ECONOMY TODAY August 2025

TEΥΧΟΣ 110 / ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2025 / €2,50

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ

ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

ΤΟ ΡΕΚΌΡ ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ ΗΛΙΑΚΉΣ ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ,

ΤΑ ΦΡΈΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΆΣΙΝΗ ΜΕΤΆΒΑΣΗ

ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΊΣΙΜΕΣ ΑΠΟΦΆΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΌ ΜΈΛΛΟΝ ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ

1

Η ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΥΝΟΧΉΣ ΑΓΝΟΕΊ

ΤΗΝ ΑΝΕΡΓΊΑ ΤΩΝ ΝΈΩΝ

Μύθος

Η Πολιτική Συνοχής δεν

αντιμετωπίζει την ανεργία των

νέων - αφορά μόνο υποδομές

Κινητές Μονάδες ΔΥΑ

(Τμήμα Εργασίας)

Παρέχουν εξατομικευμένες υπηρεσίες

απασχόλησης σε 1.200+ νέους που δεν

είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο ανέργων.

• Εξειδικευμένη καθοδήγηση

για εύρεση εργασίας

• Σύνδεση με εργοδότες μέσω

ταχείας διαδικασίας

ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΈΝΕΣ

ΔΡΆΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

Πραγματικότητα

Πάνω από 5 εκατομμύρια νέοι Ευρωπαίοι

βρήκαν εργασία ή εκπαίδευση μέσω

προγραμμάτων Συνοχής από το 2014

Προγράμματα Κατάρτισης

για ΝΕΕΤς (ΑΝΑΔ)

Νέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης.

• Ψηφιακές δεξιότητες (AI, ψηφιακό

μάρκετινγκ, προγραμματισμός)

• Πράσινες τεχνολογίες (ανανεώσιμες πηγές,

ενεργειακή απόδοση)

2

5

Σχέδιο Νέας Επιχειρηματικότητας

Υποστήριξη για νέες επιχειρήσεις:

• Επιχορηγήσεις έως €20.000

για startups

• Δωρεάν επιχειρηματικό

mentoring από ειδικούς

Προγράμματα Κατάρτισης για πράσινη

και ψηφιακή μετάβαση (ΚΕΠΑ)

Εκπαιδευτικά Πλαίσια:

• 6.000 ώρες εκπαίδευσης σε τομείς υψηλής ζήτησης

• 80% των συμμετεχόντων βρίσκουν

εργασία εντός 6 μηνών

«Η Κύπρος επενδύει στους νέους της —

με προγράμματα που φέρνουν απτά αποτελέσματα.»

Σχέδιο Απασχόλησης Ανέργων μέσω

Τηλεργασίας (Τμήμα Εργασίας)

Επιδόματα για εργοδότες

που προσλαμβάνουν άνεργους

μέσω τηλεργασίας.

• Ευελιξία για νέους με καθήκοντα

φροντίδας ή σε αγροτικές περιοχές

• Μείωση της ανεργίας με κατά 30%

χαμηλότερο κόστος για εταιρείες

4

3

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΣ 110 / ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2025

6

32

40

54

FOCUS

6 ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ –

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ

- Ανανεώσιμη ενέργεια σε κρίσιμη

καμπή: Οι νέες ισορροπίες στα φωτοβολταϊκά

- Φάνος Καραντώνης: Κορεσμός στο

δίκτυο, όχι στο ενδιαφέρον

- Γιώργος Χρυσοχός: Φθηνότερο ρεύμα

μόνο με φυσικό αέριο και αποθήκευση

- Ανδρέας Πουλικκάς: Το μπλακάουτ της

Ιβηρικής: Όταν το δίκτυο κατέρρευσε

- Πράσινες Επενδύσεις με ευρωπαϊκά

κονδύλια

- Bioland: Με προσήλωση στη νέα εποχή της

ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού

- Ergo energy: Η τεχνογνωσία πίσω από την

ενεργειακή αυτονομία

- Green Energy: Πρωτοπόρος στην

ενεργειακή εξέλιξη της Κύπρου

ΘΕΜΑΤΑ/ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

32 Ρίχνει ταχύτητα ο πληθωρισμός,

«κόλλησε» στα ύψη το κόστος ζωής

40 Κωνσταντίνος Νικολαΐδης: Το δολάριο

υπό πίεση: Στροφή ή μεταβατική φάση;

46 Τάσος Γιασεμίδης: Φίλτρο Εμπιστοσύνης για

τις ξένες επενδύσεις

48 Jean Bouquot: Το λογιστικό επάγγελμα

πρέπει να επανακτήσει τον λόγο για τον ρόλο

του

54 Μπρα ντε φερ στη φιλοξενία – Ξενοδόχοι

και ιδιοκτήτες Airbnb σε τροχιά σύγκρουσης

60 Ezoria: Η φιλοξενία αλλιώς

62 Η Κύπρος στο ραντάρ των ψηφιακών

νομάδων

66 Χρήστος Χαρπαντίδης: Η σκιώδης απειλή

των παράνομων τσιγάρων στην Ευρώπη

72 Ελίζα Στασοπούλου: ΑΙ και Χρηματιστήρια:

Μια επανάσταση με διπλή όψη

74 Ευρωμπάσκετ 2025: Τρίποντα σε

επιχειρήσεις, τουρισμό και οικονομία

86 Κυριάκος Ε. Γεωργίου: H Κύπρος 51

Χρόνια Μετά – Η κατεχόμενη πλευρά

72

ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ

4 EDITORIAL

ΚΑΙ ΑΚΟΜΗ…

92 Aelia wellness: Ο χώρος όπου η ευεξία

γίνεται τρόπος ζωής

94 Όταν ξεχνάς τι εστί πρωτάθλημα

EconomyToday 3

v

v

TEΥΧΟΣ 110 / ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2025 / €2,50

ΕDITORIAL

ΤΟΥ ΞΕΝΙΟΥ ΜΕΣΑΡΙΤΗ

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ

ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

ΤΟ ΡΕΚΟΡ ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ ΉΛΙΑΚΉΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ,

ΤΑ ΦΡΕΝΑ ΓΙΑ ΤΉΝ ΠΡΑΣΙΝΉ ΜΕΤΑΒΑΣΉ

ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΉΣ ΚΥΠΡΟΥ

4 EconomyToday

Εκατόν είκοσι πέντε τετραγωνικά

χιλιόμετρα καμένης γης άφησε

η πυρκαγιά της Ορεινής Λεμεσού,

που μαύρισε τον τόπο

και τις ψυχές μας τον Ιούλιο.

Σε αυτά προστίθενται τα δεκαεννιά της

Σολιάς το 2016 και τα πενήντα πέντε του

Αρακαπά το 2021. Tριακόσια τετραγωνικά

χιλιόμετρα της Μεσαορίας, επίσης ερημώνονται,

λόγω της ανικανότητας Τούρκων,

Τουρκοκυπρίων, Γερμανών, Εγγλέζων και

λοιπών σφετεριστών, οι οποίοι στερούν

την πεδιάδα από τους ανθρώπους που την

καλλιεργούσαν μέχρι τον Αύγουστο του

1974. Εξήντα τετραγωνικά χιλιόμετρα από

την οροσειρά του Πενταδακτύλου, καταστρέφονται

μεθοδευμένα από την απληστία

των Τούρκων μεταλλωρύχων. Μπορούν

να γραφτούν ακόμα κάποιες εκατοντάδες

τετραγωνικά χιλιόμετρα που τείνουν προς

την πλήρη καταστροφή

είτε από

την κατοχή είτε

από την ημεδαπή

ΜΙΚΡΑΊΝΕΙ

Η ΈΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ,

ΜΙΚΡΑΊΝΟΥΜΕ

ΚΑΙ ΕΜΕΊΣ

ανικανότητα, που

και να γραφτούν

όλα θα αφορούν

μόνο «επιφάνεια

ενός χώρου

επίπεδου που

οριοθετούν οι

ακτογραμμές του

νησιού σε επίπεδο

μηδέν». Οι καταγραφείσες ζημιές

θα είναι ακόμα περισσότερες, αν λάβουμε

υπόψη τη «μεθοδολογία εκτίμησης» του

αείμνηστου Σάββα Παύλου για την έκταση

της Κύπρου. Δεν είναι δηλαδή τα εννιά

χιλιάδες διακόσια εξήντα εφτά τετραγωνικά

χιλιόμετρα που έχουμε να γίνουμε οργοτόμοι,

φυτευτές, διαφεντευτές, αλλά αυτό τον

πολλαπλάσιο αριθμό έκτασης, που κατά

τον Ερυθροτερμινθέα Σάββα Παύλου, αντιλαμβάνονται

όσοι αφιερώνουν τη ζωή τους

για να την υπερασπιστούν, όπως έπραξαν

ο Ισαάκ και ο Σολωμός το 1996, ο Μάριος

και ο Ανδρέας στη Σολιά το 2016 και

όσοι πάλεψαν με το κάθε ζιζάνιο που καίει,

μεταφορικά και κυριολεκτικά, την κυπριακή

γη. Ο εθελοντισμός και η αυτοθυσία, που

επιδείχθηκαν τις μέρες της πυρκαγιάς, αναβιώνουν

ξανά τους λόγους τους οποίους

αναγκάζουν ένα λαό στη δημιουργία παρακαταθηκών,

όπως αυτή του Παλαμά, με τη

σχέση και τη συνέχεια ανάμεσα στις γενιές,

την ευλαβική φροντίδα του περβολιού σε

χρόνους ειρηνικούς και τη μετατροπή του

σε κάστρο σε χρόνους δίσεκτους, που θέλουν

«πάλεμα, μάτωμα για την καινούρια

γέννα». Οι ίδιοι ακριβώς λόγοι οι οποίοι

ωθούν τους καταπιεσμένους και τους λαούς

να δημιουργούν συντάγματα και να

καταγράφουν πρώτιστα ό,τι θεμέλιο του

πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία –συνεπώς

«όλες οι εξουσίες πηγάζουν από

τον Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του

Έθνους». Οι ίδιοι λόγοι που μέσα στον καιρό

γραφικοποιούνται και χάνεται η ουσία

τους, επειδή ο κακομοίρης ο λαός ξεχνά

και επαναπαύεται στην κατανάλωση των

καρπών που έθρεψαν άλλοι.

Μια πυρκαγιά, μια καταστροφή ζωντανεύει

ξανά άρθρα του συντάγματος, παρακαταθήκες

των λόγιων και μη του τόπου μας,

υπενθυμίζοντας μέσα στα πλαίσια έστω και

μιας στρεβλωμένης οπτικής του 2025, σαν

διαφημιστική φωτεινή πινακίδα που αναβοσβήνει,

ότι τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο

- ευχή ή κατάρα - τα πάντα πρέπει να κερδίζονται

με κόπο. Μέσα από τις στάχτες

της κυπριακής μας γης, διαφαίνεται

ότι το ευ ζην και η αξιοπρέπειά μας,

«ασχέτως αν τα συντάγματα άλλαξαν»

είτε ως άρθρο 110, είτε ως

114, είτε ως 120, «εναπόκεινται και

επαφίενται στον πατριωτισμό των

Ελλήνων».

Πρέπει να καταστεί σαφές ότι οι έννοιες

της αξιοπρέπειας, της ασφάλειας και της

ελευθερίας δεν χαρακτηρίζονται από καμιά

στατικότητα, αλλά από μια συνέχεια

μέσα στον χωροχρόνο, όπως το ίδιο και η

έκταση της Κύπρου. Χωρίς την ενεργό συμμετοχή

των πολιτών που κατοικούν έναν

τόπο, «αν δεν ρίξεις αγιασμό, να ξορκίσεις

τα ξωτικά να φύγουν και τη ζωντάνια να

σπείρεις ξανά», οι έννοιες αυτές παραμένουν

κενές, ανούσιες και χωρίς δυναμική,

όπως χωρίς δυναμική είναι και τα εννιά

χιλιάδες διακόσια εξήντα εφτά τετραγωνικά

χιλιόμετρα. Κάθε ένα λιγότερο πευκόδεντρο

και αμπέλι στην περιοχή των

κρασοχωριών, ακόμα μια ξεραμένη ελιά

και τερατσιά της πεδιάδας της Μεσαριάς,

κάθε ένα ερειπωμένο πορτοκαλόδεντρο

του Καραβά καθιστούν την έκταση της Κύπρου

ακόμα πιο μικρή και σε πραγματικά

μεγέθη που περιλαμβάνουν το μέγεθος των

κορμών, των φύλλων και των ριζών αλλά

και σε ουσία που κανένας ουρανοξύστης,

πάρκινγκ, ξενοδοχείο ή κιτς δημόσιο κτήριο

δεν μπορούν να αναπληρώσουν. Όσο

μειώνεται η έκταση της Κύπρου τόσο

πιο μικροί και ανίκανοι φαινόμαστε

εμείς που την κατοικούμε, χαμένοι μέσα

στα αποκαΐδια και τη στάχτη, παρακαλώντας

ουσιαστικά τους θύτες μας να σβήσουν τις

φωτιές που μας καίνε.

ΜΕΓΑΡΟ ΔΙΑΣ

Λεωφόρος Άντη Χατζηκωστή

και γωνία Λεωφόρου

Αρχαγγέλου 31,

2057, Στρόβολος, Λευκωσία

Τηλ.: 22580580

Φαξ: 22580675

ΑΡΧΙΣΥΝΤΆΚΤΗΣ:

Ξένιος Μεσαρίτης

ART DIRECTOR:

Ελένη Νικολάου

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ:

Βάσια Καττή, Αδάμος Αδάμου, Μαρία

Καραΐσκου, Θεόδωρος Καυκαρίδης,

Άννα Κριθαρίδου

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ/ΑΝΑΛΥΤΕΣ:

Τάσος Γιασεμίδης, Βρασίδας

Νεοφύτου, Πωλίνα Άνιφτου,

Κωνσταντίνος Νικολαΐδης,

Κυριάκος Ε. Γεωργίου

ΔΙΌΡΘΩΣΗ:

Μαρία Ζερβού

Ἡ ἔ κτα ση τῆς Κύ πρου

(Πρωτοχρονιὰ 2001)

Πόση εἶ ναι ἡ ἐ πι φά νεια τῆς Κύ πρου; Εἶναι

ἕ να ἐ ρώ τη μα ἁ πλὸ καὶ ἡ ἀ πάν τη ση τὸ

ἴ διο ἁ πλή. Καὶ ἂν δὲν τὴν ξέ ρεις ἀ νοί γεις

τὸ σχε τι κὸ ἐγ χει ρί διο. Ἡ ἐ πι φά νεια τῆς Κύπρου

ἰ σοῦ ται μὲ 9267 τε τρα γω νι κὰ χι λι ό

με τρα. Ὅ μως αὐ τὴ ὁ ρί ζε ται ὡς τὸ ἐμ βα δὸν

ἑ νὸς χώ ρου ἐ πί πε δου ποὺ ὁ ρι ο θε τοῦν οἱ

ἀ κτο γραμ μές του σὲ ὑ ψό με τρο μη δέν.

Δὲν εἶ ναι ἔ τσι ἡ Κύ προς. Βου νὰ καὶ

κοι λά δες, ἀ νυ ψώ σεις καὶ κοι λώ μα τα, κοῖτες

πο τα μῶν καὶ λό φοι, φρέ α τα καὶ βράχοι

δι α μορ φώ νουν τὸ χῶ ρο της. Καὶ κά θε

ἀ νύ ψω ση καὶ κοί λω μα ἐ παυ ξά νει τὴν εὐρυ

χω ρί α. Για τὶ ἕ νας λάκ κος ποὺ σκά ψα με

σὲ ἕ να τε τρα γω νι κὸ μέ τρο καὶ φτά σα με σὲ

βά θος πέν τε μέ τρων δί νει μιὰ νέ α ἔ κτα ση,

για τὶ πρέ πει νὰ συ νυ πο λο γί σου με καὶ τὰ

νέ α τοι χώ μα τα. Τό τε δι α πι στώ νου με ὅ τι ἡ

ἐ πι φά νεια τοῦ ἑ νὸς μέ τρου αὐ ξή θη κε σὲ

21. Ἀ κό μη πρέ πει νὰ συμ πε ρι λά βου με τὴν

αὔ ξη σή της ποὺ δη μι ούρ γη σε τὸ βου να λά κι

μὲ τὰ χώ μα τα τῆς ἐ ξό ρυ ξης. Ἔ τσι ἂν συ νυπο

λο γί σου με τὰ βου νά, τοὺς λό φους, τὰ

μι κρὰ ὑ ψώ μα τα, τὰ κοι λώ μα τα, τὰ βα θύ πεδα

καὶ ὑ ψί πε δα, τοὺς λάκ κους καὶ τὶς σπηλι

ές, ὁ χῶ ρος με γε θύ νε ται συ νε χῶς.

Κι ἂν με τὰ συμ πε ρι λά βου με τὶς πέ τρες,

τὶς μι κρο α νυ ψώ σεις καὶ ρωγ μὲς κι ὑ στέ ρα

τὶς ἄλ λες τὶς ἐ λά χι στες, τὶς σχε δὸν ἀ ό ρατες

καὶ με τὰ αὐ τὲς ποὺ εἶ ναι ὁ ρα τὲς μό νο

μὲ τὸ μι κρο σκό πιο, ἡ ἐ πι φά νεια συ νε χῶς

ἐ παυ ξά νε ται κι ὅ ταν φτά σεις στὴν κλί μα κα

τοῦ μο ρί ου καὶ τοῦ ἀ τό μου συ νει δη το ποιεῖς

ὅ τι ἡ ἔ κτα ση τῆς Κύ πρου τεί νει πρὸς τὸ

ἄ πει ρο.

Αὐ τὸ τὸ ἄ πει ρο ποὺ κοί τα ζε ἡ μα τιὰ τοῦ

Σο λω μοῦ ἀ νε βαί νον τας γιὰ τὸ ση μεῖ ο τῆς

πτώ σης στὸν ἱ στὸ μὲ τὴν κα το χι κὴ ση μαί α.

Σάβ βας Παύ λου

(Λευ κω σί α, 1951-2016)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

SALES EXECUTIVE:

Καρολίνα Νεοκλέους

neocleousc@diasmedia.com

22580491

CLIENT SERVICE:

Ελισάβετ Ηρακλέους

iracleouse@diaspublishing.com

22580487

ΥΠΕΎΘΥΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΊΟΥ:

Οδυσσέας Κωνσταντίνου

ΛΟΓΙΣΤΉΡΙΌ:

Σάββια Αριστείδου

EΚΔΟΤΗΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΔΙΑΣ ΛΤΔ

ΙΔΡΥΤΉΣ:

Κώστας Ν. Χατζηκωστής

ΔΙΕΥΘΎΝΩΝ ΣΎΜΒΟΥΛΟΣ:

Χρύσανθος Τσουρούλλης

ΕΚΤΎΠΩΣΗ:

NBF Graphic Solutions Ltd

ΔΙΑΝΟΜΉ:

Πρακτορείο Τύπου Κρόνος

EconomyToday 5

ΑΡΘΡΟ COVER STORY

6 EconomyToday

ΑΝΑΝΕΏΣΙΜΗ ΕΝΈΡΓΕΙΑ

ΣΕ ΚΡΊΣΙΜΗ ΚΑΜΠΉ

ΟΙ ΝΈΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΊΕΣ

ΣΤΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ

Η δυναμική των φωτοβολταϊκών συστημάτων

και το στοίχημα της διείσδυσης χωρίς περικοπές –

Τι λέει η αγορά, το Υπουργείο Εμπορίου και ο ΔΣΜΚ.

ΤΟΥ ΑΔΆΜΟΥ ΑΔΆΜΟΥ

EconomyToday 7


Η

εικόνα που αντικρίζει κανείς από

ψηλά όχι μόνο στις πόλεις, αλλά

και στην ενδοχώρα διαψεύδει την

κριτική που θέλει την Κύπρο να μην

εκμεταλλεύεται τη μεγάλη σε διάρκεια

ηλιοφάνεια καθόλη τη διάρκεια του χρόνου

για ενεργειακούς σκοπούς.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΊ ΜΙΛΟΎΝ:

Η ΔΙΕΊΣΔΥΣΗ ΤΩΝ ΑΠΕ

ΣΕ ΕΞΈΛΙΞΗ

Η ίδια διάψευση αποδεικνύεται και από τα στοιχεία

του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου

(ΔΣΜΚ) για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών συστημάτων

που αποτελούν την κύρια μορφή παραγωγής

πράσινης ενέργειας στον τόπο - την κύρια,

επομένως, μορφή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

(ΑΠΕ) στην Κύπρο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΣΜΚ, πλέον η εγκαταστημένη

ισχύς των φωτοβολταϊκών συστημάτων

ξεπερνά τα 800 μεγαβάτ, τη στιγμή που το 2014

ανερχόταν μόλις στα 61 MW.

Η σύνδεση ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα της Κύπρου

άρχισε να αυξάνεται από τα μέσα του 2010

και μετά, με την εγκατεστημένη ισχύ να ξεπερνά

στο τέλος του 2014 τα 216 MW (146,7 MW Αιολικά,

61 MW Φωτοβολταϊκά και 9 MW Βιομάζα).

Το ποσοστό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από

ΑΠΕ το 2014 έφτανε το 7% επί της συνολικής

παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο τέλος του 2023, που είναι διαθέσιμη η τελευταία

έκθεση του ΔΣΜΚ, η εγκατεστημένη ισχύς

συστημάτων ΑΠΕ έφτανε πια τα 158MW από αιολική

παραγωγή, 638MW από φωτοβολταϊκά και

12MW από βιομάζα. Ειδικότερα τα φωτοβολταϊκά

κατέγραψαν, το 2023, αύξηση 48% εγκατεστημένης

ισχύος σε σχέση με το προηγούμενο έτος,

ενώ οι άλλες δύο κατηγορίες (αιολικά, βιομάζα),

παρέμειναν στα επίπεδα του 2022.

Το 2023 ήταν κομβικό έτος για τη διείσδυση

ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ, με τη μέγιστη στιγμιαία

ποσοστιαία διείσδυση (σε επίπεδο δεκαπενταλέπτου)

να φτάνει το 63% επί της στιγμιαίας

συνολικής παραγωγής στο σύστημα μεταφοράς

στις 20 Νοεμβρίου 2023. Για 100 ώρες του

έτους (~1% των περιόδων του έτους) η στιγμιαία

διείσδυση ΑΠΕ ήταν πέραν του 58%. Κατά το

2023 η ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ ανήλθε σε

περίπου 21,5% της ετήσιας ακαθάριστης τελικής

κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, έναντι 17,2%

που είχε εκτιμηθεί για το 2022.

Σήμερα, η εγκαταστημένη ισχύς από φωτοβολταϊκά

έχει ξεπεράσει τα 800 μεγαβάτ και σύμφωνα

με εκτιμήσεις και αριθμούς που έχει συγκεντρώσει

το Economy Today, προσεγγίζει ή και ξεπέρασε τα

900 μεγαβάτ. Και μάλιστα αναμένεται να αυξηθεί

ΕΚΡΗΚΤΙΚΉ ΆΝΟΔΟΣ

ΣΕ 10 ΧΡΌΝΙΑ

περαιτέρω καθώς το ενδιαφέρον που επιβάλλει

και ο νόμος για νέα κτήρια συνεχίζεται. Αυτό,

ωστόσο, εντείνει και το πρόβλημα των περικοπών

που δυσκολεύει και την περαιτέρω αύξηση της

διείσδυσης των ΑΠΕ στην κατανάλωση ενέργειας,

ζήτημα που όπως εκτιμούν παράγοντες της

αγοράς, όπως ο Σύνδεσμος Εταιρειών Ανανεώσιμων

Πηγών Ενέργειας Κύπρου (ΣΕΑΠΕΚ) και ο

Σύνδεσμος Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΣΑΗ) θα μπορεί

να αντιμετωπιστεί με την αποθήκευση και με αναβάθμιση

του δικτύου.

ΔΙΆΓΡΑΜΜΑ ΕΞΈΛΙΞΗΣ ΕΓΚΑΤΕΣΤΗΜΈΝΗΣ

ΙΣΧΎΟΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΏΝ

2014

61 MW

2023

638 MW

2026

(εκτίμηση Economy Today)

900+ MW

Η ΠΡΌΚΛΗΣΗ ΤΟΥ «ΚΆΘΕ

ΣΠΊΤΙ ΚΑΙ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΌ»

Το ίδιο σε μεγάλο βαθμό εκτιμά και ο ΔΣΜΚ, εκπρόσωπος

του οποίου κλήθηκε από το Economy Today

να απαντήσει κατά πόσο είναι εφικτό το σύνθημα

«κάθε σπίτι και φωτοβολταϊκό» να γίνει πράξη.

«Φυσικά, αυτό είναι εφικτό νοουμένου ότι

παρέχεται ο απαραίτητος χρόνος για την παράλληλη

ανάπτυξη των κατάλληλων υποδομών στα

Συστήματα Μεταφοράς και Διανομής. Μεταξύ

8 EconomyToday

αυτών των υποδομών συγκαταλέγονται η ενσωμάτωση

συστημάτων αποθήκευσης και η διασύνδεση

με άλλα συστήματα, τα οποία θα προσφέρουν

την απαραίτητη ευελιξία στους Διαχειριστές. Ο

ΔΣΜΚ συμμερίζεται και υποστηρίζει πλήρως αυτή

την κατεύθυνση. Η εγκατάσταση διεσπαρμένων

φωτοβολταϊκών συστημάτων σε οικιακές εγκαταστάσεις,

οι οποίες βρίσκονται κυρίως σε αστικές

περιοχές, δεν απαιτεί σημαντικές αναβαθμίσεις ή

επεκτάσεις του δικτύου. Αυτό μειώνει σημαντικά

τόσο τις δαπάνες του δικτύου όσο και τον χρόνο

υλοποίησης των εγκαταστάσεων», απαντά σχετικά

ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου.

Την άποψη του ΔΣΜΚ συμμερίζεται, σε κάποιο

βαθμό και το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και

Βιομηχανίας καταγράφοντας, επισημαίνοντας,

ωστόσο, σε δήλωσή του στο Economy Today,

αντικειμενικούς λόγους για την επιφύλαξή του.

Συγκεκριμένα το ΥΕΕΒ εκτιμά πως δεν είναι απολύτως

εφικτό να αποκτήσει κάθε σπίτι φωτοβολταϊκά

«κυρίως λόγω της μη ύπαρξης διαθέσιμου

χώρου για εγκατάσταση ΦΒ συστημάτων στην

οροφή κάποιων κτηρίων (πολυκατοικίες), ειδικά

αν δεν υπήρχε πρόβλεψη από την αρχή κατά τον

σχεδιασμό και την κατασκευή της οικοδομής, αλλά

και πολεοδομικών περιορισμών π.χ σε διατηρητέες

οικοδομές. Το πρόβλημα αυτό μπορεί όμως

ΑΠΌ 61 ΜΕΓΑΒΆΤ

ΤΟ 2014 ΣΕ ΣΧΕΔΌΝ

900 ΤΟ 2025 –

ΤΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ

ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

ΓΙΓΑΝΤΏΝΟΝΤΑΙ

να υπερπηδηθεί με την εγκατάσταση ‘‘εικονικών’’

συστημάτων (virtual net billing για παράδειγμα) ή/

και με τη δημιουργία Κοινοτήτων ΑΠΕ». Την ίδια

ώρα το ΥΕΕΒ επιβεβαιώνει πως δεν παρατηρείται

οποιαδήποτε μείωση του ενδιαφέροντος για εγκατάσταση

ΦΒ συστημάτων με την παραδοχή, όμως,

πως η περαιτέρω διείσδυσή τους στο δίκτυο όταν

ρωτήσαμε συγκεκριμένα πόσα ακόμα συστήματα

μπορούν να εγκατασταθούν είτε από ιδιώτες

είτε από επιχειρηματίες είναι δύσκολη εξίσωση.

Ιδιαίτερα για τα φωτοβολταϊκά πάρκα, το Υπουργείο

Ενέργειας εκτιμά πως «η εγκατεστημένη

ισχύς πρόσθετων ΦΒ πάρκων που θα μπορούν να

ενωθούν με το δίκτυο, εξαρτάται από διάφορους

παράγοντες, όπως τη διαθεσιμότητα δυναμικότητας

σε υφιστάμενους υποσταθμούς μεταφοράς,

την υλοποίηση έργων αναβάθμισης, επέκτασης

και ψηφιοποίησης του δικτύου, την προώθηση και

εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης και την

υλοποίηση ή όχι της ηλεκτρικής διασύνδεσης».

ΑΡΙΘΜΟΊ ΚΑΙ ΕΠΙΔΌΣΕΙΣ:

ΤΙ ΔΕΊΧΝΟΥΝ ΤΑ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΆ ΣΉΜΕΡΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας παρέθεσε το

ΥΕΕΒ με βάση ενημέρωση από τον Διαχειριστή

Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ), μέχρι τέλος Μαΐου

EconomyToday 9


2025 υπήρχαν εγκατεστημένα 83.046 φωτοβολταϊκά

(ΦΒ) συστήματα με τη μέθοδο του συμψηφισμού

ή εικονικού συμψηφισμού μετρήσεων

(net-metering / virtual net-metering). Περίπου το

80% από αυτά είναι εγκατεστημένα από οικιακούς

καταναλωτές, ενώ το υπόλοιπο από εμπορικούς

καταναλωτές. Η συνολική ισχύς των ΦΒ αυτών

συστημάτων είναι 387,3MW. Σύμφωνα με τα

στοιχεία του ΔΣΔ, το σύνολο της παραγόμενης

ενέργειας από συστήματα συμψηφισμού μετρήσεων

και εικονικού συμψηφισμού μετρήσεων (δεν

υπάρχουν ξεχωριστά δεδομένα μόνο για το netmetering

στις κατοικίες) το οποίο διοχετεύτηκε

στο δίκτυο, ξεπέρασε το 2024 τις 299 εκατομμύρια

κιλοβατώρες (299.032.918 kWh).

Σημαντική είναι και η εγκαταστημένη ισχύς των

ΦΒ από πλευράς επιχειρήσεων, όπως προκύπτει

από τα στοιχεία του Υπουργείου με τη μέθοδο του

συμψηφισμού ή εικονικού συμψηφισμού λογαριασμών

(net-billing / virtual billing). Σύμφωνα

με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τον ΔΣΔ,

μέχρι τέλος Μαΐου 2025 υπήρχαν εγκατεστημένα

1.623 φωτοβολταϊκά (ΦΒ) συστήματα με τη

μέθοδο του συμψηφισμού ή εικονικού συμψηφισμού

λογαριασμών σε επιχειρήσεις, με συνολική

ισχύ 113,41MW. Βάσει των ίδιων στοιχείων του

ΔΣΔ, το σύνολο της παραγόμενης ενέργειας από

συστήματα συμψηφισμού ή εικονικού συμψηφισμού

λογαριασμών (net-billing / virtual billing)

σε επιχειρήσεις το οποίο διοχετεύτηκε στο δίκτυο

10 EconomyToday

ΣΤΗΝ ΠΡΆΞΗ, ΚΆΘΕ

ΣΠΊΤΙ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ

ΈΧΕΙ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ

– ΑΡΚΕΊ ΝΑ ΥΠΆΡΞΕΙ

ΠΡΌΒΛΕΨΗ Ή

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΈΣ

(ΌΠΩΣ VIRTUAL

NET BILLING)

το 2024, ήταν πέραν των 22 εκ. κιλοβατώρων

(22.479.167 kWh).

Αξιοσημείωτη είναι και η ισχύς των φωτοβολταϊκών

πάρκων (ΦΠ) από παραγωγούς πλέον

ΑΠΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν

από τον ΔΣΔ, μέχρι τέλος Μαΐου 2025 υπήρχαν

εγκατεστημένα 2.010 εμπορικά ΦΒ συστήματα

με συνολική ισχύ τα 399,28MW. Βάσει των ίδιων

στοιχείων, το σύνολο της παραγόμενης ενέργειας

από εμπορικά ΦΒ συστήματα το οποίο διοχετεύτηκε

στο δίκτυο, ήταν πέραν των 488 εκ. κιλοβατώρων

(488.633.224 kWh).

ΤΑ ΕΠΌΜΕΝΑ ΈΡΓΑ ΚΑΙ

Η ΑΝΆΓΚΗ ΓΙΑ ΔΊΚΤΥΟ

ΚΑΙ ΑΔΕΙΟΔΟΤΉΣΕΙΣ

Παρά την παραδοχή του ΥΕΕΒ ότι «η εγκατεστημένη

ισχύς πρόσθετων ΦΒ πάρκων που θα μπορούν

να ενωθούν με το δίκτυο εξαρτάται από διάφορους

παράγοντες», εντούτοις αρκετά πάρκα έχουν

ήδη πάρει άδεια και στην ουσία βρίσκονται εν

αναμονή ενεργειών από άλλους.

Το Υπουργείο αναφέρει πως σύμφωνα με στοιχεία

που είναι δημοσιευμένα στην ιστοσελίδα της

ΡΑΕΚ έχουν εκδοθεί και βρίσκονται σε ισχύ άδειες

κατασκευής ή εξαιρέσεις από άδεια κατασκευής

από ΡΑΕΚ (πρώτη άδεια για να ξεκινήσει η διαδικασία

αδειοδότησης ενός έργου) 934 έργα με

συνολική εγκατεστημένη ισχύ 3.099 MW. Σε αυτά

περιλαμβάνονται και τα πιο πάνω έργα τα οποία

έχουν υλοποιηθεί και λειτουργούν. Σε πέραν των

200 έργων που έχουν λάβει άδεια από τη ΡΑΕΚ,

εκκρεμεί η διαδικασία είτε της περιβαλλοντικής

έγκρισης, της πολεοδομικής ή οικοδομικής άδειας,

της εκμίσθωσης κρατικής γης κ.λπ. και συνεπώς,

υπάρχει η πιθανότητα κάποια από αυτά να απορριφθούν

και να μην προχωρήσει η υλοποίησή τους,

αναφέρει το Υπουργείο.

Το ΥΕΕΒ καταγράφει και τις περιβαλλοντικές

απαιτήσεις που έθεσε η Πολιτεία για μετριασμό

των επιπτώσεων στο περιβάλλον από την ανάπτυξη

ΑΠΕ, αλλά και τους στόχους σε σχέση με την

αύξηση του μεριδίου ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική

κατανάλωση ενέργειας.

«Παρόλο που οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν

εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ΥΕΕΒ, αναφέρονται

τα ακόλουθα μέτρα που λήφθηκαν από την Πολιτεία

για αποφυγή ή μετριασμό τυχόν επιπτώσεων

στο περιβάλλον από ανάπτυξη συστημάτων ΑΠΕ:

• Το ΥΕΕΒ διενήργησε Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών

Επιπτώσεων για το Εθνικό Σχέδιο

Δράσης για την Ενέργεια και το Κλίμα 2021 –

2030, η οποία εξετάστηκε και εγκρίθηκε από την

αρμόδια περιβαλλοντική αρχή (Τμήμα Περιβάλλοντος).

• Στη βάση της πιο πάνω Στρατηγικής Μελέτης

Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και των όρων

που τέθηκαν από το Τμήμα Περιβάλλοντος, ο

Υπουργός Εσωτερικών τροποποίησε τη χωροθετική

πολιτική για τις ΑΠΕ. Η νέα χωροθετική

πολιτική (Εντολή 1/2024) δημοσιεύθηκε τον

Ιούλιο του 2024 και περιλαμβάνει τις περιοχές

αποκλεισμού (ρητή απαγόρευση για ανάπτυξη

ΑΠΕ), τις περιοχές που επιτρέπεται η ανάπτυξη

ΑΠΕ, καθώς επίσης και τις περιοχές όπου η

εξέταση για ανάπτυξη ΑΠΕ θα γίνεται σε επίπεδο

έργου (case by case). Η χωροθετική πολιτική

συνοδεύεται και με τους σχετικούς χάρτες όπου

καταγράφονται οι πιο πάνω περιοχές.

• Επιπρόσθετα, οι αρμόδιες αρχές της Κυπριακής

Δημοκρατίας προχωρούν με τις διαδικασίες

για τον καθορισμό «περιοχών επιτάχυνσης»

έργων ΑΠΕ. Οι περιοχές αυτές, είναι περιοχές

που καθορίστηκαν από τη χωροθετική πολιτική

ότι επιτρέπεται η ανάπτυξη ΑΠΕ και στις οποίες

θα διενεργηθεί για κάθε μία Στρατηγική Μελέτη

Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων».

Για τους στόχους της Κύπρου σε σχέση με τις ΑΠΕ

μέχρι το 2030 και μέχρι το 2050 στη βάση του

Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, το

Υπουργείο καταγράφει τα εξής:

• Βάσει του επικαιροποιημένου ΕΣΕΚ, που υποβλήθηκε

στην Ε. Επιτροπή τον Δεκέμβριο του

2024, η Κύπρος θα πρέπει να επιτύχει 33,17%

μερίδιο ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση

ενέργειας μέχρι το 2030.

ΠΆΝΩ ΑΠΌ 83.000

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ

ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ ΜΕ NET

METERING ΈΧΟΥΝ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΘΕΊ

ΜΈΧΡΙ ΣΉΜΕΡΑ –

ΤΟ 80% ΑΦΟΡΆ

ΟΙΚΙΑΚΟΎΣ

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΈΣ

• Δεν υπάρχει υποχρεωτικός στόχος για ΑΠΕ στον

ηλεκτρισμό. Υπάρχει υποχρέωση για ετήσια

αύξηση του ποσοστού ΑΠΕ στον τομέα της

θέρμανσης-ψύξης κατά τουλάχιστον 0,8% την

περίοδο 2021 με 2025 και 1,1% την περίοδο

2026 με 2030, επιπρόσθετα του στόχου που

αναφέρεται πιο πάνω για επίτευξη 33,17% ΑΠΕ

στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση.

• Ακόμα δεν έχουν καθοριστεί οι στόχοι

για το 2050.

ΡΕΑΛΙΣΜΌΣ ΚΑΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΆ ΣΤΟΙΧΉΜΑΤΑ

ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΌ ΑΎΡΙΟ

Η δυναμική που έχει αναπτυχθεί στις ΑΠΕ και

στη χώρα μας και οι ευνοϊκές συνθήκες για πολύ

περισσότερα μεγαβάτ από ΦΒ δεν αρκεί, ως έχουν

σήμερα τα πράγματα για κάλυψη του συνόλου των

ενεργειακών μας αναγκών. Κάποιοι δεν αποκλείουν

στο μέλλον ο στόχος για σχεδόν καθολική

κάλυψη των αναγκών με ΑΠΕ να καταστεί υπό

προϋποθέσεις εφικτός, ωστόσο, άλλοι αποκλείουν

μια τέτοια εξέλιξη.

Όπως επισημαίνει ο ΔΣΜΚ, επί του παρόντος, η αποκλειστική

κάλυψη των ενεργειακών μας αναγκών σε

ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ δεν είναι εφικτή. «Αυτό

οφείλεται στην απαίτηση σταθερής εφεδρείας, στην

ανάγκη για προηγμένες τεχνολογίες αποθήκευσης,

καθώς και στην αναγκαιότητα λειτουργίας ενός ελάχιστου

αριθμού συμβατικών μονάδων παραγωγής

για τη διασφάλιση της σταθερότητας του συστήματος»,

επισημαίνει ο Διαχειριστής.

Ωστόσο, προσθέτει, «με την ταχεία εξέλιξη της

τεχνολογίας, εκτιμάται ότι σε ένα όχι τόσο κοντινό

μέλλον, ένα μεγάλο μέρος των αναγκών μας σε

ηλεκτρική ενέργεια θα μπορεί να καλυφθεί από

ΑΠΕ, καθώς καταβάλλονται ήδη προσπάθειες για

τη σταδιακή εφαρμογή νέων τεχνολογιών. Κατόπιν

σχετικής μελέτης, αυτό θα είναι εφικτό μόνο εάν

επιτευχθεί η διασύνδεση με άλλα συστήματα και

νοουμένου ότι θα υπάρχουν αρκετά συστήματα

αποθήκευσης ενέργειας. Επίσης είναι προϋπόθεση

όπως, ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των συστημάτων

θα πρέπει να είναι κατάλληλης τεχνολογίας,

ώστε να προσφέρουν υπηρεσίες που σήμερα

παρέχονται αποκλειστικά από τις συμβατικές μονάδες

παραγωγής».

Σε συνέντευξή του στο Economy Today o πρόεδρος

του ΣΕΑΠΕΚ Φάνος Καραντώνης δεν αποκλείει

ένα πολύ πιο πράσινο μέλλον όσον αφορά

στην παραγωγή και κατανάλωση, ενώ σε δική του

συνέντευξη ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αγοράς

Ηλεκτρισμού, Γιώργος Χρυσοχός υποστηρίζει πως

όχι μόνο είναι αδύνατο, αλλά και ασύμφορο να καλυφθούν

οι ανάγκες στο 100% από ΑΠΕ. Οι δύο

συνεντεύξεις ακολουθούν στις επόμενες σελίδες.

EconomyToday 11

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

COVER STORY

ΚΟΡΕΣΜΌΣ ΣΤΟ ΔΊΚΤΥΟ,

ΌΧΙ ΣΤΟ ΕΝΔΙΑΦΈΡΟΝ –

ΤΟ ΜΈΛΛΟΝ ΤΩΝ

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΏΝ ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

Ο πρόεδρος του ΣΕΑΠΕΚ ΦΆΝΟΣ ΚΑΡΑΝΤΏΝΗΣ μιλά στο

Economy Today για τις στρεβλώσεις, τις χαμένες επενδύσεις και

τον ρόλο της αποθήκευσης στον ενεργειακό σχεδιασμό της Κύπρου.

ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΔΆΜΟ ΑΔΆΜΟΥ

Στοιχεία, προκλήσεις και «αγκάθια» για

περαιτέρω ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών

συστημάτων και των Ανανεώσιμων

Πηγών Ενέργειας γενικότερα καταγράφει

ο πρόεδρος Συνδέσμου Εταιρειών

Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Κύπρου (ΣΕΑΠΕΚ)

Φάνος Καραντώνης, ο οποίος είναι απόλυτος όσον

αφορά στα εμπόδια που υπάρχουν προς αυτήν την

κατεύθυνση.

Καμία έλλειψη ενδιαφέροντος από επενδυτές, σημειώνει

σε συνέντευξή του στο Economy Today,

επισημαίνοντας πως ο κορεσμός που παρατηρείται

είναι στο δίκτυο και στο σύστημα. Τονίζοντας μάλιστα

πως χωρίς αναβάθμιση του ηλεκτρονικού δικτύου, το

μέλλον της ηλιακής ενέργειας στην Κύπρο παραμένει

αβέβαιο και ασταθές.

Εξηγεί ακόμα πώς η αποθήκευση και οι μπαταρίες θα

μπορούσαν να συμβάλουν στην περαιτέρω ανάπτυξη

των ΑΠΕ και στη μείωση της τιμής του ηλεκτρισμού.

12 EconomyToday

ΠΆΝΩ ΑΠΌ 2.500

MW ΈΡΓΩΝ ΈΧΟΥΝ

ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΘΕΊ,

ΑΛΛΆ ΔΕΝ ΈΧΟΥΝ

ΥΛΟΠΟΙΗΘΕΊ –

ΤΟ 85% ΤΩΝ

ΠΆΡΚΩΝ ΔΕΝ ΘΑ

ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΟΎΝ

ΠΟΤΈ

ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΜΈΝΑ ΑΛΛΆ...

ΑΝΕΚΤΈΛΕΣΤΑ –

ΤΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ ΠΟΥ

ΔΕΝ ΘΑ ΓΊΝΟΥΝ ΠΟΤΈ

Πέραν των πάρκων που λειτουργούν, πόσα

ακόμα φωτοβολταϊκά πάρκα έχουν αδειοδοτηθεί

και για τι ισχύ;

Σύμφωνα με τη ΡΑΕΚ, υπάρχουν 177 αιτήσεις (240

MW) υπό εξέταση για ΦΒ πάρκα για εμπορική χρήση.

Επιπλέον, υπάρχουν εκατοντάδες έργα που έχουν

εξασφαλίσει τις σχετικές άδειες ή εξαίρεση από άδεια

κατασκευής από τη ΡΑΕΚ, τα οποία βρίσκονται στο

στάδιο της εξασφάλισης των λοιπών αδειών που

απαιτούνται από την κείμενη νομοθεσία και ως εκ

τούτου δεν έχουν προχωρήσει σε φάση κατασκευής.

Ο ΣΕΑΠΕΚ εκτιμά ότι το σύνολο των αδειοδοτημένων

από την ΡΑΕΚ αλλά μη υλοποιημένων έργων υπερβαίνει

τα 2.500 MW, δημιουργώντας ένα εικονικό

δυναμικό, το οποίο στην πράξη ενδεχομένως να μην

ολοκληρώσει ποτέ τον κύκλο αδειοδότησης λόγω

θεμάτων όπως τη χωροταξική πολιτική, κορεσμός

ηλεκτρικού δικτύου, έλλειψη χρηματοδότησης, μη

βιωσιμότητας λόγω περικοπών, κ.ά..

EconomyToday 13


COVER STORY

ΠΗΓΗ: www.arcgis.com/apps/dashboards

Ποια η γεωγραφική κατανομή των φωτοβολταϊκών;

Πόσα υπάρχουν και πόση ενέργεια

παράγουν και καταναλώνεται αντίστοιχα ανά

επαρχία;

Σύμφωνα με τον Χάρτη Χωρητικότητας Υποδοχής

ΑΠΕ Υποσταθμού Μεταφοράς, ορισμένες περιοχές

εξακολουθούν να έχουν χώρο για ηλιακή ενέργεια,

ενώ άλλες είναι πλήρως κορεσμένες. Για παράδειγμα:

• Τα Λατσιά είναι υπερφορτωμένα, με 69,1 MW

εγκατεστημένων ΑΠΕ, καθιστώντας αδύνατη προς

το παρόν την περαιτέρω ανάπτυξη φωτοβολταϊκών.

• Το Κολόσσι εξακολουθεί να έχει χώρο, με υποσταθμούς

ικανούς να διαχειριστούν περισσότερη

ενσωμάτωση ΑΠΕ.

• Το εμπορικό κέντρο της Λάρνακας (66,3 MW διαθέσιμα)

και η Δασούπολη (71,9 MW διαθέσιμα)

είναι επίσης περιοχές όπου θα μπορούσαν να

προχωρήσουν νέα φωτοβολταϊκά έργα.

Αυτό το χαρτογραφικό εργαλείο έχει ως σκοπό να

καθοδηγήσει τους επενδυτές σχετικά με τις κατάλληλες

– και μη – περιοχές για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών

πάρκων μεγάλης κλίμακας. Ωστόσο, το

βασικό πρόβλημα παραμένει άλυτο: χωρίς ουσιαστική

ενίσχυση της ευελιξίας του δικτύου και απόκριση της

ζήτησης, παράλληλα με τον εκσυγχρονισμό του τού

ηλεκτρικού δικτύου, το μέλλον της ηλιακής ενέργειας

στην Κύπρο παραμένει αβέβαιο και ασταθές.

14 EconomyToday

ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ (MW) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΠΕ

ΣΤΟ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΠΜ

ΙΣΧΥΣ (MW)

1200

1000

800

600

400

200

0 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

318 435 626 745 775 815 855 895 935 1080

157,5 157,5 157,5 157,5 169,5 169,5 169,5 169,5 169,5 169,5

12 12 12 12 12 12 12 12 12 12

0 0 0 0 0 40 160 160 160 160

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ONSHORE

ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ/ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΜΕ ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ (LI-ION)

Πόσα ακόμη φωτοβολταϊκά πάρκα «σηκώνει»

η Κύπρος;

Αναφορικά με την περαιτέρω ανάπτυξη έργων ΑΠΕ,

θεωρητικά υπάρχουν διαθέσιμες εκτάσεις, ωστόσο,

η υλοποίηση νέων έργων σκοντάφτει σε σημαντικές

προκλήσεις που αφορούν τις περιοχές αποκλεισμού

με βάση τη νέα χωροταξική πολιτική, τη ζήτηση ενέργειας,

την ευελιξία του ενεργειακού συστήματος, τη

χωρητικότητα των υποσταθμών και τις δυνατότητες

σύνδεσης. Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο για την

Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), η Κύπρος οφείλει να

αυξήσει τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ακαθάριστη

τελική κατανάλωση ενέργειας στο 33% έως το

2030, γεγονός που μεταφράζεται σε τουλάχιστον

1.080 MW εγκατεστημένης

ισχύος ΑΠΕ στον τομέα του ηλεκτρισμού. Ο στόχος

μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφόσον υιοθετηθεί πλήρως

η αποθήκευση, απόκριση ζήτησης και ευελιξίας

κατά τη χρήση, σε επίπεδο δικτύου, υποδομών αλλά

και χρήστη.

Σήμερα, η εγκατεστημένη ισχύς ξεπερνά τα 1.100 MW,

γεγονός που φανερώνει ότι η επίτευξη του στόχου

είναι εφικτή, αρκεί να αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι

υφιστάμενοι περιορισμοί υποδομής.

Το κρυφό κόστος της ηλιακής ενέργειας –

Τι πληρώνουμε στην πραγματικότητα;

Τι κόστος παραγωγής έχουν τα φωτοβολταϊκά;

Το θεωρητικό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας

από φωτοβολταϊκά συστήματα (LCOE) στην Κύπρο

κυμαίνεται περίπου 6 σεντ/κιλοβατώρα (€/kWh),

ανάλογα με το μέγεθος του έργου, την τεχνολογία και

τις χρηματοδοτικές συνθήκες. Όμως, αυτή η εκτίμηση

δεν αντανακλά την πραγματικότητα του 2025.

Με τις περικοπές ενέργειας να ξεπερνούν το 45%,

το πραγματικό κόστος παραγωγής (effective LCOE)

ανεβαίνει σε 12 σεντ/κιλοβατώρα (€/kWh), λόγω

του χαμηλού δείκτη αξιοποίησης των επενδυμένων

κεφαλαίων. Επιπλέον, οι ΑΠΕ δεν είναι ευέλικτες και

απαιτούν επενδύσεις σε αποθήκευση και υπηρεσίες

εξισορρόπησης, οι οποίες προσθέτουν επιπλέον 1-2

σεντ/κιλοβατώρα (€/kWh)στο τελικό κόστος.

Κατά γενική ομολογία και λόγω οικονομίας κλίμακας οι

μεγάλες μονάδες είναι φθηνότερες, ενώ τα μικρότερα

οικιακά συστήματα έχουν ελαφρώς υψηλότερο κόστος.

Πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μειωθεί

το κόστος του ηλεκτρισμού; Πόσο μπορούν

να συμβάλουν οι ΑΠΕ;

Η μείωση του κόστους ηλεκτρισμού στην Κύπρο

εξαρτάται από τη συνδυαστική εφαρμογή διαρθρωτικών

μεταρρυθμίσεων και τεχνολογικών λύσεων,

με βασικούς πυλώνες:

• Η πλήρης λειτουργία μιας ανταγωνιστικής αγοράς

ηλεκτρισμού, που θα επιτρέπει τη διαμόρφωση της

τιμής μέσα από προσφορά και ζήτηση, δίνοντας

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΠΟ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΣΗΜΕΡΑ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ

• ΙΔΊΑΣ ΚΑΤΑΝΆΛΩΣΗΣ (NET METERING/BILLING):

487 MW - (~ 82 ΧΙΛ. ΕΓΚΑΤΑΣΤΆΣΕΙΣ)

• ΕΜΠΟΡΙΚΆ ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ (ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΉ):

320 MW - (~ 225 ΕΓΚΑΤΑΣΤΆΣΕΙΣ)

• ΚΑΘΕΣΤΏΤΑ ΣΤΉΡΙΞΗΣ (FIT):

77 MW - (~ 1800 ΕΓΚΑΤΑΣΤΆΣΕΙΣ)

ΣΥΝΟΛΙΚΉ ΕΓΚΑΤΕΣΤΗΜΈΝΗ ΙΣΧΎΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΆΤΩΝ

ΑΠΕ ΣΤΟΝ ΤΟΜΈΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΎ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΑΠΕ/

ΚΑΤΗΓΟΡΊΑ ΣΧΕΔΊΟΥ

ΑΡΙΘΜΌΣ

ΣΥΣΤΗΜΆΤΩΝ

ΕΓΚΑΤΕΣΤΗ-

ΜΈΝΗ ΙΣΧΎΣ

(MW)

Συμψηφισμός Μετρήσεων

(net-metering) 80.808 376,96

Συμψηφισμός Λογαριασμών

(net-billing) 1.547 108,57

Αυτοπαραγωγή 41 1,54

Αυτόνομα ΦΒ συστήματα

(μη ενωμένα με το δίκτυο)

Σχέδιο για την Παραγωγή

Ηλεκτρισμού από ΑΠΕ με τελική

κατάληξη την ένταξη των

έργων στην Ανταγωνιστική

Αγορά Ηλεκτρισμού

Σχέδιο για την παραγωγή

Ηλεκτρισμού από ΑΠΕ

στο πλαίσιο της Μεταβατικής

Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού,

με τελική κατάληξη των έργων στην

Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού

Σχέδιο με Εγγυημένη τιμή

αγοράς της παραγόμενης

ηλεκτρικής ενέργειας

(feed-in-tariff)

_

1,94

4 0,42

217 299,85

1.789 76,74

Φωτοβολταϊκo

(AHK ΠΑΡΑΓΩΓΗ) 4 20,00

Σύνολο Φωτοβολταϊκά

Συστήματα 84.410 886,02

EconomyToday 15


COVER STORY

πρόσβαση στους καταναλωτές στη φθηνότερη

ενέργεια – δηλαδή τις ΑΠΕ.

• Η έλευση φυσικού αερίου, που μπορεί να μειώσει

σημαντικά το κόστος λειτουργίας των θερμικών

μονάδων, αντικαθιστώντας ακριβότερα εισαγόμενα

καύσιμα.

• Ο εκσυγχρονισμός των ηλεκτρικών δικτύων (μεταφοράς

και διανομής), που σήμερα περιορίζουν

σοβαρά τη δυνατότητα απορρόφησης της παραγωγής

από ΑΠΕ. Το σύστημα δεν μπορεί να ενσωματώσει

πλήρως την παραγόμενη πράσινη ενέργεια, οδηγώντας

σε απώλειες εκατοντάδων GWh ετησίως.

• Δυναμικές διατιμήσεις και αποζημίωση στην απόκριση

ζήτησης. Εργαλεία που μπορούν να καθοδηγήσουν

τον χρήστη για πιο ενεργή συμμετοχή με

μετατόπιση χρήσης ενέργειας σε ώρες της μέρας

με ψηλό παραγωγικό δυναμικό από ΑΠΕ.

• Η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας,

τα οποία θα επιτρέψουν την απορρόφηση

και αξιοποίηση της ενέργειας από ΑΠΕ όταν αυτή

παράγεται, ακόμα και αν δεν υπάρχει άμεση ζήτηση.

ΑΠΕ ΩΣ ΜΟΝΑΔΙΚΉ ΛΎΣΗ;

ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΈΣΕΙΣ ΓΙΑ

ΈΝΑ ΠΡΆΣΙΝΟ ΜΈΛΛΟΝ

Μπορούμε να στηριχθούμε μόνο σε ΑΠΕ αυτή

τη στιγμή για κάλυψη των αναγκών μας σε

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌ

ΚΌΣΤΟΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ

ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ ΑΠΌ

ΦΒ ΔΙΠΛΑΣΙΆΖΕΤΑΙ

ΛΌΓΩ ΠΕΡΙΚΟΠΏΝ

– ΑΠΌ 6 ΣΕ

12 ΣΕΝΤ ΑΝΆ

ΚΙΛΟΒΑΤΏΡΑ

ενέργεια; Θα μπορέσουμε ποτέ στο μέλλον

εκτιμάτε;

Στην παρούσα φάση, η Κύπρος δεν μπορεί να στηριχθεί

αποκλειστικά στις ΑΠΕ για την πλήρη κάλυψη

των ενεργειακών της αναγκών, κυρίως λόγω της

διακοπτόμενης φύσης των τεχνολογιών (όπως τα

φωτοβολταϊκά) και της έλλειψης εκτεταμένης αποθήκευσης.

Ωστόσο, ο ΣΕΑΠΕΚ θεωρεί πως σε μεσοπρόθεσμο και

μακροπρόθεσμο ορίζοντα, είναι τεχνικά και οικονομικά

εφικτό η χώρα να πετύχει σχεδόν καθολική κάλυψη

με ΑΠΕ. Αυτό θα εξαρτηθεί από την υλοποίηση:

• μεγάλων έργων αποθήκευσης,

• την έλευση φυσικού αερίου,

• αλλαγή δομής διατιμήσεων με έμφαση κινήτρων

για ιδιοκατανάλωση,

• τον εκσυγχρονισμό των δικτύων,

• την εφαρμογή τεχνολογιών ευφυούς διαχείρισης

ζήτησης και

• την ηλεκτρική διασύνδεση με άλλα συστήματα.

Ο ΣΕΑΠΕΚ θεωρεί ότι ο συνδυασμός ΦΒ + απόκριση

ζήτησης + αποθήκευση + έξυπνα δίκτυα είναι η πιο

ορθολογική και οικονομικά βιώσιμη λύση για την

Κύπρο.

Να αναμένουμε μειώσεις με την ανταγωνιστική

αγορά από 1η Οκτωβρίου;

ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΠΡΙΛΊΟΥ 2025

Net-metering 376,96 42,5%

Net-billing 108,57 12,3%

Αυτόνομα ΦΒ 348 0,4%

Εμπορικά ΦΒ 300,27 33,9%

Feed-in-tariff 7.674 8,7%

AHK ΠΑΡΑΓΩΓΗ 20,00 2,3%

ΠΗΓΉ: Υπηρεσία Ενέργειας

Το ποσοστό παραγωγής της ηλεκτρικής ενεργείας από ΑΠΕ

για το έτος 2024 ανήλθε στο 24,5% της ακαθάριστης

Τελικής Κατανάλωσης Ηλεκτρικής Ενέργειας,

εκ του οποίου τα Φωτοβολταϊκά συστήματα συνείσφεραν το 20,1%

Συνολική παραγωγή από ΑΠΕ (2024): 1.350.801 MWh

Συνολική παραγωγή από ΦΒ (2024): 1.109.873 MWh

ΠΗΓΉ: ΔΣΜΚ

16 EconomyToday

Η απάντηση είναι ναι, ωστόσο, οι όποιες μειώσεις στο

κόστος ηλεκτρισμού δεν αναμένεται να είναι άμεσες,

αλλά περισσότερο σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Η

εφαρμογή της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού

από την 1η Οκτωβρίου 2025 δημιουργεί τις συνθήκες

για την ορθολογική διαμόρφωση τιμών, κυρίως μέσα

από την ενεργό συμμετοχή των ΑΠΕ στην αγορά.

Οι μονάδες ΑΠΕ, με το χαμηλό κόστος παραγωγής

που τις χαρακτηρίζει, μπορούν να πιέσουν προς τα

κάτω τη μέση τιμή αγοράς ηλεκτρισμού, υπό την

προϋπόθεση ότι δεν θα συνεχίσουν να περιορίζονται

τεχνητά ή διοικητικά, όπως συμβαίνει σήμερα με τις

περικοπές ενέργειας.

Ο ΣΕΑΠΕΚ επισημαίνει ότι οι πραγματικές ωφέλειες

για τους καταναλωτές θα γίνουν αισθητές μόνο όταν

διασφαλιστεί η πλήρης και ισότιμη συμμετοχή των

παραγωγών ΑΠΕ στην αγορά, σε συνδυασμό με ένα

δίκαιο και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο. Σε αυτό το

πλαίσιο, οι καταναλωτές θα μπορέσουν σταδιακά να

επωφεληθούν από χαμηλότερες τιμές, ποιοτικότερες

υπηρεσίες και περισσότερες επιλογές παρόχων.

Η αγορά από μόνη της δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά,

εφόσον λειτουργήσει σωστά, μπορεί να αποτελέσει

μοχλό διαφάνειας και αποδοτικότητας, διευκολύνοντας

τη μείωση του κόστους ενέργειας σε πιο βιώσιμη βάση.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η

απόρριψη ενέργειας από ΑΠΕ. Αυτή τη στιγμή

προωθούνται δύο μέτρα: η αποθήκευση ενέργειας

και ο GSI. Πόσο μπορούν να συμβάλουν

στην κατανάλωση ολόκληρης της ενέργειας

από ΑΠΕ που παράγεται;

Η απόρριψη παραγωγής από ΑΠΕ αποτελεί σήμερα μια

από τις μεγαλύτερες στρεβλώσεις του ενεργειακού μας

συστήματος. Πρόκειται ουσιαστικά για χαμένη καθαρή

και φθηνή ενέργεια, η οποία θα μπορούσε να καλύψει

ανάγκες νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά αντ’

αυτού αντικαθίσταται από ακριβή συμβατική παραγωγή.

Οι περικοπές (curtailments) ενέργειας ΑΠΕ έχουν λάβει

ανησυχητικές διαστάσεις, με πάνω από 167.000.000

kWh πράσινης ενέργειας να χάνονται στο α’ εξάμηνο

του 2025. Πρόκειται για καθαρή, φθηνή ενέργεια

που θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες χιλιάδων

νοικοκυριών.

Η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης – είτε σε

επίπεδο δικτύου είτε σε επίπεδο καταναλωτή – μπορεί

να προσφέρει καθοριστική λύση. Με άλλα λόγια, η

ενέργεια από ΑΠΕ θα μπορεί να αποθηκεύεται όταν

υπάρχει περίσσευμα και να αξιοποιείται τις ώρες που

υπάρχει ανάγκη, καθιστώντας την παραγωγή από ΑΠΕ

πιο σταθερή και αξιόπιστη.

Όσον αφορά τη σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση

Κύπρου–Ελλάδας (GSI – Great Sea Interconnector), ο

ΣΕΑΠΕΚ θεωρεί ότι πρόκειται για ένα έργο το οποίο,

στην πράξη, φαίνεται να έχει παγώσει, ενώ γύρω από

το έργο επικρατεί ασάφεια και έλλειψη διαφάνειας.

ΟΙ ΠΕΡΙΚΟΠΈΣ

ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ ΑΠΕ

ΣΤΟ Α’ ΕΞΆΜΗΝΟ

ΤΟΥ 2025 ΆΓΓΙΞΑΝ

ΤΙΣ 167 GWH –

ΕΝΈΡΓΕΙΑ ΠΟΥ ΘΑ

ΜΠΟΡΟΎΣΕ ΝΑ

ΚΑΛΎΨΕΙ ΧΙΛΙΆΔΕΣ

ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΆ

Είναι ένα έργο με ιδιαίτερη γεωπολιτική και τεχνική

σημασία, όμως δεν μπορεί να θεωρείται ως άμεση

λύση για την απορρόφηση της ενέργειας από ΑΠΕ ή

για τη μείωση του κόστους ηλεκτρισμού.

Για τον ΣΕΑΠΕΚ, το ζητούμενο σήμερα είναι να δοθεί

προτεραιότητα σε λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν

άμεσα και να προσφέρουν απτό όφελος στον καταναλωτή,

όπως η αποθήκευση, η ενίσχυση του δικτύου και

η άρση των εμποδίων για την ένταξη ώριμων έργων

ΑΠΕ στο σύστημα.

ΔΕΝ ΥΠΆΡΧΕΙ ΚΟΡΕΣΜΌΣ

ΣΤΟ ΕΝΔΙΑΦΈΡΟΝ – ΥΠΆΡΧΕΙ

ΚΟΡΕΣΜΌΣ ΣΤΟ ΣΎΣΤΗΜΑ

Υπάρχει κορεσμός στο ενδιαφέρον για εγκατάσταση

φωτοβολταϊκών από νοικοκυριά; Από

επιχειρήσεις και επενδυτές;

Όχι, δεν υπάρχει κορεσμός στο ενδιαφέρον. Υπάρχει

κορεσμός στο σύστημα. Το ενδιαφέρον για εγκατάσταση

φωτοβολταϊκών παραμένει ιδιαίτερα αυξημένο σε όλα

τα επίπεδα. Τα νοικοκυριά συνεχίζουν να εγκαθιστούν

συστήματα net metering, ενώ πολλές επιχειρήσεις στρέφονται

σε net billing για μείωση του ενεργειακού κόστους.

Από πλευράς επενδυτών, η ζήτηση παραμένει έντονη,

αλλά περιορίζεται από τη δυσκολία σύνδεσης στο δίκτυο

και τις καθυστερήσεις στη διαδικασία αδειοδότησης.

Ο ΣΕΑΠΕΚ υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει κορεσμός

ενδιαφέροντος, αλλά δομικός κορεσμός του συστήματος,

τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίσει το κράτος

με τεχνικές και θεσμικές λύσεις.

Πόσα ακόμα φωτοβολταϊκά πάρκα έχουν αδειοδοτηθεί

και πόσης εκτιμώμενης ενέργειας,

αλλά δεν έχουν ακόμα κατασκευαστεί;

Η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στον τομέα των

φωτοβολταϊκών πάρκων στην Κύπρο αντικατοπτρίζει

ένα ευρύτερο φαινόμενο που παρατηρείται και διεθνώς:

ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αδειοδοτημένων έργων

παραμένει ανενεργό, λόγω της αδυναμίας των δικτύων

να ανταποκριθούν στον ρυθμό ανάπτυξης των ΑΠΕ.

Στην περίπτωση της Κύπρου, πάνω από το 85% των

αδειοδοτημένων φωτοβολταϊκών πάρκων εκτιμάται

ότι δεν θα κατασκευαστούν ποτέ, λόγω των περιορισμένων

δυνατοτήτων σύνδεσης στο δίκτυο μεταφοράς

και διανομής. Πρακτικά, αυτή τη στιγμή μόνο 1 στα 10

έργα με άδεια παραγωγής καταφέρνει να εξασφαλίσει

συνδεσιμότητα, γεγονός που έχει εγείρει έντονες

ανησυχίες στην επενδυτική κοινότητα.

Ο ΣΕΑΠΕΚ επισημαίνει την ανάγκη για εκκαθάριση του

μητρώου των ανενεργών έργων, ώστε να αποδεσμευτούν

δυναμικότητες και να δοθεί προτεραιότητα σε έργα

που είναι ώριμα, εφικτά και τεχνικά υλοποιήσιμα. Η

πολυετής συσσώρευση αδειών που δεν οδηγούνται

ποτέ σε κατασκευή δημιουργεί στρεβλώσεις, μπλοκάρει

το δίκτυο και λειτουργεί αποτρεπτικά για σοβαρές

επενδύσεις.

EconomyToday 17


COVER STORY

ΦΘΗΝΌΤΕΡΟ

ΡΕΎΜΑ ΜΌΝΟ

ΜΕ ΦΥΣΙΚΌ

ΑΈΡΙΟ ΚΑΙ

ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗ

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αγοράς

Ηλεκτρισμού, ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΡΥΣΟΧΟΎ

μιλά στο Economy Today για την

ανάπτυξη των ΑΠΕ και το στοίχημα

της αποθήκευσης. Εξηγεί γιατί η

απελευθέρωση της αγοράς από

μόνη της δεν αρκεί για ουσιαστικές

μειώσεις.


Μειώσεις στο κόστος ηλεκτρισμού,

αλλά μικρές αναμένει ο πρόεδρος

του Συνδέσμου Αγοράς Ηλεκτρισμού

(ΣΑΗ), Γιώργος Χρυσοχού ενόψει

του ανοίγματος της ανταγωνιστικής

αγοράς. Πέραν, όμως, από τη λειτουργία μιας πραγματικά

Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ), η

έλευση του φυσικού αερίου αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα

για τη μείωση του κόστους αναφέρει σε συνέντευξή

του στο Economy Today ο κ. Χρυσοχός, ο οποίος

καταγράφει και τη σημασία αναβάθμισης των δικτύων

μέσα στο ίδιο πλαίσιο, που θα επιτρέψει την περαιτέρω

διείσδυση των ΑΠΕ, αν και με συγκεκριμένη οροφή.

Πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορέσει

να υπάρξει ένας πραγματικά υγιής ανταγωνισμός

στην αγορά ενέργειας της Κύπρου;

Το πρώτο βήμα είναι το άνοιγμα της Ανταγωνιστικής

Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ). Με την απελευθέρωση

της αγοράς, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας θα

αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο και θα είναι σε θέση

18 EconomyToday

ΤΟ 2024

ΠΕΤΆΞΑΜΕ

ΠΡΆΣΙΝΗ

ΕΝΈΡΓΕΙΑ

ΓΙΑ 16.000

ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΆ –

ΚΑΙ ΠΛΗΡΏΣΑΜΕ

ΚΑΙ 7 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΏ

ΣΕ ΡΎΠΟΥΣ

να προσεγγίσουν οικιακούς καταναλωτές, οι οποίοι

πλέον θα έχουν το δικαίωμα επιλογής του παρόχου

τους. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα καλύτερες τιμές,

βελτίωση των υπηρεσιών και περαιτέρω επένδυση

στον τομέα της καινοτομίας. Η ανάπτυξη, ωστόσο,

της αγοράς οφείλει να είναι ευθυγραμμισμένη με

την άφιξη του φυσικού αερίου και την αποθήκευση,

εξασφαλίζοντας ισότιμη ανάπτυξη των υποδομών

και πρόσβαση όλων των παραγωγών. Μόνο έτσι θα

διασφαλιστεί ο δίκαιος ανταγωνισμός και θα ενισχυθεί

η λειτουργία της αγοράς προς όφελος των

καταναλωτών.

Πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μειωθεί

το κόστος του ηλεκτρισμού; Πόσο μπορούν

να συμβάλουν οι ΑΠΕ;

Πέραν από τη λειτουργία μιας πραγματικά Ανταγωνιστικής

Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ), η έλευση του

φυσικού αερίου αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για τη

μείωση του κόστους. Παράλληλα, χρειάζονται στοχευμένα

έργα προσαρμογής, εκσυγχρονισμού και

αναβάθμισης των δικτύων, με στόχο την ενίσχυση

του Συστήματος Μεταφοράς και Διανομής ένεκα της

παρούσας αδυναμίας του να απορροφήσει τις Ανα-

νεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Με την άρση των

τεχνικών εμποδίων, σε συνδυασμό με την αποθήκευση

ενέργειας, θα υπάρξει περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ

στο ενεργειακό μείγμα της χώρας μας, συμβάλλοντας

στη μείωση του κόστους. Εξού και επιβάλλεται η

επιτάχυνση εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης

ενέργειας, καθώς η υφιστάμενη διαδικασία αδειοδότησης

είναι εξαιρετικά χρονοβόρα.

Για να αντιληφθεί κανείς την αξία των ΑΠΕ, αξίζει

να σημειωθεί ότι και η ΑΗΚ επωφελείται με φθηνή

ενέργεια (300 MW) στην τιμή των 11 σεντ. Δυστυχώς

όμως, λόγω της αδυναμίας του συστήματος, φτάσαμε

στο σημείο να πετάμε αλόγιστα πράσινη ενέργεια.

Συγκεκριμένα, μέχρι το τέλος Οκτωβρίου του 2024

η απώλεια πράσινης ενέργειας ένεκα περικοπών

υπολογίζεται ότι έφθασε 145 GWh, ποσότητα που

αντιστοιχεί στις ετήσιες ανάγκες περίπου 16.000

νοικοκυριών. Αυτή η χαμένη ενέργεια αντικαταστάθηκε

από παραγωγή με συμβατικά καύσιμα, οδηγώντας σε

επιπλέον εκπομπές περίπου 100.000 τόνων CO₂ και

εκτιμώμενο επιπρόσθετο κόστος 7 εκατομμυρίων

ευρώ σε δικαιώματα ρύπων. Κόστος που επιβαρύνει

άμεσα τους καταναλωτές.

Να αναμένουμε μειώσεις με την ανταγωνιστική

αγορά από 1η Οκτωβρίου;

Ναι, θα υπάρξει μικρή μείωση, καθώς η ΑΗΚ θα

συμμετέχει με βάση το μεταβλητό κόστος της κάθε

μονάδας. Επιπρόσθετα, οι προμηθευτές θα μπορούν

να αξιοποιούν συμβατική παραγωγή στο μείγμα τους

με ΑΠΕ, ούτως ώστε να αποτείνονται σε περισσότερους

καταναλωτές, σε καλύτερες τιμές. Γι’ αυτό η

έναρξή της είναι επιβεβλημένη. Η λειτουργία της θα

εξαλείψει τις στρεβλώσεις που προκαλούνται από

τη συνέχιση της μεταβατικής περιόδου. Παρά το ότι

αποτελεί το πιο αποδοτικό εργαλείο για τη διασφάλιση

δίκαιων και κοστοστρεφών τιμών, από μόνη της δεν

θα κάνει θαύματα.

Αποτελεί όμως προϋπόθεση και είναι το πρώτο βήμα

για να μειωθεί σημαντικά το κόστος του ηλεκτρισμού

με την άφιξη του φυσικού αερίου και την αποθήκευση.

Η λειτουργία της θα επιτρέψει τη διαμόρφωση ευέλικτων

τιμολογίων, με χαμηλότερες χρεώσεις κατά τις

ώρες υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ και υψηλότερες

κατά τις βραδινές ώρες. Κάτι τέτοιο, θα ενθαρρύνει

τη χρήση ενέργειας κατά τις ώρες υψηλής παραγωγής,

επιτυγχάνοντας καλύτερη εξισορρόπηση μεταξύ

ζήτησης και προσφοράς, μειώνοντας ταυτόχρονα τις

περικοπές πράσινης ενέργειας και μειώνοντας κατά

επέκταση το συνολικό κόστος για τους καταναλωτές.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η

απόρριψη ενέργειας από ΑΠΕ. Αυτή τη στιγμή

προωθούνται δύο μέτρα: η αποθήκευση ενέργειας

και ο GSI. Πόσο μπορούν να συμβάλουν

στην κατανάλωση ολόκληρης της ενέργειας

από ΑΠΕ που παράγεται;

H αποθήκευση ενέργειας είναι καθοριστική, διότι

Η ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗ

ΣΑΦΏΣ ΘΑ

ΒΟΗΘΉΣΕΙ ΣΤΗ

ΔΙΕΊΣΔΥΣΗ ΑΠΕ,

ΑΛΛΆ ΧΡΕΙΆΖΕΤΑΙ

Η ΧΡΉΣΗ ΤΗΣ

ΣΥΜΒΑΤΙΚΉΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ ΓΙΑ

ΤΗΝ ΕΥΣΤΆΘΕΙΑ

ΤΩΝ ΔΙΚΤΎΩΝ,

ΠΡΟΣ ΑΠΟΦΥΓΉ

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΏΝ

BLACK OUT, ΌΠΩΣ

ΣΥΝΈΒΗ ΠΡΌΣΦΑΤΑ

ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΊΑ

θα επιτρέψει την περαιτέρω διείσδυση ΑΠΕ στο

ενεργειακό μείγμα της Κύπρου. Η εγκατάσταση συστημάτων

αποθήκευσης θα συμβάλλει στη μείωση

των διακυμάνσεων, θα αυξήσει την ευελιξία στη

διαχείριση παραγωγής από ΑΠΕ και θα εξασφαλίσει

την αξιοπιστία και τη σταθερότητα του δικτύου.

Ωστόσο, το Γενικό Πλαίσιο Πολιτικής που έχει υιοθετήσει

το αρμόδιο Υπουργείο, εισάγει αδικαιολόγητες

και δυσανάλογες διακρίσεις προς όφελος

τής υπερδεσπόζουσας ΑΗΚ. Γι’ αυτό επιβάλλεται να

ευθυγραμμιστεί πλήρως με το νομοθετικό πλαίσιο και

τις εγκεκριμένες ρυθμίσεις της αγοράς, με ζητούμενο

να μειωθεί η εξάρτηση από τις παλιές γεννήτριες της

ΑΗΚ και τη σταθεροποίηση των τιμών, ιδιαίτερα σε

ώρες αιχμής.

Σε ό,τι αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου

– Ελλάδας, ως Σύνδεσμος Αγοράς Ηλεκτρισμού

θεωρούμε πως πρόκειται για ένα έργο το οποίο

εκ των πραγμάτων έχει ανασταλεί, με τις γνωστές

υποχωρήσεις στο γεωπολιτικό ζήτημα. Παρά τα όσα

κατά καιρούς έχουν δει το φως της δημοσιότητας για

ενδιαφέρον από διάφορα επενδυτικά ταμεία, μέχρι

στιγμής τίποτα δεν μετουσιώθηκε σε χειροπιαστό

αποτέλεσμα, ενώ το έργο χαρακτηρίζεται από σωρεία

ασαφειών και έλλειψη διαφάνειας.

Μπορούμε να στηριχθούμε μόνο σε ΑΠΕ αυτή

τη στιγμή για κάλυψη των αναγκών μας σε

ενέργεια;

Είναι αδύνατο, αλλά και ασύμφορο να καλυφθούν οι

ανάγκες στο 100% από ΑΠΕ. Γι’ αυτό και η Ευρώπη

ετοιμάζει αναθεώρηση του στόχου του fit for 55 για

net zero 2050, ο οποίος αφορά την επίτευξη μηδενικών

καθαρών εκπομπών άνθρακα έως το 2050.

Η αποθήκευση σαφώς θα βοηθήσει στη διείσδυση

ΑΠΕ, αλλά χρειάζεται η χρήση της συμβατικής παραγωγής

για την ευστάθεια των δικτύων, προς αποφυγή

περιστατικών black out, όπως συνέβη πρόσφατα

στην Ισπανία. Το ιδανικό σενάριο διείσδυσης ΑΠΕ

είναι 60-70%.

EconomyToday 19


20 EconomyToday

ΤΟ ΜΠΛΑΚΆΟΥΤ

ΤΗΣ ΙΒΗΡΙΚΉΣ:

ΌΤΑΝ ΤΟ ΔΊΚΤΥΟ

ΚΑΤΈΡΡΕΥΣΕ

Οι επίσημες εκθέσεις για τη διακοπή ρεύματος

της 28ης Απριλίου 2025 επιβεβαιώνουν τις

επιστημονικές προειδοποιήσεις και φωτίζουν τις

διαρθρωτικές αδυναμίες ενός συστήματος που

βρέθηκε χωρίς επαρκή σταθεροποιητικά θεμέλια.

ΤΟΥ ΔΡΑ ΑΝΔΡΈΑ ΠΟΥΛΛΙΚΚΆ

Καθηγητού Ενεργειακών Συστημάτων

Frederick University

Η ΣΤΙΓΜΉ ΤΗΣ

ΚΑΤΆΡΡΕΥΣΗΣ:

ΜΈΣΑ ΣΕ 5

ΔΕΥΤΕΡΌΛΕΠΤΑ

ΧΆΘΗΚΑΝ 15

GW ΠΑΡΑΓΩΓΉΣ

— ΤΟ 60% ΤΗΣ

ΖΉΤΗΣΗΣ ΣΤΗΝ

ΙΒΗΡΙΚΉ

Στις 28 Απριλίου 2025, ένα από τα

σοβαρότερα ενεργειακά συμβάντα

στην πρόσφατη ευρωπαϊκή ιστορία

κτύπησε την Ιβηρική χερσόνησο,

βυθίζοντας την Ισπανία και την

Πορτογαλία στο σκοτάδι. Περίπου 60 εκατομμύρια

πολίτες έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα για

ώρες – σε κάποιες περιπτώσεις για σχεδόν μία

ημέρα. Το γεγονός προκάλεσε επτά θανάτους,

σημαντική αναστάτωση στην καθημερινότητα και

απώλειες άνω του 1,6 δισεκατομμυρίου ευρώ. Οι

επίσημες εκθέσεις που δημοσιεύτηκαν τον Ιούνιο

του 2025 επιβεβαιώνουν αυτό που πολλοί ειδικοί

προειδοποιούσαν εδώ και καιρό: χωρίς κατάλληλη

υποστήριξη, η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να

οδηγήσει σε δομικά ρήγματα.

EconomyToday 21


Το σύστημα ηλεκτροδότησης των

δύο χωρών βρέθηκε εκτεθειμένο σε

αλληλουχία τεχνικών αστοχιών, εξαιτίας

της ανεπαρκούς συμμετοχής θερμικών

μονάδων, της υπέρμετρης εξάρτησης

από ΑΠΕ και της έλλειψης συνδεσιμότητας

με την υπόλοιπη Ευρώπη. Οι

αναφορές περιλαμβάνουν 15 σαφείς

συστάσεις για αποθήκευση ενέργειας,

μετατροπείς grid-forming και ενίσχυση

του ελέγχου τάσης. Η περίπτωση

της Ιβηρικής αποτελεί ένα αυστηρό,

αλλά πολύτιμο, μάθημα για χώρες με

παρόμοια χαρακτηριστικά — όπως η Κύπρος.

22 EconomyToday

ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗ ΚΑΙ

GRID-FORMING

ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΕΣ:

ΟΙ ΕΚΘΈΣΕΙΣ

ΖΗΤΟΎΝ ΆΜΕΣΕΣ

ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ

ΣΕ ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ

ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗΣ ΚΑΙ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΊΣ ΠΟΥ

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΟΎΝ

ΤΟ ΔΊΚΤΥΟ

ΟΙ ΕΚΘΈΣΕΙΣ ΦΈΡΝΟΥΝ

ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΙΣ ΑΙΤΊΕΣ

Η δημοσίευση των επίσημων εκθέσεων για την

εκτεταμένη διακοπή της τροφοδοσίας ηλεκτρισμού

της 28ης Απριλίου 2025 στην Ισπανία και την

Πορτογαλία έφερε στο φως τις πραγματικές αιτίες

του συμβάντος που άφησε χωρίς ηλεκτρισμό 60

εκατομμύρια ανθρώπους για έως και 18 ώρες. Οι

δύο κεντρικές εκθέσεις, της ισπανικής κυβέρνησης

της 17ης Ιουνίου και της Red Eléctrica (Διαχειριστής

του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρισμού

της Ισπανίας) της 18ης Ιουνίου, καταλήγουν σε

συμπεράσματα που αποκαλύπτουν μια πολύπλοκη

αλυσίδα τεχνικών αποτυχιών και διαχειριστικών

λαθών. Οι επίσημες εκθέσεις επιβεβαιώνουν ότι

η εκτεταμένη διακοπή τροφοδοσίας ηλεκτρισμού

προκλήθηκε από μία αλληλουχία τεχνικών αποτυχιών

που ξεκίνησε με μικρές βλάβες στο νότιο τμήμα

της Ισπανίας. Συγκεκριμένα, στις 12:33 (ώρα Ισπανίας),

μια μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στη Γρανάδα

τέθηκε εκτός λειτουργίας, ακολουθημένη από άλλες

δύο μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στο Μπαδαχόζ και

τη Σεβίλλη. Αυτό οδήγησε σε απώλεια παραγωγικής

ικανότητας 2200 μεγαβάτ και προκάλεσε πτώση

συχνότητας και αύξηση τάσης, με αποτέλεσμα

την αλυσιδωτή απενεργοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής

του ηλεκτρικού συστήματος. Μέσα σε πέντε

δευτερόλεπτα η απώλεια παραγωγικής ικανότητας

έφτασε τα 15 γκιγκαβάτ, περίπου το 60% της ζήτησης

και ολόκληρο το ηλεκτρικό δίκτυο της Ιβηρικής

χερσονήσου κατέρρευσε.

Κατ’ αρχή, οι επίσημες εκθέσεις απέκλεισαν

κατηγορηματικά την κυβερνοεπίθεση ως αιτία.

Η μεγαλύτερη έρευνα κυβερνοασφάλειας στην

ιστορία της Ισπανίας, με τη συμμετοχή περισσότερων

από 75 εμπειρογνωμόνων, ανέλυσε 133

γκιγκαμπάιτ δεδομένων και δεν βρέθηκε κανένα

στοιχείο κυβερνοεπίθεσης.

Η βασική αιτία ήταν η χαμηλή συμμετοχή των

θερμικών μονάδων που είχαν προγραμματιστεί να

λειτουργούν. Η Red Eléctrica δεν είχε προγραμματίσει

ικανό αριθμό συμβατικών

μονάδων (κυρίως φυσικού αερίου)

να είναι σε λειτουργία, με αποτέλεσμα

το σύστημα να μην έχει επαρκή

δυναμική ικανότητα ελέγχου τάσης. Όπως

δήλωσε η Υπουργός Ενέργειας της Ισπανίας

Σάρα Άαγκενσεν «Έκαναν τους υπολογισμούς

τους και εκτίμησαν ότι δεν ήταν απαραίτητο να

ενεργοποιηθούν περισσότερες θερμικές μονάδες».

Η εκτεταμένη διακοπή της τροφοδοσίας

ηλεκτρισμού είχε καταστροφικές επιπτώσεις, με

τουλάχιστον επτά θανάτους στην Ισπανία και ένα

στην Πορτογαλία που σχετίζονταν με το συμβάν.

Οι οικονομικές απώλειες εκτιμήθηκαν σε 1,6 δισεκατομμύρια

ευρώ. Η αποκατάσταση του συστήματος

ολοκληρώθηκε μέσα σε 23 ώρες στην Ισπανία

και μέσα σε 11 ώρες στην Πορτογαλία.

Η ΧΑΜΗΛΉ ΑΔΡΆΝΕΙΑ

ΣΥΝΈΒΑΛΕ ΣΤΗΝ ΚΑΤΆΡΡΕΥ-

ΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΉΜΑΤΟΣ

Οι επίσημες εκθέσεις επιβεβαιώνουν πλήρως

τις επιστημονικές εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν

αμέσως μετά το συμβάν από εμπειρογνώμονες

του τομέα. Συγκεκριμένα, οι προβλέψεις για τα

τεχνικά αίτια και τις διαρθρωτικές αδυναμίες του

ηλεκτρικού συστήματος που είχαμε αναφέρει μετά

το συμβάν αποδείχθηκαν ακριβείς. Οι εκθέσεις

επιβεβαιώνουν ότι το σύστημα βρισκόταν σε

κατάσταση υψηλής παραγωγής από ανανεώσιμες

πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) με περιορισμένη συμμετοχή

θερμικών μονάδων. Όπως αναφέρει ο ENTSO-

E (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων

Μεταφοράς Ηλεκτρισμού) «Η διαθέσιμη πληροφόρηση

δείχνει ότι στις 28 Απριλίου, το Ιβηρικό

σύστημα λειτουργούσε με επαρκή αποθέματα για

τη διαχείριση συνήθων ανισορροπιών». Ωστόσο,

η χαμηλή αδράνεια συνέβαλε στην ταχεία κατάρρευση

του συστήματος όταν προέκυψαν τα προβλήματα.

Η εκτίμηση για την ανάγκη διατήρησης

ικανού αριθμού συμβατικών μονάδων για παροχή

αδράνειας και ελέγχου συχνότητας επιβεβαιώθηκε

πλήρως. Η Red Eléctrica αναγνώρισε ότι δεν είχε

προγραμματίσει ικανό αριθμό θερμικών μονάδων

να λειτουργούν κατά τις κρίσιμες ώρες. Οι προβλέψεις

για το φαινόμενο των διαδοχικών αποτυχιών

(cascading failures) σε συνθήκες χαμηλής

αδράνειας επιβεβαιώθηκαν. Όπως περιγράφει η

κυβερνητική έκθεση «Μία σειρά από σωρευτικές

περιστάσεις που ξεπέρασαν κατά πολύ το κριτήριο

ασφαλείας N-1, οδήγησαν σε πρόβλημα υπέρτασης

και προκάλεσαν αλυσιδωτή απενεργοποίηση

της παραγωγής». Η «ενεργειακή νησίδα» της Ιβηρικής

χερσονήσου λόγω περιορισμένων διασυνδέσεων

με την υπόλοιπη Ευρώπη επιβεβαιώθηκε

ως κρίσιμος παράγοντας. Οι διασυνδέσεις με τη

Γαλλία (2,8 γκιγκαβάτ εισαγωγικής ικανότητας)

αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για τη σταθεροποίηση

του ηλεκτρικού συστήματος.

ΟΙ 15 ΣΥΣΤΆΣΕΙΣ

ΣΤΙΣ ΕΚΘΈΣΕΙΣ

Οι επίσημες εκθέσεις προτείνουν 15 συγκεκριμένες

συστάσεις που συνάδουν πλήρως με τις

προηγούμενες επιστημονικές υποδείξεις. Η κύρια

σύσταση των εκθέσεων είναι η υιοθέτηση δυναμικών

υπηρεσιών ελέγχου τάσης που καλύπτουν

όλες τις δραστηριότητες παραγωγής. Συγκεκριμένα,

προτείνεται να επιτραπεί στις ανανεώσιμες

πηγές και τα συστήματα αποθήκευσης να παρέχουν

υπηρεσίες ελέγχου τάσης. Όπως σημειώνει η

κυβερνητική έκθεση: «Αυτή η αλλαγή θα βελτιώσει

την αξιοπιστία, εκτός από τη μείωση του κόστους

και της ρύπανσης». Επίσης, η ισπανική κυβέρνηση

συστήνει «ενίσχυση της ηλεκτρικής αποθήκευσης»

για «αυξημένη ανθεκτικότητα και ευελιξία

του ηλεκτρικού συστήματος». Αυτή η σύσταση

συμπίπτει πλήρως με τις προηγούμενες υποδείξεις

για την ανάγκη συστημάτων αποθήκευσης

ως κρίσιμου στοιχείου για τη σταθεροποίηση του

δικτύου. Οι εκθέσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη

για προηγμένες τεχνολογίες όπως οι μετατροπείς

διαμόρφωσης δικτύου (grid-forming inverters),

που μπορούν να παρέχουν συνθετική αδράνεια

και να ενισχύσουν τη σταθερότητα του ηλεκτρικού

συστήματος. Η ενίσχυση των διασυνδέσεων με τη

Γαλλία και κατ’ επέκταση με την εσωτερική αγορά

ηλεκτρισμού της Ε.Ε. αποτελεί κεντρική σύσταση

των εκθέσεων. Όπως αναφέρεται: «Η ενίσχυση

της ικανότητας διασύνδεσης μεταξύ συνόρων, ιδιαίτερα

μεταξύ Ιβηρικής χερσονήσου και υπόλοιπης

Ευρώπης, θα βοηθήσει επίσης στη μείωση του κινδύνου

περιφερειακών διακοπών της τροφοδοσίας

ηλεκτρισμού». Οι εκθέσεις τονίζουν την ανάγκη

για βελτιωμένη πρόβλεψη και προγραμματισμό

των αναγκών του συστήματος. Η Red Eléctrica

πρέπει να αναπτύξει καλύτερες μεθόδους για την

εκτίμηση των αναγκών σε θερμικές μονάδες και

υπηρεσίες ελέγχου τάσης.

ΚΟΜΒΙΚΌ ΓΕΓΟΝΌΣ ΓΙΑ

ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΝΈΡΓΕΙΑ

Το μπλακάουτ της Ιβηρικής χερσονήσου αποτελεί

κομβικό γεγονός για την ευρωπαϊκή ενεργειακή

πολιτική. Οι επίσημες εκθέσεις επιβεβαιώνουν

πλήρως τις επιστημονικές εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν

αμέσως μετά το συμβάν, αποδεικνύοντας

τη σημασία της επιστημονικής ανάλυσης

και της έγκαιρης αναγνώρισης των κινδύνων. Οι

συστάσεις που προκύπτουν από τις επίσημες εκθέσεις,

όπως, ενίσχυση της αποθήκευσης, υιοθέτηση

μετατροπέων διαμόρφωσης δικτύου (grid-forming

ΤΟ ΜΆΘΗΜΑ ΓΙΑ

ΤΗΝ ΚΎΠΡΟ:

Η ΚΎΠΡΟΣ ΠΡΈΠΕΙ

ΝΑ ΑΠΟΦΎΓΕΙ ΤΟ

ΊΔΙΟ ΣΕΝΆΡΙΟ,

ΕΠΕΝΔΎΟΝΤΑΣ ΣΕ

ΔΙΑΣΥΝΔΈΣΕΙΣ,

ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗ

ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΜΈΝΕΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΕΣ

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΊΗΣΗΣ

inverters), βελτίωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων

και ενίσχυση του ελέγχου τάσης, συμπίπτουν

πλήρως με τις προηγούμενες επιστημονικές υποδείξεις,

αποδεικνύοντας τη σημασία της προνοητικής

επιστημονικής ανάλυσης.

ΤΟ ΠΆΘΗΜΑ, ΜΆΘΗΜΑ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

Το παράδειγμα της Ιβηρικής χερσονήσου αποτελεί

κρίσιμο μάθημα για την Κύπρο, η οποία παρουσιάζει

παρόμοια χαρακτηριστικά «ενεργειακής νησίδας»

και αυξανόμενη διείσδυση ΑΠΕ. Για να αποφευχθούν

αντίστοιχα φαινόμενα, η Κύπρος οφείλει:

(α) να ενισχύσει τις διασυνδέσεις με γειτονικές

χώρες ώστε να μειώσει την ενεργειακή απομόνωση

(π.χ., μέσω του GSI με την άμεση συνδρομή της Ε.Ε.

για την επίλυση των γεωπολιτικών προβλημάτων

που έχουν προκύψει), (β) να επενδύσει, παρά τις

καθυστερήσεις που έχουν προκύψει, άμεσα σε

αποθήκευση ενέργειας για την εξισορρόπηση της

μεταβλητότητας των ΑΠΕ και (γ) να υιοθετήσει

τεχνολογίες μετατροπέων διαμόρφωσης δικτύου

(grid-forming inverters) και σύγχρονα συστήματα

ελέγχου τάσης, ώστε να διασφαλίσει τη σταθερότητα

του ηλεκτρικού δικτύου. Η ενεργειακή μετάβαση

δεν πρέπει να σταματήσει, αλλά πρέπει να γίνει με

υπευθυνότητα και επιστημονική επάρκεια. Το μάθημα

της Ιβηρικής χερσονήσου είναι σαφές: η επένδυση

στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει

να συνοδεύεται από παράλληλες επενδύσεις στην

αποθήκευση, τη σταθεροποίηση του δικτύου και τη

βελτίωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

EconomyToday 23


ΠΡΆΣΙΝΕΣ ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ

ΜΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΆ

ΚΟΝΔΎΛΙΑ

Μέσω του προγράμματος ΘΑλΕΙΑ, η Πολιτική

Συνοχής χρηματοδοτεί έργα βιώσιμης ενέργειας.

Από το Πανεπιστήμιο Κύπρου μέχρι τα σχολεία και

τα νοικοκυριά.

Η

πράσινη μετάβαση και η ενεργειακή

αυτονομία αποτελούν αναπόσπαστους

πυλώνες στρατηγικών της

Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Προς

αυτή την κατεύθυνση, η Πολιτική

Συνοχής της Ε.Ε. η οποία βρίσκεται σε ισχύ από το

1988, διαδραματίζει καίριο ρόλο, προς τη βιώσιμη

ανάπτυξη, τη μείωση κοινωνικο-οικονομικών

ανισοτήτων, την απασχόληση, την καινοτομία και

την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Η στρατηγική

της Πολιτικής Συνοχής για την προγραμματική

περίοδο 2021-2027, μέσα από παροχή επιχορηγήσεων

υποστηρίζει και ενισχύει δράσεις και έργα

που προωθούν τη χρήση ανανεώσιμων πηγών

ενέργειας, με έμφαση στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών

συστημάτων σε τοπικό επίπεδο.

Στην Κύπρο, μέσα από το Πρόγραμμα «ΘΑλΕΙΑ

2021–2027», έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί

σημαντικά έργα που προωθούν τη βιώσιμη

ενέργεια, καθιστώντας την ηλιακή ενέργεια ένα

από τα βασικά εργαλεία για τον εκσυγχρονισμό

του ενεργειακού χάρτη της χώρας.

24 EconomyToday

ΤΟ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΌ

ΠΆΡΚΟ

«ΦΑΕΘΩΝ» ΤΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΊΟΥ

ΚΎΠΡΟΥ

ΦΙΛΟΔΟΞΕΊ ΝΑ

ΚΑΛΎΠΤΕΙ ΤΟ 30%

ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΏΝ

ΑΝΑΓΚΏΝ ΤΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΊΟΥ

ΤΙ ΠΡΟΣΦΈΡΟΥΝ ΤΑ

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ;

Η απουσία επαρκών και σύγχρονων ενεργειακών

λύσεων αποτελεί μια υπαρκτή και πιεστική

πραγματικότητα για το νησί. Πολλά από τα

συστήματα που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι

ενεργειακά αναποτελεσματικά, τεχνολογικά

απαρχαιωμένα και συχνά επιβαρυντικά για τον

τελικό καταναλωτή σε οικονομικό επίπεδο.

Απέναντι σε αυτή την πρόκληση, τα φωτοβολταϊκά

συστήματα προσφέρουν μια δυναμική και βιώσιμη

εναλλακτική. Παράγουν καθαρή, ανανεώσιμη

ενέργεια και συμβάλλουν στη μείωση της

εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα, περιορίζοντας

ακόμη την ανάγκη εισαγωγής ενέργειας. Αξιοποιούν

τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες της Κύπρου για

τη λειτουργία τους, ενώ προσφέρουν σημαντικά

οικονομικά οφέλη τόσο για τα νοικοκυριά και τις

επιχειρήσεις όσο και για τους δημόσιους φορείς.

Ωστόσο, παρότι αποτελούν ένα από τα βασικά

εργαλεία για την ενεργειακή μετάβαση σε

καθαρότερες μορφές ενέργειας, τα φωτοβολταϊκά

δεν είναι εντελώς απαλλαγμένα από προκλήσεις

και κινδύνους. Η αλόγιστη ή ανεξέλεγκτη

εγκατάστασή τους μπορεί να οδηγήσει σε

υπερκατανάλωση γης, αλλοίωση του φυσικού

τοπίου και καταστροφή τοπικών οικοσυστημάτων.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να εγκαθίστανται με

σχέδιο, περιβαλλοντικό σεβασμό και στρατηγική

προσέγγιση, ώστε να μην υπονομεύεται η

περιβαλλοντική ισορροπία.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΥΝΟΧΉΣ ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ

ΑΠΛΏΣ ΈΝΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΌΣ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΌΣ, ΑΛΛΆ ΜΙΑ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΉ ΔΎΝΑΜΗ ΑΛΛΑΓΉΣ

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ ΈΡΓΑ

ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ ΚΑΙ

Η ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΥΝΟΧΉΣ

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί

το φωτοβολταϊκό πάρκο «ΦΑΕΘΩΝ» του

Πανεπιστημίου Κύπρου, το οποίο βρίσκεται στο

τελικό στάδιο υλοποίησης. Το έργο αυτό φιλοδοξεί

να καλύπτει το 30% των ενεργειακών αναγκών

του πανεπιστημίου. Πρόκειται για μια

επένδυση που όχι μόνο μειώνει το

ενεργειακό αποτύπωμα τού ιδρύματος,

αλλά ενισχύει και την ερευνητική

καινοτομία στον τομέα της πράσινης

ενέργειας.

Αντίστοιχα, στον Δήμο Αραδίππου,

έχει τεθεί σε εφαρμογή έργο για

τη δημιουργία φωτοβολταϊκού

πάρκου, με στόχο την

αξιοποίηση της ηλιακής

ενέργειας για την κάλυψη

των αναγκών δημοτικών υποδομών.

Το έργο προωθείται στο πλαίσιο της

ολοκληρωμένης στρατηγικής του δήμου

για πράσινη ανάπτυξη, με σημαντική

στήριξη από την Πολιτική Συνοχής.

Η στροφή προς τις ΑΠΕ αγγίζει

και τον οικιακό τομέα, μέσα από το

Σχέδιο «Εξοικονομώ- Αναβαθμίζω τις

κατοικίες», το οποίο υποστηρίζεται από

το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής

Ανάπτυξης. Το πρόγραμμα δίνει

οικονομικά κίνητρα για την ενεργειακή αναβάθμιση

κατοικιών και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών

συστημάτων σε ιδιωτικά σπίτια, προσφέροντας

λύσεις που μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας

και το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της εκπαίδευσης,

υλοποιείται η δημιουργία σχολείων μηδενικής

κατανάλωσης ενέργειας, μέσω μεγάλης κλίμακας

ενεργειακών αναβαθμίσεων σε σχολικά

κτήρια. Με την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών

συστημάτων, νέες μονώσεις και ενεργειακά

αποδοτικά συστήματα, τα σχολεία γίνονται

πρότυπα βιωσιμότητας, μειώνοντας τις εκπομπές

και εκπαιδεύοντας τις νέες γενιές στις αρχές της

πράσινης ανάπτυξης.

Σημαντική είναι και η προσπάθεια του

Πανεπιστημίου Κύπρου για πράσινη και έξυπνη

διαχείριση ενέργειας, μέσα από το φωτοβολταϊκό

πάρκο «Απόλλων».

Όλα αυτά τα παραδείγματα αποδεικνύουν ότι

η Πολιτική Συνοχής δεν είναι απλώς ένας

χρηματοδοτικός μηχανισμός, αλλά μια

ουσιαστική δύναμη αλλαγής. Μέσω του

προγράμματος ΘΑλΕΙΑ, η Κύπρος προχωρά

σταθερά προς έναν πιο καθαρό, πράσινο

και βιώσιμο ενεργειακό μέλλον

επενδύοντας στην καινοτομία, τον

εκσυγχρονισμό του ενεργειακού

χάρτη της χώρας και σε μια

πιο βιώσιμη ανάπτυξη.

Το άρθρο αποτελεί μέρος της εκστρατείας

ενημέρωσης «Cohesion4(E)U», η οποία

αποσκοπεί στην ενίσχυση της διάδοσης

πληροφοριών για την Πολιτική Συνοχής

της Ε.Ε. στην Κύπρο. Η εκστρατεία υλοποιείται

από το Sigmalive και το Συγκρότημα

ΔΙΑΣ, με συγχρηματοδότηση από την

Ευρωπαϊκή Ένωση.

EconomyToday 25


ΜΕ ΠΡΟΣΉΛΩΣΗ ΣΤΗ ΝΈΑ ΕΠΟΧΉ

ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΉΣ

ΑΓΟΡΆΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΎ

Μέσα από τα φωτοβολταϊκά πάρκα που έχει αναπτύξει

και διαχειρίζεται, η Bioland Energy Group ενισχύει τη

βιώσιμη παραγωγή και προμηθεύει φθηνότερο ρεύμα σε

επιχειρηματικούς καταναλωτές, ενώ προετοιμάζεται να

εξυπηρετήσει και νοικοκυριά μέσα από το επικείμενο

άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού.

