

‣ umowa o współpracy naukowej i technicznej (2000);

‣ umowa o współpracy przemysłowej, technologicznej i handlowej w zakresie przemysłów

obronnych (2000);

‣ umowa o wzajemnym uznawaniu certyfikatów lotniczych (2001).

Aktualnie ramy współpracy Polski z RPA określa umowa TDCA (ang. The Trade

Development and Cooperation Agreement) zawarta pomiędzy Unią Europejską (UE) a RPA

w roku 1999. W końcowej fazie negocjacji jest Umowa o wspólpracy ekonomicznej. Od 2004

roku obserwowany jest dynamiczny rozwój obrotów handlowych związany z faktem

przystąpienia Polski do UE. Tym samym polskie firmy nie napotykają już żadnych barier w

eksporcie do RPA, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki jak inne

firmy z UE.

RPA jest największym partnerem handlowym Polski wśród krajów Afryki, z udziałem

w eksporcie ok. 20%, a w imporcie 27%. W 2011 roku obroty handlowe z RPA osiągnęły

poziom 942 mln USD. Nasz eksport wyniósł 529 mln USD.W stosunku do roku 2010

dynamika obrotów wyniosła 136%. Jeżeli tendencja ta zostałaby utrzymana można

oczekiwać, że w roku 2016 poziom wzajemnych obrotów przekroczy 5 mld USD.W 2011

roku RPA była na 26. miejscu w rankingu krajów świata pod względem eksportu z Polski

oraz na 29. miejscu pod względem importu do Polski.

Eksport. Strukturę polskiego eksportu do RPA w 2011 r. w zakresie głównych pozycji

określiły w znacznej mierze: maszyny i urządzenia mechaniczne 30,1%, pojazdy 15,7%,

wyroby przemysłu chemicznego 13,8%

Import. W polskim imporcie dominował podobnie asortyment maszyn i urządzeń

mechanicznych i pojazdów nieszynowych i ich części, odzwierciedlający w dużej mierze

skalę powiązań międzynarodowych koncernów światowych obecnych w Polsce, głównie w

przemyśle motoryzacyjnym. Duże znaczenie w imporcie do Polski odgrywa handel

surowcami który w 2011 r. stanowił ok. 20 % importu.

Inwestycje. Swoją firmę otworzył w Johannesburgu górniczy Kopex i budowlana grupa PBG,

swoje salony otworzył kosmetyczny Inglot a kilka innych firm prowadzi rozmowy na temat

rozpoczęcia działalności na tutejszym rynku.Ze strony RPA dużą aktywność przejawiają jej

koncerny międzynarodowe. Największymi inwestorami RPA w Polsce są: SAB Miller -

branża piwowarska, Steinhoff - branża meblarska (produkcja), JD Group - branża meblarska

(handel detaliczny), Pepcor - towary konsumpcyjne (handel detaliczny), Mondi Group -

branża papiernicza – pod koniec 2011 r. Mondi Group podjęła działania na rzecz skupienia

wszystkich akcji Mondi Świecie i wycofanie tego podmiotu z giełdy. Naspers - branża

telekomunikacyjna. Ponadnarodowość firm utrudnia oszacowanie skali dotychczasowych

inwestycji RPA w Polsce. Są to kwoty projektów rzędu kilkudziesięciu, a często i kilkuset

milionów USD. W

1.3. MOŻLIWOŚCI EKSPORTOWE BRANŻ I TOWARÓW

Z bieżących informacji wynika potrzeba koncentracji wysiłków eksporterów w trzech

podstawowych sektorach gospodarki RPA: górniczym, energetycznym, przemysłu

motoryzacyjnego oraz obronnego - nie zapominając o rosnącym potencjale rynku

wewnętrznego, praktycznie dla wszystkich towarów konsumpcyjnych i żywności z Polski

(import samej żywności i napojów RPA wyniósł 4,3 mld USD, przy oczekiwanym jego

wzroście do 5,6 mld USD w 2013 r. - BMI). Sprzedaż w segmencie dużych sieci detalicznych

(ang. Mass Grocery Retail - MGR) stanowi 70% rynku (5109 jednostek handlowych).

