'Z u ikusteko bidean' liburua kaleratu du G ari G ... - Boga - Hitza

boga.hitza.info

'Z u ikusteko bidean' liburua kaleratu du G ari G ... - Boga - Hitza

[ G A R I G A R A IA L D E ]

Ikazkin lanetan

L agun talde bat txondorra egiten ibili da

Arditurrin; bihar p iztuko dute, jai giroan [10]

OARSO BIDASOKO HITZAren astekaria.Ostirala, 2012ko abenduaren 14a. 8 1. z enbakia

Miren Arzak eta Iñaki Arana

« O sasuna p ertsonaren osotasunaren

adierazlea da» [4-5]

Asfalto gordineko orduak

‘Z u ikusteko bidean’ liburua kaleratu du G ari G araialde argazkilariak;

p resoen senide eta lagunen bizip enak argazkietan jaso ditu [6-7]


2IRITZIA

Puntua

Joxe Juan Ugalde

Itzali da zigarrotzarra

60ko hamarkadaz geroztik inguruan edukita,

ohitu egin gara Pasaiako zentral termikoa

gure eskualdeko argazkian ikusten. Amaitu

da, ordea, 115 metroko zigarro erraldoiaren

ke isuria. Datozen hilabeteetan hasiko dira

eraikina eraisten, eta 2015eko uztailerako beste itxura bat

izango du portu aldeko lurzoru horrek. Berrogeita lau urteko

jardueraren ondoren, historiaren ahanzturan galduko

dira CO2 emisioak, ekologia taldeen eta Pasaia nahiz

Lezoko udalen eskaerak, zentralaren legezkotasunari buruzko

zalantzak eta bestelakoak. Asko esan da zentralaz.

Asko isildu da.

Kontua da Gipuzkoako energia iturri estrategiko eta

ezinbestekotzat aurkeztu izan diguten erraldoia ez dutela

itxi ingurumenean eta herritarron bizi kalitatean eragiten

ari zen triskantza geldiarazteko. Arrazoiak bideragarritasun

ekonomikoari lotuta daude, neurri handi batean.

Espainiako Estatuak ikatzari ematen zion laguntza bertan

behera geratu izanak garestitu egin du erregai fosil

beltzaren prezioa; gaur egun tonako ehun euro inguruan

dabilena. Horrez gain, isuritako CO2 tona bakoitzeko ordaindu

beharrekoak, ikatzaren garraioak eta bestelakoek

errentagarritasun arazoak sortu dizkiote Iberdrolari. Gogora

dezagun, Pasaiako zentrala produkzio gune bat

gehiago izan dela Iberdrolaren produkzio parke oso baten

barruan, eta hor ekoiztutako energia sarera bidali duela

Iberdrolak saltzeko. Azken finean, energiarena beste negozio

iturri bat da, eta merkatu handi horretan kokatu behar

dira Pasaiakoa eta bere historia.

Azken unera arte, beraz, interes ekonomikoak lehenetsi

dira, ingurumenaren eta eskualdeko herritarron osasunaren

gainetik. Ez da broma! Inoiz ez dugu jakingo zentralak

zenbateko eragina izan duen inguruko herritarron osasu-

Azken unera arte interes

ekonomikoak lehenetsi dira,

ingurumenaren

eta eskualdeko herritarron

osasunaren gainetik. Ez da

broma! Inoiz ez dugu jakingo

zentralak zenbateko eragina

izan duen inguruko

herritarron osasunean

nean, zenbaitek alde hori anekdota hutsaren mailara eraman

nahi badu ere. Datuak hotzak diren arren, hona hemen

isuriari eta, ondorioz, osasunaren kalitateari eta kutsadura

mailari zuzen zuenean lotutakoa: Pasaiako zentral

termikoak, 2005-2007 urte artean, batez beste,

1.252.089 tona CO2 bota ditu urtean tximiniatik, Pasaiako

eta Lezoko herritarren gain gainean egonda; alderatzea

eginda, 412 mila autok urte osoan isurtzen dutena. Horiek

horrela, inork ez du mea culpa-rik egingo, ez eta barkatu

eragindako eragozpenak moduko esaldi aringarririk

esango.

Bistan da zentrala ixteak izango duela beste ondoriorik.

Bat, Pasaiako portuko zama garraioari estu-estu lotutakoa:

ehuneko 12 egingo du behera portuko zama garraioak.

Beraz, arrazoi bat gutxiago kanpoko portuaren

defentsa gaur egungo portuaren tamainan oinarritzen

dutenentzat.

Beste ondorioetako bat fiskala izango da. Egunkarietako

titularretan irakurri dugu Gipuzkoako Aldundiak 40

milioi euro gutxiago jasoko duela urtean zentrala itxi izanaren

ondorioz. Pasaiako udalak, berriz, 172 milioi euro

galduko omen ditu. Hori azpimarratu du prentsak. Eta ez

dugu ahaztuko itxierak izango duen ondorio laborala.

Langileen birkolokatzeak kanporatze eta erbesteratzeak

eragingo ditu. Inorentzat gustuko ez dena, eta erabateko

elkartasuna eskatzen duena.

Orain zer? Zer gertatuko da teorikoki libre geratuko diren

lursail horiekin? Bizi ibili ziren Amaia Agirregabiria

eta Ainhoa Zabalo Pasaia eta Lezoko alkateak Iberdrolak

Industria Ministerioari zentrala ixteko baimena eskatua

ziola jakin orduko: libre geratuko diren lursailak herritarren

eskuetan uzteko eskatu zuten, lursail horien etorkizuna

herritarrek erabaki dezaten.

Gaur gaurkoz lursailak Portu Agintaritzaren esku daude.

Eta Lucio Hernando portuko presidenteak aurreratu

du txatarraren manipulaziorako erabil ditzaketela.

Nolanahi ere, Pasaiako eta Lezoko alkateek esan zuten

moduan, bete da aspaldiko ametsa. Eusko Jaurlaritzan

Ingurumen sailburu izandako Sabin Intxaurraga zenak

ere itxita ikusi nahi zuen zentrala, eta bere oroimena ere

amets hori konpartitu dugunon ospakizunera ekarri

nahi dut, baita isilean osasun arazoak pairatu behar izan

dituztenak eta 2007ko martxoaren 27an tximinia erraldoitik

CO2 STOP zioen pankartarekin zintzilikatu ziren Greenpeaceko

ekintzaileak ere. Batzuen interes ekonomikoen

gainetik, gure energiak ere lagundu du Pasaiako zentral

termikoa ixten. Ez al zuen, bada, Einsteinek esan

energia ez dela ez sortzen, ez suntsitzen, eraldatzen baizik?

Itzali da zigarrotzarra. Horrek balio du!

HEndaika

Mikel

Asurmendi

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

Walt Disney

kalea

Itsasoko eta Txingudiko bulebarrez beste, Enperadorearena

da bulebar luzeenetarik bat Hendaian.

De Gaulle eta Lecler jeneralen izenak daramatzate

beste biek. Bulebar hauen artetiko

etorbideek, kaleek eta karrikek ongi baino hobeto

deskribatzen digute Hendaia.

Goiaran geratu nintzen azaroan, Lizardiren eta Enperadorearen

arteko karrikan. Bulebarrera iritsi naiz

Jean Mermoz kaletik. Lissardy (Lizarditik eratorria)

ikastetxearen ondoren, biribilgunetik sartu naiz

Walt Disney kalean. Bitxia ezta? Kalea lehen aldiz zapaldu

nuenean, ene buruari galdetu nion: «Walt Disney

izeneko kale bat Hendaian?».

«Tira, ez hainbeste estonatu», erran diot orain. «Zu

ere, hein batean, Mickey Sagua, Edurne Xuri eta Zazpi

Ipotxekin hezi zinen».

Aitzina noa. Edurne Xuria eta Zazpi Ipotxak karrikak

begiztatu ditut: Amerikar ametsa karriken izenetan

ageri, to! Disney Inperioa aspaldi errotu zen gurean.

Bertako bizilagun baten larruan sartu naiz une batez,

eta txiste tzar bat egin diot ene buruari: «Zu non

bizi zara?». «Zazpi Ipotxetan. Edurne Xuriren ondoan».