Μετρώντας αισίως δεκατέσσερα χρόνια

επιτυχούς παρουσίας στον τομέα των

Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ)

και αξιοποιώντας την υψηλή τεχνογνωσία

των στελεχών της και τις επενδύσεις

της στην Έρευνα και την Καινοτομία (R&D) στον

κλάδο, η Bioland Energy Group Ltd αποτελεί μια από τις

μεγαλύτερες και ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες

ενέργειας στην Κύπρο. Με επίκεντρο τα πλέον σύγχρονα

φωτοβολταϊκά συστήματα, η Bioland δημιουργεί λύσεις

που μειώνουν το ενεργειακό κόστος και ενισχύουν τη

βιωσιμότητα σε επιχειρήσεις, νοικοκυριά και αγροτικές

περιοχές. Η εταιρεία σχεδιάζει, υλοποιεί και διαχειρίζεται

μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά πάρκα σε όλη την

Κύπρο, αξιοποιώντας την παραγόμενη από αυτά πράσινη

ενέργεια, παρέχοντας ηλεκτρικό ρεύμα σε επιχειρηματικούς

καταναλωτές. Στο πελατολόγιό της περιλαμβάνονται

μεγάλα και γνωστά ονόματα του εμπορικού και

βιομηχανικού κόσμου, απ’ όλο το φάσμα της οικονομίας

του τόπου, επιχειρήσεις οι οποίες επωφελούνται από τις

ελκυστικές διατιμήσεις που προσφέρει η Bioland, μειώνοντας

σημαντικά το ενεργειακό τους κόστος. Ενόψει και

του επικείμενου ανοίγματος της Ανταγωνιστικής Αγοράς

Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ) την 1η Οκτωβρίου 2025, η εταιρεία

ετοιμάζεται να υποδεχθεί και τους οικιακούς καταναλωτές,

παρέχοντάς τους ελκυστικά και ευέλικτα πακέτα

φθηνότερης οικιακής ηλεκτρικής ενέργειας εστιασμένα

και προσαρμοσμένα στις ανάγκες των νοικοκυριών.

26 EconomyToday

Η BIOLAND

ΔΙΑΘΈΤΕΙ

ΠΈΡΑΝ ΤΩΝ 60

Φ/Β ΠΆΡΚΩΝ,

ΔΙΑΧΕΙΡΊΖΕΤΑΙ

ΠΈΡΑΝ ΤΩΝ

30 ΆΛΛΩΝ

ΑΝΕΞΆΡΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΩΓΏΝ

ΚΑΙ ΕΦΟΔΙΆΖΕΙ

ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ ΜΕ

«ΠΡΆΣΙΝΟ»

ΡΕΎΜΑ ΣΕ

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΈΣ

ΤΙΜΈΣ

ΑΝΑΜΈΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΆΝΟΙΓΜΑ

ΤΗΣ ΑΑΗ

Το άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού

αποτελεί ένα κρίσιμο ορόσημο για τα ενεργειακά δρώμενα

του τόπου και καθοριστικό βήμα για τη διαμόρφωση

ενός πιο δίκαιου και ανταγωνιστικού ενεργειακού

περιβάλλοντος, στο οποίο οι πολίτες θα μπορούν να

επιλέγουν τον προμηθευτή της αρεσκείας τους με βάση

την τιμή, την ποιότητα και την πηγή ενέργειας.

Πάγια θέση της Bioland είναι πως η απελευθέρωση της

αγοράς ηλεκτρισμού και η υγιής λειτουργία της, μπορεί

να οδηγήσει σταδιακά σε ουσιαστική μείωση στο κόστος

ηλεκτρισμού, μέσω της ενίσχυσης της ιδιωτικής επενδυτικής

πρωτοβουλίας, της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών

και της ενθάρρυνσης καινοτόμων επιχειρηματικών

μοντέλων. Κομβικό ρόλο, προς αυτή την κατεύθυνση,

θα διαδραματίσει η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ στο

ενεργειακό μείγμα, σε συνδυασμό με την εισαγωγή αποδοτικότερων

μηχανισμών αποθήκευσης και διαχείρισης

ενέργειας.

ΙΣΧΥΡΌ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΌ ΑΠΟΤΎΠΩ-

ΜΑ ΜΕ ΕΠΊΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΉΛΙΟ

Στον πυρήνα των δραστηριοτήτων της Bioland βρίσκεται

η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας μέσω του μεγάλου

δικτύου φωτοβολταϊκών πάρκων που έχει αναπτύξει.

Η εταιρεία διαθέτει σήμερα περισσότερα από 60

φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 76 MWp που

είναι συνδεδεμένα στο εθνικό δίκτυο, διαχειρίζεται

περισσότερα από 30 άλλων ανεξάρτητων παραγωγών,

ενώ επεξεργάζεται μελέτες για ακόμα 157 νέα πάρκα,

με στόχο την προσθήκη 342 MWp στο ενεργειακό της

χαρτοφυλάκιο. Ανάμεσα στις περιοχές όπου δραστηριοποιείται

ενεργά περιλαμβάνονται η Αραδίππου, η

Κοφίνου, το Αλεθρικό, η Δρομολαξιά, ο Κουτραφάς και

πολλές άλλες κοινότητες.

Ένα από τα πλέον καινοτόμα βήματα της Bioland, ήταν η

πρόσφατη συμφωνία με τον Δήμο Αραδίππου: Οι δύο

πλευρές υπέγραψαν το πρώτο συμβόλαιο στην Κύπρο

που αφορά προμήθεια και πώληση ηλεκτρικής ενέργειας

από Ανεξάρτητο Προμηθευτή Ηλεκτρικής Ενέργειας

προς Δήμο, μια συμφωνία σταθμός που αποτυπώνει την

προοπτική της αγοράς και την ετοιμότητα των φορέων

για τη νέα εποχή.

Παράλληλα, η εταιρεία δρομολογεί την ενσωμάτωση

συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) στα

φωτοβολταϊκά της πάρκα ώστε να επιτυγχάνεται διεύρυνση

του χρόνου αξιοποίησής της.

Επιπλέον, η Bioland ασχολείται με την τοποθέτηση

φωτοβολταϊκών συστημάτων σε οικιακά και εμπορικά

ακίνητα. Μέχρι στιγμής έχει εγκαταστήσει περισσότερα

από 3.000 φωτοβολταϊκά συστήματα, εξυπηρετώντας

τόσο οικογένειες όσο και επιχειρήσεις που επιθυμούν να

παράγουν πράσινη ενέργεια, εξασφαλίζοντας χαμηλότερες

διατιμήσεις ρεύματος.

ΑΓΡΟΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΆ: ΜΙΑ

ΔΙΠΛΉ ΕΠΈΝΔΥΣΗ ΓΙΑ ΓΗ ΚΑΙ

ΕΝΈΡΓΕΙΑ

Αναγνωρίζοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει

ο αγροτικός τομέας, η Bioland πρωτοστατεί και στην

ανάπτυξη αγροφωτοβολταϊκών συστημάτων, μια

καινοτόμο τεχνολογία που συνδυάζει την παραγωγή

ενέργειας με την απρόσκοπτη καλλιέργεια της γεωργικής

γης. Τα αγροφωτοβολταϊκά συστήματα εγκαθίστανται

σε γεωργικές εκτάσεις, παράγοντας ενέργεια από τον

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΉ

ΜΑΣ ΔΈΣΜΕΥΣΗ:

ΝΑ ΔΏΣΟΥΜΕ

ΠΡΌΣΒΑΣΗ ΣΕ

ΦΘΗΝΉ, ΚΑΘΑΡΉ

ΕΝΈΡΓΕΙΑ ΣΕ ΚΆΘΕ

ΓΩΝΙΆ ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ

ήλιο και επιτρέποντας, παράλληλα, στους γεωργούς να

καλλιεργούν ανεμπόδιστα τη γη τους.

Τα εν λόγω συστήματα προσφέρουν πολλαπλά πλεονεκτήματα

για τη γεωργία και τους ίδιους τους αγρότες,

καθώς μεταξύ άλλων παγιδεύουν την υγρασία που

απελευθερώνεται από τις καλλιέργειες, μειώνοντας τις

ανάγκες σε νερό άρδευσης, ενώ ταυτόχρονα προστατεύουν

τις καλλιέργειες από ακραία καιρικά φαινόμενα,

όπως χαλαζοπτώσεις, παγετό και υψηλές θερμοκρασίες.

Η χρήση τους συνεπάγεται, επίσης, λιγότερα έξοδα

για τους γεωργούς, μείωση στο κόστος κατανάλωσης

καυσίμων για άρδευση και το κόστος συντήρησης και

αυξημένη ανθεκτικότητα στις καλλιέργειες, ενώ, ταυτόχρονα,

προσφέρουν ένα επιπλέον εισόδημα στους

καλλιεργητές. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα διαδεδομένη,

σε χώρες της Ε.Ε. πρακτική η οποία υιοθετείται

σταδιακά και στην Κύπρο με την καθοριστική συμβολή

της Bioland.

ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΚΑΙ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ ΥΠΕΥΘΥΝΌΤΗΤΑ

Πιστή στη φιλοσοφία και στο όραμά της για ένα πράσινο

και βιώσιμο ενεργειακό μέλλον, η Bioland επενδύει

συστηματικά στην Έρευνα και Καινοτομία (R&D), ενώ

παράλληλα ενσωματώνει βέλτιστες πρακτικές κυκλικής

οικονομίας στις δραστηριότητές της. Οι ενεργειακές της

υποδομές χαρακτηρίζονται από μηδενικές εκπομπές

αερίων του θερμοκηπίου, ενώ στο πλαίσιο της πολιτικής

Εταιρικής Κοινωνικής της Ευθύνης, η εταιρεία

διοργανώνει διάφορες περιβαλλοντικές δράσεις, όπως

καθαρισμούς παραλιών και εγκατάσταση φωλιών ανθρωποπουλιών

σε διάφορες περιοχές, ενισχύοντας τη

βιοποικιλότητα και περιορίζοντας την ανάγκη για χημική

καταπολέμηση των τρωκτικών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Bioland εργοδοτεί προσωπικό

πέραν των 200 ατόμων, μεγάλο ποσοστό των

οποίων διαθέτει υψηλό επιστημονικό υπόβαθρο, με

εξειδίκευση στον ενεργειακό σχεδιασμό και τις ΑΠΕ,

ενισχύοντας το επιστημονικό της δυναμικό και την

τεχνολογική της υπεροχή.

ΣΎΜΜΑΧΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ

ΜΕΤΆΒΑΣΗ

Με στρατηγική προσήλωση στην αξιοποίηση της ηλιακής

ενέργειας και με συνεχείς επενδύσεις σε τεχνολογία,

ανθρώπινο δυναμικό και βιωσιμότητα, η Bioland

Energy Group αποδεικνύει έμπρακτα ότι η Κύπρος

διαθέτει τη γνώση, τις υποδομές και τη βούληση να

προχωρήσει αποφασιστικά στην πράσινη μετάβαση.

Με «όπλο» τη δυνατότητά της να παράγει πράσινη

ενέργεια, η Bioland οδηγεί τη χώρα μας στη νέα εποχή,

με συνέπεια, τεχνογνωσία και όραμα.

Στοιχεία Επικοινωνίας

Λεωφόρος Ελευθερίας 3, Λάρνακα 7102

Τηλ: 24505050, Φαξ: 24 534775

Email: info@biolandenergy.com

Website: www.biolandenergy.com

EconomyToday 27


Η ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΊΑ ΠΊΣΩ

ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ

ΑΥΤΟΝΟΜΊΑ

Πρωτοπόρος στον τομέα των φωτοβολταϊκών

συστημάτων, η Ergo Energy οδηγεί την ενεργειακή

μετάβαση με τεχνογνωσία, καινοτομία και

ολοκληρωμένες λύσεις από το 2010.

Η

ενεργειακή μετάβαση της Κύπρου δεν

είναι απλώς ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο

αλλά είναι επιτακτική ανάγκη. Με την

πολυετή εμπειρία της, την ισχυρή τεχνική

ομάδα και τον στρατηγικό της ρόλο

στην αγορά, η Ergo Energy, μέλος του Ομίλου Ergo

Home και της CNS Group, αποτελεί τον πιο αξιόπιστο

συνεργάτη στον σχεδιασμό, εγκατάσταση και συντήρηση

φωτοβολταϊκών συστημάτων στη χώρα. Από μικρές

οικιακές εφαρμογές έως έργα 170MWp συνολικής

ισχύος, η εταιρεία προσφέρει λύσεις υψηλής ποιότητας,

τεχνολογίας και ενεργειακής αποδοτικότητας, πάντα με

επίκεντρο την καινοτομία και τη βιωσιμότητα.

Παρά τις προκλήσεις του δικτύου και τις πρόσφατες

περικοπές ενέργειας, η Ergo Energy επενδύει ενεργά

σε έξυπνες λύσεις αποθήκευσης, δίνοντας στους καταναλωτές

τη δυνατότητα ενεργειακής αυτονομίας και

ενίσχυσης του εθνικού στόχου για πράσινη ενέργεια.

ΠΡΩΤΟΠΌΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΉ

ΑΓΟΡΆ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΏΝ

ΑΠΌ ΤΟ 2010

Η Ergo Energy, μέλος του Ομίλου Ergo Home και CNS

Group, από το 2010, δραστηριοποιείται στον τομέα

των φωτοβολταϊκών συστημάτων και έχει καταστεί η

κορυφαία εταιρεία σχεδιασμού, προμήθειας, κατασκευής,

λειτουργίας και συντήρησης φωτοβολταϊκών

συστημάτων στην κυπριακή αγορά. Διαθέτοντας μια

ομάδα πέραν των 30 εξειδικευμένων μηχανικών και

συνολικού προσωπικού πέραν των 50 ατόμων, αλλά

και την εμπειρία συνολικής εγκατεστημένης ισχύος των

170MWp, σε μεγάλα εμπορικά φωτοβολταϊκά πάρκα

που έχουν σκοπό τους την ένταξη στην Ελεύθερη

28 EconomyToday

Η ΠΡΏΤΗ

ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗ

ΣΥΣΤΉΜΑΤΟΣ

ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗΣ

ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ

ΕΝΩΜΈΝΟΥ ΜΕ

NET BILLING ΣΤΗΝ

ΚΎΠΡΟ ΦΈΡΕΙ ΤΗΝ

ΥΠΟΓΡΑΦΉ ΤΗΣ

ERGO ENERGY

Αγορά Ηλεκτρισμού, εγκαταστάσεις Νet-Billing για επιχειρήσεις,

καθώς και οικιστικά Νet-Metering συστήματα,

είναι σε θέση να προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις

κάθε μεγέθους, αρχίζοντας από τη μελέτη μέχρι και την

υλοποίησή της, καθώς και τη συνεχή παρακολούθηση

της λειτουργίας ενός φωτοβολταϊκού συστήματος.

ΑΞΙΟΠΙΣΤΊΑ, ΜΕΛΈΤΗ ΚΑΙ

ΠΟΙΌΤΗΤΑ: ΤΟ ΤΡΊΠΤΥΧΟ

ΚΆΘΕ ΕΠΙΤΥΧΗΜΈΝΗΣ

ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗΣ

Η εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος αποτελεί

μια σημαντική επένδυση που απαιτεί προσεκτικό

σχεδιασμό και κατανόηση των απαραίτητων διαδικασιών.

Πριν από οποιαδήποτε εγκατάσταση, είναι απαραίτητη

η διεξαγωγή λεπτομερούς μελέτης σκοπιμότητας

που περιλαμβάνει την αξιολόγηση της κατανάλωσης

ηλεκτρικής ενέργειας των τελευταίων δώδεκα μηνών,

την ανάλυση του προσανατολισμού και της κλίσης της

στέγης, καθώς και τον έλεγχο για πιθανές σκιές από

φυσικά ή μηχανικά εμπόδια. Η στατική επάρκεια της

στέγης πρέπει επίσης να επιβεβαιωθεί από πιστοποιημένο

μηχανικό. Στην Κύπρο, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών

συστημάτων διέπεται από συγκεκριμένο

νομοθετικό πλαίσιο. Η σύνδεση με το δίκτυο της ΑΗΚ

απαιτεί υποβολή αίτησης και έγκριση από τον Διαχειριστή

του δικτύου, διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει

μερικές βδομάδες.

Η επιλογή ποιοτικού εξοπλισμού είναι κρίσιμη για

τη μακροπρόθεσμη απόδοση του συστήματος. Τα

φωτοβολταϊκά πλαίσια πρέπει να διαθέτουν διεθνείς

πιστοποιήσεις και να προσφέρουν κατασκευαστική εγγύηση

τουλάχιστον δώδεκα ετών, ενώ οι μετατροπείς

τάσης πρέπει να είναι συμβατοί με τις προδιαγραφές

του κυπριακού δικτύου. Η ηλεκτρολογική σύνδεση

πραγματοποιείται από πιστοποιημένους ηλεκτρολόγους

σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ΗΜΥ. Μετά την ολοκλήρωση

της εγκατάστασης, πραγματοποιείται επιθεώρηση

από την ΑΗΚ για την επιβεβαίωση της συμμόρφωσης

με τα τεχνικά πρότυπα. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα

απαιτούν ελάχιστη συντήρηση σε σύγκριση με την

εξοικονόμηση που προσφέρουν.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΊΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ

ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΜΕ ΈΞΥΠΝΕΣ

ΛΎΣΕΙΣ ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗΣ

Η Ergo Energy αντιλαμβάνεται πλήρως τις ανησυχίες

που έχουν δημιουργηθεί από τις πρόσφατες περικοπές

ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα. Ωστόσο,

θεωρούμε ότι αυτή η πρόκληση αποτελεί ευκαιρία για

την ανάπτυξη πιο έξυπνων και βιώσιμων λύσεων. Είναι

σημαντικό να κατανοήσουμε ότι οι περικοπές αποτελούν

προσωρινό μέτρο που οφείλεται στους περιορισμούς

του δικτύου και όχι στην αναποτελεσματικότητα

της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας. Η Κύπρος, ως νησί

που είναι σε ενεργειακή απομόνωση, αντιμετωπίζει μοναδικές

προκλήσεις στη διαχείριση της ενεργειακής της

ισορροπίας. Η λύση βρίσκεται στην ανάπτυξη ολοκλη-

ρωμένων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Στην Ergo Energy, επενδύουμε σε προηγμένες τεχνολογίες

μπαταριών που επιτρέπουν στους καταναλωτές

να αποθηκεύουν την παραγόμενη ενέργεια ώστε να την

αποθηκεύουν και να τη χρησιμοποιούν όταν χρειάζεται,

ανεξάρτητα από τις συνθήκες του δικτύου. Είμαστε η

πρώτη εταιρεία που ολοκληρώσαμε την εγκατάσταση

συστήματος αποθήκευσης ενωμένο σε φωτοβολταϊκό

σύστημα net billing του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Για τους οικιακούς και μικρούς εμπορικούς καταναλωτές,

προτείνουμε υβριδικά συστήματα που συνδυάζουν

φωτοβολταϊκά πάνελ με συστήματα αποθήκευσης.

Αυτή η προσέγγιση εξασφαλίζει ενεργειακή αυτονομία

και μειώνει την εξάρτηση από το δίκτυο, ενώ ταυτόχρονα

συμβάλλει στη σταθερότητα του ενεργειακού

συστήματος της χώρας.

Η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου καθιστά ακόμη

πιο επιτακτική την ανάγκη για ενεργειακή αυτάρκεια. Τα

φωτοβολταϊκά συστήματα παραμένουν η πιο βιώσιμη

και οικονομικά αποδοτική λύση για την επίτευξη αυτού

του στόχου. Με την κατάλληλη τεχνολογική υποστήριξη

και στρατηγικό σχεδιασμό, μπορούμε να μετατρέψουμε

αυτή την πρόκληση σε ευκαιρία για ενεργειακή

ανεξαρτησία.

ΤΑ ΚΡΑΤΙΚΆ ΣΧΈΔΙΑ

ΜΕΙΏΝΟΥΝ ΈΩΣ ΚΑΙ

30% ΤΟ ΚΌΣΤΟΣ

ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗΣ

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΏΝ –

Η ΔΙΕΎΡΥΝΣΗ ΤΩΝ

ΚΙΝΉΤΡΩΝ ΕΊΝΑΙ

ΤΟ ΕΠΌΜΕΝΟ ΒΉΜΑ

ΤΑ ΚΡΑΤΙΚΆ ΣΧΈΔΙΑ

ΚΙΝΉΤΡΩΝ ΚΑΙ Η ΑΝΆΓΚΗ

ΓΙΑ ΕΠΌΜΕΝΟ ΒΉΜΑ

Η Ergo Energy παρακολουθεί στενά και αξιολογεί

θετικά τα κρατικά σχέδια κινήτρων και χορηγιών που

έχουν εφαρμοστεί για την προώθηση των φωτοβολταϊκών

συστημάτων. Τα υφιστάμενα προγράμματα έχουν

συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη του κλάδου και στη

μείωση του κόστους εγκατάστασης κατά 30-50%.

Τα τρέχοντα κρατικά κίνητρα έχουν επιτύχει σημαντική

μείωση του αρχικού κόστους επένδυσης, απλοποίηση

των διαδικασιών αίτησης, μείωση των χρόνων έγκρισης

και αύξηση της υιοθέτησης φωτοβολταϊκών από χαμηλές

και μεσαίες εισοδηματικές κατηγορίες. Ωστόσο, αναγνωρίζουμε

ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης που θα

μπορούσαν να διευρύνουν την πρόσβαση σε περισσότερες

κατηγορίες καταναλωτών και να επιταχύνουν την

ενεργειακή μετάβαση της χώρας.

Η εισαγωγή επιχορηγήσεων για την εγκατάσταση

συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε νοικοκυριά και

επιχειρήσεις αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ολοκλήρωση

της ενεργειακής μετάβασης. Προτείνουμε επιχορήγηση

100% του κόστους εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης

σε οικιακούς καταναλωτές, όπως έχει άλλωστε

εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες της Ε.Ε. Η ενίσχυση των

κινήτρων για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα

στους τομείς της εστίασης, του λιανεμπορίου και των

υπηρεσιών, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Οι

εμπορικές εγκαταστάσεις παρουσιάζουν υψηλή κατανάλωση

ενέργειας κατά τις ημερήσιες ώρες, γεγονός

που επιτρέπει την άμεση αξιοποίηση της παραγόμενης

φωτοβολταϊκής ενέργειας. Παράλληλα, προσφέρουν

σημαντικό δυναμικό εξοικονόμησης κόστους, δυνατότητα

εγκατάστασης μεγαλύτερων συστημάτων και πολλαπλασιαστικά

οφέλη στην τοπική οικονομία.

ΑΠΛΟΠΟΊΗΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΏΝ

ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΉ ΓΙΑ

ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗΣ

Η πολυπλοκότητα των διαδικασιών αδειοδότησης

αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στην ταχεία ανάπτυξη φωτοβολταϊκών

έργων. Οι χρόνοι έγκρισης παραμένουν

εκτεταμένοι, ιδιαίτερα για μεγάλα έργα, ενώ η έλλειψη

συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων δημιουργεί

καθυστερήσεις.

Επιπλέον, το ρυθμιστικό και τεχνικό πλαίσιο για τα

συστήματα αποθήκευσης ενέργειας δεν έχει ακόμη

ωριμάσει πλήρως, δημιουργώντας αβεβαιότητα για

τους επενδυτές. Η έλλειψη οικονομικά βιώσιμων

λύσεων αποθήκευσης ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα

περιόριζε μέχρι σήμερα τη δυνατότητα μεγιστοποίησης

της αξιοποίησης της τεχνολογίας των ΑΠΕ κάτι που

σταδιακά φαίνεται να αλλάζει. Η εισαγωγή ειδικών

κινήτρων και η εισαγωγή κεντρικών συστημάτων αποθήκευσης

σε επίπεδο δικτύου αποτελούν επιπρόσθετες

προκλήσεις που θα δώσουν και ουσιαστικές λύσεις εάν

επιτευχθούν σύντομα.

www.ergoenergy.com.cy

Θεσσαλονίκης 14, Βιομηχανική Περιοχή

Εργατών, 2643

77777019, 22 505404

energy.sales@ergohomegroup.com

Ακολουθήστε μας: Facebook / Instagram / Youtube

EconomyToday 29


ΠΡΩΤΟΠΌΡΟΣ ΣΤΗΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΕΞΈΛΙΞΗ

ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ

Ο Όμιλος Green Energy ηγείται της ενεργειακής

εξέλιξης της Κύπρου με αξιόπιστες λύσεις,

τεχνολογική υπεροχή και ουσιαστική καθοδήγηση

στην πράσινη μετάβαση

Ο

Όμιλος Green Energy αποτελεί έναν από

τους πλέον καταξιωμένους παρόχους

Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην

Κύπρο, συνδυάζοντας την τεχνογνωσία,

την τεχνολογία αιχμής και την εξυπηρέτηση

πελατών με υψηλό αίσθημα ευθύνης. Με πορεία 20

ετών στην αγορά, εκ των οποίων τα τελευταία 10 με την

επωνυμία Green Energy Group, ο Όμιλος έχει συμβάλει

ουσιαστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη, προσφέροντας

ολοκληρωμένες λύσεις σε οικιακούς, εμπορικούς και

βιομηχανικούς πελάτες σε ολόκληρη την Κύπρο.

ΛΎΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΆΘΕ ΑΝΆΓΚΗ

Ο Όμιλος Green Energy προσφέρει ένα ευρύ φάσμα

ενεργειακών λύσεων που προσαρμόζονται στις

πραγματικές ανάγκες του κάθε πελάτη, συνδυάζοντας την

τεχνολογική και επιστημονική τεκμηρίωση με την εμπειρία

του στον τομέα των ΑΠΕ:

• Οικιακά πακέτα Φωτοβολταϊκών, γίνεται άμεση

εξοικονόμηση στην κατανάλωση ενέργειας και ταχεία

απόσβεση επένδυσης.

• Εμπορικά και βιομηχανικά πακέτα για επιχειρήσεις, με τα

σχέδια Νet-Βilling, επιτρέπουν σημαντική μείωση στην

κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο της

ΑΗΚ.

• Συστήματα φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, κατάλληλα

τόσο για οικιακή χρήση όσο και για επιχειρήσεις και

δημόσιους χώρους.

• Συμβόλαια τεχνικής υποστήριξης και συντήρησης, που

διασφαλίζουν τη βέλτιστη απόδοση και μακροχρόνια

λειτουργία κάθε εγκατάστασης.

• Συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, δίνουν τη λύση

στην λειτουργική απόδοση κάθε επιχείρησης.

• Ηλεκτρολογικές μελέτες για Φωτοβολταϊκά, ενεργειακές

30 EconomyToday

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ,

ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΌ

ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΊΑ,

ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΤΗ

ΜΌΝΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΉ

ΑΠΆΝΤΗΣΗ ΣΤΙΣ

ΔΙΑΚΥΜΆΝΣΕΙΣ

ΤΟΥ ΔΙΚΤΎΟΥ

μελέτες και συμβουλές, καθώς και τεχνοοικονομικές

μελέτες που ενισχύουν τη λήψη στρατηγικών

αποφάσεων.

• Συστήματα φωτισμού με Φ/Β πλαίσιο, για αυτόνομη

λειτουργία σε δημόσιους ή απομακρυσμένους χώρους.

• Αδειοδοτήσεις έργων, καθώς και μελέτη, σχεδιασμό,

διαχείριση και συντήρηση Φωτοβολταϊκών πάρκων.

Αξιοποιώντας τεχνολογίες αιχμής όπως έξυπνοι

μετατροπείς και προβλεπτικά εργαλεία ενεργειακής

ζήτησης, κάθε εγκατάσταση μετατρέπεται σε μια

ενεργειακά αποδοτική μονάδα με δυνατότητα

παρακολούθησης και ελέγχου από απόσταση.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗΣ:

ΑΠΌ ΤΗ ΜΕΛΈΤΗ ΣΤΗΝ

ΕΝΈΡΓΕΙΑ

Η εγκατάσταση ενός Φωτοβολταϊκού συστήματος

από τον Όμιλο Green Energy περιλαμβάνει μια πλήρη,

διαφανή και επαγγελματική διαδικασία:

1. Ανάλυση κατανάλωσης & τεχνοοικονομική μελέτη, για

τον εντοπισμό του βέλτιστου συστήματος.

2. Επίσκεψη στο χώρο, με στόχο την καταγραφή

σκιάσεων, προσανατολισμού και δυνατότητας

ενσωμάτωσης.

3. Σχεδιασμός της εγκατάστασης, προσαρμοσμένος στις

ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε ακινήτου.

4. Αδειοδότηση & διαχείριση αιτήσεων προς τις

αρμόδιες αρχές.

5. Εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία με έμφαση στην

ασφάλεια, την ταχύτητα και την ποιότητα υλικών.

6. Συνεχής παρακολούθηση & υποστήριξη, με online

monitoring και συντήρηση.

GREENCHARGE: ΚΑΙΝΟΤΟΜΊΑ

ΚΑΙ ΈΞΥΠΝΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΎΘΗΣΗ

Μέσω της ιδιόκτητης πλατφόρμας GreenCharge, η

διαδικασία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων γίνεται

εύκολη, γρήγορη και ασφαλής. Η διαχείριση των

ενεργειακών υποδομών απλοποιείται σημαντικά, ενώ

παρέχονται επιπλέον:

• Εύκολες και γρήγορες πληρωμές

• Συνδρομητικές υπηρεσίες και loyalty προγράμματα

• Άμεση τεχνική υποστήριξη

Με σταθερή επένδυση στην καινοτομία και την

τεχνολογική εξέλιξη, ο Όμιλος Green Energy

επιβεβαιώνει τη δέσμευσή του να προσφέρει λύσεις

που υπερβαίνουν τις παραδοσιακές υποδομές και

δημιουργούν νέα πρότυπα λειτουργίας στον τομέα της

ενέργειας.

ΧΟΡΗΓΊΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΟΤΉΣΕΙΣ:

ΚΑΘΟΔΉΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΊΗΣΗ

ΠΌΡΩΝ

Ο Όμιλος Green Energy παρέχει στους πελάτες του

πλήρη καθοδήγηση για την αξιοποίηση κρατικών σχεδίων

χορηγιών και επιδοτήσεων. Η εξειδικευμένη ομάδα

αναλαμβάνει:

• Την ενημέρωση για ενεργά σχέδια επιδότησης.

• Τη συμπλήρωση και υποβολή αιτήσεων.

• Την επικοινωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.

• Την παρακολούθηση της εξέλιξης κάθε αιτήματος.

Χάρη στη συστηματική υποστήριξη, πολίτες

και επιχειρήσεις εξασφαλίζουν την καλύτερη

δυνατή επιδότηση για το ενεργειακό τους έργο,

ελαχιστοποιώντας το αρχικό κόστος επένδυσης και

ενισχύοντας την απόδοση κεφαλαίου.

ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΈΣ

ΛΎΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

Η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, η αργή πρόοδος

στο ζήτημα της διασύνδεσης και η κορεσμένη υποδομή

του δικτύου διανομής αποτελούν σημαντικά εμπόδια

στην περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ. Ειδικά για μικρούς

οικιακούς και εμπορικούς καταναλωτές, οι πρόσφατες

περικοπές ενέργειας δημιούργησαν εύλογο σκεπτικισμό.

Ο Όμιλος Green Energy απαντά στην πρόκληση αυτή με

πρακτικές λύσεις:

• εγκατάσταση υβριδικών συστημάτων με δυνατότητα

αποθήκευσης,

• τεχνική αναβάθμιση εγκαταστάσεων με έξυπνους

μετρητές

• προσωποποιημένη συμβουλευτική για στρατηγική

ενεργειακή αυτονομία.

Η τεχνολογία, σε συνδυασμό με την εμπειρία, αποτελεί τη

μόνη ρεαλιστική απάντηση στις διακυμάνσεις του δικτύου

και στην έλλειψη σταθερότητας του ρυθμιστικού πλαισίου.

ΚΑΙΝΟΤΟΜΊΑ ΚΑΙ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΈΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΊΕΣ

Ο Όμιλος Green Energy επενδύει διαρκώς σε τεχνολογική

πρόοδο, αναγνωρίζοντας ότι η καινοτομία αποτελεί βασικό

μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης στον τομέα των Ανανεώσιμων

Πηγών Ενέργειας. Με σταθερό προσανατολισμό στη

βελτιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και τη

Ο ΌΜΙΛΟΣ

ΠΡΟΣΦΈΡΕΙ ΈΝΑ

ΕΥΡΎ ΦΆΣΜΑ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΏΝ

ΛΎΣΕΩΝ ΠΟΥ

ΠΡΟΣΑΡΜΌΖΟΝΤΑΙ

ΣΤΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΈΣ

ΑΝΆΓΚΕΣ ΤΟΥ

ΚΆΘΕ ΠΕΛΆΤΗ

μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, ο Όμιλος

υιοθετεί τις πιο σύγχρονες λύσεις, αξιοποιώντας

διεθνώς αναγνωρισμένων εταιρειών για την προμήθεια

εξοπλισμού υψηλών προδιαγραφών.

Μέσα από αυτές τις συνεργασίες και την τεχνολογική

υπεροχή, ο Όμιλος διασφαλίζει την ανώτερη απόδοση και

τη μακροχρόνια αξιοπιστία κάθε έργου, προσφέροντας

στους πελάτες της βιώσιμες και αποδοτικές ενεργειακές

λύσεις, πλήρως προσαρμοσμένες στις ανάγκες της

σύγχρονης εποχής.

ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΈΣ

ΤΗΣ ΑΓΟΡΆΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΎΡΙΟ

Παρά τις ρυθμιστικές καθυστερήσεις, η ζήτηση για

καθαρές μορφές ενέργειας στην Κύπρο παραμένει

αυξητική. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρατηρείται από

μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επαγγελματίες που

αναζητούν σταθερότητα στο ενεργειακό κόστος και

προβλεψιμότητα στις λειτουργίες τους.

Οι επόμενοι 12 μήνες προβλέπονται δυναμικοί, με

περαιτέρω ώθηση στις λύσεις αποθήκευσης, στην

ηλεκτροκίνηση και στην αξιοποίηση του AI. Η επιλογή

να ενσωματώσουμε το AI στις υπηρεσίες μας δεν

αφορά μόνο τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Αφορά

το όραμά μας για ένα βιώσιμο και ανθεκτικό ενεργειακό

μοντέλο, με δυνατότητα πρόβλεψης και προσαρμογής,

που ενδυναμώνει την κοινωνία, τον καταναλωτή και τις

μελλοντικές γενιές.

Ο Όμιλος Green Energy δηλώνει έτοιμος να ηγηθεί

αυτής της μετάβασης με τεχνογνωσία, υπευθυνότητα και

ξεκάθαρη στρατηγική.

Νίκου Παττίχη 107Β, 3070 Λεμεσός, Κύπρος

Melford Tower, Λεωφ. Αρχ. Μακαρίου Γ’, 4ος Όροφος,

3027 Λεμεσός, Κύπρος

+357 25 734800

info@greenenergy.com.cy

www.greenenergy.com.cy

Facebook / Instagram: @GreenEnergyGroup

EconomyToday 31

ΘΕΜΑ

32 EconomyToday

ΡΊΧΝΕΙ ΤΑΧΎΤΗΤΑ

Ο ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΌΣ,

«ΚΌΛΛΗΣΕ» ΣΤΑ ΎΨΗ

ΤΟ ΚΌΣΤΟΣ ΖΩΉΣ

Κοστίζουν ακριβά βασικά αγαθά,

όπως τρόφιμα, στέγαση και ενέργεια –

Συμβαδίζουν οι μισθοί;

ΤΗΣ ΜΑΡΊΑΣ ΚΑΡΑΐΣΚΟΥ

Ρίχνει ταχύτητα ο πληθωρισμός στην

Κύπρο, με τους δύο τελευταίους μήνες

να καταγράφει αρνητικό πρόσημο

και συγκεκριμένα -0,25% τον Μάιο και

-0,4% τον Ιούνιο, σύμφωνα με τη Στατιστική

Υπηρεσία. Οι τιμές ωστόσο, σε βασικά αγαθά

και υπηρεσίες υψηλής, όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια

και η στέγαση, παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Το

γεγονός αυτό, συνεχίζει να ασκεί έντονες πιέσεις

στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, καθώς

πρόκειται για κατηγορίες που επηρεάζουν άμεσα το

διαθέσιμο μηνιαίο εισόδημα και διαμορφώνουν την

καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Το περίπλοκο οικονομικό τοπίο αναλύουν στο περιοδικό

Economy Today οι οικονομολόγοι Γιάννης

Τελώνης και Μάριος Κληρίδης, οι οποίοι επισημαίνουν

ότι, ο πληθωρισμός που ξεκίνησε από το

2021 παραμένει και δεν παρατηρούνται ουσιαστικές

μειώσεις στις τιμές που να είναι αισθητές. Το ερώτημα

που προκύπτει είναι αν τα εισοδήματα αυξάνονται

επαρκώς ώστε να καλύψουν το κόστος ζωής, με τους

ειδικούς να κάνουν λόγο για ανάγκη προσαρμογής των

μισθών στην Κύπρο, ειδικότερα στον ιδιωτικό τομέα.

Σημειώνεται ότι, τα της Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν

ότι τέσσερις στους 10 εργαζόμενους αμείβονται με

μεικτό μηνιαίο μισθό έως 1.500 ευρώ.

Τις τιμές των τροφίμων, σχολιάζει επίσης στο Economy

Today και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καναλωτών,

Μάριος Δρουσιώτης. Σύμφωνα με τον κ. Δρουσιώτη,

η γενική εντύπωση που έχουν οι καταναλωτές, είναι

ότι οι τιμές έχουν σταθεροποιηθεί, αλλά στα υψηλά

επίπεδα που έχουν φθάσει, χωρίς σημάδια μείωσης.

Τονίζει δε, πως οι τιμές δεν παρέμειναν σε υψηλά

επίπεδα μόνο στα τρόφιμα αλλά και σε όλα τα προϊόντα

και τις υπηρεσίες.

EconomyToday 33

ΘΕΜΑ

«ΜΑΣ ΈΜΕΙΝΑΝ»

ΟΙ ΑΥΞΉΣΕΙΣ ΤΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΊΩΝ 18

ΜΗΝΏΝ

Ο οικονομολόγος Γιάννης Τελώνης

επισημαίνει ότι, ο αποπληθωρισμός

που καταγράφηκε

τους τελευταίους δύο μήνες, δεν

αποτυπώνει την πραγματικότητα

που αισθάνεται ο μέσος πολίτης,

καθώς η μέτρηση περιλαμβάνει ένα

ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών,

μεταξύ τους και τα καύσιμα των οποίων οι τιμές

τους προηγούμενους μήνες είχαν υποχωρήσει.

«Μετά τα καύσιμα, ο αποπληθωρισμός έρχεται κυρίως

από αγορές χαμηλής συχνότητας και αυτός είναι ο

λόγος που δεν είναι αισθητός. Για παράδειγμα, προέρχεται

από είδη επίπλων, τηλεοράσεις, τα οποία οι

πολίτες δεν αγοράζουν συχνά. Αντίθετα, στις αγορές

υψηλής συχνότητας, όπως τα τρόφιμα, οι υπηρεσίες

και οι τουριστικές υπηρεσίες, παραμένουν σε υψηλά

επίπεδα οι τιμές, γεγονός που εξηγεί γιατί ο αποπληθωρισμός

δεν γίνεται αντιληπτός στην καθημερινότητα

των πολιτών», διευκρίνισε.

Όσον αφορά τις αυξήσεις τιμών που είχαμε τους

τελευταίους 18 μήνες, αυτές, όπως επισήμανε ο κ.

Τελώνης, παρέμειναν στην οικονομία.

«Στην Κύπρο έχουμε πληθωρισμό στα τρόφιμα, στην

ενέργεια και στη στέγαση. Το κάθε ένα έχει την εξήγησή

του. Για παράδειγμα, στα τρόφιμα, ο πληθωρισμός

είναι κυρίως εισαγόμενος και είχαμε και την ανομβρία

που κυρίως κτύπησε τα τοπικά προϊόντα», ανέφερε ο

ΓΙΆΝΝΗΣ

ΤΕΛΏΝΗΣ

ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

ΈΧΟΥΜΕ

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΌ

ΣΤΑ ΤΡΌΦΙΜΑ,

ΣΤΗΝ ΕΝΈΡΓΕΙΑ

ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΤΈΓΑΣΗ

οικονομολόγος Γιάννης Τελώνης.

Σε ό,τι αφορά το κόστος ηλεκτρικού ρεύματος, υπενθυμίζεται

ότι, η Κύπρος έχει τις δεύτερες πιο υψηλές

τιμές στην Ε.Ε., σε σχέση με την αγοραστική δύναμη

των καταναλωτών, σύμφωνα με την Eurostat.

«Το να μειώνεται ο πληθωρισμός δεν σημαίνει ότι

μειώνονται και οι τιμές. Αυτό που μειώθηκε είναι ο

ρυθμός αύξησής τους», ανέφερε ο Μάριος Κληρίδης.

Παράλληλα, ο κ. Κληρίδης διευκρίνισε ότι η πρόσφατη

πτώση των τιμών ενδέχεται να είναι προσωρινή, εξαιτίας

των εξελίξεων στη διεθνή σκηνή, με την τρέχουσα

χρονική συγκυρία να καθιστά δύσκολες τις προβλέψεις.

«Για να εκτιμήσει κανείς με ακρίβεια την κατεύθυνση

του πληθωρισμού, χρειάζεται πλέον και βαθιά πολιτική

ανάλυση, όχι μόνο οικονομική», είπε ο κ. Κληρίδης.

Από πλευράς του, ο Γιάννης Τελώνης, χαρακτήρισε ως

«μαύρο σύννεφο» το τι θα γίνει με τους δασμούς των

Ηνωμένων Πολιτειών και τα αντίποινα από πλευράς Ε.Ε..

«Σε περίπτωση που τα τηρήσουν και οι δύο πλευρές,

ενδεχομένως να φέρει πληθωριστικές πιέσεις και

θα είναι η αρχή ενός εμπορικού πολέμου, ο οποίος

πιθανόν να είναι βραχυπρόθεσμος», είπε.

ΣΎΝΔΕΣΜΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΏΝ:

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΉΘΗΚΑΝ ΣΤΑ

ΥΨΗΛΆ ΕΠΊΠΕΔΑ ΟΙ ΤΙΜΈΣ

Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, ο Δείκτης Τιμών

Καταναλωτή, που δείχνει τις μεταβολές στις τιμές,

στην κατηγορία «τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά»,

τον Ιούνιο παρουσίασε μείωση της τάξης του -2,3%

σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα (Μάιο). Όσον

αφορά το πρώτο εξάμηνο του 2025, δηλαδή την

ΕΤΉΣΙΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΌΣ ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ (2010–2025)

ΔΕΊΚΤΗΣ ΤΙΜΏΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΉ – ΜΈΣΟΣ ΕΤΉΣΙΟΣ ΡΥΘΜΌΣ ΜΕΤΑΒΟΛΉΣ (%)

2,6%

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017

34 EconomyToday

3,5%

-3,1%

-1,5% 0-4% 0,7% -1,2%

-0,3%

περίοδο από Ιανουάριο έως και Ιούνιο, σημειώθηκε

αύξηση 2,13% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο

του προηγούμενου έτους.

Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών,

Μάριος Δρουσιώτης, εξηγεί στο

Economy Today, ότι η μείωση που

καταγράφηκε τον συγκεκριμένο μήνα

οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση

των τιμών των γεωργικών προϊόντων,

τα οποία χαρακτηρίζονται

από αστάθεια, καθώς η τιμή τους

διαμορφώνεται ανάλογα με την

παραγωγή και τις καιρικές συνθήκες.

«Τα γεωργικά προϊόντα σ’ ένα μήνα,

παρουσίασαν 17% μείωση, γι’ αυτό

μειώθηκε και το γενικό επίπεδο των τιμών

στην κατηγορία “Τρόφιμα και μη αλκοολούχα”.

Αυτή όμως η μείωση, των γεωργικών προϊόντων,

δεν είναι σταθερή, είναι πολύ ευαίσθητη και οφείλεται

κυρίως στις καιρικές συνθήκες και στην αύξηση

της παραγωγής. Όπως είναι γνωστό, η παραγωγή

γεωργικών προϊόντων δεν μπορεί να προβλεφθεί με

ακρίβεια. Όταν προγραμματίζεται μια συγκεκριμένη

ποσότητα παραγωγής αλλά, για διάφορους λόγους,

αυτή δεν επιτυγχάνεται, τότε οι τιμές αυξάνονται.

Αντιθέτως, όταν η παραγωγή υπερκαλύπτεται, οι τιμές

υποχωρούν, καθώς οι παραγωγοί, προσδοκώντας

υψηλότερα εισοδήματα, αυξάνουν την προσφορά

στην αγορά», υπέδειξε ο κ. Δρουσιώτης.

Όπως είπε, ο κ. Δρουσιώτης, τα υπόλοιπα προϊόντα

δεν παρουσίασαν κάποια μείωση.

Παράλληλα ανέφερε, ότι η γενική εντύπωση που

επικρατεί στους καταναλωτές είναι πως οι τιμές

έχουν σταθεροποιηθεί. Ωστόσο, όπως τόνισε, αυτή η

σταθεροποίηση αφορά το υψηλό επίπεδο στο οποίο

είχαν ήδη φτάσει οι τιμές.

ΜΆΡΙΟΣ

ΔΡΟΥΣΙΏΤΗΣ

ΔΕΝ ΒΛΈΠΟΥΜΕ

ΝΑ ΜΕΙΏΝΟΝΤΑΙ

ΟΙ ΤΙΜΈΣ, ΑΠΛΏΣ

ΔΕΝ ΑΥΞΆΝΟΝΤΑΙ

ΚΙ ΆΛΛΟ

«Να τονίσουμε όμως, ότι οι τιμές σταθεροποιήθηκαν

στο υψηλό επίπεδο που είχαν φτάσει. Δεν βλέπουμε

να μειώνονται οι τιμές, απλώς δεν αυξάνονται κι άλλο.

Δεν είναι μόνο τα τρόφιμα που έμειναν σε υψηλά επίπεδα.

Είναι όλων των προϊόντων και υπηρεσιών που

παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα», υποστήριξε.

Επιπλέον, ανέδειξε την ανάγκη για ένα πραγματικά

χρήσιμο «e-kalathi», σημειώνοντας ότι, το καλάθι που

δόθηκε στους καταναλωτές απέχει από τις αρχικές

υποσχέσεις και δεν εξυπηρετεί τον σκοπό του.

«Τα προϊόντα που περιλαμβάνει το e-kalathi είναι λίγα

και δυστυχώς δεν εξυπηρετούν τον σκοπό για τον

οποίο είχε δημιουργηθηκε ή τουλάχιστον για τον οποίο

μας είχαν υποσχεθεί. Δυστυχώς, αυτή η περιορισμένη

έκδοση του e-kalathi οφείλεται στο γεγονός ότι το

Υπουργείο Εμπορίου και η Υπηρεσία Προστασίας του

Καταναλωτή ενέδωσαν στις πιέσεις των υπεραγορών»,

ανέφερε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών,

Μάριος Δρουσιώτης.

ΑΝΆΓΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΉΣ

ΤΩΝ ΜΙΣΘΏΝ

Με τον πληθωρισμό που ξεκίνησε από το 2021 να

παραμένει και τους πολίτες να μην αισθάνονται ουσιαστικές

μειώσεις στις τιμές, το ζητούμενο, σύμφωνα

με τους οικονομολόγους Γιάννη Τελώνη και Μάριο

Κληρίδη, είναι κατά πόσο τα εισοδήματα αυξάνονται

επαρκώς ώστε να καλύψουν τη συρρίκνωση της

αγοραστικής δύναμης.

«Αυτό που θα πρέπει να δούμε είναι κατά πόσο αυξάνονται

τα εισοδήματα για να καλύψουν την απώλεια

της αγοραστικής δύναμης», εξήγησε ο κ. Τελώνης,

επισημαίνοντας ότι, αυτοί που λαμβάνουν ΑΤΑ σε

μεγάλο βαθμό καλύπτονται.

«Οι υπόλοιποι, όμως, πρέπει να καλυφθούν από την

ίδια την οικονομία», σημείωσε ο Γιάννης Τελώνης.

8,4%

2,5%

0,8% -1,1%

0,5%

3,9%

2,4%

1,6%

(εκτίμηση

ΚΤΚ)

2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025

EconomyToday 35

ΘΕΜΑ

ΜΆΡΙΟΣ ΚΛΗΡΊΔΗΣ

TΟ ΎΨΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΆΞΕΩΝ

ΕΊΝΑΙ ΧΑΜΗΛΌ ΚΑΙ ΧΩΡΊΣ

ΑΠΟΤΑΜΙΕΎΣΕΙΣ, ΟΙ

ΣΥΝΤΑΞΙΟΎΧΟΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΎΝ

ΝΑ ΈΧΟΥΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΉ

ΔΙΑΒΊΩΣΗ

Σύμφωνα με τον κ. Τελώνη, με δεδομένη την έλλειψη

εργατικού δυναμικού στην αγορά, οι εργοδότες δεν

θα έχουν άλλη επιλογή από το να προχωρήσουν σε

αυξήσεις μισθών. Την ίδια ώρα, τονίζει την ανάγκη

για μια πιο ισότιμη μεταχείριση μεταξύ ιδιωτικού

και δημόσιου τομέα, καθώς, όπως προειδοποιεί, το

μισθολογικό χάσμα δεν μειώνεται, αλλά, αντίθετα

διευρύνεται.

Στο ίδιο μήκος και ο οικονομολόγος Μάριος Κληρίδης,

ο οποίος επισήμανε ότι, η ΑΤΑ καλύπτει μόνο ένα μέρος

των εργαζόμενων, κυρίως στον δημόσιο, ημιδημόσιο

και τραπεζικό τομέα. Αυτό, όπως είπε, εντείνει το μισθολογικό

χάσμα αφού κάποιοι λαμβάνουν τακτικές

αυξήσεις ενώ άλλοι μένουν στάσιμοι.

Τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας φανερώνουν

ότι τέσσερις στους 10 εργαζόμενους

λαμβάνουν μεικτό μισθό μέχρι 1500 ευρώ

τον μήνα.

ΜΟΙΡΆΖΟΝΤΑΙ ΌΛΟΙ

ΤΗΝ ΑΝΆΠΤΥΞΗ;

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα

με τον Μάριο Κληρίδη, είναι η

δίκαιη κατανομή του εθνικού εισοδήματος.

Όπως εξήγησε, η αύξηση του

εθνικού εισοδήματος δεν σημαίνει απαραίτητα

ότι ωφελούνται όλοι οι πολίτες.

«Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Λεμεσού,

η εισροή ξένων εργαζόμενων και επενδυτών

έχει εκτοξεύσει τις τιμές των ενοικίων, χωρίς όμως

να συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση των μισθών

των ντόπιων, με αποτέλεσμα πολλοί να μην μπορούν

πλέον να αντεπεξέλθουν», υπογράμμισε.

Σ’ αυτό το σημείο, ο Γιάννης Τελώνης πρόσθεσε ότι,

είναι φανερό πως στην Κύπρο υπάρχει αύξηση του

πλούτου, αλλά δυσανάλογη κατανομή του.

Οι αριθμοί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου

Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ), στο πρόσφατο

οικονομικό δελτίο που δημοσίευσε, σημειώνει ότι ο

πληθωρισμός επιβραδύνθηκε στο 1,6% το πρώτο

εξάμηνο του 2025 σε σύγκριση με 2,3% την αντίστοιχη

περίοδο του 2024. Σύμφωνα με τις προβλέψεις

της ΚΤΚ, ο πληθωρισμός στην Κύπρο προβλέπεται

να υποχωρήσει περαιτέρω στο 1,5% το 2025 σε

σύγκριση με 2,3% το 2024

Ο πληθωρισμός των υπηρεσιών, κατά την περίοδο

Ιανουαρίου-Απριλίου 2025, κατέγραψε περαιτέρω

ετήσια άνοδο 4,7% σε σύγκριση με αύξηση 3,8% την

αντίστοιχη περσινή περίοδο του 2024, συνεχίζοντας

έτσι να βρίσκεται σε υψηλά και επίμονα επίπεδα.

