09.05.2013 Visualizaciones

Bioquímica Estructural y Metabólica - OCW Universidad de Cantabria

Bioquímica Estructural y Metabólica - OCW Universidad de Cantabria

Bioquímica Estructural y Metabólica - OCW Universidad de Cantabria

SHOW MORE
SHOW LESS

¡Convierta sus PDFs en revista en línea y aumente sus ingresos!

Optimice sus revistas en línea para SEO, use backlinks potentes y contenido multimedia para aumentar su visibilidad y ventas.

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea.<br />

Origen <strong>de</strong>l nitrógeno <strong>de</strong> la urea. Transaminasas. Glutaminasa. Glutamato<br />

<strong>de</strong>hidrogenasa. Glutamina sintetasa. Ciclo <strong>de</strong> la glucosa-­‐alanina. Ciclo <strong>de</strong><br />

la urea. Regulación <strong>de</strong>l ciclo <strong>de</strong> la urea. Rutas <strong>de</strong> <strong>de</strong>gradación y <strong>de</strong>s:no<br />

<strong>de</strong> las ca<strong>de</strong>nas <strong>de</strong> los aminoácidos. Coenzimas transportadoras <strong>de</strong> restos<br />

monocarbonados. Aminoácidos glucogénicos y cetogénicos. Des:nos<br />

metabólicos <strong>de</strong> los aminoácidos. Degradación <strong>de</strong> la fenilalanina.<br />

Fenilcetonuria, :rosinemias, alcaptonuria. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos<br />

<strong>de</strong> ca<strong>de</strong>nas ramificadas. Patología asociada.<br />

Javier León Serrano


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Moléculas <strong>de</strong> excreción <strong>de</strong>l amoníaco/amonio en animales terrestres<br />

1. El amoníaco es una base fuerte y podría producir un cambio <strong>de</strong> pH.<br />

NH 4 + NH 3 + H + pK’ = 9,3<br />

A pH fisiológico (7,4) la concentración <strong>de</strong> NH 4 + es casi 100 veces la <strong>de</strong>l NH3 , que es la forma neutra,<br />

permeable a membranas.<br />

Formas <strong>de</strong> excreción<br />

<strong>de</strong> amonio en<br />

animales terrestres.<br />

Javier León Serrano<br />

Urea Ácido úrico<br />

Mamíferos,<br />

:burones.<br />

Rep:les,<br />

aves.<br />

Friedrich Wöhler (1800-­‐1882)<br />

Sinte\zó por primera vez una molécula consi<strong>de</strong>rada «orgánica» como la urea a<br />

par:r <strong>de</strong> moléculas «inorgánicas» (cianuro potásico y sulfato amónico).


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Catabolismo <strong>de</strong> aminoácidos<br />

Proteína intracelular<br />

DEGRADACION<br />

DE PROTEÍNAS<br />

Proteína <strong>de</strong> la dieta Aminoácidos<br />

DIGESTIÓN<br />

Biosíntesis <strong>de</strong> AA, nucleó:dos<br />

y otras aminas biológicas<br />

Urea<br />

(producto <strong>de</strong><br />

excreción <strong>de</strong>l<br />

nitrógeno).<br />

Carbamil-­‐fosfato<br />

CICLO<br />

DE LA<br />

UREA<br />

NH 4 +<br />

Asp<br />

Fumarato<br />

co 2<br />

Javier León Serrano<br />

SÍNTESIS DE PROTEÍNAS (TRADUCCIÓN)<br />

Esqueletos carbonados<br />

α-­‐cetoácidos<br />

CICLO<br />

DE<br />

KREBS<br />

Oxalacetato<br />

Glucosa<br />

GLUCONEO-­‐<br />

GÉNESIS<br />

Ace:l-­‐CoA<br />

Cuerpos<br />

cetónicos


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

1. El amonio (-­‐> NH 3 ) es tóxico, sobre todo para el tejido nervioso.<br />

2. El amonio se convierte en urea en el hígado.<br />

El amonio se ha <strong>de</strong> transportar al hígado en una forma dis:nta <strong>de</strong> NH 4 +<br />

AA Glu Gln y Ala Gln y Ala NH + SANGRE<br />

4 Urea<br />

TEJIDOS HÍGADO<br />

Enzimas clave <strong>de</strong>l metabolismo <strong>de</strong>l grupo amino<br />

• Transaminasas o aminotransferasas: pue<strong>de</strong>n transferir grupos aminos entre aminoácidos.<br />

• Glutaminasa: genera NH 4 + y glutamato a par:r <strong>de</strong> Gln.<br />

• Glutamato <strong>de</strong>hidrogenasa: produce NH 4 + y α-­‐CG a par:r <strong>de</strong> Glu en una reacción <strong>de</strong> <strong>de</strong>saminación<br />

oxida:va. En hígado. Reversible.<br />

• Glutamina sintetasa: incorpora NH 4 + en Glutamato.<br />

CINCO ENZIMAS DEL CICLO DE LA UREA:<br />

• La Carbamil-­‐fosfato sintetasa: con<strong>de</strong>nsa CO 2 y NH 4 + para dar carbamil-­‐fosfato.<br />

Javier León Serrano


3. Glutaminasa<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Reacciones bioquímicas que generan amonio<br />

1. Aminotransferasas + glutamato <strong>de</strong>hidrogenasa (GDH)<br />

Menos<br />

importantes<br />

NH 3+<br />

Aminotransferasas<br />

R-­‐CH + α-­‐CG α-­‐ceto-­‐AA + Glu<br />

COO –<br />

Glu + NAD + α-­‐CG + NADH + Glutamato <strong>de</strong>hidrogenasa<br />

+ NH +<br />

4<br />

(<strong>de</strong>aminación oxida:va)<br />

Gln + H 2 O Glu + NH 4 +<br />

4. Desaminación directa (Ser-­‐<strong>de</strong>hidratasa y Thr <strong>de</strong>hidratasa)<br />

Ser Piruvato + NH 4 +<br />

Thr α-­‐cetobu:rato + NH 4 +<br />

5. Aminoácido oxidasa<br />

(suelen usar α-­‐CG y son<br />

específicas para el AA)<br />

AA + O 2 + H 2 O α-­‐cetoAA + H 2 O 2 + NH 4 +<br />

Javier León Serrano


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Reacciones <strong>de</strong> transaminación: aminotransferasas, transaminasas<br />

NH 3 + O<br />

H — C — COO – + C — COO –<br />

R 1<br />

H<br />

–2 O3 P<br />

H O<br />

C<br />

R 2<br />

H<br />

H<br />

Aminotransferasa<br />

o transaminasas<br />

CH 2 OH<br />

H<br />

Piridoxina (Vit B 6 )<br />

Javier León Serrano<br />

O NH 3 +<br />

C ― COO – + H ― C ― COO –<br />

Fosfato <strong>de</strong> Piridoxal (PLP) Fosfato <strong>de</strong> Piridoxamina (PMP)<br />

Grupo prosté:co <strong>de</strong> las transaminasas, unido<br />

covalentemente a una Lys <strong>de</strong>l centro ac:vo.<br />

H<br />

R 1<br />

–2 O3 P<br />

NH 2<br />

CH 2<br />

H<br />

R 2


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Mecanismo enzimádco <strong>de</strong> las aminotransferasas es <strong>de</strong>l dpo “ping-­‐pong”<br />

ENZ-­‐PLP-­‐C<br />

H<br />

ENZ-­‐PLP-­‐C<br />

–2 O3 P<br />

H O<br />

C<br />

H<br />

O<br />

Aminoácido 1<br />

Glutamato<br />

O<br />

H 2 O<br />

ENZ-­‐PLP-­‐C<br />

Fosfato <strong>de</strong> Piridoxal (PLP) Fosfato <strong>de</strong> Piridoxamina (PMP)<br />