Z czego 76% należy do 5 największych sieci handlowych. Dominuje na rynku RPA kilka

sieci sprzedaży o wielomiliardowych obrotach (USD). Do największych należy Shoprite

3


(10 mld USD obrotów i 1400 supermarketów i punktów sprzedaży), Pick n Pay (8 mld USD

obrotów i ponad 700 marketów). Do znanych operujących tu sieci należą także Woolworth

(ca 4 mld USD obrotów), Metro&Cash&Carry i Spar. Ostatnio amerykański gigant Walmart

dokonał zakupu 51% udziałów poważnej sieci detalicznej Massmart co zapoczątkowało

agresywna poltyką cenową w tej branży.Oferta żywności obecna w polskich sieciach

handlowych jest szersza a produkty są bardziej atrakcyjnie opakowane co przy

konkurencyjnych cenach oznacza poważne szanse rozwoju eksportu tej branży do RPA

w ciągu najbliższych kilku lat. Zauważalny jest wzrost zainteresowania miejscowych firm

importem polskiej żywności (np. Shoprite) jak i intensyfikacja wizyt polskich producentów

organizowanych w postaci misji handlowych.

Potwierdzeniem tej tendencji jest informacja o otwarcia swojego biura przez firmę

Monteagle, poważnego importera i dystrybutora żywności na rynku RPA.

RPA to kraj o znaczącej tradycji konsumpcji mięsa. I tak, np. wg. Prognozy BMI produkcja

drobiu wyniosła w roku 2011 1.430.00 (tys. ton ) a jego konsumpcja 1.643.30 (tys. ton),

produkcja wieprzowiny 208,90 a jej konsumpcja 242.70 (tys. ton), produkcja wołowiny

i cielęciny 855.40 a jej konsumpcja 880.40 (tys. ton) (BMI) Duży potencjał rozwoju eksportu

istnieje także w zakresie przetworów mlecznych (szeroki asortyment polskich serów)

i przetworów owocowo-warzywnych, konserw rybnych, mięsnych etc.

I tak np. import czekolady wyniósł w roku ubiegłym 12 837 ton, dżemów 1 719 ton,

mrożonych warzyw 14 533 ton, serów 5 748 ton a masła 3 753 ton. Żywność i napoje

stanowią ogółem 67,7% sprzedaży na rynku detalicznym a wartość ich konsumpcji wyniosła

w tymże roku 48,48 mld USD przy zakładanej na najbliższe lata stopie wzrostu ca 10%

rocznie.(prognoza BMI)

Znaczne możliwości istnieją też w branżach, które stały się polskimi specjalnościami

eksportowymi: branża budowlana (okna, drzwi, gotowe domy), wyposażenie wnętrz, meble,

tkaniny dekoracyjne,kosmetyki, narzędzia medyczne, AGD, szeroko pojęta elektronika,

jachty i łodzie motorowe, części i artykuły motoryzacyjne, farmaceutyki. Sprzedaż

samochodów wyniosła w roku 2011 prawie 510 tys.sztuk a rynek wtórny części

motoryzacyjnych stanowi wielki potencjał eksportu dla polskich firm. Wielki rządowy

program rozbudowy infrastruktury kraju (ca 100 mld USD w najbliższych latach) to szansa

dla dostawców branży budowlanej i jej zaopatrzenia, energetyki, maszyn i technologii

górniczych oraz wyposażenia wnętrz.

Obserwując poziom rozwoju obydwu krajów i wielkość eksportu do RPA Niemiec, Francji,

Wielkiej Brytanii czy Włoch, można szacować jako realną możliwość pięciokrotnego wzrostu

obrotów handlowych Polski w okresie 5 lat, czego potwierdzeniem jest przedstawiona wyżej

realna prognoza ich wzrostu .Oznacza to do zagospodarowania potencjał wymiany rzędu

4 mld USD. Wraz z innymi państwami regionu Europy Środkowej i Wschodniej (Grupa

Wyszehradzka – zbliżone struktury gospodarek i ich komplementarność) kraj nasz jest

naturalnym partnerem do współpracy z Afryka Południową co wykorzystywane jest przy

okazji wspólnych przedsięwzięć promocyjnych organizowanych na terenie RPA.