«Αυτή η εξέλιξη οφείλεται κυρίως στη συνεχιζόμενη

σθεναρή ζήτηση για υπηρεσίες που σχετίζονται

κυρίως με τον τουρισμό και τα καφεστιατόρια, τόσο

από ντόπιους όσο και από ξένους», αναφέρεται στο

οικονομικό δελτίο της ΚΤΚ.

ΧΩΡΊΣ ΦΡΈΝΟ ΟΙ ΑΥΞΉΣΕΙΣ

ΣΤΙΣ ΤΙΜΈΣ ΑΚΙΝΉΤΩΝ

Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, οι τιμές κατοικιών

κατέγραψαν ετήσια αύξηση 4,8% στο πρώτο τρίμηνο

του 2025, σε σύγκριση με 4,5% στο τέταρτο τρίμηνο

του 2024.

Επιβραδυνόμενη αύξηση, της τάξης του 3,5% καταγράφηκε

στον δείκτη τιμών διαμερισμάτων και επιταχυνόμενη

αύξηση, ύψους 5,6% στον δείκτη τιμών οικιών.

36 EconomyToday

«

«

ΣΎΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΊΑ

ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΉΣ ΥΠΗΡΕΣΊΑΣ,

ΤΈΣΣΕΡΙΣ ΣΤΟΥΣ 10

ΕΡΓΑΖΌΜΕΝΟΥΣ ΑΜΕΊΒΟΝΤΑΙ

ΜΕ ΜΕΙΚΤΌ ΜΙΣΘΌ ΈΩΣ 1.500

ΕΥΡΏ ΤΟΝ ΜΉΝΑ

Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία της ΚΤΚ, για πρώτη

φορά από το 2008, ο Δείκτης Τιμών διαμερισμάτων

κατέγραψε μικρότερη ετήσια αύξηση από την αύξηση

του Δείκτη Τιμών οικιών.

Σε ό,τι αφορά το κόστος κατασκευής, ο Δείκτης Τιμών

κατασκευαστικών υλικών (δημοσιεύεται από τη

Στατιστική Υπηρεσία) σημείωσε αύξηση 1,2%

σε ετήσια βάση τους πρώτους τέσσερις μήνες

του 2025.

ΑΥΞΉΣΕΙΣ ΣΕ ΤΡΌΦΙΜΑ

ΚΑΙ ΕΣΤΙΑΤΌΡΙΑ,

ΜΕΙΏΣΕΙΣ ΣΕ ΈΝΔΥΣΗ

ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΈΣ

Ο Δείκτης Τιμών, όπως δημοσίευσε η Στατιστική

Υπηρεσία, στο πρώτο εξάμηνο του έτους

(Ιανουάριος – Ιούνιος 2025) αυξήθηκε κατά

2,74% στην κατηγορία «τρόφιμα και μη αλκοολούχα

ποτά», σε σύγκριση με την αντίστοιχη

περίοδο του 2024.

Η κατηγορία «εστιατόρια και ξενοδοχεία»

παρουσίασε αύξηση 4,73%, η κατηγορία

«αναψυχή και πολιτισμός» αυξήθηκε 3,27% και η

«εκπαίδευση» 3,73%.

Μείωση σημείωσε η κατηγορία «ένδυση και υπόδηση»

(-5,56%), η κατηγορία «μεταφορές» (-1,18%)

και η κατηγορία «επίπλωση, οικιακός εξοπλισμός και

προϊόντα καθαρισμού» (-0,68%).

ΚΤΚ: ΑΝΘΕΚΤΙΚΉ Η ΚΥΠΡΙΑΚΉ

ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ, ΕΠΙΒΆΛΛΕΤΑΙ

ΕΠΑΓΡΎΠΝΗΣΗ

Η ΚΤΚ επισημαίνει ότι, η κυπριακή οικονομία συνεχίζει

να επιδεικνύει ανθεκτικότητα παρά τη συνεχιζόμενη

αυξημένη αβεβαιότητα που επικρατεί στο διεθνές γεωπολιτικό

και εμπορικό περιβάλλον, με το Ακαθάριστο

Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) να καταγράφει ετήσια αύξηση

3% το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Καταγράφηκε δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,6% του

ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με

πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ το αντίστοιχο τρίμηνο του

2024. Λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής ανάπτυξης

και του σχετικά υψηλού πρωτογενούς πλεονάσματος,

καταγράφηκε μείωση στον δείκτη δημόσιου χρέους

προς το ΑΕΠ τον Μάρτιο του 2025 σε σχέση με τα

αντίστοιχα περυσινά επίπεδα, φθάνοντας στο 61,5%

του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ιουνίου 2025 της

Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ), ο ρυθμός

αύξησης του ΑΕΠ για το 2025 αναμένεται να ανέλθει

στο 3,1%.

«Η παγκόσμια αβεβαιότητα παραμένει αυξημένη, γεγονός

που επιβάλλει επαγρύπνηση. Οι διεθνείς δείκτες

αβεβαιότητας έχουν ανέλθει σε επίπεδα συγκρίσιμα

ή και υψηλότερα από εκείνα που καταγράφηκαν στη

διάρκεια της πανδημίας. Στην περίπτωση της Κύπρου,

παρότι η άμεση έκθεση μέσω εμπορίου αγαθών με

τις ΗΠΑ είναι περιορισμένη, ενδέχεται να υπάρξουν

έμμεσες επιπτώσεις στις υπηρεσίες και στην επενδυτική

δραστηριότητα μέσω της εξωτερικής ζήτησης. Αυτό

ενισχύει την ανάγκη συνεχούς εγρήγορσης,

τόσο σε επίπεδο δημοσιονομικής πολιτικής

όσο και στον χρηματοοικονομικό τομέα»,

υπογραμμίζει ο Διοικητής της Κεντρικής

Τράπεζας της Κύπρου, Χριστόδουλος Πατσαλίδης,

στο οικονομικό δελτίο.

ΘΕΤΙΚΈΣ ΕΚΤΙΜΉΣΕΙΣ

ΑΠΌ ΔΝΤ ΚΑΙ ΚΟΜΙΣΙΌΝ

Η θετική πορεία της κυπριακής οικονομίας

αποτυπώνεται και στην πρόσφατη έκθεση του

Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), καθώς

και την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το ΔΝΤ σημειώνει τις ισχυρές δημοσιονομικές

επιδόσεις της Κύπρου αλλά την ίδια ώρα

προειδοποιεί για ενδείξεις «υπερθέρμανσης».

Σύμφωνα με την Εαρινή Δέσμη του Ευρωπαϊκού

Εξαμήνου 2025 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η

EconomyToday 37

ΘΕΜΑ

Κύπρος δεν θεωρείται πλέον χώρα με μακροοικονομικές

ανισορροπίες καθώς οι ευπάθειες που σχετίζονται

με το εξωτερικό και το ιδιωτικό χρέος περιορίζονται,

χάρη και στην ισχυρή ανάπτυξη.

Την ίδια ώρα, ΔΝΤ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφουν

τις αδυναμίες και προκλήσεις της κυπριακής

οικονομίας και προβαίνουν σε συστάσεις.

38 EconomyToday

ΑΝΆΓΚΗ ΨΗΦΙΟΠΟΊΗΣΗΣ

ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΉΣ ΜΗΧΑΝΉΣ

Το ΔΝΤ προειδοποιεί για το υψηλό κόστος του κρατικού

μισθολογίου, υπογραμμίζοντας ότι κινείται πιο πάνω

από τους μέσους όρους της Ευρώπης.

Οι οικονομολόγοι Γιάννης Τελώνης και Μάριος Κληρίδης,

κληθέντες από το Economy Today να σχολιάσουν,

συμφωνούν ότι το υψηλό κόστος του κρατικού μισθολογίου

αποτελεί μία από τις βασικές διαρθρωτικές

προκλήσεις για την κυπριακή οικονομία.

Τόσο ο Γιάννης Τελώνης όσο και ο Μάριος Κληρίδης

υποστηρίζουν ότι η ψηφιοποίηση της κρατικής μηχανής

είναι απολύτως απαραίτητη για να ενισχυθεί η αποδοτικότητα

και να βελτιωθεί η σχέση κόστους-οφέλους

που έχει το Δημόσιο με τους πολίτες. Αναλυτικότερα,

μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού, το κράτος θα

είναι σε θέση να προσφέρει ποιοτικότερες και αποτελεσματικότερες

υπηρεσίες προς τους πολίτες, εξοικονομώντας

πόρους και μειώνοντας τη γραφειοκρατία.

«Πρέπει σίγουρα να δούμε αναδιαμόρφωση του

κρατικού μισθολογίου και ο δημόσιος τομέας να

προετοιμαστεί και να ενταχθεί στην κοινωνία της

πληροφορικής. Θα έχουμε τεράστιες εξοικονομήσεις»,

ανέφερε χαρακτηριστικά, ο Γιάννης Τελώνης.

ΣΥΝΤΆΞΕΙΣ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΊΔΑ

ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΈΝΟΥΣ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεσή της, επισημαίνει

ότι στην Κύπρο, είναι περιορισμένη η πρόσβαση σε

υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας υγείας για ηλικιωμένους,

με τις δημόσιες δαπάνες στον τομέα αυτό

να είναι οι χαμηλότερες στην Ε.Ε..

Ο οικονομολόγος Μάριος Κληρίδης, σχολιάζοντας

τη μακροχρόνια φροντίδα, ανέφερε ότι, στην Κύπρο

το ύψος των συντάξεων είναι χαμηλό και χωρίς αποταμιεύσεις,

οι συνταξιούχοι δεν μπορούν να έχουν

αξιοπρεπή διαβίωση.

Η Επιτροπή, ανάμεσα στις συστάσεις, καλεί την Κύπρο

να θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο και επαρκώς

χρηματοδοτούμενο μοντέλο υπηρεσιών φροντίδας

στους ηλικιωμένους.

Ο Γιάννης Τελώνης υπέδειξε ότι, καθώς ο πληθυσμός

στην Κύπρο γηράσκει, θα πρέπει να δημιουργηθούν

υπηρεσίες υγείας για τους ηλικιωμένους, που να μην

επιβαρύνουν ωστόσο το σύστημα υγείας.

«Να βρούμε τρόπο για να λειτουργήσουν υπηρεσίες

για τους ηλικιωμένους που να είναι αποδοτικές και να

μην είναι μέρος του ΓεΣΥ», ανέφερε συγκεκριμένα.

ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΊΣΕΙΣ ΠΟΥ

ΣΥΣΤΉΝΕΙ ΤΟ ΔΝΤ

Στην έκθεσή του για την Κύπρο, το ΔΝΤ τονίζει πως οι

διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για

τη στήριξη της μελλοντικής ανάπτυξης της Κύπρου,

καθώς η χώρα μεταβαίνει σ’ ένα μοντέλο ανάπτυξης

επικεντρωμένο στις επενδύσεις.

Καθώς η απασχόληση είναι σε υψηλά επίπεδο, το

Ταμείο αναφέρει ότι η μελλοντική ανάπτυξη θα πρέπει

να προέλθει μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας

και ενίσχυση του επενδυτικού περιβάλλοντος.

Προτρέπει τις αρχές να επισπεύσουν τις μεταρρυθμίσεις

στη δικαιοσύνη, να ενισχύσουν τα δικαιώματα

πιστωτών και τις διαδικασίες αφερεγγυότητας και να

επιταχύνουν την απονομή δικαιοσύνης.

Την ίδια ώρα, καλεί σε πολιτικές για την αντιμετώπιση

του ελλείμματος δεξιοτήτων και την ενίσχυση της απασχόλησης

των νέων και των μακροχρόνια ανέργων.

Στον ενεργειακό τομέα, τονίζει την ανάγκη για ταχεία

πρόοδο στην ολοκλήρωση του τερματικού υγροποιημένου

φυσικού αερίου (LNG) και της διασύνδεσης

της ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να μειωθεί το

κόστος, να ενισχυθεί η ασφάλεια εφοδιασμού και να

επιτευχθούν οι στόχοι της Ε.Ε. για το κλίμα.

Τέλος, το ΔΝΤ θεωρεί κρίσιμη τη διατήρηση ισχυρού

πλαισίου κατά του ξεπλύματος χρήματος (AML) για

την προστασία της φήμης και της ασφάλειας του

χρηματοοικονομικού συστήματος της Κύπρου.

ΚΤΚ

OΙ ΤΙΜΈΣ

ΚΑΤΟΙΚΙΏΝ

ΚΑΤΈΓΡΑΨΑΝ

ΕΤΉΣΙΑ ΑΎΞΗΣΗ

4,8% ΣΤΟ ΠΡΏΤΟ

ΤΡΊΜΗΝΟ

ΤΟΥ 2025

ΟΙ ΣΥΣΤΆΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪ-

ΚΉΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΓΙΑ ΒΙΏΣΙΜΗ

ΑΝΆΠΤΥΞΗ

Η Επιτροπή συνιστά στην Κύπρο να ενισχύσει τις

αμυντικές της δαπάνες, τις δημόσιες και ιδιωτικές

επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και τη

συνεργασία μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και

επιχειρήσεων.

Συστήνεται η ενίσχυση της πρόσβασης σε εναλλακτικά

χρηματοδοτικά εργαλεία, η προώθηση της χρηματοοικονομικής

εκπαίδευσης, η διευκόλυνση συμμετοχής

στις κεφαλαιαγορές και η ανάπτυξη μη τραπεζικών

πηγών χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει την ανάγκη απλοποίησης

των κανονισμών και τη μείωση των διοικητικών

επιβαρύνσεων, ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία

αδειοδότησης επενδύσεων και την ίδρυση νέων

επιχειρήσεων.

Προτείνεται επίσης η βελτίωση της διακυβέρνησης

των κρατικών επιχειρήσεων, με υιοθέτηση βέλτιστων

πρακτικών σε θέματα διοικητικών συμβουλίων, ιδιοκτησίας

και αποδοτικότητας.

Στις προτεραιότητες συγκαταλέγεται και η μείωση της

εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, μέσω της ανάπτυξης

διασυνδέσεων με γειτονικές χώρες, της αύξησης της

χρηματοδότησης για ενεργειακή αποδοτικότητα και

της προώθησης βιώσιμων μεταφορών. Παράλληλα,

επισημαίνεται η ανάγκη αναβάθμισης του ηλεκτρικού

δικτύου και των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας,

ώστε να ενισχυθεί η διείσδυση των ανανεώσιμων

πηγών ενέργειας, καθώς και η αντιμετώπιση της

ενεργειακής φτώχειας.

Η Κύπρος καλείται επίσης να ενισχύσει τις επενδύσεις

σε υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης

αποβλήτων, να προωθήσει βιώσιμες πρακτικές χρήσης

νερού και να ενδυναμώσει τις πολιτικές πρόληψης παραγωγής

αποβλήτων και διαλογής στην πηγή. Παράλληλα,

η Επιτροπή συνιστά τη βελτίωση της εφαρμογής

των πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή,

μέσα από την αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου.

Όσον αφορά την αγορά εργασίας, η Επιτροπή μέσω

της έκθεσής της, ζητεί από την Κύπρο να αντιμετωπίσει

τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τη δυσαρμονία

μεταξύ προσφερόμενων και ζητούμενων δεξιοτήτων,

με έμφαση στην ενίσχυση της συμμετοχής των νέων

στην αγορά εργασίας και στην επαγγελματική εκπαίδευση.

Υπογραμμίζει δε, την ανάγκη προώθησης της διά

βίου μάθησης, την ενίσχυση πράσινων και ψηφιακών

δεξιοτήτων καθώς και την αύξηση της συμμετοχής στα

προγράμματα STEM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική

και Μαθηματικά).

Σε σχέση με την προσβασιμότητα στις υπηρεσίες

μακροχρόνιας φροντίδας, όπως προαναφέρθηκε, η

Κύπρος καλείται να θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο και

επαρκώς χρηματοδοτούμενο μοντέλο.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επιτάχυνση

της υλοποίησης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

και των Ταμείων Συνοχής, με στόχο την

απορρόφηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων

και τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας τής κυπριακής

οικονομίας, μέχρι τα τέλη του 2026.

EconomyToday 39

ΘΕΜΑ

ΤΟ ΔΟΛΆΡΙΟ ΥΠΌ ΠΊΕΣΗ:

ΣΤΡΟΦΉ Ή

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΉ ΦΆΣΗ;

Παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις, τις επιθετικές αγορές χρυσού

και τις φιλοδοξίες των BRICS, το αμερικανικό δολάριο

διατηρεί τη δεσπόζουσα θέση του ως το κυρίαρχο παγκόσμιο

αποθεματικό νόμισμα — έστω και με ρωγμές.

ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΥ ΝΙΚΟΛΑΐΔΗ

40 EconomyToday

Το αμερικανικό δολάριο βρίσκεται ξανά

στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής

συζήτησης. Από την αρχή του 2025, το

νόμισμα έχει καταγράψει αξιοσημείωτη

αποδυνάμωση έναντι των βασικών του

ανταγωνιστών. Σε συνδυασμό με την αυξανόμενη

αγορά χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες, τις φιλοδοξίες

των BRICS για δημιουργία εναλλακτικών νομισματικών

λύσεων και την πολιτική αβεβαιότητα στις

ΗΠΑ, πολλοί αναρωτιούνται: Βρισκόμαστε μπροστά

στο τέλος της παγκόσμιας κυριαρχίας του δολαρίου; Ή

μήπως πρόκειται για ένα προσωρινό φαινόμενο μέσα

σε ένα πιο περίπλοκο αλλά σταθερότερο μακροπρόθεσμο

σύστημα;

Η απάντηση απαιτεί ψύχραιμη θεώρηση των δεδομένων.

Στο παρόν άρθρο, εξετάζουμε τις πρόσφατες

εξελίξεις, τις προκλήσεις, τις μακροπρόθεσμες

προοπτικές του δολαρίου και το κυριότερο, τι μπορεί

να σημαίνουν όλα αυτά για τους επενδυτές με έδρα

την Ευρωζώνη.

Η ΠΤΏΣΗ ΤΟΥ ΔΕΊΚΤΗ

ΔΟΛΑΡΊΟΥ ΤΟ 2025

ΔΕΝ ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΕΊ

ΚΑΤΆΡΡΕΥΣΗ,

ΑΛΛΆ ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ

ΣΕ ΙΣΤΟΡΙΚΆ

«ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΆ»

ΕΠΊΠΕΔΑ

Η ΠΤΏΣΗ ΤΟΥ ΔΟΛΑΡΊΟΥ

ΤΟ 2025: ΠΤΏΣΗ Ή ΔΙΌΡΘΩΣΗ;

Από την αρχή του 2025, ο δείκτης δολαρίου (DXY), ο

οποίος αποτυπώνει την αξία του δολαρίου έναντι ενός

καλαθιού βασικών νομισμάτων (ευρώ, γιεν, στερλίνα,

καναδικό δολάριο, σουηδική κορόνα και ελβετικό

φράγκο), υποχώρησε περίπου 10%, από επίπεδα

κοντά στις 110 μονάδες σε μια τρέχουσα ζώνη 98-99

μονάδων. Σε πρώτη ανάγνωση, αυτό μοιάζει σαν μια

σημαντική απώλεια ισχύος για το αμερικανικό νόμισμα.

Προφανώς, ένα υπερβολικά ισχυρό δολάριο έχει

αρνητικές συνέπειες για την αμερικανική οικονομία.

Ένα ασθενές δολάριο επηρεάζει αρνητικά τη χώρα

στο σύνολό της, καθώς οι ΗΠΑ είναι καθαρός εισαγωγέας

αγαθών και υπηρεσιών. Ένα φθηνότερο δολάριο

αυξάνει το κόστος εισαγωγών από καταναλωτικά

προϊόντα έως πρώτες ύλες, επιτείνοντας τις πληθωριστικές

πιέσεις. Σε αντίθεση με οικονομίες που βασίζονται

στις εξαγωγές και ενίοτε επωφελούνται από ένα

ασθενέστερο νόμισμα, οι ΗΠΑ στηρίζονται σε μεγάλο

βαθμό στις εισαγωγές για τη λειτουργία του καταναλωτικού

και παραγωγικού τους μοντέλου. Συνεπώς, η

υποτίμηση του δολαρίου δεν είναι ένα απλό εργαλείο

ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, αλλά συχνά συνεπάγεται

πραγματικό κόστος για την οικονομία.

Ωστόσο, όταν εξετάσουμε τα ιστορικά στοιχεία από

το 1990 και μετά, διαπιστώνεται ότι επίπεδα της

τάξης των 110 μονάδων για τον δείκτη DXY είναι

ασυνήθιστα υψηλά. Τέτοιες τιμές εμφανίστηκαν μόνο

σε περιόδους έντονων παγκόσμιων αναταραχών

ή εξαιρετικής νομισματικής σύσφιγξης από τη Fed,

όπως στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ή κατά

την ενεργειακή κρίση του 2022–2023. Συνεπώς,

η εκκίνηση του 2025 από τις 110 μονάδες αντανακλούσε

μια συγκυριακή υπερτίμηση του δολαρίου. Η

σημερινή πτώση δεν αποτελεί ένδειξη αποδυνάμωσης

του θεμελιώδους ρόλου του, αλλά επιστροφή σε πιο

«φυσιολογικά» και βιώσιμα επίπεδα, συμβατά με

ιστορικούς μέσους όρους.

EconomyToday 41

ΘΕΜΑ

ΓΡΑΦΗΜΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΗ DXY

1990-ΣΉΜΕΡΑ

ΈΤΟΣ

ΔΕΊΚΤΗΣ DXY

1990 95

1991 94

1992 90

1993 88

1994 89

1995 92

1996 96

1997 98

1998 100

1999 102

2000 108

2001 110

2002 106

2003 104

2004 90

2005 85

2006 82

2007 80

2008 78

2009 76

2010 78

2011 81

2012 83

2013 86

2014 88

2015 92

2016 92

2017 98

2018 100

2019 105

2020 110

2021 109

2022 108

2023 106

2024 102

2025 98

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΈΣ ΕΝΤΆΣΕΙΣ

ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΉ ΕΝΊΣΧΥΣΗ

ΤΟΥ ΔΟΛΑΡΊΟΥ

Το καλοκαίρι του 2025, η έκρηξη της κρίσης μεταξύ

Ιράν και Ισραήλ έφερε ξανά στο προσκήνιο τον ρόλο

του δολαρίου ως ασφαλούς καταφυγίου. Κατά τη

διάρκεια των εντάσεων, ο δείκτης δολαρίου παρουσίασε

άνοδο 0,4%, ενώ παράλληλα ενισχύθηκαν και

άλλα παραδοσιακά καταφύγια όπως το ιαπωνικό γιεν

και το ελβετικό φράγκο. Αυτή η αντίδραση αντανακλά

τη διαχρονική εμπιστοσύνη των επενδυτών στο

δολάριο κατά τις περιόδους υψηλής αβεβαιότητας.

Ωστόσο, μόλις οι εντάσεις αποκλιμακώθηκαν και

οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι υποχώρησαν, το δολάριο

επανήλθε γρήγορα σε πτωτική τάση. Αυτό το φαινόμενο

επιβεβαιώνει την πολύπλευρη δυναμική του

δολαρίου: παρότι μπορεί να υποχωρεί σε περιόδους

42 EconomyToday

ειρήνης και κανονικότητας, διατηρεί τον ρόλο του ως

«καταφύγιο» όταν οι αγορές δοκιμάζονται από σοβαρές

κρίσεις και εξακολουθεί να δεσπόζει, με όλες

του τις αδυναμίες, ως η πιο σταθερή και εμπιστευτή

επιλογή στο παγκόσμιο συναλλαγματικό σύστημα.

ΠΙΈΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ

ΣΤΟ ΣΎΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΔΟΛΑΡΊΟΥ

Παρά τη σταθερότητα στο θεμελιώδες υπόβαθρο,

υπάρχουν τρεις σημαντικοί λόγοι που ασκούν πίεση

στο δολάριο το 2025.

Πρώτον, η νομισματική πολιτική της Federal Reserve.

Μετά από μια περίοδο επιθετικής αύξησης επιτοκίων

κατά την περίοδο 2021-2023, η Fed έχει υιοθετήσει

πιο σταθερή ή συγκρατημένη στάση, χωρίς όμως

ακόμη να έχει ξεκινήσει κύκλο μείωσης επιτοκίων.

Οι αγορές προεξοφλούν μειώσεις, γεγονός που, εάν

ΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΈΣ

ΤΡΆΠΕΖΕΣ

ΑΓΌΡΑΣΑΝ ΠΆΝΩ

ΑΠΌ 1.000

ΤΌΝΟΥΣ ΧΡΥΣΟΎ

ΤΟ 2024, ΣΕ

ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΉ

ΣΤΡΟΦΉ ΠΡΟΣ ΤΗΝ

ΑΠΟΔΟΛΑΡΙΟΠΟΊΗΣΗ

συμβεί, αυξάνει την προσφορά δολαρίων και μειώνει

την ελκυστικότητα του νομίσματος έναντι άλλων. Όσο

πιο φθηνό γίνεται το χρήμα, τόσο περισσότερο κυκλοφορεί

και τόσο περισσότερο υποχωρεί η αξία του.

Δεύτερον, το αμερικανικό χρέος και έλλειμμα. Το

χρέος των ΗΠΑ προσεγγίζει πλέον τα 38 τρισεκατομμύρια

δολάρια, με το έλλειμμα του 2025 να αναμένεται

να υπερβεί τα 2 τρισ. Αυτοί οι αριθμοί προκαλούν

ανησυχία σε παγκόσμιους επενδυτές και επιβαρύνουν

την εμπιστοσύνη στο δολάριο, ιδίως καθώς εντείνεται

ο φόβος μακροπρόθεσμης πληθωριστικής πίεσης ή

απώλειας αξίας.

Τρίτον, η γεωπολιτική και πολιτική αβεβαιότητα στις

ΗΠΑ, με αιχμή την επανεμφάνιση του Donald Trump

στο προσκήνιο. Οι πρώτες ημέρες της διακυβέρνησης

του σημαδεύτηκαν από 78 εκτελεστικά διατάγματα

και την επιβολή υψηλών δασμών σε σημαντικούς

εμπορικούς εταίρους, που προκάλεσαν διεθνές σοκ.

Ως αποτέλεσμα, το δολάριο κατέγραψε ταχεία πτώση,

ενώ το επενδυτικό κλίμα επιδεινώθηκε, οδηγώντας

μέρος των κεφαλαίων εκτός ΗΠΑ.

Η ΆΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΎ

Το 2024 αποτέλεσε ορόσημο για τις κεντρικές

τράπεζες παγκοσμίως καθώς αγόρασαν πάνω από

1.000 τόνους χρυσού, ποσότητα ρεκόρ που αύξησε

το μερίδιο του στα παγκόσμια αποθεματικά στο 20%.

Αυτή η αυξημένη ζήτηση αντανακλά τη συνεχιζόμενη

αναζήτηση ενός ασφαλούς καταφυγίου απέναντι στις

γεωπολιτικές εντάσεις, τις οικονομικές αβεβαιότητες

και τις διακυμάνσεις των νομισμάτων.

Την τελευταία πενταετία οι μεγαλύτεροι αγοραστές

χρυσού ήταν η Ρωσία και η Κίνα δύο χώρες με ισχυρά

γεωπολιτικά κίνητρα να μειώσουν την εξάρτησή τους

από το δολάριο και να θωρακίσουν τα αποθεματικά

τους απέναντι σε δυτικές κυρώσεις και πιθανούς

χρηματοοικονομικούς αποκλεισμούς. Η πολιτική αυτή

κίνηση προς την αποδολαριοποίηση εκφράζει κυρίως

μια στρατηγική ανάγκη για αυξημένη ανεξαρτησία και

ασφάλεια και όχι απαραίτητα αμφισβήτηση της γενικής

αποτελεσματικότητας του δολαρίου ως παγκόσμιου

αποθεματικού νομίσματος.

Παρά τις αγορές αυτές οι μεγαλύτερες αποθήκες

χρυσού παραμένουν σταθερά υπό τον έλεγχο των

δυτικών κρατών με τις Ηνωμένες Πολιτείες να

διατηρούν την πρώτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη

αποθεμάτων. Η διαχρονική αυτή κυριαρχία του χρυσού

στις Ηνωμένες Πολιτείες εξασφαλίζει και ενισχύει

την εμπιστοσύνη των επενδυτών και των κεντρικών

τραπεζών στη σταθερότητα και το βάθος της αμερικανικής

οικονομίας.

Επιπλέον η άνοδος του χρυσού σε αυτό το πλαίσιο

λειτουργεί και ως ασφάλεια έναντι των πληθωριστικών

πιέσεων και των χρηματοπιστωτικών κινδύνων.

Η ζήτηση για χρυσό λοιπόν δεν είναι απλώς αντίδραση

στην τρέχουσα κρίση αλλά στρατηγική επένδυση

για τη διατήρηση της αξίας σε βάθος χρόνου.

EconomyToday 43

ΘΕΜΑ

ΟΙ «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΈΣ»: BRICS,

ΕΥΡΏ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΆ

ΝΟΜΊΣΜΑΤΑ

Η συζήτηση για το κοινό νόμισμα των BRICS ως

εναλλακτική στο δολάριο επανέρχεται, αλλά οι

προτάσεις δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη. Οι οικονομίες

των BRICS είναι ετερογενείς, με περιορισμένη ρευστότητα

και διαφάνεια και η δημιουργία αξιόπιστου

αποθεματικού νομίσματος απαιτεί θεσμικό υπόβαθρο,

βάθος αγοράς, σταθερότητα και διαφάνεια.

Παρά τις συζητήσεις για την ανάδειξη του κινεζικού

γουάν ως ανταγωνιστή του δολαρίου, οι προκλήσεις

είναι σημαντικές. Το γουάν δεν έχει τη ρευστότητα,

τη διεθνή αποδοχή και κυρίως τη σταθερότητα που

απαιτείται για να αντικαταστήσει το δολάριο. Επίσης,

η αυστηρή κρατική ρύθμιση της συναλλαγματικής του

ισοτιμίας και η περιορισμένη αγορά ομολόγων σε

γουάν δημιουργούν σημαντικά εμπόδια.

Επιπλέον, τα πειράματα της Κίνας με το ψηφιακό

γουάν και τα σχέδια δημιουργίας περιφερειακών

νομισματικών διακανονισμών βασισμένων σε εθνικά

νομίσματα παραμένουν περιορισμένης εμβέλειας. Οι

περισσότερες συναλλαγές ενέργειας, ακόμη και από

χώρες που ανήκουν στους BRICS, συνεχίζουν να

εκκαθαρίζονται σε δολάρια. Ο πετρογουάν, δηλαδή

οι συναλλαγές πετρελαίου που αποτιμώνται και

εκκαθαρίζονται σε κινεζικά γουάν αντί για δολάρια,

παραμένει μια περιφερειακή προσπάθεια. Πρόκειται

κυρίως για διμερείς συμφωνίες της Κίνας με χώρες

όπως η Ρωσία ή η Σαουδική Αραβία και όχι για

παγκόσμιο σημείο αναφοράς ή ευρέως αποδεκτό

μηχανισμό τιμολόγησης ενέργειας.

Το ευρώ, παρά την σταθερότητά του, δεν έχει

44 EconomyToday

Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΉ

ΑΓΟΡΆ ΟΜΟΛΌΓΩΝ

ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΊ ΝΑ

ΠΡΟΣΦΈΡΕΙ ΒΆΘΟΣ

ΚΑΙ ΑΣΦΆΛΕΙΑ ΠΟΥ

ΚΑΜΊΑ ΆΛΛΗ ΑΓΟΡΆ

ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ

ΣΥΝΑΓΩΝΙΣΤΕΊ

κατορθώσει να διεκδικήσει την πρωτοκαθεδρία από

το δολάριο. Οι λόγοι είναι θεσμικοί: απουσία ενιαίας

δημοσιονομικής πολιτικής, περιορισμένο βάθος στις

αγορές κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης και έλλειψη

στρατηγικής πολιτικής βαρύτητας της Ε.Ε. έναντι

των ΗΠΑ. Ωστόσο, το ευρώ προσφέρει ένα αξιόπιστο

και σταθερό εναλλακτικό μέσο συναλλαγών και αποθεματικού.

Η ενίσχυση των θεσμικών μηχανισμών της

Ε.Ε., όπως η κοινή εγγύηση καταθέσεων, η ενοποίηση

του εποπτικού πλαισίου και η έκδοση πανευρωπαϊκών

ομολόγων, θα μπορούσε μεσοπρόθεσμα να ενδυναμώσει

τον διεθνή ρόλο του ευρώ.

Παράλληλα, η εισαγωγή των κεντρικά εκδοθέντων

ψηφιακών νομισμάτων, γνωστών ως CBDCs,

προσθέτει μια νέα δυναμική στη συζήτηση για το

μέλλον των αποθεματικών νομισμάτων. Πολλές

χώρες διερευνούν την ανάπτυξη CBDCs με στόχο τη

διευκόλυνση των διεθνών συναλλαγών, τη μείωση

κόστους και τη βελτίωση της διαφάνειας. Ωστόσο, τα

CBDCs βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης

και εφαρμογής, ενώ οι προκλήσεις όσον αφορά

τη διαλειτουργικότητα, την κυριαρχία των δεδομένων

και την πολιτική συνεργασία παραμένουν σημαντικές.

Συνεπώς, προς το παρόν δεν αποτελούν άμεση

απειλή για το δολάριο. Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι

καθόλου παράξενο αν οι ΗΠΑ είναι η πρώτη χώρα

που θα υιοθετήσει ένα επίσημο ψηφιακό νόμισμα

κεντρικής τράπεζας με ευρεία αποδοχή. Με βάση τη

θέση τους στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, είναι

πιθανό το νέο αυτό ψηφιακό νόμισμα να αναδειχθεί

ως η επόμενη μορφή του κυρίαρχου αποθεματικού

νομίσματος, αντικαθιστώντας σταδιακά το παραδοσιακό

δολάριο.

ΤΟ ΔΟΛΆΡΙΟ ΠΑΡΑΜΈΝΕΙ

Η ΚΟΡΥΦΑΊΑ ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ

ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΉ

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉ ΜΟΝΆΔΑ

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Διεθνούς

Νομισματικού Ταμείου, η μερίδα του λέοντος των

παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων συνεχίζει

να κατέχεται από το δολάριο, παρά τη σταδιακή του μείωση

από το 75% στο τέλος της δεκαετίας του ’90 σε

περίπου 58% σήμερα. Το ευρώ, ως δεύτερη μεγαλύτερη

νομισματική δύναμη, κρατά περίπου το 20% των

αποθεματικών, ενώ το υπόλοιπο 22% μοιράζεται σε

άλλα νομίσματα, όπως το γιεν, η στερλίνα, το αυστραλιανό

και καναδικό δολάριο, αλλά και το κινέζικο γουάν,

που με 2,5% παραμένει σε σχετικά μικρό επίπεδο.

Παρόμοια συμπεράσματα προκύπτουν και από τα

πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής

Κεντρικής Τράπεζας για το 2023: περίπου το 80% των

διεθνών εμπορικών συναλλαγών τιμολογήθηκε είτε σε

δολάριο είτε σε ευρώ, με το δολάριο να διατηρεί κυρίαρχο

μερίδιο της τάξεως του 60%. Αντίθετα, το γουάν

παραμένει περιορισμένο κυρίως σε ασιατικές αγορές,

με μερίδιο μικρότερο του 2%, αν και εμφανίζει σταδιακή

αυξητική τάση. Χώρες με γεωπολιτική απόσταση

από τις δυτικές αγορές, όπως η Ρωσία και η Λευκορωσία,

μειώνουν την εξάρτησή τους από το δολάριο

και το ευρώ, επιδιώκοντας εναλλακτικές λύσεις για τις

εμπορικές τους συναλλαγές. Ωστόσο, αυτές οι κινήσεις

παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με το συνολικό

παγκόσμιο εμπόριο.

Ο βασικός λόγος που το δολάριο δεν απειλείται άμεσα

είναι η τεράστια ρευστότητα που προσφέρει η αμερικανική

αγορά ομολόγων, η οποία αποτελεί το μεγαλύτερο

και πιο βαθύ χρηματοπιστωτικό περιβάλλον στον κόσμο.

Κανένα άλλο νόμισμα δεν μπορεί να συναγωνιστεί

αυτή τη ρευστότητα, η οποία αποτελεί «προϋπόθεση

επιβίωσης» για ένα νόμισμα που φιλοδοξεί να είναι

παγκόσμιο αποθεματικό.

ΓΙΑΤΊ ΑΥΤΉ ΕΊΝΑΙ ΕΥΚΑΙΡΊΑ

ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΤΈΣ ΜΕ ΕΥΡΏ

Η εξασθένηση του δολαρίου δημιουργεί ελκυστικές

συνθήκες για επενδυτές που δραστηριοποιούνται σε

ευρώ. Ένα ισχυρότερο ευρώ μεταφράζεται σε αυξημένη

αγοραστική δύναμη, καθιστώντας αμερικανικά

περιουσιακά στοιχεία, όπως μετοχές, ομόλογα και

ακίνητα, πιο προσιτά. Πρόκειται ουσιαστικά για μια

«έκπτωση» που προκύπτει όχι από τη μείωση των

τιμών, αλλά από τη μεταβολή της ισοτιμίας.

Η αμερικανική οικονομία διατηρεί τη δυναμική της,

ιδιαίτερα σε τομείς με μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές

προοπτικές, όπως για παράδειγμα η τεχνολογία.

Η προσωρινή νομισματική αδυναμία δεν αναιρεί τα

θεμελιώδη πλεονεκτήματα της αγοράς. Αντιθέτως,

προσφέρει μια ευκαιρία στρατηγικής τοποθέτησης,

με προοπτική υπεραξίας όταν το δολάριο ανακάμψει.

Σε αυτό το περιβάλλον, η πλήρης αποεπένδυση από

το δολάριο δεν κρίνεται σκόπιμη. Ο χρυσός διατηρεί

τον ρόλο του ως μέσο αντιστάθμισης κινδύνου, αλλά

η διατήρηση έκθεσης σε δολαριακά στοιχεία παραμένει

ουσιώδης.

ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ:

ΌΧΙ ΤΟ ΤΈΛΟΣ, ΑΛΛΆ

ΜΙΑ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΉ ΦΆΣΗ

Η αποδυνάμωση του δολαρίου δεν συνιστά την

κατάρρευση της παγκόσμιας νομισματικής του θέσης.

Αντιθέτως, αντικατοπτρίζει προσωρινούς παράγοντες

(πολιτική Fed, χρέος, πολιτική αστάθεια) που

δρουν κυκλικά.

Οι βασικές του αρετές (παγκόσμια ρευστότητα,

εύρος και βάθος χρηματοπιστωτικών αγορών,

διαφάνεια και νομική σταθερότητα) δεν έχουν αντικατασταθεί.

Η έλλειψη ρεαλιστικών εναλλακτικών

ισχυροποιεί τη θέση ότι το δολάριο θα παραμείνει

η ραχοκοκαλιά του διεθνούς χρηματοπιστωτικού

συστήματος για την επόμενη δεκαετία.

ΚΑΤΑΝΟΜΉ ΠΑΓΚΌΣΜΙΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΏΝ ΑΠΟΘΕΜΆΤΩΝ

(ΤΈΛΗ 2023 - ΑΡΧΈΣ 2024)

ΝΌΜΙΣΜΑ

ΠΟΣΟΣΤΌ % ΠΕΡΊΠΟΥ

ΔΟΛΆΡΙΟ ΗΠΑ (USD) ~58,3%

ΕΥΡΏ (EUR) ~19,9%

ΓΙΕΝ (JPY) ~5,4%

ΣΤΕΡΛΊΝΑ (GBP) ~4,8%

ΓΟΥΆΝ (CNY) ~2,5%

ΚΑΝΑΔΙΚΌ ΔΟΛΆΡΙΟ (CAD) ~2,1%

ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΝΌ ΔΟΛΆΡΙΟ ~1,9%

ΆΛΛΑ (CHF, SEK, ΚΛΠ.) ~5,1%

Πηγή: IMF COFER & ECB reports

EconomyToday 45

ΑΡΘΡΟ

ΦΊΛΤΡΟ

ΕΜΠΙΣΤΟΣΎΝΗΣ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΞΈΝΕΣ


Ο νέος μηχανισμός ελέγχου Άμεσων Ξένων

Επενδύσεων επιχειρεί να ενισχύσει τη

διαφάνεια, χωρίς να αποθαρρύνει

το επενδυτικό ενδιαφέρον.

ΤΟΥ ΤΆΣΟΥ ΓΙΑΣΕΜΊΔΗ

Η

ενίσχυση των επενδύσεων και της επιχειρηματικής

δραστηριότητας αποτελεί

προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και τις

διοικήσεις των Οργανισμών. Φυσικά για

την ενεργοποίηση κεφαλαίων υπάρχουν

πολλές προϋποθέσεις, όπως οι οικονομικές και

πολιτικές συνθήκες, οι αποδόσεις και οι προοπτικές

αποεπένδυσης.

Η ΑΝΆΓΚΗ ΓΙΑ ΘΕΣΜΙΚΉ

ΘΩΡΆΚΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ

Το Υπουργικό Συμβούλιο πρόσφατα ενέκρινε νομοσχέδιο

για τη δημιουργία ενός εθνικού μηχανισμού ελέγχου

των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ). Το σχέδιο αυτό

σκοπεύει να ενσωματώσει τον ευρωπαϊκό Κανονισμό,

ο οποίος ισχύει από τον Οκτώβριο του 2020 και να

διασφαλίσει ότι οι επενδύσεις από τρίτες χώρες που

ενδέχεται να επηρεάσουν τη δημόσια τάξη ή την εθνική

ασφάλεια θα υπόκεινται σε έλεγχο.

Το προτεινόμενο πλαίσιο δεν αποσκοπεί στο να

46 EconomyToday

ΔΕΝ ΠΡΌΚΕΙΤΑΙ

ΓΙΑ ΦΡΑΓΜΌ ΣΤΙΣ

ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ,

ΑΛΛΆ ΓΙΑ ΔΊΧΤΥ

ΠΡΟΣΤΑΣΊΑΣ ΤΗΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ

ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΉΣ

ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ

αποθαρρύνει τις επενδύσεις, αλλά να λειτουργήσει ως

φίλτρο για επενδύσεις στρατηγικής σημασίας. Μέσα

από μια διαφανή και σαφώς καθορισμένη διαδικασία,

η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει να ενισχύσει τη

θεσμική της σταθερότητα, προστατεύοντας ταυτόχρονα

κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Φυσικά αναμένουμε

να δούμε την πρακτική εφαρμογή του πλαισίου εφόσον

η διαδικασία των αιτήσεων και της εξέτασης πρέπει να

γίνονται να γίνονται με όσο τη λιγότερη γραφειοκρατία

και σε σύντομο χρονικό διάστημα.

ΤΙ ΠΡΟΒΛΈΠΕΙ ΤΟ ΝΈΟ

ΘΕΣΜΙΚΌ ΠΛΑΊΣΙΟ

Η βασική αρμοδιότητα εφαρμογής του πλαισίου

ανατίθεται στο Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο θα

έχει τη δυνατότητα να εγκρίνει, να επιβάλλει όρους, να

απαγορεύει ή να ανατρέπει επενδύσεις που θεωρεί ότι

μπορούν να προκαλέσουν κινδύνους. Ξένοι επενδυτές

ορίζονται ως φυσικά ή νομικά πρόσωπα από χώρες

εκτός της Ε.Ε., του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και

της Ελβετίας.

Οι επιχειρήσεις που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας

είναι όσες δραστηριοποιούνται σε ιδιαίτερα ευαίσθητους

τομείς που αφορούν υποδομές ζωτικής σημασίας,

είτε φυσικές είτε εικονικές, συμπεριλαμβανομένων των

υποδομών στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών,

της ύδρευσης, της υγείας, της παιδείας, του τουρισμού,

των επικοινωνιών, των μέσων ενημέρωσης, της επεξεργασίας

ή αποθήκευσης δεδομένων, της άμυνας, των

εκλογικών ή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών περιλαμβανομένων

των συστημικών πιστωτικών ιδρυμάτων,

εγκαταστάσεις ευαίσθητου χαρακτήρα, καθώς και σε γη

και ακίνητα, καίριας σημασίας για τη χρήση αυτών των

υποδομών.

ΠΟΙΕΣ ΕΠΕΝΔΎΣΕΙΣ ΘΑ ΠΕΡ-

ΝΟΎΝ ΑΠΌ ΦΊΛΤΡΟ ΕΛΈΓΧΟΥ

Η υποχρέωση κοινοποίησης μιας επένδυσης προκύπτει

όταν πληρούνται σωρευτικά τρία βασικά κριτήρια: το

ποσοστό συμμετοχής φτάνει τουλάχιστον στο 25% των

μετοχών ή των ψήφων, η αξία της συναλλαγής ξεπερνά

τα δύο εκατομμύρια ευρώ και η επιχείρηση που αφορά

η επένδυση δραστηριοποιείται σε στρατηγικό τομέα.

Επιπλέον, κοινοποίηση απαιτείται και για αυξήσεις

συμμετοχής που οδηγούν έναν επενδυτή από κάτω του

25% σε πάνω από 25% ή από κάτω του 50% σε πάνω

από 50%.

Ακόμα και επενδύσεις που δεν εμπίπτουν στις πιο πάνω

υποχρεώσεις μπορούν να εξεταστούν εάν υπάρχουν

ενδείξεις ότι ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια ή το

δημόσιο συμφέρον. Για την υποστήριξη της διαδικασίας,

θα συσταθεί επταμελής Συμβουλευτική Επιτροπή, η οποία

θα απαρτίζεται από εκπροσώπους αρμόδιων Υπουργείων

και θα παρέχει τεκμηριωμένες εισηγήσεις προς την

αρμόδια Αρχή.

Υπενθυμίζεται ότι η ανάγκη για ένα τέτοιο πλαίσιο στην

Κύπρο κατέστη εμφανής το 2022, όταν αμερικανικό fund

εξέφρασε ενδιαφέρον για εξαγορά συστημικού τραπεζικού

ιδρύματος στην Κύπρο. Το γεγονός αυτό αποκάλυψε

την απουσία εθνικού μηχανισμού ελέγχου και οδήγησε σε

επείγουσες διαδικασίες και συζητήσεις στη Βουλή. Παρά

την απόσυρση του ενδιαφέροντος, το περιστατικό υπογράμμισε

την ανάγκη προληπτικής προστασίας κρίσιμων

τομέων της οικονομίας.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι ενδεχομένως να υπάρχουν

αρκετές άλλες περιπτώσεις επενδύσεων που εμπίπτουν

εντός του πλαισίου του νομοσχεδίου, οι οποίες έχουν ήδη

ολοκληρωθεί.

ΑΚΌΜΑ ΚΑΙ


ΚΆΤΩ ΑΠΌ ΤΑ

ΌΡΙΑ ΕΛΈΓΧΟΥ

ΜΠΟΡΟΎΝ ΝΑ

ΕΞΕΤΑΣΤΟΎΝ

ΕΦΌΣΟΝ

ΥΠΆΡΧΟΥΝ

ΕΝΔΕΊΞΕΙΣ

ΚΙΝΔΎΝΟΥ

Η εφαρμογή του νομοσχεδίου προβλέπει μεταβατική

περίοδο, κατά την οποία θα ενημερωθούν οι εμπλεκόμενοι

και θα προετοιμαστεί οργανωτικά το Υπουργείο.

Έχουν επίσης προβλεφθεί διοικητικές κυρώσεις για

μη συμμόρφωση με τις διατάξεις, ενώ οι αποφάσεις

της αρμόδιας Αρχής θα μπορούν να προσβληθούν στο

Διοικητικό Δικαστήριο.

To νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τη δημιουργία συστήματος

παρακολούθησης και ανάλυσης των τάσεων

στις άμεσες ξένες επενδύσεις, ώστε να διασφαλίζεται

συνεχής αξιολόγηση και επικαιροποίηση του πλαισίου. Το

νέο σύστημα επιτρέπει στην Κύπρο να συμμετέχει ενεργά

στον μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών της Ε.Ε.,

παρέχοντας και λαμβάνοντας στοιχεία για επενδύσεις με

διασυνοριακή σημασία.

Με βάση το νομοσχέδιο, σε περίπτωση όπου αρμόδια

Αρχή κρίνει ότι η υπό έλεγχο ξένη επένδυση θίγει την

ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας,

δύναται, αναλόγως της περίπτωσης, να επιβάλει όρους,

να απαγορεύσει ή αναστρέψει την υπό έλεγχο άμεση ξένη

επένδυση και ενημερώνει σχετικώς τον ξένο επενδυτή

για την απόφασή της. Οπότε πέραν από το αρχικό στάδιο

της επένδυσης η αρμόδια Αρχή έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει

και κατά τη διάρκειά της, επιβάλλοντας ουσιαστικά

την αλλαγή του μετόχου, όπου το κρίνει αναγκαίο.

Η δημιουργία του μηχανισμού ελέγχου ΑΞΕ αναμένεται

να λειτουργήσει προστατευτικά για την κυπριακή οικονομία,

ενισχύοντας τη θεσμική της αξιοπιστία, την επενδυτική

διαφάνεια και την εθνική ασφάλεια. Μακροπρόθεσμα,

μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση σοβαρών στρατηγικών

επενδυτών που ευθυγραμμίζονται με τις αρχές

βιωσιμότητας και δημόσιου συμφέροντος. Επιπλέον,

ενισχύεται η δυνατότητα του κράτους να εντοπίζει και να

αποτρέπει επενδυτικά σχήματα που πιθανόν να σχετίζονται

με επιβλαβείς εξωτερικές επιρροές, διασφαλίζοντας

την κυριαρχία και τη διαφάνεια στις οικονομικές του

σχέσεις.

ΕΞΑΙΡΈΣΕΙΣ, ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΚΑΙ

ΤΟ ΖΉΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΚΙΝΉΤΩΝ

Το πιο πάνω νομοσχέδιο δεν καλύπτει το ζήτημα της

αγοράς ακινήτων, που είναι το άλλο θέμα που βρίσκεται

στη σφαίρα της δημόσιας συζήτησης, πέραν από αυτά που

θεωρούνται ζωτικής σημασίας ή προκύπτουν λόγοι εθνικού

συμφέροντος. Θα πρέπει να τονιστεί ότι ήδη υπάρχει

νομοθεσία η οποία επιτρέπει σε υπηκόους τρίτων χωρών

να αγοράζουν μέχρι δύο ακίνητα. Όμως αυτό πρακτικά

εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που υπάρχει ήδη εκδομένος

τίτλος και όχι για καταθέσεις συμβολαίων για σκοπούς

ειδικής εκτέλεσης. Επιπλέον δεν εφαρμόζεται όταν ο

υπήκοος τρίτης χώρας εγγράψει εταιρεία στην Κύπρο ή σε

άλλη ευρωπαϊκή χώρα για να εγγράψει το ακίνητο.

Σε περίπτωση μεγάλων αναπτύξεων, projects, αυτές θα

μπορούσαν να εξετάζονται με βάση το πλαίσιο των ξένων

επενδύσεων και ενδεχομένως σε ένα νέο πλαίσιο αδειοδότησης

εταιρειών που ασχολούνται με την ανάπτυξη

γης, ήδη ο σύνδεσμος έχει ετοιμάσει προσχέδιο.

Πρέπει να είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι τα πιο πάνω δεν

πρέπει να δημιουργήσουν ένα μη ανταγωνιστικό επενδυτικό

περιβάλλον υπερρύθμισης, με καθυστερήσεις, μη

τεκμηριωμένες αποφάσεις και επιπλέον γραφειοκρατία

για όσους θέλουν να επενδύσουν στη χώρα μας.

