24.02.2020 Visualizaciones

LIGHT! 002 | Impacto de la fotónica en el sector de la belleza

¡Convierta sus PDFs en revista en línea y aumente sus ingresos!

Optimice sus revistas en línea para SEO, use backlinks potentes y contenido multimedia para aumentar su visibilidad y ventas.

light!<br />

by secpho<br />

JUNIO 2018 | <strong>LIGHT</strong>! <strong>002</strong><br />

IMPACTO DE<br />

LA FOTÓNICA EN EL<br />

SECTOR DE LA BELLEZA<br />

ESTUDIO DE LA PIEL Y EL CABELLO<br />

TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS FOTÓNICOS<br />

PARA TRATAMIENTOS ESTÉTICOS<br />

MONITORIZACIÓN Y CONTROL DE CALIDAD


<strong>LIGHT</strong>! <strong>002</strong> | <strong>Impacto</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza<br />

©2018 secpho<br />

Edición<br />

secpho<br />

C/Milà i Fontanals, 14<br />

08012 Barc<strong>el</strong>ona<br />

Tlf: 937 833 664 - 937 830 254<br />

www.secpho.org<br />

info@secpho.org<br />

Twitter: @SECPhO<br />

Instagram: @secpho_cluster<br />

Dirección Editorial<br />

Sergio Sáez<br />

Rosa M. Sánchez<br />

Car<strong>la</strong> Barc<strong>el</strong>ó<br />

Diseño y Maquetación<br />

Car<strong>la</strong> Barc<strong>el</strong>ó<br />

Difusión<br />

Mariona Pedrós<br />

Cont<strong>en</strong>idos<br />

Michaël Haddad · L’Oréal<br />

Migu<strong>el</strong> García · secpho<br />

Beauty Cluster Barc<strong>el</strong>ona<br />

Núria Valls · Sincrotrón ALBA<br />

Lucyana Barbosa, Estitxu Fernán<strong>de</strong>z, Merce<strong>de</strong>s<br />

Cócera, G<strong>el</strong><strong>en</strong> Rodríguez · Bicosome<br />

Man<strong>el</strong> Sabés · Sincrotrón ALBA<br />

Olga López · IQAC-CSIC<br />

El<strong>en</strong>a M<strong>en</strong>én<strong>de</strong>z · Dermalumics<br />

Luz Ruiz · Pro-lite<br />

David González · Bionos Biotech<br />

Eni. Gómez, Alfonso Fernán<strong>de</strong>z · CTC<br />

Montserrat D<strong>el</strong>or · Symrise<br />

El<strong>en</strong>a Torralba, Mónica D<strong>el</strong><strong>la</strong>, Anna Rodríguez,<br />

Jessica Romero · Leitat<br />

Migu<strong>el</strong> Ares · CD6-UPC<br />

Salvador Lévaro · Oh! White<br />

Este<strong>la</strong> Baquedano, Pablo A. Postigo · IMM-CSIC<br />

Jordi Carmona · Teknics<br />

Mónica Valver<strong>de</strong> · Shoppertec<br />

2 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


Editorial<br />

La sociedad otorga cada vez más importancia a <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza, cualidad que<br />

aúna salud y bi<strong>en</strong>estar con uno mismo. España li<strong>de</strong>ra este interés, <strong>en</strong><br />

tanto que es <strong>el</strong> 4º país <strong>de</strong> <strong>la</strong> Unión Europea <strong>en</strong> consumo <strong>de</strong> productos<br />

<strong>de</strong> perfumería y cosmética, por <strong>de</strong><strong>la</strong>nte <strong>de</strong> Reino Unido, Francia o<br />

Alemania. Y es más, España también <strong>en</strong>cabeza su producción, si<strong>en</strong>do<br />

<strong>el</strong> sexto exportador mundial <strong>de</strong> productos <strong>de</strong> perfumería y cosmética.<br />

Estos datos reve<strong>la</strong>n <strong>la</strong> fortaleza <strong>de</strong> este <strong>sector</strong> español, tanto a esca<strong>la</strong><br />

nacional como mundial.<br />

Mant<strong>en</strong>er esta privilegiada posición obliga a <strong>la</strong> industria <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza<br />

a estar c<strong>la</strong>ram<strong>en</strong>te comprometida con <strong>la</strong> investigación y <strong>la</strong> innovación.<br />

Este compromiso es <strong>la</strong> única vía para satisfacer <strong>la</strong>s necesida<strong>de</strong>s <strong>de</strong> una<br />

cli<strong>en</strong>te<strong>la</strong> cada vez más exig<strong>en</strong>te con su estética y responsable con su<br />

salud. Es por <strong>el</strong>lo que <strong>la</strong> innovación se ha convertido <strong>en</strong> los últimos<br />

años <strong>en</strong> <strong>el</strong> activo más <strong>de</strong>stacado <strong>de</strong> esta industria.<br />

En este número <strong>de</strong> Light! <strong>de</strong>scubrimos cómo <strong>la</strong>s tecnologías <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz,<br />

o tecnologías <strong>fotónica</strong>s, se <strong>de</strong>spliegan para posibilitar <strong>la</strong> innovación<br />

<strong>de</strong>l <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza <strong>en</strong> sus difer<strong>en</strong>tes ámbitos. La <strong>fotónica</strong> va a ser<br />

capaz <strong>de</strong> at<strong>en</strong><strong>de</strong>r al cuidado <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo y <strong>de</strong> otras zonas <strong>de</strong>l<br />

cuerpo, caracterizando productos, midi<strong>en</strong>do resultados, optimizando<br />

procesos productivos y <strong>de</strong> análisis, e incluso imitando a <strong>la</strong> naturaleza<br />

<strong>en</strong> algunas <strong>de</strong> sus formas más b<strong>el</strong><strong>la</strong>s.<br />

Los principales expertos <strong>en</strong> <strong>fotónica</strong> <strong>de</strong>l país se han dado cita <strong>en</strong> este<br />

Light! para mostrarnos sus amplias capacida<strong>de</strong>s aplicadas a este <strong>sector</strong>.<br />

Y al evi<strong>de</strong>nciar tanto tal<strong>en</strong>to, nos damos cu<strong>en</strong>ta <strong>de</strong> que <strong>el</strong> éxito <strong>de</strong>l<br />

binomio tecnologías <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz·industria <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza no ha hecho más<br />

que empezar.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 3


Índice<br />

06<br />

10<br />

OVERVIEW<br />

L’ORÉAL: Fotónica y cosmética<br />

SECPHO: Soluciones <strong>fotónica</strong>s para <strong>el</strong><br />

<strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética<br />

44<br />

48<br />

LEITAT: La pi<strong>el</strong> y los productos tópicos <strong>en</strong><br />

<strong>el</strong> punto <strong>de</strong> mira<br />

Mapa <strong>de</strong> expertos <strong>en</strong> <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

y <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo<br />

16<br />

BEAUTY CLUSTER BARCELONA: La<br />

innovación cosmética a través <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz<br />

TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

FOTÓNICOS PARA TRATA-<br />

MIENTOS ESTÉTICOS<br />

ESTUDIO DE LA PIEL Y EL<br />

CABELLO<br />

56<br />

CD6·UPC: Técnicas <strong>de</strong> medida 3D sin<br />

contacto<br />

22<br />

SINCROTRÓN ALBA: La luz <strong>de</strong> Sincrotrón,<br />

un aliado para <strong>el</strong> progreso <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

cosmética<br />

60<br />

62<br />

OH!WHITE: B<strong>la</strong>nqueami<strong>en</strong>to <strong>de</strong>ntal LED<br />

IMM·CSIC: La <strong>fotónica</strong> atrapa <strong>el</strong> arco iris<br />

25<br />

28<br />

BICOSOME: Estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> mediante<br />

microscopía <strong>de</strong> infrarrojo<br />

DERMALUMICS: OCT, <strong>el</strong> diagnóstico a<br />

flor <strong>de</strong> pi<strong>el</strong><br />

65<br />

Mapa <strong>de</strong> expertos <strong>en</strong> técnicas y dispositivos<br />

fotónicos para tratami<strong>en</strong>tos estéticos<br />

MONITORIZACIÓN Y<br />

31<br />

34<br />

PROLITE: Así se analiza tu protector<br />

so<strong>la</strong>r<br />

BIONOS BIOTECH: ¿Cómo proteger<br />

nuestra pi<strong>el</strong> <strong>de</strong>l Sol <strong>de</strong> manera eficaz?<br />

77<br />

CONTROL DE CALIDAD<br />

TEKNICS: Bin Picking, <strong>la</strong> solución <strong>de</strong> robótica<br />

más completa <strong>en</strong> <strong>el</strong> guiado por visión<br />

38<br />

CTC: Tu cab<strong>el</strong>lo bajo <strong>la</strong> mejor lupa<br />

80<br />

SHOPPERTEC: Con eye tracking leemos<br />

tu mirada<br />

41<br />

SYMRISE: ¿Sabías que <strong>la</strong> luz visible<br />

pue<strong>de</strong> manchar tu pi<strong>el</strong>?<br />

82<br />

Mapa <strong>de</strong> expertos <strong>en</strong> monitorización y<br />

control <strong>de</strong> calidad<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 5


L’ORÉAL<br />

OVERVIEW<br />

Fotónica<br />

y cosmética<br />

Según <strong>la</strong> Comisión Europea, “<strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> es <strong>la</strong> ci<strong>en</strong>cia<br />

y <strong>la</strong> tecnología <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz. Consiste <strong>en</strong> g<strong>en</strong>erar, guiar,<br />

manipu<strong>la</strong>r, amplificar y <strong>de</strong>tectar <strong>la</strong> luz”. La ha <strong>de</strong>finido<br />

como una <strong>de</strong> <strong>la</strong>s cinco tecnologías habilitadoras c<strong>la</strong>ve<br />

<strong>de</strong>l siglo XXI (conocida <strong>en</strong> inglés como KET o Key<br />

Enabling Technology) por su pot<strong>en</strong>cial para impulsar <strong>la</strong><br />

innovación <strong>en</strong> muchos ámbitos <strong>de</strong> aplicación, sin ser<br />

<strong>la</strong> industria cosmética una excepción. De hecho, <strong>la</strong><br />

cosmética es uno <strong>de</strong> los pocos <strong>sector</strong>es industriales<br />

don<strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> es utilizada <strong>en</strong> casi todas <strong>la</strong>s etapas,<br />

ya que los productos cosméticos son usados para<br />

mejorar, corregir o alterar <strong>la</strong> apari<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> o <strong>el</strong><br />

cab<strong>el</strong>lo. Estos efectos <strong>de</strong> los productos cosméticos<br />

están re<strong>la</strong>cionados con <strong>la</strong> manera <strong>de</strong> interactuar con<br />

<strong>la</strong> luz, <strong>el</strong> objetivo es cambiar <strong>la</strong> precepción a través <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> modificación <strong>de</strong>l color, comp<strong>en</strong>sando a través <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

heterog<strong>en</strong>eidad <strong>de</strong> <strong>la</strong> superficie o llegando a añadir<br />

efectos sorpr<strong>en</strong><strong>de</strong>ntes como <strong>el</strong> brillo o <strong>el</strong> efecto per<strong>la</strong><br />

con <strong>el</strong> fin <strong>de</strong> l<strong>la</strong>mar <strong>la</strong> at<strong>en</strong>ción.<br />

En los campos <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>de</strong>rmocosmética o <strong>de</strong>l cuidado<br />

capi<strong>la</strong>r, los aparatos fotónicos que siempre han ocupado<br />

una posición c<strong>en</strong>tral son los microscopios, si<strong>en</strong>do<br />

usados <strong>en</strong> todos los <strong>la</strong>boratorios <strong>de</strong> cosmética no solo<br />

para diagnóstico, sino también para evaluar los ingredi<strong>en</strong>tes<br />

activos <strong>de</strong> los cosméticos y los productos.<br />

Más reci<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te, <strong>la</strong>s ópticas láser y no lineal también<br />

se han convertido <strong>en</strong> herrami<strong>en</strong>tas valiosas <strong>en</strong> los<br />

<strong>la</strong>boratorios <strong>de</strong> investigación avanzados. La microscopía<br />

<strong>de</strong> excitación <strong>de</strong> dos fotones, por ejemplo, se usa<br />

para <strong>de</strong>scifrar <strong>la</strong> estructura <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> e i<strong>de</strong>ntificar <strong>la</strong>s<br />

capas subc<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res, o para compr<strong>en</strong><strong>de</strong>r los mecanismos<br />

<strong>de</strong> los trastornos <strong>de</strong> <strong>la</strong> pigm<strong>en</strong>tación <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Técnicas más sofisticadas, como <strong>la</strong> espectroscopía<br />

Raman (Figura 1), son a día <strong>de</strong> hoy usadas para trazar<br />

<strong>la</strong> p<strong>en</strong>etración <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> cutánea (o su aus<strong>en</strong>cia) <strong>de</strong> ingredi<strong>en</strong>tes<br />

activos.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 7


OVERVIEW<br />

L’ORÉAL<br />

Los materiales con efectos ópticos int<strong>el</strong>ig<strong>en</strong>tes, nuevos<br />

pigm<strong>en</strong>tos o colorantes basados <strong>en</strong> química ver<strong>de</strong><br />

también son <strong>de</strong> interés no solo <strong>en</strong> <strong>el</strong> rango visible (por<br />

ejemplo, maquil<strong>la</strong>je, coloración <strong>de</strong> cab<strong>el</strong>lo...), sino también<br />

para diseñar filtros so<strong>la</strong>res más efici<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

rango UVA y UVB. Se requiere una investigación teórica<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong>ectromagnetismo y óptica cuántica para <strong>en</strong>contrar<br />

<strong>la</strong> composición correcta <strong>de</strong> dichos materiales y<br />

pre<strong>de</strong>cir sus propieda<strong>de</strong>s macroscópicas.<br />

Hoy <strong>en</strong> día, con <strong>la</strong> rapi<strong>de</strong>z <strong>de</strong> crecimi<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong>s t<strong>en</strong><strong>de</strong>ncias/modas<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> color <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, los dispositivos<br />

como los colorímetros se usan <strong>de</strong> forma rutinaria<br />

no solo <strong>en</strong> un <strong>la</strong>boratorio sino también <strong>en</strong> <strong>el</strong> punto<br />

<strong>de</strong> v<strong>en</strong>ta. Usando este tipo <strong>de</strong> escáner con algoritmos<br />

basados <strong>en</strong> leyes ópticas, <strong>la</strong> receta <strong>de</strong> una base<br />

<strong>de</strong> maquil<strong>la</strong>je pue<strong>de</strong> pre<strong>de</strong>cirse con precisión, y conseguir<br />

que se adapte totalm<strong>en</strong>te al tono <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> <strong>de</strong>l<br />

consumidor para tres niv<strong>el</strong>es difer<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> cobertura<br />

e hidratación. Este servicio permite que un cli<strong>en</strong>te obt<strong>en</strong>ga<br />

su base personalizada gracias a un disp<strong>en</strong>sador<br />

que e<strong>la</strong>borará <strong>el</strong> producto directam<strong>en</strong>te <strong>en</strong> <strong>el</strong> punto<br />

<strong>de</strong> v<strong>en</strong>ta.<br />

cab<strong>el</strong>lo es semitranspar<strong>en</strong>te y birrefring<strong>en</strong>te y cuando<br />

se daña no muestra homog<strong>en</strong>eidad microscópica. Por<br />

lo tanto, su estructura 3D <strong>de</strong>be t<strong>en</strong>erse <strong>en</strong> cu<strong>en</strong>ta para<br />

pre<strong>de</strong>cir su interacción con <strong>la</strong> luz para producir color o<br />

brillo. Cuando se tratan <strong>de</strong> analizar ciertos parámetros<br />

<strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo, como por ejemplo <strong>la</strong> medición <strong>de</strong> reflejos<br />

difusos, especu<strong>la</strong>res y <strong>de</strong> colores, <strong>el</strong> uso <strong>de</strong> un colorímetro<br />

simple no es sufici<strong>en</strong>te. Para realizar <strong>la</strong> evaluación<br />

<strong>de</strong> eficacia <strong>de</strong> los productos capi<strong>la</strong>res, <strong>de</strong>bemos<br />

confiar <strong>en</strong> <strong>la</strong> configuración experim<strong>en</strong>tal sofisticada,<br />

utilizando espectrogoniómetros para captar <strong>la</strong>s propieda<strong>de</strong>s<br />

ópticas y <strong>el</strong> estado <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo (Figura 2).<br />

Tal vez, es probable que <strong>el</strong> <strong>de</strong>safío más importante al<br />

que se <strong>en</strong>fr<strong>en</strong>tan tanto <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> como los cosméticos<br />

sea <strong>la</strong> digitalización <strong>de</strong> <strong>la</strong> apari<strong>en</strong>cia, con <strong>el</strong> aum<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s cámeras digitales móviles y <strong>la</strong> conectividad.<br />

Los smartphones son un c<strong>la</strong>ro ejemplo <strong>de</strong> este <strong>de</strong>safío,<br />

ya que a m<strong>en</strong>udo se utilizan para tomar autofotografías<br />

(s<strong>el</strong>fies) y compartir<strong>la</strong>s a través <strong>de</strong> <strong>la</strong>s re<strong>de</strong>s sociales.<br />

Hace algunos años, con <strong>la</strong> disponibilidad <strong>de</strong> algoritmos<br />

<strong>de</strong> apr<strong>en</strong>dizaje profundo <strong>de</strong> rostros <strong>en</strong> tiempo<br />

El uso <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> por parte <strong>de</strong> <strong>la</strong> industria cosmética<br />

inicialm<strong>en</strong>te concernía so<strong>la</strong>m<strong>en</strong>te a <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, y no<br />

fue hasta más tar<strong>de</strong> que se amplió a cab<strong>el</strong>lo ya que su<br />

estructura podía parecer, <strong>de</strong>s <strong>de</strong>l punto <strong>de</strong> vista óptico,<br />

un material más complejo que <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. De hecho, <strong>el</strong><br />

Figura 1: Imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> multifotón <strong>de</strong><br />

una sección histológica <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> humana,<br />

mediante espectroscopía Raman,<br />

si<strong>en</strong>do <strong>el</strong> color rojo <strong>la</strong> autofluoresc<strong>en</strong>cia<br />

y <strong>el</strong> ver<strong>de</strong>, principalm<strong>en</strong>te, <strong>la</strong><br />

segunda g<strong>en</strong>eración <strong>de</strong> armónicos<br />

<strong>de</strong>l colág<strong>en</strong>o (Imag<strong>en</strong> cedida por<br />

L’Óreal Advanced Research).


L’ORÉAL<br />

OVERVIEW<br />

real, se <strong>la</strong>nzaron con éxito <strong>la</strong>s primeras aplicaciones<br />

<strong>de</strong> “emb<strong>el</strong>lecimi<strong>en</strong>to” y espejos aum<strong>en</strong>tados, permiti<strong>en</strong>do<br />

a los consumidores evaluar <strong>el</strong> maquil<strong>la</strong>je <strong>de</strong><br />

forma virtual. Sin embargo, aún extrañamos algunas<br />

tecnologías que podrían mejorar <strong>la</strong> experi<strong>en</strong>cia <strong>de</strong>l<br />

usuario <strong>de</strong> estas aplicaciones <strong>en</strong> una pantal<strong>la</strong> móvil, y<br />

permitir saltar <strong>de</strong> una imag<strong>en</strong> fotorrealista a una física<br />

para proporcionar al usuario una experi<strong>en</strong>cia virtual lo<br />

más cercana posible a <strong>la</strong> realidad.<br />

A pesar <strong>de</strong> <strong>la</strong> disponibilidad <strong>de</strong> algoritmos para mo<strong>de</strong><strong>la</strong>r<br />

<strong>la</strong> interacción <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz con <strong>el</strong> maquil<strong>la</strong>je y <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo,<br />

como ya se m<strong>en</strong>cionó, se necesita una mejora<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> ejecución y <strong>la</strong> v<strong>el</strong>ocidad <strong>de</strong> los motores <strong>de</strong> procesami<strong>en</strong>to,<br />

especialm<strong>en</strong>te para <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo. A<strong>de</strong>más,<br />

<strong>el</strong> aum<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> int<strong>el</strong>ig<strong>en</strong>cia artificial posiblem<strong>en</strong>te<br />

permita, <strong>en</strong> unos años, que estos equipos sean capaces<br />

<strong>de</strong> “ver” como humanos e incluso <strong>de</strong> juzgar <strong>la</strong> apari<strong>en</strong>cia<br />

física <strong>de</strong> una persona. Ahora pue<strong>de</strong>n evaluar <strong>la</strong><br />

edad, <strong>el</strong> género y <strong>la</strong> etnia <strong>de</strong> un sujeto humano <strong>de</strong>terminado.<br />

Probablem<strong>en</strong>te, <strong>en</strong> <strong>el</strong> futuro, podrían llegar a<br />

<strong>en</strong>tr<strong>en</strong>ar a esta persona para mejorar su apari<strong>en</strong>cia o<br />

para proporcionarle un “índice <strong>de</strong> b<strong>el</strong>leza”.<br />

Es razonable que se necesit<strong>en</strong> mejoras <strong>en</strong> <strong>la</strong>s tecnologías<br />

integradas <strong>en</strong> los “sistemas <strong>de</strong> visión” <strong>de</strong> nuestros<br />

smartphones, como <strong>el</strong> uso <strong>de</strong> una cámara 3D, <strong>el</strong> estado<br />

<strong>de</strong> po<strong>la</strong>rización <strong>de</strong> <strong>la</strong> gestión <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz, <strong>la</strong> calibración<br />

<strong>de</strong>l s<strong>en</strong>sor y <strong>la</strong> pantal<strong>la</strong>. Tales <strong>en</strong>foques están lejos<br />

<strong>de</strong> ser alcanzados todavía. Sin embargo, parece que<br />

GAFAM (Google, Apple, Facebook, Amazon y Microsoft)<br />

se dirige <strong>en</strong> esta dirección. Por lo tanto, resulta<br />

conv<strong>en</strong>i<strong>en</strong>te que algunas empresas europeas particip<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> esta av<strong>en</strong>tura tecnológica.<br />

Para terminar, <strong>la</strong> combinación <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong>, <strong>la</strong> ci<strong>en</strong>cia<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> computación y <strong>la</strong> cosmética, conjuntam<strong>en</strong>te, <strong>de</strong>bería<br />

proporcionar a muchas personas servicios mejorados<br />

y los productos más adaptados a sus necesida<strong>de</strong>s<br />

con <strong>el</strong> fin <strong>de</strong> promover una mejora <strong>en</strong> <strong>el</strong> bi<strong>en</strong>estar<br />

y <strong>la</strong> autoestima personal <strong>en</strong> <strong>el</strong> mundo real y digital.<br />

Michaël HADDAD<br />

L’Oréal Research & Innovation<br />

Figura 2. Variación <strong>de</strong>l color<br />

<strong>de</strong> cab<strong>el</strong>lo según difer<strong>en</strong>tes<br />

iluminaciones (izquierda) y<br />

bajo distintos ángulos <strong>de</strong><br />

iluminación (<strong>de</strong>recha).<br />

(Imág<strong>en</strong>es <strong>de</strong> L’Oréal Evaluation<br />

Depart. y Marschner<br />

et al. SIGGRAFH 2003)<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 9


10 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


SECPHO<br />

OVERVIEW<br />

Soluciones <strong>fotónica</strong>s<br />

para <strong>el</strong> <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza<br />

Durante los últimos años se ha ext<strong>en</strong>dido <strong>la</strong> percepción<br />

<strong>de</strong> que <strong>la</strong> cosmética juega un pap<strong>el</strong> cada vez más<br />

trasc<strong>en</strong><strong>de</strong>nte <strong>en</strong> nuestra vida. Tal percepción no es<br />

infundada. Tradicionalm<strong>en</strong>te, <strong>la</strong> cosmética ha servido<br />

como pi<strong>la</strong>r fundam<strong>en</strong>tal <strong>de</strong> <strong>la</strong> estética, ahora, a<strong>de</strong>más,<br />

su función médica se está vi<strong>en</strong>do consolidada gracias<br />

a <strong>la</strong> investigación y <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> productos y técnicas<br />

<strong>en</strong>focadas al cuidado <strong>de</strong> nuestro cuerpo. La creci<strong>en</strong>te<br />

r<strong>el</strong>evancia <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> cosmético se pone <strong>de</strong> manifiesto<br />

no solo <strong>en</strong> <strong>el</strong> ámbito puram<strong>en</strong>te ci<strong>en</strong>tífico-técnico,<br />

sino también <strong>en</strong> <strong>el</strong> socioeconómico. Según datos <strong>de</strong><br />

Cosmetics Europe, <strong>el</strong> mercado <strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética <strong>en</strong> Europa<br />

g<strong>en</strong>eró, <strong>en</strong> 2016, más <strong>de</strong> 70 mil millones <strong>de</strong> euros<br />

<strong>en</strong> v<strong>en</strong>tas, y sust<strong>en</strong>tó al m<strong>en</strong>os 2 millones <strong>de</strong> puestos<br />

<strong>de</strong> trabajo, a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> contribuir <strong>de</strong> manera indirecta<br />

a otros ámbitos como pue<strong>de</strong>n ser <strong>la</strong> financiación <strong>de</strong><br />

proyectos <strong>de</strong> I+D.<br />

Como pasa con otras disciplinas <strong>en</strong> auge, <strong>la</strong> evolución<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética durante los últimos años ha ido<br />

estrecham<strong>en</strong>te ligada a los progresos <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong>,<br />

<strong>en</strong>tre otras ramas ci<strong>en</strong>tíficas como <strong>la</strong> biotecnología o<br />

<strong>la</strong> g<strong>en</strong>ética. En efecto, los <strong>de</strong>scubrimi<strong>en</strong>tos punteros<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> ci<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz resultan una fu<strong>en</strong>te inagotable<br />

<strong>de</strong> tecnologías aplicables a todo tipo <strong>de</strong> <strong>sector</strong>es, y <strong>en</strong><br />

particu<strong>la</strong>r a <strong>la</strong> cosmética.<br />

Es por <strong>el</strong>lo que <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética a través <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> es un área <strong>en</strong> expansión, resultando cada<br />

vez más importante <strong>en</strong> los <strong>sector</strong>es <strong>de</strong> <strong>la</strong> investigación<br />

y <strong>de</strong> <strong>la</strong> industria.<br />

El uso <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz permite, <strong>en</strong>tre muchas otras cosas, obt<strong>en</strong>er<br />

cantidad <strong>de</strong> información sobre cualquier muestra<br />

<strong>de</strong> materia física, ya sea o no biológica. En consecu<strong>en</strong>cia,<br />

resulta una herrami<strong>en</strong>ta i<strong>de</strong>al tanto para estudiar<br />

<strong>el</strong> cuerpo humano como para analizar productos cosméticos<br />

y estudiar su efectividad. Otra <strong>de</strong> <strong>la</strong>s aplicaciones<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> luz es <strong>el</strong> tratami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> materia, lo cual<br />

<strong>la</strong> hace idónea no solo para <strong>la</strong> confección <strong>de</strong> nuevos<br />

cosméticos, sino también para <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> tratami<strong>en</strong>tos<br />

<strong>de</strong> diversas partes <strong>de</strong>l cuerpo como pue<strong>de</strong>n<br />

ser <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo o los di<strong>en</strong>tes.<br />