W najbliższej przyszłości popyt RPA będą kształtowały inwestycyjne wydatki rządowe

i rynek wewnętrzny, z którego będziemy mogli skorzystać, jeżeli uda nam się uzyskać

korzystne zapisy w finalizowanej obecnie umowie o współpracy gospodarczej, stworzyć

trwałe powiązania między samorządem gospodarczym przedsiębiorstw obydwu krajów oraz

zapewnić stałą obecność polskiej oferty na wyspecjalizowanych targach branżowych

w Afryce. Szanse rozoju współpracy stwarza również negocjowana umowa pomiędzy

Agencją Rozwoju Przemysłu a jej południowo-afrykańskim odpowiednikiem: Industrial

Development Corporation.

4


2. KWESTIE PRAWNE

2.1. SYSTEM PODATKOWY

Uwagi ogólne. W przypadku osób fizycznych i prawnych rezydujących w RPA

opodatkowaniu podlegają ich wszystkie dochody pochodzące z całego świata, W przypadku

osób fizycznych i prawnych nierezydujących w RPA opodatkowaniu podlegają ich dochody,

których źródło znajduje się w Republice Południowej Afryki. Przedsiębiorstwo będzie

traktowane, jako południowoafrykański rezydent, jeżeli ma ono osobowość prawną w RPA,

lub jeżeli tam znajduje się siedziba rzeczywistego kierownictwa. Osoba fizyczna będzie

traktowana, jako południowoafrykański rezydent, jeżeli zamieszkuje tam na stałe lub jest

fizycznie obecna w RPA przez określoną ilość dni, w okresie pięciu lat.

Wszystkie osoby, które są uznane za rezydentów innego państwa ze względu na fakt, że

stosuje się w stosunku do nich przepisy umowy o podwójnym opodatkowaniu, nie będą

traktowane, jako rezydenci Republiki Południowej Afryki.

Unikanie podwójnego opodatkowania. Południowa Afryka ma podpisane umowy

o unikaniu podwójnego opodatkowania z większością swoich partnerów handlowych.

Stosownie do postanowień takich umów obcy rezydent podlega obowiązkowi podatkowemu

w RPA tylko wówczas, kiedy prowadzi interesy poprzez firmę ulokowaną na stałe w RPA.

Stawki podatkowe. Przedsiębiorstwa południowoafrykańskie opodatkowane są według

stawki 28% w stosunku rocznym za lata podatkowe następujące po 31 marca 2008.

Południowoafrykańskie oddziały firm zagranicznych są opodatkowane 33% w stosunku

rocznym, za lata podatkowe następujące po 31 marca 2008. Zyski kapitałowe przedsiębiorstw

opodatkowane są w wysokości połowy stawki podatkowej tj. 14% w przypadku firm

Południowowoafrykańskich oraz 16.5% w przypadku oddziału firmy zagranicznej.

Podatek od dochodów indywidualnych ma skalę progresywną, z najwyższymi dochodami

opodatkowanymi w wysokości 40%. Zyski kapitałowe osób fizycznych są opodatkowane

w wysokości 25% dochodu. Prawo przewiduje istnienie pewnych ulg podatkowych.

Podstawowe informacje o podatku dochodowym. Odsetki płacone zagranicznym

pożyczkodawcom nie są opodatkowane, chyba że firma ma stałą siedzibę na terytorium RPA.

Dywidendy wypłacane udziałowcom zagranicznym są nieopodatkowane. Podatek wysokości

12% jest potrącany od tantiem autorskich wypłacanych za granicę (wysokość podatku może

ulec zmniejszeniu przez zastosowanie odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego

opodatkowania). Zasady cen transferowych są przestrzegane. Zasady słabej kapitalizacji

stosują się do słabo kapitalizowanych przedsiębiorstw, a stosunek pasywów do aktywów nie

może przekraczać 3:1. Corocznie należy zapłacić trzy zaliczki na podatek.