Errauskiñe, Alice Lurralde Miresgarrian, Peter

Pan… Walt Disney maisu izan omen zen Lewis Carroll

eta James M. Barrie idazleen istorioen pasarte

beldurgarriak eztitzen, gozatzen. Haatik, Disneyri

FBIn aritzeak ez zion beldurrik ematen. Bizitza eta

amets amerikarra gauzatu aitzin, II. Mundu Gerra aitzin,

Disney pro-nazia izan bide zen. Moussolinirekin

bildu omen zen behin baino gehiagotan, ez zen Hitlerrengandik

urrunegi ibili ere, antisemita zen nonbait.

II. Mundu Gerraren ostean iparramerikarrak munduko

jendarmeak bilakatu ziren eta egungo demokrazia

gure amets liluragarrien berme sistema bilakatu.

Paradoxa gero! Ba al dakizu? Alemaniar naziek

Hendaia okupatu zuten II. Mundu Gerran. Abadia

Gazteluan izan zuten kaserna nagusia. Tira, iparamerikarrek

ere ederki okupatuta gauzkate, gure arimaren

parte bederen!


BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

J udas Z Judas Arrieta

BOGA Diru z lag u ntzen d u ten eraku nd eak

U d alak: E rrenteria, L ez o, Oiartz un, P asaia

E raku nd eak: G ip uz koako F oru A ldundia

E usko J aurlaritz a

Zu zend aria: U rko E tx ebeste

Ku d eatzailea: M aika T am eron

G e lto ki m o r e a

O ihana Etxebarrieta

Amaierak eta hasierak

BOGA-rako idatziko dudan azken zutabea

izango da hau. Honezkero

jakingo zenuten eraberritze eta

birmoldatze batean sartu zaigula

OAR SO BIDASOKO HITZA. Garaiak ez

dira xamurrak inorentzat, baina aurrera egiteko

grinatik abiatuta ostiraletan egunkaria publikatzea

eta beste egunetan Internetetik lan

egitea erabaki dute.

Bidean atzera urrats bat egin beharrean, aurrera

urratsa da egin dutena HITZA-koek, eta horrelako

egoera zailen aurrean, ahal den egokien

aurrera egin.

Honek, berriro, azken asteetan buruan dabilkidan

gaira jotzea eraman nau. Amaierak zer

nolakoak ote dira?

Bikote harreman bat amaitzen denean, pertsona

bat hiltzen denean, proiektu bat bukatzen

duzunean … Egia da, momentu gogorrak

bizitzen ditugula horrelakoetan (ez beti, eta ez

derrigorrez), baina askotan, bizi berri baten hasiera

izaten dira amaiera horiek, ez?

Harreman bat amaitzen denean, askotan egokiena

hori zela dakigun arren, izugarri sufritu

izan dugu. Eta nire azken aste hauetako zalantzak

hemendik datoz. Zer da sufritze hori? Zergatik

sufritzen dugu? Zerk sufriarazten gaitu?

Zenbat sufritu behar dugu? Noiz arte sufritu behar

dugu?

Ez dut esaten egiazkoa ez denik sufrimendu

hori (inondik inora ere!), baina askotan sufritu

behar dugula irakatsi digutelako sufritzen dugula

iruditzen zait. Ene! Aho-korapilo bat asmatu

berri dudala ematen du

Ez dakit jarraitzen duzuen esan nahi dudana…

Ez dut zalantzan jartzen, harreman baten

amaieran egoten den sufrimendua, mina, negarra,

ez denik erreala eta ez denik mingarria pasatzen

ari den pertsonarengan, baina honela

sentitu behar izate horrek asko eragiten duela

uste dut. Erlazio bat amaitu bada, negar egin

behar duzula ulertzen du gizarteak, haustura

gogor bat bezala, eta kasik hobeagoa da hala bi-

Ko o rd inatzailea:

E ih artz e A ram endia

P ro d u kzio ard u rad u na:

L arraitz L asa

Arg itaratzailea:

Oiartz ualdeko H edabideak S .L .

IS S N 217 4- 7 48 2

L eg e g o rd ailu a:

S S - 6 8 / 2011

E g o itza nag u sia:

S anta K lara, 22. 20100,

E rrenteria- Orereta

Telef o no a:

( 003 4) 9 43 3 4 03 3 0

IRITZIA 3

W eb g u nea:

bog a.h itz a.info

P o sta elektro niko a:

bog a@ h itz a.info

P u b lizitatea:

( 003 4) 6 47 3 5 42 5 4

nm ujika@ bidera.eu

zitzen ari zarela erakustea ondo zaudela adieraztea

baino. Ez?

Orduan, askotan, negar egin behar dugula

pentsatzen dugulako egiten dugu negar. Heldu

da momentua, automatikoki egiten dugula

hori. Baina ez nator esatera negarrik egin beharko

ez genukeenik, edo triste bagaude egon

beharko ez genukeenik … Hausturak eta amaierak

sendatzeko balio duen guztia ona da! Eta

gainera egin behar badugu egin dezagun. Esan

nahi dudana da, batzuetan, horrela sentitzen ez

bagara ere, inkontzienteki triste egotera derrigortzen

dugula gure burua, horrelako egoera

batean triste egotea normalena delako.

Horrez gain, haustura egoera batean aurrean

gauzak birmoldatzeko eta sorrera berriak eragiteko

dugun kapazitatea izugarria dela iruditzen

zait, eta amaierak, beraz, amaiera ez direla

pentsatzera ekarri dit horrek azken aldian.

Hau da, amaiera batek, beste egoera berri batera

eramango gaituela, proiektu berriak sortuko

ditugula, jende berria ezagutuko dugula…

Beraz, amaiera baten aurrean hain beldurtuta

ez egoetako arrazoiak ditugula uste dut. Zorabio

pixka bat eragin dezake, baina bidea ederra

izango dela uste dut.

Eta ni, ba bide horretan aurkitzen naiz orain.

Hilero, geltoki honetatik iritziak bidali dizkizuet,

deialdiak eta okurrentzia-atrebentziak…

Orain ez dakit zer gertatuko den, baina agian,

orain arteko mezulari eta hartzaile papera

amaitu eta kaletik ikusten banauzue zuek hartuko

duzue mezulari papera. Askotan (ia inoiz)

ez dut jakin esaten nuenak zer eragin zuen

zuongan, eta agian bide berri honetan jakitera

iritsiko naiz.

Berriro ere trenetik jaitsi, eta lasai begiratzen

jarraituko dut inguruak nola jarraitzen

duen. Zuoi ba eskerrik asko, (edo sentitzen dut)

ea besteren batean elkar topatzen garen.

Eta OAR SO BIDASOKO HITZA-ri animo! Amaiera

batek hasiera eder bat ekarriko dizuelakoan

nago!


4 E L K ARRIZK E TA

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

« G orp utz ak adieraz iko

du ez in dudana ikusi»

Miren Arzak eta Iñaki Arana

Osteo p ata eta F am ilia

Ko nstelazio etan d ip lo m atu a

O steop atiatik eta ikusp egi sistemikotik

abiatuta, gaixotasun fisiko eta emozionalak

sendatzen dituzte. Euren esp erientzia liburu

batean bildu eta argitaratu berri dute.

Reb eka P arras H ondarribia

Miren Arzak fisioterapeuta eta osteopatak

(Hondarribia, 196 7) ¿Donde retengo mi

vida? — Non eteten dut nire bizitza?— liburua

plazaratu berri du. Iñaki Arana (Bergara,

196 3 ) aholkulari sistemikoaren eta

Familia Konstelazioetan diplomatuaren

laguntza jaso du Arzakek liburua osatzeko

garaian. Egileek ikuspegi sistemikoan oinarritutako

teknikak erabiltzen dituzte

pazienteekin, eta azalpen txiki batzuez

gain, pazienteek beraiek ere idatzitako

zenbait pasarte bildu dituzte. Liburua hilaren

26 an aurkeztuko dute Irungo Oiasso

Erromatar Museoan, 19:3 0ean.

Z e in da lib ur uar e n ide ia nag us ia?

Miren Arzak: Liburu honetan osasunarekiko

dugun ikuspegia azaltzen dugu. Osasuna

pertsonaren osotasunaren adierazlea

da eta pertsona osatua dagoenean osasunean

bizi da. Ildo horretatik,

gaixotasuna sendatzeko bidean osteopatiaren

eta ikuspegi sistemikoaren bitartez

jasotako esperientzia adierazten dugu liburuan.