Un bu<strong>en</strong> ejemplo <strong>de</strong> aplicación <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> <strong>en</strong> <strong>el</strong> estudio<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> es <strong>la</strong> tomografía <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>cia óptica.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 11


Se trata <strong>de</strong> una técnica no invasiva basada <strong>en</strong> infrarrojos<br />

que permite examinar <strong>en</strong> profundidad y con alta<br />

resolución <strong>la</strong>s primeras capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, resultando <strong>de</strong><br />

gran utilidad <strong>en</strong> exám<strong>en</strong>es <strong>de</strong>rmatológicos. Otra <strong>de</strong> <strong>la</strong>s<br />

técnicas aplicables al estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> es <strong>la</strong> espectroscopía<br />

con luz <strong>de</strong> sincrotrón. Al <strong>en</strong>viar luz a una<br />

muestra biológica, <strong>el</strong> espectro <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz reflejada permite<br />

<strong>de</strong>terminar <strong>la</strong> composición <strong>de</strong> esta. Usando luz <strong>de</strong><br />

sincrotrón, mucho más bril<strong>la</strong>nte que <strong>la</strong> conv<strong>en</strong>cional,<br />

se garantiza una mayor resolución <strong>en</strong> <strong>la</strong> imag<strong>en</strong> obt<strong>en</strong>ida.<br />

Mediante este tipo <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> médica se <strong>de</strong>tecta<br />

<strong>la</strong> conc<strong>en</strong>tración <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes que pue<strong>de</strong>n ser<br />

marcadores <strong>de</strong> <strong>en</strong>fermeda<strong>de</strong>s cutáneas. La luz <strong>de</strong> sincrotrón<br />

también es aplicable al análisis <strong>de</strong> productos<br />

cosméticos; concretam<strong>en</strong>te, a través <strong>de</strong> <strong>el</strong><strong>la</strong> po<strong>de</strong>mos<br />

obt<strong>en</strong>er información sobre <strong>la</strong> capacidad <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etración<br />

<strong>de</strong> los cosméticos, así como sobre sus efectos <strong>en</strong><br />

<strong>el</strong> organismo.<br />

Las propieda<strong>de</strong>s <strong>de</strong> los cosméticos también pue<strong>de</strong>n<br />

estudiarse mediante técnicas como <strong>la</strong> espectrofotometría.<br />

En efecto, muchos <strong>de</strong> los daños provocados<br />

por <strong>la</strong> luz so<strong>la</strong>r <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> son conocidos y <strong>de</strong>tectables<br />

mediante esta técnica, que i<strong>de</strong>ntifica ag<strong>en</strong>tes nocivos<br />

provocados por <strong>la</strong> radiación. Esto permite realizar un<br />

análisis <strong>de</strong> calidad <strong>de</strong> protectores so<strong>la</strong>res; <strong>la</strong> efectividad<br />

<strong>de</strong> los ingredi<strong>en</strong>tes activos queda <strong>de</strong>terminada al<br />

comparar los daños provocados <strong>en</strong> una muestra con<br />

protección y <strong>en</strong> otra que no <strong>la</strong> t<strong>en</strong>ga. Otra alternativa<br />

para <strong>de</strong>terminar <strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong> protectores es diseñar<br />

dispositivos capaces <strong>de</strong> medir, sin usar organismos<br />

aj<strong>en</strong>os, <strong>la</strong>s longitu<strong>de</strong>s <strong>de</strong> onda <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz que consigue<br />

bloquear <strong>el</strong> protector. La <strong>fotónica</strong> también permite,<br />

utilizando técnicas como <strong>la</strong> microscopía <strong>de</strong> fuerza<br />

atómica (AFM), evaluar <strong>la</strong> utilidad <strong>de</strong> cosméticos capi<strong>la</strong>res.<br />

Mediante AFM po<strong>de</strong>mos obt<strong>en</strong>er imág<strong>en</strong>es 2D y<br />

3D extremadam<strong>en</strong>te <strong>de</strong>tal<strong>la</strong>das <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo, lo cual facilita<br />

<strong>la</strong> diagnosis e i<strong>de</strong>ntificación <strong>de</strong> los efectos que los<br />

cosméticos induc<strong>en</strong> sobre este. La luz también proporciona<br />

otros tipos <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> médica, como <strong>el</strong> escaneo<br />

3D basado <strong>en</strong> <strong>la</strong> proyección <strong>de</strong> patrones <strong>de</strong> luz. Esta<br />

tecnología permite cuantificar difer<strong>en</strong>tes parámetros<br />

morfológicos y mecánicos <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> como <strong>la</strong> rugosidad,<br />

<strong>el</strong> volum<strong>en</strong>, <strong>el</strong> grado <strong>de</strong> <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to, <strong>la</strong> anisotropía,<br />

<strong>la</strong> t<strong>en</strong>sión, <strong>la</strong> firmeza o <strong>la</strong> p<strong>la</strong>sticidad. Por <strong>el</strong>lo, se trata<br />

<strong>de</strong> una técnica apropiada para medir <strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong><br />

difer<strong>en</strong>tes productos cosméticos, a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> ser aplicable<br />

a <strong>la</strong> <strong>de</strong>tección <strong>de</strong> dol<strong>en</strong>cias tan <strong>de</strong>licadas como<br />

<strong>el</strong> cáncer <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Bu<strong>en</strong> ejemplo <strong>de</strong> este tipo <strong>de</strong> técnicas es <strong>el</strong> proyecto<br />

SKIN3D, li<strong>de</strong>rado por dos socios <strong>de</strong> SECPhO. En<br />

concreto, <strong>la</strong> empresa Lipotec, <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> cosmético,<br />

co<strong>la</strong>bora con <strong>el</strong> C<strong>en</strong>tro <strong>de</strong> Desarrollo <strong>de</strong> S<strong>en</strong>sores, Instrum<strong>en</strong>tación<br />

y Sistemas <strong>de</strong> <strong>la</strong> Universidad Politécnica<br />

<strong>de</strong> Catalunya (CD6-UPC) <strong>en</strong> este proyecto coordinado<br />

por SECPhO. Su objetivo es <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> un sistema<br />

<strong>de</strong> metrología óptica sin contacto para <strong>la</strong> medida 3D<br />

12 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


<strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, basada <strong>en</strong> <strong>la</strong> proyección <strong>de</strong> patrones <strong>de</strong> luz.<br />

Con esta técnica se busca medir <strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong> los<br />

ingredi<strong>en</strong>tes activos <strong>de</strong> los productos cosméticos, y así<br />

increm<strong>en</strong>tar <strong>la</strong> competitividad <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> médico-estético.<br />

Otro <strong>de</strong> los proyectos coordinados por SECPhO <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

que se pon<strong>en</strong> <strong>en</strong> práctica <strong>la</strong>s aplicaciones <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> ámbito <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza es <strong>el</strong> proyecto SENSO-<br />

LAS. En él, <strong>el</strong> c<strong>en</strong>tro tecnológico Eurecat co<strong>la</strong>bora con<br />

<strong>la</strong> empresa Monocrom con <strong>el</strong> objetivo <strong>de</strong> <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>r<br />

un s<strong>en</strong>sor embebido <strong>en</strong> los cabezales láser <strong>de</strong> <strong>la</strong>s máquinas<br />

<strong>de</strong> <strong>de</strong>pi<strong>la</strong>ción. La función <strong>de</strong>l s<strong>en</strong>sor es recoger<br />

información a tiempo real sobre <strong>el</strong> comportami<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong>l láser, permiti<strong>en</strong>do así realizar un mant<strong>en</strong>imi<strong>en</strong>to<br />

predictivo para increm<strong>en</strong>tar <strong>la</strong> competitividad <strong>de</strong> <strong>la</strong>s<br />

empresas que, como Monocrom, fabrican este tipo <strong>de</strong><br />

maquinaria.<br />

La <strong>fotónica</strong> no es un mero espectador <strong>de</strong> los <strong>de</strong>sarrollos<br />

llevados a cabo <strong>en</strong> <strong>el</strong> ámbito <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza, puesto<br />

que a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> asistir <strong>en</strong> <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong>l cuerpo y <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

análisis <strong>de</strong> cosméticos, también aporta nuevas formas<br />

<strong>de</strong> tratami<strong>en</strong>to. Bu<strong>en</strong>a muestra <strong>de</strong> <strong>el</strong>lo son <strong>la</strong> fototerapia<br />

y <strong>la</strong> foto<strong>de</strong>pi<strong>la</strong>ción, emin<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te basadas <strong>en</strong><br />

tecnología láser. La fototerapia incluye tratami<strong>en</strong>tos<br />

con funciones reafirmantes, antiinf<strong>la</strong>matorias, estimu<strong>la</strong>ntes<br />

y reparadoras <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> ser capaz<br />

<strong>de</strong> estimu<strong>la</strong>r <strong>la</strong> circu<strong>la</strong>ción y <strong>el</strong>iminar impurezas, <strong>en</strong>tre<br />

otros. En <strong>el</strong> ámbito <strong>de</strong> <strong>la</strong> odontología estética, técnicas<br />

como <strong>la</strong> fotocatálisis (que consiste <strong>en</strong> <strong>la</strong> excitación <strong>de</strong><br />

ciertas molécu<strong>la</strong>s a través <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz) se combinan con<br />

los métodos conv<strong>en</strong>cionales <strong>de</strong> b<strong>la</strong>nqueami<strong>en</strong>to <strong>de</strong>ntal<br />

para obt<strong>en</strong>er resultados mejorados.<br />

No cabe olvidar que, si bi<strong>en</strong> <strong>la</strong>s aplicaciones médicas<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética están <strong>en</strong> pl<strong>en</strong>o auge, esta sigue mant<strong>en</strong>i<strong>en</strong>do<br />

una estrecha re<strong>la</strong>ción con <strong>la</strong> estética. En este<br />

s<strong>en</strong>tido, f<strong>en</strong>óm<strong>en</strong>os ópticos naturales y muy l<strong>la</strong>mativos<br />

como <strong>la</strong> iridisc<strong>en</strong>cia se han llegado a dominar y<br />

a reproducir <strong>de</strong> manera artificial para crear complejos<br />

pero baratos materiales que se pue<strong>de</strong>n aplicar directam<strong>en</strong>te<br />

sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> humana o <strong>la</strong>s uñas. Estos productos<br />

no solo crean un efecto estético insólito, sino que<br />

lo hac<strong>en</strong> sin <strong>la</strong> necesidad <strong>de</strong> usar tintas.<br />

A<strong>de</strong>más <strong>de</strong> todas <strong>la</strong>s aplicaciones específicas <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> cosmética, exist<strong>en</strong> otras áreas <strong>de</strong> aplicación<br />

más g<strong>en</strong>eral <strong>en</strong> <strong>el</strong> ámbito <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza, que <strong>en</strong>globan<br />

muchas otras industrias y mercados apar<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te<br />

inconexos <strong>en</strong>tre sí. Des<strong>de</strong> <strong>el</strong> punto <strong>de</strong> vista industrial,<br />

los procesos <strong>de</strong> fabricación gozan actualm<strong>en</strong>te <strong>de</strong> una<br />

extraordinaria automatización y control <strong>de</strong> calidad gracias<br />

a tecnologías como <strong>la</strong> robótica guiada por visión<br />

artificial. Por otro <strong>la</strong>do, <strong>en</strong> cuanto al marketing, ya se<br />

han <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do técnicas <strong>de</strong> monitorización <strong>de</strong> <strong>la</strong> vista<br />

basadas <strong>en</strong> infrarrojos, que permit<strong>en</strong> a los fabricantes<br />

conocer mejor los intereses <strong>de</strong>l consumidor.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 13


OVERVIEW<br />

SECPHO<br />

Así pues, todo parece indicar que <strong>la</strong>s aplicaciones <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

<strong>fotónica</strong> <strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza pres<strong>en</strong>tan incontables<br />

v<strong>en</strong>tajas, muchas <strong>de</strong> <strong>el</strong><strong>la</strong>s todavía insospechadas.<br />

Esto supone un inc<strong>en</strong>tivo para seguir investigando <strong>en</strong><br />

esta dirección, lo cual es económicam<strong>en</strong>te viable gracias<br />

al gran impacto socioeconómico <strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética.<br />

Esto hace <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> beauty un sistema retroalim<strong>en</strong>tado<br />

y, <strong>en</strong> consecu<strong>en</strong>cia, sin más obstáculos que los<br />

propios límites <strong>de</strong> <strong>la</strong> ci<strong>en</strong>cia.<br />

En estos mom<strong>en</strong>tos, <strong>el</strong> <strong>en</strong>orme pot<strong>en</strong>cial <strong>de</strong> los c<strong>en</strong>tros<br />

<strong>de</strong> conocimi<strong>en</strong>to y empresas expertas <strong>en</strong> <strong>fotónica</strong><br />

que hay <strong>en</strong> España aportan soluciones que po<strong>de</strong>mos<br />

<strong>en</strong>globar <strong>en</strong> tres ámbitos g<strong>en</strong>éricos <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

b<strong>el</strong>leza:<br />

TRL 1 - Principios básicos estudiados.<br />

TRL 2- Concepto tecnológico formu<strong>la</strong>do.<br />

TRL 3- Prueba <strong>de</strong> concepto experim<strong>en</strong>tal.<br />

TRL 4- Tecnología validada <strong>en</strong> <strong>la</strong>boratorio.<br />

TRL 5- Tecnología validada <strong>en</strong> un <strong>en</strong>torno r<strong>el</strong>evante<br />

(<strong>en</strong>torno r<strong>el</strong>evante industrial <strong>en</strong> <strong>el</strong> caso <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong>s tecnologías facilitadoras c<strong>la</strong>ve -KET-).<br />

TRL 6- Tecnología <strong>de</strong>mostrada <strong>en</strong> un <strong>en</strong>torno r<strong>el</strong>evante<br />

(<strong>en</strong>torno r<strong>el</strong>evante industrial <strong>en</strong> <strong>el</strong> caso<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s tecnologías facilitadoras c<strong>la</strong>ve -KET-).<br />

TRL 7- Demostración <strong>de</strong> prototipo <strong>en</strong> <strong>en</strong>torno<br />

operacional.<br />

01<br />

02<br />

03<br />

Estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> y <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo.<br />

Técnicas y dispositivos fotónicos para tratami<strong>en</strong>tos<br />

estéticos.<br />

Monitorización y control <strong>de</strong> calidad.<br />

TRL 8- Sistema completo y cualificado.<br />

TRL 9- Sistema real probado <strong>en</strong> un <strong>en</strong>torno operacional<br />

(fabricación competitiva <strong>en</strong> <strong>el</strong> caso <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong>s tecnologías facilitadoras c<strong>la</strong>ve -KET- o <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

<strong>de</strong> espacio).<br />

Para mostrar <strong>el</strong> grado <strong>de</strong> madurez <strong>de</strong> <strong>la</strong>s tecnologías<br />

y avances que aquí se pres<strong>en</strong>tan, se les ha asignado<br />

un valor <strong>de</strong> 0 a 9 según su TRL (Technology Readliness<br />

Lev<strong>el</strong>):<br />

En <strong>la</strong> tab<strong>la</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> página sigui<strong>en</strong>te se muestra <strong>la</strong> posición<br />

<strong>de</strong>ntro <strong>de</strong> <strong>la</strong> ca<strong>de</strong>na <strong>de</strong> valor (por niv<strong>el</strong>es <strong>de</strong> madurez<br />

o TRLs) <strong>de</strong> cada uno <strong>de</strong> los expertos, <strong>en</strong> función<br />

<strong>de</strong> sus capacida<strong>de</strong>s/tecnologías aplicables a los cuatro<br />

ámbitos citados. Se ha añadido también <strong>el</strong> indicador<br />

“S” para reflejar que se trata <strong>de</strong> un servicio.<br />

Migu<strong>el</strong> García<br />

SECPhO<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 14


SECPHO<br />

OVERVIEW<br />

ÁREA<br />

COSMÉTICA<br />

NIVEL DEMADUREZ<br />

TRL1 TRL2 TRL3 TRL4 TRL5 TRL6 TRL7 TRL8 TRL9<br />

SERVI-<br />

CIOS<br />

USC<br />

USC<br />

USC<br />

USC<br />

TECNALIA<br />

LEITAT<br />

LEITAT<br />

CEIT<br />

DERMA-<br />

ALTER<br />

ALBA<br />

DERMA-<br />

DERMA-<br />

DERMA-<br />

FICMA<br />

EURECAT<br />

CEIT<br />

IMPETUX<br />

LUMICS<br />

TECHNO-<br />

ICFO<br />

LUMICS<br />

LUMICS<br />

LUMICS<br />

EURECAT<br />

CD6 · UPC<br />

EURECAT<br />

WITEC<br />

LOGY<br />

ALBA<br />

ALBA<br />

ICFO<br />

CD6 · UPC<br />

GTF · I3A<br />

CD6 · UPC<br />

RADIANTIS<br />

ESTUDIO DE LA<br />

ICFO<br />

ICFO<br />

AINIA<br />

ÁLAVA<br />

PIEL Y EL CABELLO<br />

IMM ·<br />

TECNALIA<br />

INGENIEROS<br />

CSIC<br />

EURECAT<br />

PRO-LITE<br />

CD6 ·<br />

UPC<br />

ICFO<br />

ICFO<br />

ICFO<br />

ICFO<br />

ICFO<br />

EURECAT<br />

CEIT<br />

IRIS<br />

IO · CSIC<br />

ALTER<br />

ALBA<br />

AINIA<br />

EURECAT<br />

LEITAT<br />

EURECAT<br />

TECNALIA<br />

IK4·TEK-<br />

PHOTON-<br />

TECHNO-<br />

NIKER<br />

EURECAT<br />

FICMA<br />

TECNALIA<br />

CD6 · UPC<br />

CVC<br />

LINES<br />

LOGY<br />

CARACTERIZACIÓN<br />

ALBA<br />

LEITAT<br />

TECNALIA<br />

IRIS<br />

DE PIGMENTOS,<br />

IN2<br />

ÁLAVA<br />

MEZCLAS,<br />

INGENIEROS<br />

AROMAS Y<br />

PRO-LITE<br />

PULVERIZACIONES<br />

RADIANTIS<br />

WITEC<br />

ICFO<br />

ICFO<br />

EURECAT<br />

CD6 · UPC<br />

EURECAT<br />

LPI<br />

IK4·TEK-<br />

PROCARE-<br />

DERMA-<br />

ALTER<br />

NUEVOS<br />

DISPOSITIVOS<br />

FOTÓNICOS PARA<br />

TRATAMIENTOS DE<br />

SALUD Y ESTÉTICA<br />

IREC<br />

NIKER<br />

ICFO<br />

IMM·<br />

CSIC<br />

IREC<br />

ICFO<br />

LEITAT<br />

EURECAT<br />

IMASENIC<br />

LEITAT<br />

FICMA<br />

<strong>LIGHT</strong><br />

EURECAT<br />

LEITAT<br />

IN2<br />

GTF · I3A<br />

LEITAT<br />

IN2<br />

IN2<br />

LUMICS<br />

PRO-LITE<br />

LPI<br />

TECHNO-<br />

LOGY<br />

LEITAT<br />

IREC IREC EURECAT<br />

CD6 · UPC<br />

EURECAT<br />

EURECAT<br />

CVC<br />

PRO-LITE<br />

ALTER<br />

MONITORIZACIÓN<br />

Y CONTROL DE<br />

CALIDAD<br />

AINIA<br />

LEITAT<br />

ICFO<br />

EURECAT<br />

IMASENIC<br />

LEITAT<br />

TECNALIA<br />

LEITAT<br />

TECNALIA<br />

LEITAT<br />

TECNALIA<br />

IRIS<br />

RADIANTIS<br />

IRIS<br />

ÁLAVA<br />

INGENIEROS<br />

TECHNO-<br />

LOGY<br />

Ver <strong>de</strong>talle <strong>en</strong> mapas <strong>de</strong> expertos (páginas 48, 65 y 82).<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 19


La innovación<br />

cosmética<br />

a través <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz<br />

El <strong>sector</strong> cosmético ha estado siempre, <strong>de</strong> una forma u<br />

otra, pres<strong>en</strong>te <strong>en</strong> <strong>la</strong> historia <strong>de</strong> <strong>la</strong> humanidad. Durante<br />

los últimos años, este <strong>sector</strong> se ha caracterizado por<br />

su int<strong>en</strong>sa actividad <strong>en</strong> Investigación y Desarrollo, estando<br />

a <strong>la</strong> vanguardia con <strong>la</strong> aplicación <strong>de</strong> los últimos<br />

avances <strong>en</strong> campos como <strong>la</strong> biotecnología, <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong><br />

o <strong>la</strong> g<strong>en</strong>ética. Según datos <strong>de</strong> Ainia C<strong>en</strong>tro Tecnológico,<br />

cada año se reformu<strong>la</strong> <strong>la</strong> cuarta parte <strong>de</strong> los productos<br />

cosméticos que se fabrican y cerca <strong>de</strong> un 10%<br />

incorpora nuevos ingredi<strong>en</strong>tes y molécu<strong>la</strong>s, <strong>de</strong>mostrando<br />

así <strong>la</strong> gran actividad <strong>en</strong> innovación que realizan<br />

<strong>la</strong>s empresas <strong>de</strong>l <strong>sector</strong>. Es importante consi<strong>de</strong>rar que<br />

<strong>la</strong> innovación no solo se <strong>en</strong>cu<strong>en</strong>tra <strong>en</strong> <strong>la</strong> formu<strong>la</strong>ción<br />

<strong>de</strong> producto, sino <strong>en</strong> toda <strong>la</strong> ca<strong>de</strong>na <strong>de</strong> valor don<strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

tecnología <strong>fotónica</strong> está siempre pres<strong>en</strong>te y pue<strong>de</strong> ser<br />

una herrami<strong>en</strong>ta c<strong>la</strong>ve para innovar.<br />

En los próximos años, <strong>la</strong>s <strong>de</strong>cisiones estratégicas <strong>en</strong><br />

<strong>el</strong> <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza v<strong>en</strong>drán marcadas por <strong>la</strong>s gran<strong>de</strong>s<br />

macrot<strong>en</strong><strong>de</strong>ncias actuales que afectan <strong>de</strong> manera<br />

transversal a difer<strong>en</strong>tes <strong>sector</strong>es. Según Alimarket<br />

Tr<strong>en</strong>ds, <strong>la</strong>s t<strong>en</strong><strong>de</strong>ncias <strong>de</strong> mayor pres<strong>en</strong>cia y r<strong>el</strong>evancia<br />

<strong>en</strong> este <strong>sector</strong> son: Hiper-personalización, We Care<br />

(Conci<strong>en</strong>cia Global) y Tecnología Cotidiana. Así pues,<br />

<strong>el</strong> futuro <strong>de</strong> los cosméticos se dirige hacia productos<br />

personalizados, más naturales, y multifuncionales.<br />

Con respecto al consumidor, <strong>la</strong> exig<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> productos<br />

más innovadores, eficaces y <strong>de</strong> efecto inmediato o a<br />

corto p<strong>la</strong>zo ya es una realidad. El ser humano es cada<br />

vez más consci<strong>en</strong>te y responsable <strong>de</strong> lo que consume y<br />

solicita información sobre los productos y sus compon<strong>en</strong>tes.<br />

La principal preocupación está <strong>en</strong> conocer su<br />

proce<strong>de</strong>ncia, su proceso <strong>de</strong> fabricación y los efectos <strong>de</strong><br />

estas sustancias sobre <strong>la</strong> salud humana.<br />

A<strong>de</strong>más, hoy <strong>en</strong> día <strong>la</strong> tecnología ya forma parte <strong>de</strong><br />

nuestra vida cotidiana, si<strong>en</strong>do tecnología y b<strong>el</strong>leza un<br />

binomio con fuerza. Sus aplicaciones son casi infinitas<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> búsqueda <strong>de</strong> productos más eficaces, seguros y<br />

16 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


atractivos gracias a tecnologías como <strong>la</strong> impresión 3D,<br />

<strong>el</strong> mapping facial, <strong>la</strong> int<strong>el</strong>ig<strong>en</strong>cia artificial o los wearables.<br />

Debido a este interés <strong>en</strong> auge <strong>de</strong>l consumidor, innovadoras<br />

técnicas <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> y <strong>fotónica</strong> están si<strong>en</strong>do<br />

investigadas para dar solución a estudios que no se<br />

pue<strong>de</strong>n resolver a través <strong>de</strong> <strong>la</strong>s técnicas tradicionales.<br />

El consumidor actual está dispuesto a pagar un precio<br />

más alto por un servicio o producto hecho a medida a<br />

sus necesida<strong>de</strong>s.<br />

En <strong>el</strong> diseño <strong>de</strong> una solución personalizada, por ejemplo,<br />

es imprescindible conocer <strong>la</strong> forma <strong>de</strong>l rostro, <strong>la</strong>s<br />

imperfecciones <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, <strong>la</strong> textura y otros aspectos<br />

característicos. Obt<strong>en</strong>er esta información es posible<br />

empleando tecnologías basadas <strong>en</strong> <strong>el</strong> análisis <strong>de</strong> imág<strong>en</strong>es<br />

como <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong>. Cabe consi<strong>de</strong>rar que <strong>la</strong>s aplicaciones<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s tecnologías ópticas <strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>sector</strong> cosmético<br />

son mucho más amplias, pudiéndose dividir <strong>en</strong><br />

tres gran<strong>de</strong>s grupos: caracterización química y física,<br />

medición y tratami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> y optimización <strong>de</strong><br />

procesos <strong>de</strong> producción y calidad.<br />

Las técnicas <strong>de</strong> caracterización química y física <strong>de</strong> los<br />

compon<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> un producto (ais<strong>la</strong>dos o <strong>en</strong> tejidos<br />

biológicos) sirv<strong>en</strong> tanto para estudiar <strong>la</strong>s propieda<strong>de</strong>s<br />

<strong>de</strong>l ingredi<strong>en</strong>te cosmético, como sus efectos una vez<br />

aplicados in vivo. Una <strong>de</strong> <strong>la</strong>s gran<strong>de</strong>s v<strong>en</strong>tajas que pres<strong>en</strong>tan<br />

<strong>la</strong>s técnicas <strong>fotónica</strong>s es <strong>la</strong> realización <strong>de</strong> <strong>en</strong>sayos<br />

que no <strong>de</strong>struy<strong>en</strong> <strong>el</strong> objeto <strong>de</strong> estudio, así como <strong>el</strong><br />

análisis <strong>de</strong> tejidos <strong>de</strong> manera no invasiva.<br />

A<strong>de</strong>más, estas técnicas <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> y <strong>fotónica</strong> permit<strong>en</strong><br />

complem<strong>en</strong>tar <strong>la</strong> información obt<strong>en</strong>ida <strong>de</strong> los estudios<br />

realizados <strong>de</strong> manera tradicional, ya que g<strong>en</strong>eralm<strong>en</strong>te<br />

muestran <strong>de</strong>talles y f<strong>en</strong>óm<strong>en</strong>os ocultos a otras técnicas.<br />

Un ejemplo <strong>de</strong> <strong>el</strong>lo son los sistemas multi e hiperespectrales,<br />

<strong>de</strong>bido a que <strong>la</strong> firma espectral es única,.<br />

Estos sistemas permit<strong>en</strong> <strong>la</strong> caracterización <strong>de</strong> <strong>la</strong>s pro-<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 17


pieda<strong>de</strong>s <strong>de</strong> un material, i<strong>de</strong>ntificando <strong>la</strong> pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong><br />

contaminantes o <strong>la</strong> pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> cuerpos extraños.<br />