Inne podatki. Przedsiębiorstwa muszą zarejestrować się jako pracodawcy

w Południowoafrykańskiej Izbie Skarbowej (ang. South African Revenue Service),

a z wypłacanych pracownikom pensji potrąca się, co miesiąc, tzw. system PAYE, który to

system obejmuje również świadczenia na ubezpieczenie społeczne. Podatek VAT jest

pobierany w wysokości 14% od towarów podlegającym temu opodatkowaniu. W RPA należy

opłacać cła oraz akcyzę, zgodnie z odpowiednimi przepisami. Podatek tzw. „stamp duty”,

w wysokości 0.25%, nakładany jest na transferowane udziały. Jeżeli udziały emitowane są po

raz pierwszy, podatku nie potrąca się.

Więcej szczegółów jak również aktualizacjie przepisów na stronie www.sars.gov.za

2.2. ZAMÓWIENIA PUBLICZNE

Zamówienia publiczne w RPA podlegają procedurom przetargowym. W większości, przetargi

są otwarte i teoretycznie nie ma ograniczeń w składaniu ofert. Przy większych przetargach

obowiązuje klauzula pre-kwalifikacji, bądź też dopuszczane są tylko te firmy, które zostały

5


już zarejestrowane i uznane przez organizatora przetargu. Należy tutaj zwrócić uwagę na

ważny element przetargów publicznych – de facto konieczności posiadania partnera objętego

tzw. „Black Economic Empowerment” (w stosowanym powszechnie skrócie: BEE). Oznacza

to wzrost gospodarczego znaczenia historycznie pokrzywdzonych grup społeczeństwa i jest

formułą, według której udziały kapitałowe firm przechodzą w ręce czarnych obywateli RPA.

W grudniu 2006 r. rząd RPA zaaprobował ostateczną wersję Kodeksu Dobrego Postępowania

(ang. Codes of Good Practice, CGP), który reguluje proces tworzenia zasad polityki BEE.

Kodeks określa przepisy dotyczące sposobu wprowadzania i realizacji strategii BEE oraz

reguluje zasady ceny każdej firmy pod względem spełnienia założeń BEE, klasyfikując

przedsiębiorstwa m. in. według kryterium struktury własności i struktury etnicznej kadry

kierowniczej firm. Program BEE ulega ciągłej aktualizacji a więcej szczegółów można

znaleźć na stonach www.thedti.gov.za

2.3. OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ

Prawo RPA zapewnia wysoki poziom ochrony własności przemysłowej i intelektualnej.

Południowo-afrykańskie patenty są przyznawane na okres 20 lat.

2.4. ROZSTRZYGANIE SPORÓW, WINDYKACJA NALEŻNOŚCI

W razie konieczności rozstrzygnięcia sporu lub w przypadku windykacji należności,

w pierwszej kolejności zalecane jest podjęcia czynności przedsądowych. W zakresie

postępowania windykacyjnego istnieje wiele alternatywnych, pozasądowych sposobów

rozwiązywania sporów (ang. alternative dispute resolution, tzw. ADR). Tym samym, przed

przystąpieniem do jakichkolwiek kroków prawnych, warto pisemnie (za potwierdzeniem

odbioru – dla celów ewentualnego postępowania dowodowego) upomnieć dłużnika, aby

spełnił świadczenie w określonym terminie (np. dwa tygodnie od otrzymania wezwania) albo

zaproponował inny sposób spłaty (tzw. ang. letter of reminder) i podać w nim m.in.

konsekwencje prawne braku zastosowania się do ponaglenia. Jeżeli jednak zaistnieje taka

konieczność, windykacją należności pieniężnych w RPA zajmują się zarówno

wyspecjalizowane kancelarie adwokackie, jak też specjalistyczne przedsiębiorstwa

windykacyjne.

Klauzule zabezpieczające w kontrakcie. Mając na uwadze zapobieganie sytuacjom

konfliktowym, jak też wieloletnie doświadczenie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji

Ambasady RP w Johannesburgu, przedsiębiorcom zaleca się:

‣ sprawdzenie (przed zawarciem kontraktu) wiarygodności potencjalnego kontrahenta,

przez np.