EconomyToday 47


ΤΟ ΛΟΓΙΣΤΙΚΌ ΕΠΆΓΓΕΛΜΑ ΠΡΈΠΕΙ

ΝΑ ΕΠΑΝΑΚΤΉΣΕΙ

ΤΟΝ ΛΌΓΟ ΓΙΑ

ΤΟΝ ΡΌΛΟ ΤΟΥ

Ο JEAN BOUQUOT, Πρόεδρος του IFAC, μιλά αποκλειστικά

στο Economy Today για τις προκλήσεις του λογιστικού

επαγγέλματος, τη βιωσιμότητα, την Τεχνητή Νοημοσύνη και

τη θέση της Κύπρου στο παγκόσμιο λογιστικό οικοσύστημα.

ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΞΈΝΙΟ ΜΕΣΑΡΊΤΗ

Στην Κύπρο, ως προσκεκλημένος του

ΣΕΛΚ, βρέθηκε πρόσφατα ο Jean

Bouquot, Πρόεδρος της Διεθνούς

Ομοσπονδίας Λογιστών (IFAC) και παραχώρησε

αποκλειστική συνέντευξη στο

Economy Today. Σε μια εποχή όπου το λογιστικό

και ελεγκτικό επάγγελμα επανακαθορίζεται μέσα

από τις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, της

βιωσιμότητας και της ανάγκης διαρκούς ενίσχυσης

της διαφάνειας, ο κ. Bouquot εξηγεί πώς η παγκόσμια

λογιστική κοινότητα πρέπει να προσαρμοστεί,

να εξελιχθεί και να ηγηθεί, υπηρετώντας πάντα το

δημόσιο συμφέρον. Παράλληλα, αναλύει τον ιδιαίτερο

ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κύπρος

ως οικονομικός και επαγγελματικός κόμβος στο

παγκόσμιο λογιστικό οικοσύστημα.

Στην Κύπρο, ως προσκεκλημένος του ΣΕΛΚ, βρέθηκε

48 EconomyToday

Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΉ

ΑΡΙΣΤΕΊΑ ΣΤΟΝ

ΛΟΓΙΣΤΙΚΌ

ΚΛΆΔΟ ΔΕΝ

ΕΊΝΑΙ ΕΠΙΛΟΓΉ,

ΕΊΝΑΙ ΚΑΘΉΚΟΝ

ΑΠΈΝΑΝΤΙ

ΣΤΟ ΔΗΜΌΣΙΟ

ΣΥΜΦΈΡΟΝ

πρόσφατα ο Jean Bouquot, Πρόεδρος της Διεθνούς

Ομοσπονδίας Λογιστών (IFAC) και παραχώρησε

αποκλειστική συνέντευξη στο Economy Today. Σε

μια εποχή όπου το λογιστικό και ελεγκτικό επάγγελμα

επανακαθορίζεται μέσα από τις προκλήσεις

της Τεχνητής Νοημοσύνης, της βιωσιμότητας και

της ανάγκης διαρκούς ενίσχυσης της διαφάνειας, ο

κ. Bouquot εξηγεί πώς η παγκόσμια λογιστική κοινότητα

πρέπει να προσαρμοστεί, να εξελιχθεί και να

ηγηθεί, υπηρετώντας πάντα το δημόσιο συμφέρον.

EconomyToday 49


Παράλληλα, αναλύει τον ιδιαίτερο ρόλο που μπορεί

να διαδραματίσει η Κύπρος ως οικονομικός και

επαγγελματικός κόμβος στο παγκόσμιο λογιστικό

οικοσύστημα.

Για όσους ίσως δεν είναι εξοικειωμένοι, πώς

θα συνοψίζατε την αποστολή του IFAC και

τη σημασία του για το παγκόσμιο λογιστικό

επάγγελμα;

Είμαστε ο Παγκόσμιος Οργανισμός του λογιστικού

επαγγέλματος, εκπροσωπώντας εκατομμύρια

επαγγελματίες λογιστές μέσω των 187 Οργανώσεων-μελών

μας σε 142 δικαιοδοσίες. Τα μέλη

μας, όπως και ο ΣΕΛΚ, είναι επαγγελματικές Λογιστικές

Οργανώσεις (Professional Accountancy

Organizations). Μιλάμε ως η παγκόσμια φωνή του

επαγγέλματος και λειτουργούμε ως ο παγκόσμιος

συντονιστής του.

Ως Οργανισμός που εκπροσωπεί τα μέλη του, η

κύρια αποστολή μας είναι να προσφέρουμε αξία

στα μέλη μας. Αντιλαμβανόμαστε αυτή την αξία σε

τρία μέρη: σύνδεση και ενότητα ακεραιότητα και

παγκόσμια αναγνώριση και συλλογική φωνή και

δέσμευση για το δημόσιο συμφέρον.

Ποια είναι η στρατηγική φιλοδοξία του IFAC

ως ομπρέλα του παγκόσμιου λογιστικού επαγγέλματος

και ποιες οι κύριες προκλήσεις που

προκύπτουν;

Ο IFAC, ως ο παγκόσμιος φορέας του λογιστικού

επαγγέλματος (που περιλαμβάνει ελεγκτές, λογιστές

επιχειρήσεων, ακαδημαϊκούς και λογιστές του Δημόσιου

τομέα), είναι ο μόνος Οργανισμός που μπορεί

να φέρει κοντά τη μεγαλύτερη και πιο πολυσύνθετη

κοινότητα ηγετικών στελεχών του κλάδου σε διεθνές

επίπεδο. Έχουμε επίσης σημαντική φωνή στους διαλόγους

με παγκόσμιους φορείς, όπως ο Διεθνής

Οργανισμός Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς (IOSCO),

η Επιτροπή της Βασιλείας, ο Διεθνής Οργανισμός

Ανωτάτων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων (INTOSAI), το

Διεθνές Ίδρυμα Ηθικής και Ελέγχου (IFEA), η Παγκόσμια

Τράπεζα, το UNCTAD και ο ΟΟΣΑ.

Η παγκόσμια εμβέλειά μας μάς επιτρέπει να ενώνουμε

το επάγγελμα — πέρα από σύνορα, τομείς και ειδι-

50 EconomyToday

κότητες — και γνωρίζουμε ότι «είμαστε καλύτεροι

μαζί», όπως λέμε στο IFAC.

Οι επαγγελματίες λογιστές υπηρετούν σε ευρύ φάσμα

ρόλων και πλαισίων, αλλά έχουμε κοινά πρότυπα που

καθοδηγούν το έργο μας και κοινό Διεθνή Κώδικα

Ηθικής. Μιλάμε την κοινή γλώσσα των επιχειρήσεων,

παρέχοντας συγκρίσιμες και συνεπείς πληροφορίες

για επενδυτές και ενδιαφερόμενους. Αυτή η γλώσσα

στηρίζει τις οικονομίες, επιτρέπει την εμπιστοσύνη

και διευκολύνει την ικανότητά μας να συμβάλλουμε

στην αντιμετώπιση των σύνθετων προκλήσεων στις

επιχειρήσεις και την κοινωνία σήμερα. Φέρνουμε

εμπιστοσύνη και έχουμε εντολή για το δημόσιο

συμφέρον.

Πώς βλέπετε τη διαφοροποίηση της Ευρώπης

στα θέματα βιωσιμότητας και πώς απαντάτε

στις φωνές που ισχυρίζονται ότι η εφαρμογή

κριτηρίων ESG μειώνει την ανταγωνιστικότητα

και αυξάνει το διοικητικό κόστος, ιδιαίτερα

υπό το φως της Έκθεσης Ντράγκι που εστιάζει

στην παραγωγικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Ο IFAC είναι ένθερμος υποστηρικτής της ευκαιρίας

και της ευθύνης που έχει το επάγγελμά μας προς το

δημόσιο συμφέρον με την αυξανόμενη ζήτηση για

αξιόπιστες, υψηλής ποιότητας πληροφορίες βιωσιμότητας.

Βοηθούμε ώστε οι επενδυτές, οι δανειστές

και άλλοι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να λαμβάνουν

αποτελεσματικές αποφάσεις που ευθυγραμμίζονται

με τους στόχους βιωσιμότητας.

Βεβαίως, η αναφορά σε θέματα βιωσιμότητας απαιτεί

αρκετή δουλειά και προσπάθεια εκ μέρους των

εταιρειών, αλλά το αποτέλεσμα είναι η παροχή μιας

πιο ολοκληρωμένης κατανόησης των εταιρειών και

της απόδοσής τους — κάτι που είναι πολύτιμο για

κάθε ενδιαφερόμενο.

Η βιωσιμότητα είναι το μέλλον της εταιρικής αναφοράς.

Τα στοιχεία της μελέτης μας State of Play

δείχνουν αυτή την παγκόσμια τάση. Η εμπειρία της

Ευρώπης με το Green Deal και την Οδηγία CSRD

ίσως δείχνει ότι ο ρυθμός αλλαγής ήταν πολύ ταχύς,

αλλά οι μέχρι τώρα κυκλοφορούσες omnibus

μεταρρυθμίσεις μπορεί επίσης να είναι υπερβολική

αντίδραση. Νομίζω ότι η εστίαση στην εξεύρεση της

σωστής ισορροπίας είναι το κλειδί. Και ενθαρρύνουμε

έντονα τον πλήρη συντονισμό μεταξύ όλων των

καλών πρωτοβουλιών.

Πρόσφατα σκάνδαλα που αφορούν μεγάλες

ελεγκτικές εταιρείες και αποκαλύψεις δημοσιογραφικών

διεθνών κονσόρτσιουμ έβλαψαν

την εικόνα του επαγγέλματος. Πώς απαντάτε

στην κριτική και τι μπορεί να γίνει για να αποκατασταθεί

και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη

στο λογιστικό επάγγελμα;

Η εμπιστοσύνη στην ποιότητα των οικονομικών

πληροφοριών είναι αναγκαία για να λειτουργήσει

Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΉ

ΚΟΙΝΌΤΗΤΑ ΠΡΈΠΕΙ

ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΉΣΕΙ

ΤΟ ΔΙΚΌ ΤΗΣ

ΑΦΉΓΗΜΑ ΓΙΑ

ΤΗΝ ΑΞΊΑ ΠΟΥ

ΠΡΟΣΦΈΡΕΙ ΣΤΗΝ

ΚΟΙΝΩΝΊΑ

οποιαδήποτε κοινωνία. Πολλοί παράγοντες παίζουν

ρόλο στην ανάπτυξη και διατήρηση της εμπιστοσύνης,

αλλά η ποιότητα του ελέγχου είναι από τους πιο

σημαντικούς — και έτσι αποτελεί ζωτικό ζήτημα για

το επάγγελμα και τους ενδιαφερόμενους.

Η ποιότητα ελέγχου εξαρτάται από τη δύναμη ενός

μεγάλου και ποικίλου οικοσυστήματος ελέγχου. Η

διαδικασία ελέγχου είναι κρίσιμη, αλλά τα σωστά πρόσωπα,

η σωστή διακυβέρνηση και η σωστή ρύθμιση

είναι επίσης ουσιώδη συστατικά του οικοσυστήματος.

Η ποιότητα ελέγχου πρέπει να αξιολογείται με τα

κατάλληλα κριτήρια. Ελλείψει κάποιου από αυτά τα

συστατικά, ο έλεγχος ίσως να μην ανταποκρίνεται

στις προσδοκίες των ενδιαφερόμενων.

Ο αριθμός σημαντικών αποτυχιών ελέγχου είναι

εξαιρετικά μικρός σε σχέση με τις δεκάδες χιλιάδες

ελέγχους που διεξάγονται κάθε χρόνο. Η ένταση

προσοχής στον πιθανό ρόλο του ελεγκτή σε ένα

μικρό αριθμό πρόσφατων εταιρικών αποτυχιών

ίσως υπερβάλλει την αντίληψη για τα προβλήματα

και προσκαλεί υπερβολικές αντιδράσεις. Παρόλα

αυτά, το επάγγελμα δίνει πάντα μεγάλη σημασία στην

αξιολόγηση των αιτιών ελλείψεων ελέγχου. Ο IFAC

και το λογιστικό επάγγελμα δεσμεύονται για συνεχή

βελτίωση προς όφελος του δημόσιου συμφέροντος.

Ο ΣΕΛΚ είναι από τα ιδρυτικά μέλη του IFAC

από το 1977. Ποια η σημασία αυτής της σχέσης

και ποιο ρόλο βλέπετε να διαδραματίζει ο

ΣΕΛΚ στην υποστήριξη των στόχων του IFAC;

Είχαμε την τύχη να έχουμε τον ΣΕΛΚ ως μέλος και

εταίρο στις προσπάθειές μας από την αρχή. Στη συνεργασία

του σε όλο το επάγγελμα — όχι μόνο ως

μέλος του IFAC αλλά και ως μέλος του Accountancy

Europe, της Ομάδας του Εδιμβούργου και της Μεσογειακής

Ομοσπονδίας Λογιστών — ο ΣΕΛΚ έχει

δείξει ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη υψηλής ποιότητας

διεθνών προτύπων. Εκτιμούμε βαθύτατα την εθελοντική

προσφορά των μελών του ΣΕΛΚ στο Διοικητικό

Συμβούλιο του IFAC, στις Ομάδες Συμβούλων και στα

διεθνή συμβούλια θέσπισης προτύπων.

Ο IFAC μπορεί να επιτύχει τους παγκόσμιους στόχους

μας μόνο μέσα από τις συνδυασμένες προσπάθειες

των μελών μας. Ό,τι κάνει ο ΣΕΛΚ για την πρόοδο

του επαγγέλματος στην Κύπρο — όπως οι άριστες

προσφορές επαγγελματικής εκπαίδευσης στη βιωσιμότητα

— αποτελεί συνεισφορά στους στόχους μας

στο IFAC. Ενθαρρύνω τους Κύπριους συνεργάτες μας

να συνεχίσουν να μοιράζονται τις εμπειρίες τους και

να ηγούνται σε περιφερειακό και κυπριακό επίπεδο

στην προώθηση της επαγγελματικής αριστείας.

Πώς αξιολογείτε το κυπριακό λογιστικό επάγγελμα

και τη συμβολή του στην τοπική οικονομία,

ιδιαίτερα δεδομένου ότι ο τομέας

υπηρεσιών παραμένει βασικός πυλώνας του

οικονομικού μοντέλου της Κύπρου;

EconomyToday 51


Η ΤΕΧΝΗΤΉ ΝΟΗΜΟΣΎΝΗ

ΑΛΛΆΖΕΙ ΡΙΖΙΚΆ ΤΟ

ΕΠΆΓΓΕΛΜΑ — ΑΠΑΙΤΕΊΤΑΙ

ΔΙΑΡΚΉΣ ΕΚΠΑΊΔΕΥΣΗ ΚΑΙ

ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ ΔΕΞΙΟΤΉΤΩΝ

Το κυπριακό λογιστικό επάγγελμα είναι ένα τεράστιο

οικονομικό περιουσιακό στοιχείο για την Κύπρο

— και ήταν έτσι για δεκαετίες, από την ίδρυση του

ΣΕΛΚ το 1961. Οι επαγγελματίες λογιστές κτίζουν

εμπιστοσύνη στις χρηματοοικονομικές και μη χρηματοοικονομικές

πληροφορίες στις οποίες στηρίζονται

οι επενδυτές και άλλοι ενδιαφερόμενοι. Αυτό είναι

ουσιώδες για τη σταθερότητα και ευημερία των

αγορών και Οργανισμών. Έχουμε επίσης σημαντικές

δεξιότητες και εμπειρογνωμοσύνη να στηρίξουμε και

να ηγηθούμε εταιρειών στον τομέα των υπηρεσιών

— συμπεριλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών

υπηρεσιών και άλλων επιχειρήσεων που έχουν

κάνει την Κύπρο δυναμικό κέντρο επενδύσεων και

οικονομικής δραστηριότητας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η βιωσιμότητα, η ενίσχυση

του πλαισίου κατά του ξεπλύματος, ο

έλεγχος των άμεσων ξένων επενδύσεων και η

εκτεταμένη ψηφιοποίηση διαμορφώνουν ένα

νέο περιβάλλον για το λογιστικό και ελεγκτικό

επάγγελμα. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται ο ρόλος

του λογιστή την επόμενη δεκαετία; Ποιες

δεξιότητες και ευθύνες θα κυριαρχήσουν;

Πολλοί έχουν παρατηρήσει ότι το επάγγελμά μας

εργάζεται διαφορετικά τα τελευταία χρόνια για παράδειγμα,

δουλεύοντας με το μοντέλο της τηλεργασίας.

Αλλά το να κάνουμε την ίδια δουλειά με διαφορετικό

τρόπο δεν αρκεί για να συμβάλουμε στη μακροπρόθεσμη,

βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη ενόψει αυτών

των ισχυρών τάσεων. Το επάγγελμα πρέπει επίσης να

στραφεί σε εντελώς διαφορετική μορφή και ατομικά,

αποκτούμε νέες δεξιότητες, επανεκπαιδευόμαστε και

αποκτούμε νέες ικανότητες.

Για να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες της Τεχνητής

Νοημοσύνης, για παράδειγμα, οι επαγγελματίες λογιστές

θα χρειαστεί να αυξήσουμε τον ψηφιακό μας

εγγραμματισμό και να αποκτήσουμε πρακτική εμπειρία

με συστήματα ΤΝ. Οι Επαγγελματικές Οργανώσεις

πρέπει να στηρίξουν τα μέλη τους στην αναβάθμιση

και επανεκπαίδευση για την ΤΝ και για ένα εύρος

άλλων ψηφιακών δεξιοτήτων και ενθαρρύνω όλους

να παρακολουθούν τις πρωτοβουλίες του ΣΕΛΚ, όπως

η εκπαίδευση που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο για

τους κινδύνους ΤΝ και τη συμμόρφωση σύμφωνα

με τον νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Τεχνητή

Νοημοσύνη (EU AI Act).

Είναι υπόθεση κάθε ατόμου να προσεγγίζει τις νέες

προκλήσεις με ερευνητικό πνεύμα, σύμφωνα με τον

αρχών-βασισμένο Διεθνή Κώδικα Ηθικής μας. Η ηθική

μας ορίζει το επάγγελμά μας και μας διαφοροποιεί

από όλους τους άλλους παρόχους υπηρεσιών. Αλλά

η τήρηση των αρχών μας απαιτεί μόνιμη προσοχή,

ειδικά σε εποχές μεγάλων αλλαγών.

Το λογιστικό επάγγελμα παραμένει ελκυστικό

για τη νέα γενιά όπως στο πρόσφατο

παρελθόν;

Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, το επάγγελμα δυσκολεύεται

να προσελκύσει και να διατηρήσει αρκετά

ταλαντούχα άτομα, ώστε να συμβαδίζει με τη ζήτηση

για τις δεξιότητές μας. Το IFAC εξετάζει αυτό το ζήτημα

εδώ και μερικά χρόνια, διότι αποτελεί υψηλή προτεραιότητα

για πολλά από τα μέλη μας. Συνεχίζουμε

να ακούμε και να μαθαίνουμε από τα μέλη μας και

θέλω να μοιραστώ μερικές σκέψεις.

Το επάγγελμά μας πρέπει να πάρει την κυριότητα της

εικόνας του, δηλαδή να επανακτήσει τον λόγο για τον

ρόλο του. Έχουμε αφήσει άλλους να μας ορίσουν,

αντί να διαμορφώσουμε τη δική μας αφήγηση. Γνωρίζουμε

την πολύτιμη αξία που προσφέρουμε στην

κοινωνία, αλλά πρέπει να αφηγηθούμε αυτή την

ιστορία. Πρέπει, επίσης, να κάνουμε πολλά περισσότερα

για να υποστηρίξουμε την ευημερία. Η δική

52 EconomyToday

μου γενιά προέρχεται από διαφορετικό σύστημα και

έχουμε μια συγκεκριμένη οπτική για την ισορροπία

μεταξύ προσωπικής ζωής και εργασίας, αλλά πρέπει

να ανταποκριθούμε στις προτεραιότητες των νέων

γενεών.

Η νέα Ομάδα Νέων Ηγετών του IFAC (Young Leaders

Collective), που προσφέρει ποικίλες οπτικές από

όλο τον κόσμο στο Διοικητικό Συμβούλιο του IFAC,

μας βοηθά να σημειώνουμε πρόοδο συνδέοντας τις

εμπειρίες τους με τα ζητήματα και τις πρωτοβουλίες

στην ατζέντα μας. Πρόσφατα δημοσίευσαν άρθρο

με τίτλο «Τέσσερις Βασικές Ενέργειες για Νέους

Επαγγελματίες ώστε να Ηγηθούν στην Αναφορά

Βιωσιμότητας», τονίζοντας τη σύνδεση μεταξύ της

δουλειάς μας ως επαγγελματιών λογιστών και της

επιτυχίας της πράσινης μετάβασης.

Σε ένα παγκόσμιο τοπίο αυξανόμενης γεωπολιτικής

κατακερματισμού και διαφορετικών

οικονομικών ταχυτήτων, πώς μπορεί το IFAC

να συμβάλει στην εναρμόνιση των λογιστικών

προτύπων και στη βελτίωση της διαφάνειας,

ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενες ή μεταβατικές

οικονομίες;

Η παγκόσμια συναίνεση και εναρμόνιση μπορεί να

είναι δύσκολη ακόμη και στις καλύτερες εποχές. Είναι

σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το γεωπολιτικό

περιβάλλον είναι δύσκολο. Ορισμένες δικαιοδοσίες

σταματούν το έργο τους για την εναρμόνιση των

Η ΚΎΠΡΟΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΕΔΏ

ΚΑΙ ΔΕΚΑΕΤΊΕΣ

ΣΗΜΑΝΤΙΚΌ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΌ

ΠΥΛΏΝΑ ΓΙΑ

ΤΗΝ ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ

ΛΟΓΙΣΤΙΚΉ

ΚΟΙΝΌΤΗΤΑ

προτύπων τους όσον αφορά τη διασφάλιση βιωσιμότητας,

λόγω ανησυχιών για την ανταγωνιστικότητα

της εγχώριας βιομηχανίας. Σε άλλες δικαιοδοσίες,

δεν έχουμε δει ακόμη την υιοθέτηση και εφαρμογή

υψηλής ποιότητας διεθνών προτύπων για την αποκάλυψη

πληροφοριών βιωσιμότητας.

Ανεξάρτητα από αυτές τις τάσεις, η αναφορά βιωσιμότητας

θα συνεχίσει να αυξάνει τη σημασία της. Ο

κεντρικός της ρόλος στη βιώσιμη ανάπτυξη και την

κλιματική δράση γίνεται όλο και πιο εμφανής σε όλους

τους ενδιαφερόμενους. Υποστηρίζουμε προς τα μέλη

μας και τους παγκόσμιους εταίρους μας ότι το Διεθνές

Συμβούλιο Προτύπων Βιωσιμότητας (ISSB) πρέπει

να αποτελεί τη βάση ενός συνολικού, παγκόσμιου

πλαισίου για την αποκάλυψη βιωσιμότητας. Υποστηρίζουμε

επίσης τα Διεθνή Πρότυπα Διασφάλισης

Βιωσιμότητας (ISSA 5000), που εκδίδει το Διεθνές

Συμβούλιο Ελέγχου και Διασφάλισης (IAASB), να

αποτελέσουν τα παγκόσμια βασικά πρότυπα για

τη διασφάλιση βιωσιμότητας σε ένα ισότιμο πεδίο

ανταγωνισμού για όλους τους επαγγελματίες και μη

επαγγελματίες σε αυτό τον χώρο.

Σε κάθε περίπτωση, ενθαρρύνουμε έντονα την ευθυγράμμιση

και σύγκλιση. Θα ήταν τεράστια χαμένη

ευκαιρία εάν οι εταιρείες, που αντλούν κεφάλαια

σε παγκόσμιο επίπεδο, υποχρεωθούν να τηρούν

πολλαπλά σύνολα βιβλίων: ένα για να ικανοποιούν

τις τοπικές απαιτήσεις αναφοράς και ένα άλλο για

να παρέχουν πληροφορίες σε διεθνείς επενδυτές.

EconomyToday 53

ΘΕΜΑ

ΜΠΡΑ ΝΤΕ ΦΕΡ

ΣΤΗ ΦΙΛΟΞΕΝΊΑ -

ΞΕΝΟΔΌΧΟΙ ΚΑΙ

ΙΔΙΟΚΤΉΤΕΣ AIRBNB

ΣΕ ΤΡΟΧΙΆ ΣΎΓΚΡΟΥΣΗΣ

Οι ξενοδόχοι βλέπουν αθέμιτο

ανταγωνισμό και πλήγμα στην

εικόνα της Κύπρου, ενώ οι

ιδιοκτήτες αυτοεξυπηρετούμενων

καταλυμάτων τονίζουν την ανάγκη

εφαρμογής του υφιστάμενου

ρυθμιστικού πλαισίου και λένε

«όχι» σε νέες παρεμβάσεις.

ΤΗΣ ΒΆΣΙΑΣ ΚΑΤΤΉ

54 EconomyToday

ΤΟ ΖΗΤΟΎΜΕΝΟ ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΝΈΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΆΣΕΙΣ, ΑΛΛΆ Η ΕΠΙΒΟΛΉ

ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΆΜΕΝΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΊΑΣ

ΚΑΙ Η ΕΝΊΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΕΛΈΓΧΩΝ

Σε τροχιά σύγκρουσης φαίνεται να κινούνται

ξενοδόχοι και ιδιοκτήτες αυτοεξυπηρετούμενων

τουριστικών καταλυμάτων,

με φόντο την ταχύτατη διείσδυση των

βραχυχρόνιων μισθώσεων στην κυπριακή

αγορά. Από τη μία, οι ξενοδόχοι καταγγέλλουν

αθέμιτο ανταγωνισμό από μη αδειοδοτημένες μονάδες,

οι οποίες -όπως επισημαίνουν- δεν υπόκεινται στους

ίδιους ελέγχους, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται

σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά και να πλήττεται

η εικόνα της Κύπρου ως τουριστικός προορισμός.

Επιπλέον, προειδοποιούν ότι η ανεξέλεγκτη εξάπλωση

των Airbnb συμβάλλει στην αύξηση των ενοικίων στις

πόλεις, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα κατοικιών για

μακροχρόνια ενοικίαση.

Από την άλλη, οι ιδιοκτήτες Airbnb τονίζουν ότι ο

κλάδος επιθυμεί να λειτουργεί εντός του νόμιμου

πλαισίου και επικρίνουν την ατιμωρησία και τον ελλιπή

έλεγχο, που επιτρέπουν σε ορισμένους να λειτουργούν

παράνομα εις βάρος όσων συμμορφώνονται με τη

νομοθεσία. Το ζητούμενο, όπως υποστηρίζουν, δεν

είναι νέες παρεμβάσεις αλλά η εφαρμογή των υφιστάμενων

ρυθμίσεων και η ενίσχυση των ελέγχων

από το Υφυπουργείο Τουρισμού.

Το Economy Today καταγράφει τις θέσεις των δύο

πλευρών, όπως τις εκφράζουν ο δρ Χρίστος Αγγελίδης,

Γενικός Διευθυντής του ΠΑΣΥΞΕ και ο Κωνσταντίνος

Καράκοντης, Πρόεδρος του Συνδέσμου

Αυτοεξυπηρετούμενων Τουριστικών Καταλυμάτων.

EconomyToday 55

ΘΕΜΑ

«Ο ΑΘΈΜΙΤΟΣ

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΌΣ

ΑΠΌ ΤΑ AIRBNB

ΠΛΉΤΤΕΙ ΤΗ ΦΉΜΗ

ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ»

Δρ Χρίστος Αγγελίδης,

Γενικός Διευθυντής

Παγκύπριου Συνδέσμου

Ξενοδόχων

Πώς επηρεάζει η ανεξέλεγκτη εξάπλωση

των βραχυχρόνιων μισθώσεων τη λειτουργία

και τη βιωσιμότητα των ξενοδοχείων στην

Κύπρο; Ποιο είναι το βασικότερο πρόβλημα

για την ξενοδοχειακή βιομηχανία;

Η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων είναι

πράγματι ανεξέλεγκτη, παρά τις προσπάθειες του Υφυπουργείου

Τουρισμού να τη ρυθμίσει μέσω καταγραφής

και νομιμοποίησης. Υπάρχει ακόμη μεγάλος αριθμός

καταλυμάτων που είτε αποφεύγουν τη διαδικασία

αδειοδότησης είτε λειτουργούν ανεπίσημα. Για παράδειγμα,

μεμονωμένα υποστατικά που υπενοικιάζονται

σε φίλους ή τρίτους χωρίς έλεγχο ή δήλωση.

Η βασική ανησυχία δεν αφορά τη συνολική βιωσιμότητα

των ξενοδοχείων. Πέραν αυτού, το σοβαρότερο

πρόβλημα είναι ο αθέμιτος ανταγωνισμός: τα μη εγγεγραμμένα

καταλύματα δεν υπόκεινται στις αυστηρές

προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας που ισχύουν για

τις ξενοδοχειακές μονάδες, ούτε καταβάλλουν τους

ίδιους φόρους και τέλη. Αυτή η ασυμμετρία δημιουργεί

σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά.

Υπάρχουν ενδείξεις εκτεταμένης παραβατικότητας

από μη αδειοδοτημένα καταλύματα; Πώς

πλήττεται το τουριστικό προϊόν;

Ναι, υπάρχουν ενδείξεις παραβατικότητας. Όταν

επισκέπτες καταλήγουν σε μη εγκεκριμένα ή κακής

ποιότητας καταλύματα, αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στην

εικόνα της Κύπρου ως τουριστικού προορισμού. Μια

αρνητική εμπειρία διαμονής μπορεί να πλήξει τη φήμη

μας σε βάθος χρόνου, κυρίως μέσω αξιολογήσεων

σε διαδικτυακές πλατφόρμες. Είναι θέμα προστασίας

του brand «Κύπρος».

Πιστεύετε ότι η εξάπλωση των Airbnb σχετίζεται

με την αύξηση των ενοικίων στις αστικές

περιοχές; Ποια είναι η επίπτωση στην κοινωνική

συνοχή και τη στεγαστική πολιτική;

Αναμφίβολα υπάρχει σύνδεση, παρότι είναι δύσκολο

να ποσοστικοποιηθεί με ακρίβεια. Η μετατροπή διαμερισμάτων

σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης

περιορίζει την προσφορά κατοικιών για μακροχρόνια

ενοικίαση. Αυτό εντείνει τις πιέσεις στην αγορά, ιδιαίτερα

στα κέντρα των πόλεων και των τουριστικών περιοχών.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που επηρεάζει τη στεγαστική

πολιτική και σε τελική ανάλυση, την κοινωνική συνοχή.

56 EconomyToday

ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ

ΤΑ ΜΗ

ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΈΝΑ

ΚΑΤΑΛΎΜΑΤΑ

ΔΕΝ ΥΠΌΚΕΙΝΤΑΙ

ΣΤΙΣ ΊΔΙΕΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΈΣ

ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΈΣ

ΥΠΟΧΡΕΏΣΕΙΣ ΜΕ

ΤΑ ΞΕΝΟΔΟΧΕΊΑ

Θα έπρεπε να υιοθετήσει η Κύπρος περιορισμούς

παρόμοιους με άλλες ευρωπαϊκές χώρες

όσον αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις;

Είμαστε σαφώς υπέρ της εφαρμογής ρυθμίσεων.

Δεν πρόκειται μόνο για προστασία της ποιότητας του

τουριστικού προϊόντος, αλλά και για ανάγκη εξισορρόπησης

της αγοράς ενοικίων στις αστικές περιοχές.

Χρειάζεται μια προσεκτικά μελετημένη φόρμουλα, ένα

αριθμητικό και ποιοτικό μοντέλο που να επιτρέπει, για

παράδειγμα, τη θέσπιση πλαφόν στον αριθμό των

καταλυμάτων ή τις ημέρες διάθεσής τους ανά έτος. Το

ζητούμενο είναι να αποφευχθεί η ανεξέλεγκτη αύξηση

της προσφοράς και των ενοικίων.

Σας ανησυχεί το φαινόμενο επενδυτών εκτός

Ε.Ε. που αγοράζουν ακίνητα και τα αξιοποιούν

αποκλειστικά ως Airbnb; Είναι αυτές μη παραγωγικές

επενδύσεις;

Υπάρχουν εύλογες ανησυχίες. Εκείνο που απαιτείται,

είναι οι επενδύσεις που γίνονται στον τομέα αυτό, να

διασφαλίζουν τα συμφέροντα της κυπριακής οικονομίας

στο σύνολο. Αυτό που θεωρούμε ως απαραίτητο

στις περιπτώσεις μεγάλων επενδύσεων αυτού του

τύπου, είναι όπως η κάθε επένδυση παράγει οφέλη για

την εγχώρια οικονομία που να εκτείνονται πέραν

από τα κατασκευαστικά έργα και στην

κατανάλωση και στις θέσεις εργασίας.

«ΥΠΆΡΧΕΙ ΧΏΡΟΣ

ΓΙΑ ΌΛΟΥΣ ΣΤΗ

ΦΙΛΟΞΕΝΊΑ»

Κωνσταντίνος

Καράκοντης,

Πρόεδρος Συνδέσμου

Αυτοεξυπηρετούμενων

Τουριστικών Καταλυμάτων

Πόσα αυτοεξυπηρετούμενα τουριστικά

καταλύματα είναι σήμερα εγγεγραμμένα

στο σχετικό μητρώο;

Μέχρι σήμερα, ο αριθμός των εγγεγραμμένων αυτοεξυπηρετούμενων

τουριστικών καταλυμάτων στο

μητρώο του Υφυπουργείου Τουρισμού παρουσιάζει

σημαντική αύξηση, αντανακλώντας μια προσπάθεια

συμμόρφωσης με τη νομοθεσία. Σύμφωνα με πρόσφατα

στοιχεία, τα εγγεγραμμένα καταλύματα ξεπερνούν τις

10.000, με τη μερίδα του λέοντος να κατέχει η Πάφος,

ακολουθούμενη από την Αμμόχωστο, τη Λάρνακα, τη

Λεμεσό και τέλος τη Λευκωσία.

Έχετε εικόνα του συνολικού αριθμού αυτών

που λειτουργούν εκτός αυτού;

Εκτιμούμε ότι ο πραγματικός αριθμός των ακινήτων

που λειτουργούν μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης

είναι 14.000-15.000 μονάδες το καλοκαίρι.

Το ποσοστό αδειοδότησης ανέρχεται σε +70% και

αυξάνεται καθημερινά.

Ποια είναι, κατά την άποψή σας, τα βασικά

εμπόδια που αποτρέπουν ιδιοκτήτες από το

να εγγραφούν στο μητρώο;

Δεν πιστεύουμε ότι υπάρχουν πραγματικά σοβαροί

λόγοι που να αποτρέπουν τη μεγάλη πλειοψηφία των

μη αδειοδοτημένων στο να εγγραφούν. Θεωρούμε

ότι η ατιμωρησία και ο ελλιπής έλεγχος, επιτρέπουν

σε αυτά τα καταλύματα να λειτουργούν παράνομα σε

βάρος των αδειοδοτημένων καταλυμάτων.

Θεωρούμε ότι πρέπει να δοθούν τα κατάλληλα εργαλεία

και προσωπικό στο Υφυπουργείο Τουρισμού έτσι

ώστε να μπορεί να διενεργεί καλύτερους ελέγχους.

EconomyToday 57

ΘΕΜΑ

Εμείς σαν σύνδεσμος προβαίνουμε και οι ίδιοι σε

καταγγελίες προς το Υφυπουργείο Τουρισμού καταλυμάτων

που δεν έχουν αναρτημένο τον αριθμό

μητρώου και κάποιες από αυτές έχουν προχωρήσει

με δικαστικά μέτρα.

Υπάρχουν φωνές που λένε πως τα αυτοεξυπηρετούμενα

καταλύματα αποφεύγουν κανόνες

που οι ξενοδόχοι είναι υποχρεωμένοι

να τηρούν, ενώ παράλληλα διατυπώνονται

κατηγορίες για αθέμιτο ανταγωνισμό και φοροδιαφυγή.

Πώς απαντάτε;

Είναι μια θέση που ακούγεται συχνά, ωστόσο είναι

σημαντικό να διευκρινιστεί ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο

υπάρχει και εφαρμόζεται τόσο για τα ξενοδοχεία όσο

και για τα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα, αλλά

διαφέρει λόγω της φύσης της κάθε κατηγορίας.

Συγκεκριμένα, τα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα

είναι αδειοδοτημένες οικιστικές μονάδες και ακολουθούν

τους αυστηρούς κανονισμούς που διέπουν

τις κατοικίες. Αυτό από μόνο του διασφαλίζει την

αξιοπιστία και την ασφάλεια του ακινήτου. Από την

άλλη πλευρά, τα ξενοδοχεία είναι εμπορικές αναπτύξεις,

κατασκευασμένα με διαφορετικά πρότυπα και

για διαφορετική χρήση (π.χ. συνάθροιση μεγάλου

αριθμού ατόμων, εμπορικές κουζίνες) και ως εκ

τούτου, είναι λογικό να υπόκεινται σε διαφορετικούς,

εξειδικευμένους κανονισμούς.

Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι και στον ξενοδοχειακό

κλάδο έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς σοβαρές ενστάσεις,

καθώς εκτιμάται ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό,

γύρω στο 10%, των ξενοδοχείων κατέχει όλες τις

απαιτούμενες άδειες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός

ότι πολλές μονάδες δεν ακολουθούν και δεν συμμορφώνονται

πλήρως με τις αυστηρές πολεοδομικές και

κτιριακές προδιαγραφές βάσει των οποίων θα έπρεπε

να λειτουργούν.

Τέλος, πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι οι σύνδεσμοι των

ξενοδόχων προσπαθούν, εύλογα, να προστατεύσουν

τα συμφέροντα των μελών τους. Όταν ορισμένοι από

αυτούς αισθάνονται ότι ο κλάδος μας αποσπά μερίδιο

από τη δική τους πελατεία, είναι αναμενόμενο να αναζητούν

προσχήματα και να προβάλλουν επιχειρήματα

για την ανάγκη επιβολής αυστηρών ρυθμίσεων στον

τομέα μας.

Οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις κατά των Airbnb

αυξάνονται σε αρκετές χώρες. Υπάρχει ανησυχία

στον κλάδο ότι κάτι παρόμοιο μπορεί να

εφαρμοστεί και στην Κύπρο; Πιστεύετε ότι το

58 EconomyToday

ενδεχόμενο αυστηρών ρυθμίσεων αποθαρρύνει

νέους ιδιοκτήτες από το να επενδύσουν σε

αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα;

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, σε αντίθεση με άλλες

χώρες που ίσως τώρα ανακαλύπτουν το φαινόμενο,

στην Κύπρο υπάρχει ήδη η σχετική νομοθεσία που

ρυθμίζει τη λειτουργία των αυτοεξυπηρετούμενων

καταλυμάτων.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι η συνεχής συζήτηση

για νέες παρεμβάσεις, αλλά η ουσιαστική στήριξη του

Υφυπουργείου Τουρισμού και των αρμόδιων Αρχών

ώστε να μπορέσουν να εφαρμόσουν και να επιβάλουν

αποτελεσματικά την υφιστάμενη νομοθεσία.

Σχετικά με το αν αποθαρρύνονται οι νέοι επενδυτές, η

απάντηση είναι ότι σαφώς οποιαδήποτε αβεβαιότητα

σε έναν οικονομικό τομέα δημιουργεί ένα αρνητικό

περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό, πρέπει όλοι να είμαστε

ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν εκφράζουμε δημόσια

απόψεις που μπορεί να πυροδοτήσουν ένα φαινόμενο

χιονοστιβάδας, επηρεάζοντας αρνητικά όχι μόνο τον

συγκεκριμένο κλάδο αλλά και την ευρύτερη οικονομία.

Ποιο είναι το κοινό που προτιμά αυτοεξυπηρετούμενα

καταλύματα και πώς διαφοροποιείται

από τους πελάτες των ξενοδοχείων; Θεωρείτε

ότι υπάρχει χώρος για συνύπαρξη ή πρόκειται

για ανταγωνισμό μηδενικού αθροίσματος;

Τα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα και τα ξενοδοχεία

φαίνεται να απευθύνονται σε διαφορετικά,

αν και μερικές φορές επικαλυπτόμενα, τμήματα της

τουριστικής αγοράς.

• Πελάτες αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων: Συχνά

πρόκειται για οικογένειες ή μεγαλύτερες παρέες που

ΚΑΡΑΚΟΝΤΗΣ

Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΣ

ΑΘΈΜΙΤΟΣ

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΌΣ

ΕΝΤΟΠΊΖΕΤΑΙ

ΜΕΤΑΞΎ ΤΩΝ

ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΜΈΝΩΝ

ΜΟΝΆΔΩΝ ΚΑΙ

ΕΚΕΊΝΩΝ ΠΟΥ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΎΝ

ΕΚΤΌΣ ΜΗΤΡΏΟΥ

αναζητούν περισσότερο χώρο και την άνεση ενός

σπιτιού. Επίσης, προσελκύουν νεότερους ταξιδιώτες

και τουρίστες με μικρότερο προϋπολογισμό που

επιθυμούν μια πιο «τοπική» εμπειρία, μαγειρεύοντας

τα δικά τους γεύματα και ζώντας σε γειτονιές

κατοικιών. Η ευελιξία και η αίσθηση της αυτονομίας

είναι καθοριστικοί παράγοντες επιλογής.

• Πελάτες ξενοδοχείων: Προτιμώνται από ταξιδιώτες

που αναζητούν ένα ολοκληρωμένο πακέτο υπηρεσιών,

όπως καθημερινή καθαριότητα, πρωινό,

εστιατόρια, πισίνες, spa και 24ωρη εξυπηρέτηση.

Αποτελούν επίσης την προτιμώμενη επιλογή για

επαγγελματικά ταξίδια και οργανωμένο τουρισμό.

Τα καταλύματα τύπου Airbnb λειτουργούν προς όφελος

της ευρύτερης τοπικής οικονομίας, καθώς προσελκύουν

επισκέπτες που ενδεχομένως να μην είχαν την

οικονομική δυνατότητα να μείνουν σε ξενοδοχεία και

οι οποίοι ξοδεύουν χρήματα σε τοπικά καταστήματα

και υπηρεσίες, σε αντίθεση με πελάτες πολλών ξενοδοχείων

οι οποίοι έρχονται με πακέτα all-inclusive

και δεν ξοδεύουν χρήματα εκτός του ξενοδοχείου.

Παρά τις πολλές απόψεις, η γενική παραδοχή είναι

ότι υπάρχει χώρος για συνύπαρξη των δύο μοντέλων

φιλοξενίας. Το ζητούμενο δεν είναι η εξάλειψη του ενός

από το άλλο, αλλά η λειτουργία και των δύο μέσα σε

ένα πλαίσιο δίκαιου ανταγωνισμού.

Πιστεύετε ότι η Πολιτεία έχει ρυθμίσει επαρκώς

το τοπίο; Τι αλλαγές θεωρείτε απαραίτητες για

να υπάρχει διαφάνεια, δίκαιη φορολόγηση και

εύρυθμη λειτουργία της αγοράς;

Η Πολιτεία έχει κάνει σημαντικά βήματα, και αυτό

αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η Κύπρος έχει ήδη

έναν από τους υψηλότερους αριθμούς αδειοδοτημένων

καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Ευρώπη.

Αυτό δείχνει ότι ο κλάδος επιθυμεί να λειτουργεί εντός

του νόμιμου πλαισίου.

Το επόμενο βήμα είναι η εφαρμογή. Η Πολιτεία πρέπει

να ενδυναμώσει ακόμη περισσότερο το Υφυπουργείο

Τουρισμού, δίνοντάς του τα εργαλεία και τους πόρους

για την αποτελεσματική επιβολή της υφιστάμενης

νομοθεσίας. Ο πραγματικός αθέμιτος ανταγωνισμός

σήμερα εντοπίζεται μεταξύ των νόμιμων, αδειοδοτημένων

μονάδων και εκείνων που λειτουργούν παράνομα,

εκτός μητρώου. Επομένως, ο στόχος πρέπει να είναι

να διασφαλιστεί ότι όλοι ανεξαιρέτως λειτουργούν

υπό τους ίδιους όρους.

Ένα κρίσιμο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι η νέα

ευρωπαϊκή οδηγία για τη διαφάνεια των πλατφορμών,

η οποία θα τεθεί σε ισχύ τον Μάιο του 2026. Η οδηγία

αυτή θα υποχρεώνει τις πλατφόρμες να δημοσιεύουν

τον αριθμό άδειας για κάθε κατάλυμα και θα παρέχει

στις εθνικές Αρχές πρόσβαση σε οικονομικά δεδομένα

ανά μονάδα. Αυτόματα, αυτό θα ενισχύσει τη διαφάνεια,

θα διευκολύνει τους ελέγχους και θα διασφαλίσει τη

δίκαιη φορολόγηση για όλους.

EconomyToday 59

ADVERTORIAL

Η ΦΙΛΟΞΕΝΊΑ ΑΛΛΙΏΣ

ΠΟΙΟΤΙΚΉ ΔΙΑΜΟΝΉ

ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΉ

ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΏΝ

ΚΑΤΟΙΚΙΏΝ ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

Με πάνω από 120 προσεγμένες κατοικίες και πλήρη

επαγγελματική υποστήριξη, η Ezoria προσφέρει

μια εμπειρία διαμονής που συνδυάζει ιδιωτικότητα,

άνεση και τοπικό χαρακτήρα.

Η

Κύπρος, με περισσότερους

από

τέσσερα εκατομμύρια

επισκέπτες

κάθε χρόνο,

παραμένει σταθερά ένας από

τους πιο αγαπημένους προορισμούς

της Μεσογείου. Σήμερα,

όμως, ολοένα και περισσότεροι

ταξιδιώτες δεν αρκούνται απλά

σε ένα ξενοδοχείο. Αναζητούν

μια εμπειρία διαμονής που να

ξεχωρίζει και να τους προσφέρει

κάτι πέρα από τα συνηθισμένα.

Θέλουν περισσότερο

χώρο, ιδιωτικότητα και μια

αίσθηση αυθεντικής σύνδεσης

με τον τόπο που επισκέπτονται.

Η Ezoria έρχεται να καλύψει

ακριβώς αυτή την ανάγκη, προσφέροντας

προσεκτικά διαμορφωμένες

κατοικίες διακοπών σε

όλη την Κύπρο, που συνδυάζουν

άνεση και στυλ.

60 EconomyToday

ΜΙΑ ΝΈΑ ΠΡΟΣΈΓΓΙ-

ΣΗ ΤΗ ΦΙΛΟΞΕΝΊΑ

Η εταιρεία διαθέτει ένα

προσεγμένο πορτφόλιο με

πάνω από 120 τουριστικές

κατοικίες, οι οποίες εκτείνονται

σε κάθε γωνιά του νησιού: από

τις δημοφιλείς παραθαλάσσιες

περιοχές του Πρωταρά, της

Αγίας Νάπας και της Πάφου,

μέχρι τα γραφικά χωριά του

Τροόδους και τις πόλεις της

Λεμεσού και της Λάρνακας.

Οι κατοικίες καλύπτουν

ποικίλες ανάγκες διαμονής.

Από οικογενειακές βίλες με

ιδιωτική πισίνα, μέχρι ρομαντικά

καταλύματα για ζευγάρια ή

αυτόνομες εξοχικές κατοικίες

για μικρές παρέες, κάθε ακίνητο

επιλέγεται με βάση αυστηρά

κριτήρια αισθητικής, άνεσης και

ποιοτικής εμπειρίας φιλοξενίας.

Η φιλοξενία δεν είναι απλώς η

παροχή ενός όμορφου χώρου.

Είναι μια εμπειρία που απαιτεί

φροντίδα, συνέπεια και διαρκή

υποστήριξη. Η ομάδα της Ezoria

αναλαμβάνει κάθε στάδιο της

διαμονής με επαγγελματισμό

και προσοχή στη λεπτομέρεια,

από την κράτηση μέχρι την

αναχώρηση. Για τον ταξιδιώτη

που επιθυμεί να απολαύσει τις

διακοπές του χωρίς έγνοιες,

η άμεση ανταπόκριση και η

αίσθηση ασφάλειας αποτελούν

βασικές προτεραιότητες. Εκεί

ακριβώς ξεχωρίζει η Ezoria,

προσφέροντας υποστήριξη

24 ώρες το 24ωρο και

εξασφαλίζοντας μια άνετη και

ευχάριστη εμπειρία διαμονής.

ΥΨΗΛΈΣ ΥΠΗΡΕΣΊΕΣ

ΓΙΑ ΤΑΞΙΔΙΏΤΕΣ ΚΑΙ

ΙΔΙΟΚΤΉΤΕΣ

Ο καθαρισμός κάθε κατοικίας

πραγματοποιείται με φροντίδα

και προσοχή πριν από κάθε

άφιξη, διασφαλίζοντας

ένα χώρο απόλυτα καθαρό

και έτοιμο να υποδεχτεί

τους επισκέπτες. Για όσους

επιθυμούν επιπλέον άνεση κατά

τη διαμονή τους, διατίθεται

προαιρετικός ενδιάμεσος

καθαρισμός με επιπλέον

χρέωση. Παράλληλα, η ομάδα

φροντίζει για τη συνολική

συντήρηση και τη σωστή

λειτουργία κάθε κατοικίας,

εφαρμόζοντας τακτικό

έλεγχο και προληπτικές

εργασίες συντήρησης, ώστε

να αποφεύγονται περιττά

προβλήματα.

Αντίστοιχα, η συνεργασία

με τους ιδιοκτήτες ακινήτων

βασίζεται σε συγκεκριμένες

ανάγκες. Κάθε ιδιοκτήτης

επιθυμεί πάνω απ’ όλα να

προστατεύει την περιουσία

του, είτε πρόκειται για το

ακίνητο, είτε για την επίπλωση

και τον εξοπλισμό του. Η

Ezoria ανταποκρίνεται με

υπευθυνότητα, αναλαμβάνοντας

τη συνεχή φροντίδα του

ακινήτου, τη διαχείριση

κρατήσεων και την καθημερινή

εποπτεία. Παράλληλα, φροντίζει

ώστε κάθε ιδιοκτησία να

αποδίδει το μέγιστο, τόσο

μέσω των κρατήσεων που

πραγματοποιούνται από το δικό

της δίκτυο και την ιστοσελίδα

της, όσο και μέσω μεγάλων

διεθνών πλατφορμών όπως το

Booking.com και το Airbnb. Με

τεχνογνωσία στο μάρκετινγκ

και εμπειρία στη διαχείριση

ενός ευρέως portfolio, η ομάδα

προσφέρει μια αξιόπιστη και

αποδοτική συνεργασία, τόσο

για επισκέπτες όσο και για

ιδιοκτήτες.

ΣΥΝΔΥΆΖΟΝΤΑΣ

ΙΔΙΩΤΙΚΌΤΗΤΑ ΚΑΙ

ΤΟΠΙΚΉ ΕΜΠΕΙΡΊΑ

Ένα από τα μεγαλύτερα

πλεονεκτήματα αυτής της

μορφής διαμονής είναι η

αυτονομία. Οι επισκέπτες

απολαμβάνουν την ηρεμία και

την ιδιωτικότητα μιας κατοικίας,

με την άνεση να ζουν στο δικό

τους ρυθμό. Την ίδια στιγμή,

βρίσκονται κοντά σε τοπικές

ταβέρνες, φυσικά μονοπάτια

ή παραδοσιακές γειτονιές —

εμπειρίες που συνθέτουν την

αυθεντική πλευρά του νησιού.