H<br />

Javier León Serrano<br />

–2 O3 P<br />

NH 2<br />

CH 2<br />

+<br />

N<br />

H<br />

ENZ-­‐PMP-­‐C<br />

ENZ-­‐PMP-­‐C-­‐<br />

H<br />

+<br />

N<br />

H<br />

R 1<br />

C<br />

H<br />

COO –<br />

α-­‐Cetoácido 1<br />

NH 2<br />

α-­‐Cetoglutarato<br />

CH 2 ― CH 2 ― COO –<br />

C ― COO –<br />

H


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Hay dos transaminasas que informan <strong>de</strong> la salud <strong>de</strong>l hígado y corazón<br />

GPT / ALT<br />

Ala + α-­‐cetoglutarato Piruvato + Glutamato<br />

GPT: Glutamato-­‐Piruvato Transaminasa = ALT: Alanina Transaminasa.<br />

Más específica <strong>de</strong> daño hepá:co.<br />

GOT / AST<br />

Asp + α-­‐cetoglutarato Oxalacetato + Glutamato<br />

GOT: Glutamato-­‐Oxalacetato Transaminasa = AST: Aspartato Transaminasa.<br />

Valores normales en sangre: 2-­‐40 mU /ml. Pue<strong>de</strong> llegar a 1.000 en casos <strong>de</strong> hepa::s<br />

viral, cirrosis, isquemia cardíaca, hepatotoxicidad.<br />

Javier León Serrano


COO<br />

+<br />

H3N -­‐ CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

COO<br />

Glutamato<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

+ H 2 O<br />

Regulación alostérica<br />

ADP GTP<br />

Glutamato Dehidrogenasa<br />

(GDH)<br />

–<br />

NAD(P) + NAD(P)H + H +<br />

Javier León Serrano<br />

– O<br />

COO<br />

C<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

+ NH 4 +<br />

COO<br />

(Matriz mitocondrial, hígado,<br />

reversible, pue<strong>de</strong> usar NAD+ o NADP + α-­‐ Cetoglutarato<br />

)<br />

Suma <strong>de</strong> las reacciones <strong>de</strong> aminotransferasas y GDH:<br />

Aminoácido + NAD + α-­‐cetoácido + NH 4 (mitoc)+ NADH + H +<br />

Glutamina<br />

+<br />

H3N H 2 N<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

C<br />

O<br />

+<br />

H 2 O<br />

UREA<br />

NH 4 +<br />

Glutaminasa<br />

(Matriz mitocondrial, hígado)<br />

+<br />

H3N COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

COO<br />

Glutamato


+<br />

H3N COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

COO<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

ATP ADP<br />

Glutamina Sintetasa<br />

+ H3 N<br />

P<br />

O<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

C<br />

O<br />

Glutamato γ-­‐Glutamil fosfato Glutamina<br />

12 subunida<strong>de</strong>s <strong>de</strong> x 50 kDa.<br />

Citosólica.<br />

Javier León Serrano<br />

NH 4 + Pi<br />

• Gln sintetasa (GS) y Glutamato <strong>de</strong>hidrogenasa (GDH) presentes en todos los organismos.<br />

• GS: citosólica.<br />

• GDH: mitocondrial.<br />

• Glutaminasa en todos los tejidos, más abundante en intes:no, hígado, riñón, cerebro (astrocitos).<br />

+<br />

H3N H 2 N<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

C<br />

O


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Regulación alostérica <strong>de</strong> la Gln Sintetasa<br />

Regulación<br />

covalente<br />

Glutamato<br />

NH 4 + ATP<br />

–<br />

Glutamina<br />

Carbamil-­‐fosfato<br />

Javier León Serrano<br />

Gln Sintetasa<br />

ADP + Pi<br />

AMP CTP<br />

Nucleóddos <strong>de</strong> pirimidina<br />

–<br />

Carbamil-­‐fosfato sintetasa II<br />

Gly<br />

Ala


NH 4 +<br />

(INT)<br />

Bacterias<br />

AA<br />

α-­‐Cetoglutarato<br />

Transa-­‐<br />

minasas<br />

Glutamina<br />

Glutamina<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Transporte <strong>de</strong> N al hígado<br />

NH +<br />

4 + ATP<br />

Glutamato Glutamina<br />

Gln Sintetasa<br />

α-­‐cetoácido<br />

ADP+ Pi+ H2O NH 4 +<br />

Glutaminasa<br />

Glutamato Glutamina<br />

GLUCOSA<br />

Gln Sintetasa<br />

NH 4 +<br />

Glutamato α-­‐Cetoglutarato<br />

Glutamato DH<br />

Piruvato<br />

Transaminasa<br />

Alanina Asp<br />

Transa-­‐<br />

minasas<br />

GLUCOSA<br />

AA<br />

SANGRE<br />

Piruvato Alanina<br />

Transaminasas<br />

Glutamato α-­‐cetoglutarato<br />

Transaminasas<br />

Cetoácido Aminoácido<br />

Javier León Serrano<br />

CICLO DE<br />

LA UREA<br />

OAA<br />

+<br />

Glutamato<br />

PROTEÍNAS<br />

MAYORÍA<br />

DE<br />

TEJIDOS<br />

UREA<br />

HÍGADO<br />

MÚSCULO


NH 4 +<br />

(INT)<br />

Bacterias<br />

AA<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Transaminasas con marcadores <strong>de</strong> daño hepádco<br />

α-­‐Cetoglutarato<br />

Transa-­‐<br />

minasas<br />

Glutamina<br />

NH +<br />

4 + ATP<br />

Glutamato Glutamina<br />

Gln Sintetasa<br />

α-­‐cetoácido<br />

ADP+ Pi+ H2O NH 4 +<br />

Gln Sintetasa<br />

Glutaminasa<br />

Glutamato Glutamina<br />

NH 4 +<br />

Glutamato α-­‐Cetoglutarato<br />

Glutamato DH<br />

Piruvato<br />

Transaminasa<br />

Alanina Asp<br />

Transa-­‐<br />

minasas<br />

GLUCOSA<br />

AA<br />

GPT / ALT<br />

Ala + α-­‐cetoglutarato Piruvato + Glutamato<br />

GPT: Glutamato-­‐Piruvato Transaminasa = ALT: Alanina Transaminasa.<br />

Más específica <strong>de</strong> daño hepá:co.<br />

GOT / AST<br />

Asp + α-­‐cetoglutarato Oxalacetato + Glutamato<br />

Javier León Serrano<br />

CICLO DE<br />

LA UREA<br />

OAA<br />

+<br />

Glutamato<br />

MAYORÍA<br />

DE<br />

TEJIDOS<br />

UREA<br />

HÍGADO


Transaminasa<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Asp<br />

NH 4 +<br />

Glutamato α-­‐Cetoglutarato<br />

Glutamato DH<br />

Transaminasa<br />

Piruvato ALANINA<br />

GLUCOSA<br />

GLUCOSA<br />

MÚSCULO<br />

Ciclo <strong>de</strong> la glucosa-­‐alanina<br />

α-­‐Cetoglutarato<br />

Gluconeogénesis<br />

SANGRE<br />

Javier León Serrano<br />

CICLO<br />

DE LA<br />

UREA<br />

Piruvato ALANINA<br />

Glucólisis Transaminasa<br />

Glutamato α-­‐ cetoglutarato<br />

Transaminasa<br />

Cetoácido Aminoácido<br />

UREA<br />

HÍGADO<br />

PROTEÍNAS


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Concentración <strong>de</strong> amonio en sangre: 30-­‐60 µM. Supone el 2-­‐3% <strong>de</strong>l nitrogéno excretado en orina (85% es urea,<br />