• stronę internetową (czy wygląda profesjonalnie, rzetelnie, wiarygodnie),

• zasięgnięcie informacji wśród innych kontrahentów,

• wyciąg z rejestru sądowego,

• przy większych kontraktach – wyciąg z rejestru dłużników;

‣ sprawdzenie (przed zwarciem kontraktu) należytego umocowania przedstawiciela danego

przedsiębiorcy do dokonywania określonych czynności prawnych (pełnomocnictwo,

prokura, etc.);

‣ dokładne i precyzyjne określenie terminu, miejsca i sposobu płatności (tj. gotówka,

przelew bankowy, etc.), także przy płatnościach okresowych (np. wynagrodzenie za pracę,

raty);

‣ wskazanie konieczności wystawienia potwierdzenia odebrania płatności przez wierzyciela

(zwłaszcza przy płatnościach gotówką);

6


‣ wskazanie stopy procentowej (odsetki) na wypadek przekroczenia terminu płatności;

należy pamiętać, że ich wysokość nie może przekroczyć tzw. odsetek maksymalnych;

‣ określenie sposobu zabezpieczenia płatności (np. gwarancja bankowa, poręczenie,

weksel);

‣ wskazanie konieczności sporządzenia protokołu odbioru opisującego stan fizyczny

i prawny przedmiotu świadczenia (po odebraniu całości, a w przypadku odbioru

w częściach – po odebraniu każdej części);

‣ określenie języka roboczego;

‣ określenie sposobu rozwiązywania sporów (np. określenie jurysdykcji danego państwa,

zapis na sąd polubowny, mediacja) i prawa właściwego.

2.5. DOSTĘP DO RYNKU

Sprawy gospodarcze państwa w aspekcie strategicznym należą do kompetencji dwóch

ministrów, na szczeblu prezydenckim, kierujących Narodową Komisją Planowania (NPC)

i urzędem kontroli, nadzoru i administracji (ME), dla zapewnienia efektywności i spójności

działań rządu. Na szczeblu wykonawczym, gospodarką zajmuje się Ministerstwo Handlu

i Przemysłu, sterowane w zakresie polityki gospodarczej przez Ministerstwo Rozwoju

Gospodarczego oraz ministerstwa m.in.: Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa, Rozwoju

Rolnego i Reformy Rolnej, Łączności, Energii, Finansów, Budownictwa, Stosunków

Międzynarodowych i Współpracy, Górnictwa, Przedsiębiorstw Państwowych, Robót

Publicznych, Nauki i Technologii, Transportu, Turystyki, Spraw Wodnych i Ochrony

Środowiska.

W RPA działa kilka niezależnych izb handlowych i przemysłowych a wszystkie 9 prowincji

posiadają własne izby promocji handlu i inwestycji. Na szczeblu państwowym Trade and

Investment South Afrika, departament Ministerstwa Handlu i Przemysłu, ma za zadanie

promocję południowoafrykańskiego eksportu i pozyskiwanie zagranicznych i krajowych

inwestycji bezpośrednich w RPA. Procesy gospodarcze regulują prawo pracy, prawo

gospodarcze oraz ustawa o przedsiębiorstwach. Spory rozstrzygają sądy krajowe, przy

uczestnictwie wyspecjalizowanych kancelarii adwokackich.

Jak wyżej wspomniano, władze RPA realizują politykę Black Economic Empowerement -

wzrostu gospodarczego znaczenia historycznie pokrzywdzonych grup społeczeństwa, czego

m.in. wyrazem jest formuła, według której udziały kapitałowe firm przechodzą w ręce

czarnych obywateli RPA. W każdym przemyśle, do roku 2014, celem jest przejęcie, co

najmniej 25% udziałów kapitałowych w przedsiębiorstwach przez spółki, fundusze

powiernicze, spółdzielnie należące i zarządzane przez przedstawicieli pokrzywdzonych

dotychczas grup społeczeństwa. Uregulowania dotyczące poszczególnych sektorów są różne,

np.: w stosunku do górnictwa mowa jest o przejściu 26% udziałów kapitałowych w ciągu