Σε μια εποχή που η ποιότητα

διαμονής καθορίζει την

αξία κάθε ταξιδιού, η Ezoria

προσφέρει μία μοναδική

πρόταση: διαμονή με

χαρακτήρα, αισθητική και

ουσιαστική σύνδεση με

τον τόπο. Είτε πρόκειται

για καλοκαιρινές διακοπές,

σύντομες αποδράσεις ή

επαγγελματικά ταξίδια, η

Ezoria προσφέρει μια εμπειρία

φιλοξενίας που ανταποκρίνεται

στις προσδοκίες και ξεχωρίζει

για τον χαρακτήρα και την

ποιότητά της.

Όσοι αναζητούν την ιδανική τουριστική

κατοικία για τις καλοκαιρινές

τους διακοπές, μπορούν να επισκεφθούν

το www.ezoria.com και να

ανακαλύψουν τη διαθέσιμη συλλογή

καταλυμάτων σε όλη την Κύπρο.

Για ιδιοκτήτες που ενδιαφέρονται

να εντάξουν το ακίνητό τους στο

portfolio της Ezoria, η επικοινωνία

με την ομάδα είναι δυνατή μέσω

email στο info@ezoria.com

ή τηλεφωνικά στο

+357 25 500720.

EconomyToday 61

ΘΕΜΑ

Η ΚΎΠΡΟΣ

ΣΤΟ ΡΑΝΤΆΡ

ΤΩΝ ΨΗΦΙΑΚΏΝ

ΝΟΜΆΔΩΝ

Ποιοι επιλέγουν την Κύπρο και

τι αποφέρει η παρουσία τους -

Τα επίσημα δεδομένα για τη

Digital Nomad Visa και η

αποτίμηση τής συμβολής των

ψηφιακών νομάδων στην

οικονομία μας.

ΤΗΣ ΒΆΣΙΑΣ ΚΑΤΤΉ

62 EconomyToday

Η ΚΎΠΡΟΣ ΕΞΈΔΩΣΕ 518 ΆΔΕΙΕΣ

ΔΙΑΜΟΝΉΣ ΓΙΑ ΨΗΦΙΑΚΟΎΣ

ΝΟΜΆΔΕΣ ΚΑΙ 389 ΓΙΑ ΤΙΣ

ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΈΣ ΤΟΥΣ – ΜΕ ΠΟΣΟΣΤΌ

ΈΓΚΡΙΣΗΣ ΆΝΩ ΤΟΥ 92%

Σε μια εποχή όπου η τηλεργασία αλλάζει

τα δεδομένα στην αγορά εργασίας σε παγκόσμιο

επίπεδο, η έννοια του «ψηφιακού

νομά» εξελίσσεται σε ξεχωριστή επαγγελματική

και κοινωνική κατηγορία. Χιλιάδες

επαγγελματίες επιλέγουν να εργάζονται εξ αποστάσεως,

μετακινώντας την έδρα τους από χώρα σε χώρα, αξιοποιώντας

ειδικά προγράμματα που θεσπίστηκαν ακριβώς

για αυτόν τον σκοπό.

Η Κύπρος επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να τοποθετηθεί

σε αυτήν τη διεθνή αγορά, μέσα από τη θεσμοθέτηση της

Digital Nomad Visa. Tο σχέδιο στοχεύει στην προσέλκυση

υπηκόων από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

και εκτός Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και τους

επιτρέπει να διαμένουν στην Κύπρο με την προϋπόθεση

ότι οι υπηρεσίες τους παρέχονται μέσω τεχνολογιών

πληροφορικής για εταιρείες ή πελάτες που είναι εγκατεστημένοι

στο εξωτερικό.

Τα επίσημα στοιχεία του Υφυπουργείου Μετανάστευσης

και του ΚΕΒΕ καταγράφουν σήμερα το πραγματικό

αποτύπωμα αυτής της προσπάθειας. Ποιοι επέλεξαν την

Κύπρο, πόσες άδειες διαμονής εκδόθηκαν και ποια είναι

τα μετρήσιμα οφέλη για την τοπική οικονομία;

518 ΆΔΕΙΕΣ ΔΙΑΜΟΝΉΣ

ΣΕ 4 ΧΡΌΝΙΑ

Σύμφωνα με στοιχεία του Υφυπουργείου Μετανάστευσης

και Διεθνούς Προστασίας που εξασφάλισε το Economy

Today, από την έναρξη του προγράμματος μέχρι και

το τέλος Ιουνίου 2025, έχουν εκδοθεί συνολικά 518

άδειες διαμονής για ψηφιακούς νομάδες. Πρόκειται για

επαγγελματίες που επέλεξαν να εγκατασταθούν και να

εργαστούν από τη χώρα μας, αξιοποιώντας τη Digital

Nomad Visa. Παράλληλα, έχουν εκδοθεί 389 άδειες

για μέλη των οικογενειών τους.

Αναλύοντας τα στοιχεία ανά έτος, παρατηρείται σταθερή

αύξηση του ενδιαφέροντος από το 2022 μέχρι και το

2023, χρονιές κατά τις οποίες καταγράφηκαν 310

και 371 νέες αιτήσεις αντίστοιχα. Ωστόσο, το 2024

παρουσιάστηκε κάμψη στη ροή νέων αιτήσεων, η οποία

συνεχίζεται και κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι σημαντικός αριθμός

ψηφιακών νομάδων επιλέγει να παρατείνει την παραμονή

του, με 306 αιτήσεις ανανέωσης αδειών.

Το ποσοστό έγκρισης των αιτήσεων, τόσο για τους ίδιους

όσο και για τα μέλη των οικογενειών τους, ξεπερνά το

92%. Οι απορρίψεις χαρακτηρίζονται ως «περιορισμένες»

από το Υφυπουργείο, χωρίς να εντοπίζεται

συγκεκριμένο μοτίβο στους λόγους απόρριψης.

2022 2023 2024 2025 ΣΥΝΟΛΟ

ΨΗΦΙΑΚΟΙ ΝΟΜΑΔΕΣ 310 371 99 44 824

Έκδοση Άδειας Διαμονής 300 188 2 15 518

Ανανέωση Άδειας 10 183 97 16 306

ΜΕΛΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 194 341 85 20 640

Έκδοση Άδειας Διαμονής 188 181 12 8 389

Ανανέωση Άδειας 6 160 73 12 251

ΣΥΝΟΛΟ 504 712 184 64 1464

EconomyToday 63

ΘΕΜΑ

ΡΩΣΙΚΉ ΥΠΕΡΟΧΉ

Όσον αφορά την προέλευση των αιτητών, σύμφωνα με

το Υφυπουργείο Μετανάστευσης, η Ρωσία καταγράφει

συντριπτική υπεροχή, με 687 αιτήσεις από Ρώσους

πολίτες. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το Ισραήλ, ενώ

ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Λευκορωσία και η

Ουκρανία. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζεται και στις άδειες

για εξαρτώμενα μέλη, με τους Ρώσους να διατηρούν

την πρώτη θέση. Ακολουθούν το Ισραήλ, ο Λίβανος, το

Ηνωμένο Βασίλειο και η Λευκορωσία.

ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΨΗΦΙΑΚΟΙ ΝΟΜΑΔΕΣ

ΡΩΣΙΑ 687

ΙΣΡΑΗΛ 21

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 16

ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 14

ΟΥΚΡΑΝΙΑ 12

ΜΕΛΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΡΩΣΙΑ 535

ΙΣΡΑΗΛ 20

ΛΙΒΑΝΟΣ 18

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 17

ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑ 12

ΠΡΟΣΈΛΚΥΣΗ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ

ΚΑΙ ΤΑΛΈΝΤΟΥ

Η Digital Nomad Visa αποτελεί μέρος της ευρύτερης

Στρατηγικής της Κυβέρνησης για την προσέλκυση επενδύσεων

και ταλέντου, με στόχο την ενίσχυση της Κύπρου

ως κέντρου παροχής ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Όπως

επισημαίνει το Υφυπουργείο, η στρατηγική αυτή είναι

οριζόντια και απαιτεί συνέργειες και συντονισμό μεταξύ

διαφόρων υπηρεσιών υπό την αιγίδα της Προεδρίας της

Δημοκρατίας. Συνεπώς, για την εφαρμογή των επιμέρους

πτυχών της στρατηγικής, τα Υπουργεία/Υφυπουργεία

δεν ενεργούν μεμονωμένα, αλλά στο πλαίσιο ενός

συντονισμένου σχεδίου.

Σε σύγκριση με άλλες χώρες που εφαρμόζουν παρόμοια

καθεστώτα, η Κύπρος προσφέρει, όπως επισημαίνεται,

ένα ιδιαίτερα ελκυστικό μείγμα: σταθερό επιχειρηματικό

και νομικό περιβάλλον, υψηλή ποιότητα ζωής, ευνοϊκές

φορολογικές ρυθμίσεις και προσβασιμότητα εντός της

Ε.Ε.. Παράγοντες που, σύμφωνα με το Υφυπουργείο,

ενισχύουν τη θέση της χώρας ως ανταγωνιστικής επιλογής

για ψηφιακούς νομάδες.

ΠΈΡΑΝ ΤΩΝ

€10 ΕΚΑΤ.

Η ΕΤΉΣΙΑ

ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΆ

Όπως αναφέρει στο Economy

Today ο Ανδρέας Αλέξης, Λειτουργός

Τμήματος Εργασιακών

Σχέσεων, Κοινωνικής Πολιτικής &

Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού

του ΚΕΒΕ, οι ψηφιακοί νομάδες έχουν

εξελιχθεί σε μια ταχέως αναπτυσσόμενη και ιδιαίτερα

ενεργή κοινωνικοοικονομική ομάδα, η οποία

προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία στην κυπριακή

οικονομία. «Σύμφωνα με μελέτες της Ernst & Young

(Global Immigration Index 03/2025) και της Nomad

List, κάθε ψηφιακός νομάς που επιλέγει την Κύπρο για

τουλάχιστον τρεις μήνες δαπανά κατά μέσο όρο €1.600

έως €2.200 μηνιαίως».

Εφόσον αξιοποιηθεί πλήρως το θεσμοθετημένο πλαίσιο

της Digital Nomad Visa στη χώρα μας, η άμεση ετήσια

συνεισφορά στην οικονομία εκτιμάται ότι ξεπερνά τα

€10 εκατομμύρια. Παρόλα αυτά, σημειώνει ο κ. Αλέξη,

«το πραγματικό όφελος είναι πολλαπλάσιο, καθώς

αυτοί οι επαγγελματίες αξιοποιούν και διασυνδέουν τις

τοπικές υπηρεσίες, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και το

τεχνολογικό οικοσύστημα της χώρας».

Τομείς που φαίνεται να επωφελούνται ιδιαίτερα είναι η

αγορά ακινήτων, οι τεχνολογικές και τηλεπικοινωνιακές

υπηρεσίες, η εστίαση, η ευεξία, οι υπηρεσίες μεταφοράς,

καθώς και οι χώροι συνεργασίας (coworking), εξηγεί

ο κ. Αλέξη. «Παράλληλα, ενισχύεται η ζήτηση για B2B

επαγγελματικές υπηρεσίες, ιδίως σε τομείς όπως IT,

λογιστική, συμβουλευτική και φορολογικός σχεδιασμός».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός

ότι το 74% των ψηφιακών νομάδων είναι freelancers ή

αυτοαπασχολούμενοι, «με ικανότητα άμεσης δικτύωσης

και δημιουργίας επιχειρηματικών συνεργειών».

ΟΦΈΛΗ ΑΛΛΆ ΚΑΙ

ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

«Η μακροπρόθεσμη παραμονή ψηφιακών νομάδων στην

Κύπρο δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες διαφοροποίησης

του οικονομικού μοντέλου της χώρας. Το ΚΕΒΕ

υποστηρίζει ότι η παρουσία τους μπορεί να καταστήσει

την Κύπρο κόμβο καινοτομίας, δημιουργικότητας και

τεχνολογίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν

προληπτικά μέτρα και στρατηγικές παρεμβάσεις», επισημαίνει

ο Ανδρέας Αλέξη.

Παρόλα αυτά, η αύξηση της ζήτησης για στέγαση, μετακίνηση

και υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης δημιουργεί

ασφυκτικές πιέσεις σε υποδομές και τιμές. «Ενδεικτικά,

σε περιοχές όπως Λεμεσός και Πάφος, όπου συγκεντρώ-

64 EconomyToday

νεται σημαντικός αριθμός ψηφιακών επαγγελματιών,

παρατηρήθηκε αύξηση στα ενοίκια κατά 18–22% την

τελευταία διετία. Το ΚΕΒΕ θεωρεί επιτακτική την ανάγκη

για ενίσχυση των ψηφιακών και φυσικών υποδομών,

συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων μεταφορών,

των υπηρεσιών υγείας και των υποδομών coworking».

«Η έκθεση της Ernst & Young (2025) επισημαίνει

επίσης την ανάγκη για διεθνείς συμφωνίες αποφυγής

διπλής φορολόγησης, καθώς και για προσαρμογή του

νομοθετικού πλαισίου στα νέα εργασιακά πρότυπα.

Αρκετές φορές οι νομικές αβεβαιότητες γύρω από την

παραμονή, τη φορολόγηση και την κοινωνική ασφάλιση

συνιστούν σημαντικό αντικίνητρο για εγκατάσταση στην

Κύπρο. Παράλληλα, πρέπει να υπάρξει προστασία των

ευάλωτων τοπικών ομάδων (π.χ. νεαρά ζευγάρια, φοιτητές)

από εκτόξευση του κόστους διαβίωσης».

ΠΟΎ «ΧΆΝΕΙ» Η ΚΎΠΡΟΣ

Αν και η Κύπρος κατατάσσεται τρίτη στην Ευρώπη ανάμεσα

στις πόλεις που ευνοούν την απομακρυσμένη εργασία

σύμφωνα με διεθνείς βάσεις δεδομένων, καθώς διαθέτει

ταχύτατες ψηφιακές υποδομές, χαμηλό κόστος ζωής σε

σύγκριση με δυτικοευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υψηλό

δείκτη προσωπικής ασφάλειας και ευνοϊκό κλίμα, υστερεί

σε κρίσιμους τομείς.

«Σε σχέση με προορισμούς όπως η Πορτογαλία, η Κροατία

και η Εσθονία, η Κύπρος υστερεί στην ψηφιοποίηση των

δημόσιων υπηρεσιών, την ταχύτητα χορήγησης αδειών

και την επικοινωνιακή προβολή της ως προορισμού για

ψηφιακούς επαγγελματίες», εξηγεί ο κ. Αλέξη. Το όριο

των 500 Digital Nomad Visas ανά έτος παραμένει πολύ

περιοριστικό, προσθέτει, ενώ απουσιάζουν στοχευμένες

υποδομές για οικογένειες ψηφιακών νομάδων, όπως

διεθνή σχολεία και παιδικοί σταθμοί.

«Τα Ευρωεπιμελητήρια, με σχετικές παρεμβάσεις τους το

ΠΕΡΙΣΣΌΤΕΡΑ ΑΠΌ

€10 ΕΚΑΤΟΜΜΎΡΙΑ

ΤΟΝ ΧΡΌΝΟ ΑΠΟΦΈΡΕΙ

ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ

Η ΠΑΡΟΥΣΊΑ

ΤΩΝ ΨΗΦΙΑΚΏΝ

ΝΟΜΆΔΩΝ, ΣΎΜΦΩΝΑ

ΜΕ ΤΟ ΚΕΒΕ

2024, έχουν προτείνει τη δημιουργία ενιαίων ευρωπαϊκών

κανονιστικών πλαισίων για τους ψηφιακούς νομάδες,

ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και αποτρέποντας τον

‘’φορολογικό τουρισμό’’. Η Κύπρος καλείται να τοποθετηθεί

σε αυτήν τη νέα αρχιτεκτονική με ανταγωνιστικά

και θεσμικά μέσα».

Η ΑΝΆΓΚΗ ΓΙΑ REPOSITIONING

«Η ανάγκη για repositioning της Κύπρου ως remote work

destination θεωρείται, πλέον, επιβεβλημένη», τονίζει ο

Ανδρέας Αλέξη. «Το ΚΕΒΕ υποστηρίζει ότι η χώρα πρέπει

να αποκτήσει μια συνεκτική και στοχευμένη στρατηγική

ταυτότητα, η οποία να προβάλει την Κύπρο όχι μόνο ως

τουριστικό προορισμό, αλλά ως ευρωπαϊκό νησί καινοτομίας

και δημιουργικότητας».

«Στα πρώτα βήματα αυτής της προσπάθειας περιλαμβάνονται

η αναθεώρηση και επέκταση του θεσμικού πλαισίου

για digital nomads (με αύξηση του αριθμού αδειών και

απλοποίηση των διαδικασιών), η δημιουργία “Digital

Nomad Zones” σε στοχευμένες περιοχές με προσφορές

στέγασης και υπηρεσιών, καθώς και η ενίσχυση των

υποδομών κοινής χρήσης».

«Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία ενός ψηφιακού

portal “Work From Cyprus” που να παρέχει

πληροφορίες, κίνητρα, συμβουλές και υποστήριξη για

την εγκατάσταση και ενσωμάτωση των επαγγελματιών

αυτών. Τέλος, η καμπάνια repositioning θα πρέπει να

είναι διεθνής, με παρουσία σε στρατηγικές αγορές, σε

συνεργασία με το Invest Cyprus – ως ο επίσημος εθνικός

φορέας επένδυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, το ΚΕΒΕ,

την τεχνολογική κοινότητα και τον ιδιωτικό τομέα».

Μόνο με μια τέτοια στρατηγική η Κύπρος μπορεί να μεταβεί

από την παθητική αποδοχή της τηλεργασίας σε ενεργή

ηγεσία στον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας

της, καταλήγει.

EconomyToday 65


66 EconomyToday

Η ΣΚΙΏΔΗΣ ΑΠΕΙΛΉ

ΤΩΝ ΠΑΡΆΝΟΜΩΝ

ΤΣΙΓΆΡΩΝ

ΣΤΗΝ ΕΥΡΏΠΗ

Ο ΧΡΉΣΤΟΣ ΧΑΡΠΑΝΤΊΔΗΣ, Ανώτατος Αντιπρόεδρος

Εξωτερικών Υποθέσεων της Philip Morris International,

μιλά στο Economy Today για τις απώλειες δισεκατομμυρίων,

τις γεωγραφικές ανισότητες, την ανάγκη για φορολογική

ισορροπία και τον δρόμο προς ένα μέλλον χωρίς τσιγάρο.

ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΞΈΝΙΟ ΜΕΣΑΡΊΤΗ

ΤΑ ΠΑΡΆΝΟΜΑ

ΠΡΟΪΌΝΤΑ ΔΕΝ

ΥΠΌΚΕΙΝΤΑΙ ΣΕ

ΠΟΙΟΤΙΚΌ ΈΛΕΓΧΟ

ΚΑΙ ΔΙΑΚΙΝΟΎΝΤΑΙ

ΑΚΌΜΗ ΚΑΙ ΣΕ

ΑΝΗΛΊΚΟΥΣ

Σε μια Ευρώπη που δοκιμάζεται από

οικονομική αβεβαιότητα, πληθωριστική

πίεση και διαρκώς μεταβαλλόμενα

φορολογικά καθεστώτα, η παράνομη

αγορά καπνικών προϊόντων εξελίσσεται

σε ένα σκιώδες φαινόμενο με διασυνοριακές

προεκτάσεις. Οι επιπτώσεις της δεν αφορούν μόνο

τις απώλειες κρατικών εσόδων – που ανέρχονται σε

σχεδόν 15 δισ. ευρώ το 2024 – αλλά επηρεάζουν

και τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή και την

ευρωπαϊκή προσπάθεια μετάβασης σε ένα μέλλον

απαλλαγμένο από το παραδοσιακό τσιγάρο.

Ο Χρήστος Χαρπαντίδης, Ανώτατος Αντιπρόεδρος

Εξωτερικών Υποθέσεων της Philip Morris

International, αναλύει στο Economy Today τα βασικά

μεγέθη της παράνομης αγοράς, τις πολιτικές

ανεπάρκειες που τη θρέφουν, αλλά και τις λύσεις

που μπορεί να δώσει ο δημόσιος και ο ιδιωτικός

τομέας μέσα από τη συνεργασία τους. Το όραμα για

μια Ευρώπη με λιγότερο καπνό και μεγαλύτερη φορολογική

σταθερότητα περνά μέσα από ισορροπημένες

αποφάσεις – και λιγότερες εύκολες απαγορεύσεις.

EconomyToday 67


Πώς αξιολογείτε τη σημερινή εικόνα της

παράνομης αγοράς καπνικών στην Ευρώπη;

Ποια είναι τα βασικά σημεία εξέλιξης

τα τελευταία χρόνια; Παρατηρείτε κάποια

σταθερή τάση;

Η κατανάλωση παράνομων τσιγάρων στην Ε.Ε.

βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 2015. To

έτος 2024 η παράνομη κατανάλωση αυξήθηκε κατά

10,8% σε σχέση με το 2023, φθάνοντας περίπου

40 δισεκατομμύρια (38,9 δισεκατομμύρια παράνομα

τσιγάρα), στερώντας από τους ευρωπαϊκούς

κρατικούς προϋπολογισμούς κρίσιμα έσοδα από

φόρους, ενισχύοντας το οργανωμένο έγκλημα και

επηρεάζοντας αρνητικά τη δημόσια υγεία.

Για να γίνει ευκολότερα κατανοητό το πρόβλημα,

η συνολική αγορά παράνομων τσιγάρων στην Ε.Ε.

πλησιάζει το μέγεθος της συνολικής νόμιμης αγοράς

τσιγάρων στην Ισπανία (43 δισεκατομμύρια τσιγάρα)

ή είναι τουλάχιστον διπλάσια από τη συνολική νόμιμη

αγορά στη Βουλγαρία (περίπου 18 δισεκατομμύρια).

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταθερή παρουσία

παράνομων προϊόντων, με αυξομειώσεις που σχετίζονται

με τη φορολογική πολιτική, τις διασυνοριακές

ροές και τις οικονομικές πιέσεις. Η αύξηση των τιμών

στα νόμιμα προϊόντα, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση

των ελέγχων, ενισχύει τη ζήτηση για φθηνότερα, μη

φορολογημένα προϊόντα.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΈΣ ΚΑΙ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΈΣ ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ

Πώς επηρεάζει η παράνομη διακίνηση καπνού

τις εθνικές οικονομίες, ειδικά σε επίπεδο

χαμένων φορολογικών εσόδων;

Σύμφωνα με τη μελέτη της KPMG για το 2024, που

ανατέθηκε από την Philip Morris Products SA, καταναλώθηκαν

περίπου 38,9 δισεκατομμύρια παράνομα

68 EconomyToday

τσιγάρα στην Ε.Ε., ποσοστό που αντιστοιχεί στο 9,2%

της συνολικής κατανάλωσης. Αυτό μεταφράζεται σε

εκτιμώμενες απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους

14,9 δισ. ευρώ για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Για να θέσουμε τα πράγματα στη σωστή τους προοπτική,

14,9 δισεκατομμύρια ευρώ είναι ένα ποσό

που θα μπορούσε να ήταν επαρκές για να καλύψει τον

προϋπολογισμό ασφάλειας και άμυνας της Ε.Ε. από

το 2021 έως το 2027. Θα μπορούσε να καλύψει την

επένδυση 9 δισεκατομμυρίων ευρώ για το Connecting

Europe Facility, το οποίο έχει ως στόχο να βελτιώσει

την ψηφιακή υποδομή στην περιοχή, δίνοντας στους

πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ε.Ε. πρόσβαση σε

δίκτυα και υπηρεσίες ευρυζωνικής υψηλής ταχύτητας.

Επίσης, το ποσό αυτό είναι περισσότερο από το μισό

του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος

Erasmus+ (26,2 δισεκατομμύρια ευρώ).

Ξεκάθαρα η παράνομη αγορά στερεί από τα κράτη

ΤΟ 42% ΤΩΝ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΩΝ

ΕΣΌΔΩΝ ΤΗΣ PMI

ΠΡΟΈΡΧΕΤΑΙ ΉΔΗ

ΑΠΌ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΆ

ΠΡΟΪΌΝΤΑ. Ο

ΣΤΌΧΟΣ ΕΊΝΑΙ

Η ΠΛΉΡΗΣ

ΜΕΤΆΒΑΣΗ

κρίσιμους πόρους που θα μπορούσαν να στηρίξουν

την υγεία, την εκπαίδευση και τις υποδομές. Το λαθρεμπόριο

καπνού πλήττει τα φορολογικά έσοδα,

την απασχόληση και τις νόμιμες επιχειρήσεις —

τον κινητήριο μοχλό των ευρωπαϊκών οικονομιών.

Επιπλέον, υπονομεύει τις προσπάθειες δημόσιας

υγείας, καθώς τα παράνομα προϊόντα δεν υπόκεινται

σε ποιοτικούς ελέγχους και διατίθενται ανεξέλεγκτα,

ακόμη και σε ανηλίκους.

Απότομες και υπερβολικές αυξήσεις στη φορολογία

των καπνικών προϊόντων, ιδίως σε χώρες όπως η

Γαλλία και η Ολλανδία, ενισχύουν ακούσια τη μαύρη

αγορά. Τα εγκληματικά δίκτυα εκμεταλλεύονται τις

διαφορές τιμών, προσφέροντας φθηνότερα, αφορολόγητα

και συχνά παραποιημένα και επικίνδυνα

προϊόντα. Η παράνομη διακίνηση καπνού συνδέεται

συχνά με το οργανωμένο έγκλημα, το ξέπλυμα

χρήματος και τη διαφθορά. Αυτό αναδεικνύει την

ανάγκη για διεθνή συνεργασία και εναρμονισμένα

ρυθμιστικά πλαίσια.

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΈΣ ΔΙΑΦΟΡΈΣ

ΚΑΙ ΔΡΌΜΟΙ ΛΑΘΡΕΜΠΟΡΊΟΥ

Ποιες χώρες της Ε.Ε. πλήττονται περισσότερο

και γιατί; Ποια είναι τα κυριότερα σημεία

εισόδου/παραγωγής των παράνομων προϊόντων;

Υπάρχουν «δρόμοι λαθρεμπορίου»

που ξεχωρίζουν;

Η Μελέτη της KPMG ανέλυσε την παράνομη εμπορία

τσιγάρων σε ολόκληρη την Ευρώπη (38 ευρωπαϊκές

χώρες: 27 κράτη μέλη της Ε.Ε. + Αλβανία, Βοσνία

και Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Μολδαβία, Μαυροβούνιο,

Βόρεια Μακεδονία, Νορβηγία, Σερβία, Ελβετία,

Ουκρανία και Ηνωμένο Βασίλειο).

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, συνολικά 52,2 δισεκατομμύρια

παράνομα τσιγάρα καταναλώθηκαν το 2024,

αποτελώντας το 10,0% της συνολικής κατανάλωσης

τσιγάρων.

Οι απώλειες φορολογικών εσόδων εκτιμώνται σε

19,4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Συγκεκριμένα στις 27 χώρες της Ε.Ε καταναλώθηκαν

38,9 δισεκατ. παράνομα τσιγάρα (9,2% της συνολικής

κατανάλωσης), ενώ χάθηκαν 14,9 δισεκατ.

ευρώ από τα κρατικά ταμεία (+3,3 δισεκατ. ευρώ

σε σχέση με το 2023).

Η Γαλλία παραμένει στην κορυφή, με αύξηση μάλιστα

του ποσοστού παράνομων τσιγάρων και ακολουθούν

το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Φινλανδία και

η Λιθουανία.

Η Ολλανδία καταγράφει για πρώτη φορά σημαντική

αύξηση στην παράνομη κατανάλωση τσιγάρων, μπαίνοντας

στη λίστα των χωρών με τα υψηλά ποσοστά.

Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στη μείωση του παράνομου

εμπορίου τσιγάρων, καταγράφοντας το χαμηλότερο

ποσοστό κατανάλωσης της τελευταίας δεκαετίας από

23,7% (2023) σε 17,5% (2024). Τα χαμένα έσοδα

μειώθηκαν από 624 εκατ. ευρώ (2023) σε 438 εκατ.

EconomyToday 69


Η ΥΠΕΡΦΟΡΟΛΌΓΗΣΗ ΕΝΙΣΧΎΕΙ

ΑΚΟΎΣΙΑ ΤΗ ΜΑΎΡΗ ΑΓΟΡΆ, ΩΦΕΛΕΊ

ΤΟ ΟΡΓΑΝΩΜΈΝΟ ΈΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ

ΠΛΉΤΤΕΙ ΤΗ ΔΗΜΌΣΙΑ ΥΓΕΊΑ

ευρώ (2024). Η Ελλάδα αποτελεί success story,

λόγω της φορολογικής σταθερότητας και προβλεψιμότητας,

της εντατικοποίησης των δράσεων των

Διωκτικών Αρχών και το προωθημένο ρυθμιστικό

πλαίσιο που περιβάλλει τα νέα εναλλακτικά προϊόντα.

Φορολογική Πολιτική και Ρυθμιστικό πλαίσιο

Η πολιτική φορολόγησης στην Ε.Ε. επηρεάζει

το μέγεθος της παράνομης αγοράς;

Η υπερφορολόγηση των νόμιμων προϊόντων ενισχύει

την παράνομη αγορά. Η PMI υποστηρίζει ένα

ρυθμιστικό πλαίσιο που ενθαρρύνει τη μετάβαση σε

λιγότερο επιβλαβείς, επιστημονικά τεκμηριωμένες

επιλογές, με διακριτή φορολογική μεταχείριση. Αυτή

η πρακτική δεν συμβάλλει μόνο προς την κατεύθυνση

της μείωσης της παράνομης αγοράς αλλά συμβάλλει

θετικά και στη δημόσια υγεία.

Πώς βλέπετε τη διάκριση ή την απουσία της

μεταξύ παραδοσιακών και μη καιόμενων

προϊόντων νικοτίνης στη ρυθμιστική πολιτική

των κρατών;

Η επερχόμενη αναθεώρηση της Οδηγίας για τη φορολόγηση

του καπνού πρέπει να επικεντρώνεται

στη σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και

της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών στην Ε.Ε.,

ενθαρρύνοντας την οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία

και την επένδυση. Η εστίαση στα προϊόντα

που παράγονται στην Ε.Ε., όπως οι ράβδοι θερμαινόμενων

προϊόντων καπνού, τα οποία δημιουργούν

σημαντικές επενδύσεις, εξαγωγές και απασχόληση,

δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί, ενώ θα πρέπει

επίσης να δημιουργηθεί το νομικό πλαίσιο για την

κατάλληλη παρακολούθηση της κίνησης όλων των

τελικών προϊόντων καπνού και νικοτίνης που εισάγονται

στην Ε.Ε..

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΊΕΣ

ΤΗΣ PMI

Γιατί ενδιαφέρεται η PMI για την

καταπολέμηση της παράνομης αγοράς,

παρότι φαινομενικά πλήττει

κυρίως «άτυπους» ανταγωνιστές; Με

ποιους τρόπους συνεργάζεστε με τις

εθνικές και ευρωπαϊκές Αρχές; (χρήση

τεχνολογιών, κωδικοποίηση κ.τλ;)

Το παράνομο εμπόριο δεν είναι απλά οικονομικό

πρόβλημα - είναι θέμα το οποίο επηρεάζει τη

δημόσια υγεία, την ασφάλεια και τις θέσεις

εργασίας. Είναι ένα θέμα το οποίο αγγίζει το

σύνολο της κοινωνίας.

Η PMI συνεργάζεται με αριθμό υπηρεσιών και

αρχών όπως τα τελωνεία, αστυνομικές Αρχές και

υπουργεία, καθώς και Οργανισμούς όπως η OLAF,

παρέχοντας τεχνογνωσία και υποστήριξη σε ελέγχους.

Ένα καλό παράδειγμα στο πώς η συνεργασία δημόσιου

και ιδιωτικού τομέα μπορεί να συμβάλει στην

επίτευξη ρυθμιστικών στόχων είναι το Σύστημα

Ιχνηλασιμότητας και Παρακολούθησης της Ε.Ε., το

οποίο λειτουργεί σήμερα αρκετά ικανοποιητικά.

Ωστόσο, ασχολείται μόνο με τη διάθεση γνήσιων

αγαθών στην εσωτερική αγορά, αλλά όχι με τους

παράνομους κατασκευαστές. Τα μη αυθεντικά και

παράνομα προϊόντα αποτελούν περισσότερα από

το 50% όλων των παράνομων ποσοτήτων στην

Ευρώπη. Η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να

δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα του παράνομου

εμπορίου. Είναι αδήριτη ανάγκη για ολιστικές λύσεις

που περιλαμβάνουν από φορολογικές πολιτικές

που να ενισχύουν την επιχειρηματικότητα και τη

δημόσια υγεία έως την εφαρμογή του νόμου σε

διεθνές επίπεδο.

ΠΡΌΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΉΣ

ΠΑΡΈΜΒΑΣΗΣ

Ποια θα ήταν, αν μπορούσατε να προτείνετε,

μία πολιτική ή πιο αποτελεσματική παρέμβαση

κατά του λαθρεμπορίου καπνικών στην

Ευρώπη σήμερα και τι μήνυμα θα θέλατε να

στείλετε στους policymakers της Ε.Ε . και

στα κράτη-μέλη;

Για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το λαθρεμπόριο

καπνικών στην Ευρώπη, χρειάζεται συνεργασία

ανάμεσα στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Το φαινόμενο

αυτό δεν μπορεί να περιοριστεί μεμονωμένα.

Απαιτεί κοινή στρατηγική, αυστηρή εφαρμογή των

νόμων και πολιτικές που βασίζονται σε πραγματικά

δεδομένα, όχι σε ακραίες ρυθμίσεις.

Σε μια περίοδο αβεβαιότητας και έντονων οικονο-

70 EconomyToday

μικών πιέσεων, είναι ανησυχητικό ότι η Ευρωπαϊκή

Επιτροπή εξετάζει μέτρα που θα επιτείνουν περαιτέρω

την πληθωριστική πίεση, αντί να στηρίξει στοχευμένες

παρεμβάσεις κατά του εγκλήματος και υπέρ της

φορολογικής ισορροπίας. Οι προτάσεις αυτές, όπως

για παράδειγμα μαζικές αυξήσεις τιμών, ενδέχεται

να ωφελήσουν τις παράνομες αγορές και να πλήξουν

τους καταναλωτές και τις νόμιμες ευρωπαϊκές

επιχειρήσεις.

Υπάρχουν όμως και καλά παραδείγματα. Χώρες όπως

η Ουκρανία, η Ελλάδα και η Βουλγαρία δείχνουν ότι

μια σταθερή και ρεαλιστική φορολογική πολιτική,

σε συνδυασμό με την επιβολή του νόμου, μπορεί

να μειώσει ουσιαστικά το παράνομο εμπόριο και να

ενισχύσει τα δημόσια έσοδα. Αυτή είναι η προσέγγιση

που χρειάζεται η Ευρώπη.

Το μήνυμα προς τους Ευρωπαίους policymakers

είναι απλό: η αποτελεσματικότητα έρχεται μέσα από

ισορροπημένες αποφάσεις, συνεργασία και πίστη

στα δεδομένα.

Η ΠΑΡΆΝΟΜΗ

ΑΓΟΡΆ ΚΑΠΝΟΎ

ΣΤΕΡΕΊ ΕΤΗΣΊΩΣ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΆ

ΈΣΟΔΑ ΠΟΥ

ΙΣΟΔΥΝΑΜΟΎΝ

ΜΕ ΤΟ 57% ΤΟΥ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΎ

ΤΟΥ ERASMUS+

Η ΚΑΠΝΟΒΙΟΜΗΧΑΝΊΑ ΠΟΥ

ΔΕΝ ΘΑ ΠΑΡΆΓΕΙ ΤΣΙΓΆΡΑ

Υπάρχει το ενδεχόμενο να δούμε τη Philip

Morris να μεταβαίνει σε ένα μέλλον όπου δεν

θα παράγει καθόλου παραδοσιακά τσιγάρα;

Αυτός είναι ο στόχος μας. Και δεν είναι θεωρητικός,

είναι ήδη μετρήσιμος. Σήμερα, το 42% των εσόδων

μας παγκοσμίως προέρχεται από τα εναλλακτικά,

του καπνίσματος τσιγάρου, προϊόντα. Τα δεδομένα

δείχνουν ξεκάθαρα προς τα πού κινούμαστε.

Φυσικά αυτό δεν είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε

μόνοι μας. Η τεχνολογία υπάρχει, η δέσμευση

από τη δική μας πλευρά είναι ισχυρή. Όμως για να

περάσουμε οριστικά σε ένα μέλλον χωρίς τσιγάρο,

χρειάζεται συντονισμένη προσπάθεια. Χρειάζεται

πολιτική βούληση, θεσμική στήριξη, ενημέρωση

των πολιτών και πρόσβαση σε επιστημονικά

τεκμηριωμένες επιλογές. Μόνο τότε μπορούμε

να επιταχύνουμε πραγματικά τη μετάβαση και να

αφήσουμε το τσιγάρο πίσω μας.

EconomyToday 71

ΑΡΘΡΟ

AI ΚΑΙ

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΉΡΙΑ:

ΜΙΑ ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ

ΜΕ ΔΙΠΛΉ ΌΨΗ

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ριζικά τη

λειτουργία των αγορών, φέρνοντας μαζί της

ταχύτητα, καινοτομία και κινδύνους που

απαιτούν επαγρύπνηση, θεσμική ρύθμιση

και ηθικά όρια.

ΤΗΣ ΕΛΊΖΑΣ ΣΤΑΣΟΠΟΎΛΟΥ

Ανώτερης Λειτουργού Χρηματιστηρίου

Αξιών Κύπρου

Η

τεχνητή νοημοσύνη (AI) αλλάζει

δυναμικά τον κόσμο γύρω μας και

εισχωρεί παντού. Η τεχνητή νοημοσύνη,

άλλοτε ένα επιστημονικό όραμα, έχει

πλέον εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο σε

αρκετούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, με

εντυπωσιακούς ρυθμούς εφαρμογής του. Από καθημερινές

λειτουργίες μέχρι περίπλοκες διαδικασίες.

Η τεχνητή νοημοσύνη, όπως είναι αυτονόητο, έχει

εισχωρήσει και στις χρηματοοικονομικές αγορές,

αναδιαμορφώνοντας το χρηματοοικονομικό τοπίο,

προσφέροντας ταχύτητα και καινοτομία. Παρόλα αυτά,

η επιτυχής ενσωμάτωσή της προϋποθέτει ισχυρό

ρυθμιστικό πλαίσιο, ηθικούς φραγμούς και ανθρώπινη

εποπτεία. Η ισορροπία μεταξύ τεχνολογίας και

ανθρώπινης κρίσης θεωρείται το κλειδί για ένα πιο

διαφανές, δίκαιο και αποτελεσματικό χρηματοοικονομικό

περιβάλλον.

72 EconomyToday

Η ΤΑΧΎΤΗΤΑ ΕΊΝΑΙ

ΜΕΓΆΛΟ ΑΤΟΎ

Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της AI είναι η

ταχύτητα. Οι υπολογιστές μπορούν να επεξεργαστούν

τεράστιες ποσότητες δεδομένων σε ελάχιστη χρονική

διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αναλυθούν

πολλαπλές πληροφορίες από τις αγορές, πολύ πιο

γρήγορα από οποιονδήποτε άνθρωπο.

Παλαιότερα, οι αναλυτές, οι επενδυτές και γενικά οι

συμμετέχοντες σε μία χρηματιστηριακή αγορά διάβαζαν

ειδήσεις, οικονομικές αναλύσεις, οικονομικά αποτελέσματα

και έπαιρναν αποφάσεις. Τώρα, αλγόριθμοι

AI μπορούν να κάνουν το ίδιο, αλλά σε χρόνο μηδέν.

Ήδη υπάρχουν συστήματα, οι «αλγοριθμικές συναλλαγές»,

τα οποία αποκαλούνται «έξυπνα» συστήματα.

Οι αλγοριθμικές συναλλαγές συνεπάγονται τη χρήση

αλγορίθμων για τη δημιουργία και εκτέλεση εντολών

αγοράς και πώλησης στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Αυτοί οι αλγόριθμοι αναλύουν τα δεδομένα της αγοράς

και εκτελούν συναλλαγές με βάση συγκεκριμένους

κανόνες και προϋποθέσεις που θέτει ο χρήστης, χωρίς

την ανθρώπινη παρέμβαση.

ΔΙΑΒΆΖΕΙ ΚΑΙ ΠΑΊΡΝΕΙ

ΑΠΟΦΆΣΕΙΣ ΣΕ ΠΡΟΒΛΉΜΑΤΑ

Με τη βοήθεια της μηχανικής μάθησης (machine

Learning) και της βαθιάς μάθησης (deep learning),

τα προγράμματα θέλουν από μόνα τους να καταστούν

σε πολύ μεγάλο βαθμό, ως «τέλεια». Με τη μηχανική

μάθηση (machine learning) μέσω της τεχνητής νοημο-

σύνης επιτρέπεται στους υπολογιστές να «μαθαίνουν»

από δεδομένα και προηγούμενες κινήσεις της αγοράς,

με αποτέλεσμα να βελτιώνονται χωρίς να προγραμματίζονται

ρητά. Με τη βαθιά μάθηση (deep learning),

που είναι μια πιο εξειδικευμένη μορφή μάθησης η

οποία χρησιμοποιεί τεχνητά νευρωνικά δίκτυα εμπνευσμένα

από τον ανθρώπινο εγκέφαλο, ο υπολογιστής

αναγνωρίζει μοτίβα και να παίρνει αποφάσεις, ακόμη

και σε πολύπλοκα προβλήματα. Η τεχνητή νοημοσύνη,

δεν κοιτά μόνο αριθμούς αλλά προχωρεί και προσπαθεί

για την «ανάλυση συναισθημάτων». Μπορεί να

«διαβάσει» τα συναισθήματα του κόσμου μέσα από τα

μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ή τις ειδήσεις

και να αντιληφθεί θετικές ή αρνητικές κριτικές.

Με βάση τα πιο πάνω, δημιουργούνται συστήματα που

μπορούν να προσαρμόζουν τη στρατηγική τους και

ακολούθως να αναλαμβάνουν οι λεγόμενοι «roboadvisors»

για να δημιουργήσουν επενδυτικά πλάνα,

με βάση τα στοιχεία του χρήστη όπως για παράδειγμα

ηλικία, εισόδημα, στόχους.

ΣΑΦΏΣ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΊ

ΠΑΝΆΚΕΙΑ

Φυσικά, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πανάκεια και

όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η νέα αυτή επαναστατική

τεχνολογία συνοδεύεται από πολλούς νέους, σοβαρούς

και απροβλέπτους κινδύνους. Από τον πασιφανή

κίνδυνο της απώλειας θέσεων εργασίας, παραβίασης

προσωπικών δεδομένων, κίνδυνο για αυξημένες και

σοβαρές κυβερνοεπιθέσεις, σημαντική εξάρτηση από

Η ΑΥΤΌΜΑΤΗ

ΑΝΤΊΔΡΑΣΗ

ΤΗΣ AI ΣΕ

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΈΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ

ΕΝΔΈΧΕΤΑΙ ΝΑ

ΠΡΟΚΑΛΈΣΕΙ

ΑΠΌΤΟΜΕΣ ΚΑΙ

ΑΝΕΞΉΓΗΤΕΣ

ΠΤΏΣΕΙΣ ΣΤΙΣ

ΑΓΟΡΈΣ, ΘΈΤΟΝΤΑΣ

ΣΕ ΚΊΝΔΥΝΟ ΤΗ

ΣΤΑΘΕΡΌΤΗΤΑ ΤΟΥ

ΣΥΣΤΉΜΑΤΟΣ

τον άνθρωπο με σταδιακή μείωση και υποβάθμιση

των ανθρωπίνων δεξιοτήτων. Ένας ακόμη ιδιαίτερα

ανησυχητικός κίνδυνος είναι τα λεγόμενα «flash

crashes» – απότομες, ανεξήγητες και μαζικές μεταβολές

σε χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες ενδέχεται

να προκληθούν από αυτόνομους αλγόριθμους που

αντιδρούν σε παρόμοια ερεθίσματα, συμπεριλαμβανομένων

ψευδών ειδήσεων ή θεωριών συνωμοσίας.

Η εξάρτηση της τεχνολογίας από δεδομένα και

αλγόριθμους χωρίς την αναγκαία ανθρώπινη εποπτεία

μπορεί να αποσταθεροποιήσει θεσμούς, ακόμα και σε

παγκόσμιο επίπεδο. Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος του

«μαύρου κουτιού», όπου πολλοί αλγόριθμοι είναι τόσο

περίπλοκοι και συνοδευόμενοι με έλλειψη ανθρώπινης

κρίσης και ηθικής, που καθίστανται αδύνατοι να ελεγχθούν

εάν βασίζονται σε ορθολογικά και ηθικά κριτήρια,

ώστε να επιφέρουν κοινωνικές ή/ και νομικές

επιπτώσεις. Απουσία διαφάνειας και ηθικής κρίσης,

μπορεί να έχει ιδιαίτερα επιζήμιες επιπτώσεις.

Η ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΉ ΠΡΈΠΕΙ

ΝΑ ΕΊΝΑΙ ΆΜΕΣΗ

Με όλα όσα συμβαίνουν σε τόσο γρήγορο χρόνο, οι

κυβερνήσεις και οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να

προσαρμοστούν άμεσα. Οι νόμοι δυστυχώς δεν έχουν

προλάβει την τεχνολογία. Αυτό δημιουργεί νομικά κενά

και πιθανή μελλοντική αστάθεια στις αγορές και γενικά

σ’ όλους τους κλάδους. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται διεθνής

συνεργασία, για τη δημιουργία κανόνων που θα

διασφαλίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα λειτουργεί

σε ηθικά πλαίσια και δεν θα επιδίδεται σε ανεξέλεγκτη

αυτοαναπαραγωγή.

Η χρήση AI στις αγορές εγείρει πολλά ερωτήματα,

εφόσον μπορεί να υπάρξει μία σειρά από απροσδόκητες

συμπεριφορές όταν η τεχνητή νοημοσύνη

προσπαθήσει να ξεπεράσει εμπόδια.

Ως εκ τούτου, η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει επανάσταση

και αλλάζει τα πάντα στον τρόπο που λειτουργεί

όλος ο κόσμος και εννοείται και τα χρηματιστήρια.

Όμως, ενώ το μέλλον φαίνεται εντυπωσιακό, φαντάζει

ταυτόχρονα και πολύ επικίνδυνο. Στην παρούσα φάση,

η οποιαδήποτε χρήση της τεχνητής νοημοσύνης θα

πρέπει να ελέγχεται.

Εν κατακλείδι, στο χέρι μας βρίσκεται η ευθύνη για να

χρησιμοποιήσουμε αυτήν την επανάσταση με τον πιο

ωφέλιμο και ηθικό τρόπο. Η πρόοδος και η καινοτομία

προσφέρουν αμέτρητες δυνατότητες, αλλά εξαρτάται

αν θα τις κατευθύνουμε προς τη βελτίωση της κοινωνίας

και του ανθρώπινου πολιτισμού. Η πρόκληση δεν

είναι μόνο να ακολουθήσουμε την πορεία της τεχνολογίας,

αλλά να τη διαμορφώσουμε με γνώμονα την

ευημερία όλων και το κοινό καλό της ανθρωπότητας.

Είναι δυνατόν, αλλά απαιτεί συνειδητότητα, συνεργασία

και αδιάκοπο ηθικό προσανατολισμό.

EconomyToday 73


ΤΡΊΠΟΝΤΑ ΣΕ

ΕΠΙΧΕΙΡΉΣΕΙΣ,

ΤΟΥΡΙΣΜΌ ΚΑΙ

ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ

ΦΈΡΝΕΙ ΤΟ

ΕΥΡΩΜΠΆΣΚΕΤ

O Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής

του FIBA EuroBasket 2025, ΜΑΡΚ

ΚΛΗΡΊΔΗΣ μιλά στο Economy

Today για τα έξοδα και τα οφέλη που

θα προκύψουν από τη φιλοξενία της

διοργάνωσης.


Τα οφέλη που θα προκύψουν από τη

διοργάνωση, σε λίγες μέρες, στη χώρα

μας των αγώνων του τρίτου ομίλου του

Ευρωμπάσκετ 2025 δεν περιορίζονται

στην ευκαιρία που θα έχουν οι φίλοι της

καλαθοσφαίρισης να δουν από κοντά μεγάλα ονόματα

του αθλήματος στη Λεμεσό.

Είναι πολύ περισσότερα, είναι συγκεκριμένα και βάσει

μελέτης θα ξεπεράσουν τα έξοδα για φιλοξενία των

αγώνων του FIBA EuroBasket 2025 από τις 24 Αυγούστου

έως τις 4 Σεπτεμβρίου. Σε αυτά προστίθεται

η τεράστια προβολή που θα λάβει η χώρα, αφού τους

αγώνες θα δουν μέσω τηλεοπτικής κάλυψης ή και

διαδικτύου φίλαθλοι από τριψήφιο αριθμό χωρών.

Μιλώντας στο Economy Today, ο Πρόεδρος της Οργανωτικής

Επιτροπής του FIBA EuroBasket 2025,

Μαρκ Κληρίδης, καταγράφει την εμπειρία που θα

αποκτηθεί από τη διοργάνωση ενός κορυφαίου διεθνούς

τουρνουά, αλλά και την παρακαταθήκη που

έχει ήδη αφήσει, καθώς το ανακαινισμένο «Σπύρος

Κυπριανού» μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί και

για άλλες εκδηλώσεις και διεθνείς διοργανώσεις.

74 EconomyToday

Η ΔΙΕΘΝΉΣ

ΠΡΟΒΟΛΉ

ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ

ΜΈΣΩ ΤΟΥ

ΕΥΡΩΜΠΆΣΚΕΤ

ΘΑ ΕΊΝΑΙ

ΠΡΩΤΌΓΝΩΡΗ

Η φιλοξενία μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων

συνεπάγεται και μεγάλο κόστος. Στην

προκειμένη πόσο θα στοιχίσει στην Κύπρο

η διοργάνωση ομίλου του FIBA EuroBasket

2025 και από ποιους πόρους θα καλυφθεί

αυτή η δαπάνη;

Οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις συνεπάγονται

μεν υψηλό κόστος, αλλά και ακόμη υψηλότερα οφέλη,

άμεσα και έμμεσα. Από την πρώτη στιγμή της διεκδίκησης

της ανάληψης της διοργάνωσης, το 2021,

ζητήσαμε εμπεριστατωμένη μελέτη από τον οίκο Ernst

& Young (EY), μία μελέτη που κατέδειξε ότι τα οφέλη

για την Κύπρο θα είναι πολλαπλάσια από τα έξοδα.

Ακόμη σημαντικότερο, είναι πως τον Νοέμβριο του

2024 προχωρήσαμε σε επικαιροποίηση της μελέτης,

η οποία κατέδειξε πως το συνολικό κόστος θα είναι

7,1 εκατ. ευρώ και τα οφέλη, άμεσα και έμμεσα, για

την κυπριακή οικονομία, θα είναι 12,2 εκατ. ευρώ

(στη χαμηλή πρόβλεψη) και 17,7 εκατ. (στην υψηλή

πρόβλεψη). Αντιλαμβάνεστε ότι τα οφέλη θα είναι

περισσότερα από τα έξοδα.