Por otra parte, <strong>la</strong> <strong>fotónica</strong> está si<strong>en</strong>do introducida <strong>en</strong><br />

tecnologías que mejoran <strong>la</strong> experi<strong>en</strong>cia <strong>de</strong>l consumidor<br />

y ofrec<strong>en</strong> soluciones más personalizadas. Un<br />

ejemplo <strong>de</strong> <strong>el</strong>lo son los wearables, <strong>de</strong>s<strong>de</strong> mascaril<strong>la</strong>s<br />

faciales conectadas que ofrec<strong>en</strong> soluciones personalizadas<br />

a tiempo real, hasta parches que mi<strong>de</strong>n y reportan<br />

<strong>la</strong> radiación so<strong>la</strong>r a <strong>la</strong> que se está expuesto con <strong>el</strong><br />

fin <strong>de</strong> evitar <strong>la</strong> sobreexposición y, <strong>en</strong> consecu<strong>en</strong>cia, <strong>el</strong><br />

<strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. Otro ejemplo <strong>de</strong> esta tecnología<br />

es <strong>la</strong> terapia combinada <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz roja e infrarroja<br />

<strong>de</strong>l LED. En este caso, <strong>la</strong> luz estimu<strong>la</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> <strong>de</strong><br />

forma profunda produci<strong>en</strong>do reg<strong>en</strong>eración c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r con<br />

lo que es posible mejorar los signos visibles <strong>de</strong>l <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to<br />

cutáneo.<br />

El tercer grupo estaría formado por aqu<strong>el</strong><strong>la</strong>s tecnologías<br />

<strong>de</strong> gran implem<strong>en</strong>tación <strong>en</strong> <strong>la</strong> producción <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

industria cosmética a niv<strong>el</strong> industrial, como <strong>la</strong>s técnicas<br />

<strong>de</strong> visión artificial. Estos sistemas se implem<strong>en</strong>tan<br />

con <strong>el</strong> fin <strong>de</strong> medir con exactitud los difer<strong>en</strong>tes parámetros<br />

<strong>de</strong> un objeto. En <strong>el</strong> <strong>sector</strong> sanitario este tipo <strong>de</strong><br />

controles son muy r<strong>el</strong>evantes <strong>de</strong>bido a <strong>la</strong> alta calidad<br />

que se le exige al producto acabado. Cada vez son más<br />

<strong>la</strong>s industrias cosméticas que incorporan estas tecnologías<br />

<strong>fotónica</strong>s es sus líneas <strong>de</strong> producción (<strong>en</strong> <strong>la</strong> fase<br />

<strong>de</strong> fabricación, <strong>en</strong>vasado o etiquetado), con <strong>el</strong> fin <strong>de</strong><br />

llevar un control exhaustivo <strong>de</strong> sus productos sin repercutir<br />

<strong>en</strong> los costes <strong>de</strong> producción.<br />

Des<strong>de</strong> <strong>el</strong> Beauty Cluster Barc<strong>el</strong>ona estamos conv<strong>en</strong>cidos<br />

<strong>de</strong> que <strong>el</strong> futuro <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza pasa<br />

por <strong>la</strong> incorporación <strong>de</strong> <strong>la</strong> tecnología <strong>fotónica</strong> como<br />

<strong>el</strong>em<strong>en</strong>to para hacer más competitiva a toda <strong>la</strong> ca<strong>de</strong>na<br />

<strong>de</strong> valor. En 2015 iniciamos <strong>la</strong> co<strong>la</strong>boración con<br />

SECPhO para unir a los dos <strong>sector</strong>es, y seguiremos<br />

trabajando juntos <strong>en</strong> g<strong>en</strong>erar conocimi<strong>en</strong>to compartido,<br />

impulsar proyectos <strong>de</strong> co<strong>la</strong>boración y fom<strong>en</strong>tar<br />

<strong>la</strong> transfer<strong>en</strong>cia tecnológica <strong>de</strong>s<strong>de</strong> <strong>la</strong>s universida<strong>de</strong>s<br />

y c<strong>en</strong>tros <strong>de</strong> investigación a <strong>la</strong>s empresas <strong>de</strong> nuestro<br />

<strong>sector</strong>.<br />

Beauty Cluster Barc<strong>el</strong>ona


<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 19


Estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

y <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo


PIEL Y CABELLO<br />

ALBA<br />

La luz <strong>de</strong> Sincrotrón,<br />

un aliado para <strong>el</strong> progreso<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> cosmética<br />

El Sincrotrón ALBA, <strong>la</strong> única fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón que existe <strong>en</strong> España, dispone <strong>de</strong> técnicas y equipos<br />

únicos que permit<strong>en</strong> obt<strong>en</strong>er información precisa <strong>de</strong> <strong>la</strong> estructura interna, composición y propieda<strong>de</strong>s <strong>de</strong> los<br />

productos e<strong>la</strong>borados por <strong>el</strong> <strong>sector</strong> cosmético.<br />

El Sincrotrón ALBA es una infraestructura ci<strong>en</strong>tífica visitada por más<br />

<strong>de</strong> 1600 investigadores al año y por empresas <strong>de</strong> muy diversos <strong>sector</strong>es<br />

industriales (farmacéutico, químico, biomédico, catálisis, <strong>en</strong>ergía,<br />

automovilístico, nanotecnología) con <strong>el</strong> objetivo <strong>de</strong> profundizar <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

conocimi<strong>en</strong>to <strong>de</strong> sus productos o procesos.<br />

Imag<strong>en</strong> aérea <strong>de</strong>l Sincrotrón ALBA<br />

Un sincrotrón es un ac<strong>el</strong>erador <strong>de</strong> <strong>el</strong>ectrones que produc<strong>en</strong> una luz<br />

millones <strong>de</strong> veces más int<strong>en</strong>sa que <strong>la</strong> <strong>de</strong>l Sol, <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón. Los<br />

<strong>la</strong>boratorios <strong>de</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón (l<strong>la</strong>mados líneas <strong>de</strong> luz o beamlines)<br />

aprovechan dicha luz para caracterizar y estudiar una gran diversidad<br />

<strong>de</strong> materiales y muestras. ALBA cu<strong>en</strong>ta <strong>en</strong> <strong>la</strong> actualidad con ocho<br />

líneas <strong>de</strong> luz que dispon<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong>s sigui<strong>en</strong>tes técnicas: difracción <strong>de</strong><br />

polvo, microespectroscopía <strong>de</strong> infrarrojo, microscopía <strong>de</strong> rayos X, espectroscopías<br />

<strong>de</strong> absorción y emisión <strong>de</strong> rayos X, cristalografía <strong>de</strong><br />

macromolécu<strong>la</strong>s, dispersión <strong>de</strong> rayos X a bajo y alto ángulo, fotoemisión<br />

y dispersión y absorción <strong>de</strong> resonancia.


Algunas <strong>de</strong> dichas técnicas pue<strong>de</strong>n ser <strong>de</strong> gran ayuda<br />

para <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> productos <strong>de</strong>l <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> b<strong>el</strong>leza,<br />

<strong>en</strong> concreto:<br />

01<br />

02<br />

La microespectroscopía <strong>de</strong> infrarrojo con luz <strong>de</strong><br />

sincrotrón es muy útil para estudiar <strong>la</strong> p<strong>en</strong>etración<br />

<strong>de</strong> un producto cosmético <strong>en</strong> <strong>la</strong>s difer<strong>en</strong>tes<br />

capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. Asimismo, permite estudiar los<br />

efectos bioquímicos <strong>de</strong>l producto sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> y<br />

evaluar <strong>de</strong> esta manera su efecto y su eficacia. La<br />

v<strong>en</strong>taja <strong>de</strong> utilizar luz <strong>de</strong> sincrotrón es que permite<br />

obt<strong>en</strong>er una imag<strong>en</strong> y resolución espacial no<br />

asequible con técnicas conv<strong>en</strong>cionales.<br />

El estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> estructura o estados <strong>de</strong> oxidación<br />

<strong>de</strong> los pigm<strong>en</strong>tos utilizados <strong>en</strong> los productos<br />

cosméticos para mejorar sus propieda<strong>de</strong>s finales,<br />

caracterización estructural <strong>de</strong> <strong>la</strong>s emulsiones finales<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s cremas o productos o caracterización<br />

<strong>de</strong> vesícu<strong>la</strong>s transportadoras <strong>de</strong> aceites es<strong>en</strong>ciales<br />

para aplicarlos <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

03<br />

La dispersión <strong>de</strong> rayos-X a bajo y alto ángulo, <strong>la</strong><br />

cual permite obt<strong>en</strong>er información estructural <strong>de</strong><br />

los compon<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> como <strong>el</strong> colág<strong>en</strong>o, los<br />

lípidos o <strong>el</strong> colesterol. La estructura <strong>de</strong>l colág<strong>en</strong>o,<br />

compon<strong>en</strong>te principal <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, proporciona información<br />

sobre <strong>la</strong> salud <strong>de</strong>l tejido. Cuando una<br />

pi<strong>el</strong> está dañada, <strong>la</strong> estructura <strong>de</strong>l colág<strong>en</strong>o se<br />

modifica; asimismo, cuando se aplica <strong>el</strong> producto<br />

a<strong>de</strong>cuado, su estructura se repara. Estos cambios<br />

estructurales <strong>en</strong> <strong>la</strong>s difer<strong>en</strong>tes capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> se<br />

pue<strong>de</strong>n estudiar utilizando <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón.<br />

El brillo y <strong>la</strong> int<strong>en</strong>sidad <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón ofrec<strong>en</strong> gran<strong>de</strong>s v<strong>en</strong>tajas sobre <strong>la</strong>s técnicas conv<strong>en</strong>cionales para <strong>la</strong> caracterización<br />

y estudio <strong>de</strong> una gran diversidad <strong>de</strong> muestras y procesos. Por <strong>el</strong>lo sus resultados pue<strong>de</strong>n ser c<strong>la</strong>ve para<br />

estudiar los productos cosméticos, <strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>de</strong>r sus características y evaluar su interacción o efectos sobre los tejidos como<br />

<strong>la</strong> pi<strong>el</strong> o <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo, proporcionando un conocimi<strong>en</strong>to extremadam<strong>en</strong>te valioso para su mejora e innovación.<br />

Para más información sobre <strong>el</strong> uso <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón <strong>en</strong> <strong>la</strong> cosmética, o <strong>de</strong> cómo acce<strong>de</strong>r a <strong>la</strong>s técnicas<br />

disponibles <strong>en</strong> ALBA, contactad con <strong>la</strong> oficina industrial <strong>de</strong>l Sincrotrón ALBA: industrialoffice@c<strong>el</strong>ls.es<br />

Núria Valls<br />

Industrial Office Sci<strong>en</strong>tist<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 23


BICOSOME<br />

PIEL Y CABELLO<br />

Estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> mediante<br />

microscopía <strong>de</strong> infrarrojo<br />

La luz <strong>de</strong> sincrotrón <strong>en</strong> biomedicina se aplica <strong>de</strong>s<strong>de</strong><br />

hace muchos años, aunque pue<strong>de</strong> resultar poco conocida<br />

incluso <strong>de</strong>ntro <strong>de</strong> <strong>la</strong> comunidad ci<strong>en</strong>tífica. La<br />

puesta <strong>en</strong> marcha <strong>de</strong>l sincrotrón ALBA hace ocho años<br />

ha abierto nuevas posibilida<strong>de</strong>s <strong>en</strong> este <strong>en</strong>torno, pero<br />

también <strong>en</strong> <strong>la</strong> industria farmacéutica y <strong>de</strong>rmocosmética<br />

<strong>de</strong> nuestro país. Investigadores <strong>de</strong> universida<strong>de</strong>s,<br />

c<strong>en</strong>tros <strong>de</strong> investigación y empresas realizan sus experim<strong>en</strong>tos<br />

<strong>en</strong> ALBA, don<strong>de</strong> se <strong>de</strong>dica aproximadam<strong>en</strong>te<br />

<strong>el</strong> 50% <strong>de</strong>l tiempo <strong>de</strong> uso <strong>de</strong> sus estaciones a aplicaciones<br />

biomédicas. Una parte significativa es utilizada<br />

por usuarios que analizan los efectos <strong>de</strong> nuevos tratami<strong>en</strong>tos<br />

<strong>de</strong>rmatológicos, abri<strong>en</strong>do nuevas perspectivas<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> análisis <strong>de</strong> <strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong> estos tratami<strong>en</strong>tos,<br />

ofreci<strong>en</strong>do información sobre <strong>la</strong> microestructura<br />

cutánea, <strong>la</strong> p<strong>en</strong>etración <strong>de</strong> activos <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> o sobre<br />

<strong>la</strong>s interacciones y cambios molecu<strong>la</strong>res <strong>de</strong> los compon<strong>en</strong>tes<br />

cutáneos producidos por difer<strong>en</strong>tes tratami<strong>en</strong>tos.<br />

La espectroscopia <strong>de</strong> infrarrojo (IR) es una técnica<br />

ampliam<strong>en</strong>te usada para <strong>la</strong> <strong>de</strong>tección <strong>de</strong> molécu<strong>la</strong>s y <strong>la</strong><br />

caracterización química <strong>de</strong> <strong>en</strong>tida<strong>de</strong>s más complejas,<br />

como es <strong>el</strong> tejido cutáneo, y se basa <strong>en</strong> <strong>la</strong> capacidad <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong>s molécu<strong>la</strong>s <strong>de</strong> absorber luz IR <strong>de</strong> <strong>la</strong> misma <strong>en</strong>ergía<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 25


PIEL Y CABELLO<br />

BICOSOME<br />

que <strong>la</strong> vibración <strong>de</strong> los <strong>en</strong><strong>la</strong>ces <strong>de</strong> dichas molécu<strong>la</strong>s.<br />

La masa <strong>de</strong> los átomos que conforman <strong>la</strong>s molécu<strong>la</strong>s,<br />

<strong>la</strong>s fuerzas <strong>de</strong> <strong>en</strong><strong>la</strong>ce y <strong>el</strong> modo <strong>de</strong> vibración <strong>de</strong> estos<br />

produc<strong>en</strong> un espectro IR particu<strong>la</strong>r y único para cada<br />

molécu<strong>la</strong>. En <strong>la</strong> microespectroscopía <strong>de</strong> IR, <strong>la</strong> luz IR<br />

se focaliza <strong>en</strong> áreas muy pequeñas con <strong>el</strong> fin <strong>de</strong> obt<strong>en</strong>er<br />

espectros <strong>de</strong> dichas áreas que permit<strong>en</strong> configurar<br />

imág<strong>en</strong>es <strong>de</strong> <strong>la</strong> distribución espacial <strong>de</strong> los distintos<br />

compuestos pres<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> <strong>la</strong>s muestras. La luz sincrotrón<br />

es hasta tres ór<strong>de</strong>nes <strong>de</strong> magnitud más bril<strong>la</strong>nte<br />

que <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> los instrum<strong>en</strong>tos conv<strong>en</strong>cionales, si<strong>en</strong>do<br />

<strong>la</strong> resolución <strong>de</strong> <strong>la</strong>s imág<strong>en</strong>es obt<strong>en</strong>idas muy superior<br />

a <strong>la</strong> conseguida utilizando equipos conv<strong>en</strong>cionales <strong>de</strong><br />

IR. Se pue<strong>de</strong> obt<strong>en</strong>er información estructural <strong>de</strong> tejidos<br />

biológicos, ya que conti<strong>en</strong><strong>en</strong> molécu<strong>la</strong>s o grupos<br />

funcionales que pres<strong>en</strong>tan una serie <strong>de</strong> bandas <strong>de</strong> absorción<br />

<strong>de</strong> luz IR características. Por ejemplo, se pue<strong>de</strong><br />

obt<strong>en</strong>er información sobre <strong>el</strong> niv<strong>el</strong> <strong>de</strong> saturación <strong>de</strong><br />

los lípidos al distinguir <strong>la</strong> vibración <strong>de</strong>l C=C, <strong>de</strong>l CH2 y<br />

<strong>el</strong> CH3; <strong>en</strong><strong>la</strong>ces amida pres<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> <strong>la</strong> estructura secundaria<br />

<strong>de</strong> proteínas; <strong>la</strong> estructura <strong>de</strong> bicapas lipídicas,<br />

<strong>el</strong> ADN o carbohidratos <strong>en</strong> célu<strong>la</strong>s (Figura 1A).<br />

CARACTERIZACIÓN DE LOS LÍPIDOS<br />

DEL ESTRATO CÓRNEO<br />

El estrato córneo (EC) es <strong>la</strong> capa más superficial <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

pi<strong>el</strong> cuya función es actuar como barrera <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. El<br />

EC, que pres<strong>en</strong>ta una estructura y composición peculiar,<br />

está compuesto por célu<strong>la</strong>s muertas (corneocitos)<br />

y una mezc<strong>la</strong> <strong>de</strong> ceramidas, colesterol y ácidos grasos,<br />

<strong>en</strong>tre otras molécu<strong>la</strong>s, que se organizan formando bicapas<br />

lipídicas alre<strong>de</strong>dor <strong>de</strong> los corneocitos. Algunas<br />

<strong>en</strong>fermeda<strong>de</strong>s cutáneas se reflejan <strong>en</strong> cambios producidos<br />

tanto <strong>en</strong> <strong>la</strong> composición como <strong>en</strong> <strong>la</strong> organización<br />

<strong>de</strong>l EC.<br />

La microespectroscopia <strong>de</strong> IR nos permite conocer <strong>la</strong><br />

distribución y <strong>el</strong> estado físico <strong>de</strong> los lípidos <strong>de</strong>l EC. La<br />

Figura 1A muestra un espectro <strong>de</strong> IR don<strong>de</strong> se indican<br />

<strong>la</strong>s bandas características <strong>de</strong> <strong>en</strong><strong>la</strong>ces molecu<strong>la</strong>res pres<strong>en</strong>tes<br />

<strong>en</strong> los tejidos; <strong>en</strong> <strong>la</strong> Figura 1B se muestra una<br />

imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> sobre <strong>la</strong> que se han tomado espectros<br />

<strong>de</strong> IR <strong>en</strong> difer<strong>en</strong>tes puntos. Estos datos se analizan<br />

sigui<strong>en</strong>do <strong>la</strong> hu<strong>el</strong><strong>la</strong> química <strong>de</strong> los lípidos que es <strong>la</strong> vibración<br />

<strong>de</strong> estirami<strong>en</strong>to <strong>de</strong>l grupo CH2 <strong>de</strong> <strong>la</strong>s ca<strong>de</strong>nas<br />

A. Espectro <strong>de</strong> IR don<strong>de</strong> se indican <strong>la</strong>s bandas características<br />

<strong>de</strong> <strong>en</strong><strong>la</strong>ces molecu<strong>la</strong>res pres<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. La línea roja<br />

correspon<strong>de</strong> a <strong>la</strong> vibración principal asociada a los <strong>en</strong><strong>la</strong>ces<br />

químicos <strong>de</strong> <strong>la</strong>s molécu<strong>la</strong>s lipídicas.<br />

B. Imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> con un mapa químico coloreado superpuesto<br />

que indica mayor (rojo) y m<strong>en</strong>or (azul) pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong><br />

lípidos, según <strong>la</strong> esca<strong>la</strong> coloreada inferior. El asterisco muestra<br />

<strong>la</strong> zona dón<strong>de</strong> se toma <strong>el</strong> espectro <strong>de</strong> IR (A).<br />

26 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


alquílicas. Así se construye un mapa químico <strong>de</strong>l área<br />

estudiada que nos indica mayor (color rojo) o m<strong>en</strong>or<br />

(color azul) pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> lípidos. Vemos que los lípidos<br />

se conc<strong>en</strong>tran <strong>en</strong> <strong>la</strong>s capas más superficiales <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

pi<strong>el</strong> (EC y epi<strong>de</strong>rmis). Esta banda característica <strong>de</strong> los<br />

lípidos aparece a una longitud <strong>de</strong> onda <strong>de</strong> 2849-2950<br />

cm-1, lo que indica que estos lípidos se <strong>en</strong>cu<strong>en</strong>tran<br />

<strong>en</strong> estado g<strong>el</strong>, hecho que explica <strong>la</strong> pot<strong>en</strong>te función<br />

barrera <strong>de</strong>l EC.<br />

Imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> tratada con vehículos <strong>de</strong> <strong>la</strong> p<strong>la</strong>taforma<br />

Bicosome utilizando lípidos <strong>de</strong>uterados. El mapa químico<br />

coloreado superpuesto indica mayor (rojo) y m<strong>en</strong>or (azul)<br />

pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> <strong>la</strong> vibración <strong>de</strong>l <strong>en</strong><strong>la</strong>ce CD2. Para facilitar <strong>la</strong> visualización<br />

se marca <strong>la</strong> separación <strong>de</strong>l EC y <strong>la</strong> epi<strong>de</strong>rmis con<br />

una línea b<strong>la</strong>nca discontinua. La barra repres<strong>en</strong>ta 50 μm.<br />

PENETRACIÓN DE ACTIVOS<br />

A TRAVÉS DE LA PIEL<br />

Bicosome ha <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do vehículos lipídicos que<br />

transportan principios activos hasta <strong>la</strong>s distintas capas<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> don<strong>de</strong> <strong>de</strong>b<strong>en</strong> realizar su actividad. Estos<br />

vehículos lipídicos interaccionan con los lípidos <strong>de</strong>l<br />

EC, aum<strong>en</strong>tando <strong>la</strong> p<strong>en</strong>etración <strong>de</strong> los activos hacia<br />

<strong>la</strong>s distintas capas cutáneas fr<strong>en</strong>te a <strong>la</strong> p<strong>en</strong>etración <strong>de</strong><br />

los activos solos. En este ejemplo los vehículos lipídicos<br />

se prepararon utilizando lípidos <strong>de</strong>uterados para<br />

difer<strong>en</strong>ciar <strong>la</strong> señal <strong>de</strong> estos (<strong>en</strong><strong>la</strong>ces Carbono-Deuterio,<br />

C-D) fr<strong>en</strong>te a los lípidos cutáneos (<strong>en</strong><strong>la</strong>ces Carbono-Hidróg<strong>en</strong>o,<br />

C-H) y estudiar <strong>la</strong> distribución <strong>de</strong>l<br />

sistema <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. En <strong>la</strong> sigui<strong>en</strong>te Figura 2 se observa <strong>la</strong><br />

distribución <strong>de</strong> los grupos CD2 incluidos <strong>en</strong> <strong>el</strong> vehículo,<br />

que p<strong>en</strong>etra a través <strong>de</strong>l EC y se distribuye por <strong>la</strong> epi<strong>de</strong>rmis<br />

(Epi). Esto indica que <strong>el</strong> vehículo diseñado para<br />

transportar posibles fármacos o principios activos a <strong>la</strong><br />

pi<strong>el</strong> es capaz <strong>de</strong> atravesar <strong>el</strong> estrato córneo y, por lo<br />

tanto, cumple su propósito.<br />

Lucyana Barbosa-Barros, Estitxu Fernán<strong>de</strong>z,<br />

Merce<strong>de</strong>s Cócera y G<strong>el</strong><strong>en</strong> Rodríguez<br />

Bicosome, S.L<br />

Man<strong>el</strong> Sabés<br />

UAB y co<strong>la</strong>borador ci<strong>en</strong>tífico <strong>de</strong>l Sincrotrón Alba<br />

Olga López<br />

IQAC, CSIC<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 27


PIEL Y CABELLO<br />

DERMALUMICS<br />

OCT,<br />

<strong>el</strong> diagnóstico<br />

a flor <strong>de</strong> pi<strong>el</strong><br />

La Tomografía <strong>de</strong> Coher<strong>en</strong>cia Óptica (OCT <strong>en</strong> sus sig<strong>la</strong>s<br />

<strong>en</strong> inglés) es una técnica <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> no invasiva,<br />

basada <strong>en</strong> luz infrarroja, que permite evaluar efici<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te<br />

una sección transversal <strong>de</strong> tejido. La técnica<br />

cu<strong>en</strong>ta con una alta resolución (alre<strong>de</strong>dor <strong>de</strong> 10-15<br />

micras) y una p<strong>en</strong>etración <strong>de</strong> <strong>en</strong>tre 1-2 mm, por lo que<br />

aplicada a <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, por ejemplo, permite ver <strong>en</strong> profundidad<br />

sus primeras capas (estrato corneo, epi<strong>de</strong>rmis,<br />

<strong>de</strong>rmis papi<strong>la</strong>r).<br />

DermaLumics trabaja <strong>de</strong>s<strong>de</strong> hace<br />

años <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>ndo tecnología que<br />

perfeccione <strong>la</strong> técnica OCT, dadas<br />

<strong>la</strong>s amplias v<strong>en</strong>tajas que ofrece esta<br />

solución fr<strong>en</strong>te a otras técnicas conv<strong>en</strong>cionales.<br />

Imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> una sección transversal <strong>de</strong><br />

pi<strong>el</strong> obt<strong>en</strong>ida mediante <strong>la</strong> técnica OCT


DERMALUMICS<br />

PIEL Y CABELLO<br />

Tomografía <strong>de</strong> Coher<strong>en</strong>cia Óptica,<br />

<strong>la</strong> solución <strong>de</strong>rmoestética que permite<br />

ver <strong>el</strong> interior <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

Sus v<strong>en</strong>tajas son:<br />

01<br />

02<br />

Ver <strong>en</strong> tiempo real y <strong>en</strong> profundidad <strong>el</strong> tejido,<br />

sin necesidad <strong>de</strong> extraer muestras <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

mediante biopsia, lo que evita cirugías y molestias<br />

al paci<strong>en</strong>te.<br />

La técnica OCT es posible <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>r<strong>la</strong> mediante<br />

óptica integrada, reduci<strong>en</strong>do <strong>el</strong> tamaño<br />

<strong>de</strong> los sistemas <strong>de</strong> tomografía <strong>de</strong><br />

coher<strong>en</strong>cia óptica a un pequeño chip, así<br />

como también permite <strong>la</strong> combinación con<br />

otras técnicas y disponer así <strong>de</strong> tres modalida<strong>de</strong>s<br />

<strong>de</strong> imag<strong>en</strong> fundam<strong>en</strong>tales para todo<br />

diagnóstico: imag<strong>en</strong> clínica, <strong>de</strong>rmatoscopía<br />

digital y tomografía <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>cia óptica<br />

(OCT). La combinación <strong>de</strong> <strong>el</strong><strong>la</strong>s refuerza <strong>el</strong><br />

diagnóstico no invasivo <strong>de</strong> patologías cutáneas,<br />

y <strong>la</strong> monitorización y comprobación <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong> tratami<strong>en</strong>tos <strong>de</strong>rmocosméticos,<br />

permiti<strong>en</strong>do lograr un flujo <strong>de</strong> trabajo<br />

mejorado, con información sofisticada y una<br />

mayor precisión <strong>en</strong> <strong>el</strong> diagnóstico.<br />

Los principales usos <strong>de</strong> OCT ci<strong>en</strong>tíficam<strong>en</strong>te probados<br />

<strong>de</strong>ntro <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>de</strong>rmoestética versan sobre <strong>la</strong> evaluación<br />

<strong>de</strong> cicatrices y manchas vascu<strong>la</strong>res; monitorización <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> recuperación <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> tras tratami<strong>en</strong>tos láser; medición<br />