Mexikoko Emilio Cardenas unibertsitatetik

— U DEC— jaso genuen liburu

hau idazteko gonbidapena. Iñakik sistemen

psikologia bertan ikasten du.

U nibertsitate horretan, ikuspegi sistemikoa

euren hezkuntza sistemaren ardatz

bihurtu dute azken hamarkadan, pedagogia

sistemikoa garatuz. Haur Hezkuntzatik

unibertsitaterainoko garai guztiak ain-

tzat hartzen dituzte, eta ikasleen ongizatean

eta errendimenduan emaitza bikainak

lortzen ari dira. Mexikotik hainbat herrialdeetara

zabaltzen ari dira euren esperientzia,

baita Euskal Herrira ere. Hezkuntza

mailan aplikatzen ari diren ikuspegi hori,

gure kasuan gorputzaren tratamenduetan

ere aplikatzen ari garela ikustean, eta

lortutako emaitzekin ohartzean, bertako

zuzendari Angelica Olv erak gure esperientzia

liburu baten jasotzeko proposamena

egin zigun.

Iñaki Arana: Ikuspegi sistemikotik abiatuta,

pertsonari gertatzen zaiona bakarrik

kontuan hartu gabe, zein testuinguruan

gertatzen ari den eta zein testuinguruan

bizi den kontuan hartzen dugu. Sistema

guztia hartzen da kontuan. Mexikoko unibertsitate

horrek orain dela bost urte ikuspegi

sistemikoan berezitua den psikologia

karrera martxan jarri zuen, Bert Hellingerrek

garatutako familia konstelazioak ardatz

hartuta. Hamar urte daramatzat arlo

horretan lanean eta aukera aproposa iruditu

zitzaidan sakontzen jarraitzeko. U rtean

zehar distantzian eta Internetez ikasten

eta lantzen dugu, eta udan arlo praktikoa

lantzera bertara abiatzen gara.

Azkeneko hiru udatan familia guztia izan

gara Mexikon, eta Miren ere bertan aritu

da osteopatia lanetan. Honela ezagutu dituzte,

gorputzaren bitartez ongizatea berreskuratzeko

bidean pertsonak lortzen

dituen emaitza bikainak. Eurek egindako

eskaintza aukera ezinhobea izan zen, eta

joan den neguan buru-belarri aritu ginen

liburua idazten.

B e raz , alde b ate tik ikus p e g i s is te m iko tikpermatozoidea

elkartzen direnean sor-

ab iatutako p s iko lo g ia e ta p e dag o g ia tzen den bizi bultzada da. Arnas torazikoa-

dag o , e ta b e s te tik, h o r i ap likatuta g araren aurretik sortzen den arnasa da,

tutako o s te o p atia e r e , e z ta?

horregatik esaten zaio primarioa, eta per-

Arzak: Guretzat biek bat egiten dute. Ostetsona hil eta gero azkena da. Pertsonak azopatiaren

ikuspegitik pertsona bere osotaken arnasa hartzen duenean, oraindik ere

sunean hartzen dugu. Taylor Still medi- mugimendu hori minutu batzutan mankua

da osteopatiaren sortzailea, eta 1890. tentzen da. Gure bizitzan zehar gure egoe-

urte aldera hainbat kasu aztertu ondoren, ra eta bizipenen ondorioz arnas hau motel-

sintomaz harago joateko beharraz ohartu du egin daiteke, eta gorputzaren organo

zen: gaixotasuna sendatzeko pertsona bakoitzak duen berezko mugimendua ere

bere osotasunean hartu beharra zegoen. nonbait eten daiteke.

Agian sorbaldako mina duelako etor daite- Arana: Non eteten den bizi mugimendua

ke pertsona bat kontsultara, eta gure egin- gure gorputzean, liburuak esaten duen bebeharra

min horren jatorria non dagoen zala, gorputzari beti egiten diogun galdera

aurkitzea da. Pertsona bere bizitzan muga- da. Askotan errepikatzen den galdera bat,

tzen duen hori nondik datorren begiratzen liburuaren izenburua da. Mexikoko edito-

dugu. Gorputzaren beste zatiren batekin reek izenburu komertzialago bat bilatu be-

lotuta dagoela ikusiko dugu eta baita arlo har genuela esan ziguten eta esan genien,

emozionalarekin ere. Zer adierazi nahi du hori dela behin eta berriz egiten dugun gal-

gorputzak? Hemen informazio zelularra dera. Gorputza pertsonaren bozgorailua

hartzen dugu kontuan. Obulua eta esper- da. Gorputzak adieraziko du nik ezin dudamatozoidea

elkartzen direnean, amaren na ikusi. Sarritan ez dakigu zergatik ager-

sistematik datorren informazioa eta aitatzen den lesio bat, minbizi bat edo depresio

ren aldetik datorrena jasotzen du bizitza bat. Non eteten da nire bizi bultzada? Eta

berri horrek, baita testuinguru soziala, po- zerk eragiten du etenaldi hau?

litikoa, ekonomikoa ere... Pertsonak infor- S o m atiz atz e ar e n antz e ko z e r b ait da o r -

mazio hori guztia darama berarekin, nahiz duan?

eta neurri handi batean horrekin inkons- Arzak: Osasuna gorputzak adierazten du.

zientea izan.

Osasun hitzak gure hizkuntzan oso ondo

Puntu e s o te r iko b at daukala e s an al daite

ke ?

Arana: Ez, esoteriko hitzaren esanahia ezkutukoa

den zerbait edota gutxi batzuk

jaso dezaketen doktrina da. Guk ez dugu

horrela bizi gure lanbidea, ezta osasuna

ere. Liburuan ikusiko duzuenez, hainbat

kasu eta esperientzia adierazten dira, baita

pazienteek idatzitakoak ere. Azken hogei

urteetan Mirenek osteopatia arloan

jaso duen esperientzia islatzen da. Honez

gain, hamar bat urte darama bere esperientzia

eta osasuna bizitzeko modu hau

ikastaroetan erakusten. Mirenek dioen bezala,

denok dugu ahalmena gure eskuen

bidez sentitzeko eta pertsona laguntzeko.

Arzak: Gure eskuak gorputzean pausatze-

an barneko mugimendua sentitu ahal

izango dugu. Arnasketa mugimendu primarioa

esaten zaio, eta berez obulua eta es-

adierazten du hau. Gaixotzen garenean,

« G ure eskuak g orp utz ean

p ausatz ean barneko

m ug im endua sentitu ah al

iz ang o dug u» , dio A rz akek

« M irenek dioen bez ala,

denok ah alm ena dug u

eskuen bidez sentitz eko

eta p ertsona lag untz eko»


BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

[ R E B E K A P A R R A S ]

E L K ARRIZK E TA 5

‘ osatu al zara?’ galdetzen digute. Osatu,

noiz osatzen gara? Benetan beteta nagoenean,

nire alderdi guztiak bat egiten dutenean.

Begira, hemen timo eta perikardioaz

hitz egin dezakegu. Perikardioa mintz bat

da eta jasotako inpaktu emozional guztietatik

babesten du bihotza. Boltsa bat bezalakoa

da eta bihotza babesten du, zerbait

oso txarra gertatzen denean edo oso ona

denean. Timoa, guruin bat da. Jaiotzen garenean

oso handia da, eta urteekin timo fisikoa

gutxitzen joaten da, baina energetikoki

hor jarraitzen du. Oso presente dago

pertsona osatzeko. Gaixotzen naizenean

zerbaitekin bat egin ezinik nabilen seinale

izango da; bat egitean eta betetzean osatu

egiten naiz eta timoa, sistema inmunoligikoaren

guruina dena, orduan zabaldu egiten

da. Gorputzari galdetuta bizitza non

eteten duen, bertara eramaten zaitu fasziaren

bidez. Fasziak gorputz guztia elkartzen

eta komunikatzen duten ehunak dira.

Har r e m an p e r ts o nale tan e r ag inik b a al

du h o r r e k g uz tiak?

Arana: Ikuspegi sistemikoak harreman

pertsonalak ere lantzen ditu. Familia

konstelazioak giza harremanak begiratzeko

modu bat da, sistema hori osatzen duten

pertsonak konfiguratzean, nola mugitzen

diren eta zer gertzen ari den ikusi eta

ulertu ahal izango dugu. Ikuspegi sistemikoaren

bultzatzaile nagusi Bert Hellingerrek

sakon aztertu ditu giza harremanen

eta pertsonaren ongizatearen oinarriak.