30 g/24 h; el resto crea:nina, crea:na y ácido úrico).<br />

• A concentraciones mayores <strong>de</strong> amonio (> 0.2 mM): visión borrosa, pérdida <strong>de</strong> conciencia, letargia, lesiones<br />

cerebrales, coma...<br />

• El mal funcionamiento <strong>de</strong>l ciclo <strong>de</strong> la urea, por <strong>de</strong>ficiencia en alguna <strong>de</strong> sus enzimas o por patología<br />

hepá:ca (por ejemplo, cirrosis alcohólica), produce hiperamonemia.<br />

POSIBLES CAUSAS:<br />

1) Bajan los niveles <strong>de</strong> α-­‐cetoglutarato al empujar la reacción <strong>de</strong> la GluDH hacia la formación <strong>de</strong> Glu y la <strong>de</strong> la<br />

Gln sintetasa hacia formación <strong>de</strong> Gln (ambas enzimas abundantes en tejido nervioso).<br />

Baja la ac:vidad <strong>de</strong>l ciclo <strong>de</strong> Krebs Baja la producción <strong>de</strong> ATP en la neurona.<br />

2) Baja la relación NADH/NAD + Baja la producción <strong>de</strong> ATP.<br />

Glutamina<br />

3) Bajan los niveles <strong>de</strong> glutamato al acelerar la síntesis <strong>de</strong> Gln por la Gln Sintetasa Baja la concentración <strong>de</strong>l<br />

neurotransmisores glutamato y su <strong>de</strong>rivado gamma-­‐aminobu:rato (GABA).<br />

4) El exceso <strong>de</strong> Gln es tóxico para astrocitos.<br />

Posibles causas <strong>de</strong> la toxicidad <strong>de</strong>l amonio<br />

NH 4 +<br />

Gln Sintetasa<br />

↓ Glutamato<br />

NAD +<br />

Javier León Serrano<br />

NH 4 +<br />

Glutamato DH<br />

+ NADH<br />

↓ α-­‐ Cetoglutarato<br />

+ + H+


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

¿De dón<strong>de</strong> viene el nitrógeno que entra en el ciclo <strong>de</strong> la urea?<br />

Uno <strong>de</strong> los dos nitrógenos <strong>de</strong> la urea viene <strong>de</strong>l NH 4 + libre y el otro <strong>de</strong>l –NH2 <strong>de</strong>l<br />

aspartato.<br />

1. Reacciones <strong>de</strong> transaminación por transaminasas + glutamato <strong>de</strong>hidrogenasa:<br />

NH 3+<br />

R -­‐ CH + α-­‐Cetoglutrato (α-­‐CG) α-­‐ceto-­‐AA + Glu<br />

COO –<br />

Reacción <strong>de</strong> la glutamato <strong>de</strong>hidrogenasa (<strong>de</strong>aminación oxida:va):<br />

Glu + NAD + α-­‐CG + NADH + + NH 4 +<br />

2. Reacción <strong>de</strong> la glutaminasa:<br />

Gln + H 2 O Glu + NH 4 +<br />

Glu + OAA α-­‐CG + Asp<br />

Javier León Serrano<br />

GOT / AST


HO<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Ciclo <strong>de</strong> la Urea (1)<br />

(Ciclo <strong>de</strong> la ornidna, Ciclo <strong>de</strong> Krebs-­‐Henseleit)<br />

Carbamil fostato sintetasa I (CPSI, mitocondrial)<br />

¿Por qué se necesitan dos ATPs si sólo hay un fosfato en el carbamil-­‐fosfato?<br />

C<br />

O<br />

O –<br />

Bicarbonato<br />

+<br />

NH 4 + +<br />

2 ATP<br />

Javier León Serrano<br />

Pi + H +<br />

2ADP<br />

P<br />

O C<br />

O<br />

NH 2<br />

Carbamil-­‐fosfato


Orn<br />

P O<br />

O<br />

C<br />

Carbamil-­‐P<br />

Entrada a la mitocondria<br />

Salida al citosol<br />

HN<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

NH 2<br />

O<br />

C NH 2<br />

CH 2<br />

H 2 N CH COO –<br />

Citrulina<br />

+ H 3 N<br />

Ciclo <strong>de</strong> la Urea (2)<br />

H 3 N +<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

H2N CH2 CH COO –<br />

Ornidna<br />

COO –<br />

CH2<br />

CH<br />

COO –<br />

ATP<br />

Aspartato<br />

Arginino-­‐succinato<br />

sintetasa<br />

Javier León Serrano<br />

OrniQna<br />

Transcarbamilasa<br />

Pi<br />

AMP + PPi<br />

2 Pi<br />

HN<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

O<br />

C NH 2<br />

CH 2<br />

H 2 N CH COO –<br />

Citrulina<br />

HN<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

– OOC<br />

NH<br />

C<br />

H 2 N CH COO –<br />

CH 2<br />

Arginin-­‐succinato<br />

CH COO –<br />

NH 2 +


HN<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

– OOC<br />

NH<br />

C<br />

H 2 N CH COO –<br />

CH 2<br />

CH<br />

NH 2 +<br />

Arginin-­‐succinato<br />

+ NH3<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

COO –<br />

CH 2<br />

H 2 N CH COO –<br />

Ornidna<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

+<br />

Ciclo <strong>de</strong> la Urea (3)<br />

Arginino-­‐Succinato<br />

Liasa<br />

O<br />

NH 2<br />

C<br />

UREA<br />

NH 2<br />

– OOC<br />

Javier León Serrano<br />

H 2 O<br />

CH<br />

HC<br />

Fumarato<br />

COO –<br />

HN<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

Arginina<br />

NH 2<br />

C<br />

H 2 N CH COO –<br />

NH 2 +<br />

Excrección.<br />

(No po<strong>de</strong>mos metabolizarla, aunque muchas<br />

bacterias :enen ureasa).


Otras rutas<br />

biosintédcas:<br />

• Glucosa.<br />

• Bases.<br />

• Hormonas.<br />

• etc.<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Proteínas <strong>de</strong> la dieta<br />

(Requerimiento: 50-­‐60 g/día<br />

para 70 Kg peso)<br />

Pool <strong>de</strong><br />

aminoácidos<br />

~ 100 g<br />

Urea en orina<br />

~ 30-­‐40 g /día<br />

Javier León Serrano<br />

DEGRADACIÓN<br />

Y<br />

EXCRECIÓN<br />

SÍNTESIS<br />

~ 300 g<br />

DEGRADACIÓN<br />

~ 300 g<br />

EXCESO DE<br />

PROTS. DIETA<br />

Proteína<br />

dsular


1. 0,5 a 2 L <strong>de</strong> orina/día.<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Composición <strong>de</strong> la orina<br />

2. Urea es el 85-­‐90% <strong>de</strong>l nitrógeno en orina (20-­‐35 g/24 h).<br />

3. Amonio es 2-­‐3% (0,7-­‐1 g).<br />

4. El resto <strong>de</strong> compuestos nitrogenados (10%): amonio, crea:nina, ácido úrico.<br />

5. Componentes nitrogenados: Urea (20-­‐35 g/24 h) >> NH 4 + > crea:nina ><br />

> úrico >> otros componentes orgánicos no nitrogenados*.<br />

* Componentes no nitrogenados <strong>de</strong> la orina: *Aminoácidos (1-­‐3 g) >><br />

cuerpos cetónicos, glucosa, proteínas (muy poco).<br />

Javier León Serrano


Urea N 2 COH 4<br />

Orn Citrulina Arg Urea<br />

Ácido úrico N 4 C 5 O 3 H 4<br />

Orn Citrulina Arg<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Moléculas <strong>de</strong> excrección <strong>de</strong>l nitrógeno proce<strong>de</strong>nte <strong>de</strong>l catabolismo<br />