<strong>de</strong>l <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to normal <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, <strong>el</strong> foto<strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to<br />

y <strong>el</strong> daño producido por <strong>la</strong> luz, así como <strong>el</strong><br />

colág<strong>en</strong>o subyac<strong>en</strong>te asociado y <strong>la</strong> respuesta <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

a <strong>la</strong>s terapias y tratami<strong>en</strong>tos basados <strong>en</strong> compuestos<br />

farmacéuticos, cosméticos o medicinales.<br />

DermaLumics es una empresa comprometida con <strong>la</strong><br />

transformación <strong>de</strong> <strong>la</strong> ci<strong>en</strong>cia y <strong>la</strong> tecnología <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz <strong>en</strong><br />

productos innovadores y <strong>de</strong> alta calidad que mejor<strong>en</strong><br />

los estándares <strong>de</strong> vida <strong>en</strong> todo <strong>el</strong> mundo.<br />

El<strong>en</strong>a M<strong>en</strong>én<strong>de</strong>z<br />

Product Specialist<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 29


Specialized<br />

scre<strong>en</strong>ing services<br />

DETECCIÓN BIO-ÓPTICA<br />

Detección cuantitativa <strong>de</strong> biomolécu<strong>la</strong>s,<br />

realizada <strong>de</strong> manera rápida y fiable<br />

más info <strong>en</strong><br />

www.biod.es<br />

910059183<br />

info@biod.es


Así se analiza tu protector so<strong>la</strong>r<br />

Cálculo <strong>de</strong> factor <strong>de</strong> protección so<strong>la</strong>r <strong>en</strong> cremas<br />

Las características <strong>de</strong> <strong>la</strong>s cremas so<strong>la</strong>res han tomado<br />

una gran importancia <strong>en</strong> los últimos años como resultado<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> preocupación, <strong>en</strong> términos <strong>de</strong> salud, por <strong>la</strong><br />

exposición excesiva a <strong>la</strong> luz <strong>de</strong>l sol. Los fabricantes <strong>de</strong><br />

cremas so<strong>la</strong>res se han <strong>en</strong>focado <strong>en</strong> <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>r formu<strong>la</strong>ciones<br />

nuevas y mejoradas para suministrar los altos<br />

niv<strong>el</strong>es necesarios <strong>de</strong> protección y foto-estabilidad.<br />

Originalm<strong>en</strong>te se utilizaban voluntarios humanos para<br />

comprobar estas características. Se trataba <strong>de</strong> los l<strong>la</strong>mados<br />

‘test in-vivo’ <strong>en</strong>vu<strong>el</strong>tos <strong>en</strong> <strong>la</strong> <strong>de</strong>terminación <strong>de</strong>l<br />

factor <strong>de</strong> protección so<strong>la</strong>r (SPF <strong>en</strong> su acrónimo inglés<br />

So<strong>la</strong>r Protection Factor). Este factor estaba basado<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> retraso <strong>de</strong>l eritema (quemadura so<strong>la</strong>r) <strong>en</strong> pi<strong>el</strong>es<br />

protegidas, fr<strong>en</strong>te a <strong>la</strong>s que no ti<strong>en</strong><strong>en</strong> protección.<br />

Para suplem<strong>en</strong>tarlo, a principios <strong>de</strong> los años nov<strong>en</strong>ta,<br />

se <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>ron ‘test in-vitro’ basados <strong>en</strong> <strong>la</strong> medida <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> absorbancia espectral <strong>de</strong> <strong>la</strong>s cremas so<strong>la</strong>res aplicadas<br />

a un material transpar<strong>en</strong>te; originalm<strong>en</strong>te se utilizaba<br />

cinta Transpore, y más reci<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te un metacri<strong>la</strong>to<br />

que imita <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> humana, <strong>el</strong> <strong>de</strong>nominado PMMA.<br />

El SPF solo <strong>de</strong>fine <strong>la</strong> protección que <strong>la</strong> crema so<strong>la</strong>r<br />

ofrece <strong>en</strong> <strong>la</strong> parte UVB <strong>de</strong>l espectro (290-320nm), y no<br />

lo hace <strong>en</strong> <strong>la</strong> banda <strong>de</strong> UVA (320-400nm). En <strong>la</strong> actualidad,<br />

se acepta que <strong>la</strong> radiación a <strong>la</strong>rgo p<strong>la</strong>zo <strong>en</strong> ambas<br />

bandas (UVA y UVB) pue<strong>de</strong> pot<strong>en</strong>cialm<strong>en</strong>te causar<br />

daños; por lo que, c<strong>la</strong>ram<strong>en</strong>te, se requiere un método<br />

para medir <strong>la</strong> protección ofrecida por <strong>la</strong>s cremas so<strong>la</strong>res<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong>s dos bandas citadas <strong>de</strong>l espectro.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 31


PIEL Y CABELLO<br />

PRO-LITE<br />

Se han <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do diversas métricas para indicar <strong>el</strong><br />

grado <strong>de</strong> protección <strong>de</strong> banda ancha ofrecida por una<br />

crema so<strong>la</strong>r. La longitud <strong>de</strong> onda crítica es <strong>la</strong> longitud<br />

<strong>de</strong> onda más corta a <strong>la</strong> que <strong>la</strong> crema so<strong>la</strong>r absorbe <strong>el</strong><br />

90% <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>en</strong>ergía so<strong>la</strong>r. Si <strong>la</strong> longitud <strong>de</strong> onda crítica<br />

es 370nm o mayor, <strong>la</strong> formu<strong>la</strong>ción se pue<strong>de</strong> <strong>de</strong>scribir<br />

como que ti<strong>en</strong>e protección espectral ancha. En <strong>el</strong><br />

Reino Unido, <strong>el</strong> profesor Boots <strong>de</strong>sarrolló su sistema<br />

Star Rating que puntúa con estr<strong>el</strong><strong>la</strong>s, <strong>de</strong> una a cinco,<br />

<strong>de</strong>p<strong>en</strong>di<strong>en</strong>do <strong>de</strong> <strong>la</strong> proporción <strong>de</strong> absorbancia <strong>de</strong><br />

UVA fr<strong>en</strong>te a UVB. Cuanto mayor es <strong>la</strong> proporción,<br />

más estr<strong>el</strong><strong>la</strong>s consigue. En <strong>el</strong> resto <strong>de</strong>l mundo, los investigadores<br />

han <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do un método in-vivo para<br />

protección UVA basado <strong>en</strong> <strong>el</strong> oscurecimi<strong>en</strong>to perman<strong>en</strong>te<br />

<strong>de</strong>l pigm<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> observable (PPD).<br />

En 2007, <strong>la</strong> Asociación Europea <strong>de</strong> <strong>la</strong> Industria Cosmética<br />

(COLIPA) publicó su nuevo método <strong>de</strong> test <strong>de</strong>l<br />

factor <strong>de</strong> protección so<strong>la</strong>r UVA (UVAPF) que <strong>de</strong>fine<br />

un test in-vitro basado <strong>en</strong> <strong>la</strong> medida <strong>de</strong> transmitancia<br />

espectral esca<strong>la</strong>da al espectro <strong>de</strong> acción PPD. Este<br />

método es es<strong>en</strong>cialm<strong>en</strong>te <strong>el</strong> mismo que se utilizaba<br />

para realizar test SPF in-vitro, pero con algunas difer<strong>en</strong>cias<br />

importantes: primera, que <strong>la</strong> crema so<strong>la</strong>r <strong>de</strong>be<br />

mant<strong>en</strong>er su protección <strong>de</strong>spués <strong>de</strong> exponerse a <strong>la</strong><br />

luz <strong>de</strong>l sol. La foto-estabilidad <strong>de</strong> <strong>la</strong> fórmu<strong>la</strong> se <strong>de</strong>termina<br />

midi<strong>en</strong>do <strong>la</strong> absorbancia antes y <strong>de</strong>spués <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> exposición a un simu<strong>la</strong>dor so<strong>la</strong>r. Segundo, que <strong>el</strong><br />

espectro so<strong>la</strong>r utilizado <strong>en</strong> los cálculos es para PPD<br />

más que para eritema. Tercero, COLIPA requiere que<br />

<strong>el</strong> espectrofotómetro utilizado para <strong>el</strong> test <strong>de</strong>be t<strong>en</strong>er<br />

un alto grado <strong>de</strong> s<strong>en</strong>sibilidad para reportar <strong>el</strong> ratio <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> absorbancia UVA a UVB y conseguir formu<strong>la</strong>ciones<br />

con niv<strong>el</strong>es <strong>de</strong> protección más altos. La s<strong>en</strong>sibilidad<br />

requerida <strong>en</strong> <strong>el</strong> método COLIPA es 2.2 <strong>en</strong> todas <strong>la</strong>s<br />

longitu<strong>de</strong>s <strong>de</strong> onda <strong>en</strong> <strong>la</strong> banda 280-400nm.<br />

La compañía Labsphere <strong>de</strong>sarrolló su analizador <strong>de</strong><br />

cremas so<strong>la</strong>res original – <strong>el</strong> UV-1000S – a mediados<br />

<strong>de</strong> los nov<strong>en</strong>ta, para suministrar a los formu<strong>la</strong>dores<br />

<strong>de</strong> cremas so<strong>la</strong>res una herrami<strong>en</strong>ta útil que les ayudara<br />

a <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>r nuevas fórmu<strong>la</strong>s más rápidam<strong>en</strong>te y<br />

a un coste reducido. En 2008, Labsphere pres<strong>en</strong>tó <strong>el</strong><br />

UV-2000S, que se diseñó para cumplir con todos los<br />

requerimi<strong>en</strong>tos actuales y propuestos <strong>en</strong> <strong>la</strong> industria,<br />

incluy<strong>en</strong>do <strong>el</strong> método COLIPA 2007 UVAPF, <strong>la</strong> actualización<br />

al sistema <strong>de</strong> rating Boots Star <strong>de</strong> 2008, así<br />

como al protocolo FDA propuesto <strong>en</strong> Estados Unidos.<br />

El UV-2000S ti<strong>en</strong>e una s<strong>en</strong>sibilidad <strong>de</strong> absorción mínima<br />

especificada <strong>de</strong> 2.7, y es <strong>el</strong> único instrum<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong> uso s<strong>en</strong>cillo que satisface los requerimi<strong>en</strong>tos <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

guía COLIPA.<br />

Labsphere está repres<strong>en</strong>tada <strong>en</strong> exclusiva <strong>en</strong> España<br />

por <strong>la</strong> compañía Pro-Lite Technology Iberia, que es<br />

una empresa localizada <strong>en</strong> Barc<strong>el</strong>ona, y que se <strong>de</strong>dica a<br />

<strong>la</strong> distribución y servicio pre- y post-v<strong>en</strong>ta <strong>de</strong> equipos<br />

re<strong>la</strong>cionados con <strong>la</strong> luz. Contamos con experi<strong>en</strong>cia <strong>de</strong><br />

más <strong>de</strong> 25 años <strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>sector</strong> y disponemos <strong>de</strong> Laboratorios<br />

<strong>de</strong> Calibración propios <strong>en</strong> UK y Alemania.<br />

Luz Ruiz<br />

Directora G<strong>en</strong>eral<br />

Pro-Lite Technology Iberia<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 32


EQUIPO PARA MEDIDA<br />

DE CREMAS SOLARES UV-2000S<br />

Cálculo automático <strong>de</strong> SPF, ratio UVA a UVB,<br />

longitud <strong>de</strong> onda crítica, método <strong>de</strong> test FDA<br />

2011, método COLIPA, Boots Star rating.<br />

Luz Ruiz<br />

C/ Fluvià 97 2º 2ª<br />

08019 Barc<strong>el</strong>ona<br />

(+34) 935 991 937<br />

600886312<br />

luz.ruiz@pro-lite.es<br />

info@pro-lite.es<br />

Medida repetitiva <strong>de</strong> muestras <strong>en</strong> m<strong>en</strong>os <strong>de</strong><br />

5 segundos.<br />

Captura seis bandas espectrales r<strong>el</strong>evantes.<br />

Sistema fácil y preciso <strong>de</strong> posicionami<strong>en</strong>to <strong>de</strong><br />

muestras para pre- y post-irradiación.


APARTADO<br />

EMPRESA<br />

¿Cómo proteger nuestra pi<strong>el</strong><br />

<strong>de</strong>l Sol <strong>de</strong> manera eficaz?<br />

La radiación so<strong>la</strong>r es <strong>el</strong> conjunto <strong>de</strong> radiaciones <strong>el</strong>ectromagnéticas<br />

emitidas por <strong>el</strong> Sol. Está ampliam<strong>en</strong>te <strong>de</strong>mostrado<br />

que <strong>la</strong> exposición exagerada a <strong>la</strong> radiación so<strong>la</strong>r<br />

pue<strong>de</strong> ser perjudicial para <strong>la</strong> salud. Esto está agravado por<br />

<strong>el</strong> aum<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> expectativa <strong>de</strong> vida humana, que está<br />

llevando a toda <strong>la</strong> pob<strong>la</strong>ción mundial a permanecer más<br />

tiempo expuesto a <strong>la</strong>s radiaciones so<strong>la</strong>res, lo que aum<strong>en</strong>ta<br />

<strong>el</strong> riesgo <strong>de</strong> <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>r cáncer <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Aproximadam<strong>en</strong>te, <strong>el</strong> 6 % <strong>de</strong>l espectro so<strong>la</strong>r es radiación<br />

ultravioleta (100 – 400 nm), <strong>el</strong> 52 % es radiación<br />

visible (400 – 760 nm) y <strong>el</strong> restante 42 %<br />

es radiación infrarroja (760 nm – 106 nm).<br />

Estas proporciones resaltan <strong>la</strong> importancia<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> luz infrarroja y <strong>la</strong> luz visible <strong>de</strong> alta<br />

<strong>en</strong>ergía (HEV), a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> <strong>la</strong> radiación<br />

UV, como inductoras <strong>de</strong> daño patológico<br />

y <strong>de</strong>rmatológico.<br />

La radiación UV es <strong>la</strong> parte <strong>de</strong>l espectro<br />

<strong>el</strong>ectromagnético correspondi<strong>en</strong>te a <strong>la</strong>s<br />

longitu<strong>de</strong>s <strong>de</strong> onda <strong>en</strong>tre 100 y 400nm,<br />

más cortas que <strong>la</strong> radiación visible y,<br />

por tanto, invisibles para <strong>el</strong> ojo humano.


BIONOS BIOTECH<br />

PIEL Y CABELLO<br />

Estas longitu<strong>de</strong>s <strong>de</strong> onda se c<strong>la</strong>sifican <strong>en</strong> UVA (320-<br />

400nm), UVB (290-320 nm) y UVC (100–290 nm). Se<br />

ha <strong>de</strong>mostrado profundam<strong>en</strong>te que <strong>la</strong> exposición a <strong>la</strong><br />

luz UV causa un gran número <strong>de</strong> efectos perjudiciales<br />

incluy<strong>en</strong>do foto<strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to, fotoinmunosupresión<br />

y daño al DNA, lo cual pue<strong>de</strong> dar lugar al <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong><br />

cáncer <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Mi<strong>en</strong>tras que <strong>la</strong> radiación UVB es absorbida por <strong>la</strong><br />

capa <strong>de</strong> ozono y no alcanza <strong>la</strong> superficie terrestre,<br />

UVA y UVB están implicados <strong>en</strong> carcinogénesis, aunque<br />

sus métodos <strong>de</strong> acción son distintos. Ambos tipos<br />

<strong>de</strong> radiación son capaces <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etrar <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> a distintas<br />

profundida<strong>de</strong>s y, por lo tanto, afectan difer<strong>en</strong>tes<br />

tipos c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res <strong>en</strong> <strong>la</strong> epi<strong>de</strong>rmis y <strong>la</strong> <strong>de</strong>rmis. La radiación<br />

UVB es principalm<strong>en</strong>te absorbida por los compon<strong>en</strong>tes<br />

epidérmicos como <strong>la</strong>s proteínas y <strong>el</strong> ácido<br />

<strong>de</strong>soxirribonucleico (ADN), mi<strong>en</strong>tras que <strong>la</strong> radiación<br />

UVA p<strong>en</strong>etra más profundam<strong>en</strong>te <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> y alcanza<br />

<strong>la</strong> parte baja <strong>de</strong> <strong>la</strong> epi<strong>de</strong>rmis, así como los fibrob<strong>la</strong>stos<br />

dérmicos.<br />

Por lo que correspon<strong>de</strong> a <strong>la</strong> radiación infrarroja (IR),<br />

se ha docum<strong>en</strong>tado que <strong>el</strong> infrarrojo cercano (IR-A),<br />

correspondi<strong>en</strong>te a longitu<strong>de</strong>s <strong>de</strong> onda <strong>en</strong>tre 760 y<br />

1.440 nm, es un importante contribuy<strong>en</strong>te al foto<strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to<br />

y al daño cutáneo, ya que p<strong>en</strong>etra con<br />

mayor profundidad que <strong>la</strong> luz UV, alterando <strong>la</strong> matriz<br />

extrac<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r dérmica por sobreexpresión <strong>de</strong> <strong>la</strong> metaloproteinasa<br />

<strong>de</strong> matriz 1 (MMP1) y metaloproteinasa <strong>de</strong><br />

matriz 9 (MMP9), causando una mayor <strong>de</strong>gradación<br />

<strong>de</strong>l procolág<strong>en</strong>o I. Asimismo, se ha <strong>de</strong>mostrado que <strong>la</strong><br />

radiación infrarroja es capaz <strong>de</strong> aum<strong>en</strong>tar <strong>la</strong> producción<br />

<strong>de</strong> especies reactivas <strong>de</strong> oxíg<strong>en</strong>o (ROS), provocando<br />

un mayor estrés oxidativo <strong>en</strong> <strong>el</strong> interior c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r.<br />

Por último, <strong>la</strong> luz azul o luz visible <strong>de</strong> alta <strong>en</strong>ergía<br />

(HEV) se refiere a <strong>la</strong> parte <strong>de</strong>l espectro <strong>el</strong>ectromagnético<br />

compr<strong>en</strong>dida <strong>en</strong>tre <strong>la</strong>s longitu<strong>de</strong>s <strong>de</strong> onda 390 y<br />

500 nm. Es emitida por <strong>el</strong> sol y por un gran número <strong>de</strong><br />

fu<strong>en</strong>tes artificiales como <strong>el</strong> LED azul. Debido a su alta<br />

<strong>en</strong>ergía, ti<strong>en</strong>e una capacidad <strong>de</strong> dispersión mayor que<br />

<strong>la</strong> luz UV y es capaz <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etrar <strong>en</strong> los tejidos animales.<br />

Algunos estudios han <strong>de</strong>mostrado que <strong>la</strong> luz HEV<br />

pue<strong>de</strong> inducir disfunción y muerte c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r, tanto in vitro<br />

como in vivo, mediante <strong>la</strong> acumu<strong>la</strong>ción <strong>de</strong> ROS, <strong>en</strong>tre<br />

otros. También se ha <strong>de</strong>mostrado que <strong>la</strong> radiación visible<br />

afecta a <strong>la</strong> recuperación <strong>de</strong> <strong>la</strong> barrera epidérmica,<br />

<strong>en</strong> comparación con <strong>el</strong> grupo control.<br />

Imag<strong>en</strong>: Irradiador Luzchem LZ420, utilizado por Bionos Biotech para<br />

irradiar mo<strong>de</strong>los c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res con luz UVA, UVB, IR y HEV.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 35


PIEL Y CABELLO<br />

BIONOS BIOTECH<br />

ESTUDIOS DE EFICACIA PROTECTORA EN COSMÉTICA<br />

Debido al creci<strong>en</strong>te interés y preocupación <strong>de</strong>l ser humano por protegerse <strong>de</strong> los daños provocados por <strong>la</strong><br />

radiación so<strong>la</strong>r, <strong>en</strong> sus diversas formas <strong>el</strong>ectromagnéticas (UVA, UVB, IR y HEV), <strong>en</strong> Bionos Biotech hemos<br />

<strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do estudios para <strong>de</strong>terminar <strong>la</strong> capacidad protectora <strong>de</strong> ingredi<strong>en</strong>tes activos y cremas so<strong>la</strong>res<br />

sobre los distintos daños provocados por cada una <strong>de</strong> <strong>la</strong>s radiaciones que conforman <strong>el</strong> espectro so<strong>la</strong>r.<br />

Protección <strong>de</strong> <strong>la</strong> respuesta inf<strong>la</strong>matoria<br />

inducida por <strong>la</strong> radiación UVB<br />

Analizamos los efectos protectores <strong>de</strong> una crema so<strong>la</strong>r o ingredi<strong>en</strong>te activo,<br />

mediante cuantificación <strong>de</strong> <strong>la</strong> expresión génica por RT-qPCR <strong>de</strong><br />

biomarcadores involucrados <strong>en</strong> <strong>la</strong> respuesta inf<strong>la</strong>matoria (TNFα, IL-1α,<br />

IL-1β, IL-6, IL-10, NFκB, etc.), tras aplicar <strong>el</strong> tratami<strong>en</strong>to correspondi<strong>en</strong>te<br />

e inducir inf<strong>la</strong>mación por exposición a luz UVB (<strong>en</strong>tre 0.25 y 1 J/cm 2 ).<br />

Protección <strong>de</strong>l Estrés Oxidativo provocado por<br />

<strong>la</strong> radiación UVA, IR y HEV<br />

Analizamos los efectos protectores <strong>de</strong> una crema so<strong>la</strong>r o ingredi<strong>en</strong>te activo,<br />

mediante cuantificación <strong>de</strong> <strong>la</strong>s especies reactivas <strong>de</strong> oxíg<strong>en</strong>o (ROS) por espectrofotometría,<br />

tras aplicar <strong>el</strong> tratami<strong>en</strong>to correspondi<strong>en</strong>te sobre <strong>la</strong>s célu<strong>la</strong>s<br />

o embriones, e inducir estrés oxidativo por exposición a luz UVA, IR o HEV<br />

(<strong>en</strong>tre 2 y 450 J/cm 2 ).<br />

Protección <strong>de</strong>l Daño Oxidativo provocado por<br />

<strong>la</strong> radiación UVA sobre GSH/GSSG<br />

Analizamos los efectos protectores <strong>de</strong> una crema so<strong>la</strong>r o ingredi<strong>en</strong>te activo, mediante<br />

cuantificación <strong>de</strong> los niv<strong>el</strong>es <strong>de</strong> Glutatión Oxidado (GSSG) y Glutatión<br />

Reducido (GSH) por Espectrometría <strong>de</strong> Masas (UPLC-MS/MS), tras aplicar <strong>el</strong><br />

tratami<strong>en</strong>to correspondi<strong>en</strong>te e inducir daño oxidativo por exposición a luz UVA<br />

(<strong>en</strong>tre 0.5 y 2 J/cm 2 ).<br />

36 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


BIONOS BIOTECH<br />

PIEL Y CABELLO<br />

Protección <strong>de</strong>l daño al ADN provocado por<br />

<strong>la</strong> radiación UVB<br />

Analizamos los efectos protectores <strong>de</strong> una crema so<strong>la</strong>r o ingredi<strong>en</strong>te activo, mediante<br />

cuantificación por citometría <strong>de</strong> flujo <strong>de</strong> los dímeros <strong>de</strong> timina provocados por <strong>la</strong> radiación<br />

UVB, tras aplicar <strong>el</strong> tratami<strong>en</strong>to correspondi<strong>en</strong>te sobre <strong>la</strong>s célu<strong>la</strong>s o embriones,<br />

e inducir daño al ADN por exposición a luz UVB (<strong>en</strong>tre 0.25 y 1 J/cm 2 ).<br />

Protección <strong>de</strong>l <strong>de</strong>sc<strong>en</strong>so <strong>en</strong> <strong>la</strong> viabilidad<br />

c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r provocado por <strong>la</strong> radiación UVB<br />

Analizamos los efectos protectores <strong>de</strong> una crema so<strong>la</strong>r o ingredi<strong>en</strong>te<br />

activo, mediante cuantificación <strong>de</strong> <strong>la</strong> viabilidad c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r por<br />

<strong>en</strong>sayo MTT, tras aplicar <strong>el</strong> tratami<strong>en</strong>to correspondi<strong>en</strong>te e inducir<br />

daño c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r por exposición a luz UVB (<strong>en</strong>tre 0.25 y 1 J/cm 2 ).<br />

Estos son algunos <strong>de</strong> los estudios que Bionos Biotech ha <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do<br />

para satisfacer <strong>la</strong>s necesida<strong>de</strong>s <strong>de</strong>l mercado <strong>en</strong> lo<br />

correspondi<strong>en</strong>te a <strong>la</strong> <strong>de</strong>terminación <strong>de</strong> <strong>la</strong> capacidad protectora<br />

<strong>de</strong> productos cosméticos finales e ingredi<strong>en</strong>tes activos<br />

funcionales, sobre los daños provocados por <strong>la</strong> radiación<br />

so<strong>la</strong>r.<br />

De esta forma, Bionos Biotech está posicionado como un<br />

<strong>la</strong>boratorio lí<strong>de</strong>r <strong>en</strong> <strong>el</strong> trabajo con luz <strong>de</strong> distinta longitud <strong>de</strong><br />

onda, mediante <strong>el</strong> uso <strong>de</strong> distintos mo<strong>de</strong>los c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res (queratinocitos,<br />

fibrob<strong>la</strong>stos, me<strong>la</strong>nocitos, célu<strong>la</strong>s <strong>de</strong> papi<strong>la</strong> dérmica<br />

<strong>de</strong>l folículo piloso, célu<strong>la</strong>s mononucleares <strong>de</strong> sangre periférica,<br />

pi<strong>el</strong> tridim<strong>en</strong>sional reconstituida, <strong>el</strong>eutheroembriones<br />

<strong>de</strong> medaka y pi<strong>el</strong> <strong>de</strong> cerdo, <strong>en</strong>tre otros). Todos nuestros estudios<br />

cumpl<strong>en</strong> con los requisitos establecidos <strong>en</strong> <strong>la</strong> Reg<strong>la</strong>m<strong>en</strong>tación<br />

Cosmética 1223/2009.<br />

David González Fernán<strong>de</strong>z<br />

Director <strong>de</strong> Desarrollo<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 37


PIEL Y CABELLO<br />

CTC<br />

Tu cab<strong>el</strong>lo<br />

bajo <strong>la</strong><br />

mejor lupa<br />

Las nuevas tecnologías <strong>de</strong>rivadas <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz pon<strong>en</strong> a<br />

disposición <strong>de</strong> los investigadores cosméticos los medios<br />

que permit<strong>en</strong> comprobar con precisión los efectos<br />

que produc<strong>en</strong> los productos sobre <strong>la</strong> fibra capi<strong>la</strong>r<br />

y fr<strong>en</strong>te a <strong>la</strong>s agresiones externas. Entre <strong>el</strong><strong>la</strong>s, <strong>la</strong> Microscopía<br />

<strong>de</strong> Fuerza Atómica -AFM <strong>de</strong> sus sig<strong>la</strong>s <strong>en</strong><br />

inglés Atomic Force Microscope- nos ofrece resultados<br />

cuantitativos y <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> gran valor analítico.<br />

La AFM proporciona información topográfica tridim<strong>en</strong>sional<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> muestra mediante <strong>el</strong> uso <strong>de</strong> una punta<br />

extremadam<strong>en</strong>te aguda. Dicha punta se <strong>de</strong>sp<strong>la</strong>za<br />