10 lat. Kierownictwo przedsiębiorstw ma być stopniowo przejmowane przez czarnoskórych

obywateli RPA. Przykładowo, kluczowym celem BEE dla branży górniczej jest osiągnięcie

w ciągu 5 lat wskaźnika 40 % afrykańskiego, czarnoskórego kierownictwa. Między innymi

z tego powodu od 1996 r., ok. 1,5 mln, w większości białych, na ogół o wysokich

kwalifikacjach, obywateli RPA wyemigrowało, a z drugiej strony do RPA napłynęło kilka

milionów niewykwalifikowanych imigrantów z krajów sąsiednich. Proces ten nadal

postępuje. Przyczyniło się to do niedostatku wykwalifikowanej siły roboczej i kadry

kierowniczej

w wielu gałęziach gospodarki i postawiło rząd RPA przed koniecznością poszukiwania

nowych kadr za granicą. Rozwiązanie problemu utrudniają długotrwałe procedury uzyskania

zezwoleń na zatrudnienie.

7


Współpraca z Unią Europejską. Unia Europejska (UE) od wielu lat pozostaje głównym

partnerem handlowym RPA. Współpracę reguluje traktat TDCA (ang. The Trade

Development and Cooperation Agreement) z roku 1999. Eksport z RPA do UE i import z UE

do RPA wynosi ok. 24,9 % obrotów RPA ze światem i systematycznie maleje. Dla

porównania handel RPA z Japonią, Chinami i Indiami (aktywnie zabiegającymi o współpracę

z tym krajem), wynosi ok. 26,9% obrotów RPA i stale rośnie. Udział RPA w handlu UE

pozostaje niewielki, wynosi ok. 1,5% (17. miejsce w imporcie, 15. w eksporcie Unii).

Najważniejsze pozycje w europejskim imporcie zajmują surowce, w tym przede wszystkim

diamenty, węgiel, platyna i złota, import surowców stanowi ok. 60% całego importu UE. W

eksporcie z UE dominują przede wszystkim produkty wysoko przetworzone tj. samochody

osobowe, części do pojazdów mechanicznych, aparaty telefoniczne oraz lekarstwa. UE

pozostaje największym donorem pomocy rozwojowej na rzecz RPA, w roku 2011, UE

przeznaczyła na ten cel ok. 121 mln EUR.

Informacje o obowiązujących stawkach celnych i podatkowych uzyskać można pod

następującymi adresami:

www.tariff.co.za

www.customstariff.co.za

www.sars.gov.za

Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery): Wejście Polski do Unii Europejskiej

i objęcie umową TDCA spowodowało, że polskie firmy nie napotykają już żadnych barier

w eksporcie do RPA, mają pełnoprawny dostęp do tego rynku i takie same warunki jak inne

firmy z UE.

Dostęp do rynku pracy - świadczenie usług i zatrudnianie polskich obywateli: możliwości

zatrudnienia w Południowej Afryce są ograniczone z powodu ogromnej rezerwy

niewykwalifikowanych i średnio-wykwalifikowanych pracowników. W związku z tym,

pozwolenia na pracę nie są zwykle wydawane osobom wykonującym zajęcia, na które jest już

dostateczna ilość pracowników lokalnych. Pracodawcy, którzy chcą sprowadzić pracowników

z zagranicy są zobowiązani do wykazania Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (ang.

Departament of Home Affairs), że nie są w stanie pozyskać potrzebnego personelu na

lokalnym rynku pracy.

Pozytywnie rozpatrywane są podania o pozwolenie na pracę dla osób, które mogą przyczynić

się do wzbogacenia gospodarki Afryki Południowej. Ze szczególnym poparciem spotykają się

wnioski od osób o kwalifikacjach potrzebnych, niezbędnych i jednocześnie nieosiągalnych na

miejscowym rynku. Władze miejscowe popierają również wnioski o rozpoczęcie działalności

gospodarczej w Południowej Afryce przyczyniające się do: sprowadzania kapitału

zagranicznego do RPA, rozpoczęcia produkcji towarów na eksport lub tworzenia miejsc pracy

dla obywateli RPA. W chwili obecnej istnieje zapotrzebowanie na ok. 35 tysięcy

obcokrajowców, głównie: inżynierów, naukowców, nauczycieli, projektantów, lekarzy

i pielęgniarek oraz wielu fachowców z innych dziedzin. Procedura uzyskiwania pozwolenia

na pracę jest długotrwała, okres oczekiwania może wynieść nawet kilkanaście miesięcy.