Javier León Serrano<br />

Amonio, NH 4 +<br />

Urea N 2 COH 4<br />

Lehning<br />

er<br />

BIOCHEMIST<br />

RY


Citosol<br />

Urea<br />

Arginasa<br />

BALANCE (sin tener en cuenta el fumarato)<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

H 2 O<br />

Balance <strong>de</strong>l ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Orni:na<br />

Arginina<br />

Fumarato Arg-­‐succinato<br />

liasa<br />

Arginin-­‐Succinato<br />

Arg-­‐succinato sintetasa<br />

ATP<br />

Aspartato<br />

Citrulina<br />

NH 4 + + HCO3 – + Asp + 3ATP 4– + H2 O <br />

urea + fumarato + 2ADP 3– + 2Pi + PPi + AMP 2– + 5H +<br />

Javier León Serrano<br />

Carbamil-­‐fosfato<br />

HCO –<br />

3 Sintetasa I<br />

+<br />

Carbamil-­‐P<br />

NH +<br />

4 2AT<br />

P<br />

Orni:na<br />

OrniQna<br />

transcarbamilasa<br />

Citrulina<br />

Mitocondria<br />

2 Pi + H 2 O se gastan 4 ATPs en total por urea.


AMINOÁCIDOS<br />

+ NH4<br />

Carbamil-­‐P<br />

Orni:na<br />

UREA<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Relaciones entre el ciclo <strong>de</strong> la urea y el ciclo <strong>de</strong> los ácidos tricarboxílicos (1)<br />

Citrulina<br />

UREA<br />

Arginina<br />

CO 2<br />

Arginin-­‐<br />

Succinato<br />

Aspartato<br />

Fumarato<br />

1 Fumarasa: isozimas citosólica y mitocondrial.<br />

2 Malato <strong>de</strong>hidrogenasa: isozimas citosólica y mitocondrial.<br />

Malato + NAD + OAA + NADH + H + ; NADH 2,5 ATPs<br />

BALANCE GLOBAL DE LA SÍNTESIS DE UREA = 4 -­‐ 2,5 = 1,5 ATP<br />

3 GOT/AST aminotransferase.<br />

Javier León Serrano<br />

α-­‐cetoglutarato<br />

1<br />

3<br />

Oxalacetato<br />

2<br />

Malato<br />

H 2 O<br />

Glutamato<br />

NADH<br />

MITO-­‐CONDRIA<br />

Aspartato<br />

Oxalacetato<br />

Malato


CICLO<br />

UREA<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Relaciones entre el ciclo <strong>de</strong> la urea y el ciclo <strong>de</strong> los ácidos tricarboxílicos (2)<br />

Aspartato<br />

3<br />

Oxalacetato<br />

2<br />

Malato<br />

1<br />

H2O Fumarato<br />

NADH<br />

Aspartato<br />

Glu<br />

Javier León Serrano<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

Oxalacetato<br />

H 2 O<br />

1 Fumarasa: isozimas citosólica y mitocondrial.<br />

α-­‐ceto-­‐Glu<br />

NADH<br />

CICLO DE<br />

KREBS<br />

Succinato<br />

Ace:l-­‐CoA<br />

2 Malato <strong>de</strong>hidrogenasa: isozimas citosólica y mitocondrial.<br />

3 GOT/AST aminotransferase.<br />

Lanza<strong>de</strong>ra Aspartato-­‐Malato.<br />

Ciclo <strong>de</strong> Krebs-­‐TCA.<br />

1<br />

2<br />

3<br />

Citrato<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Isocitrato<br />

a-­‐Cetoglutarato<br />

CO 2<br />

CO 2


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Regulación <strong>de</strong>l ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

• Inducción <strong>de</strong> enzimas por dieta rica en proteína.<br />

• Regulación alostérica <strong>de</strong> la CPSI.<br />

AcedlCoA<br />

CH 3<br />

C<br />

O<br />

SCoA<br />

COO –<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

H 2 N CH COO –<br />

Glutamato<br />

Arginina<br />

+<br />

N-­‐ AceQl-­‐Glutamato<br />

Sintasa<br />

HS-­‐CoA<br />

CH 3<br />

C<br />

Javier León Serrano<br />

O<br />

COO –<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

HN CH COO –<br />

N-­‐ Acedl-­‐ Glutamato<br />

+<br />

HCO –<br />

3 + NH4 +<br />

CPS-­‐I H2N C O P<br />

2ATP 2ADP<br />

+ Pi<br />

O<br />

Carbamil-­‐fosfato<br />

Urea


Gln Glu + NH 4 +<br />

NH 4 + urea<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

El ciclo <strong>de</strong> la urea está compardmentalizado en la célula y en el hígado<br />

Citosol<br />

Urea<br />

Arginasa<br />

Arginina<br />

Fumarato Arg-­‐succinato<br />

liasa<br />

Arginin-­‐Succinato<br />

Arg-­‐succinato sintetasa<br />

ATP<br />

Aspartato<br />

Citrulina<br />

SANGRE portal<br />

(<strong>de</strong>l intes:no).<br />

Glutaminasa<br />

Ciclo urea<br />

H 2 O<br />

Orni:na<br />

Javier León Serrano<br />

HCO 3 –<br />

+<br />

NH 4 +<br />

Orni:na<br />

Carbamil-­‐fosfato<br />

Sintetasa I<br />

Carbamil-­‐P<br />

2ATP<br />

OrniQna<br />

transcarbamilasa<br />

Citrulina<br />

Mitocondria<br />

Glutamina<br />

sintetasa<br />

SANGRE<br />

(al resto <strong>de</strong> tejidos).<br />

Glu + NH 4 + Gln


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Enfermeda<strong>de</strong>s metabólicas <strong>de</strong>l ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Nombre Déficit enzimádco Otras caracterísdcas<br />

1) Deficiencia en CPS<br />

(Hiperamonemia I)<br />

2) Deficiencia en OTC<br />

(Hiperamonemia :po II)<br />

CPS I Glicina en plasma aumentada.<br />

Orn Transcarbamilasa<br />

(OTC)<br />

Glutaminia en plasma aumentada<br />

Ligada al X. Retraso mental.<br />

3) Citrulinemia Arginino succinato sintetasa Gln y Citrulina aumentadas en plasma.<br />

Citrulina en orina aumentada. Rara.<br />

4) Arginino succinato aciduria Arginino succinato liasa Arginin-­‐ succinato en plasma y orina. Rara.<br />

5) Argininemia Arginasa Arginina elevada en plasma.<br />

Urea<br />

Arginasa<br />

H 2 O<br />

Orni:na<br />

Arginina<br />

Fumarato Arg-­‐succinato<br />

liasa<br />

Arginin-­‐Succinato<br />

Arg-­‐succinato sintetasa<br />

ATP<br />

Citrulina<br />

Citosol<br />

Aspartato<br />

Javier León Serrano<br />

HCO 3 –<br />

+<br />

NH 4 +<br />

Orni:na<br />

Carbamil-­‐fosfato<br />

Sintetasa I<br />

Carbamil-­‐P<br />

2ATP<br />

OrniQna<br />

transcarbamilasa<br />

Citrulina<br />

Mitocondria


Pentosas-­‐<br />

-­‐fosfato<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Catabolismo <strong>de</strong> los esqueletos carbonados <strong>de</strong> los aminoácidos<br />