<strong>la</strong>teralm<strong>en</strong>te a través<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> superficie a<br />

visualizar y los<br />

movimi<strong>en</strong>tos<br />

Figura: Imag<strong>en</strong> 3D <strong>de</strong> un cab<strong>el</strong>lo virg<strong>en</strong><br />

verticales <strong>de</strong> <strong>la</strong> punta se registran con <strong>el</strong> fin <strong>de</strong> construir<br />

un mapa topográfico cuantitativo tridim<strong>en</strong>sional.<br />

La resolución <strong>la</strong>teral <strong>de</strong> <strong>la</strong> imag<strong>en</strong> pue<strong>de</strong> llegar a ser<br />

tan pequeña como <strong>el</strong> radio <strong>de</strong> <strong>la</strong> punta (típicam<strong>en</strong>te<br />

5-15 nm), mi<strong>en</strong>tras que <strong>la</strong> resolución vertical pue<strong>de</strong><br />

ser <strong>de</strong>l or<strong>de</strong>n <strong>de</strong> Angstroms.<br />

En nuestro día a día, los tratami<strong>en</strong>tos químicos excesivos,<br />

los hábitos <strong>de</strong> aseo y <strong>la</strong> exposición ambi<strong>en</strong>tal son<br />

capaces <strong>de</strong> producir cambios <strong>en</strong> <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo que pue<strong>de</strong>n<br />

comprometer su estructura, al tiempo que agresiones<br />

extremas pue<strong>de</strong>n provocar <strong>la</strong> rotura <strong>de</strong> <strong>la</strong> fibra capi<strong>la</strong>r.<br />

La parte que se verá más afectada por dichas agresiones<br />

será <strong>la</strong> zona más externa <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo o cutícu<strong>la</strong>,<br />

<strong>la</strong> cual pue<strong>de</strong> llegar incluso a <strong>de</strong>saparecer. Esta pérdida<br />

pone <strong>en</strong> riesgo toda <strong>la</strong> estructura capi<strong>la</strong>r, ya que<br />

aum<strong>en</strong>ta su fragilidad y <strong>de</strong>bilita su resist<strong>en</strong>cia. El uso<br />

<strong>de</strong> cosméticos capi<strong>la</strong>res pue<strong>de</strong> restaurar los daños<br />

producidos <strong>en</strong> <strong>la</strong> cutícu<strong>la</strong> y, <strong>en</strong> última instancia, evitar<br />

su <strong>de</strong>terioro. ¿Cómo podíamos <strong>de</strong>mostrarlo?<br />

Con esta i<strong>de</strong>a <strong>en</strong> m<strong>en</strong>te, CTC-C<strong>en</strong>tro <strong>de</strong> Tecnología<br />

Capi<strong>la</strong>r llevó a cabo un estudio pr<strong>el</strong>iminar mediante <strong>la</strong><br />

técnica <strong>de</strong> AFM para <strong>de</strong>terminar su capacidad <strong>de</strong> evaluación<br />

<strong>de</strong> difer<strong>en</strong>tes parámetros <strong>de</strong> <strong>la</strong> superficie capi-<br />

38 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


CTC<br />

PIEL Y CABELLO<br />

<strong>la</strong>r indicativos <strong>de</strong> daños <strong>en</strong> <strong>la</strong> fibra (ver tab<strong>la</strong>). En este<br />

experim<strong>en</strong>to se utilizó un cab<strong>el</strong>lo <strong>de</strong>colorado (y por lo<br />

tanto con <strong>la</strong> cutícu<strong>la</strong> dañada) y un cab<strong>el</strong>lo <strong>en</strong> estado<br />

virg<strong>en</strong> con <strong>la</strong>s cutícu<strong>la</strong>s <strong>en</strong> perfecto estado (previam<strong>en</strong>te<br />

<strong>de</strong>terminado mediante microscopía <strong>el</strong>ectrónica<br />

<strong>de</strong> barrido).<br />

Se aprecian valores sustancialm<strong>en</strong>te difer<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> todos<br />

los parámetros evaluados. Tanto <strong>el</strong> pico máximo<br />

(Rp), como <strong>el</strong> valle máximo (Rv) y <strong>la</strong> difer<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> ambos<br />

(Rz) prácticam<strong>en</strong>te se triplican <strong>en</strong> <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo dañado,<br />

es <strong>de</strong>cir, existe un aum<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> rugosidad <strong>de</strong>l<br />

cab<strong>el</strong>lo, lo cual es congru<strong>en</strong>te con un cab<strong>el</strong>lo alterado<br />

que ha perdido <strong>la</strong> homog<strong>en</strong>eidad cuticu<strong>la</strong>r. Esto se<br />

manti<strong>en</strong>e si estudiamos todos los picos y valles y <strong>de</strong>spués<br />

<strong>de</strong> una media calcu<strong>la</strong>mos <strong>la</strong> difer<strong>en</strong>cia (Rc y Rt).<br />

Otros parámetros interesantes son <strong>el</strong> número <strong>de</strong> picos<br />

por longitud evaluada (RPc). En este caso vemos que<br />

<strong>el</strong> valor más alto está <strong>en</strong> <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo no tratado. Este<br />

resultado indica que <strong>el</strong> perfil <strong>de</strong> rugosidad <strong>de</strong> un cab<strong>el</strong>lo<br />

no tratado sería <strong>el</strong> perfil <strong>de</strong> sierra característico <strong>de</strong><br />

unas cutícu<strong>la</strong>s bi<strong>en</strong> so<strong>la</strong>padas, mi<strong>en</strong>tras que <strong>la</strong> pérdida<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s mismas tras una agresión hace que <strong>el</strong> número<br />

<strong>de</strong> picos disminuya.<br />

Finalm<strong>en</strong>te, RSm nos indicaría que <strong>la</strong> distancia pico/<br />

valle se hace mayor cuanto más dañado está <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo<br />

y <strong>la</strong> altura <strong>de</strong> picos media (calcu<strong>la</strong>do con 10, RPm)<br />

aum<strong>en</strong>ta, lo cual es coher<strong>en</strong>te con <strong>la</strong> aparición <strong>de</strong> lesiones<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> cutícu<strong>la</strong>.<br />

Con los resultados obt<strong>en</strong>idos se pue<strong>de</strong> concluir que <strong>la</strong><br />

técnica <strong>de</strong> AFM es una técnica útil <strong>en</strong> <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong> los<br />

daños estructurales <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo producidos por agresiones<br />

<strong>de</strong> difer<strong>en</strong>te tipo. Así mismo, pue<strong>de</strong> resultar <strong>de</strong><br />

gran utilidad <strong>en</strong> <strong>la</strong> evaluación <strong>de</strong> productos cosméticos<br />

reparadores <strong>de</strong> <strong>la</strong> fibra capi<strong>la</strong>r al permitirnos observar<br />

si se manti<strong>en</strong><strong>en</strong> los parámetros <strong>en</strong> re<strong>la</strong>ción con<br />

un cab<strong>el</strong>lo sin dañar.<br />

Por último, cabe indicar que <strong>la</strong> técnica también es capaz<br />

<strong>de</strong> aportarnos imág<strong>en</strong>es <strong>de</strong>l cab<strong>el</strong>lo tanto <strong>en</strong> 2D<br />

como <strong>en</strong> 3D <strong>de</strong> gran calidad (ver figura). Estas imág<strong>en</strong>es<br />

serán i<strong>de</strong>ales para <strong>la</strong> comunicación <strong>de</strong>l producto<br />

evaluado.<br />

Eni. Gómez Grau<br />

Bióloga<br />

Alfonso Fernán<strong>de</strong>z Bot<strong>el</strong>lo<br />

Dr. <strong>en</strong> Química<br />

PARÁMETRO CABELLO DAÑADO CABELLO VIRGEN SIGNIFICADO<br />

Rp 0.030 0.017 Altura pico máximo<br />

Rv 0.031 0.012 Profundidad valle máximo<br />

Rz 0.062 0.030 Máxima altura <strong>de</strong>l perfil <strong>de</strong> rugosidad<br />

Rc 0.048 0.021 Altura media <strong>de</strong> los <strong>el</strong>em<strong>en</strong>tos <strong>de</strong>l perfil <strong>de</strong> rugosidad<br />

Rt 0.082 0.038 Altura total <strong>de</strong>l perfil <strong>de</strong> rugosidad<br />

RSm 3.502 3.094<br />

Media <strong>de</strong> <strong>la</strong> anchura <strong>de</strong> los <strong>el</strong>em<strong>en</strong>tos <strong>de</strong> perfil<br />

<strong>de</strong> rugosidad<br />

RPm 0.030 0.017 Media <strong>de</strong> los 10 picos máximos <strong>de</strong>l perfil<br />

RPc 0.278 0.420<br />

Número <strong>de</strong> picos <strong>de</strong> perfil <strong>de</strong> rugosidad por una unidad<br />

<strong>de</strong> longitud que se <strong>el</strong>evan por <strong>en</strong>cima <strong>de</strong> una cierta línea<br />

pre<strong>de</strong>terminada (media)<br />

Tab<strong>la</strong>: Parámetros obt<strong>en</strong>idos mediante <strong>la</strong> técnica <strong>de</strong> AFM<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 39


¿Sabías que <strong>la</strong> luz visible<br />

pue<strong>de</strong> manchar tu pi<strong>el</strong>?<br />

Fotoprotección más allá <strong>de</strong>l UV<br />

En <strong>la</strong> actualidad los consumidores sitúan <strong>la</strong> radiación<br />

so<strong>la</strong>r <strong>en</strong> cuarta posición <strong>de</strong>l ranking <strong>de</strong> causas que contribuy<strong>en</strong><br />

al <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to o daños que sufr<strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

y <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo.<br />

Durante décadas <strong>la</strong> protección urbana se ha limitado<br />

principalm<strong>en</strong>te a filtros UV, antioxidantes o los l<strong>la</strong>mados<br />

polímeros segunda pi<strong>el</strong>. Des<strong>de</strong> los años 90 <strong>la</strong><br />

foto-protección se ha c<strong>en</strong>trado, principalm<strong>en</strong>te, <strong>en</strong> <strong>la</strong><br />

radiación UVB, y más tar<strong>de</strong> <strong>en</strong> los rayos UVA, subestimando<br />

<strong>en</strong> gran medida <strong>el</strong> pap<strong>el</strong> fundam<strong>en</strong>tal <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

radiación infrarroja y <strong>la</strong> luz visible <strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

La industria cosmética ha invertido una gran cantidad<br />

<strong>de</strong> esfuerzos <strong>en</strong> <strong>la</strong> educación <strong>de</strong>l consumidor para que<br />

conozcan los efectos nocivos <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz so<strong>la</strong>r sobre <strong>la</strong><br />

pi<strong>el</strong>, haci<strong>en</strong>do hincapié <strong>en</strong> <strong>la</strong> radiación UV. Sin embargo,<br />

sabemos que <strong>la</strong> fracción <strong>de</strong> 280–400 nm <strong>de</strong>l<br />

espectro <strong>el</strong>ectromagnético no es <strong>la</strong> única que p<strong>en</strong>etra<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> y <strong>de</strong>s<strong>en</strong>ca<strong>de</strong>na reacciones in<strong>de</strong>seables. Por<br />

<strong>el</strong>lo, se están <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>ndo nuevas estrategias <strong>de</strong> pro-<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 41


PIEL Y CABELLO<br />

SYMRISE<br />

tección con una mejor compr<strong>en</strong>sión <strong>de</strong> los difer<strong>en</strong>tes<br />

tipos <strong>de</strong> agresores y sus vías asociadas.<br />

Se ha i<strong>de</strong>ntificado que los rayos infrarrojos (700 nm<br />

-1 mm), especialm<strong>en</strong>te los <strong>de</strong>l infrarrojo cercano (IRA,<br />

700 - 1400 nm) causan calor y daños oxidativos, lo<br />

que contribuye a <strong>la</strong> formación <strong>de</strong> arrugas. Más reci<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te,<br />

<strong>la</strong> investigación se ha c<strong>en</strong>trado <strong>en</strong> los efectos<br />

específicos <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz visible (400 - 700 nm) y cómo<br />

induce a <strong>la</strong> hiperpigm<strong>en</strong>tación.<br />

UVB<br />

UVA<br />

LUZ VISIBLE<br />

IRA<br />

IRB/IRC<br />

A pesar <strong>de</strong>l uso <strong>de</strong> productos o filtros altam<strong>en</strong>te eficaces<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> protección UV, se observa que <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> sigue<br />

sufri<strong>en</strong>do hiperpigm<strong>en</strong>tación, lo que lleva a <strong>la</strong><br />

necesidad <strong>de</strong> una mirada más profunda <strong>en</strong> <strong>la</strong> parte<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> radiación so<strong>la</strong>r más allá <strong>de</strong> los rayos UV y otros<br />

mecanismos involucrados <strong>en</strong> <strong>la</strong> pigm<strong>en</strong>tación. Se ha<br />

<strong>de</strong>mostrado que <strong>la</strong> pigm<strong>en</strong>tación inducida por <strong>la</strong> parte<br />

azul/violeta <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz visible es más persist<strong>en</strong>te <strong>en</strong><br />

comparación con <strong>la</strong> pigm<strong>en</strong>tación inducida por UV, al<br />

afectar los me<strong>la</strong>nocitos <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

El interés <strong>en</strong> los productos que proteg<strong>en</strong> contra esta<br />

hiperpigm<strong>en</strong>tación persist<strong>en</strong>te está <strong>en</strong> aum<strong>en</strong>to. Exist<strong>en</strong><br />

difer<strong>en</strong>tes estudios sobre <strong>el</strong> efecto <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz visible,<br />

P<strong>en</strong>etración <strong>de</strong> <strong>la</strong> radiación <strong>en</strong> <strong>la</strong>s distintas capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

y más concretam<strong>en</strong>te <strong>la</strong> parte azul-violeta <strong>de</strong> esta y<br />

sus efectos sobre <strong>la</strong> hiperpigm<strong>en</strong>tación. Se han pres<strong>en</strong>tado<br />

mo<strong>de</strong>los in-vitro y ex-vivo para investigar los<br />

mecanismos subyac<strong>en</strong>tes y los primeros resultados <strong>en</strong><br />

estrategias prev<strong>en</strong>tivas <strong>de</strong> ingredi<strong>en</strong>tes activos.<br />

ULTRAVIOLETA LUZ VISIBLE INFRARROJO<br />

UVC UVB UVA AZUL ROJO IRA IRB IRC<br />

100-280 nm<br />

280-315 nm<br />

315-400 nm<br />

400-500 nm<br />

500-700 nm<br />

700-1400 nm<br />

1400-3000 nm 3000 nm-1mm<br />

Casi completam<strong>en</strong>te<br />

absorbidos<br />

por <strong>la</strong><br />

atmosfera<br />

EPIDERMIS<br />

Daños <strong>en</strong><br />

<strong>el</strong> ADN y<br />

quemaduras<br />

so<strong>la</strong>res<br />

DERMIS<br />

Oxidación <strong>de</strong><br />

ADN, supresión<br />

inmune<br />

y pigm<strong>en</strong>tación<br />

SUBCUTIS<br />

Estrés oxidativo,<br />

g<strong>en</strong>eración <strong>de</strong> ROS,<br />

hiperpigm<strong>en</strong>tación<br />

a <strong>la</strong>rgo p<strong>la</strong>zo<br />

SUBCUTIS<br />

Estrés oxidativo,<br />

g<strong>en</strong>eración <strong>de</strong> ROS<br />

SUBCUTIS<br />

S<strong>en</strong>sación <strong>de</strong><br />

calor, daños<br />

oxidativos<br />

(ADN, matriz<br />

c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r, etc.)<br />

ESTRATO CÓRNEO<br />

DE LA EPIDERMIS<br />

Casi completam<strong>en</strong>te absorbidos por<br />

<strong>el</strong> agua cont<strong>en</strong>ida <strong>en</strong> <strong>la</strong> epi<strong>de</strong>rmis y<br />

<strong>el</strong> estrato córneo<br />

Espectro <strong>de</strong> luz so<strong>la</strong>r y sus efectos <strong>en</strong> <strong>la</strong>s distintas capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

42 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


Se ha observado, por ejemplo, que <strong>la</strong> exposición <strong>de</strong><br />

exp<strong>la</strong>ntes <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> humana a <strong>la</strong> luz visible (400 - 700<br />

nm, 150 J/cm 2 ) altera <strong>la</strong> expresión génica re<strong>la</strong>cionada<br />

con <strong>la</strong> pigm<strong>en</strong>tación, aum<strong>en</strong>ta <strong>la</strong> actividad <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

<strong>en</strong>zima tirosinasa y <strong>de</strong> forma más significativa <strong>en</strong> <strong>la</strong><br />

pigm<strong>en</strong>tación <strong>de</strong> los tipos <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> más oscura fr<strong>en</strong>te a<br />

los más c<strong>la</strong>ros. Se concluye que <strong>la</strong> exposición repetida<br />

induce una pigm<strong>en</strong>tación persist<strong>en</strong>te y se observa su<br />

fuerte impacto <strong>en</strong> <strong>el</strong> tono <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

También se ha observado cómo <strong>la</strong> exposición a <strong>la</strong> luz<br />

visible (130 - 180 J/cm 2 ) <strong>de</strong> los equival<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> pi<strong>el</strong><br />

3D humanos aum<strong>en</strong>ta los radicales libres, <strong>la</strong>s citocinas<br />

(IL-1a, IL-6, IL-8) y <strong>la</strong>s metaloproteinasas <strong>de</strong> matriz<br />

MMP-1 y MMP-9.<br />

Así, <strong>la</strong> estrategia <strong>de</strong> Symrise para <strong>la</strong> s<strong>el</strong>ección <strong>de</strong> activos<br />

que puedan proteger <strong>de</strong> los daños inducidos por<br />

<strong>la</strong> luz visible ha sido c<strong>en</strong>trarse <strong>en</strong> difer<strong>en</strong>tes mecanismos<br />

<strong>de</strong> acción, s<strong>el</strong>eccionando un antioxidante (<strong>el</strong>iminador<br />

<strong>de</strong> radicales libres e inhibidor <strong>de</strong> <strong>la</strong> glucosi<strong>la</strong>ción),<br />

un inhibidor <strong>de</strong> <strong>la</strong> tirosinasa y un anti-oxidante/<br />

anti-irritante (<strong>el</strong>iminador <strong>de</strong> radicales libres, activador<br />

<strong>de</strong> hemo-oxig<strong>en</strong>asa HO-1, inhibidor <strong>de</strong> prostag<strong>la</strong>ndina<br />

E2 y <strong>la</strong> citoquina IL-1a).<br />

Los distintos test in-vitro y ex-vivo que se han realizado<br />

con estos activos <strong>de</strong>muestran que todos <strong>el</strong>los previ<strong>en</strong><strong>en</strong><br />

<strong>la</strong> pigm<strong>en</strong>tación inducida por <strong>la</strong> luz azul. Des<strong>de</strong> un<br />

punto <strong>de</strong> vista <strong>de</strong> protección holística <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, sería<br />

preferible <strong>la</strong> combinación <strong>de</strong> varios ingredi<strong>en</strong>tes activos<br />

con distintos mecanismos <strong>de</strong> acción. Así que <strong>la</strong><br />

pregunta que aún queda por resolver…<br />

¿Qué es más r<strong>el</strong>evante para proteger contra <strong>la</strong> hiperpigm<strong>en</strong>tación<br />

inducida por <strong>la</strong> luz visible, <strong>la</strong> inhibición<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> me<strong>la</strong>nogénesis o <strong>la</strong> protección contra <strong>el</strong> estrés<br />

oxidativo?<br />

Montserrat D<strong>el</strong>or<br />

Directora <strong>de</strong> v<strong>en</strong>tas <strong>de</strong> ingredi<strong>en</strong>tes<br />

cosméticos <strong>en</strong> Symrise<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 43


PIEL Y CABELLO<br />

LEITAT<br />

La pi<strong>el</strong><br />

y los productos tópicos<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> punto <strong>de</strong> mira<br />

La luz so<strong>la</strong>r está compuesta por un amplio rango <strong>de</strong> longitu<strong>de</strong>s<br />

<strong>de</strong> onda que van <strong>de</strong>s<strong>de</strong> <strong>la</strong> radiación ultravioleta (UV), pasando<br />

por <strong>la</strong> luz visible y hasta <strong>la</strong> región <strong>de</strong>l infrarrojo (IR). Es bi<strong>en</strong> conocido<br />

que <strong>la</strong> exposición a <strong>la</strong> radicación so<strong>la</strong>r produce diversos<br />

efectos adversos <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, concretam<strong>en</strong>te, <strong>la</strong> radiación UV es<br />

<strong>la</strong> más perjudicial, si<strong>en</strong>do <strong>la</strong> principal causa <strong>de</strong> efectos directos,<br />

tales como <strong>la</strong>s quemaduras cutáneas, eritema, inf<strong>la</strong>mación e inmuno<strong>de</strong>presión<br />

y, a más <strong>la</strong>rgo p<strong>la</strong>zo, <strong>el</strong> <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to prematuro<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> e incluso cáncer. A<strong>de</strong>más, actualm<strong>en</strong>te, existe una<br />

creci<strong>en</strong>te preocupación respecto al amplio uso <strong>de</strong> dispositivos<br />

<strong>el</strong>ectrónicos como móviles, tabletas u or<strong>de</strong>nadores y <strong>el</strong> efecto<br />

que <strong>la</strong>s radiaciones emitidas por estos (por ejemplo, luz azul)<br />

pue<strong>de</strong>n t<strong>en</strong>er sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Figura 1. Muestra <strong>de</strong> equipos y compon<strong>en</strong>tes<br />

ópticos disponibles <strong>en</strong> LEITAT.


En LEITAT disponemos <strong>de</strong> un área específica <strong>de</strong> <strong>fotónica</strong><br />

aplicada a diversos <strong>sector</strong>es industriales, <strong>en</strong>tre<br />

<strong>el</strong>los <strong>el</strong> cosmético. El <strong>la</strong>boratorio <strong>de</strong> <strong>fotónica</strong> aplicada<br />

cu<strong>en</strong>ta con difer<strong>en</strong>tes fu<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> luz, <strong>de</strong>s<strong>de</strong> láseres<br />

monocromáticos hasta un láser b<strong>la</strong>nco y un simu<strong>la</strong>dor<br />

so<strong>la</strong>r permitiéndonos trabajar <strong>en</strong> <strong>el</strong> más amplio<br />

rango <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz para cubrir <strong>de</strong>s<strong>de</strong> <strong>el</strong> ultravioleta hasta<br />

<strong>el</strong> infrarrojo, así como <strong>de</strong>tectores y espectrómetros<br />

para su análisis. En este <strong>la</strong>boratorio po<strong>de</strong>mos diseñar<br />

y construir setups específicos para medir difer<strong>en</strong>tes<br />

problemas p<strong>la</strong>nteados. Todos los <strong>en</strong>sayos ópticos se<br />

llevan a cabo <strong>en</strong> atmósfera contro<strong>la</strong>da (equival<strong>en</strong>te a<br />

ISO06).<br />

Esta diversidad <strong>de</strong> equipos y compon<strong>en</strong>tes ópticos<br />

disponibles <strong>en</strong> LEITAT, juntam<strong>en</strong>te con <strong>la</strong> experi<strong>en</strong>cia<br />

previa <strong>en</strong> otros procesos productivos (control <strong>de</strong> calidad,<br />

seguridad…), permite dar respuesta a difer<strong>en</strong>tes<br />

tipos <strong>de</strong> necesida<strong>de</strong>s re<strong>la</strong>cionadas con <strong>el</strong> <strong>sector</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

cosmética:<br />

01<br />

02<br />

03<br />

Evaluación <strong>de</strong> radiación so<strong>la</strong>r inci<strong>de</strong>nte sobre<br />

<strong>la</strong> pi<strong>el</strong> tras aplicar productos protectores.<br />

Evaluación <strong>de</strong>l efecto <strong>de</strong> luz prov<strong>en</strong>i<strong>en</strong>te <strong>de</strong><br />

dispositivos <strong>el</strong>ectrónicos sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Evaluación <strong>de</strong> <strong>la</strong> absorción/reflexión <strong>de</strong> luz<br />

<strong>en</strong> productos cosméticos.<br />

Por otro <strong>la</strong>do y para <strong>la</strong> evaluación <strong>de</strong> los efectos biológicos<br />

sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> <strong>de</strong> <strong>la</strong> exposición <strong>de</strong> diversas fu<strong>en</strong>tes<br />

<strong>de</strong> luz, <strong>en</strong> LEITAT disponemos <strong>de</strong> una amplia p<strong>la</strong>taforma<br />

<strong>de</strong> mo<strong>de</strong>los <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> in vitro, <strong>de</strong>s<strong>de</strong> cultivos primarios<br />

<strong>de</strong> célu<strong>la</strong>s, sistemas <strong>de</strong> co-cultivo, mo<strong>de</strong>los <strong>de</strong> pi<strong>el</strong><br />

reconstruidos o exp<strong>la</strong>ntes <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>. El uso <strong>de</strong> <strong>la</strong>s tecnologías<br />

<strong>fotónica</strong>s nos permite obt<strong>en</strong>er información <strong>de</strong>l<br />

efecto <strong>de</strong> cualquier tipo <strong>de</strong> radiación sobre estos sistemas<br />

biológicos. Mediante <strong>en</strong>sayos in vitro po<strong>de</strong>mos<br />

irradiar <strong>el</strong> sistema experim<strong>en</strong>tal s<strong>el</strong>eccionado con una<br />

fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz, contro<strong>la</strong>ndo, <strong>en</strong> todo mom<strong>en</strong>to, <strong>la</strong> int<strong>en</strong>sidad<br />

y dosis aplicada, y evaluar <strong>de</strong>spués <strong>el</strong> efecto <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> irradiación o <strong>la</strong> eficacia protectora <strong>de</strong> ingredi<strong>en</strong>tes o<br />

productos cosméticos.<br />

Algunos <strong>de</strong> los parámetros que po<strong>de</strong>mos evaluar son:<br />

Viabilidad.<br />

Estrés oxidativo (producción <strong>de</strong> especies reactivas<br />

<strong>de</strong>l oxíg<strong>en</strong>o, producción <strong>de</strong> óxido nítrico,<br />

peroxidación lipídica…).<br />

Respuesta inf<strong>la</strong>matoria (liberación <strong>de</strong> mediadores<br />

inf<strong>la</strong>matorios).<br />

Expresión y actividad <strong>de</strong> metaloproteinasas<br />

(MMPs) y sus inhibidores.<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 45


PIEL Y CABELLO<br />

LEITAT<br />

Degradación <strong>de</strong> proteínas <strong>de</strong> matriz extrac<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r<br />

(ECMp) como distintos tipos <strong>de</strong> colág<strong>en</strong>o,<br />

e<strong>la</strong>stina, fibronectina, etc.<br />

Análisis histológico <strong>de</strong> muestras y equival<strong>en</strong>tes<br />

<strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Desór<strong>de</strong>nes pigm<strong>en</strong>tarios y cont<strong>en</strong>ido <strong>de</strong> me<strong>la</strong>nina.<br />

A continuación se muestran algunos ejemplos <strong>de</strong> estudios<br />

llevados a cabo <strong>en</strong> LEITAT.<br />

Ejemplo 1: Análisis histológico <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> humana ex vivo<br />

mediante tinción hematoxilina-eosina <strong>de</strong> un exp<strong>la</strong>nte<br />