Nabywanie i wynajem nieruchomości: Nie istnieją żadne ograniczenia w nabywaniu

nieruchomości przez nie-rezydentów w Afryce Południowej. Istnieją jednak procedury

i wymogi, które muszą być przestrzegane. Np.: podmioty zarejestrowane poza RPA powinny

podlegać rejestracji lokalnej. W przypadku osoby nie będącej rezydentem, która zamierza

zamieszkiwać przez dłuższy czas w Południowej Afryce, konieczne jest uzyskanie prawa

stałego pobytu.

Jedyne ograniczenie w nabywaniu przez cudzoziemców nieruchomości istnieje w odniesieniu

do finansowania zakupu. Osoba nie będąca rezydentem może uzyskać kredyt tylko do

8


wysokości 50% maksymalnej kwoty zainwestowanej w zakup nieruchomości. Pożyczki te

podlegają zatwierdzeniu przez Reserve Bank SARB. Przekazy pieniężne podlegają kontroli

określonej przepisami ustawy Financial Intelligence Centre Act (FICA), co gwarantuje, że

wszystkie osoby biorące udział w transakcjach finansowych ujawniają swoje dane osobowe.

W trakcie zakupu nieruchomości, kupujący pokrywa opłaty transakcyjne (od 0 do 8%

w zależności od ceny zakupu). Środki ze sprzedaży nieruchomości mogą być transferowane

wraz z zyskiem z odsprzedaży nieruchomości pod warunkiem, że tytuł własności

nieruchomości został zatwierdzony, jako „nie-rezydent”. W razie zbycia nieruchomości nierezydent

jest zobowiązany do zapłaty podatku od zysków kapitałowych (CGT) . Dochody

z najmu z nieruchomości nabytej w RPA przez nie-rezydenta podlegają opodatkowaniu

podatkiem dochodowym, właściciel powinien się zarejestrować jako podatnik Południowej

Afryki.

3. PRZEDSIĘWZIĘCIA TARGOWO – WYSTAWIENNICZE

Nazwa targów Branża Miejsce i czas

Oil & Gas Africa chemiczna Cape Town 10 -14.03.2012

Fish Marine rybołówstwo Cape Town 13-14.03.2012

Power & Electricity World energetyczna Johannesburg 26-29.03.2012

Africa

Rand Show konsumpcyjne Johannesburg 6.04 – 15.04.2012

Saitex wielobranżowe Johannesburg 15 - 17.07.2012

Africa Big 7 żywnościowa Johannesburg 15 - 17.07.2012

Interbuild budowlana Johannesburg 15 - 18.08.2012

ElectraMining górniczo-energetyczna Johannesburg 10 - 14.09.2012

Aerospace & Defence obronna Pretoria 19 - 23.09.2012

Appareal, Textile, Footwear Odzieżowo-obuwnicze Cape Town 21 - 23.11.2012

4. WAŻNE ADRESY I LINKI

4.1. AMBASADA RP I POZOSTAŁE PLACÓWKI DYPLOMATYCZNE

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Johannesburgu

Ambasady RP w Pretorii, RPA

P.O. Box 1547

Houghton 2041

Republic of South Africa

Tel.:+27-11-788-6597 fax: +27-11-442-5375

www.johannesburg.trade.gov.pl e-mail: office@poltrade.org.za

9


Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Południowej Afryki

14 Amos Street,

Colbyn 0083,

Pretoria

Republic of South Africa

Adres pocztowy:

P.O. Box 12277,

Queenswood 0121,

Pretoria, RPA

Tel.: (+27 12) 430 2621 Fax: (+27 12) 430 2608;

www.pretoria.polemb.net

e-mail: secretary.pretoria@msz.gov.pl

Wydział Konsularny Ambasada RP w Pretorii

14 Amos Street,

Colbyn 0083,

Pretoria

Republic of South Africa

Adres pocztowy:

P.O. Box 12277,

Queenswood 0121,

Pretoria, RPA

Telefon dyżurny (w godz. 16.15-8.15) : (+27 12) 430 26 21

Telefon dyżurny (Konsul): + 27 83 449 34 89

e-mail: konsulat.pretoria@msz.gov.pl

4.2. PODMIOTY LOKALNE

Ministerstwo Handlu i Przemysłu (ang. The Department of Trade and Industry)

The DTI Campus

77 Meintjies Street

Pretoria 0002, South Africa

Tel.: (0861) 843384 Fax: (0861) 843888

Web: www.dti.gov.za

Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Energetyki (ang. The Department of Minerals and

Energy)

Mineralia Centre

234 Visagie Street

Pretoria 0002, South Africa

Tel.: +27 12 317 8000 Fax: +27 12 320 4327

Web: www.dme.gov.za

Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa (ang. Department of Agriculture, Forestry

& Fisheries)

Private Bag x250

Pretoria 0001, South Africa

Tel.: +27 12 319 6000

Web: www.daff.gov.za

10


Ministerstwo Ochrony Środowiska i Turystyki (ang. Department of Environmental Affairs

and Tourism)

Private Bag X447

Pretoria 0001, South Africa

Tel.: +27 12 310 3911

Web: www.environment.gov.za

Agencja Promocji Inwestycji Miasta Durban - DIPA

Tel.: +27 (31) 336-2540 Fax: +27 (31) 336-2641

E-mail: info@dipa.co.za Web: www.dipa.co.za

Agencja ds. Promocji Inwestycji i Handlu Wschodniej Prowincji Przylądkowej - ECDC

Tel.: +27 (43) 704-5600 Fax: +27 (43) 704-5700

E-mail: info@ecdc.co.za Web: www.ecdc.co.za

Korporacja Rozwoju Prowincji Wolnego Państwa - FDC

Tel.: +27 (51) 400-0800 Fax: +27 (51) 447-0929

E-mail: ceopa@fdc.co.za Web: www.fdc.co.za

Agencja Rozwoju Ekonomicznego Prowincji Gauteng – GEDA

Tel.: +27 (11) 833-8750 Fax: +27 (11) 833-8930

E-mail: info@geda.co.za Web: www.geda.co.za

Inwestycji Prowincji Północno-Zachodniej – ang. Invest North West Agency

Tel.: +27 (0) 14-594-2570 Fax: +27 (0) 14-594-2575/6

E-mail: inw@inw.org.za

Web: www.inw.org.za

Agencja Rozwoju Johannesburga - JDA

Tel.: +27 (11) 688-7851 Fax: +27 (11) 688-7899

E- mail: info@jda.org.za Web: www.jda.co.za

Agencja Handlu i Inwestycji Prowincji Limpopo – ang. Limpopo Trade & Investment Agency

Tel.: +27 (15) -295-5171 Fax: +27 (15) 295-5179

E-mail: saul@til.co.za

Web: www.til.co.za

Agencja Rozwoju Ekonomicznego Prowincji Mpumalanga - MEGA

Tel.: +27 (11) 440-5757 Fax: +27 (11) 440-5745

E-mail: paresh@mega.gov.za Web: www.mega.gov.za

Agencja Handlu i Inwestycji Prowincji KwaZulu-Natal - TIKZN

Tel.: +27 (31) 368-9600/7050 Fax: +27 (31) 368-5888

E-mail: info@tikzn.co.za Web: www.tikzn.co.za

Agencja Promocji Inwestycji i Handlu Zachodniej Prowincji Przylądkowej - WESGRO

Tel.: +27 (21) 487-8600 Fax: +27 (21) 487-8700

E-mail: info@wesgro.co.za Web: www.wesgro.co.za

Johannesburg Chamber of Commerce and Industry

Tel: +27 (11) 726-5300 Fax: +27 (11) 482-2000

E-mail: info@jcci.co.za

www.jcci.co.za

11


Cape Chamber of Commerce

Tel: +27 (21) 402-4300 Fax: +27 (21) 402-4302

E-mail: info@capechamber.co.za www.capechamber.com

Business Day: www.businessday.co.za

Business Report: www.businessreport.co.za

12

More magazines by this user
Similar magazines