Gly, Ala, Ser<br />

Cys, Trp<br />

Cetogénicos y glucogénicos:<br />

Ile, Phe, Tyr, Trp<br />

Sólo glucogénicos:<br />

Gly, Ala, Val, Pro,<br />

Ser, Thr<br />

Cys, Met,<br />

Asp, Asn, Glu, Gln<br />

His, Arg<br />

Sólo cetogénicos: Leu, Lys<br />

Phe, Tyr<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

Asn, Asp<br />

Glucógeno<br />

Glucosa<br />

Piruvato<br />

Javier León Serrano<br />

Ácidos<br />

Grasos<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

Succinato<br />

NADH<br />

+<br />

CO 2<br />

+<br />

H 2 O<br />

Ace:l CoA<br />

OAA<br />

Ciclo <strong>de</strong><br />

Krebs<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Lys, Leu<br />

Ile, Phe, Tyr, Trp<br />

Citrato<br />

Isocitrato<br />

α-­‐ceto-­‐glutarato<br />

Glu<br />

Arg, His, Gln, Pro


CO 2<br />

Bio:na:<br />

Cofactor<br />

transportador <strong>de</strong><br />

carboxilos.<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Transportadores <strong>de</strong> restos monocarbonados: 1) Biodna<br />

NH 2<br />

Lys<br />

ENZIMA<br />

La bio:na es la coenzima <strong>de</strong> enzimas (carboxilasas) importantes:<br />

Propionil-­‐CoA carboxilasa:<br />

Propionil-­‐CoA D-­‐me:lmalonil-­‐CoA (catabolismo <strong>de</strong> Val, Ile, Met, Thr y <strong>de</strong> ácidos grasos impares).<br />

Piruvato carboxilas:<br />

Piruvato Oxalacetato (Gluconeogénesis).<br />

AceQl-­‐CoA carboxilasa:<br />

Ace:l-­‐CoA Malonil-­‐CoA (síntesis <strong>de</strong> AG).<br />

Javier León Serrano<br />

O = C<br />

H<br />

N<br />

N<br />

COO –


N H<br />

N<br />

5<br />

H<br />

CH 2<br />

10N<br />

H<br />

Dihidrofolato<br />

(DHF, FH2)<br />

1<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Transportadores <strong>de</strong> restos monocarbonados: 2) Tetrahidrofolato<br />

5 10<br />

Pteridina P-­‐ aminobenzoato Glutamato<br />

H<br />

N<br />

5<br />

N<br />

H<br />

H<br />

H<br />

CH2 10 N<br />

H<br />

Tetrahidrofolato (THF, FH4)<br />

H<br />

CH 2<br />

N<br />

C<br />

O H<br />

N 10 -­‐formil-­‐<br />

tetrahidrofolato<br />

CH 3<br />

CH 2<br />

CH<br />

Javier León Serrano<br />

C<br />

H<br />

CH2 N<br />

H<br />

H<br />

CH2 N<br />

O H<br />

H<br />

CH2 N<br />

CH 2<br />

HN<br />

El tetrahidrofolato es un transportador <strong>de</strong><br />

fragmentos monocarbonados con diferentes<br />

estados <strong>de</strong> oxidación <strong>de</strong>l átomo <strong>de</strong> carbono.<br />

N 5 -­‐me:l-­‐tetrahidrofolato (poco usado)<br />

transfiere<br />

– CH 3<br />

N 5 ,N 10 -­‐me:lén-­‐tetrahidrofolato<br />

transfiere<br />

transfiere<br />

N 5 ,N 10 -­‐metenil-­‐tetrahidrofolato<br />

N 5 -­‐formil-­‐tetrahidrofolato<br />

transfiere<br />

– CH 2 – OH<br />

– C = O<br />

H


H 3 N +<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Transportadores <strong>de</strong> restos monocarbonados: 3) S-­‐a<strong>de</strong>nosilmedonina, AdoMet<br />

+<br />

H3N PPi + Pi<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

+ S<br />

CH 3<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

S<br />

CH 3<br />

Medonina<br />

CH 2<br />

+<br />

OH OH<br />

P<br />

P<br />

P<br />

ATP<br />

CH 2<br />

MeQonina a<strong>de</strong>nosil<br />

transferasa<br />

OH OH<br />

R R-­‐CH 3<br />

Varias MeQl-­‐transferasas<br />

S-­‐A<strong>de</strong>nosil me:onina (AdoMet): transfiere me:los.<br />

Javier León Serrano<br />

+<br />

H3N COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

S<br />

CH 2<br />

OH OH<br />

S-­‐A<strong>de</strong>nosil homocisteína


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Transportadores <strong>de</strong> restos monocarbonados: 4) Cobalamina<br />

Descubierta en estudios <strong>de</strong> anemia perniciosa en 1926.<br />

Estructura <strong>de</strong> la ciano-­‐B12 resuelta por Dorothy Crowfoot Hodgkin.<br />

Se presenta en dos formas que par:cipan en dos rutas <strong>de</strong>l<br />

metabolismo humano.<br />

Javier León Serrano<br />

Catabolismo AA y AG<br />

Síntesis <strong>de</strong> Met y <strong>de</strong> AdoMet<br />

Dorothy Crowfoot Hodgkin (1910-­‐1994). Premio Nobel <strong>de</strong> Química en 1964.<br />

«For her <strong>de</strong>termina:ons by X-­‐ray techniques of the structures of important<br />

biochemical substances» (sobre todo Penicilina y Vit. B12).<br />

Berg, Tymoczko and Stryer. Biochemistry, 7ª ed. W.H. Freeman, 2011.


CH 3<br />

+<br />

H3N COO –<br />

CH<br />

+ S<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

CH 3<br />

S-­‐A<strong>de</strong>nosil medonina (AdoMet)<br />

H<br />

CH2 N<br />

H<br />

PPi + Pi<br />

ATP<br />

+<br />

H3N <strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Regeneración <strong>de</strong> AdoMet (requiere Medl-­‐cobalamina)<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

S<br />

R R-­‐CH 3<br />

Varias MeQl-­‐transferasas<br />

CH3 Medonina Cobalamina<br />

Medl-­‐Cobalamina<br />

Vit B12<br />

CH 2<br />

OH OH<br />

MeQonina a<strong>de</strong>nosil<br />

transferasa<br />

MeQonina Sintasa<br />

Javier León Serrano<br />

H 3 N +<br />

5N-­‐me:l-­‐THF THF (Tetrahidrofolato)<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

S<br />

CH 2<br />

OH OH<br />

S-­‐A<strong>de</strong>nosil homocisteína<br />

AdoMet<br />

hidrolasa<br />

+<br />

H3N COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

SH<br />

Homocisteína<br />

H 2 O<br />

A<strong>de</strong>nosina


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Fase final <strong>de</strong> la <strong>de</strong>gradación <strong>de</strong> Trp, Ile, Val y Met (requiere 5’<strong>de</strong>oxia<strong>de</strong>nosil-­‐cobalamina)<br />

Val<br />

Ile<br />

Thr<br />

Met<br />

CH 3 — CH 2 — C — SCoA<br />

ATP + CO 2<br />

CH 3<br />

O<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

CH 3<br />

O<br />

– OOC — CH2 — CH 2 — C — SCoA<br />

Propionil-­‐CoA<br />

Propionil-­‐CoA carboxilasa (BioQna)<br />

D-­‐Medl-­‐malonil-­‐CoA<br />

MeQl-­‐malonil-­‐CoA epimerasa<br />

O<br />

L –Medl-­‐malonil-­‐CoA<br />

Me?l-­‐malonil-­‐CoA mutasa<br />

(5’ Deoxia<strong>de</strong>nosil-­‐Cobalamina)<br />

O<br />

ADP + Pi<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Javier León Serrano<br />

AG <strong>de</strong> ca<strong>de</strong>na impar


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Vitaminas y metabolismo<br />

Javier León Serrano<br />

Más relacionados<br />

con el metabolismo<br />

<strong>de</strong> glúcidos.<br />

Más relacionados<br />

con el metabolismo<br />

<strong>de</strong> aminoácidos.