Sistema esaten dugunean sistema garrantzitsuena

familia da. Beste sistema batzuk

ere baditugu: lantokian, lagunekin, eskolan...

Baina oinarrizkoena familia dela

esan daiteke. Horretan sakondu du Hellingerrek

hainbat urtetan zehar eta oinarri

batzuk finkatu ditu: lehena, sistema batek

derrigorrez partaide guztiak behar dituela

da. Batzuetan norbait sistematik kanpo

dago, hau da, batzuetan norbait familiatik

kanpo uzten da. Orduan sistema ez dago

lasai, denen partaidetza behar du. Bakoitza

gure familiaren parte gara, nahiz eta

gure familiaren barruan gure lekua ez aurkitu.

Beste bat da, sistema bakoitzean orden

bat dagoela eta bakoitzak bere lekua

daukala. Hau da, batzuetan seme edo alaba

bezala aritu beharrean aita edo amaren

gainetik jartzen gara. Anai eta arreben artean

ere, gauza bera gertatzen da. Anai

gazteenak zaharrenaren tokia betetzen du

batzuetan. Bikotean, berriz, orekatua al da

harremana? Hartu-emanak orekatua behar

du izan. Askotan batek bestea zaintzen

du amaren edota aitaren papera eginez.

Eta gu geu ere, aita edo ama izatean

gure lekuan jartzen al gara? Seme bezala

gurasoengandik jasotzeko prest nagoen

heinean, aita bezala ere presenteago egon

eta emateko osatuagoa sentituko naiz.


6P RE S OAK

G ari G araialde arg az kilari h ondarribiarra Z u ikusteko bidean arg az ki liburuarekin, Irunen.[ A S IE R P E R E Z - K A R K A M O]

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

E rrep ide m onotonoan

sentip en anitz ak

G ari G araialde hondarribiarrak ‘Z u ikusteko bidean’ liburua argitaratu du.

2 0 0 5 etik 2 0 0 9 ra p resoen senideak H errera de la Manc hako esp etxera

eramateko furgoneta batean gidari bezala aritu zeneko argazkiekin osatu du lana.


BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

Aizp ea Am as Irun

Asfaltoa, errepideko seinaleak,

iluntasuna, motorraren

soinua, elkarrizketaren

bat edo beste,

bidaia amaiezina,

alferrik galdutako orduak,

helmugara iristeko

grina... Ikuspegi eta sentipen horiek astebururo

errepikatzen dira Espainiako eta

Frantziako estatuetako errepideetan. Presoen

senide eta lagunek bizi dituzte bisita

egitera joaten direnean. Gari Garaialde argazkilari

hondarribiarrak guztiak bildu

ditu argazkiekin osatutako Zu ikusteko bidean

liburuan, eta orain gutxi ikusi du argia.

Joan den larunbatean Durangoko

Ahotsenean aurkeztu zuen.

Lau urtez, 2005etik 2009ra ibili zen Garaialde

boluntario moduan presoen senideak

Herrera de la Manchako espetxera

(Ciudad R eal, Espainia) eraman eta berriro

bueltan ekartzen. Zortzi lagunentzako

furgonetan bi gidari ibiltzen ziren txandaka.

Gau osoa egiten zuten errepidean, zortzi

ordu inguru, helmugara iristeko, eta senide

edo laguna bisitatu eta gero, berriro

buelta. Egunerokora buelta. Garaialderen

arabera, joanekoa baino luzeagoa egiten

zen bueltakoa. Joanekoan senidea ikusteko

irrikaz egoten ziren, baina bueltakoan

lehenbailehen iritsi nahi zuten etxera, ez

baitzeukaten inor zain, espetxean senarra,

Aranju ez, Oc aña

C o rd o b a

L iburuko az ala da. E rrep ideko bi seinale

ikusten dira. E z kerrekoan,A ranjuez

, Oc añ aeta C ordoba jartz en du:

« H erriko tabernetan iz aten diren arg

az kietan f ijatu denarentz at, A ranjuez

, Oc añ a eta K ordoba ez dira h iru

h erri, h iru kartz ela dira» .

[ G . G A R A IA L D E ]

osaba, aita egon zitekeen bezala — Herrerako

espetxea bakarrik gizonena da— . Bitartean,

Garaialdek ibilgailuan bertan eta

atseden guneetan bizitako momentuak argazkiak

ateratzeko baliatzen zituen. «Fotoak

ateratzen ditut beti, edonon, eta kuriositatea

eragiten didan horri argazkia

ateratzen diot», azaldu du. Asmo horrekin

egin zuen lehen bidaia, eta hortik sortu

zaio aukera liburua ateratzeko Edo argitaletxearekin.

Lau urte horietan egindako hamar bidaien

ondoren, ondorioztatu du bidaia

guztiak «berdinak» direla: «Donostiatik

atera, jendea hartzen dugu, geldialdia egiten

dugu goizeko hiruretan, hortik berriro

furgoneta hartu, gosaltzeko geldialdia

egin, kartzelan sartu eta itzuli». Horrenbestez,

bidaia guztiak batean irudikatu

ditu Garaialdek. Zentzu horretan, Herrerara

joaten ez diren beste familien bidaiak

ere liburuan agertzen direnak bezalaxe direla

adierazi diote. «Horixe nahi nuen lehenbizi,

bidaia baten sentsazioa nik neuk

ikusi, eta gero hori transmititu. Ez nuen

kontatu nahi bidaia bat zein gogorra den;

nik egin dut ikusi, ikusi dudanari argazkia

atera, eta hori erakutsi. Bakoitzak jakingo

du gogorra den ala ez den ».

Argazkiak atera bai, baina liburuan bildu

ez dituenak kartzelakoak izan dira. Garaialderen

arabera, «errepidea» irudikatu

nahi izan du; ibilbidea, mugimendua.

Bidaia guztiak berdinak eta errepikako-

[ G . G A R A IA L D E ]

Oq u illas?

E rrep ide bat da. Iluna, beltz a. H ori da

g idariak ikusten duena. U rrunean, kilom

etroetara arg i ilara batz uk ikusten

dira. « H em en leku g eh ienetan h iri

edo h erriak daude, baina B urg osetik

beh era h asten z ara jaisten, eta kilom

etro p ila bat daude, ez er ere ez dag

oena, ilun- iluna, beltz a, errep idean

bakarrik z ure autoko arg iak ikusten

dira, ez dag o beste arg irik, eta h alako

batean, ikusten dituz u urrunean arg i

batz uk. H erri bat da, baina ez dakiz u

z ein h erri den. K artelei beg iratuta

asm a dez akez u, baina ez dakiz u z iur

non z auden» .

rrak izan arren, momentu batzuk gogoratzen

ditu argazkilariak: «Boceguillasen

(Segov ia, Espainia) badago taberna bat

goizeko hiruretan sartzen ginena, beti geratzen

ginena, eta leku bat da ezerezaren

erdian dagoena. Oraindik mapan ez dut

kokatu ere non dagoen. Errepideko gune

bat da taberna eta hotelarekin. Goizeko hiruretan

irekia egoten da, ez dakizu ezta norentzat

egoten den irekia, eta oso jende

arraroa egoten da bertan. Hara iristen zaren

lehen aldia harrigarria da. Gero konturatzen

zara halako gehiago daudela».

Gogoan duen beste momentu bat Guardia

Zibilen kontrolak dira. «Behin eta berriro

toki batean gelditu, eta konturatzen

zara astebururo Guardia Zibilen kontrolak

daudela. Gainera, ez bakarrik kontrola

« E z nuen kontatu nah i

bidaia bat z ein g og orra

den, ikusi dudan h ori

erakutsi nah i iz an du

jarri: zain egoten ziren ondoko taberna batean,

eta gu tabernatik ateratzen ginenean,

geldiarazi egiten gintuzten».

Liburuan sartu ez duen arren, espetxean

bertako momentuak ere gogoan izan

ditu hondarribiarrak: «Bisitak nahiz aurrez

aurrekoak goizean izanez gero bazkaltzeko

ordurako ateratzen zara, bidean baz-

‘N o n o te g au d e? ’

B oc eg uillaseko taberna da, G ari G araialdek

eg in z uen leh eneng o bidaian

ateratakoa. T aberna h orretan atseden

h artz en z uten g oiz aldean. J ende

arraroa dabilen tokia da, oso ondo

z einentz at irekitz en duten ez in daitekeena

jakin. H iru em akum eak tokiari

beg ira daude, euren buruari g aldetuz

bez ala ‘ non ote g aude? ’ . « B eraien

aurp eg ia da nik neuk jaso nuen sentsaz

io berbera» , esan du G araialdek.