Η φιλοξενία ενός ομίλου του FIBA EuroBasket αποτελεί

μια σημαντική επένδυση για κάθε διοργανώτρια

χώρα. Η διοργάνωση αποτελεί εθνικό στόχο, που

συνδέει τους τομείς του αθλητισμού, της οικονομίας,

του τουρισμού και του πολιτισμού. Το πιο πάνω συνολικό

κόστος αφορά την υποδομή, τη διοργάνωση,

την ασφάλεια και τις παράλληλες δράσεις. Για να

καλύψουμε τα έξοδα, οι πόροι μας προέρχονται από

τα έσοδα από εισιτήρια, την κρατική επιχορήγηση

των 2,4 εκατ. ευρώ, τις εταιρικές χορηγίες και λοιπά

εμπορικά έσοδα. Η κατανομή έχει γίνει με διαφάνεια

και στρατηγικό σχεδιασμό, διασφαλίζοντας από τη

μία την ποιότητα υπηρεσιών και από την άλλη τα

οικονομικά δεδομένα της διοργάνωσης.

Είναι προφανές ότι εκτός από κόστος θα προκύψουν

και οφέλη από τη διοργάνωση. Υπάρχουν

υπολογισμοί ή εκτιμήσεις για τα άμεσα

και έμμεσα έσοδα που θα έχει η Κύπρος από

τη διοργάνωση και με ποιους τρόπους θα

προκύψουν αυτά;

Η μελέτη της EY καταδεικνύει σημαντικά στοιχεία,

που αποδεικνύει την οικονομική βιωσιμότητα της

διοργάνωσης. Είναι πολύ σημαντική η επένδυση και

στήριξη από το κράτος, που κάνει εφικτή την αρχική

ανάληψη, ενώ πρέπει να τονίσουμε ότι το κόστος

για την ανακαίνιση του Αθλητικού Κέντρου Σπύρος

Κυπριανού, που ανέρχεται στα 14,5 εκατ. ευρώ όπως

ανακοίνωσε η κυβέρνηση, αποτελεί επιπρόσθετη

επένδυση από το κράτος, προς όφελος της κυπριακής

EconomyToday 75


κοινωνίας, την τοπική κοινωνία της Λεμεσού και τον

κυπριακό αθλητισμό γενικότερα.

Τα οφέλη για την Κύπρο, άμεσα και έμμεσα, αφορούν

τον τουρισμό, την εστίαση, τη διαμονή και τις μεταφορές

και ξεπερνούν τα 12 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα

με την EY, το χαμηλό σενάριο εσόδων αφορά 12,2

εκατ. ευρώ και το υψηλό σενάριο, 17,7 εκατ. ευρώ.

Πρόκειται για έσοδα που θα εισέλθουν στην τοπική

κοινωνία και θα ενισχύσουν χιλιάδες άτομα και

οικογένειες.

Τα έμμεσα οφέλη είναι ακόμα πιο σημαντικά! Μία

χώρα που διοργανώνει ένα αθλητικό mega event,

όπως είναι το Ευρωμπάσκετ, είναι μια χώρα που

βγάζει υγεία και ένα μήνυμα ότι αξίζει να επενδύσεις

σε αυτήν. Η διεθνής προβολή της Κύπρου, μέσω της

τηλεοπτικής κάλυψης σε τριψήφιο αριθμό χωρών

και μέσω των social media, θα είναι πρωτόγνωρη.

Η ενίσχυση του αθλητικού τουρισμού αναμένεται να

είναι έντονη, τόσο κατά τη διάρκεια των αγώνων,

όσο και το μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Και η

τεχνογνωσία που θα αποκτήσουν εκατοντάδες Κύπριοι,

εργαζόμενοι και εθελοντές, θα αποτελεί ίσως

το μεγαλύτερο κέρδος για τη χώρα μας!

Τις μέρες διεξαγωγής των αγώνων στην Κύπρο

εκτιμάται ότι θα υπάρξει μια σημαντική

προβολή της χώρας και ως τουριστικού προορισμού.

Υπάρχει συνεργασία και επαφή με

76 EconomyToday

ΜΕΛΈΤΗ ΤΗΣ

EY ΔΕΊΧΝΕΙ

ΟΦΈΛΗ ΈΩΣ

ΚΑΙ 17,7 ΕΚΑΤ.

ΕΥΡΏ, ΈΝΑΝΤΙ

ΚΌΣΤΟΥΣ 7,1

ΕΚΑΤ

το Υφυπουργείο Τουρισμού για προωθητικές

ενέργειες ή για ενίσχυση αυτής της προβολής;

Υπάρχει εξαιρετική συνεργασία με το Υφυπουργείο

Τουρισμού και τους λειτουργούς του αρμόδιου τμήματος.

Αλλά και όλους τους άλλους φορείς, όπως τον

Δήμο Λεμεσού, που είναι μαζί με το Υφυπουργείο,

είναι οι δύο θεσμικοί χορηγοί μας. Η συνεργασία μας

ως οργανωτική επιτροπή με όλη την κυβερνητική

δομή, είναι άριστη και πραγματικά αποτελεί ένα καλό

παράδειγμα για το μοντέλο κυβερνητικής υποστήριξης

προς διοργανωτές μεγάλων αθλητικών γεγονότων.

Βρισκόμαστε σε στενή συνεργασία με το Υφυπουργείο

Τουρισμού, τόσο σε επίπεδο στρατηγικής προβολής

όσο και υλοποίησης κοινών δράσεων. Δημιουργήθηκαν

πακέτα φιλοξενίας, συμμετοχή σε διεθνείς

εκθέσεις, ειδικά διαφημιστικά βίντεο και στοχευμένες

καμπάνιες για την ενίσχυση της εικόνας της Κύπρου

ως αθλητικού και τουριστικού προορισμού. Αντιλαμβάνεστε

ότι οποιεσδήποτε ενέργειες μπορεί να

έχουν θετικά αποτελέσματα ή όχι. Το σημαντικό είναι

να δοκιμάσουμε διάφορες μεθόδους για να δούμε τι

λειτουργεί καλύτερα.

Κάποιοι φίλαθλοι εξέφρασαν παράπονα για

τις τιμές των εισιτηρίων των αγώνων που θα

γίνουν στην Κύπρο. Εκτιμάτε ότι θα μπορούσαν

να είναι φθηνότερες οι τιμές των εισιτηρίων

προκειμένου να υπάρξει και περισσότερο

ΟΙ ΤΙΜΈΣ ΕΙΣΙΤΗΡΊΩΝ

ΞΕΚΙΝΟΎΝ ΑΠΌ 25 ΕΥΡΏ

ΕΝΏ ΉΔΗ ΑΓΏΝΕΣ ΈΧΟΥΝ

ΓΊΝΕΙ SOLD OUT

Πώς σκοπεύετε να αξιοποιήσετε την ανανεωμένη

υποδομή του Αθλητικού κέντρου Σπύρου

Κυπριανού μετά το τουρνουά;

Το ανακαινισμένο Αθλητικό Κέντρο Σπύρος Κυπριανού

αποτελεί πλέον το μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο

κλειστό γήπεδο της χώρας μας, ικανό να φιλοξενήσει

τις μεγαλύτερες αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις

στην Ευρώπη. Ήδη, η Κυπριακή Ομοσπονδία

Καλαθοσφαίρισης, έχει ανακοινώσει διαμέσου του

Προέδρου της ότι το γήπεδο θα αποτελέσει το «σπίτι»

του αθλήματος τα επόμενα χρόνια, φιλοξενώντας

τις Εθνικές ομάδες ανδρών και γυναικών, αλλά και

διάφορα της event της, όπως το All Star Game.

Ως ένα από τα κορυφαία αθλητικά κέντρα της ανατολικής

Μεσογείου, μετά το EuroBasket και πέραν

του μπάσκετ, είναι σημαντικό μέσα από στοχευμένη

πολιτική του κράτους και της προσπάθειας όλων των

εθνικών Ομοσπονδιών, το Αθλητικό Κέντρο Σπύρος

Κυπριανού να φιλοξενεί διεθνείς αγώνες και μεγάλες

διοργανώσεις και να διατίθεται για διεθνή συνέδρια,

εκθέσεις και άλλες μεγάλες εκδηλώσεις.

ενδιαφέρον από τους ντόπιους;

Από πολύ νωρίς προβληματιστήκαμε έντονα για την

τιμολογιακή πολιτική μας για τα εισιτήρια. Από την

μια αποτελεί το κυρίως έσοδό μας, αφού η κρατική

οικονομική στήριξη καλύπτει λιγότερο από το 1/3

του προϋπολογισμού μας. Από την άλλη θέλαμε το

Κυπριακό αθλητικό κοινό να μπορέσει να απολαύσει

παγκόσμιους αστέρες του μπάσκετ που μέχρι τώρα

έβλεπε μόνο από την τηλεόραση ή το ίντερνετ. Θεωρώ

ότι το πετύχαμε.

Για τον καθορισμό των τιμών λάβαμε υπόψη τις τιμές

ανά την Ευρώπη, για αντίστοιχες διοργανώσεις καθώς

και το κατά κεφαλήν εισόδημα της Κύπρου. Με

τις τιμές των εισιτηρίων ανά αγώνα να ξεκινούν από

25 ευρώ και να φτάνουν στα 120 ευρώ και λαμβάνοντας

υπόψη ότι έχουμε ήδη αγώνες που είναι sold

out αποδεικνύεται ότι οι τιμές είναι λογικές και εντός

πλαισίων, ειδικά αν συγκρίνουμε με άλλα αθλητικά

και πολιτιστικά γεγονότα στην Κύπρο.

Από κει και πέρα, αξιολογούμε συνεχώς το ενδιαφέρον

του κοινού και δεν αποκλείουμε νέες προσφορές ή

προωθητικές ενέργειες από εμάς, ώστε να υπάρξει

ακόμη μεγαλύτερη προσέλευση από το κυπριακό κοινό.

Θα δούμε και άλλες παρόμοιες διοργανώσεις

στο μέλλον; Προσφέρεται η Κύπρος για την

προετοιμασία ομάδων ή για τη διοργάνωση

διεθνών τουρνουά μικρών (παιδικών) ομάδων,

όπως βλέπουμε να συμβαίνει στο ποδόσφαιρο;

Φιλοδοξούμε να αποδείξουμε στο κυπριακό κοινό ότι

η φιλοξενία μεγάλων διοργανώσεων έχει τεράστια

οφέλη. Η συνεισφορά στην οικονομία, η προβολή

της χώρας και η ενασχόληση της νεολαίας με τον

αθλητισμό είναι τα κύρια από αυτά. Είμαστε σίγουροι

δε, ότι και το μπάσκετ θα αποκτήσει άλλη δυναμική

στις μικρές ηλικίες αθλητών, με το πέρας της διοργάνωσης.

Αυτό το έχουμε δει σε πολλές χώρες μετά

από μεγάλες ευρωπαϊκές διοργανώσεις που έχουν

φιλοξενήσει.

Θα χαιρόμασταν ιδιαίτερα εάν το Αθλητικό Κέντρο

Σπύρος Κυπριανού αξιοποιηθεί μελλοντικά για διοργάνωση

παρόμοιων αθλητικών διοργανώσεων και από

άλλες μοσπονδίες και φορείς. Είμαστε στη διάθεση

τους τόσο εμείς ως Οργανωτική Επιτροπή όσο και η

ίδια η ΚΟΚ, να μοιραστούν την τεχνογνωσία και την

εμπειρία που έχουν αποκομίσει από αυτό το ταξίδι

τα τελευταία 4 χρόνια.

Όσον αφορά το μπάσκετ, θεωρώ ότι η Ομοσπονδία

θα συνεχίσει να διοργανώνει ευρωπαϊκά πρωταθλήματα

μικρών ηλικιών και μικρών χωρών, όπως

κάνει εδώ και χρόνια και εάν δοθεί ξανά η ευκαιρία

για κάτι μεγάλο, σίγουρα θα το επιδιώξει. Το σίγουρο

είναι πως η Κύπρος πλέον αποδεικνύει έμπρακτα ότι

μπορεί να φιλοξενήσει κορυφαίες διοργανώσεις. Με

την κυβερνητική υποστήριξη για προσέλκυση μεγάλων

διοργανώσεων, θεωρώ ότι επεκτείνονται περαιτέρω

τα όρια στο τι μπορεί να κάνει η Κύπρος μας!

EconomyToday 77

ΘΕΜΑ

ΔΗΜΟΓΡΑΦΊΑ

ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΉ:

ΤΟ ΙΡΑΝΙΚΌ ΠΑΡΆΘΥΡΟ

ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΌ

Σε ένα υποθετικό σενάριο πολιτικής μετάβασης σε φυλοδυτικό

καθεστώς, το Ιράν καλείται να αξιοποιήσει το παλαιστινιακό

προσφυγικό ως μοχλό εσωτερικής ανάκαμψης, δημογραφικής

ανασυγκρότησης και περιφερειακής επιρροής, μετατρέποντας ένα

χρόνιο πρόβλημα της Μέσης Ανατολής σε γεωστρατηγικό πλεονέκτημα.

ΤΗΣ ΠΩΛΊΝΑΣ ΆΝΙΦΤΟΥ

Συμβούλου Εξωτερικής Πολιτικής και Επενδύσεων

78 EconomyToday

Η

δυναμική της προσφυγικής πολιτικής

στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί

απλώς ανθρωπιστικό ή ηθικό

ζήτημα, αλλά δύναται να αναλυθεί

ως εργαλείο γεωπολιτικής πρόσκτησης

ισχύος και ανακατανομής επιρροής. Το παρόν

κείμενο εξετάζει το ενδεχόμενο εφαρμογής μιας

οργανωμένης πολιτικής υποδοχής Παλαιστινίων

προσφύγων από το Ιράν, υπό την προϋπόθεση

ύπαρξης ενός μεταρρυθμισμένου ή φιλοδυτικού

καθεστώτος, αντίστοιχου του ύστερου παχλαβικού

μοντέλου. Εντός αυτού του πλαισίου, η εγκατάσταση

Παλαιστινίων σε ελεγχόμενες γεωγραφικές

ζώνες της ιρανικής επικράτειας δύναται να λειτουργήσει

ως πολυεπίπεδο εργαλείο: ενίσχυσης

της εσωτερικής ανασυγκρότησης, αύξησης της

διεθνούς προβολής και διεύρυνσης της περιφερειακής

επιρροής της Τεχεράνης.

Ταυτόχρονα, η μετατόπιση μέρους του παλαιστινιακού

πληθυσμού εκτός του ιστορικού γεωγραφικού

πεδίου της σύγκρουσης και η αποσυμπίεση

κρίσιμων κρατών όπως η Ιορδανία και ο Λίβανος,

ενδέχεται να εξυπηρετήσει – έστω έμμεσα – στρατηγικούς

υπολογισμούς του Ισραήλ. Η μείωση των

πιέσεων στα παρακείμενα κράτη, η αποδυνάμωση

της αρχής της επιστροφής μέσω της εδραίωσης

εναλλακτικών μορφών εγκατάστασης και η πιθανότητα

ανάδυσης διαύλων επικοινωνίας με ένα

νέο, μετριοπαθές ιρανικό καθεστώς, συγκροτούν

ένα γεωπολιτικό περιβάλλον με λιγότερες μεταβλητές

αστάθειας.

Η μελέτη που ακολουθεί προσεγγίζει αυτό το

ενδεχόμενο όχι ως ρητορική υπόθεση, αλλά ως

δυνητική αναδιοργάνωση της περιφερειακής

ισορροπίας, η οποία εμπλέκει στρατηγικές υπολογισμούς,

δημογραφική μηχανική και διακρατική

αναπλαισίωση του παλαιστινιακού ζητήματος.

EconomyToday 79

ΘΕΜΑ

1. ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΜΕΤΆΒΑΣΗ

ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΌ ΠΛΑΊΣΙΟ

Σήμερα, το Ιράν υπό το ισλαμικό καθεστώς παραμένει

ένα από τα πλέον περιοριστικά πολιτικά

συστήματα διεθνώς σε ό,τι αφορά τις θεμελιώδεις

ελευθερίες και τα ατομικά δικαιώματα. Σύμφωνα

με την κατάταξη των Δημοσιογράφων Χωρίς

Σύνορα (RSF) για το 2024, το Ιράν κατατάσσεται

στην 177η θέση παγκοσμίως (σε σύνολο

180 χωρών) ως προς την ελευθερία του Τύπου,

ενδεικτικό της συστηματικής λογοκρισίας, των

αυθαίρετων συλλήψεων δημοσιογράφων και της

ασφυκτικής κρατικής εποπτείας των ΜΜΕ.

Παράλληλα, οι πολιτικές ελευθερίες και η κοινωνική

αυτονομία καταπνίγονται μέσω ενός αυστηρού

συστήματος ασφάλειας που ενσωματώνει

τη λειτουργία των δικαστηρίων, της αστυνομίας

ηθών και των Επαναστατικών Φρουρών (IRGC).

Μετά την εξέγερση του 2022, οι διώξεις εναντίον

διαδηλωτών, φοιτητών, ακτιβιστών και γυναικών

έχουν ενταθεί, με εκατοντάδες θανάτους και χιλιάδες

συλλήψεις να καταγράφονται σε επίσημες και

ανεπίσημες πηγές. Οι γυναίκες, ειδικότερα, υπόκεινται

σε διαρκή θεσμικό έλεγχο, ενώ η επιβολή

της υποχρεωτικής μαντήλας παραμένει σύμβολο

του κατασταλτικού χαρακτήρα του καθεστώτος.

Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι ανύπαρκτη,

καθώς οι ανώτατοι δικαστικοί διορίζονται απευθείας

από τον Ανώτατο Ηγέτη, ενώ η λειτουργία

της Βουλής περιορίζεται σε επικυρωτικό ρόλο

χωρίς ουσιαστική λογοδοσία ή αντιπολιτευτικό

έλεγχο. Η διαφθορά και η αδιαφάνεια χαρακτηρίζουν

τη δημόσια διοίκηση, με περιορισμένη

πρόσβαση των πολιτών σε διαδικασίες ελέγχου ή

θεσμικής διεκδίκησης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον πολιτικού αυταρχισμού

και θεοκρατικής επιτήρησης, η ιρανική

διασπορά και ιδιαίτερα τα μορφωμένα στρώματα

των νέων, προσανατολίζονται όλο και περισσότερο

στην αναζήτηση ενός εναλλακτικού μοντέλου

διακυβέρνησης, κοσμικού και τεχνοκρατικού χαρακτήρα.

Υπό αυτό το πρίσμα, η πολιτειακή μετάβαση

σε κοινοβουλευτική μοναρχία δεν θα αποτελούσε

μόνο ιστορική τομή, αλλά και συστημική διόρθωση

απέναντι σε δεκαετίες συστημικής καταστολής, θεσμικής

ανεπάρκειας και ιδεολογικής απομόνωσης.

Η ανατροπή του ισλαμικού καθεστώτος και η

ανάληψη της εξουσίας από τον Ρεζά Παχλαβί, ο

οποίος αντιπροσωπεύει μια κοσμική φιλοδυτική

γραμμή, θα φέρει την ανάγκη ριζικής αναθεώρησης

του Συντάγματος. Η μεταβατική κυβέρνηση

θα θεσπίσει νέο πολίτευμα βασισμένο σε πρότυπα

κοινοβουλευτικής μοναρχίας, παρόμοια με τα

μοντέλα της Ιαπωνίας και της Ισπανίας, όπου η βασιλική

εξουσία έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα

και η νομοθετική και εκτελεστική εξουσία ασκείται

80 EconomyToday

Η ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗ

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΊΩΝ ΣΕ

ΕΛΕΓΧΌΜΕΝΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΈΣ ΖΏΝΕΣ

ΤΗΣ ΙΡΑΝΙΚΉΣ

ΕΠΙΚΡΆΤΕΙΑΣ

ΔΎΝΑΤΑΙ ΝΑ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΉΣΕΙ ΩΣ

ΠΟΛΥΕΠΊΠΕΔΟ

ΕΡΓΑΛΕΊΟ

από δημοκρατικά εκλεγμένα όργανα.

Η απομάκρυνση από το θεοκρατικό σύστημα «Βελάγιατ

ελ Φακίχ» σηματοδοτεί όχι μόνο πολιτική

αλλαγή, αλλά και βαθιά κοινωνική μετάβαση. Η

δικαστική ανεξαρτησία, η ελευθερία του Τύπου

και η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση θα βελτιώσουν

το κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και

κράτους. Η ισχυρή υποστήριξη από τη διασπορά,

ιδιαίτερα νέων επιστημόνων και επιχειρηματιών,

θα ενισχύσει την τεχνοκρατική ικανότητα της

κυβέρνησης.

2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΑΝΆΚΑΜΨΗ

ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΊΣΕΙΣ

Η οικονομία του Ιράν, παρά τον πλούτο σε φυσικούς

πόρους, έχει υποστεί βαριά πλήγματα από τις

διεθνείς κυρώσεις και τη διαχείριση της τελευταίας

δεκαετίας. Το ΑΕΠ της χώρας το 2024 ανήλθε σε

περίπου 370 δισ. δολάρια, με υψηλό πληθωρισμό

άνω του 30% και ανεργία πάνω από 11%. Με τη

σταδιακή άρση των κυρώσεων και τη βελτίωση

των σχέσεων με Δύση και διεθνείς Οργανισμούς,

το ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί στα 600–650 δισ.

δολάρια έως το 2030, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης

6–7%, σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο

όρο της περιοχής.

Η ενεργειακή βιομηχανία θα πρωταγωνιστήσει στην

οικονομική ανάκαμψη, με την παραγωγή πετρελαίου

να αυξάνεται στα 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως

έως το 2027, από 2,5 εκατομμύρια βαρέλια

το 2024. Παράλληλα, η αξιοποίηση των μεγάλων

στην εργασία, την εκπαίδευση και την πολιτική,

καθώς και η πλήρης θρησκευτική ελευθερία για

μειονότητες (Μπαχάι, Εβραίους, Χριστιανούς και

Σουνίτες) θα βελτιώσουν την κοινωνική συνοχή

και θα αποκαταστήσουν το κοινωνικό συμβόλαιο.

Η επιστροφή, πάνω από 2 εκατομμύρια, Ιρανών

από τη διασπορά αναμένεται να συμβάλει αποφασιστικά

στην ανανέωση του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού του Ιράν

είναι περίπου 32 έτη, γεγονός που σημαίνει πως

υπάρχει μια νεανική και εργατική γενιά που μπορεί

να επωφεληθεί από τις ευκαιρίες που θα δημιουργηθούν.

Η δημογραφική στροφή με την προσέλκυση

προσφύγων και μεταναστών από γειτονικές

περιοχές θα βοηθήσει επίσης να αντιστραφεί η

τάση της υπογεννητικότητας (δείκτης γονιμότητας

1,6 παιδί ανά γυναίκα).

αποθεμάτων φυσικού αερίου, που είναι τα δεύτερα

μεγαλύτερα παγκοσμίως, θα εκτιναχθεί. Εκτιμάται

ότι τα έσοδα από φυσικό αέριο θα αυξηθούν από

περίπου 9 δισ. δολάρια το 2024 σε πάνω από 30

δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035, με την ανάπτυξη

νέων αγωγών και υποδομών εξαγωγών προς

την Ευρώπη και την Ασία.

Παράλληλα, σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον φορολογικό

τομέα και την καταπολέμηση της διαφθοράς

θα δημιουργήσουν πιο φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον,

προσελκύοντας ξένες άμεσες επενδύσεις

(FDI). Τα τελευταία χρόνια οι ξένες επενδύσεις ήταν

περιορισμένες (3–5 δισ. δολάρια ετησίως), αλλά με

την πολιτική σταθερότητα και ανοίγματα προβλέπεται

να φτάσουν τα 20–25 δισ. δολάρια ετησίως μέχρι

το 2030, με κυρίαρχους τομείς την ενέργεια, τις

υποδομές, την τεχνολογία και τον τουρισμό.

Η αύξηση της απασχόλησης αναμένεται να είναι

θεαματική, με το ποσοστό ανεργίας να μειώνεται

κάτω από το 7% μέσα σε πέντε χρόνια, χάρη στην

αναβίωση βιομηχανιών, στην αύξηση των εξαγωγών

και στην επανένταξη Ιρανών επιστημόνων της

διασποράς.

3. ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ

ΕΠΑΝΕΚΚΊΝΗΣΗ ΚΑΙ

ΑΝΘΡΏΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΏΜΑΤΑ

Η κοινωνική αλλαγή θα αποτελέσει αναπόσπαστο

μέρος της πολιτικής μετάβασης. Η κατάργηση της

υποχρεωτικής ισλαμικής ενδυμασίας, η νομοθετική

κατοχύρωση των δικαιωμάτων των γυναικών

4. ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΤΡΟΦΉ

ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΉ

ΣΤΑΘΕΡΌΤΗΤΑ

Σε διεθνές επίπεδο, η αλλαγή καθεστώτος θα

επιφέρει σημαντική αναδιάταξη συμμαχιών. Η νέα

κυβέρνηση θα επιδιώξει επαναπροσέγγιση με τις

ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και με περιφερειακούς

παίκτες όπως η Σαουδική Αραβία και τα

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η διακοπή υποστήριξης

σε παραστρατιωτικές οργανώσεις, όπως η

Χεζμπολάχ και οι Χούθι, θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση

εντάσεων και βελτίωση των συνθηκών

για ειρηνικές διευθετήσεις.

Η νέα στρατηγική συμμαχιών, σε συνδυασμό με

την οικονομική δυναμική, θα επανατοποθετήσει

το Ιράν ως κομβικό κόμβο ανάμεσα στην Ασία και

την Ευρώπη, ειδικά μέσω της αξιοποίησης των

αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου. Η συμμετοχή

σε πολυμερείς περιφερειακές συμφωνίες θα

ενισχύσει την ασφάλεια και την οικονομική συνεργασία,

ενώ η πιθανή ένταξη σε διεθνείς Οργανισμούς,

όπως ο ΟΟΣΑ και το G20, θα αναβαθμίσει

το διεθνές προφίλ της χώρας.

5. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ

ΑΝΑΔΙΆΡΘΡΩΣΗ (2026–2035)

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καθεστώς που

εγκαθιδρύθηκε το 1979 μετά την ανατροπή του

Σάχη Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί, έχει περάσει τις τελευταίες

δεκαετίες υπό διεθνή απομόνωση, έντονη

οικονομική αστάθεια και εσωτερική καταστολή. Οι

κινητοποιήσεις του 2022–2024, σε συνδυασμό

με την αύξηση της φτώχειας (35% το 2024), τον

πληθωρισμό (άνω του 40%) και τη γενικευμένη

φθορά του θεοκρατικού συστήματος, δημιουργούν

τις προϋποθέσεις για ένα ρεαλιστικό σενάριο

πολιτικής αλλαγής.

Η μελέτη αυτή βασίζεται στην υπόθεση πως ο Ρεζά

Παχλαβί ή κάποια αντίστοιχη μορφή κοσμικής,

EconomyToday 81

ΘΕΜΑ

μεταβατικής εξουσίας αναλαμβάνει τα ηνία του

κράτους και οδηγεί το Ιράν σε συνταγματική αναθεώρηση,

σταθεροποίηση και διεθνή επανένταξη.

5.1 ΕΠΑΝΈΝΤΑΞΗ ΣΤΗ

ΔΙΕΘΝΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ

Η αποκατάσταση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και την

Ε.Ε. θα επιφέρει σταδιακή άρση των κυρώσεων,

προσέλκυση επενδύσεων και αποκατάσταση της

εξαγωγικής ικανότητας του Ιράν:

Σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η

επιστροφή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου

και φυσικού αερίου. Εκτιμάται ότι η αύξηση της

παραγωγής θα φτάσει τα 5 εκατ. βαρέλια/ημέρα

έως το 2030, σε σύγκριση με περίπου 2,5 εκατ./

ημέρα το 2024.

ΔΕΊΚΤΗΣ

2025

(ΙΣΛΑΜΙΚΌ ΚΑΘΕΣΤΏΣ)

5.2 ΑΝΑΔΙΆΡΘΡΩΣΗ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΎ ΤΟΜΈΑ

Το Ιράν διαθέτει τα 2α μεγαλύτερα αποθέματα

φυσικού αερίου παγκοσμίως. Με επενδύσεις

σε εξαγωγικούς αγωγούς (π.χ. Ιράν-ΗΠΑ-Ε.Ε.),

εκτιμάται πως μπορεί να αυξήσει τα έσοδα από

φυσικό αέριο από $9 δισ. το 2024 σε $25–30

δισ. ετησίως έως το 2035.

Η φιλοδυτική πολιτική μετάβαση υπό τον Σάχη

δύναται να οδηγήσει το Ιράν σε μια δεκαετία

οικονομικής και κοινωνικής αναγέννησης, υπό την

προϋπόθεση ότι θα διαχειριστεί αποτελεσματικά:

• Τη μεταβατική περίοδο αποστρατικοποίησης των

Φρουρών της Επανάστασης.

• Την ανασύνταξη των θεσμών και των μηχανισμών

δημόσιας διοίκησης.

• Τη διαχείριση εθνοτικών και ιδεολογικών εντάσεων

(Κούρδοι, σιίτες υπέρ του καθεστώτος κ.λπ.).

Εφόσον εξασφαλιστεί η σταθερότητα, το Ιράν θα

μπορούσε έως το 2035:

• Να ξεπεράσει τα $650 δισ. ΑΕΠ,

• Να εισέλθει στο G20,

• Και να επανατοποθετηθεί ως κεντρική δύναμη

στη Μέση Ανατολή και την Ευρασία.

2030

(ΝΈΑ ΚΥΒΈΡΝΗΣΗ)

Ακαθάριστο Εγχώριο

Προϊόν (ΑΕΠ, δισ. USD) $370 $600–650

Ετήσια Ξένες Άμεσες

Επενδύσεις (FDI) $3-5 $20-25

Πληθωρισμός (%) 35-40 8-10

Ποσοστό ανεργίας (%) 11.2 6-7

6. ΤΟ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΌ

Η υποδοχή 6 εκατομμυρίων Παλαιστινίων στο

Ιράν σε περίπτωση ανατροπής του σημερινού

καθεστώτος και ανάληψης της εξουσίας από τον

Σάχη Ρεζά Παχλαβί, δημιουργεί ένα πολύπλευρο

σενάριο με σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώσεις.

Το παρόν άρθρο αναλύει πώς η σημαντική

αύξηση του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού,

η διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς, καθώς

και η ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου και της

παραγωγικής ικανότητας, μπορούν να επιταχύνουν

την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Παράλληλα,

εξετάζονται οι προκλήσεις ένταξης και το οικονομικό

κόστος, με σκοπό να καταδείξουν ότι υπό κατάλληλες

πολιτικές και κοινωνικές προϋποθέσεις,

η μαζική αυτή μετανάστευση μπορεί να αποτελέσει

μοχλό μακροοικονομικής ανάκαμψης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η στρατηγική επανατοποθέτηση

του Ιράν στο περιφερειακό σύστημα δύναται να

περιλάβει επιλογές που, υπό το ισλαμικό καθεστώς,

θα θεωρούνταν αδιανόητες. Μία από αυτές

είναι η στοχευμένη και μεθοδικά οργανωμένη

υποδοχή Παλαιστινίων προσφύγων από περιοχές

όπως ο Λίβανος, η Συρία και η Ιορδανία, όπου το

προσφυγικό βάρος έχει καταστεί δημογραφικά

και πολιτικά εκρηκτικό. Σύμφωνα με τα τελευταία

διαθέσιμα στοιχεία της UNRWA, ο αριθμός των

καταγεγραμμένων Παλαιστινίων προσφύγων

ξεπερνά τα 5,9 εκατομμύρια: περίπου 2,2 εκατομμύρια

στην Ιορδανία, 500.000 στον Λίβανο,

600.000 στη Συρία και σχεδόν 2 εκατομμύρια

στην Παλαιστίνη.

Η επιλεκτική μετεγκατάσταση ενός μέρους αυτού

του πληθυσμού – όχι ως ανθρωπιστική πράξη,

αλλά ως κρατική πολιτική με αναπτυξιακή και γεωπολιτική

στόχευση – θα μπορούσε να εξυπηρετήσει

πολλαπλούς σκοπούς. Από τη μια πλευρά, θα

ενίσχυε την πληθυσμιακή και οικονομική ανασυγκρότηση

υποβαθμισμένων ιρανικών περιοχών,·

από την άλλη θα προσέδιδε στην Τεχεράνη ρόλο

ρυθμιστικού παράγοντα σε ένα χρόνιο πρόβλημα

της Μέσης Ανατολής. Επιπλέον, μια τέτοια μερική

αποσυμφόρηση των αραβικών κρατών υποδοχής

και ιδίως η αδρανοποίηση της αρχής της

επιστροφής, θα μπορούσε – από την ισραηλινή

σκοπιά – να θεωρηθεί ως έμμεση συμβολή στη

σταθεροποίηση του status quo και στην αποτροπή

μελλοντικών συγκρούσεων γύρω από τον πυρήνα

του παλαιστινιακού ζητήματος.

6.1. ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΈΣ

ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΌ

ΔΥΝΑΜΙΚΌ

Η άφιξη 6 εκατομμυρίων Παλαιστινίων θα αυξήσει

τον πληθυσμό του Ιράν κατά 6,7%, γεγονός

που δημιουργεί άμεσα επιπτώσεις στο εργατικό

82 EconomyToday

δυναμικό. Θεωρώντας ότι περίπου το 70% του

προστιθέμενου πληθυσμού είναι ενεργό εργατικό

δυναμικό ηλικίας 18-45 ετών, περίπου 4,2 εκατομμύρια

νέα άτομα θα προστεθούν στην αγορά

εργασίας.

Αυτή η αύξηση, σε μια χώρα όπου η συνολική

συμμετοχή του εργατικού δυναμικού υπολογίζεται

γύρω στα 50 εκατομμύρια, αντιστοιχεί σε αύξηση

8,4%. Με την κατάλληλη εκπαίδευση και επαγγελματική

κατάρτιση, αυτό το δυναμικό μπορεί να

ενισχύσει σημαντικά το παραγωγικό δυναμικό της

χώρας, ειδικά σε τομείς όπου υπάρχει έλλειψη

εξειδικευμένων εργαζόμενων.

6.2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΑΝΆΠΤΥΞΗ

ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΌΤΗΤΑ

Η προσθήκη νέου εργατικού δυναμικού αναμένεται

να επιφέρει σημαντική αύξηση στο Ακαθάριστο

Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Υποθέτοντας μια μέση

ετήσια προστιθέμενη αξία $10.000 ανά νέο

εργαζόμενο (συντηρητική εκτίμηση λόγω αρχικής

προσαρμογής και εκπαίδευσης), τα 4,2 εκατομμύρια

νέα άτομα μπορούν να αυξήσουν το ΑΕΠ κατά

περίπου $42 δισεκατομμύρια ετησίως.

Η ΆΦΙΞΗ

6 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΊΩΝ

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΊΩΝ

ΘΑ ΑΥΞΉΣΕΙ

ΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΌ

ΤΟΥ ΙΡΆΝ ΚΑΤΆ

6,7%, ΓΕΓΟΝΌΣ

ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΊ

ΆΜΕΣΑ ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ

ΣΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΌ

ΔΥΝΑΜΙΚΌ

Επιπλέον, το ανθρώπινο κεφάλαιο των Παλαιστινίων,

πολλοί από τους οποίους διαθέτουν υψηλά

επίπεδα εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, μπορεί να

ενισχύσει τον τομέα της καινοτομίας, της τεχνολογίας

και των επιχειρήσεων. Ένα υποθετικό 5% αυτών

που θα απασχοληθούν σε καινοτόμους τομείς

θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός για τη

βελτίωση της παραγωγικότητας και τη δημιουργία

νέων επιχειρηματικών μοντέλων.

6.3. ΕΣΩΤΕΡΙΚΉ ΑΓΟΡΆ

ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΆΛΩΣΗ

Η ενσωμάτωση 6 εκατομμυρίων καταναλωτών

θα ενισχύσει την εσωτερική ζήτηση, ένα στοιχείο

κρίσιμο για την οικονομική ανάπτυξη. Ακόμη και

με μέση ετήσια κατανάλωση περίπου $5.000 ανά

άτομο — χαμηλότερη από τον μέσο όρο λόγω

της φάσης ένταξης και των αρχικών οικονομικών

περιορισμών — η προστιθέμενη ετήσια ζήτηση θα

αγγίξει τα $30 δισεκατομμύρια.

Αυτή η αύξηση στη ζήτηση θα τονώσει τον ιδιωτικό

τομέα, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και θα συμβάλει

στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, συμβάλλοντας

παράλληλα στη μείωση της ανεργίας.

EconomyToday 83

ΘΕΜΑ

6.4. ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ ΚΑΙ

ΚΌΣΤΟΣ ΈΝΤΑΞΗΣ

Η μαζική εισροή πληθυσμού φέρνει σημαντικές

προκλήσεις. Το κόστος παροχής κατοικίας,

υποδομών, εκπαίδευσης και υγειονομικής

περίθαλψης υπολογίζεται στα $3.000 ανά άτομο

το πρώτο έτος, που σημαίνει αρχικό οικονομικό

βάρος περίπου $18 δισεκατομμυρίων. Ωστόσο, η

επένδυση αυτή μπορεί να θεωρηθεί μακροπρόθεσμα

αποδοτική, καθώς η ομαλή ένταξη θα μειώσει

κοινωνικές εντάσεις και θα ενισχύσει την παραγωγικότητα.

Η επιτυχία της διαδικασίας ένταξης θα εξαρτηθεί

από την πολιτική σταθερότητα, τη βούληση της

κυβέρνησης να επενδύσει στην εκπαίδευση και τις

κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και την αποδοχή της

τοπικής κοινωνίας.

6.5.ΕΝΣΩΜΆΤΩΣΗ ΚΑΙ

ΚΡΑΤΙΚΌΣ ΈΛΕΓΧΟΣ - ΑΎΞΗΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΌΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΕΠ

Σε οικονομικό επίπεδο, η αξιοποίηση του προστιθέμενου

εργατικού δυναμικού μπορεί να επιφέρει

σημαντικά οφέλη. Με βάση εκτιμώμενη μέση

84 EconomyToday

ΣΥΝΟΛΙΚΆ, ΕΝΤΌΣ

ΔΕΚΑΕΤΊΑΣ,

ΤΟ ΙΡΆΝ ΔΎΝΑΤΑΙ

ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΆΨΕΙ

ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΉ

ΑΎΞΗΣΗ ΤΟΥ ΑΕΠ

ΆΝΩ ΤΩΝ 150

ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΊΩΝ

ΔΟΛΑΡΊΩΝ

παραγωγικότητα της τάξης των 10.000 δολαρίων

ΗΠΑ ανά εργαζόμενο — στοιχείο συμβατό με

την πρώιμη φάση οικονομικής ανάκαμψης και την

αναπτυξιακή δομή του Ιράν — η ένταξη περίπου

2,5 εκατομμυρίων νέων εργαζόμενων σε παραμεθόριες

επαρχίες μπορεί να αποφέρει προστιθέμενη

ετήσια αξία άνω των 25 δισεκατομμυρίων

δολαρίων στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν.

Παράλληλα, η ενίσχυση της εσωτερικής κατανάλωσης

από τον νέο πληθυσμό, ακόμη και με

συντηρητική εκτίμηση μέσης δαπάνης 4.000

δολαρίων ανά άτομο ετησίως — επίπεδο χαμηλότερο

από τον εθνικό μέσο όρο λόγω της αρχικής

φάσης προσαρμογής — εκτιμάται ότι θα προσθέσει

περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια στην

τοπική οικονομία κάθε χρόνο. Συνολικά, εντός

δεκαετίας, το Ιράν δύναται να καταγράψει αθροιστική

αύξηση του ΑΕΠ άνω των 150 δισεκατομμυρίων

δολαρίων, ως αποτέλεσμα της βελτιωμένης

κατανομής πληθυσμού, της εντατικής αξιοποίησης

του ανθρώπινου δυναμικού και της ενίσχυσης της

εσωτερικής ζήτησης.

Η επίδραση στο πεδίο της απασχόλησης αναμένεται

επίσης να είναι ουσιώδης. Σήμερα, οι παραμεθόριες

επαρχίες του Ιράν αντιμετωπίζουν ποσοστά

ανεργίας που κυμαίνονται μεταξύ 15% και 20%.

Μέσω της δημιουργίας θέσεων εργασίας στον

αγροτικό, βιομηχανικό και κατασκευαστικό τομέα

και με την ανάπτυξη στοχευμένων προγραμμάτων

κατάρτισης, η ανεργία δύναται να μειωθεί κάτω

από το 8% εντός πενταετίας, ενισχύοντας τη

βιώσιμη κοινωνική σταθερότητα σε περιοχές που

έως σήμερα αντιμετωπίζονταν ως περιθωριοποιημένες.

6.6. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΆ

ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΉΣ

ΧΡΗΜΑΤΟΔΌΤΗΣΗ

Το Ιράν θα μπορούσε να διεκδικήσει διεθνή βοήθεια

για την υποδοχή των Παλαιστινίων, π.χ. από

ΟΗΕ, Ισλαμική Τράπεζα Ανάπτυξης, Ρωσία ή Κίνα.

Εκτιμάται πως μόνο για τα πρώτα 5 χρόνια, μπορεί

να αντλήσει έως 10 δισ. δολάρια σε ανθρωπιστική

και αναπτυξιακή βοήθεια.

Για τη στέγαση, υγεία, εκπαίδευση και βασικές

υποδομές απαιτούνται επενδύσεις περίπου

$4.000 ανά άτομο τον πρώτο χρόνο, συνεπώς το

συνολικό αρχικό κόστος φτάνει τα $24 δισεκατομμύρια.

Αυτή η επένδυση θα δημιουργήσει άμεσα

θέσεις εργασίας στην κατασκευή, στη δημόσια

διοίκηση και στις υπηρεσίες.

7. ΔΗΜΙΟΥΡΓΊΑ

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΏΝ

ΚΟΙΝΟΤΉΤΩΝ ΣΕ

ΠΑΡΑΜΕΘΌΡΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΈΣ

ΤΟΥ ΙΡΆΝ: ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΉ

«BUFFER ZONE» ΚΑΙ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΉΣ ΕΝΣΩΜΆΤΩΣΗΣ

Η υποδοχή 6 εκατομμυρίων Παλαιστινίων σε

ένα νέο πολιτικό πλαίσιο υπό το καθεστώς Σάχη

ανοίγει το πεδίο για καινοτόμες στρατηγικές κοινωνικής

και οικονομικής διαχείρισης της μαζικής

αυτής μετανάστευσης. Μια τέτοια στρατηγική

είναι η συγκέντρωση μεγάλων παλαιστινιακών

κοινοτήτων σε παραμεθόριες περιοχές, όπως

το Σιστάν & Μπαλουχιστάν στα νοτιοανατολικά

και το Κουρδιστάν στα βορειοδυτικά του Ιράν,

δημιουργώντας έτσι «buffer zones» που θα λειτουργούν

ως ζώνες κοινωνικής ενσωμάτωσης,

σταθερότητας και ανάπτυξης.

Α. Γεωστρατηγική και Κοινωνική Λογική

Οι παραμεθόριες περιοχές του Ιράν είναι συνήθως

λιγότερο αναπτυγμένες, με χαμηλή πυκνότητα

πληθυσμού, περιορισμένη υποδομή και αυξημένες

κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις. Η

εγκατάσταση Παλαιστινίων σε αυτές τις περιοχές

μπορεί να εξυπηρετήσει πολλαπλούς στόχους:

• Ενίσχυση της Εθνικής Ασφάλειας: Οι παλαιστινιακές

κοινότητες, πιστές στο νέο καθεστώς και

με ισχυρό κίνητρο επιτυχούς ένταξης, μπορούν

να λειτουργήσουν ως ανθρώπινη «ασπίδα»

κατά μήκος των συνόρων, αποτρέποντας εξωτερικές

απειλές ή παράνομες μεταναστεύσεις.

• Εκτόνωση Δημογραφικών Πιέσεων στα Αστικά

Κέντρα: Η συγκέντρωση σε παραμεθόριες

περιοχές θα μειώσει την πίεση στις μεγάλες

πόλεις, όπου η υποδομή είναι ήδη κορεσμένη,

προωθώντας μια πιο ισορροπημένη κατανομή

πληθυσμού.

• Προώθηση Οικονομικής Ανάπτυξης στις Παραμεθόριες

Περιοχές: Η εγκατάσταση μεγάλων

κοινοτήτων με αυξημένη ζήτηση αγαθών

και υπηρεσιών, καθώς και με προοπτικές για

γεωργία, μικρές βιομηχανίες και εμπόριο,

μπορεί να αναζωογονήσει περιοχές με χαμηλή

οικονομική δραστηριότητα.

Η ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗ

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΊΩΝ ΣΕ

ΠΑΡΑΜΕΘΌΡΙΕΣ

ΠΕΡΙΟΧΈΣ ΜΠΟΡΕΊ

ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΉΣΕΙ

ΩΣ «BUFFER ZONE»

ΚΟΙΝΩΝΙΚΉΣ

ΕΝΣΩΜΆΤΩΣΗΣ,

ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ ΚΑΙ

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΉΣ

ΕΠΙΤΆΧΥΝΣΗΣ

Β. Οικονομικές Προοπτικές και Απασχόληση

Η δημιουργία αυτών των κοινοτήτων θα συνοδευτεί

από μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές

στέγασης, μεταφορών, υγείας και εκπαίδευσης,

με αρχικό κόστος που εκτιμάται σε αρκετά

δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, η αύξηση

της απασχόλησης θα είναι ταχεία, καθώς οι

νέοι κάτοικοι θα συμμετέχουν σε τομείς όπως η

γεωργία (ιδιαίτερα στο Σιστάν με την αξιοποίηση

αρδευτικών συστημάτων), η τοπική βιομηχανία

και το εμπόριο.

Η συγκέντρωση σε παραμεθόριες περιοχές

επιτρέπει την ανάπτυξη ειδικών οικονομικών

ζωνών, με κίνητρα για επενδύσεις και καινοτομία,

προσελκύοντας και τοπικές αλλά και ξένες

επιχειρήσεις.

Γ. Κοινωνική Ενσωμάτωση και Πολιτισμική

Διαχείριση

Η εγκατάσταση σε κοινότητες με κοινές ρίζες και

πολιτισμικά στοιχεία διευκολύνει την κοινωνική

συνοχή και μειώνει τις συγκρούσεις με τις τοπικές

μειονότητες. Παράλληλα, ο σχεδιασμός προγραμμάτων

εκπαίδευσης και πολιτισμικής ανταλλαγής θα

βοηθήσει στην ομαλή ένταξη των Παλαιστινίων στην

ευρύτερη κοινωνία του Ιράν.

Η τοπική διοίκηση μπορεί να ενισχυθεί με εκπροσώπους

από τις παλαιστινιακές κοινότητες, εξασφαλίζοντας

πολιτική συμμετοχή και κοινωνική αποδοχή.

ΣΥΜΠΈΡΑΣΜΑ

Η εγκατάσταση έως και έξι εκατομμύρια Παλαιστινίων

προσφύγων σε παραμεθόριες περιοχές

του Ιράν, όπως το Σιστάν-Μπαλουχιστάν και το

Κουρδιστάν, ενδέχεται να επιφέρει βαθιές μεταβολές

στο κοινωνικοοικονομικό τοπίο όχι μόνο των

συγκεκριμένων γεωγραφικών ζωνών, αλλά και

της χώρας συνολικά. Η προγραμματισμένη οικιστική

και οικονομική ένταξη αυτών των πληθυσμών

δύναται να λειτουργήσει ως επιταχυντής περιφερειακής

ανάπτυξης, κυρίως μέσω της σύστασης

Ειδικών Οικονομικών Ζωνών (Special Economic

Zones – SEZs), στις οποίες θα εφαρμοστούν στοχευμένα

φορολογικά και επενδυτικά κίνητρα.

Εκτιμάται ότι η προσέλκυση επενδύσεων σε αυτές

τις ζώνες θα μπορούσε να φθάσει τα 5 έως 7

δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ εντός της πρώτης

πενταετίας, ενισχύοντας τη βιομηχανική δραστηριότητα,

την τεχνολογική αναβάθμιση και την

τοπική απασχόληση. Η οργανωμένη συγκέντρωση

παλαιστινιακού πληθυσμού σε ελεγχόμενες παραμεθόριες

περιοχές θα μπορούσε να λειτουργήσει

ταυτόχρονα ως στρατηγική «buffer zone» — ένας

μηχανισμός δημογραφικής σταθερότητας και

γεωπολιτικής αποτροπής, ιδίως σε περιοχές με

προηγούμενη εθνοτική ή πολιτική αστάθεια.

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η συνδυασμένη επίδραση

των δημοσίων επενδύσεων, της αυξημένης

κατανάλωσης και της επέκτασης του εργατικού

δυναμικού αναμένεται να δημιουργήσει προστιθέμενη

αξία άνω των 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων

ετησίως. Συνολικά, οι δημόσιες και ιδιωτικές

επενδύσεις που απαιτούνται για τη στέγαση, την

υποδομή και την κοινωνική ενσωμάτωση ενδέχεται

να ξεπεράσουν τα 30 δισεκατομμύρια δολάρια

εντός της πρώτης δεκαετίας. Η προσέγγιση

αυτή, εφόσον υλοποιηθεί υπό συνθήκες θεσμικής

σταθερότητας, μπορεί να μετατρέψει περιφέρειες

χαμηλής οικονομικής δραστηριότητας σε λειτουργικούς

πυλώνες της αναπτυξιακής στρατηγικής του

μεταρρυθμισμένου Ιράν.

EconomyToday 85

ΘΕΜΑ

H ΚΎΠΡΟΣ

51 ΧΡΌΝΙΑ ΜΕΤΆ

Δημογραφικές ανακατατάξεις, οικονομικές εξαρτήσεις και

η κατάσταση των κατεχόμενων περιοχών της Κύπρου.

Μια αναλυτική αποτύπωση πέντε δεκαετίες μετά την τουρκική

εισβολή και παράνομη κατοχή.

ΚΥΡΙΆΚΟΣ Ε. ΓΕΩΡΓΊΟΥ

Εργάτης Γνώσης

86 EconomyToday

Η ΚΎΠΡΟΣ ΠΑΡΑΜΈΝΕΙ ΔΙΧΑΣΜΈΝΗ ΚΑΙ

ΌΜΗΡΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΊΑΣ – ΜΕ ΚΡΊΣΙΜΑ,

ΥΠΑΡΞΙΑΚΆ ΠΡΟΒΛΉΜΑΤΑ ΠΟΥ

ΑΝΑΖΗΤΟΎΝ ΛΎΣΗ

H ΑΠΈΝΑΝΤΙ

ΠΛΕΥΡΆ

«ΑΝΑΣΉΚΩΣΕ ΤΗΝ ΠΛΆΤΗ

ΚΙ ΑΠΌΣΕΙΣΈ ΤΟΥΣ, ΠΕΝΤΑΔΆΚΤΥΛΈ ΜΟΥ,

ΑΝΑΣΉΚΩΣΕ ΤΗΝ ΠΛΆΤΗ

ΚΙ ΑΠΌΣΕΙΣΈ ΤΟΥΣ»

Κώστας Μόντης

Το καλοκαίρι του 1974 ήταν ένας καθοριστικός

σταθμός στην Ιστορία της Κύπρου.

Για τη γενιά μου σηματοδότησε τη βίαιη

και πρόωρη ενηλικίωση που καθόρισε

το υπόλοιπο της ζωής μας. Αυτό που

γίναμε και αυτό που είμαστε. Έχουμε βεβαίως τύψεις,

ενοχές και έγνοιες γιατί μετά από 65 έτη από

την Ανεξαρτησία της Κύπρου και 51 έτη από την

τραγωδία του 1974 η Κύπρος παραμένει διχασμένη

και όμηρος της Τουρκίας και επειδή αντιμετωπίζει

κρίσιμα, υπαρξιακά προβλήματα στα οποία θα έπρεπε

από καιρό να δοθούν λύσεις.