Fosfatos <strong>de</strong> pentosa<br />

Gly, Ala, Ser<br />

Cys, Trp<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Cinco aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a piruvato<br />

Asn, Phe, Tyr<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

Asn, Asp<br />

Glucógeno<br />

Glucosa<br />

Piruvato<br />

Javier León Serrano<br />

Ácidos<br />

Grasos<br />

OAA<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

Succinato<br />

NADH<br />

+<br />

CO 2<br />

+<br />

H 2 O<br />

Ace:l CoA<br />

Ciclo <strong>de</strong><br />

Krebs<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Lys, Leu<br />

Ile, Phe, Tyr, Trp<br />

Citrato<br />

Isocitrato<br />

α-­‐ceto-­‐glutarato<br />

Glu<br />

Arg, His, Gln, Pro


Ser<br />

Serina hidroximeQl<br />

transferasa<br />

Gly<br />

NAD +<br />

Glicina sintasa*<br />

NADH + H +<br />

COO –<br />

|<br />

H 2 N — CH<br />

|<br />

CH 2 — OH<br />

COO –<br />

|<br />

CH 2<br />

|<br />

NH 3 +<br />

HCO 3 – + NH4 +<br />

PLP<br />

THF<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

PLP<br />

Serina <strong>de</strong>shidratasa<br />

H 2 O<br />

N 5 N 10 me:len-­‐<br />

tetrahidrofolato<br />

N 5, N 10 -­‐me:len-­‐<br />

tetrahidrofolato<br />

*Glicina sintasa = Enzima <strong>de</strong> rotura <strong>de</strong> glicina.<br />

Cinco aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a piruvato<br />

THF<br />

NH 4<br />

N 5 ,N 10 -­‐me:lén-­‐tetrahidrofolato<br />

CH 2<br />

H<br />

CH2 N<br />

H<br />

Javier León Serrano<br />

COO –<br />

|<br />

C = O<br />

|<br />

CH 3<br />

Piruvato<br />

Cys<br />

Acetoace:l-­‐CoA<br />

Transaminasaminas.<br />

(P.e.: ALT)<br />

9 reacciones<br />

4<br />

reacciones<br />

Ala<br />

Trp


Fosfatos <strong>de</strong> pentosa<br />

Gly, Ala, Ser<br />

Cys, Trp<br />

Asn, Phe, Tyr<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

* Seis con la Orn.<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Cinco* aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a α-­‐cetoglutarato<br />

Asn, Asp<br />

Glucógeno<br />

Glucosa<br />

Javier León Serrano<br />

Ácidos<br />

Grasos<br />

Piruvato Ace:l CoA<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

Succinato<br />

NADH<br />

+<br />

CO 2<br />

+<br />

H 2 O<br />

OAA<br />

Ciclo <strong>de</strong><br />

Krebs<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Lys, Leu<br />

Ile, Phe, Tyr, Trp<br />

Citrato<br />

Isocitrato<br />

α-­‐ceto-­‐glutarato<br />

Glu<br />

Arg, His, Gln, Pro


Fosfatos <strong>de</strong> pentosa<br />

Gly, Ala, Ser<br />

Cys, Trp<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Asn, Phe, Tyr<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

Asn y Asp se <strong>de</strong>gradan a oxalacetato<br />

Asn, Asp<br />

Glucógeno<br />

Glucosa<br />

Javier León Serrano<br />

Ácidos<br />

Grasos<br />

Piruvato Ace:l CoA<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

Succinato<br />

NADH<br />

+<br />

CO 2<br />

+<br />

H 2 O<br />

OAA<br />

Lys, Leu<br />

Ile, Phe, Tyr, Trp<br />

Ciclo <strong>de</strong><br />

Krebs<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Citrato<br />

Isocitrato<br />

α-­‐ceto-­‐glutarato<br />

Glu<br />

Arg, His, Gln, Pro


+<br />

H3N H 2 N<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

C<br />

O<br />

H 2 O<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Asn y Asp se <strong>de</strong>gradan a oxalacetato<br />

NH 4 +<br />

α-­‐KG Glu<br />

Asn Asp Oxalacetato<br />

Asparaginasa Transaminasa<br />

Javier León Serrano<br />

COO –<br />

C<br />

CH 2<br />

O<br />

COO –


Fosfatos <strong>de</strong> pentosa<br />

Gly, Ala, Ser<br />

Cys, Trp<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Cuatro aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a succinil-­‐CoA<br />

Asn, Phe, Tyr<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

Asn, Asp<br />

Glucógeno<br />

Glucosa<br />

Piruvato<br />

Javier León Serrano<br />

Ácidos<br />

Grasos<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

NADH<br />

+<br />

CO 2<br />

+<br />

H 2 O<br />

OAA<br />

Succinato<br />

Ace:l CoA<br />

Ciclo <strong>de</strong><br />

Krebs<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Lys, Leu<br />

Ile, Phe, Tyr, Trp<br />

Citrato<br />

Isocitrato<br />

α-­‐ceto-­‐glutarato<br />

Glu<br />

Arg, His, Gln, Pro


CH3 – CH2 – CO – COO<br />

α-­‐cetobu:rato<br />

–<br />

NH 4<br />

H 2O<br />

Met<br />

Thr<br />

5 reacciones<br />

Thr<br />

<strong>de</strong>shidratasa<br />

(PLP)<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Cuatro aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a succinil-­‐CoA<br />

Val<br />

CH3 – CH2 – CO – S – CoA<br />

Propionil-­‐CoA<br />

Ile<br />

7 reacciones<br />

CO 2<br />

6 reacciones<br />

Bio:na<br />

Ace:l-­‐CoA<br />

Javier León Serrano<br />

CH 3<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

O<br />

Me:l-­‐<br />

malonil-­‐CoA<br />

Desaminación directa (Ser-­‐<strong>de</strong>hidratasa y Thr <strong>de</strong>hidratasa)<br />

Ser Piruvato + NH 4 +<br />

– OOC — CH2 — CH 2 — C — SCoA<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Thr<br />

Thr<br />

<strong>de</strong>shidratasa<br />

α-­‐cetobu:rato + NH +<br />

4<br />

O


Val, Ile, Thr, Met<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Fase final <strong>de</strong> la <strong>de</strong>gradación <strong>de</strong> Met, Trp, Ile, Val (pero no Leu)<br />

CH 3 — CH 2 — C — SCoA<br />

ATP + CO 2<br />

CH 3<br />

O<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

CH 3<br />

O<br />

– OOC — CH2 — CH 2 — C — SCoA<br />

Javier León Serrano<br />

Propionil-­‐CoA<br />

Propionil-­‐CoA carboxilasa (BioQna)<br />

D-­‐Medl-­‐malonil-­‐CoA<br />

MeQl-­‐malonil-­‐CoA epimerasa<br />

O<br />

L –Medl-­‐malonil-­‐CoA<br />

Me?l-­‐malonil-­‐CoA mutasa<br />

(5’ Deoxia<strong>de</strong>nosil-­‐Cobalamina)<br />

O<br />

ADP + Pi<br />

Succinil-­‐CoA<br />

AG impares


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

a) Síntesis <strong>de</strong> Met y regeneración <strong>de</strong> AdoMet<br />

S-­‐A<strong>de</strong>nosil me:onina (AdoMet)<br />

R<br />

S-­‐A<strong>de</strong>nosil homocisteína<br />

PPi + Pi<br />

ATP<br />

Resumen <strong>de</strong> las reacciones en las que interviene la cobalamina<br />