<strong>de</strong> pi<strong>el</strong> no irradiado versus un exp<strong>la</strong>nte <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> irradiado<br />

con UVA + UVB. En <strong>la</strong> imag<strong>en</strong> correspondi<strong>en</strong>te al<br />

exp<strong>la</strong>nte irradiado, se observan regiones con célu<strong>la</strong>s<br />

hipertróficas (marcadas con un círculo) y un <strong>en</strong>grosami<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong>l grosor <strong>de</strong> <strong>la</strong> epi<strong>de</strong>rmis respecto al exp<strong>la</strong>nte<br />

no irradiado.<br />

Ejemplo 2: Cuantificación <strong>de</strong> <strong>la</strong> expresión <strong>de</strong> <strong>la</strong> metaloproteinasa-1<br />

(MMP-1) <strong>en</strong> cultivo <strong>de</strong> fibrob<strong>la</strong>stos dérmicos<br />

humanos tratados con un producto cosmético<br />

tras <strong>la</strong> exposición a IR. Se observa una disminución <strong>de</strong><br />

los niv<strong>el</strong>es <strong>de</strong> MMP-1 <strong>en</strong> pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong>l producto <strong>de</strong><br />

estudio respecto a <strong>la</strong>s célu<strong>la</strong>s sin tratar.<br />

Figura 2. Tinción hematoxilina-eosina <strong>de</strong> una sección <strong>de</strong> un exp<strong>la</strong>nte <strong>de</strong><br />

pi<strong>el</strong> no irradiada (A) y <strong>de</strong> un exp<strong>la</strong>nte sometido a irradiación UV-A +<br />

UV-B (B)<br />

Esta combinación <strong>de</strong> herrami<strong>en</strong>tas permite tanto <strong>el</strong><br />

diseño y creación <strong>de</strong> setups fotónicos a <strong>la</strong> carta como<br />

<strong>la</strong> caracterización a niv<strong>el</strong> biológico, bioquímico y molecu<strong>la</strong>r,<br />

<strong>de</strong> productos cosméticos y sanitarios, cosmetotextiles,<br />

sistemas <strong>de</strong> fotoprotección y fototerapias<br />

<strong>de</strong>stinados al tratami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>en</strong>fermeda<strong>de</strong>s <strong>de</strong>rmatológicas,<br />

alteraciones cutáneas o para aplicaciones<br />

estéticas.<br />

46 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO<br />

Figura 3. Cuantificación <strong>de</strong> <strong>la</strong> producción <strong>de</strong> MMP-1 <strong>en</strong> cultivo <strong>de</strong> fibrob<strong>la</strong>stos<br />

dérmicos humanos tras <strong>la</strong> exposición a IR.<br />

El<strong>en</strong>a Torralba<br />

S<strong>en</strong>ior Researcher, Energy Conversion & Photonics group<br />

Mónica D<strong>el</strong><strong>la</strong><br />

Principal Researcher, Energy Conversion & Photonics group<br />

Anna Rodríguez<br />

Researcher, Skin Health & Cosmetics Group<br />

Jessica Romero<br />

Principal Researcher, Skin Health & Cosmetics Group


PASCAUDLITE LUZ LED<br />

La <strong>en</strong>ergía nos hace bril<strong>la</strong>r<br />

y eso mismo hace también a nuestra pi<strong>el</strong>.<br />

PascaudLite LED, un tratami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> luz que estimu<strong>la</strong><br />

<strong>el</strong> metabolismo c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>r y revitaliza <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. Gracias a<br />

<strong>la</strong>s cuatro efectivas y totalm<strong>en</strong>te seguras fu<strong>en</strong>tes <strong>de</strong><br />

luz (infrarrojo, rojo, azul y ver<strong>de</strong>) se consigue:<br />

• Pi<strong>el</strong> más firme y visiblem<strong>en</strong>te más fina.<br />

• Reparación <strong>de</strong> célu<strong>la</strong>s.<br />

• Estimu<strong>la</strong>ción <strong>de</strong> <strong>la</strong>s funciones <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> y migración<br />

<strong>de</strong> fibrob<strong>la</strong>stos.<br />

• Efecto calmante para <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

• Inhibición <strong>de</strong> <strong>la</strong> me<strong>la</strong>nog<strong>en</strong>esis.<br />

• P<strong>en</strong>etración más profunda <strong>de</strong> productos cosmecéuticos<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

“FOTOTERAPIA PARA<br />

MEJORAR LA PIEL”<br />

La forma más cómoda e indolora para reducir<br />

<strong>la</strong> hinchazón o f<strong>la</strong>ci<strong>de</strong>z <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> sin cirugía<br />

PascaudLite LÁSER, fototerapia no invasiva que proporciona<br />

un mejor metabolismo <strong>de</strong> <strong>la</strong>s célu<strong>la</strong>s.<br />

Efectos:<br />

PASCAUDLITE LÁSER<br />

• Mejora <strong>la</strong> t<strong>en</strong>sión <strong>de</strong> los tejidos.<br />

• Anti-inf<strong>la</strong>matorio y anti-<strong>en</strong>rojecimi<strong>en</strong>to.<br />

• Reduce <strong>la</strong> hinchazón y <strong>el</strong> e<strong>de</strong>ma <strong>de</strong> fluidos.<br />

• Repara rápidam<strong>en</strong>te los tejidos.<br />

• Mejora <strong>el</strong> funcionami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong>s célu<strong>la</strong>s.<br />

• Estimu<strong>la</strong> <strong>la</strong> microcircu<strong>la</strong>ción.<br />

• Ac<strong>el</strong>era y aum<strong>en</strong>ta <strong>la</strong> producción <strong>de</strong> colág<strong>en</strong>o.<br />

• Reafirma <strong>el</strong> contorno <strong>de</strong> ojos.<br />

Koning Albert<strong>la</strong>an, 35<br />

3680 Maaseik · B<strong>el</strong>gium<br />

T<strong>el</strong>. + 32 (0)89 322 090<br />

Fax + 32 (0)89 322 091<br />

www.pascaud.com


Expertos<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

pi<strong>el</strong> y <strong>el</strong> cab<strong>el</strong>lo


PIEL Y CABELLO<br />

EXPERTOS<br />

2.1 ESTUDIO DE LA PIEL Y EL CABELLO<br />

Somos un <strong>la</strong>boratorio acreditado para:<br />

Validación <strong>de</strong> parámetros opto-<strong>el</strong>ectrónicos y <strong>en</strong>sayos <strong>de</strong><br />

fiabilidad <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes y equipos.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Evaluación y verificación <strong>de</strong>l marcado CE <strong>de</strong> acuerdo con<br />

<strong>la</strong> normativa aplicable.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Proyecto sobre <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong> los citocromos c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res,<br />

pico <strong>de</strong> luz <strong>de</strong> absorción y procesos <strong>en</strong> los que actúan y<br />

<strong>la</strong> profundización <strong>en</strong> <strong>el</strong> estudio <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz azul y ver<strong>de</strong> para<br />

su posible aplicación médica y estética.<br />

Las consecu<strong>en</strong>cias <strong>de</strong> <strong>la</strong> absorción <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz azul y ver<strong>de</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> son poco conocidas. Hay alre<strong>de</strong>dor <strong>de</strong> unos<br />

120 citocromos c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res. Si absorb<strong>en</strong> luz es que <strong>la</strong> necesitan<br />

para <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> su función y se <strong>de</strong>sconoce <strong>la</strong><br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> mayoría <strong>de</strong> <strong>el</strong>los y su influ<strong>en</strong>cia <strong>en</strong> otros procesos.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Equipos <strong>de</strong> imaging basados <strong>en</strong> tomografía <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>cia<br />

óptica para <strong>de</strong>rmatología y estética. Diagnóstico no<br />

invasivo <strong>de</strong> <strong>en</strong>fermeda<strong>de</strong>s <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> y monitorización <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

efectividad <strong>de</strong> tratami<strong>en</strong>tos gracias a su imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> alta<br />

resolución <strong>en</strong> tiempo real capaz <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etrar <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

NITID: nuevo equipo combinado <strong>de</strong> tres tecnologías <strong>de</strong><br />

diagnóstico <strong>de</strong> <strong>de</strong>rmatología.<br />

Mejora <strong>de</strong> v<strong>el</strong>ocidad <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>.<br />

Imag<strong>en</strong> 3D.<br />

Angiografía.<br />

Segm<strong>en</strong>tación <strong>de</strong> capas.<br />

Algoritmos <strong>de</strong>ep learning para c<strong>la</strong>sificación <strong>de</strong> lesiones.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 49


EXPERTOS<br />

PIEL Y CABELLO<br />

Caracterización estructural y bioquímica <strong>de</strong> <strong>la</strong>s difer<strong>en</strong>tes<br />

capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Estudio <strong>de</strong>l efecto <strong>de</strong> los productos sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, estudios<br />

<strong>de</strong> eficacia. Información sobre <strong>el</strong> efecto bioquímico y estructural.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Técnicas <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>: photoacoustics y <strong>la</strong>ser speckle como herrami<strong>en</strong>tas<br />

<strong>de</strong> caracterización y diagnóstico no invasivas <strong>de</strong><br />

lesiones <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, que permit<strong>en</strong> analizar varias capas <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

pi<strong>el</strong> (mayor capacidad <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etración).<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Técnicas <strong>de</strong> microscopía avanzada y s<strong>en</strong>sores para medidas<br />

in vivo.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistema compacto <strong>de</strong> fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> rayos X que actúa <strong>de</strong> manera<br />

complem<strong>en</strong>taria a <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Estudios <strong>de</strong> caracterización y <strong>de</strong> evaluación <strong>de</strong> <strong>la</strong> eficacia <strong>de</strong>:<br />

‐ Fototerapias y equipos fotónicos (UVA, UVB, IR, VIS, Láser,<br />

LED, etc) para <strong>el</strong> tratami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>en</strong>fermeda<strong>de</strong>s <strong>de</strong>rmatológicas,<br />

alteraciones cutáneas o aplicaciones estéticas.<br />

‐ Tratami<strong>en</strong>tos <strong>de</strong>rmatológicos, cosméticos y productos sanitarios<br />

<strong>de</strong> aplicación tópica. La acción <strong>de</strong> estos productos<br />

o fotosistemas sobre <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> humana se evalúa a niv<strong>el</strong> tanto<br />

a biológico, bioquímico, como molecu<strong>la</strong>r mediante diversas<br />

tecnologías <strong>de</strong> análisis.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Análisis <strong>de</strong> <strong>la</strong> topografía cutánea, medida <strong>de</strong> <strong>la</strong> rugosidad <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> pi<strong>el</strong> (análisis cuantitativo <strong>de</strong> los parámetros <strong>de</strong> rugosidad),<br />

<strong>de</strong>terminación <strong>de</strong> <strong>la</strong> profundidad <strong>de</strong> <strong>la</strong>s arrugas y alteraciones<br />

cutáneas y análisis <strong>de</strong> <strong>la</strong> microporosidad <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> mediante<br />

perfilometría óptica confocal/láser. Reconstrucción 3D topográfica.<br />

Flexibilidad <strong>en</strong> <strong>el</strong> área <strong>de</strong> análisis a alta resolución.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

50<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


PIEL Y CABELLO<br />

EXPERTOS<br />

Diagnóstico <strong>de</strong> esiones y estimación <strong>de</strong> <strong>la</strong> zona afectada<br />

<strong>en</strong> pi<strong>el</strong> mediante técnicas ópticas basadas <strong>en</strong> visión hiperespectral<br />

<strong>en</strong> tiempo real.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Dispositivo para <strong>de</strong>tectar granos <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> con foco <strong>en</strong> <strong>la</strong><br />

cuantificación <strong>de</strong> reacciones alérgicas.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Línea <strong>de</strong> caracterización <strong>de</strong> lesiones <strong>de</strong> <strong>de</strong>rmatología con<br />

piloto <strong>en</strong> red sanitaria.<br />

Sistema <strong>de</strong> imág<strong>en</strong>es Raman Confocal para <strong>el</strong> estudio<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Dispositivos espectrómetros y espectrofotógrafos.<br />

Bio-s<strong>en</strong>sor <strong>de</strong> fácil uso basado <strong>en</strong> nano-<strong>fotónica</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Caracterización cromática <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Tecnologías <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> hiperespectral.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 51


EXPERTOS<br />

PIEL Y CABELLO<br />

Apoyo <strong>en</strong> <strong>la</strong> conceptualización y <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> prototipos, a<br />

niv<strong>el</strong> <strong>de</strong> hardware.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> software para <strong>el</strong> análisis y tratami<strong>en</strong>to/procesado<br />

<strong>de</strong> sistemas digitales <strong>de</strong> captación <strong>de</strong> información.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistemas <strong>de</strong> diagnóstico <strong>de</strong> me<strong>la</strong>noma.<br />

Metrología 3D: medida <strong>de</strong> <strong>la</strong> rugosidad superficial, sistemas<br />

<strong>de</strong> topografía <strong>de</strong> alta resolución para <strong>la</strong> monitorización <strong>de</strong><br />

arrugas, c<strong>el</strong>ulitis, etc.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistema no invasivo <strong>de</strong> medida <strong>de</strong> fuerzas y t<strong>en</strong>siones c<strong>el</strong>u<strong>la</strong>res,<br />

para <strong>la</strong> <strong>de</strong>terminación <strong>de</strong> propieda<strong>de</strong>s mecánicas como<br />

<strong>la</strong> e<strong>la</strong>sticidad <strong>en</strong> tejidos a esca<strong>la</strong> microscópica.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> espectrofotómetro para pi<strong>el</strong>.<br />

Tecnologías <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> hiperespectral, espectrómetros<br />

VIS-NIR.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

52<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


Técnicas<br />

y dispositivos fotónicos<br />

para tratami<strong>en</strong>tos estéticos


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

CD6 · UPC<br />

Técnicas <strong>de</strong> medida<br />

3D sin contacto<br />

aplicadas a <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

En <strong>la</strong>s últimas décadas se ha producido una importante<br />

incorporación <strong>de</strong> <strong>la</strong> información tridim<strong>en</strong>sional (3D)<br />

<strong>en</strong> múltiples aplicaciones re<strong>la</strong>cionadas con los <strong>sector</strong>es<br />

<strong>de</strong>l cine y los juegos <strong>de</strong> or<strong>de</strong>nador, <strong>la</strong> moda, <strong>la</strong> cirugía<br />

plástica, <strong>la</strong> <strong>de</strong>rmatología, <strong>la</strong> medicina for<strong>en</strong>se, <strong>la</strong><br />

oftalmología, <strong>la</strong> ortopedia, <strong>la</strong> odontología, etc.<br />

De <strong>la</strong> mano <strong>de</strong> este auge <strong>de</strong> <strong>la</strong> <strong>de</strong>manda, se han <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do<br />

nuevos sistemas <strong>de</strong> digitalización 3D <strong>de</strong>l cuerpo<br />

humano, a <strong>la</strong> par que nuevos métodos y herrami<strong>en</strong>tas<br />

para utilizar efici<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te los datos <strong>en</strong> función<br />

<strong>de</strong> cada aplicación. Los equipos ópticos ofrec<strong>en</strong> importantes<br />

v<strong>en</strong>tajas, como <strong>el</strong> escaneo 3D sin contacto,<br />

mayor rapi<strong>de</strong>z y precisión, resultado <strong>en</strong> formato digital<br />

que permite su visualización, almac<strong>en</strong>ami<strong>en</strong>to y tratami<strong>en</strong>to<br />

posterior, etc.<br />

Las principales técnicas ópticas empleadas se c<strong>la</strong>sifican<br />

<strong>en</strong> tres gran<strong>de</strong>s grupos:<br />

01<br />

02<br />

03<br />

Las <strong>de</strong> escaneo mediante punto o línea láser.<br />

Las basadas <strong>en</strong> proyección <strong>de</strong> patrones <strong>de</strong><br />

luz estructurada.<br />

Las <strong>de</strong> tipo fotogramétrico basadas <strong>en</strong> múltiples<br />

imág<strong>en</strong>es capturadas a difer<strong>en</strong>tes vistas.<br />

Todas <strong>el</strong><strong>la</strong>s ti<strong>en</strong><strong>en</strong> v<strong>en</strong>tajas e inconv<strong>en</strong>i<strong>en</strong>tes que <strong>de</strong>b<strong>en</strong><br />

t<strong>en</strong>erse <strong>en</strong> cu<strong>en</strong>ta a <strong>la</strong> hora <strong>de</strong> s<strong>el</strong>eccionar <strong>la</strong> técnica<br />

más apropiada para cada aplicación. Sin embargo,<br />

<strong>la</strong> mayoría <strong>de</strong> soluciones comerciales utilizan <strong>la</strong> proyección<br />

<strong>de</strong> patrones <strong>de</strong> luz estructurada. El principio<br />

<strong>de</strong> medida consiste <strong>en</strong> proyectar una serie <strong>de</strong> franjas<br />

56 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


Figura1: Medida 3D <strong>de</strong> <strong>la</strong> cara mediante un<br />

sistema <strong>de</strong> proyección <strong>de</strong> patrones <strong>de</strong> luz<br />

estructurada <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do <strong>en</strong> <strong>el</strong> CD6.<br />

b<strong>la</strong>ncas y negras sobre <strong>la</strong> zona a escanear y, a partir<br />

<strong>de</strong> su <strong>de</strong>formación, obt<strong>en</strong>er <strong>la</strong> forma 3D. La Figura 1<br />

muestra un ejemplo <strong>de</strong> medida 3D <strong>de</strong> <strong>la</strong> cara <strong>de</strong> una<br />

persona mediante <strong>la</strong> técnica <strong>de</strong> proyección <strong>de</strong> patrones<br />

<strong>de</strong> luz estructurada.<br />

Dos <strong>de</strong> los <strong>sector</strong>es <strong>en</strong> los que esta tecnología ha t<strong>en</strong>ido<br />

un mayor impacto son <strong>el</strong> cosmético y <strong>de</strong>rmatológico.<br />

A partir <strong>de</strong> <strong>la</strong> topografía 3D, estos sistemas permit<strong>en</strong><br />

cuantificar difer<strong>en</strong>tes parámetros morfológicos y<br />

mecánicos <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> como <strong>la</strong> rugosidad, <strong>el</strong> volum<strong>en</strong>, <strong>el</strong><br />

grado <strong>de</strong> <strong>en</strong>vejecimi<strong>en</strong>to, <strong>la</strong> anisotropía, <strong>la</strong> t<strong>en</strong>sión, <strong>la</strong><br />

firmeza o <strong>la</strong> p<strong>la</strong>sticidad.<br />

En los últimos años, <strong>el</strong> C<strong>en</strong>tro <strong>de</strong> Desarrollo <strong>de</strong> S<strong>en</strong>sores,<br />

Instrum<strong>en</strong>tación y Sistemas (CD6) <strong>de</strong> <strong>la</strong> Universitat<br />

Politècnica <strong>de</strong> Catalunya (UPC) ha trabajado activam<strong>en</strong>te<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> este tipo <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tación<br />

para aplicaciones <strong>en</strong> los <strong>sector</strong>es cosmético y <strong>de</strong>rmatológico.<br />

A continuación se expon<strong>en</strong> algunos ejemplos<br />

<strong>de</strong> este tipo <strong>de</strong> aplicaciones.<br />

El primer ejemplo es <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> un instrum<strong>en</strong>to<br />

que permite evaluar <strong>de</strong> forma objetiva e in vivo, <strong>la</strong> eficacia<br />

<strong>de</strong> productos reductores <strong>de</strong> arrugas y volúm<strong>en</strong>es<br />

faciales (patas <strong>de</strong> gallo, bolsas <strong>de</strong> ojos, etc.). El aparato<br />

integra dos configuraciones difer<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> medida: una<br />

<strong>de</strong> alta resolución, para medir cambios superficiales <strong>de</strong><br />

unas pocas micras, y una <strong>de</strong> media resolución, s<strong>en</strong>sible<br />

a cambios mayores pero capaz <strong>de</strong> medir superficies<br />

<strong>de</strong> pi<strong>el</strong> humana más gran<strong>de</strong>s. La configuración <strong>de</strong> alta<br />

resolución se utiliza para cuantificar objetivam<strong>en</strong>te <strong>la</strong><br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 57


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

CD6 · UPC<br />

eficacia <strong>de</strong> un conjunto <strong>de</strong> cremas reductoras <strong>de</strong> patas<br />

<strong>de</strong> gallo, aplicadas a un grupo <strong>de</strong> paci<strong>en</strong>tes conforme<br />

al protocolo establecido. Se registran <strong>la</strong>s topografías<br />

3D <strong>de</strong> <strong>la</strong>s zonas <strong>de</strong> interés a lo <strong>la</strong>rgo <strong>de</strong>l tratami<strong>en</strong>to<br />

para su posterior comparación y análisis. En <strong>la</strong> Figura<br />

2 se muestra un ejemplo <strong>de</strong> estas medidas 3D <strong>en</strong> <strong>la</strong><br />

zona <strong>de</strong> patas <strong>de</strong> gallo al inicio y al cabo <strong>de</strong> un mes <strong>de</strong>l<br />

tratami<strong>en</strong>to. Para asegurar <strong>la</strong> misma zona escaneada<br />

<strong>de</strong>l paci<strong>en</strong>te <strong>en</strong> <strong>la</strong>s difer<strong>en</strong>tes medidas, <strong>el</strong> software incorpora<br />

una herrami<strong>en</strong>ta que compara <strong>en</strong> tiempo real<br />

<strong>la</strong> imag<strong>en</strong> actual con <strong>la</strong> registrada <strong>en</strong> <strong>el</strong> pasado, permiti<strong>en</strong>do<br />

al operador ajustar <strong>la</strong> posición <strong>de</strong>l paci<strong>en</strong>te<br />

<strong>de</strong> un modo preciso. A partir <strong>de</strong> <strong>la</strong>s topografías 3D,<br />

se calcu<strong>la</strong>n también <strong>la</strong>s rugosida<strong>de</strong>s media (Ra) y total<br />

<strong>en</strong> una longitud (Rz), que son parámetros típicam<strong>en</strong>te<br />

utilizados por <strong>la</strong> industria cosmética para cuantificar <strong>la</strong><br />

efectividad <strong>de</strong> los productos reductores.<br />

Un segundo ejemplo <strong>de</strong> los aparatos <strong>de</strong> medida 3D<br />

<strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>dos comparte <strong>el</strong> mismo principio <strong>de</strong> medida<br />

que <strong>el</strong> anterior ejemplo, aunque realiza medidas <strong>de</strong> zonas<br />

más amplias <strong>de</strong>l cuerpo humano, 0.5 x 0.5 metros<br />

y 180 grados. Las zonas <strong>de</strong>l cuerpo a medir son s<strong>el</strong>eccionables<br />

por <strong>el</strong> operador y van <strong>de</strong>s<strong>de</strong> <strong>la</strong> cara hasta <strong>la</strong>s<br />

rodil<strong>la</strong>s <strong>de</strong>l paci<strong>en</strong>te. A<strong>de</strong>más <strong>de</strong> <strong>la</strong> información <strong>de</strong> forma<br />

3D, <strong>el</strong> aparato captura <strong>el</strong> color RGB <strong>de</strong> cada punto<br />

medido, obt<strong>en</strong>i<strong>en</strong>do como resultado un 3D con <strong>la</strong><br />

textura real <strong>de</strong> color. En <strong>la</strong> Figura 3 se muestran algunos<br />

ejemplos <strong>de</strong> topografías 3D <strong>de</strong> difer<strong>en</strong>tes partes<br />

<strong>de</strong>l cuerpo obt<strong>en</strong>idas con <strong>el</strong> escáner. El aparato ti<strong>en</strong>e<br />

aplicación <strong>en</strong> <strong>la</strong> cuantificación objetiva <strong>de</strong> <strong>la</strong> efectividad<br />

<strong>de</strong> productos cosméticos reductores <strong>de</strong> volum<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> zonas <strong>de</strong>l cuerpo más ext<strong>en</strong>sas, como por ejemplo<br />

Figura 3. Medidas 3D con textura RGB pecho (maniquí) y muslos<br />

(paci<strong>en</strong>te real). A partir <strong>de</strong> <strong>la</strong>s topografías, se calcu<strong>la</strong>n difer<strong>en</strong>tes parámetros<br />

<strong>de</strong> interés <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> como <strong>el</strong> volum<strong>en</strong> y <strong>la</strong> rugosidad <strong>en</strong> una<br />

zona <strong>de</strong>terminada.<br />

Figura 2. Imág<strong>en</strong>es <strong>de</strong> <strong>la</strong> medida<br />

in vivo <strong>de</strong> patas <strong>de</strong> gallo mediante<br />

<strong>el</strong> escáner facial 3D <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> CD6. Topografia 3D al inicio<br />

(arriba) y <strong>de</strong>spués <strong>de</strong> un mes <strong>de</strong><br />

tratami<strong>en</strong>to con crema antiarrugas<br />

(abajo).<br />

muslos (cremas antic<strong>el</strong>ulíticas) y abdom<strong>en</strong>. Al igual que<br />

su pre<strong>de</strong>cesor, <strong>el</strong> aparato cu<strong>en</strong>ta con un programa <strong>de</strong><br />

control amigable y fácil <strong>de</strong> usar que incorpora <strong>la</strong> herrami<strong>en</strong>ta<br />

<strong>de</strong> comparación antes-<strong>de</strong>spués para ayudar al<br />

operador a posicionar al paci<strong>en</strong>te <strong>de</strong> forma repetitiva.<br />

Por último, un tercer ejemplo <strong>de</strong> equipo <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> CD6 ti<strong>en</strong>e aplicación <strong>en</strong> <strong>de</strong>rmatología, como herrami<strong>en</strong>ta<br />

<strong>de</strong> ayuda al diagnóstico <strong>de</strong>l cáncer <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Actualm<strong>en</strong>te, <strong>el</strong> diagnóstico estándar se apoya <strong>en</strong> los<br />

métodos conv<strong>en</strong>cionales <strong>de</strong> inspección visual y <strong>de</strong>rmatoscopía.<br />

A partir <strong>de</strong> <strong>la</strong>s imág<strong>en</strong>es clínicas y <strong>de</strong>rmatoscópicas,<br />

<strong>el</strong> diagnóstico se basa <strong>en</strong> <strong>la</strong> reg<strong>la</strong> ABCD:<br />

A asimetría <strong>de</strong> <strong>la</strong> lesión, B irregu<strong>la</strong>ridad <strong>de</strong>l bor<strong>de</strong> <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> lesión, C heterog<strong>en</strong>eidad <strong>de</strong>l color <strong>de</strong> <strong>la</strong> lesión y D<br />

diámetro <strong>de</strong> <strong>la</strong> lesión. Tres <strong>de</strong> estos parámetros (A, B y<br />

D) están re<strong>la</strong>cionados con <strong>la</strong>s características <strong>de</strong> forma<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> lesión, pero <strong>en</strong> base a información <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> bidim<strong>en</strong>sional.<br />