A rg az kia g ustuko du, h iru aurp eg iak

bata bestearen g ainean daudelako,

eta lau eta bosg arrenarekin luz atz en

da, iz oz ki m akinakoen aurp eg iekin.

[ G . G A R A IA L D E ]

P RE S OAK 7

kaltzen duzu taberna batean, eta arratsalderako

bueltan zara. Baina zure furgonetako

bati jarri badiote aurrez aurrekoa

17:00etan, furgoneta bat, behintzat, bertan

gelditu behar da hori bukatu arte. Zain

egoten zaren denbora, denbora galdu hori,

luze egiten da». Zain egon den bitartean,

preso politikoak ez direnak eta euren senitartekoak

ere ikusi dituzte, «jende marjinatu

asko topatzen duzu. Haiek eta zu zarete,

ez dago beste inor kartzelan».

Kamera ez da polizia zein funtzionarioen

tresna gogokoena izaten, baina Garaialdek,

inor konturatu gabe, lortu du argazkiak

ateratzea. «Kamera txikiak eramaten

nituen argazkiak ondo ateratzeko. Laneko

trasto handiarekin joango banintz, furgoneta

oso espazio txikia da, eta ez zidan

emango, eta gainera, jendearentzat oso

biolento egiten da. Helburua zen ere bertako

jendea eroso sentitzea. Hala ere, ez dut

problemarik eduki ez nautelako ikusi».

4 0 i r u d i

Momentu horiek izoztu, eta milaka argazki

atera ditu, baina 40 iruditan sintetizatu

ditu liburuan, guztiak zuri-beltzean. Kolorea

baztertzeko kalitate aldeko irizpideak

erabili ditu Garaialdek, baina baita estetikoak

ere, asko baitu gogoko zuri-beltza.

Egoera hori euren azalean bizi ez dutenek

auto batean sartu, eta zortzi orduko bidaia

egiteko aukera izango dute liburu horren

bidez, sentsazio horiek ezagutzeko.

[ G . G A R A IA L D E ]

0 6 :3 0 : 3 o rd u

o sab a iku steko

D enen aurp eg iak dira esang uratsuak,

baina G araialde h aurrarenarekin

g eratu da. L lanos del C audillo

( C iudad R eal, E sp ainia) h erriko taberna

batean daude, 06 :3 0ak dira.

B idaian joaten den m util bakarrenetakoa

da. « H asiera batean p entsatz

en nuen aita bisitatz era joang o

z ela, baina ez da aita, osaba da. M utilak

8 edo 9 urte ditu, eta ez du osaba

kanp oan ere ez ag utu, eta g au osoa

eg in du f urg onetan osabarekin eg oteko.

Osabarekin iz an duen h arrem

an bakarra kartz elan iz an da» .


8 AS TE K O E RRE P AS OA

K ar e le tik

Eæ aut

G antxegi

B ukaera

Bukaera da, bukaera aurrez sentitzen da arratsalde

euritsua kamaleoientzat. Amaiera iritsi

zaigu, akabera, kaput... 2012az ari naiz, lasai,

ez dut Mike Muir-en banda mitikoaren

tendentziarik. Abenduak dakarkigu urtearen azken

isats-kada, eta 12. hilabeteak 21. mendeko 12. urteko

21.enak San Tomas ekarriko digu; zenbaki kapikuakoa,

ikusten duzuen bezala. Gainera, Maien profeziak tarteko,

baten batek jaiegun hori intentsitate bereziarekin biziko

omen du. Pasai Antxok, adibidez, astebete aurreratuko

du santu txistorreroaren ospakizuna. Beste urteetan

ez bezalako baserritar eta artisau postu kopurua

izango omen dela dirudi (6 0 antolatzaileen ahotan), Gure

Zumardian ez ezik pilotalekuan ere izango baitira salmenta

mahaiak. Askok ezin izango dugu San Tomas

egunean Euskal Herrian izan; egun hori aukeratu beharko

txerriki gaindosia izateko. Ez izatearen motiboak?

Jakin nahi duenak urtarrilaren 12an Bilbon izango ditu.

Ospakizunez ari garela, abenduro nire agendan gorriz

agertzen den bat: Txerrimuñoren 29. urtemuga. Ia hiru

hamarkadaz zutik dirauen autogestio-autodigestio gune

honek, egitarau zabala eskainiko du urtero lez; diapositiba

emanaldia, pintxo poteoa, argazki proiekzioa, kontzertuak,

presoen aldeko kartelada joaldunekin, eta

okupazioaren aldeko txalaparta eta kazerolada, urteroko

bertso bazkaria barne. 2012a nahikoa annus horribilisa

izan dela jakinda (gazte adaptagaitz batzuek tarteko),

datorrena hobea izango dela espero da Lezo aldetik.

Baina ospakizunek ez dute lekurik izango hainbat eta

hainbat etxeetan, banketxe-tranpek eragindako errepresio

ekonomikoak malkoak besterik ez ditu ekarriko oparitzat.

Hori nahikoa ez eta Stop Kaleratzeak salatzen jarraitu

beharko du, azken suizidioen aurrean banketxe

batzuk jarrera aldatuko zutela esan bazuten ere, oraindik

etxe kaleratzeek darraitela esan baitute. Kutxabank

erakundeak, adibidez, Oreretako bizilagun baten auzia

eten ez duela salatu du talde horrek.

Eta ez ospakizun eta ez ostia berriro Oreretan, kasu

honetan amiantoa deritzon tranpa hilgarriari esker. 6 8

urteko langile ohi batek, 1970eko hamarkadan benenodermikoarekin

izandako harreman hilgarria izan zuen;

bere nagusiek eragindako heriotza dela esateak askori

min egingo dio belarrian, baina halaxe da. 27 dira dagoeneko

hemen inguruan amiantoarekin hildakoak. Ba

hori, bukaera.

Z o o m Asteko irudia

[ R E B E K A P A R R A S ]

BOGA

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

AS TE K O E RRE P AS OA 9

N ag u siak ered u

Oarsoaldean eta B idasoan, kirolaren alorrean beh intz at, aniz tasuna da nag usi.

E m akum e z ein g iz on, kirol jarduerak eg itea oso oh ikoa da g ure artean, m aila federatuan,

ikastetx ean, edo af iz ionatu g isa. P irag uism oa, arrauna, f utbola, m ah ai tenisa,

tx irrindularitz a, sof tbol- a, borroka artea... H ainbat eta h ainbat dira bi eskualdeetan

eg iten diren kirol jarduerak. E ta kirola eg iteak osasunari ekartz en diz kion onurez g ain,

g iz arteratz eko tresna ere bada, aisia beste era batera baliatz eko m odua, autoestim ua

indartz eko tresna. E ta h orretan h elduen eta g az teenen arteko transm

koa da.

isioa ez inbeste-

Iz an ere, kirol iz ar h andietatik h arag o, h erri g uz tietan g az teenek badute beg iratz eko

eta ikasteko kirolari bat, eredu bat. H orren erakusle iz an z en asteleh enean Irunen eg in

z uten K irolaren G ala. H iri h orretako kirolari nabarm enei aitortz a eg in z ieten, baina h oriekin

batera udalerri h orretan h arrobiko f utbola lantz en duten taldeak iz an z iren, euren

jokalari g az teekin, h iriko kirolaren iz arretatik h urbil.


1 0 IK AZK IN TZA

Ikatz a

egiteko

lab ea

Z ortzi laguneko ikazkin taldea buru- belarri dabil

lanean, txondorra egiten ari dira Arditurrin.

B ihar p iztuko dute jai giroan eta hilaren 2 2 an,

O lentzeroren lagunek txondorretik ikatza atera

eta O lentzerori eramango diote.

E ih artze Aram end ia Oiartz un

G

aizki portatzen bazara,

Olentzerok ikatza utziko

dizu», mehatxatzen zaie

haurrei. Baina ikatza egitea

kostatzen denarekin, Olentzerok

gusturago utziko lioke ikatza ziurrenik

ongi portatu denari.