+<br />

H3N COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

S<br />

CH 3<br />

MeQonina a<strong>de</strong>nosil<br />

transferasa<br />

Me:onina<br />

b) Degradación <strong>de</strong> propionil-­‐CoA<br />

CH 3 — CH 2 — CO — SCoA<br />

CH 3<br />

– OOC — CH — CO — SCoA<br />

– OOC — CH — CO — SCoA<br />

CH 3<br />

– OOC — CH2 — CH 2 — CO — SCoA<br />

Succinil CoA<br />

Cobalamina<br />

MeQonina Sintasa<br />

Javier León Serrano<br />

Medl-­‐<br />

Cobalamina<br />

5N-­‐me:l-­‐THF THF<br />

Propionil CoA<br />

D-­‐Me:l Malonil CoA<br />

L -­‐Me:l Malonil CoA<br />

MeQl Malonil CoA Mutasa<br />

5’ Desoxia<strong>de</strong>nosil-­‐Cobalamina<br />

R-­‐CH 3<br />

Homocisteína<br />

( Depleccion <strong>de</strong> Me:l-­‐H4folato si ausencia d B12)<br />

AdoMet<br />

hidrolasa<br />

Ácidos grasos impares<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

+<br />

H3N COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 2<br />

SH


Fosfatos <strong>de</strong> pentosa<br />

Gly, Ala, Ser<br />

Cys, Trp<br />

Asn, Phe, Tyr<br />

Val, Ile, Thr, Met<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Seis aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a acedl-­‐CoA<br />

Asn, Asp<br />

Glucógeno<br />

Glucosa<br />

Piruvato<br />

Javier León Serrano<br />

Ácidos<br />

Grasos<br />

Malato<br />

Fumarato<br />

Succinato<br />

NADH<br />

+<br />

CO 2<br />

+<br />

H 2 O<br />

Ace:l CoA<br />

OAA<br />

Ile<br />

Trp<br />

Leu<br />

Ciclo <strong>de</strong><br />

Krebs<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Citrato<br />

Lys, Leu<br />

Phe, Tyr, Trp<br />

Acetoace:l-­‐CoA<br />

Tiolasa<br />

Isocitrato<br />

α-­‐ceto-­‐glutarato<br />

Glu<br />

Arg, His, Gln, Pro


Val<br />

Ile<br />

Ala<br />

Trp<br />

Piruvato<br />

14<br />

reacciones<br />

6 reacciones<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Seis aminoácidos se <strong>de</strong>gradan a acedl-­‐CoA<br />

Propionil-­‐CoA<br />

9<br />

reacciones<br />

Lys<br />

Aceto-­‐ace:l-­‐CoA<br />

Ace:l-­‐CoA<br />

6<br />

reacciones<br />

Enfermedad gené:ca común al<br />

catabolismo <strong>de</strong> Val, Ile y Leu.<br />

Javier León Serrano<br />

Leu<br />

Aceto-­‐acetato<br />

Succinil-­‐CoA<br />

5<br />

reacciones<br />

5 enfermeda<strong>de</strong>s<br />

gené:cas.<br />

Phe<br />

Tyr<br />

Fumarato


Fenilalanina<br />

NH 2<br />

CH 2 — CH — COO –<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Degradación <strong>de</strong> la fenilalanina y drosina (1)<br />

La Dihidrobiopterina es un coenzima <strong>de</strong> las oxidasas <strong>de</strong> función mixta<br />

NH 2<br />

N<br />

H 2<br />

H N<br />

CH 2 — CH—COO –<br />

N<br />

NAD+ Dihidrobiopterina<br />

reductasa<br />

H<br />

N<br />

N<br />

H<br />

O OH<br />

NAD<br />

Tetrahidro-­‐<br />

biopterina<br />

+ + H +<br />

+ O2 Fenilalanina hidroxilasa<br />

(Reacción irreversible)<br />

O H<br />

5, 6, 7, 8 Tetrahidrobiopterina 7, 8 Dihidrobiopterina<br />

Javier León Serrano<br />

NADH + H +<br />

RH R-­‐OH<br />

O 2<br />

NADH<br />

+ H 2 O<br />

Oxidasa <strong>de</strong><br />

función mixta<br />

H 2 O<br />

HO<br />

Tirosina<br />

HO<br />

NH 2<br />

CH 2 — CH — COO –<br />

NH 2<br />

CH 2 — CH — COO –


Fenilalanina<br />

NH 2<br />

CH 2 — CH — COO –<br />

Piruvato<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Fenilcetonuria (PKU)<br />

Transminasa<br />

Fenilalanina hidroxilasa<br />

• 1934: Asbjorn Fölling (en Oslo) <strong>de</strong>tecta fenilpiruvato en la orina <strong>de</strong> dos gemelos con retraso mental.<br />

Posteriormente, se encuentran más posi:vos en gemelos, lo que sugiere el carácter gené:co <strong>de</strong> la enfermedad.<br />

• Autosómica recesiva. En la población general la frecuencia es <strong>de</strong> 1 cada 15.000 habitantes. Unas 20 mutaciones<br />

diferentes.<br />

• Hasta que se estableció el screening neonatal los enfermos <strong>de</strong> fenilcetonuria representaban un 1% <strong>de</strong> los<br />

internos <strong>de</strong> ins:tuciones psiquiátricas (IQ medio 53%).<br />

• La base molecular <strong>de</strong>l retraso mental <strong>de</strong> los enfermos PKU es <strong>de</strong>sconocida.<br />

Ala<br />

• SE PUEDE CORREGIR SI SE DIAGNOSTICA PERINATALMENTE con tratamiento: dieta pobre (pero no carente) <strong>de</strong><br />

Phe IQ medio 93%.<br />

Javier León Serrano<br />

HO<br />

Tirosina<br />

O<br />

CH 2 — C — COO –<br />

NH 2<br />

CH 2 — CH — COO –<br />

Fenilpiruvato<br />

(se acumula en sangre y orina).


Phe hidroxilasa<br />

(Tetrahidrobiopterina)<br />

Phe<br />

Fenilcetonuria<br />

Cis<br />

Trans<br />

– OOC<br />

HO<br />

HC<br />

HC<br />

Tirosina<br />

COO –<br />

O<br />

C — CH 2 — C — CH 2 — COO –<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Aminotransferasa<br />

Javier León Serrano<br />

Dioxigenasa<br />

(vitamina C)<br />

p-­‐Hidroxifenilpiruvato<br />

CH 2 — COO –<br />

Maleil Acetoacetato Alcaptonuria<br />

Ácido Homogen{sico<br />

CH<br />

HC<br />

O<br />

Degradación <strong>de</strong> fenilalanina y drosina (1)<br />

Isomerasa<br />

C — CH 2 — C — CH 2 — COO –<br />

O<br />

O<br />

Fumaril Acetoacetato<br />

NH 2<br />

CH 2 — CH — COO –<br />

αCG Glu<br />

Tirosinemia II<br />

Homogensitato oxidasa<br />

Fumarilacetato hidrolasa<br />

Tirosinemia I<br />

(drosinosis)<br />

HO<br />

HO<br />

OH<br />

O<br />

CH 3 — C — CH 2 — COO –<br />

Acetoacetato<br />

– OOC<br />

CH<br />

HC<br />

COO –<br />

Fumarato<br />

O<br />

CH 2 — CH — COO –<br />

Tirosinemia <strong>de</strong>l<br />

recién nacido


HC<br />

HC<br />

COO –<br />

C — CH 2 — C — CH 2 — COO –<br />

O<br />

O<br />

Maleil Acetoacetato<br />

Nature Genedcs, 1996.<br />

Volume 14, number 1, page 19.<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Alcaptonuria<br />