Por lo tanto, <strong>la</strong> información 3D <strong>de</strong> <strong>la</strong> forma<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> lesión permite avanzar hacia una <strong>de</strong>scripción<br />

más completa <strong>de</strong> <strong>la</strong> lesión y ayudar al <strong>de</strong>rmatólogo a<br />

mejorar <strong>el</strong> proceso <strong>de</strong> diagnóstico.<br />

La capacidad <strong>de</strong> escanear ópticam<strong>en</strong>te <strong>en</strong> 3D una <strong>de</strong>terminada<br />

superficie <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>, significa un avance importante<br />

tanto para <strong>la</strong> industria cosmética como para<br />

los <strong>de</strong>rmatólogos especializados <strong>en</strong> <strong>el</strong> diagnóstico y<br />

tratami<strong>en</strong>to <strong>de</strong>l cáncer <strong>de</strong> pi<strong>el</strong>.<br />

Migu<strong>el</strong> Ares<br />

Investigador <strong>de</strong>l CD6<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 58


Master<br />

in Photonics<br />

“Photonics BCN”<br />

PHOTONICS is one of the disciplines that p<strong>la</strong>ys a key<br />

role in the 21st c<strong>en</strong>tury technological <strong>de</strong>v<strong>el</strong>opm<strong>en</strong>t.<br />

Four leading research and aca<strong>de</strong>mic institutions in<br />

the BARCELONA area joined their efforts to offer a<br />

compreh<strong>en</strong>sive MSc in PHOTONICS program as a<br />

combination of basic and advanced <strong>el</strong>ective courses<br />

covering the main branches of PHOTONICS:<br />

- Basics of Photonics<br />

- Applied Photonics<br />

- Quantum and Nonlinear Optics<br />

- Biophotonics and Imaging<br />

- Photonic Materials<br />

- Nanophotonics<br />

- T<strong>el</strong>ecommunications and Photonics Circuits<br />

- Optical Technologies and Engineering<br />

The Master aims at educating future researchers in<br />

this fi<strong>el</strong>d and also promoting <strong>en</strong>trepr<strong>en</strong>eurial activity<br />

in PHOTONICS amongst its stu<strong>de</strong>nts.<br />

Main program: 60 ECTS (1 aca<strong>de</strong>mic year)<br />

C<strong>la</strong>sses will begin Fall 2018<br />

“More information at: https://photonics.masters.upc.edu/<strong>en</strong><br />

“Admission for 2018 op<strong>en</strong> at: https://photonics.masters.upc.edu/<br />

<strong>en</strong>/copy_of_aca<strong>de</strong>mic-year-2018-19”


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

OH! WHITE<br />

B<strong>la</strong>nqueami<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong>ntal LED<br />

La odontología estética vive un mom<strong>en</strong>to dulce. Y es<br />

que <strong>la</strong> sonrisa juega un pap<strong>el</strong> es<strong>en</strong>cial <strong>en</strong> <strong>la</strong> interacción<br />

social, i<strong>de</strong>ntificándose con éxito, seguridad e higi<strong>en</strong>e.<br />

Y juega un pap<strong>el</strong> c<strong>la</strong>ve sobre todo t<strong>en</strong>i<strong>en</strong>do <strong>en</strong> cu<strong>en</strong>ta<br />

que <strong>la</strong> at<strong>en</strong>ción <strong>en</strong> <strong>el</strong> atractivo facial se fija principalm<strong>en</strong>te<br />

<strong>en</strong> los ojos y <strong>la</strong> sonrisa. En este contexto, unos<br />

di<strong>en</strong>tes b<strong>la</strong>ncos son fundam<strong>en</strong>tales.<br />

El color <strong>de</strong> los di<strong>en</strong>tes vi<strong>en</strong>e <strong>de</strong>terminado por todas<br />

<strong>la</strong>s estructuras que compon<strong>en</strong> <strong>el</strong> di<strong>en</strong>te, como lo son<br />

<strong>el</strong> esmalte, <strong>la</strong> <strong>de</strong>ntina y <strong>la</strong> pulpa, así como <strong>de</strong> factores<br />

extrínsecos, como <strong>la</strong>s tinciones provocadas por alim<strong>en</strong>tos,<br />

bebidas, medicam<strong>en</strong>tos, tabaco, etc.<br />

B<strong>la</strong>nqueami<strong>en</strong>to <strong>de</strong>ntal<br />

con peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o<br />

y dióxido <strong>de</strong> titanio activado<br />

a base <strong>de</strong> fotocatalisis<br />

con luz led azul<br />

Los sistemas <strong>de</strong> b<strong>la</strong>nqueami<strong>en</strong>to se basan, principalm<strong>en</strong>te,<br />

<strong>en</strong> peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o o <strong>en</strong> alguno <strong>de</strong> sus<br />

precursores, como <strong>el</strong> peróxido <strong>de</strong> carbamida.<br />

En Oh!White®, utilizamos peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o <strong>de</strong><br />

baja conc<strong>en</strong>tración con nanopartícu<strong>la</strong>s <strong>de</strong> dióxido <strong>de</strong><br />

titanio, que actúan como catalizador, aum<strong>en</strong>tando <strong>el</strong><br />

efecto y mant<strong>en</strong>i<strong>en</strong>do mayor efectividad <strong>de</strong>l peróxido<br />

<strong>de</strong> Hidrog<strong>en</strong>o.<br />

60 <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


El dióxido <strong>de</strong> titanio, nanopartícu<strong>la</strong> semiconductora<br />

incorporada a g<strong>el</strong>es b<strong>la</strong>nqueadores <strong>de</strong> baja conc<strong>en</strong>tración,<br />

cataliza <strong>la</strong> formación <strong>de</strong> radicales hidroxilos <strong>de</strong>s<strong>de</strong><br />

<strong>el</strong> peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o al ser fotoactivado con luz<br />

ultravioleta. Esto se <strong>de</strong>be a que <strong>el</strong> peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o<br />

sin catalizadores necesita tiempo para empezar a<br />

actuar <strong>en</strong> <strong>el</strong> esmalte.<br />

El peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o, dado que es un fuerte ag<strong>en</strong>te<br />

oxidante, ti<strong>en</strong>e <strong>la</strong> habilidad <strong>de</strong> producir radicales<br />

libres como hidroxilo, perhidroxilo y aniones superóxido.<br />

Estas molécu<strong>la</strong>s son altam<strong>en</strong>te inestables, por lo<br />

que atacan a molécu<strong>la</strong>s orgánicas (cromóforos) para<br />

lograr estabilidad, rompi<strong>en</strong>do uno o más <strong>en</strong><strong>la</strong>ces dobles<br />

<strong>de</strong> los pigm<strong>en</strong>tos mediante clivaje <strong>de</strong> <strong>la</strong> ca<strong>de</strong>na<br />

conjugada o a través <strong>de</strong> <strong>la</strong> oxidación <strong>de</strong> <strong>en</strong>tes químicos<br />

pres<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> <strong>el</strong><strong>la</strong>, obt<strong>en</strong>i<strong>en</strong>do estructuras <strong>de</strong> ca<strong>de</strong>na<br />

corta, con <strong>en</strong><strong>la</strong>ces <strong>de</strong> carbono saturados, hidrofílicas y<br />

más difusibles, <strong>la</strong>s cuales absorb<strong>en</strong> m<strong>en</strong>os luz, dando<br />

apari<strong>en</strong>cia más b<strong>la</strong>nca.<br />

El Dióxido <strong>de</strong> Titanio Nitrog<strong>en</strong>ado (N-TiO2) es un fotocatalizador<br />

que permite mejorar <strong>la</strong> eficacia <strong>de</strong> ag<strong>en</strong>tes<br />

<strong>de</strong> peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o, permiti<strong>en</strong>do una reducción<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> conc<strong>en</strong>tración y un b<strong>la</strong>nqueami<strong>en</strong>to más seguro.<br />

El uso <strong>de</strong> fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz híbrida láser/LED permite catalizar<br />

<strong>la</strong> formación <strong>de</strong> radicales libres por parte <strong>de</strong>l<br />

peróxido <strong>de</strong> hidróg<strong>en</strong>o, mediante <strong>la</strong> activación con luz<br />

LED azul. Es <strong>de</strong>bido a <strong>el</strong>lo que <strong>el</strong> kit <strong>de</strong> b<strong>la</strong>ncami<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong>ntal <strong>de</strong> Oh!White® ofrece resultados visibles <strong>en</strong> un<br />

solo tratami<strong>en</strong>to.<br />

Dr. Salvador Lévaro Arroyo<br />

Director G<strong>en</strong>eral Oh! White LABKON<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 61


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

IMM · CSIC<br />

La <strong>fotónica</strong><br />

atrapa <strong>el</strong> arco iris<br />

La iridisc<strong>en</strong>cia es un f<strong>en</strong>óm<strong>en</strong>o óptico que produce<br />

<strong>el</strong> reflejo <strong>de</strong> colores distintos y se pue<strong>de</strong> observar frecu<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> naturaleza. Algunos ejemplos <strong>de</strong><br />

iridisc<strong>en</strong>cia son <strong>la</strong>s multicolores plumas <strong>de</strong>l pavo real,<br />

algunas escamas <strong>de</strong> peces <strong>de</strong> arrecife, los ver<strong>de</strong>-azu<strong>la</strong>dos<br />

colores <strong>de</strong> escarabajos y <strong>de</strong> algunas mariposas,<br />

e incluso algunos frutos o bayas. En estos casos, los<br />

colores que aparec<strong>en</strong> no se <strong>de</strong>b<strong>en</strong> a pigm<strong>en</strong>tación,<br />

sino al f<strong>en</strong>óm<strong>en</strong>o óptico <strong>de</strong> <strong>la</strong> iridisc<strong>en</strong>cia, <strong>el</strong> cual está<br />

causado por <strong>la</strong>s múltiples reflexiones <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz <strong>en</strong> <strong>de</strong>licadas<br />

superficies semitranspar<strong>en</strong>tes que están separadas<br />

por distancias simi<strong>la</strong>res a <strong>la</strong> longitud <strong>de</strong> onda <strong>de</strong><br />

<strong>la</strong> luz que <strong>la</strong>s atraviesa. Etimológicam<strong>en</strong>te, <strong>el</strong> término<br />

‘iris’ ti<strong>en</strong>e su orig<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>la</strong> pa<strong>la</strong>bra griega<br />

Iris, que significa ‘luz’, y<br />

también es <strong>el</strong> nombre <strong>de</strong> <strong>la</strong> diosa Iris <strong>en</strong> <strong>la</strong> mitología<br />

griega, personificación <strong>de</strong>l arcoíris y m<strong>en</strong>sajera <strong>de</strong> los<br />

dioses que <strong>de</strong>jaba una este<strong>la</strong> <strong>de</strong> colores luminosos<br />

tras su paso. La iridisc<strong>en</strong>cia pres<strong>en</strong>ta, por tanto, los<br />

múltiples colores <strong>de</strong>l arco iris y, g<strong>en</strong>eralm<strong>en</strong>te, estos<br />

varían <strong>de</strong>p<strong>en</strong>di<strong>en</strong>do <strong>de</strong> <strong>la</strong> dirección <strong>en</strong> <strong>la</strong> que se observe.<br />

Uno <strong>de</strong> los casos más l<strong>la</strong>mativos <strong>de</strong>l f<strong>en</strong>óm<strong>en</strong>o <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

iridisc<strong>en</strong>cia lo constituye <strong>la</strong> coloración azu<strong>la</strong>da <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

mariposa <strong>de</strong> <strong>la</strong> especie Morpho, habitual <strong>en</strong> países<br />

tropicales. Estos insectos lepidópteros pres<strong>en</strong>tan un<br />

int<strong>en</strong>so color azu<strong>la</strong>do-metálico <strong>en</strong> sus a<strong>la</strong>s, que, como<br />

hemos dicho, no se <strong>de</strong>be a <strong>la</strong> pres<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> pigm<strong>en</strong>tación<br />

(los pigm<strong>en</strong>tos azu<strong>la</strong>dos son <strong>de</strong> rara pres<strong>en</strong>cia <strong>en</strong><br />

<strong>la</strong> naturaleza). Si se toma una pequeña escama <strong>de</strong> <strong>la</strong>s<br />

a<strong>la</strong>s <strong>de</strong> dicha mariposa y se fotografía con<br />

<strong>la</strong> sufici<strong>en</strong>te magnificación usando un<br />

microscopio <strong>el</strong>ectrónico, como muestra<br />

<strong>la</strong> Figura 1, se observan una<br />

multitud <strong>de</strong> aristas longitudinales<br />

y verticales cuya<br />

separación es <strong>de</strong> pocas<br />

c<strong>en</strong>t<strong>en</strong>as <strong>de</strong> nanómetros.<br />

Figura 1: Iridisc<strong>en</strong>cia natural


Estas nanoestructuras <strong>en</strong> <strong>el</strong> interior <strong>de</strong> <strong>la</strong> escama altera<br />

<strong>la</strong> reflexión <strong>de</strong> <strong>la</strong> luz produci<strong>en</strong>do los colores azu<strong>la</strong>dos.<br />

En otros casos, como <strong>la</strong>s plumas <strong>de</strong>l pavo real,<br />

estas nanoestructuras naturales están pres<strong>en</strong>tes <strong>en</strong><br />

los finos p<strong>el</strong>os que compon<strong>en</strong> <strong>la</strong>s plumas <strong>de</strong>l pavo, y<br />

g<strong>en</strong>eran sus l<strong>la</strong>mativos y tornaso<strong>la</strong>dos colores. La iridisc<strong>en</strong>cia<br />

también aparece <strong>en</strong> <strong>la</strong>s manchas <strong>de</strong> aceite,<br />

<strong>la</strong>s burbujas <strong>de</strong> jabón o, ya <strong>de</strong> forma artificial, <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

<strong>la</strong>do reproducible <strong>de</strong> los discos compactos, sean CDs<br />

o DVDs. Precisam<strong>en</strong>te esta g<strong>en</strong>eración <strong>de</strong> iridisc<strong>en</strong>cia<br />

artificial es uno <strong>de</strong> los objetivos <strong>de</strong>l Grupo <strong>de</strong> Dispositivos<br />

Nanofotónicos <strong>de</strong>l IMM-CSIC. Reci<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te<br />

<strong>el</strong> grupo ha <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do una tecnología que permite<br />

<strong>la</strong> g<strong>en</strong>eración <strong>de</strong> superficies iridisc<strong>en</strong>tes sobre prácticam<strong>en</strong>te<br />

cualquier material, incluy<strong>en</strong>do materiales<br />

orgánicos y biocompatibles, como <strong>la</strong> seda natural. La<br />

figura 2 muestra unas fotografías sin retocar <strong>de</strong> superficies<br />

<strong>de</strong> este tipo, que pres<strong>en</strong>tan irisaciones diversas<br />

y <strong>de</strong> fuerte int<strong>en</strong>sidad, que cambian su coloración <strong>de</strong>p<strong>en</strong>di<strong>en</strong>do<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> dirección <strong>en</strong> que se mir<strong>en</strong>. A<strong>de</strong>más,<br />

estas superficies pose<strong>en</strong> propieda<strong>de</strong>s hidrofóbicas o<br />

hidrofílicas y también antibacterianas, s<strong>el</strong>eccionables<br />

<strong>en</strong> función <strong>de</strong>l tipo <strong>de</strong> nanoestructura que se utilice.<br />

Para su fabricación, <strong>el</strong> CSIC ha <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do una tecnología<br />

-<strong>en</strong> proceso <strong>de</strong> pat<strong>en</strong>te- que es muy s<strong>en</strong>cil<strong>la</strong><br />

y <strong>de</strong> muy bajo coste, a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> po<strong>de</strong>r usarse sobre<br />

prácticam<strong>en</strong>te cualquier tipo <strong>de</strong> materiales, incluy<strong>en</strong>do<br />

<strong>la</strong> pi<strong>el</strong> humana o <strong>la</strong>s uñas.<br />

Las aplicaciones <strong>de</strong> estas superficies irisadas son múltiples<br />

y van <strong>de</strong>s<strong>de</strong> <strong>el</strong> marcado cromático sin necesidad<br />

<strong>de</strong> emplear tintas hasta <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> productos<br />

cosméticos basados <strong>en</strong> materiales biocompatibles,<br />

como sedas o <strong>la</strong>cas naturales.<br />

Este<strong>la</strong> Baquedano<br />

Research Sci<strong>en</strong>tist<br />

Dr. Pablo A. Postigo<br />

Research Sci<strong>en</strong>tist<br />

IMM-CSIC<br />

Figura 2: Iridisc<strong>en</strong>cia artificial<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 63


Expertos<br />

<strong>en</strong> técnicas y dispositivos<br />

fotónicos para tratami<strong>en</strong>tos<br />

estéticos


EXPERTOS<br />

TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

2.2 CARACTERIZACIÓN DE PIGMENTOS,<br />

MEZCLAS, AROMAS Y PULVERIZACIONES<br />

Somos un <strong>la</strong>boratorio acreditado para:<br />

Validación <strong>de</strong> parámetros opto-<strong>el</strong>ectrónicos y <strong>en</strong>sayos <strong>de</strong><br />

fiabilidad <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes y equipos.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Evaluación y verificación <strong>de</strong>l marcado CE <strong>de</strong> acuerdo con<br />

<strong>la</strong> normativa aplicable.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Capacida<strong>de</strong>s <strong>de</strong> medida mediante <strong>el</strong> Gonioespectrofotómetro<br />

GEFE <strong>de</strong> campo cercano y lejano, con <strong>el</strong> cual<br />

po<strong>de</strong>mos medir BRDF espectral y sparkle. A<strong>de</strong>más, experi<strong>en</strong>cia<br />

<strong>en</strong> <strong>la</strong> caracterización <strong>de</strong> gonioespectrómetros<br />

utilizados por <strong>la</strong> industria cosmética.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Dispositivo que mi<strong>de</strong> tamaño <strong>de</strong> partícu<strong>la</strong> (<strong>en</strong> seco o <strong>en</strong><br />

susp<strong>en</strong>siones líquidas) y <strong>en</strong>trega <strong>el</strong> Particle Size Distribution<br />

(PSD) <strong>en</strong>tre 2 y 200 um. Es un Particle Size Analyser basado<br />

<strong>en</strong> angle-resolved scatterometry sobre tecnología CMOS.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistema compacto <strong>de</strong> fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> rayos X que actúa <strong>de</strong> manera<br />

complem<strong>en</strong>taria a <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Diagnóstico óptico para <strong>el</strong> análisis <strong>de</strong> pulverizaciones: exist<strong>en</strong><br />

una serie <strong>de</strong> técnicas ópticas para medir distribuciones<br />

<strong>de</strong> v<strong>el</strong>ocidad y distribuciones <strong>de</strong> tamaño con resolución espacial.<br />

A<strong>de</strong>más exist<strong>en</strong> técnicas <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> y espectroscópicas<br />

que pue<strong>de</strong>n informar sobre otro tipo <strong>de</strong> características<br />

tales como <strong>la</strong> t<strong>en</strong>sión superficial <strong>de</strong> <strong>la</strong>s gotitas, composición,<br />

etc…<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

66<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

EXPERTOS<br />

Medidas <strong>de</strong> Factor <strong>de</strong> Protección, UVA, UVB <strong>en</strong> cremas y aceites<br />

<strong>de</strong> protección so<strong>la</strong>r y productos <strong>de</strong> cosmética mediante espectrometría.<br />

Lo que se evalúa es <strong>el</strong> UVAPF In Vitro y <strong>el</strong> SPF In<br />

2 3 4<br />

1 5 6 7 8 9 S<br />

Espectroscopía NIR y SWIR, Imag<strong>en</strong> Hiperspectral SWIR.<br />

Experi<strong>en</strong>cia <strong>en</strong>:<br />

- Caracterización <strong>de</strong> aromas.<br />

- Observación microscópica para <strong>la</strong> <strong>de</strong>terminación <strong>de</strong>l tamaño<br />

<strong>de</strong> partícu<strong>la</strong>s.<br />

- Caracterización <strong>de</strong> mezc<strong>la</strong>s y <strong>de</strong>terminación <strong>de</strong>l punto final. 2 3 4<br />

1 5 6 7 8 9 S<br />

Equipos <strong>de</strong> espectroscopia infrarroja y visible para obt<strong>en</strong>er <strong>el</strong><br />

espectro VIS/NIR y coor<strong>de</strong>nadas <strong>de</strong> color <strong>de</strong> manera rápida y<br />

no <strong>de</strong>structiva.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Equipos <strong>de</strong> medida rápida <strong>de</strong> aromas y volátiles basados <strong>en</strong> cromatografía<br />

<strong>de</strong> alta v<strong>el</strong>ocidad y espectrometría rápida <strong>de</strong> masas<br />

para medir <strong>en</strong> espacio <strong>de</strong> cabeza.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Estaciones automatizadas para consecución <strong>de</strong> mezc<strong>la</strong>s gaseosas<br />

contro<strong>la</strong>das mediante Mass Flow Controllers (MFCs), incluy<strong>en</strong>do<br />

equipos <strong>de</strong> g<strong>en</strong>eración/calibración <strong>de</strong> gas. Cabe <strong>de</strong>stacar<br />

un equipo g<strong>en</strong>erador <strong>de</strong> gases <strong>de</strong> calibración a partir <strong>de</strong> líquidos<br />

(OWLSTONE OVG-4).<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Equipami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> caracterización <strong>el</strong>éctrica (multímetros, picoamperímetros,<br />

analizadores <strong>de</strong> impedancia).<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Equipami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> caracterización óptica (índices <strong>de</strong> refracción,<br />

espectros <strong>de</strong> transmitancia y absorción).<br />

Fabricación <strong>de</strong> dispositivos s<strong>en</strong>sores <strong>de</strong> estado sólido <strong>en</strong> Sa<strong>la</strong><br />

B<strong>la</strong>nca.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 67


EXPERTOS<br />

TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

Apoyo <strong>en</strong> <strong>la</strong> conceptualización y <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> prototipos <strong>de</strong><br />

hardware.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> software para <strong>el</strong> análisis y tratami<strong>en</strong>to/procesado <strong>de</strong><br />

sistemas digitales <strong>de</strong> captación <strong>de</strong> información.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Experi<strong>en</strong>cia <strong>en</strong> <strong>el</strong> ámbito <strong>de</strong> <strong>la</strong> caracterización colorimétrica:<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> nuevas técnicas e instrum<strong>en</strong>tos <strong>de</strong> medición<br />

<strong>de</strong>l color.<br />

- Diseño <strong>de</strong> fu<strong>en</strong>tes <strong>de</strong> iluminación.<br />

- Algoritmos <strong>de</strong> corrección <strong>de</strong> ruido <strong>de</strong> color.<br />

- Imág<strong>en</strong>es multiespectrales e hiperespectrales.<br />

- Algoritmos <strong>de</strong> recuperación <strong>de</strong> espectro.<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos industriales basados <strong>en</strong> <strong>el</strong> análisis<br />

<strong>de</strong> espectro.<br />

Aplicaciones:<br />

- Aplicaciones basadas <strong>en</strong> espectroscopía <strong>de</strong> alta resolución.<br />

- Medición <strong>de</strong> color <strong>en</strong> línea.<br />

- Medición <strong>de</strong> color <strong>de</strong> alta resolución <strong>en</strong> patrones complejos.<br />

- Inspección basada <strong>en</strong> imag<strong>en</strong> multiespectral e hiperespectral.<br />

Capacida<strong>de</strong>s:<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos personalizados.<br />

- Prototipos <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos y s<strong>en</strong>sores.<br />

- Electrónica, mecánica y <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> software.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistemas <strong>de</strong> caracterización remota vía distintas técnicas<br />

(imag<strong>en</strong> espectral, Raman…).<br />

Sistema <strong>de</strong> imág<strong>en</strong>es Raman Confocal para <strong>la</strong> caracterización<br />

<strong>de</strong> emulsiones.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

68<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

EXPERTOS<br />

Sistemas <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> Hiperespectral VIS-NIR, cámaras NIR, equipami<strong>en</strong>to<br />

para medida <strong>de</strong> <strong>la</strong> distribución <strong>de</strong> tamaños <strong>de</strong> partícu<strong>la</strong><br />

y pot<strong>en</strong>cial Z.<br />

Sistemas láser para caracterización <strong>de</strong> espray y pulverizadores.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Diversos análisis:<br />

- D<strong>en</strong>sity Scanning Calorimetry.<br />

- Equipos <strong>de</strong> espectroscopía infrarroja y visible para obt<strong>en</strong>er <strong>el</strong> espectro<br />

VIS/NIR <strong>de</strong> manera no <strong>de</strong>structiva.<br />

- Colorimetría Tamaño <strong>de</strong> partícu<strong>la</strong>s: DLS (Z-sizer nano) y LD (Mastersizer<br />

3000).<br />

- Estabilidad <strong>de</strong> pigm<strong>en</strong>tos por pot<strong>en</strong>cial Z, v<strong>el</strong>ocidad <strong>de</strong> sedim<strong>en</strong>tación<br />

y estratificación.<br />

- Hehman gauge.<br />

- Viscosidad (Brookfi<strong>el</strong>d) y propieda<strong>de</strong>s reológicas.<br />

- T<strong>en</strong>sión superficial y ángulo <strong>de</strong> contacto.<br />

- Oil sorption and Dani<strong>el</strong> flow point.<br />

- Análisis químico: cromatografía <strong>de</strong> líquidos, ICPMS, Análisis <strong>el</strong>em<strong>en</strong>tal.<br />

- Determinación <strong>de</strong> parámetros <strong>de</strong> Hans<strong>en</strong>.<br />

- Ecotoxicity.<br />

Análisis <strong>de</strong>l niv<strong>el</strong> <strong>de</strong> protección fr<strong>en</strong>te UVA y UVB y <strong>de</strong>terminación<br />

<strong>de</strong>l factor <strong>de</strong> fotoprotección (SPF) in vitro, mediante técnicas<br />

espectrofotométricas, <strong>de</strong> filtros so<strong>la</strong>res, productos <strong>de</strong> fotoprotección,<br />

cosméticos y cosmetotextiles.<br />

Análisis <strong>de</strong> <strong>la</strong> capacidad fotoprotectora a niv<strong>el</strong> biológico y molecu<strong>la</strong>r,<br />

sobre mo<strong>de</strong>los 3D <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> humana y/o pi<strong>el</strong> humana ex vivo.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Análisis <strong>de</strong> composición por GC-MS (Gas Chromatography - Mass<br />

Spectrometry).<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistemas láser para caracterización <strong>de</strong> espray y pulverizadores.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 69


EXPERTOS<br />

TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

Sistema para <strong>el</strong> análisis <strong>de</strong> pulverizadores basado <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

software Vision Ok II, una herrami<strong>en</strong>ta muy flexible para<br />

mejorar y facilitar <strong>el</strong> control <strong>de</strong> calidad industrial mediante<br />

visión por computador.<br />

Estudios <strong>de</strong> <strong>la</strong> estructura interna <strong>de</strong> los pigm<strong>en</strong>tos y sus<br />

estados <strong>de</strong> oxidación. Caracterización estructural <strong>de</strong><br />

emulsiones.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Tecnologías <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> hiperespectral, espectrómetros<br />

VIS-NIR.<br />

Técnicas <strong>de</strong> caracterización y <strong>la</strong> experi<strong>en</strong>cia necesaria<br />

para dar servicio a cualquier problema <strong>de</strong> <strong>de</strong>terminación<br />

<strong>de</strong> composición y propieda<strong>de</strong>s ópticas.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Dispositivos espectrómetros y espectrofotógrafos.<br />

Caracterización cromática <strong>de</strong> cosméticos.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