Ikazkintza oso presente egon da urte askotan

zehar Oiartzunen, eta Gabon garaia

kontuan izanik, omenaldi txiki bat egin

nahi izan diote Olentzero ikazkinari. Horretarako,

egun hauetan zortzi lagun inguru

Arditurrin izan dira txondor bat egiten.

Eta oraindik ere bertan daude, txondorrak

zaintza handia eskatzen baitu, gau eta

egunekoa.

Joxe R amon Agirre Marron da boluntario

talde honen arduraduna. Dena den,

Oiartz unen eg iten z en

m oduan eraiki dute

tx ondorra A rditurrin,

J ox e L eatz a oiartz uar

eta ikaz kin ibilitakoaren

lag untz arekin

Joxe Leatza oiartzuarraren papera oso garrantzitsua

da kontu honetan. «Ikazkintzan

ibilitakoa da Joxe Leatza eta hemengo

modura egin nahi izan dugu txondorra,

tokiaren arabera txondorra egiteko mo-

duak, detaileak batik bat, aldatu egiten

baitira», azaldu du Marronek. Txondorraren

egitura, berez, toki batean zein bestean

berdina da, baina oinarria nola jarri,

azala nola egin, materialak... desberdinak

izan ohi dira.

Albaolako kideak ere hurbildu dira

txondorra egitera. Albaola itsasoari lotuta

ezaguna bada ere, egurrak batzen ditu:

«Pago motza ikazkintzarako eta itsasgintzarako

erabili izan da, eta beraientzat basoaren

ustiaketa berezi honek esanahi berezia

dauka».

Ikazkin taldearen arduradunari mundu

polita iruditzen zaio ikazkinarena, «magikoa»:

«Garai horretako bizimodua latza

zen, oso zaila, baina polita da adieraztea bizimodu

hori nolakoa zen eta hortik ere

apur bat ikastea».

L a b e a b e r o - b e r o

Txondorra egiten hasi aurretik, hilabete

batzuk lehenago, basora joan eta egurra

hartu behar da, eta gero lehortzen utzi.

«Zuhaitza ilbeheran botatzea komeni da,

horrela ikatzak indar gehiago izan dezan»,

azaldu du Marronek. Gero, txondorra eraikitzen

hasteko momentua da: «Azken batean

labe bat egitea da. 500-6 00 gradutan

egoten da txondorra barrutik, hortaz ez da

erretzen barrukoa, egosi baizik. Erreko balitz

hautsa izango litzake guztia», Marronen

hitzetan. Labe horri haizea eman behar

zaio, eta sekretua hor dagoela nabarmendu

du: «Behin piztuta, gainean egon

behar da, gau eta egun zaindu behar da

labe hori». Horregatik, txabola bat egin

[ IS A B E L M A N C E B O B A L D A ]

dute eta behar den denbora pasatuko dute

bertan: «Arditurritarrak bihurtuko

gara!».

Bihar piztuko dute txondorra festa giroan,

eta hilaren 22ra bitarte argazki erakusketa,

dokumentalak... izango dira Arditurrin

(ikus 14-15 orrietako Txanpa atalean

egitaraua). Azkeneko egunean, Olentzeroren

laguntzaileek ikatza aterako dute

txondorretik Olentzerok berak hilaren

24an Oiartzungo Doneztebe plazara eraman

dezan. «Ikatz on bat egiten saiatuko

gara», Marronek. Gutxienez ikatz horrek

ez dezala zigorra adierazi, eta sua egiteko

balio dezala.

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

1 5 . 0 0 0

K i l o e g u r .

15 .000 kilo eg ur eram an dituz te A rditurrira.

Ing uruan p ag oa nag usi denez ,

eg ur m ota h ori erabili dute tx ondorra

eg iteko. E uskal H erriko beste tokietan,

A raban esaterako, artea da g ailentz

en dena. K ilo h orietatik h erena

iz ang o da ikatz a, h au da, 4.000 kilo

ikatz aterako dira A rditurriko tx ondorretik.


BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

B eroa dator asteb ururako

Asier P erez- Karkam o

H

ondarribiak hondartza

badu, eta Irunek ez. Eta hondartzarekin

lotzen ditugu

maiz musika doinu jakin batzuk,

besteak beste, Karibe

aldetik datozenak. Noski, Karibean hondartza

duten herriak daude, hondartzarik

gabekoak dauden bezala, baina zaila egiten

zaigu ska edo reggae bezalako doinuak

entzun eta hondartza giro batekin ez pentsatzea.

Ideien elkarketa kontua da, besterik

gabe.

Hori dogma balitz, hondarribiarrak

erritmo beroen zaleagoak lirateke irunda-

B ad S ound S y stem .[ B OG A ]

B inilo z ko h ar r i b itx iak

1

984ko uztailaren 19an punk jaialdia

antolatu zuten Oreretako Patxiku

zelaian. Kartelean Italiako talde bat,

Impact, eta Euskal Herriko beste batzuk:

Basura, Anti-R egimen, R IP, Odio eta

Optalidon. Kontzertua hastear zela, gazte

batzuk hurbildu ziren antolatzaileengana,

jo nahi zutela esanez. «Baina besteek bukatzen

dutenean», erantzun zieten. Igo zirenean,

«Irundik gatoz eta gure izena Kortatu

da», esan eta jotzen hasi ziren.

Hurrengo urtean Soñua disketxeak binilo

bat argitaratu zuen ordura arte diskorik

kalean ez zuten lau talderekin: Kortatu, Cicatriz,

Jotakie eta Kontuz Hi!. Lauetatik

inork ez zuen zehazki rocka egiten, baina

diskoa euskal rockaren oinarritzat jotzen

rrak baino, eta alderantziz. Eta ez da zertan

horrela izan behar. Azken hogeita bost urteetan

hondarribiarrak beti, salbuespenak

salbuespen, Irlandatik, Ingalaterratik, Eskandinabiatik,

Estatu Batuetatik... zetozen

musika estiloak entzun eta sortu zituzten

gehienbat: folk, rock, stoner, garage,

hardcore... Eta irundarrak beroagoak izan

dira musika kontuetan. R eggaea, ska edota

dub estiloek jarraitzaile asko zituzten

bertan eta, egia baldin bada 80. eta 90. hamarkadan

punk asko entzuten zela, egia

da ere punk horrek skatik zeukala gehiago

punketik baino. Moskutik bertatik ateratako

Kortatu eta Baldin Bada taldeek ezaugarri

hori zuten.

Ba n a k o t i k P s i l o c y b e n e a r a

Iñigo Muguruza musikari irundarra izan

zen Kortatu taldeko sortzaileetako bat.

Kortatu, eta bera partaide izan duten beste

taldeak — Delirium salbu— , Jamaikatik,

eta orohar, Karibetik zabaldutako erritmoen

zale izan dira: Negu Gorriak, Joxe R ipiau,

Sagarroi... Gaur gauean Hondarribiko

Banako tabernan joko du Muguruzak,

Lurra proiektu berriarekin, 22:00etan.

Etxean aurkeztu aurretik BOGAri eskainitako

elkarrizketan azaldu zuenez, reggae

musika da Lurra-n eragin gehien duen estiloa,

«baina basamortuko ukitu bat ere

badu». Beroago, hortaz, ezin.

A s ko r e n ar te an: ‘ L aue n dis ko a’

dute. Iturri askotatik edaten zuten musikariak

elkartu ziren diskorako, eta denen artean,

gerora euskal rock radikalak izango zituen

ezaugarriak zehaztu zituzten. Ez zuen

izenik, baina Lauen diskoaesaten zioten.

Kortatuk hiru kanta sartu zituen diskoan,

eta hirurak mitikoak bihurtuko ziren:

Nicaragua Sandinista, El último ska de Manolo

Rastamaneta Mierda de ciudad.

Biniloko bigarren taldea Cicatriz da.

1983 an sortu zen Gasteizko Las Niev es egoitzan,

desintoxikazio programa batean. Azkar

bizi ziren, azkar jo eta azkar joan ziren.

Hiru abesti hautatu zituzten: Escupe, Cuidado

burócratas eta Aprieta el gatillo. Jarreragatik

eta kontzertuak bizitzeko moduagatik,

punk zaleen talde maitatuenetakoa izan

R eg g ae ukituko doinuak m odu akustikoan jotz en ditu Iñ ig o M ug uruz aren talde berriak. [ B OG A ]

Eta, Jamaikako doinuez ari bagara,

bada Irunen talde bat Karibeko irlan jaiotako

doinuen jarraitzaile sutsua dena, eta

hori Bad Sound System da. Hamar urte

bete berri dituzte eta, aitzakia horrekin, sekulako

festa antolatu dute biharko Psilocybenean,

22:00etan (irakurri Iñaki Stepiri

egindako elkarrizketa hondarribia.hitza.info-n).