Tyr<br />

Oxidasa<br />

Alcaptonuria<br />

Javier León Serrano<br />

CH 2 — COO –<br />

Ácido Homogen{sico<br />

Oxidación<br />

espontánea<br />

Compuesto <strong>de</strong><br />

color negro<br />

The molecular basis of alkaptonuria<br />

José M. Fernán<strong>de</strong>z-­‐Cañón* ,1 , Begoña Granadino* ,2 , Daniel Beltrán-­‐Valero <strong>de</strong> Bernabé 2 , Mónica Renedo 3 , Elena Fernán<strong>de</strong>z-­‐Ruiz 3 , Miguel A.<br />

Peñalva 1 & Sandago Rodríguez <strong>de</strong> Córdoba 2<br />

1 Departamento <strong>de</strong> Microbiología Molecular.<br />

2 Departamento <strong>de</strong> Inmunología, Centro <strong>de</strong> Inves:gaciones Biológicas, Consejo Superior <strong>de</strong> Inves:gaciones Cien\ficas, Velázquez 144, 28006-­‐Madrid, Spain.<br />

3 Unidad <strong>de</strong> Biología Molecular, Hospital <strong>de</strong> la Princesa, <strong>Universidad</strong> Autónoma <strong>de</strong> Madrid, 28006-­‐Madrid, Spain.<br />

*J.M.F.-­‐C. & B.G. contributed equally to this work.<br />

Correspon<strong>de</strong>nce should be addressed to M.A.P.<br />

e-­‐mail: cibma15@cc.csic.es


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Resumen <strong>de</strong> enfermeda<strong>de</strong>s <strong>de</strong>l catabolismo <strong>de</strong> la Phe<br />

Albinismo<br />

Melanina<br />

Fenilalanina<br />

Tirosina<br />

p-­‐hidroxifenilpiruvato<br />

Ac. Homogen\sico<br />

Alcaptonuria<br />

Maleil acetoacetato<br />

Fumaril acetoacetato<br />

Fumarato Acetoacetato<br />

Javier León Serrano<br />

Fenilcetonuria (PKU)<br />

Tirosinemia II<br />

Tirosinemia transitoria RN<br />

Tirosinemia I


H 3 N +<br />

COO<br />

CH<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Enfermeda<strong>de</strong>s congénitas <strong>de</strong> la <strong>de</strong>gradación <strong>de</strong> aminoácidos ramificados (1)<br />

S-­‐CoA<br />

C<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

O<br />

Valina Isoleucina Leucina<br />

COO<br />

C<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

O<br />

α Cetoisovalerato α Ceto β Medl<br />

Budrato<br />

CoASH<br />

NAD+<br />

CO 2<br />

NADH+H+<br />

S-­‐CoA<br />

C<br />

CH 3 — CH<br />

CH 2<br />

CH 3<br />

α-­‐ Cetoácido ramificado DH<br />

= <strong>de</strong>carboxilasa + transaceQlasa<br />

+ lipoilDH<br />

(complejo similar a PirDH)<br />

Isobudril CoA 2-­‐Me-­‐ Budril CoA Isovaleril CoA<br />

O<br />

H 3 N +<br />

COO<br />

CH<br />

CH 3 — CH<br />

CH 2<br />

CH 3<br />

COO<br />

C<br />

CH 3 — CH<br />

CH 2<br />

CH 3<br />

O<br />

Javier León Serrano<br />

S-­‐CoA<br />

C<br />

CH 2<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

α CetoIsocaproato<br />

O<br />

H 3 N +<br />

COO<br />

CH<br />

CH 2<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

COO<br />

C<br />

CH 2<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

O<br />

Aminoácido ramificado<br />

Aminotransferasa.<br />

(Músculo, riñón, SNC, tejido<br />

adiposo).<br />

Orina en<br />

jarabe<br />

<strong>de</strong> arce


SCoA<br />

C<br />

CH 3 — CH<br />

CH 3<br />

O<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

CH 3<br />

Javier León Serrano<br />

CH 3 — CH<br />

Isobudril CoA 2-­‐Medl-­‐Budril CoA Isovaleril CoA<br />

FADH 2<br />

C<br />

CH 3 — C<br />

S-­‐CoA<br />

CH 2<br />

O<br />

CH 3<br />

Medlacrilil CoA Tiglil CoA β-­‐ Medl crotonill CoA<br />

Propionil CoA Ace:l CoA Acetoacetato<br />

Succinil CoA<br />

Degradación <strong>de</strong> aminoácidos alifádcos ramificados (2)<br />

Val Ile Leu<br />

FADH 2<br />

– OOC — CH2 — CH 2 — C — SCoA<br />

O<br />

SCoA<br />

C<br />

CH 3 — CH<br />

CH 2<br />

C<br />

CH 3 — C<br />

O<br />

S-­‐CoA<br />

CH<br />

O<br />

FADH 2<br />

SCoA<br />

C<br />

CH 2<br />

CH 3<br />

C<br />

CH 3 — C<br />

O<br />

S-­‐CoA<br />

CH 3<br />

Complejo Acil-­‐CoA DH (FAD)<br />

O


Val, Ile, Thr, Met<br />

<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Fase final <strong>de</strong> la <strong>de</strong>gradación <strong>de</strong> Met, Trp, Ile, Val (pero no Leu)<br />

Succinil-­‐CoA<br />

CH 3 — CH 2 — C — SCoA<br />

ATP + CO 2<br />

CH 3<br />

O<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

– OOC — CH — C — SCoA<br />

CH 3<br />

O<br />

– OOC — CH2 — CH 2 — C — SCoA<br />

Javier León Serrano<br />

Propionil-­‐CoA<br />

Propionil-­‐CoA carboxilasa (BioQna)<br />

D-­‐Medl-­‐malonil-­‐CoA<br />

MeQl-­‐malonil-­‐CoA epimerasa<br />

O<br />

L –Medl-­‐malonil-­‐CoA<br />

Me?l-­‐malonil-­‐CoA mutasa<br />

(5’ Deoxia<strong>de</strong>nosil-­‐Cobalamina)<br />

O<br />

AG impares<br />

Aci<strong>de</strong>mia<br />

medlmalónica


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

Resumen <strong>de</strong> enfermeda<strong>de</strong>s congénitas <strong>de</strong>l<br />

catabolismo <strong>de</strong> aminoácidos alifádcos ramificados<br />

Val, Leu, Ile<br />

Alfa-­‐cetoácidos<br />

Acil-­‐CoA<br />

Propionil-­‐CoA<br />

Me:l malonil-­‐CoA<br />

Succinil-­‐CoA<br />

Javier León Serrano<br />

Jarabe <strong>de</strong> Arce<br />

(«orina con olor a jarabe <strong>de</strong> arce»).<br />

Aci<strong>de</strong>mia medlmalónica


<strong>Bioquímica</strong> <strong>Estructural</strong> y <strong>Metabólica</strong><br />

TEMA 17. Degradación <strong>de</strong> aminoácidos y ciclo <strong>de</strong> la urea<br />

BIBLIOGRAFÍA<br />

• Lehninger Principles of Biochemistry. 5ª ed. Freeman, 2009. Cap 18.<br />

• Mark’s Basic Medical Biochemistry. A clinical approach. 3ª ed. LWW., 2008. Caps 38, 39, 40.<br />

• Feduchi y cols. <strong>Bioquímica</strong>: conceptos esenciales. Panamericana, 2011. Cap 15.<br />

• Berg, Tymoczko and Stryer. Biochemistry. 7ª ed. WH. Freeman, 2011. Cap 23.<br />

• Voet and Voet. Biochemistry. 4ª ed. Wiley, 2011. Cap 26.<br />

• Baynes and Dominiczak. <strong>Bioquímica</strong> Médica. 3ª ed. Elsevier, 2011. Cap 19.<br />

• GarreÜ and Grisham. Biochemistry. 4ª ed. 2009. Cap 25.<br />

Javier León Serrano

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!