70<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

EXPERTOS<br />

2.3 NUEVOS DISPOSITIVOS FOTÓNICOS PARA<br />

TRATAMIENTOS DE SALUD Y ESTÉTICA<br />

Somos un <strong>la</strong>boratorio acreditado para:<br />

Validación <strong>de</strong> parámetros opto-<strong>el</strong>ectrónicos y <strong>en</strong>sayos <strong>de</strong><br />

fiabilidad <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes y equipos.<br />

Evaluación y verificación <strong>de</strong>l marcado CE <strong>de</strong> acuerdo con <strong>la</strong><br />

normativa aplicable.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Equipos <strong>de</strong> imaging basados <strong>en</strong> tomografía <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>cia óptica<br />

para <strong>de</strong>rmatología y estética. Diagnóstico no invasivo <strong>de</strong><br />

<strong>en</strong>fermeda<strong>de</strong>s <strong>de</strong> pi<strong>el</strong> y monitorización <strong>de</strong> <strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong><br />

tratami<strong>en</strong>tos gracias a su imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> alta resolución <strong>en</strong> tiempo<br />

real capaz <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etrar <strong>en</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>. NITID: nuevo equipo combinado<br />

<strong>de</strong> tres tecnologías <strong>de</strong> diagnóstico <strong>de</strong> <strong>de</strong>rmatología.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Co<strong>la</strong>boración con fabricantes y usuarios <strong>de</strong> dispositivos para<br />

tratami<strong>en</strong>tos estéticos dotándoles <strong>de</strong> un Programa <strong>de</strong> Seguridad<br />

Láser que acompañe su comercialización <strong>de</strong> productos.<br />

Evaluar los riesgos <strong>de</strong> los tratami<strong>en</strong>tos con láser y <strong>de</strong>finir unos<br />

protocolos <strong>de</strong> seguridad con un doble objetivo:<br />

- Cumplir <strong>la</strong> legis<strong>la</strong>ción vig<strong>en</strong>te <strong>de</strong> prev<strong>en</strong>ción <strong>de</strong> riesgos <strong>la</strong>borales.<br />

- Mejorar <strong>la</strong> confianza <strong>de</strong>l cli<strong>en</strong>te ofreciéndole un sistema <strong>de</strong><br />

asegurami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> <strong>la</strong> calidad <strong>de</strong>l tratami<strong>en</strong>to.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> equipos para <strong>de</strong>pi<strong>la</strong>ción y tratami<strong>en</strong>tos <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

a través <strong>de</strong> luz láser y LED; diseño óptico y <strong>de</strong> máquina así<br />

como <strong>la</strong> realización <strong>de</strong> estudios <strong>de</strong> viabilidad y <strong>de</strong> <strong>de</strong>sarrollo<br />

<strong>de</strong>l procesos basados <strong>en</strong> experi<strong>en</strong>cias o i<strong>de</strong>as que surjan <strong>de</strong>s<strong>de</strong><br />

<strong>el</strong> propio <strong>sector</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 71


EXPERTOS<br />

TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

Apoyo <strong>en</strong> <strong>la</strong> conceptualización y <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> prototipos <strong>de</strong><br />

hardware.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> software para <strong>el</strong> análisis y tratami<strong>en</strong>to/procesado<br />

<strong>de</strong> sistemas digitales <strong>de</strong> captación <strong>de</strong> información.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> s<strong>en</strong>sores <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>:<br />

- Diseño y simu<strong>la</strong>ción <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos ópticos y s<strong>en</strong>sores.<br />

- Diseño óptico para dispositivos <strong>de</strong> iluminación.<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> equipos <strong>de</strong> metrología 3D para <strong>la</strong> pi<strong>el</strong> (medida<br />

<strong>de</strong> topografías superficiales, rugosida<strong>de</strong>s, <strong>de</strong>terminación <strong>de</strong><br />

volúm<strong>en</strong>es, etc).<br />

Capacida<strong>de</strong>s:<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos personalizados.<br />

- Prototipos <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos y s<strong>en</strong>sores.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Técnicas <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>: photoacoustics y <strong>la</strong>ser speckle como herrami<strong>en</strong>tas<br />

<strong>de</strong> caracterización y diagnóstico no invasivas <strong>de</strong><br />

lesiones <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong>, que permit<strong>en</strong> analizar varias capas <strong>de</strong> <strong>la</strong> pi<strong>el</strong><br />

(mayor capacidad <strong>de</strong> p<strong>en</strong>etración).<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Técnicas <strong>de</strong> microscopia avanzada y s<strong>en</strong>sores para medidas in<br />

vivo.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Nanotecnología activada con luz para tratami<strong>en</strong>tos <strong>de</strong>rmatológicos<br />

y cosméticos.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistema compactp <strong>de</strong> fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> rayos X que actúa <strong>de</strong> manera<br />

complem<strong>en</strong>taria a <strong>la</strong> luz <strong>de</strong> sincrotrón.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Diseño <strong>de</strong> s<strong>en</strong>sores <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>.<br />

Bio-s<strong>en</strong>sor <strong>de</strong> fácil uso basado <strong>en</strong> nano-<strong>fotónica</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

72<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


TÉCNICAS Y DISPOSITIVOS<br />

EXPERTOS<br />

Desarrollo <strong>de</strong> prototipos <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tación y s<strong>en</strong>sores<br />

ópticos.<br />

Fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz <strong>de</strong> espectro variable.<br />

Análisis y procesado <strong>de</strong> imág<strong>en</strong>es.<br />

Asesorami<strong>en</strong>to <strong>en</strong> <strong>el</strong> diseño <strong>de</strong> nuevos productos, <strong>de</strong>s<strong>de</strong><br />

<strong>el</strong> concepto basado <strong>en</strong> <strong>la</strong> industrialización <strong>de</strong>l producto.<br />

Desarrollo <strong>de</strong> hardware y software asociado a <strong>la</strong> aplicación.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Equipo para medida <strong>de</strong> transmisión <strong>de</strong> luz ultravioleta <strong>en</strong><br />

cremas so<strong>la</strong>res y tejidos.<br />

Diseño avanzado <strong>de</strong> lámparas con características espectrales<br />

<strong>de</strong> haz <strong>de</strong> luz contro<strong>la</strong>do.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Concepto <strong>de</strong> LEDs multiespectral es útil para tratami<strong>en</strong>tos<br />

<strong>de</strong> fototerapia. La fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz y <strong>el</strong> control espectral <strong>de</strong> <strong>la</strong><br />

emisión <strong>de</strong>l array <strong>de</strong> LEDs multicanal está muy <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do.<br />

Fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz <strong>de</strong> espectro variable, Wir<strong>el</strong>ess, int<strong>el</strong>ig<strong>en</strong>te<br />

y programable para <strong>de</strong>s<strong>de</strong> iluminación <strong>de</strong> alta calidad<br />

hasta para tratami<strong>en</strong>tos estéticos con <strong>la</strong>mbdas <strong>de</strong>terminadas.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> espectrofotómetro para pi<strong>el</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> nuevos microchips láser para tratami<strong>en</strong>tos<br />

cutáneos.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 73


Monitorización<br />

y control <strong>de</strong> calidad


Texturas innovadoras <strong>en</strong> mol<strong>de</strong><br />

para piezas <strong>de</strong> plástico sorpr<strong>en</strong><strong>de</strong>ntes<br />

www.micror<strong>el</strong>leus.com<br />

T +34 935 769 074<br />

micror<strong>el</strong>leus@micror<strong>el</strong>leus.com


TEKNICS<br />

MONITORIZACIÓN<br />

Bin Picking,<br />

<strong>la</strong> solución <strong>de</strong> robótica más<br />

completa <strong>en</strong> <strong>el</strong> guiado por visión<br />

Teknics es una compañía especializada <strong>en</strong> <strong>el</strong> diseño, construcción e insta<strong>la</strong>ción <strong>de</strong> soluciones<br />

a medida para mejorar los procesos productivos aplicando <strong>la</strong>s últimas tecnologías. En<br />

los últimos años muchos <strong>de</strong> nuestros cli<strong>en</strong>tes nos han <strong>de</strong>mandado sistemas automáticos <strong>de</strong><br />

alim<strong>en</strong>tación <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes a gran<strong>el</strong> <strong>de</strong> cierto tamaño, que difícilm<strong>en</strong>te se pue<strong>de</strong>n alim<strong>en</strong>tar<br />

mediante técnicas tradicionales. De esta inquietud surgió <strong>la</strong> co<strong>la</strong>boración <strong>en</strong>tre nuestro<br />

<strong>de</strong>partam<strong>en</strong>to <strong>de</strong> I+D, especializado <strong>en</strong> soluciones robotizadas, y <strong>la</strong> empresa Bcnvision, especializada<br />

<strong>en</strong> soluciones <strong>de</strong> visión artificial para <strong>el</strong> <strong>sector</strong> industrial (con productos distribuidos<br />

<strong>en</strong> exclusiva) para <strong>el</strong> <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> una <strong>de</strong> <strong>la</strong>s soluciones más completas <strong>de</strong> Bin Picking.<br />

Photoneo<br />

Los sistemas Bin Picking son soluciones <strong>de</strong> robótica<br />

guiada por visión (VGR) que permit<strong>en</strong> s<strong>el</strong>eccionar y<br />

extraer piezas dispuestas aleatoriam<strong>en</strong>te <strong>en</strong> un cont<strong>en</strong>edor,<br />

caja o palet. Resultan especialm<strong>en</strong>te útiles <strong>en</strong><br />

<strong>el</strong> <strong>sector</strong> cosmético, <strong>en</strong> don<strong>de</strong> los múltiples productos<br />

producidos son difícilm<strong>en</strong>te susceptibles <strong>de</strong> alim<strong>en</strong>tar<br />

con otras soluciones, <strong>de</strong>bido al tamaño y geometría <strong>de</strong><br />

los mismos.<br />

Nuestra solución está basada <strong>en</strong> <strong>el</strong> equipo <strong>de</strong> visión<br />

Photoneo que consiste <strong>en</strong> un escáner <strong>de</strong> luz estructurada<br />

que es capaz <strong>de</strong> capturar <strong>la</strong> morfología <strong>de</strong> los<br />

objetos <strong>de</strong>ntro <strong>de</strong>l cont<strong>en</strong>edor, mediante <strong>la</strong> proyección<br />

<strong>de</strong> un patrón <strong>de</strong> luz láser y su registro <strong>en</strong> <strong>el</strong> sistema <strong>de</strong><br />

Sistema Bin Picking<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 77


adquisición. El procesado <strong>de</strong> <strong>la</strong> imag<strong>en</strong> <strong>de</strong> cada profile<br />

se realiza internam<strong>en</strong>te, para obt<strong>en</strong>er <strong>la</strong> nube <strong>de</strong> puntos<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> esc<strong>en</strong>a.<br />

Esta nube <strong>de</strong> puntos obt<strong>en</strong>ida por <strong>el</strong> equipo <strong>de</strong> visión<br />

llega al software Moonflower <strong>de</strong> Euclid Labs, que nos<br />

<strong>de</strong>finirá junto a los datos <strong>de</strong> <strong>la</strong> c<strong>el</strong>da cargados (parámetros<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong> c<strong>el</strong>da, <strong>de</strong> <strong>la</strong> pieza, <strong>de</strong>l equipo <strong>de</strong> visión y<br />

<strong>de</strong>l robot, <strong>en</strong> formato step) <strong>la</strong> esc<strong>en</strong>a a analizar.<br />

Moonflower simultáneam<strong>en</strong>te g<strong>en</strong>era mo<strong>de</strong>los virtuales<br />

(mo<strong>de</strong>los matemáticos que analizan los datos<br />

<strong>de</strong> forma probabilística) necesarios para realizar <strong>el</strong> cálculo<br />

<strong>de</strong>l control <strong>de</strong> <strong>la</strong>s colisiones y <strong>el</strong> matching o reconocimi<strong>en</strong>to<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s piezas.<br />

Este cálculo consiste <strong>en</strong> <strong>la</strong> <strong>de</strong>tección <strong>de</strong> <strong>la</strong> ubicación<br />

<strong>de</strong> <strong>la</strong>s piezas y <strong>la</strong> comprobación <strong>de</strong> <strong>la</strong>s múltiples trayectorias<br />

<strong>de</strong> picking, <strong>el</strong>igi<strong>en</strong>do <strong>la</strong> <strong>de</strong> m<strong>en</strong>or riesgo <strong>de</strong><br />

colisión. Estas trayectorias llevan al robot <strong>de</strong>s<strong>de</strong> su<br />

posición inicial hasta <strong>la</strong> posición <strong>de</strong> agarre y posterior<br />

<strong>de</strong>scarga <strong>en</strong> <strong>la</strong> línea productiva, con <strong>la</strong> ori<strong>en</strong>tación <strong>de</strong>seada.<br />

Esta solución <strong>de</strong> Bin Picking es una <strong>de</strong> <strong>la</strong>s más completas<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> mercado ya que ti<strong>en</strong>e <strong>en</strong> cu<strong>en</strong>ta todos los<br />

parámetros y esc<strong>en</strong>arios posibles, reduci<strong>en</strong>do tiempos<br />

<strong>de</strong> programación que sí son necesarias <strong>en</strong> otros<br />

<strong>de</strong>sarrollos exist<strong>en</strong>tes.<br />

La unión <strong>de</strong> <strong>la</strong> experi<strong>en</strong>cia <strong>de</strong> <strong>la</strong>s dos empresas nos<br />

permite ofrecer una solución a medida a <strong>la</strong>s necesida<strong>de</strong>s<br />

<strong>de</strong> nuestros cli<strong>en</strong>tes. Es por ese motivo que<br />

hemos insta<strong>la</strong>do <strong>en</strong> nuestra zona <strong>de</strong> I+D una estación<br />

robotizada con <strong>el</strong> equipo completo <strong>de</strong> forma<br />

perman<strong>en</strong>te que dé respuesta a todas <strong>la</strong>s consultas<br />

sobre viabilidad <strong>en</strong> <strong>la</strong> alim<strong>en</strong>tación <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes.<br />

Jordi Carmona P<strong>el</strong><strong>la</strong><br />

Business Dev<strong>el</strong>opm<strong>en</strong>t Manager


SeaWave<br />

Espectrómetro NIR<br />

rápido y compacto<br />

para <strong>el</strong> control <strong>de</strong> <strong>la</strong> calidad automatizado<br />

y c<strong>la</strong>sificación <strong>de</strong> productos cosméticos<br />

Rango espectral:<br />

900 - 1700 nm<br />

V<strong>el</strong>ocidad: >1000<br />

espectros/segundo<br />

www.radiantis.com<br />

T +34 936389763<br />

info@radiantis.com


MONITORIZACIÓN<br />

SHOPPERTEC<br />

Con eye tracking<br />

leemos tu mirada<br />

El eye tracking conce<strong>de</strong> a <strong>la</strong>s marcas <strong>la</strong> posibilidad <strong>de</strong> saber cuáles son los materiales<br />

<strong>de</strong> comunicación que captan <strong>la</strong> at<strong>en</strong>ción <strong>de</strong>l comprador <strong>de</strong>s<strong>de</strong> un análisis<br />

exhaustivo <strong>de</strong> su reacción consci<strong>en</strong>te y subconsci<strong>en</strong>te ante un estímulo.<br />

Hace más <strong>de</strong> cinco años que <strong>en</strong> Shoppertec com<strong>en</strong>zamos<br />

a utilizar <strong>la</strong> tecnología eye tracking que nos posibilita medir<br />

realm<strong>en</strong>te <strong>en</strong> qué o <strong>en</strong> dón<strong>de</strong> fijan <strong>la</strong> mirada los compradores<br />

<strong>en</strong> cada mom<strong>en</strong>to, saber qué funciona y qué no <strong>en</strong><br />

<strong>el</strong> punto <strong>de</strong> v<strong>en</strong>ta.<br />

Eye tracking fijo<br />

<strong>en</strong> sa<strong>la</strong><br />

Gafas <strong>de</strong> eye tracking<br />

(ti<strong>en</strong>da)<br />

El eye tracking es un tipo <strong>de</strong> tecnología que permite medir<br />

con precisión lo que mira un individuo. Funciona mediante<br />

<strong>la</strong> emisión <strong>de</strong> una luz infrarroja que rebota <strong>en</strong> <strong>la</strong>s pupi<strong>la</strong>s y<br />

mediante <strong>la</strong> ayuda <strong>de</strong> una cámara ubicada <strong>de</strong>ntro <strong>de</strong>l eye<br />

tracker capta <strong>el</strong> reflejo <strong>de</strong> esta emisión conoci<strong>en</strong>do así con<br />

exactitud los movimi<strong>en</strong>tos <strong>de</strong> <strong>la</strong>s pupi<strong>la</strong>s (<strong>en</strong> <strong>el</strong> caso <strong>de</strong> <strong>la</strong>s<br />

gafas mi<strong>de</strong> <strong>la</strong> zona que, <strong>en</strong> ese mom<strong>en</strong>to, <strong>el</strong> individuo está<br />

mirando a <strong>la</strong> vez que graba <strong>la</strong> imag<strong>en</strong>).<br />

Exist<strong>en</strong> dos tipos <strong>de</strong> movimi<strong>en</strong>tos ocu<strong>la</strong>res: <strong>la</strong>s fijaciones<br />

(mirada <strong>de</strong>t<strong>en</strong>ida) y los movimi<strong>en</strong>tos sacádicos (movimi<strong>en</strong>tos<br />

<strong>de</strong> un <strong>la</strong>do hacia otro). El software <strong>de</strong> eye tracking se<br />

c<strong>en</strong>tra <strong>en</strong> <strong>la</strong>s fijaciones, dado que <strong>el</strong> procesami<strong>en</strong>to cognitivo<br />

consci<strong>en</strong>te se produce cuando <strong>el</strong> ojo está <strong>de</strong>t<strong>en</strong>ido<br />

durante un tiempo mínimo <strong>de</strong> 165 milésimas <strong>de</strong> segundo.<br />

Posteriorm<strong>en</strong>te <strong>el</strong> software <strong>de</strong> eye tracking suma <strong>la</strong>s fijaciones<br />

<strong>de</strong> todos los individuos, creando un mapa <strong>de</strong> calor.<br />

Este mapa <strong>de</strong> calor utiliza una esca<strong>la</strong> <strong>de</strong> color <strong>de</strong> rojo-naranja-amarillo-ver<strong>de</strong>,<br />

si<strong>en</strong>do <strong>la</strong>s zonas rojas don<strong>de</strong> se conc<strong>en</strong>tra<br />

<strong>el</strong> mayor número <strong>de</strong> fijaciones.


SHOPPERTEC<br />

MONITORIZACIÓN<br />

La tecnología eye tracking se utiliza para muchas aplicaciones, <strong>en</strong> Shoppertec lo utilizamos para:<br />

01 Shopper research<br />

Para conocer al comprador, <strong>la</strong> mayoría <strong>de</strong> <strong>la</strong>s <strong>de</strong>cisiones <strong>de</strong> compra se hac<strong>en</strong> <strong>en</strong> una fracción <strong>de</strong> segundo<br />

y subconsci<strong>en</strong>tem<strong>en</strong>te, los productos <strong>de</strong>b<strong>en</strong> atraer visualm<strong>en</strong>te y captar <strong>la</strong> at<strong>en</strong>ción <strong>de</strong>l cli<strong>en</strong>te rápidam<strong>en</strong>te.<br />

02 Usability testing<br />

Método c<strong>la</strong>ve para probar <strong>la</strong> usabilidad <strong>de</strong> sitios web y software. Se ofrece a los investigadores y profesionales<br />

datos indiscutibles, objetivos y convinc<strong>en</strong>tes que <strong>de</strong>scrib<strong>en</strong> <strong>el</strong> comportami<strong>en</strong>to <strong>de</strong>l usuario y los<br />

problemas <strong>de</strong> usabilidad <strong>de</strong>l sitio web.<br />

Gracias a nuestra experi<strong>en</strong>cia y a <strong>la</strong> diversidad <strong>de</strong> proyectos<br />

realizados, contamos con métricas exclusivas (más <strong>de</strong><br />

1500 <strong>el</strong>em<strong>en</strong>tos auditados con eye tracking) con <strong>la</strong>s que<br />

i<strong>de</strong>ntificamos los errores y puntos <strong>de</strong> mejora <strong>en</strong> los <strong>el</strong>em<strong>en</strong>tos<br />

<strong>de</strong> comunicación <strong>de</strong> nuestros cli<strong>en</strong>tes, y les ofrecemos<br />

<strong>la</strong>s soluciones para que sus comunicaciones sean<br />

100% eficaces.<br />

Des<strong>de</strong> Shoppertec ayudamos tanto a retailers como a fabricantes<br />

y <strong>la</strong>boratorios a alcanzar sus objetivos y aum<strong>en</strong>tar<br />

<strong>la</strong>s v<strong>en</strong>tas, evaluamos todo tipo <strong>de</strong> material <strong>en</strong> <strong>el</strong> punto<br />

<strong>de</strong> v<strong>en</strong>ta (packaging, promociones, escaparates...) e implem<strong>en</strong>tamos<br />

universos y categorías. Antes <strong>de</strong> realizar gran<strong>de</strong>s<br />

inversiones <strong>en</strong> campañas <strong>de</strong> <strong>la</strong>nzami<strong>en</strong>to <strong>de</strong> nuevos<br />

productos o comunicaciones, aconsejamos a <strong>la</strong>s empresas<br />

realizar un test previo que les permita ahorrar costes<br />

y aum<strong>en</strong>tar <strong>la</strong> efectividad <strong>de</strong> <strong>la</strong>s mismas. En Shoppertec<br />

a<strong>de</strong>más <strong>de</strong> evaluar los materiales <strong>de</strong> comunicación, realizamos<br />

proyectos <strong>de</strong> gestión por categorías y formamos a<br />

los equipos <strong>de</strong> marketing para que sus estrategias <strong>en</strong> shopper<br />

marketing siempre alcanc<strong>en</strong> los objetivos esperados.<br />

Mapa <strong>de</strong> calor eye tracking a los tres segundos <strong>de</strong><br />

exposición.<br />

Mónica Valver<strong>de</strong><br />

Marketing manager<br />

Mapa <strong>de</strong> contraste eye tracking a los tres segundos<br />

<strong>de</strong> exposición.<br />

Mapas <strong>de</strong> calor eye tracking a los<br />

tres segundos <strong>de</strong> exposición. <strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 81


Expertos<br />

<strong>en</strong> monitorización y<br />

control <strong>de</strong> calidad


MONITORIZACIÓN<br />

EXPERTOS<br />

2.4 MONITORIZACIÓN Y CONTROL DE<br />

CALIDAD EN LA LÍNIA DE PRODUCCIÓN<br />

Somos un <strong>la</strong>boratorio acreditado para:<br />

Validación <strong>de</strong> parámetros opto-<strong>el</strong>ectrónicos y <strong>en</strong>sayos <strong>de</strong><br />

fiabilidad <strong>de</strong> compon<strong>en</strong>tes y equipos.<br />

Evaluación y verificación <strong>de</strong>l marcado CE <strong>de</strong> acuerdo con<br />

<strong>la</strong> normativa aplicable.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> s<strong>en</strong>sores <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>:<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> sistemas <strong>de</strong> inspección <strong>en</strong> línea basados<br />

<strong>en</strong> técnicas <strong>de</strong> metrología 3D.<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> sistemas <strong>de</strong> inspección <strong>en</strong> línea basados<br />

<strong>en</strong> imag<strong>en</strong> multiespectral o hiperespectral.<br />

Capacida<strong>de</strong>s:<br />

- Desarrollo <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos personalizados.<br />

- Prototipos <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tos y s<strong>en</strong>sores.<br />

- Electrónica, mecánica y <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> software.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Dispositivo que mi<strong>de</strong> tamaño <strong>de</strong> partícu<strong>la</strong> (<strong>en</strong> seco o <strong>en</strong><br />

susp<strong>en</strong>siones líquidas) y <strong>en</strong>trega <strong>el</strong> Particle Size Distribution<br />

(PSD) <strong>en</strong>tre 2 y 200 um. Es un Particle Size Analyser<br />

basado <strong>en</strong> angle-resolved scatterometry sobre tecnología<br />

CMOS. 2 3 4<br />

1 5 6 7 8 9 S<br />

Sistema <strong>de</strong> monitorización <strong>de</strong> <strong>la</strong> producción basado <strong>en</strong> <strong>el</strong><br />

software Vision Ok II, una herrami<strong>en</strong>ta muy flexible para<br />

mejorar y facilitar <strong>el</strong> control <strong>de</strong> calidad industrial mediante<br />

visión por computador. 2 3 4<br />

1 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 83


EXPERTOS<br />

MONITORIZACIÓN<br />

Apoyo <strong>en</strong> <strong>la</strong> conceptualización y <strong>de</strong>sarrollo <strong>de</strong> prototipos <strong>de</strong><br />

hardware.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Desarrollo <strong>de</strong> software para <strong>el</strong> análisis y tratami<strong>en</strong>to/procesado<br />

<strong>de</strong> sistemas digitales <strong>de</strong> captación <strong>de</strong> información.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistemas <strong>de</strong> visión artificial, visión hiperesepctral, termografía,<br />

espectroscopia infrarroja y visible para medir <strong>en</strong><br />

continuo composición, <strong>de</strong>tección <strong>de</strong> <strong>de</strong>fectos, integridad<br />

<strong>en</strong> <strong>el</strong> <strong>en</strong>vase, etc.<br />

Concepto <strong>de</strong> LEDS multiespectral para <strong>la</strong> caracterización<br />

<strong>de</strong> difer<strong>en</strong>tes parámetros. La fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz y <strong>el</strong> control<br />

espectral <strong>de</strong> <strong>la</strong> emisión <strong>de</strong>l array <strong>de</strong> LEDs multicanal está<br />

muy <strong>de</strong>sarrol<strong>la</strong>do.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistemas <strong>de</strong> caracterización remota vía distintas técnicas<br />

(imag<strong>en</strong> espectral, Raman…) así como control <strong>de</strong> calidad<br />

<strong>en</strong> <strong>en</strong>vasado.<br />

Tecnologías <strong>de</strong> imag<strong>en</strong> hiperespectral, espectrómetros<br />

VIS-NIR, sistemas <strong>de</strong> medida <strong>de</strong> gases para control <strong>de</strong><br />

calidad <strong>en</strong> <strong>en</strong>vasado.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Dispositivos espectrómetros y espectrofotógrafos.<br />

Desarrollo <strong>de</strong> s<strong>en</strong>sores <strong>de</strong> imag<strong>en</strong>.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

84<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO


MONITORIZACIÓN<br />

EXPERTOS<br />

Desarrollo <strong>de</strong> prototipos <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>tación y s<strong>en</strong>sores<br />

ópticos.<br />

Fu<strong>en</strong>te <strong>de</strong> luz <strong>de</strong> espectro variable.<br />

Automatización <strong>de</strong> procesos, robótica co<strong>la</strong>borativa.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Espectroscopía NIR y SWIR, Imag<strong>en</strong> hiperespectral<br />

SWIR. Experi<strong>en</strong>cia <strong>en</strong> control <strong>de</strong> calidad para <strong>la</strong> <strong>de</strong>tección<br />

<strong>de</strong> cuerpos extraños e i<strong>de</strong>ntificaciones.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

Sistemas <strong>de</strong> visión artificial e imag<strong>en</strong> hiperespectral.<br />

1 2 3 4 5 6 7 8 9 S<br />

<strong>LIGHT</strong>! by SECPhO 85


Con <strong>la</strong> co<strong>la</strong>boración <strong>de</strong>:

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!