Aurten Aldaketa diskoa

argitaratu dute, orain arteko lan biribilena.

Diskoan hamaika kolaborazio izan dituzte

eta kontzertuan ere lagun pila bat

ziren Los Zika, hemen eta Euskal Herriko

mugetatik harago.

Jotakie pop musika maite zuten Azpeitia

eta Azkoitiko gazte batzuek 1981ean sortutako

taldea zen. R ocka eta punkia nagusi zen

mugimendu eferbeszente batean lekua

etengabe bilatzen ibili behar izan zuen Jotakiek,

beraiek popa eta rocka uztartzen baitzituzten.

Baina lortu zuten. Soñuarekin

M U S IK - A- Z 1 1

igoko zaizkie eszenatokira: Hugo (Fogata),

Ask, Pini, Asthmatic Lion, Trifulca Posseko

DJ Pata, R ude Hi-Fi (Boloniatik)...

Hasieran esandakoaren harira, hotzak

edo beroak ez dute zertan musika zaletasunean

eragin beharrik. Horregatik, astebururako

tenperaturak igoko direla iragarri

badute, agian izango da Irungo bi taldek

haien jardun beroez gozatuko dituztelako,

gaur eta bihar Hondarribiko Zimizarga eta

Mendelu auzoetako musika aretoetara

hurbiltzen direnak.

grabatutako diskoan lau kanta sartu zituzten:

Burrundaie, Bi mamu pute horiek, Kataklismoaeta

Neu onena.

Diskoko laugarren taldea Kontuz Hi! zen,

Patxi Osinaga eta Angel Arbe iruñarrek osatutako

biko banda. Munduko abeslari onenak

izan gabe, Kontuz Hi! taldearen ahotsek

sekulako bereizitasuna ematen zioten taldeari.

Lauren diskoan hiru abesti grabatu zituzten:

Dejen paso libre, A través del silencio

eta Gizon bikoitza. Lehenengo biak punkrockeroak

dira, baina hirugarrenean ska estiloan

murgiltzen dira ausardiaz.

Lau talde, lau hanka, disko biribil baterako.

Bakoitzak Euskal Herrian jaiotzen ari

zen olatua hartzeko modu bat zuen, pertsonala

eta transferiezina, eta laurek utzi zuten,

gerora, euren aztarna, erraldoi bilakatu zen

olatu haren gandorrean.


1 2TX OK OA

M usika p laz ak eg un duen irudia, big arrenez itx uraldatu ondoren. [ A S IE R P E R E Z - K A R K A M O]

T oki b akoitz ak du

soinu b anda

Errenteria- O reretako Musika p laza garai batean kontzertuetarako eraiki

zuten. H aur eta gazte andanaren jolastoki ( eta beste) izan aurretik, baina,

P aisa lantegia zegoen bertan.

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

E rik G artzia E rrenteria- Orereta

M

usika kontzertuak

egiteko eraikita zegoen,

baina batzuetan

Mozarten Requiem-aren

lehen

notak entzuten direla

dirudi. Izan

ere, Errenteria-Oreretako Musika plaza,

hainbeste belaunaldiren topaleku izatetik,

Itoizen Desolatio-tik hurbil dagoen eremura

pasatu da. Hala ere, bakoitzaren bizitzak

bezala, plazak ere bere soinu banda du, edo

bakoitzak abesti zehatz batzuekin lotu dezake,

nahiz eta musika hori egin zuten askok

ez zuten behin ere txokoa zapaldu.

Plaza dagoen eremuan Paisa lantegia zegoen.

Fabrika horretan isolatzeko produktuak

egiten zituzten, eta amiantoa erabiltzen

zuten. Gaur egun, oraindik, material

horrek eragindako kalteak pairatu zituztenek

gaixotasun larriak jasaten dituzte:

bertan lan egin zutenek zein Martin Etxeberria

kalean bizi izan zirenek. Amiantoaren

eragina aztertzen duena ez zuten disko

batean sartu, dokumental batean baizik:

Plaza de la músicadokumentalak garai batean

amiantoa jariatzen zuen lantegia zegoen

plazaren izena darama.

Paisa 1975ean itxi zuten, baina bertan

eraikitzen hasi zirenarekin ez zetozen bat

herritarrak. Izan ere, orubea inguratzen

zuen egurrezko hesiaren atzean Guardia

Zibilaren kuartela eraikitzeko zurrumurrua

zabaldu zen herrian zehar, eta taulak

bota zituzten. Luis Elberdinek eta Joxe

Iriarte Bikilak idatzitako Orereta: herri borrokalari

baten historia liburuak dioenez,

«herriaren aldeko komando batek» lehergailu

bat jarri zuen obretan, 1977ko urtarrilaren

22an. Agian Kortaturen Jimmy

Jazz bertatik ibili zen. Eztanda horrek

eraikitze lanak bertan behera utzi zituen

betiko, U dal Gobernu Taldea zein eraikuntza

enpresa ez baitzeuden, testuinguru

hartan, lanekin jarraitzearen alde.

Orain dela 3 1 urte, 1981eko ekainaren

1ean, finkatu ziren Morrongilletaren atzealdeko

eremuaren oinarriak: udal gobernuak

plaza egiteko baimena eman zuen.

H a u r r a k e t a h e l d u a k , b e r e i z

Baimena eman eta, zehazki, bi urtera inauguratu

zuten plaza. Ekitaldi ponposoa izan

zen: mila bat ahots zeuden, hogei abesbatzatan

banatuta; ehun dantzari; 90 txistulari

eta herriko Musika Banda bera ere hor

zeuden. Hirigintza kaosean — 4-Skinsen

Chaos baino apalagoan, ziur, inorri dohainik

muturrik hautsi gabe, alegia— murgilduta

zegoen herrian, arnas pixka bat eman

zion plaza berria zuten. Herriaren harrotasun

moduan, harlauza zurigorriz egindako


BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

Errenteria-Oreretako armarria zegoen.

Lurrean bafle batzuk sartzea bakarrik falta

zuten, Zentenarioa jariatuz, oreretartasunaperfektua

izan zedin.

Handik aurrera, auzoko — ofiziala ez

den arren, auzo sena dute bertan bizi direnek;

Non Serv ium-en Mi barrio or die—

zein kanpoko gazte eta ez hain gazteen bilgune

izaten hasi zen, orain bai, Musika plaza.

Gainera, izenari ohore egiteko kontzertuak

egiten hasi ziren bertan, orduantxe

lehertu zen punk eta rock mobidarenak

horietako asko. Batek baino gehiagok bertan

ikusi zuten La Polla R ecordeseko Ev aristo

antimeza lehen aldiz gidatzen, gurutzea

sutan zuela. Saaaalveee... Kojon Prieto

eta Los Huajalotesekoak ere igo ziren,

jada 90eko hamarkadaren hasieran, plazan

jarri ohi zuten oholtzara. Kondairak

dioenaren arabera, hobeto zuten antolatzaileek

kontzertu hura diruz ordaindu balute,

alkoholarekin baino. Manifestu gastronomikoa

zen abesti hartan argi utzi zuten

nafarrek.

Negu Gorriakek irudikatzen zituen apatxe

gau haiek bizitzerik ez genuenok, astegunetan

arratsaldez, asteburutan edozein

ordutan, M-aken Barkatu ama, ez dut berriro

egingo errepikatzen genuen, baldin

eta harrapatzen bagintuzten. Plazaren arkitektura

irregularrak — aldapak handik,

plaza laua hemendik, tartean harmailak—

mila jolasetarako beta ematen zuen:

batera jokatzen ziren hiruzpalau partida

plaza nagusian (haur kozkortuenei utzi behar

zitzaien toki onena); maldan behera

Sancheskian botatzen zirenak; alde batetik

bestera korrika ibiltzen zirenak; harmailetan

zegoen metalezko tapatzar hura

altxatuta kuriositatea asetu nahi zuten

haiek; bi maldak elkartzen ziren toki haietakoek...