Στη συνέχεια από το προηγούμενο κείμενο το οποίο

ασχολήθηκε με την περιοχή η οποία ευρίσκεται υπό

τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας, το κείμενο

αυτό ασχολείται με την οικονομία και τη δημογραφία

της περιοχής η οποία δεν ευρίσκεται υπό τον έλεγχο

της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η έρευνα έχει γίνει εν

μέρει με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (Artificial

Intelligence is neither αλλά αυτό είναι ένα επόμενο

άρθρο).

ΠΌΣΟΙ ΖΟΥΝ

ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΌΜΕΝΑ;

Δυστυχώς δεν υπάρχει μια ασφαλής εκτίμηση για

τον αριθμό των ανθρώπων που διαμένουν στην

κατεχόμενη Κύπρο. Εκτιμήσεις της Αμερικανικής Κυβέρνησης

(CIA – World Fact Book ) υπολογίζουν τον

πληθυσμό της Κύπρου για το 2024 στο 1.320.525. Η

αντίστοιχη εκτίμηση της Παγκόσμιας Τράπεζας για το

2024 είναι 1.344.976. Λαμβάνοντας υπόψη τις δύο

εκτιμήσεις που συμπεριλαμβάνουν τους κατοίκους

στο βόρειο μέρος της Κύπρου, τότε αν ο πληθυσμός

της Κύπρου είναι 1,33 εκ. και 0,923 εκ. ζουν στις

ελεύθερες περιοχές τότε στις κατεχόμενες περιοχές

ζουν 400.000 άνθρωποι.

Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις στο κατεχόμενο

τμήμα της Κύπρου υπάρχουν περίπου 150.000 -

160.000 έποικοι και 35.000 Τούρκοι στρατιώτες,

πολλοί εξ αυτών με τις οικογένειές τους. Εκτιμάται ότι

συνολικά 55.000 Τουρκοκύπριοι έχουν μεταναστεύσει

εκτός Κύπρου. Ο αριθμός των Τουρκοκυπρίων

στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου έχει μειωθεί από

116.000 το 1974 σε 89.000 σήμερα. Με ένα

φυσικό ρυθμό αύξησης του πληθυσμού, ο αριθμός

αυτός θα ήταν 153.578.

Οι δημογραφικές πληροφορίες για την κατεχόμενη

περιοχή προέρχονται κυρίως από απογραφές που

EconomyToday 87

ΘΕΜΑ

πραγματοποιήθηκαν από τις τοπικές Αρχές, συμπληρωμένες

από διοικητικά στοιχεία και μικρό αριθμό

ακαδημαϊκών μελετών και δεν υπάρχει ανεξάρτητη

επιβεβαίωση και επομένως τα στοιχεία παραμένουν

αντικείμενο επιστημονικής και πολιτικής συζήτησης.

Η απογραφή πληθυσμού και κατοικιών του 2021

που διεξήχθη από το Ινστιτούτο Στατιστικής της

«ΤΔΒΚ» κατέγραψε ντε φάκτο πληθυσμό 382.836

ατόμων, αύξηση περίπου 34 % σε σύγκριση με

το σύνολο της απογραφής του 2011 που ήταν

286.257. Οι ετήσιες διοικητικές επικαιροποιήσεις

για το 2023 ανεβάζουν τον πληθυσμό στα μέσα του

έτους σε περίπου 401.000, γεγονός που υποδηλώνει

μέσο ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 1,8% ετησίως

από το 2011. Η φυσική αύξηση (γεννήσεις μείον

θάνατοι) αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της

πρόσφατης ανάπτυξης. Η καθαρή μετανάστευση,

κυρίως από την Τουρκία και τους ξένους φοιτητές,

αντιπροσωπεύει το υπόλοιπο. Είναι φανερό ότι η

συνεχιζόμενη κατοχή και εποικισμός δημιουργούν

δεδομένα που είναι δύσκολο να ανατραπούν.

Η διάμεση ηλικία στα κατεχόμενα είναι τα 32 έτη

(31 άρρενες / 33 θήλεις) σε σχέση με 38,3 έτη

( 37,3 άρρενες / 39,3 θήλεις) στις ελεύθερες

περιοχές. Οι άρρενες αποτελούν το 51,1% και οι

θήλεις το 48,9% του πληθυσμού στα κατεχόμενα

και αντίστοιχα οι άρρενες αποτελούν το 50,9% και

οι θήλεις 49,1% του πληθυσμού στις ελεύθερες

περιοχές. Η διαφορά μεταξύ αρρένων και θηλέων

αφορά μεγαλύτερους αριθμούς φοιτητών και ξένων

εργατών ( ιδίως στους τομείς των κατασκευών, της

γεωργίας και της ιδιωτικής ασφάλειας) και στις

δύο περιοχές. Είναι φανερό ότι στα κατεχόμενα ο

πληθυσμός είναι νεαρότερος.

ΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ, ΘΝΗΣΙΜΌΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΌΚΙΜΟ ΖΩΉΣ

Ο Πίνακας Γονιμότητα, Θνησιμότητα και Προσδόκιμο

Ζωής για το Έτος 2022 παρουσιάζει μια εικόνα

των βασικών δεικτών υγείας στις δύο περιοχές.

Σε γενικές γραμμές τα στοιχεία είναι συγκρίσιμα

αν και η γενική εικόνα της υγείας του πληθυσμού

είναι καλύτερη στις ελεύθερες περιοχές όπου

το προσδόκιμο ζωής και η βρεφική θνησιμότητα

υποδηλώνουν ένα ισχυρότερο σύστημα υγείας.

Επίσης αξιοσημείωτο είναι το συνολικό ποσοστό

γονιμότητας στο 1,7 στα κατεχόμενα και 1,37

στις ελεύθερες περιοχές αντίστοιχα σε σύγκριση

με 1,53 στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όλα

πιο κάτω από το επίπεδο αντικατάστασης του 2,1

κάτω από το οποίο η κοινωνία δεν αναπληρώνεται.

Η Ευρώπη και η Κύπρος γηράσκουν. Επίσης ο

φόβος ότι η αυξημένη γονιμότητα των εποίκων θα

μετέβαλλε τις δημογραφικές ισορροπίες δεν ισχύει.

Αυτό που δημιουργεί την ανισότητα και εμπεριέχει

υπαρξιακούς κινδύνους είναι ο συνεχιζόμενος

εποικισμός. Οι έποικοι μεταφέρουν μαζί τους μια

κουλτούρα ανοίκεια στους αυτόχθονες κατοίκους

88 EconomyToday

Ο ΠΊΝΑΚΑΣ ΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ,

ΘΝΗΣΙΜΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΌΚΙΜΟ ΖΩΉΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΈΤΟΣ 2022

Συνολικό ποσοστό

γονιμότητας παιδιά

ανά γυναίκα

Ακαθάριστο

ποσοστό γεννήσεων

ανά 1.000 κατοίκους

Ακαθάριστο

ποσοστό θνησιμότητας

ανά 1.000 κατοίκους

Βρεφική θνησιμότητα

ανά 1.000

γεννήσεις ζώντων

Προσδόκιμο ζωής

κατά τη γέννηση

ΚΑΤΕΧΌΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΉ

ΕΛΕΎΘΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΉ

1,7 1,37

11,2 10,7

6,4 7,1

8,9 2,5

78,2 (75,5 Α

και 81,0 Θ)

81,3 (78,6

Α 84 Θ)

ΕΘΝΌΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΌΤΗΤΕΣ

ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΌΜΕΝΑ

Οι αλλοδαποί πολίτες αποτελούσαν το 28% του μόνιμου

πληθυσμού στην απογραφή του 2021. Από το

σύνολο των αλλοδαπών πολιτών, το 82,5% κατείχε

τουρκικά διαβατήρια. Οι υπόλοιποι περιλάμβαναν

Νιγηριανούς, Ιρανούς, Ρώσους και μικρότερες ομάδες

από τη Μέση Ανατολή, τη Νότια Ασία και τα κράτη μέλη

της Ε.Ε.. Οι εκτιμήσεις των μόνιμων εποίκων από την

ηπειρωτική Τουρκία ποικίλλουν. Ακαδημαϊκές μελέτες

δείχνουν 100.000-120.000, αν και μόνο περίπου

75.000 δήλωσαν μακροχρόνια διαμονή στην απογραφή

του 2021. Στην περιοχή καταγράφονται μικροί

θύλακες Ελληνοκυπρίων (~350 άτομα, κυρίως στη

χερσόνησο της Καρπασίας) και Μαρωνιτών (~120

άτομα στον Κορμακίτη και σε τρία άλλα χωριά) και

οι οποίοι εμπίπτουν σε ειδικό καθεστώς.

ΤΑ ΠΟΣΟΣΤΆ ΑΣΤΙΚΟΠΟΊΗΣΗΣ

ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΌ ΔΥΝΑΜΙΚΌ

Κάτοικοι αστικών κέντρων αποτελούν το 61% ( 67%

στις ελεύθερες περιοχές) του πληθυσμού σύμφωνα

με τη καταγραφή του 2021 και είναι συγκεντρωμένοι

στις τρεις μεγάλες πόλεις τη Λευκωσία, την Κερύνεια

και την Αμμόχωστο. Οι κάτοικοι της υπαίθρου αποτελούν

το 39% και ζουν σε περισσότερα από 200

χωριά και μικρές πόλεις. Εποχιακές αιχμές πληθυσμού

παρατηρούνται στις παραλιακές περιοχές κατά μήκος

των ακτών της Κερύνειας και της Αμμοχώστου λόγω

του τουρισμού και των πανεπιστημίων. Βεβαίως

οι αποστάσεις και τα όρια μεταξύ αστικών και μη

περιοχών είναι μικρότερα.

Συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό: 52,4% συνολικά

(62% στις ελεύθερες περιοχές) όπου οι άρρενες

αποτελούν το 69,2% (69,5%) και οι θήλεις το 36,1%

( 54,8%) με ποσοστό ανεργίας: 9,6 % (6,8%). Η

ανεργία μεταξύ των νέων ηλικίας 15-24 ετών ξεπερνά

το 22% (17%). Οι γυναίκες στις ελεύθερες

συμμετέχουν σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό στην

αγορά εργασίας. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στη

θέση της γυναίκας στην οικονομία και στην κοινωνία.

Κορυφαίοι τομείς με βάση την απασχόληση είναι οι

υπηρεσίες (ιδίως τουρισμός, εκπαίδευση), δημόσια

διοίκηση, εμπόριο και κατασκευές.

Οι καταμετρήσεις του πληθυσμού διαφέρουν μεταξύ

του ψευδοκράτους και της Κυπριακής Δημοκρατίας, με

την τελευταία να εκτιμά χαμηλότερο σύνολο και υψηλότερο

μερίδιο Τούρκων εποίκων. Το αν οι φοιτητές

πανεπιστημίου και οι βραχυπρόθεσμα εργαζόμενοι

πρέπει να συμπεριληφθούν στο σύνολο επηρεάζει

την κατανομή των πόρων και τους εκλογικούς καταλόγους.

Η έλλειψη επικύρωσης δεδομένων από τρίτους

περιορίζει τη συγκρισιμότητα και επηρεάζουν τους

μελλοντικούς σχεδιασμούς σε σχέση με το μέλλον

μιας επανενωμένης Κύπρου .

H ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΣΤΟ ΥΠΌ

ΤΟΥΡΚΙΚΉ ΚΑΤΟΧΉ

ΜΈΡΟΣ ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ

Η οικονομία του ψευδοκράτους γνώρισε ισχυρή

ανάπτυξη το 2024, ωστόσο οι πληθωριστικές πιέσεις

Ο ΕΠΟΙΚΙΣΜΌΣ ΔΕΝ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΊ ΜΌΝΟ

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΉ

ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΊΑ –

ΕΝΣΩΜΑΤΏΝΕΙ

ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΝΟΊΚΕΙΑ

ΚΟΥΛΤΟΎΡΑ ΣΤΙΣ

ΚΑΤΕΧΌΜΕΝΕΣ

ΠΕΡΙΟΧΈΣ

παραμένουν υψηλές και οι δημοσιονομικές πιέσεις

αυξημένες, σύμφωνα με νέα έκθεση της Παγκόσμιας

Τράπεζας. Η έκθεση περιγράφει την υφιστάμενη

κατάσταση και παρέχει συστάσεις για την ενίσχυση

της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ολοκλήρωσης

του νησιού.

Η Έκθεση Μακροοικονομικής Παρακολούθησης

2025: Πέρα από τα σημεία συμφόρησης – Προώθηση

της οικονομικής ολοκλήρωσης εκτιμά ότι η

οικονομία των κατεχομένων αναπτύχθηκε κατά 6,4%

πέρυσι, κυρίως λόγω της εγχώριας κατανάλωσης.

Οι υψηλότεροι μισθοί τόσο στον «δημόσιο» όσο και

στον ιδιωτικό τομέα συνέβαλαν στον μετριασμό του

πληθωρισμού και στην αύξηση των δαπανών.

Ωστόσο, οι διελεύσεις της Πράσινης Γραμμής - ένας

βασικός δείκτης της ζήτησης υπηρεσιών - παρέμειναν

στάσιμες και το εσωτερικό εμπόριο, μεταξύ των δύο

κοινοτήτων, μειώθηκε ελαφρώς. Επί του παρόντος,

το εμπόριο της Πράσινης Γραμμής αντιπροσωπεύει

μόλις το 10% των εξαγωγών της τουρκοκυπριακής

κοινότητας, πολύ κάτω από τις δυνατότητες,

υπογραμμίζοντας την ανάγκη αντιμετώπισης ρυθμιστικών

πρακτικών που εμποδίζουν την οικονομική

ολοκλήρωση.

Η ανάπτυξη αναμένεται, βάσει των εκτιμήσεων, να

επιβραδυνθεί σε περίπου 4,2%, επηρεασμένη από την

ηπιότερη εξωτερική και εγχώρια ζήτηση, τον επίμονο

πληθωρισμό και τις αυξανόμενες δημοσιονομικές

πιέσεις. Για τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς

ανάπτυξης, οι προτεραιότητες πολιτικής

περιλαμβάνουν την ενίσχυση της αποδοτικότητας

των δαπανών, τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης

EconomyToday 89

ΘΕΜΑ

και τη βελτίωση της στόχευσης των μέτρων κοινωνικής

προστασίας. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

παραμένουν καίριας σημασίας για την ανάπτυξη του

ιδιωτικού τομέα.

Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις ανεκμετάλλευτες

δυνατότητες για μεγαλύτερη εμπορική ολοκλήρωση

στο νησί. Υπογραμμίζει την ευκαιρία εκσυγχρονισμού

των ρυθμιστικών πρακτικών με τρόπους που θα

μπορούσαν να μειώσουν τις τιμές καταναλωτή, να

διευρύνουν τις επιλογές των προμηθευτών και να

ενισχύσουν την οικονομική ανταγωνιστικότητα, ιδίως

υποστηρίζοντας τις επιχειρήσεις που προωθούν την

ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Για την προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης και

την απελευθέρωση της κοινής ευημερίας, η έκθεση

συνιστά την απλούστευση των απαιτήσεων αδειοδότησης,

την αντικατάσταση των παρωχημένων συστημάτων

προαδειοδότησης με ελέγχους βάσει κινδύνου

στα σημεία εισόδου και τη βελτίωση της εποπτείας της

αγοράς και της κανονιστικής διαφάνειας. Προτείνει

επίσης την πιλοτική εφαρμογή κινήτρων για τους

συμμορφούμενους εμπόρους, την ευθυγράμμιση των

προτύπων, την ενίσχυση των υποδομών, τη βελτίωση

της πρόσβασης σε πληροφορίες και χρηματοδότηση

της αγοράς και την επανεξέταση των φορολογικών

πρακτικών που περιορίζουν επί του παρόντος τις

εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΤΩΝ

ΚΑΤΕΧΟΜΈΝΩΝ ΥΠΟΧΕΊΡΙΟ

ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΊΑΣ

Η οικονομία στα κατεχόμενα ως αποτέλεσμα της

σύνδεσής της με την αντίστοιχη τουρκική έχει υποχωρήσει

σημαντικά σε σχέση με την οικονομία στις

ελεύθερες περιοχές. H ηγεσία των Τ/κ αποφεύγει

ή και αδυνατεί να κάνει τα βήματα που χρειάζονται

για να απελευθερώσει την οικονομία και προτιμά

ΑΚΌΜΗ ΚΑΙ ΜΕ

ΤΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΆ

ΈΣΟΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ

ΤΡΙΤΟΒΆΘΜΙΑ

ΕΚΠΑΊΔΕΥΣΗ,

ΤΟ ΙΣΟΖΎΓΙΟ

ΠΛΗΡΩΜΏΝ ΣΤΑ

ΚΑΤΕΧΌΜΕΝΑ

ΠΑΡΑΜΈΝΕΙ

ΑΡΝΗΤΙΚΌ ΚΑΙ ΜΗ

ΒΙΏΣΙΜΟ

να μιλά για απομόνωση των Τ/κ και τα τρία «Α» του

Ερσίν Τατάρ, απευθείας εμπόριο, πτήσεις και διεθνείς

επαφές τα οποία αποσκοπούν στην αναγνώριση της

οντότητας στα κατεχόμενα παρά στην επίλυση των

προβλημάτων.

Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ, τρέχουσες τιμές)

για το 2022 ήταν της τάξης των €3,6 δις (€34,4 δις

στις ελεύθερες περιοχές). Αύξηση του πραγματικού

ΑΕΠ ήταν 5,9 % το 2020 (λόγω της πανδημίας),

+6,4 % το 2021, +4,3 % (προκαταρκτικώς) το

2022. Το εκτιμώμενο κατά κεφαλήν ΑΕΠ (σε τρέχουσες

τιμές): €13.000–14.000 σε σύγκριση με

€32.000 στις ελεύθερες περιοχές.. Ο πληθωρισμός

των τιμών καταναλωτή ήταν κατά μέσο όρο 83 % το

2022, λόγω της ταχείας υποτίμησης της λίρας και

της μετακύλισης των τιμών εισαγωγής.

ΟΙ ΒΑΣΙΚΈΣ ΠΗΓΈΣ

ΣΥΝΑΛΛΆΓΜΑΤΟΣ

Στο Πίνακα Οικονομικοί Δείκτες για την Κύπρο

2021-2028 αποδίδεται η εικόνα της κυπριακής

οικονομίας. Η διαφορά μεταξύ των δύο οικονομιών

είναι σημαντικές. Οι αιτιάσεις για απομόνωση και

μη αναγνώριση δεν αποδίδουν επαρκώς την ουσία

του προβλήματος το οποίο αφορά μια κοινωνία

και οικονομία δεσμευμένη από την Τουρκία και τα

προβλήματα τα οποία δημιουργεί αυτή η εξάρτηση.

Αυτά θα μπορούσαν να αλλάξουν με την υιοθέτηση

του acquis Communautaire, του ευρώ και την αποδοχή

λειτουργίας λιμένων και αεροδρομίου υπό την

εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι Υπηρεσίες αποτελούν τον σημαντικότερο τομέα της

οικονομίας με 70% (τουρισμός 18%, τριτοβάθμια

εκπαίδευση 14%, δημόσια διοίκηση 10%, εμπόριο

9%, λοιπά 19 %). Η βιομηχανία καλύπτει το 20%

( κατασκευές 11 %, μεταποίηση 6%, επιχειρήσεις

κοινής ωφέλειας 3%) ή δε γεωργία και αλιεία το

ΚΥΡΙΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

2021-2028*

90 EconomyToday

10% (εσπεριδοειδή, πατάτες, ελιές, γαλακτοκομικά

προϊόντα και κομμένα άνθη). Η άτυπη δραστηριότητα

είναι αρκετά μεγάλη, ειδικά στις μικρές επιχειρήσεις

λιανικού εμπορίου και στις εποχιακές κατασκευές.

Οι εμπορικές ροές πραγματοποιούνται σχεδόν εξ ολοκλήρου

μέσω της Τουρκίας. Το απευθείας θαλάσσιο

ή αεροπορικό φορτίο με άλλες χώρες απαγορεύεται

βάσει του ψηφίσματος 550 (1984) του Συμβουλίου

Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Οι εξαγωγές

είναι πολύ χαμηλές σε σύγκριση με τις εισαγωγές.

Εξαγωγές εμπορευμάτων: €138εκ (γαλακτοκομικά,

εσπεριδοειδή, παλιοσίδερα). Εισαγωγές εμπορευμάτων:

€2 δις (καύσιμα, μηχανήματα, καταναλωτικά

αγαθά, τρόφιμα). Ως εκ τούτου, το ορατό εμπορικό

έλλειμμα, υπερβαίνει το 40% του ΑΕΠ, χρηματοδοτείται

από τουριστικές εισπράξεις, δίδακτρα ξένων

φοιτητών, εμβάσματα εργαζόμενων και μεταφορές

από την Τουρκία. Οι αφίξεις τουριστών ανέκαμψαν

σε 1,5 εκ το 2022 (75% του επιπέδου του 2019)

και δημιούργησαν περίπου €776 εκ σε ακαθάριστα

έσοδα. Οι εξαγωγές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης —

δίδακτρα και έξοδα διαβίωσης περίπου 100.000

ξένων φοιτητών— πρόσθεσαν περίπου €517 εκ

. Ακόμη και με τα έσοδα από τον τουρισμό και την

λειτουργία των πανεπιστημίων το ισοζύγιο πληρωμών

παραμένει αρνητικό και μη βιώσιμο.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ

ΤΩΝ ΚΑΤΕΧΟΜΈΝΩΝ

ΕΊΝΑΙ ΠΑΓΙΔΕΥΜΈΝΗ

ΣΤΟΝ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΉΡΑ

ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΙΚΏΝ

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΏΝ

ΜΕΤΑΒΙΒΆΣΕΩΝ ΚΑΙ

ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΉΣ

ΕΞΆΡΤΗΣΗΣ

ΈΛΛΕΙΜΜΑ ΠΟΥ

ΓΕΦΥΡΏΝΕΤΑΙ ΜΌΝΟ

ΜΕ ΤΟΥΡΚΙΚΉ ΒΟΉΘΕΙΑ

Η εικόνα των δημόσιων οικονομικών παρουσιάζει ψηλά

ελλείμματα τα οποία καλύπτονται από την Τουρκία. Τα

έσοδα κεντρικής διοίκησης για το 2022 ανέρχονται

στο 29% του ΑΕΠ και οι δαπάνες στο 38%. Οι μισθοί

και οι συντάξεις του δημόσιου τομέα αντιπροσωπεύουν

περίπου το ήμισυ των πρωτογενών δαπανών Οι επενδύσεις

κεφαλαίου ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 3%

του ΑΕΠ. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος πλησίασε το

110 % του ΑΕΠ το 2022, αλλά τα δύο τρίτα οφείλονται

σε τουρκικά ιδρύματα με ήπιους όρους.

Η οικονομία στα κατεχόμενα λειτουργεί κάτω από

σημαντικούς περιορισμούς αλλά δυνητικά έχει σημαντικές

προοπτικές. Η έλλειψη διεθνούς αναγνώρισης

και η χρήση της τουρκικής λίρας διατηρεί το κόστος

κρατικού δανεισμού σε ψηλά επίπεδα και εμποδίζει

τις απευθείας πτήσεις ή τη ναυτιλία, αυξάνοντας τις

τιμές των εισροών. Η υψηλή έκθεση στην τουρκική

μακροοικονομική μεταβλητότητα μεταδίδει διαταραχές

συναλλαγματικών ισοτιμιών και πληθωρισμού. Αυτά θα

μπορούσαν να αλλάξουν με την υιοθέτηση του acquis

Communautaire, του ευρώ και την αποδοχή λειτουργίας

λιμένων και αεροδρομίου υπό την εποπτεία της

Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κλιματική αλλαγή απειλεί τις καλλιέργειες υψηλής

έντασης νερού και τα περιουσιακά στοιχεία του παράκτιου

τουρισμού. Μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού,

εάν επιτευχθεί, θα μπορούσε να άρει τους εμπορικούς

φραγμούς και να ξεκλειδώσει τα διαρθρωτικά ταμεία

της Ε.Ε.. Ελλείψει αυτής της εξέλιξης, η σταδιακή ενσωμάτωση

με την Τουρκία παραμένει το μόνο σενάριο που

ενδιαφέρει την ηγεσία των Τουρκοκυπρίων.

Η ΕΠΌΜΕΝΗ ΜΈΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ

ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑΚΉ ΗΓΕΣΊΑ ΚΑΙ

ΤΟ ΜΈΛΛΟΝ ΤΗΣ ΚΎΠΡΟΥ

Τον Οκτώβριο θα υπάρξει μια εκλογική διαδικασία μεταξύ

των Τ/κ.. Διαφαίνεται ότι η Τουρκία άρχισε να παίρνει

αποστάσεις και να παραμερίζει τον κύριο Ερσίν Τατάρ

και όπως πάντα η Τουρκία έχει την επιρροή να επιβάλει

τις επιθυμίες της και να χειραγωγεί την Τ/κ ηγεσία και

κατ’ επέκταση την Κοινότητα. Ίσως οι ευρωπαϊκές της

φιλοδοξίες και η επερχόμενη Κυπριακή Προεδρία της

Ε.Ε. να λειτουργήσουν καταλυτικά.

Από την άλλη οι Κύπριοι θα πρέπει να εμπεδώσουμε

ότι υπάρχει μια κοινή μοίρα για όλους του αυτόχθονες

κατοίκους και είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε μαζί.

Θα πρέπει να αποδεχτούμε τους Τ/κ και να τους βοηθήσουμε

να απογαλακτιστούν από την Τουρκία και να

σταθούν στα πόδια τους. Οι Τουρκοκύπριοι θα πρέπει

να κατανοήσουν ότι το μόνο βιώσιμο και ρεαλιστικό

σενάριο είναι η συμβίωση με τους Ελληνοκύπριους

στα πλαίσια της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ε.Ε..

Ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής είναι η Διζωνική

Δικοινοτική Ομοσπονδία ως η μόνη ρεαλιστική και

βιώσιμη λύση για ένα κοινό, ειρηνικό και μέλλον.

EconomyToday 91


AELIA WELLNESS:

Ο ΧΏΡΟΣ ΌΠΟΥ

Η ΕΥΕΞΊΑ ΓΊΝΕΤΑΙ

ΤΡΌΠΟΣ ΖΩΉΣ

Μια ολοκληρωμένη εμπειρία

ευεξίας και αναζωογόνησης, σε ένα

χώρο όπου η φροντίδα του εαυτού

γίνεται τρόπος ζωής. Ο ΓΙΏΡΓΟΣ

ΙΩΑΝΝΊΔΗΣ μιλά στο Economy

Today για το όραμα, τη φιλοσοφία και

την ανοδική πορεία του Aelia.

ΤΗΣ ΆΝΝΑΣ ΚΡΙΘΑΡΊΔΟΥ

Σε έναν κόσμο που τρέχει αδιάκοπα και

οι απαιτήσεις αυξάνονται καθημερινά,

η ανάγκη για στιγμές χαλάρωσης και

φροντίδας του εαυτού μας γίνεται ολοένα

και πιο επιτακτική. Το Aelia Wellness

Retreat, ξεχωρίζει ως ένας προορισμός που υπόσχεται

μια ολοκληρωμένη εμπειρία ευεξίας, προσφέροντας

ένα καταφύγιο χαλάρωσης και αναζωογόνησης. Ο

Διευθυντής του μοναδικού αυτού θερέτρου ομορφιάς,

Γιώργος Ιωαννίδης, εξηγεί στο Economy Today τη

φιλοσοφία πίσω από αυτό τον χώρο, που βασίζεται

στην αρμονία μεταξύ σώματος και πνεύματος και

στη σημασία της αυτοφροντίδας για μια πιο υγιή και

ευτυχισμένη ζωή.

92 EconomyToday

ΤΟ AELIA ΈΧΕΙ

ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΊ ΓΙΑ

ΝΑ ΠΡΟΣΦΈΡΕΙ

ΓΑΛΉΝΗ,

ΑΙΣΘΗΤΙΚΉ ΚΑΙ

ΕΝΣΥΝΕΊΔΗΤΗ

ΧΑΛΆΡΩΣΗ ΣΕ

ΚΆΘΕ ΕΠΙΣΚΈΠΤΗ.

Ποιο ήταν το κίνητρο πίσω από τη δημιουργία

του Aelia Wellness Retreat;

Το Aelia Wellness Retreat ιδρύθηκε στα τέλη του

2017, με σκοπό να δημιουργήσει έναν χώρο ευεξίας

που θα συνδυάζει την ηρεμία, την ομορφιά της φύσης

και την αρμονία. Το κίνητρο πίσω από τη δημιουργία

του Aelia ήταν η επιθυμία μου να μεταφέρω τις

εμπειρίες και τις γνώσεις που είχα συλλέξει από τα

ταξίδια μου σε wellness retreats και boutique luxury

hotels σε διάφορες χώρες και να δημιουργήσω μια

μοναδική εμπειρία ευεξίας και αναζωογόνησης για

τους επισκέπτες στην Κύπρο.

Ποια είναι η φιλοσοφία και η βασική αξία πίσω

από το Aelia Wellness Retreat;

Η φιλοσοφία του Aelia συνοψίζεται στη φράση «επιστροφή

στην ευτυχία». Αυτό σημαίνει ότι ο χώρος έχει

σχεδιαστεί, έτσι ώστε να προσφέρει στους επισκέπτες

μια εμπειρία γαλήνης, αρμονίας και εσωτερικής

ηρεμίας, μέσα από συνδυασμό φυσικής ομορφιάς,

εσωτερικών χώρων υψηλής αισθητικής και υπηρεσιών

ευεξίας. Ο στόχος είναι να μπορεί ο κάθε επισκέπτης

να αναζωογονήσει το σώμα και το πνεύμα του, έτσι

ώστε όταν τελειώνει την εμπειρία που προσφέρει

το Wellness, να έχει την αίσθηση της ευτυχίας και

της ανανέωσης.

Πώς επηρέασε η πανδημία του κορωνοϊού την

πορεία και τις λειτουργίες του Aelia;

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το Aelia διατήρησε

σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του,

επιδεικνύοντας μεγάλη ευελιξία και υπευθυνότητα.

Τήρησε αυστηρά τα μέτρα προφύλαξης που υπήρχαν

ανά περιόδους, έτσι ώστε να διασφαλίσει την ασφάλεια

των επισκεπτών και του προσωπικού. Παρόλες τις

δυσκολίες, η πορεία του ήταν ανοδική, με εξαιρετικά

σχόλια και υψηλή ικανοποίηση από τους επισκέπτες,

αποδεικνύοντας ότι η ποιότητα των υπηρεσιών και η

εμπιστοσύνη του κόσμου ήταν ισχυρά στοιχεία που

βοήθησαν στην επιβίωση και ανάπτυξη του χώρου.

Ποια ήταν τα πιο σημαντικά επιτεύγματα, μέχρι

και σήμερα;

Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του Aelia είναι η

δημιουργία ενός ισχυρού brand name, που αναγνωρίζεται

για την ποιότητα υπηρεσιών και την πολυτελή

εμπειρία που προσφέρει. Επιπλέον, κατάφερε να

επεκτείνει τη δραστηριότητά του, διοργανώνοντας

γάμους, βαπτίσεις και επαγγελματικές συνεδρίες

και εκδηλώσεις με μεγάλη επιτυχία. Μάλιστα έφτασε

σήμερα το Αέλια να θεωρείται ένας από τους καλύτερους

χώρους στην Κύπρο για διεξαγωγή δεξιώσεων

με διθυραμβικά σχόλια όσον αφορά την αισθητική

του χώρου, την ποιότητα και γεύση του φαγητού και

το άριστο σέρβις .

Ποια είναι η συμβουλή σας προς τους νέους

επιχειρηματίες;

Η επιτυχία δεν έρχεται εύκολα και απαιτεί πολλή

δουλειά, κόπο, επιμονή και διαρκή μάθηση από τις

αποτυχίες και τα λάθη. Θα συνιστούσα στους νέους

επιχειρηματίες να τολμήσουν να επενδύσουν, αλλά

ταυτόχρονα να γνωρίζουν ότι οι απαιτήσεις είναι

μεγάλες, οι ώρες εργασίας αμέτρητες και οι θυσίες

αναπόφευκτες. Ωστόσο, αν το εγχείρημα αποδειχθεί

επιτυχές, η ανταμοιβή, τόσο ηθική όσο και οικονομική,

είναι ανεκτίμητη.

Πώς βλέπετε τον τουριστικό κλάδο;

Πιστεύω ακράδαντα, ότι ο τουριστικός κλάδος θα

συνεχίσει να αναπτύσσεται, με αυξημένο ενδιαφέρον

για νέες μορφές τουρισμού, όπως ο πολιτιστικός

τουρισμός, καθώς και ο τουρισμός υγείας και ευεξίας.

Θεωρώ ότι ο τουρισμός υγείας και ευεξίας είναι ένα

ανερχόμενο trend που δεν είναι απλώς μια τάση,

αλλά μια σημαντική ανάπτυξη που ανταποκρίνεται

στις σύγχρονες ανάγκες των ταξιδιωτών. Επιπλέον,

συμβάλλει στη δημιουργία ποιοτικών τουριστικών

προϊόντων με μεγαλύτερη κατά κεφαλήν δαπάνη,

ΤΟ AELIA ΈΧΕΙ

ΕΞΕΛΙΧΘΕΊ ΣΕ

ΈΝΑΝ ΑΠΌ ΤΟΥΣ

ΚΟΡΥΦΑΊΟΥΣ

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΎΣ

ΓΙΑ RETREATS,

ΔΕΞΙΏΣΕΙΣ ΚΑΙ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΈΣ

ΕΚΔΗΛΏΣΕΙΣ

ΣΤΗΝ ΚΎΠΡΟ

ενισχύοντας την οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου.

Ποια είναι η σημασία της ποιότητας του προσωπικού

για την επιτυχία μιας επιχείρησης;

Προσωπικά, θα ήθελα να τονίσω ότι η επιλογή σωστού

και ποιοτικού προσωπικού είναι καθοριστική για την

ανάπτυξη και την επιτυχία μιας επιχείρησης. Θεωρώ

ότι η ομάδα των συνεργατών και η επαγγελματική

κατάρτισή τους αποτελούν τον θεμέλιο λίθο για την

παροχή άψογων υπηρεσιών και την ικανοποίηση των

πελατών. Η σωστή στελέχωση και η διατήρηση υψηλού

επιπέδου ανθρώπινου δυναμικού είναι απαραίτητα

στοιχεία για να διατηρείται η ποιότητα και η φήμη

της επιχείρησης. Θα έλεγα ότι είμαι πολύ τυχερός

διότι όλη η ομάδα του Αelia σήμερα αποτελείται από

αξιέπαινα άτομα με όρεξη για δουλειά και πρόθυμοι

πάντα να εξυπηρετήσουν τον πελάτη .

Από τη γενική διευθύντρια, τον αναπληρωτή διευθυντή,

την executive chef, τα κορίτσια που απαρτίζουν το

even department και κατάφεραν να το φτάσουν σε

τόσο υψηλό επίπεδο, τους εξαιρετικούς σερβιτόρους,

τα κορίτσια του spa, reception, maintenance, καθαρίστριες

όλοι μαζί μια αγαπημένη ενωμένη ομάδα.

Πώς περιγράφετε την εξέλιξη και την πορεία

του Aelia από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα;

Η ανοδική και επιτυχημένη πορεία του, ξεκίνησε με

την επιλογή σωστών συνεργατών και την έμφαση

στην ποιότητα. Μέσα στα χρόνια, η επιχείρηση έχει

εξελιχθεί σε ένα αναγνωρισμένο brand name, το

οποίο προσφέρει μια ολοκληρωμένη εμπειρία ευεξίας,

διαμονής και διοργάνωσης εκδηλώσεων. Η

επιμονή στην ποιότητα, η καινοτομία και η διαρκής

βελτίωση έχουν συμβάλει στη διατήρηση της σταθερής

ανοδικής πορείας.

EconomyToday 93

ΘΕΜΑ

ΌΤΑΝ ΞΕΧΝΆΣ

ΤΙ ΕΣΤΊ ΠΡΩΤΆΘΛΗΜΑ

Από την απόλυτη δόξα στη μακροχρόνια αφάνεια. Ομάδες με πλούσια

ιστορία και δεκάδες τίτλους που δεν έχουν σηκώσει πρωτάθλημα πάνω

από μία δεκαετία, αποτυπώνουν πώς το ποδόσφαιρο δεν συγχωρεί τίποτα.

ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΥΚΑΡΙΔΗ

94 EconomyToday

Άρσεναλ

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Η ΜΆΝΤΣΕΣΤΕΡ

ΓΙΟΥΝΆΙΤΕΝΤ

Η ΠΙΟ ΕΠΙΤΥΧΗΜΈΝΗ

ΟΜΆΔΑ ΣΤΗΝ

PREMIER LEAGUE

ΈΜΕΙΝΕ...

ΣΕ ΜΌΝΙΜΗ

ΑΠΌΣΤΑΣΗ ΑΠΌ

ΤΗΝ ΚΟΡΥΦΉ ΑΠΌ

ΤΟ 2013 ΚΑΙ ΜΕΤΆ

Τεράστιες ομάδες του σήμερα και

του χθες που κατέκτησαν τίτλους και

δημιούργησαν περιόδους κυριαρχίας.

Αλλά απέχουν εδώ και τουλάχιστον

10 χρόνια από την κορυφή.

Κριτήρια για τη συμπερίληψη των ομάδων στη σχετική

λίστα είναι να έχουν κατακτήσει τουλάχιστον

5 πρωταθλήματα μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο

και δεν έχουν στεφθεί πρωταθλήτριες εδώ και μία

δεκαετία.

Ποιος άραγε θα πίστευε ότι η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

θα έμενε χωρίς τίτλο πρωταθλήματος μετά

τη αποχώρηση τού Σερ Άλεξ Φέργκιουσον; Ποιος

φίλος της Άρσεναλ που πρόλαβε την τρομερή

ομάδα των Ανρί, Μπέργκαμπ, Βιεϊρά, θα πίστευε

ότι εκεί θα σταματούσε η κατάκτηση πρωταθλημάτων;

Οι ισορροπίες δυνάμεων στο ποδόσφαιρο

αλλάζουν συνέχεια. Ανάλογα με τις οικονομικές και

κοινωνικές συνθήκες. Ανάλογα με τη διαχείριση,

τον προγραμματισμό και όλα εκείνα τα στοιχεία

που συνθέτουν τη δημιουργία μίας ποδοσφαιρικής

ομάδας που φτάνει στην κορυφή, αλλά μετά αδυνατεί

να επιστρέψει. Πολλά τα παραδείγματα.

Για να φτιάξουμε τη σχετική λίστα, βάζουμε ως κριτήριο

οι ομάδες να έχουν κατακτήσει τουλάχιστον

5 πρωταθλήματα μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο

και να μην έχουν στεφθεί πρωταθλήτριες εδώ και

μία δεκαετία. Η λίστα έχει ενδιαφέρον.

ΣΤΟ BIG 5

Αγγλία. Η Γιουνάιτεντ των 20 πρωταθλημάτων και

της απόλυτης κυριαρχίας στο διάστημα 1993-

2013 ξέχασε τι σημαίνει πρωτιά. Τώρα βέβαια

έχει φτάσει σε άλλα επίπεδα (πολύ χαμηλά), αλλά

σημασία έχει πως η τελευταία της κατάκτηση ήταν

το 2013. Πέρασαν δηλαδή μία ντουζίνα χρόνια.

Ακόμη χειρότερη η κατάσταση για την Άρσεναλ.

Στα 2004 είχε κερδίσει πανηγυρικά το πρωτάθλημα

Αγγλίας με τους «invisibles». Από τότε κεσάτια,

ρετιρέ γιοκ. Στη Γερμανία, οι παλαιότεροι θα

θυμούνται την τρομερή Γκλάντμαχ τη δεκαετία του

’70 με τα πέντε πρωταθλήματα στο διάστημα ’70-

’77. Έμεινε εκεί. Όπως στα 5 έμεινε η Στουτγκάρδη,

με τελευταίο το 2007. Παρεμπιπτόντως πάνε

ήδη 13 χρόνια από τη χρονιά που η Ντόρτμουντ

του Κλοπ έπιασε στον ύπνο την Μπάγερν και πήρε

το τελευταίο της τρόπαιο πρωταθλητή. Η κυριαρχία

της Μπάγερν άλλαξε εντελώς το σκηνικό. Όπως

και στη Γαλλία όπου η Παρί Σ.Ζ έχει μονοπώλιο.

Αφήνοντας τη Μαρσέιγ χωρίς πρωτάθλημα από

το 2010. Ο προηγούμενη κυριάρχος στη χώρα, η

EconomyToday 95

ΘΕΜΑ

Αούστρια

Λιόν των χιλίων πλέον οικονομικών προβλημάτων

στέφθηκε για 7η και τελευταία φορά πρωταθλήτρια

το 2007. Έξι χρόνια πριν κόπηκαν οι πρωτιές μίας

σπουδαίας ομάδας του παρελθόντος, της Ναντ.

Και πάμε στην πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση, Σεντ

Ετιέν. Μέχρι πριν τρία χρόνια ήταν πρώτη σε κατακτήσεις

έχοντας 11 τίτλους. Ο τελευταίος όμως

ήταν το 1981. Οι «πράσινοι» κτυπήθηκαν τότε από

το σκάνδαλο της μαύρης κάσας (ξέπλυμα χρήματος

από τον Πρόεδρό της) και έκτοτε δεν συνήλθαν.

Είναι περισσότερο ομάδα ασανσέρ, μεταξύ πρώτης

και 2ης κατηγορίας. Μάλιστα έπεσαν κατηγορία και

τον περασμένο Μάιο. Στην Ισπανία δεν υπάρχει

κάποιο παράδειγμα, η Μπιλμπάο πήρε τα περισσότερα

από τα 9 της πρωταθλήματα πριν τον 1945.

Στην Ιταλία θα κάνουμε μία ειδική αναφορά με την

Τορίνο. Η οποία αμέσως μετά τον 2ο Παγκόσμιο

πόλεμο κέρδισε σερί 4 πρωταθλήματα. Η κυριαρχία

της διακόπηκε από το τραγικό αεροπορικό ατύχημα

το 1949, στον λόφο της Σουπέργκα. Η ομάδα

αφανίστηκε. Ξαναστέφθηκε πρωταθλήτρια Ιταλίας

το 1976 και από τότε σταδιακά έγινε γενικώς

ομάδα μεσαίου βεληνεκούς. Με κάποιες εκλάμψεις,

αλλά και υποβιβασμούς.

ΣΤΗ... ΔΎΣΗ

Στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη. Στο Βέλγιο, η

Σταντάρ Λιέγης είναι η 3η ομάδα σε κατακτήσεις,

αλλά έχει ανομβρία από το 2010. Στην Αυστρία,

πριν την έκρηξη της Ρεντ Μπουλ Σάλσμπουργκ,

υπήρχαν δύο υπερδυνάμεις και μία δύναμη. Η

Ραπίντ Βιέννης είναι ακόμη η νο1 ομάδα σε πρωταθλήματα,

αλλά η τελευταία πρωτιά καταγράφηκε

το 2008. Η ιστορική της αντίπαλος στη χώρα και

96 EconomyToday

Η ΣΕΝΤ

ΕΤΙΈΝ, ΜΕ 11

ΠΡΩΤΑΘΛΉΜΑΤΑ,

ΠΡΏΤΗ ΣΕ

ΚΑΤΑΚΤΉΣΕΙΣ

ΣΤΗ ΓΑΛΛΊΑ

ΜΈΧΡΙ

ΠΡΌΣΦΑΤΑ, ΑΛΛΆ

ΧΩΡΊΣ ΤΊΤΛΟ ΑΠΌ

ΤΟ 1981 ΚΑΙ ΜΕ

ΥΠΟΒΙΒΑΣΜΌ

ΤΟ 2024

Ντόρτμουντ

στην πρωτεύουσα, η Αούστρια μετρά 12 χρόνια

χωρίς πρωτάθλημα. Η δε ομάδα του Ίνσμπουργκ (θα

τη θυμάστε ως Βάλερ, Τιρόλ ή Σβαρόφκσι), πήρε το

πάνω χέρι τη δεκαετία του ’90, αλλά πάτησε φρένο

στα πρωταθλήματα το 2002. Και πάμε δίπλα στην

εξαιρετικά ενδιαφέρουσα Ελβετία. Ποια ομάδα

είναι πρώτη σε τίτλους. Η Γκρασχόπερς έχει 26.

Πότε ήταν όμως ο τελευταίος; Το 2002. Από τότε

η ιστορία άλλαξε άρδην. Ο «ακρίδες» όχι απλά δεν

διεκδικούν, αλλά έπιασαν πάτο. Μετρούν ήδη ένα

υποβιβασμό, ενώ τον Μάιο σώθηκαν στα μπαράζ.

Παρόμοια, ίσως και χειρότερη η μοίρα μίας άλλης

μεγάλης ομάδας του παρελθόντος και πάλαι ποτέ

ανταγωνίστριας της Γκρασχόπερς. Στα 1999 κατέκτησε

το τελευταίο από τα 19 της πρωταθλήματα. Ο

λόγος για τη Σερβέτ Γενεύης. Πάμε και στον Βορρά.

Μία ομάδα με αμέτρητες επιτυχίες, 2η σε τίτλους

στη χώρα, με δύο κύπελλα ΟΥΕΦΑ στην τροπαιοθήκη

της, αλλά όλα αυτά αποτελούν μία κυριαρχία στη

δεκαετία του ’80 και του ’90. Η Γκέτεμποργκ καταγράφει

ήδη 18 χρόνια χωρίς πρωτάθλημα. Μάλιστα

δεν είναι καν πρωταγωνίστρια.

Παναθηναϊκός

ΑΝΑΤΟΛΙΚΉ

ΕΥΡΏΠΗ-ΒΑΛΚΆΝΙΑ

Οι σαρωτικές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές,

αλλά και η εμφάνιση απρόσμενων πρωταγωνιστών

άλλαξε άρδην το σκηνικό μετά το 1990. Στις

περισσότερες χώρες του πρώην σοσιαλιστικού

μπλοκ, κυρίαρχες ομάδες έχασαν την κρατική

υποστήριξη (σε χρήματα και υποδομές) και μαζί την

ισχύ τους. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα η Πολωνία.

Η χώρα με το αποκεντρωμένο ποδόσφαιρο.

Σήμερα η Λέγκια είναι πρώτη σε τίτλους, αλλά

μέχρι το 1990 άλλες έκαναν παιχνίδι. Η Γκόρνικ

Ζάρμπζε και η Ρουχ Χοζόφ ήταν οι ομάδες με τα

περισσότερα πρωταθλήματα. Η πρώτη γεύτηκε για

τελευταία φορά το νέκταρ το 1988, η δεύτερη ένα

χρόνο μετά. Δεκατέσσερα χρόνια απέχει από το ρετιρέ

η Βίσλα, με τη μόνη διαφορά ότι είχε ισχύ μετά

το 1990. Αντίθετα στην Ουγγαρία, η πρωτεύουσα

ήταν πάντα η Βασίλισσα. Μόνο που τρεις από τις

πέντε ιστορικά μεγάλες ομάδες, δεν λένε να ξαναδούν

1η θέση. Η ΜΤΚ από το 2008, η Ούιπεστ από

το 1998 και η Βάσας από το πολύ μακρινό 1977.

ΓΚΡΑΣΧΌΠΕΡΣ,

Ο ΘΡΎΛΟΣ ΤΗΣ

ΕΛΒΕΤΊΑΣ ΚΑΙ Η

ΟΜΆΔΑ ΜΕ ΤΑ

ΠΕΡΙΣΣΌΤΕΡΑ

ΠΡΩΤΑΘΛΉΜΑΤΑ

ΣΤΗ ΧΏΡΑ ΣΏΘΗΚΕ

ΜΕ ΤΟ ΖΌΡΙ

ΣΤΑ ΜΠΑΡΆΖ.

ΤΕΛΕΥΤΑΊΟΣ ΤΊΤΛΟΣ:

2002

Η ομάδα που πριν μερικά χρόνια πήρε τον αέρα

της πρωτεύουσας, η Ντέμπρετσεν, πήρε 7 τίτλους,

αλλά είπε «στοπ» στα 2014. Nτούκλα Πράγας. Με

11 πρωταθλήματα Τσεχοσλοβακίας σε 30 χρόνια,

τελευταίο το 1982. Ακολούθως κατήφορος.

Συγχωνεύσεις, διάλυση και επανίδρυση πριν 23

χρόνια. Ξεκινώντας από το... αγροτικό και φτάνοντας

στην 1η κατηγορία. Στα 2012 η Λουντογκόρετς

κατακτά το πρωτάθλημα Βουλγαρίας και από

τότε το σηκώνει κάθε χρόνο. Οπότε τουλάχιστον

13 χρόνια έχουν να ανέβουν κορυφή η ΤΣΣΚΑ και

η Λέφσκι. Για να είμαστε πιο ακριβείς, οι κόκκινοι»

ήταν για τελευταία φορά τροπαιούχοι το 2008 και

οι «μπλε» ένα χρόνα μετά. Πιο πάνω στη Ρουμανία,

η γίγαντας νούμερο 2 της χώρας η Ντιναμό

Βουκουρεστίου δεν λέει να σηκώσει κεφάλι. Το

2007 πήρε το πρωτάθλημα και τέλος. Μάλιστα η

γενική της πτώση συνοδεύτηκε και από υποβιβασμό

προ τριετίας. Η «Γηραιά Κυρία» της Ρουμανίας

η Άραντ ήταν ισχυρή μέχρι και το 1970. Τότε πήρε

το τελευταίο πρωτάθλημα από τα έξι της συνολικά.

Μένουμε Βαλκάνια και Αλβανία. Η πρώην ομάδα

του Υπουργείου Εσωτερικών, η Ντιναμό κατέκτησε

τίτλο για τελευταία φορά το 2010 και η Βλάζνια

(έχει 9 τίτλους) το 2001. Τέλος η Κροατία. Mε την

ανεξαρτησία, από το 1992 μέχρι το 2005 η Χάιντουκ

κέρδισε 6 πρωταθλήματα και μετά γιοκ.

ΚΎΠΡΟΣ-ΕΛΛΆΔΑ

Υπάρχουν φυσικά και οι δικές μας περιπτώσεις. Η

Ανόρθωση πρωταθλήτρια το 2008. Ακολούθως

περνά στο Τσάμπιονς Λιγκ και φαινομενικά ετοιμάζεται

για κυριαρχία. Αμ δε, η ιστορία είναι γνωστή

και η κορυφή άγνωστη. Θα βάλουμε και την ΑΕΛ.

Που πήρε πρωτάθλημα το 2012 μετά από 44 χρόνια

αναμονής και τώρα περιμένει ξανά. Δεκαπέντε

χρόνια χωρίς πρωτάθλημα είναι αισίως ο Παναθηναϊκός,

με τελευταία κατάκτηση το 2010.

EconomyToday 97

ΤΟ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟ

ΠΟΡΤΑΛ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

Βρες τώρα σχετικά

άρθρα, συνεντεύξεις,

εκδηλώσεις,

θέσεις εργασίας

Στείλε ερωτήσεις

και αντάλλαξε

εμπειρίες και καλές

πρακτικές

portal.learnaboutcap.com

Unleash the

positive in net

zero

Responding to challenging times, developing

responsible and sustainable strategies,

business models, operations and investments.

Start your ESG journey with us.

Scan here for more

details:

©2025 KPMG Limited, a Cyprus limited liability company and a member firm of the KPMG global organization of independent member firms affiliated with KPMG

International Limited, a private English company limited by guarantee. All rights reserved.

The KPMG name and logo are trademarks used under license by the independent member firms of the KPMG global organization.

ECONOMY TODAY August 2025

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?