Beno, plazaren puntu gorenean

zeuden haiek, jolastu baino gehiago, Soziedad

Alkoholikaren Cervezas y porros (Garagardoak

eta porroak) abesti-katexima

dogmatikoki hartzen zuten.

Plazako periferian bermatuak zeuden

eserlekuetan esertzen ziren, hitz asper-

P aisa bota ondoren, p laz a aldarrikatu z uten h erritarrek. [ L U IS E L B E R D IN ]

tuan, guraso, aiton-amona, izeba, zaintzaile

gazte eta bestelako helduak, eskupekoa

jasotako mugazainak balira bezala: presentzia

bai, baina zaindu ezer gutxi. Astegunetan

plazak zuen itxura orokorra hori

zen. Hala ere, baziren arratsaldeak zeinetan

gas enpresa batek propagandazko globo

aeroestatiko erraldoia ezartzen zuen

plazan, farolei lotuta, haur guztien gozagarri.

Nenaren 99 Luftballons-ak — puxikak—

baino dezente handiagoa zen.

S i r e n a h o t s a g a r r a x i a k

Ez zen postal hura apurtzen zuen egoera

bakarra izaten burua airez puztuta zuen

montgolfier-a. 80ko eta 90eko hamarkadak

Madrileko ustezko Movidabaino mugituagoak

izan ziren Euskal Herrian. Biteri kaletik

hertzainen (edo polizia espainiarraren)

sirena hotsa garrasia entzutean, plaza

ia hustu egiten zen. Fermin Muguruzak

eta Xabier Montoiak abesten zuten Ehun

ginen, hogeita bi, orain bakarrik gaude bi,

Beiruten ez ezik, Errenteria-Oreretako

txoko horretan ere ematen zen. Bazen, Dav

id Bowiek bezala, egun batez heroi izaten

saiatzen zenik ere.

U rteak joan eta urteak etorri, plaza

hura, eraikuntzaren aldetik behintzat,

perfektua ez zela argi geratu zen. Plaza azpiko

garajeko ateak irekitzen zituztenean

haurrek egiten zuten The Jamen Going

underground-ean (lurrazpira joan) ez ziren

bakarrak. Itoginak zituzten bidaide: garajea

pixkanaka urez betetzen ari zen. Obrak

egin behar zituzten, eta plaza itxuraldatu.

Garabien zarata Laboaren martxa baten

lehen notak izan ziren. Beste toki batean

aterpez aterpe hartu behar izan zuten bertan

ibiltzen ziren haurrek eta haur izandakoek.

Eta hamarkada pasatxo beranduago,

berriz ere.

The Whok My Generation-en «nahiago

hil zahartu baino» abesten zuen, eta hori

gertatu zitzaion plazari. Bertan ibiltzen ginenok,

baina, R IPen Ultima generación ginela

uste dugu, erreleborik ez dugula, alegia.

Ez bedi hala izan.

S e ndab e lar rak

N ekane Martiarena

B a al zenekiten?

TX OK OA 1 3

E

txean normalean izaten ditugun eta ia denoi ezagun zaizkigun

hainbat sendabelar eta barazkiren eraginkortasunaz, balioaz

eta erabileraz hitz egin nahi dut oraingoan.

Badira zenbait belar (barazkiak ahaztu gabe),edo horiekin

egindako ukendu, kataplasma, infusio... arazo ez larriak konpontzen

laguntzeko lagungarriak izango zaizkigunak. Sendabelar eta barazki

hauek etxean izatea komenigarria delakoan horra hemen beharrezkoak

izango ditugun hainbat belar eta aplikazio.

Tipula (Allium cepa): Hain ezaguna zaigun tipulak aplikazio asko ditu: zopak,

kataplasma moduan jarri, ohetik gertu txikitua, tinturak, homeopatiko

preparatuak…

Hainbat arazotan izan daiteke lagungarria: katarroa, gripea, likido erretentzioa

dugunean, kolesterola, antiinflamatorio bezala…

Erromeroa (Rosmarinus officinalis): Erromeroa ere ezaguna dugu gure

artean. Honek ere aplikazio asko ditu: alkohola, tintura, olio esentzia, infusioan…

Lagungarria izango zaigu erreuma minaren aurka, antiinflamatorio bezala,

ile erorketa arazoak daudenean, jakeka, lunbagiak…

Aloe (Aloe vera): Gaur egun nahiko fama hartu duen aloea ere lagungarria

izan daiteke gure etxean.

Aplikazio bezala aloearekin egindako hainbat produktu eros daitezke:

kremak, edateko likidoak edo yogurtak, tinturak, gelak, zukuak… Etxean

ere landa daiteke eta zuzenean kanpo erabilera bat eman.

Lagungarria izango zaigu larruazaleko arazoetan: erredura txikiak, zauriak,

atzamarrk, granoak, aknea, zomorroen kozka…

Eukaliptoa (Eucaliptus globulus): Gurean eukalipto zuhaitz asko aurki

daitezke eta baita etxe askotan ere, neguan bereziki, surtan usain goxoa

emateko eukalipto hostoak jarrita .

Aplikazio asko eta ezberdinak ditu, baina agian ezagunena lurrinak izango

dira: jarabeak, tintura, infusioak…

Zertarako erabili? Arnas bide arazo gehienetan, katarroa, gripea, bronkitisa...

Kanpo erabileran, erreuma minak lasaitzeko, ekzema, forunkuloak…

Kamamila (Matricaria): Etxe askotan aurkituko dugun sendabelarra da.

Batzuetan geronek bildua eta lehortua, edo erosita. Aplikazioak, infusioak,

tintura, jarabeak, txanpuak... egin daitezke. Erabilerarik ezagunena digestioak

hobetzearena izango da ziurrenik.

Baratxuria (Allium sativum): Aplikazio asko ditu: jangarria, kataplasmak,

perlak, tinturak... Antibiotiko garrantzitsu bat da, kolesterol kasuetan,

triglizeridoak murritzteko…

Arnika (Arnica montana): Arnikarekin egindako pomadak oso lagungarriak

dira haurrak edo eta kirolariak dauden etxeetan. Aplikazioak, pomadak,

homeopatiako pastillak, tintura...

Patata (Solanum tuberosum): Sendatzeko ere erabili daitekeela edo lagungarria

dela oso jende gutxik daki. Aplikazioak zuzenean xerratuta kataplasma

moduan, egosita edo labean erreta egosi eta papila eginda.

Erreduren aurka, minak lasaitzeko, zeldorra duten granoentzat… erabil

daiteke.


1 4 TX AN P A

Asteb u ru ko ag end a

M u s i k a

Ho nd arrib ia: G aur, M odelo de resp uesta

p olar taldearen kontz ertua iz ang o da

U x oa tabernan, 22:3 0etik aurrera.

Iru n: G aur, P aul C ollins eta oc top us’ s

G arden taldeak arituko dira C afe Irunen,

20:45 ean h asita.

Trintx erp e: G aur, V itam in x , H ondartz ako

H ondakinak, D ic tadura eta R ep resion

taldeen kontz ertua iz ang o da M og am bo

aretoan, 21:3 0etik aurrera.

E rrenteria- Orereta: B ih ar, R ondalla J uv

enil H arense taldeak kontz ertua em ang

o du R eina aretoan, 19 :3 0ean h asita.

B runo S alaz ar z uz endaritz ap ean h am

ah iru lan interp retatuko dituz te.

Oiartzu n: B ih ar, B eira taldeak kontz ertua

em ang o du A m ax kar tabernan, 19 :3 0etik

aurrera.

L ezo : B ih ar, T om as G arbiz u L ez oko U dal

M usika E skolako kontz ertua iz ang o da

G ez ala A uditorium ean, 12:3 0ean h asita.

Ho nd arrib ia: B ih ar, B ad S ound S y stem

taldeak A ldaketa diskoa aurkez tuko du

P siloc y benea aretoan, 22:00etatik aurrera.

Hend aia: B ih ar, Olentz ero roc k jaialdiaren

barruan, 20:3 0etik aurrera h iru talde

ig oko dira oh oltz a g ainera: Z e E satek!,

T h e L ookers eta E kintz a. M erkatu Z ah arrean

iz ang o da jaialdia.

E rrenteria- Orereta: E tz i, udal tx istulariak

Iz tieta auz otik ibiliko dira, h ainbat h erri

doinu joko dituz te, g oiz ean z eh ar.

Ho nd arrib ia: E tz i, udal tx istulariak A lde

Z ah arretik eta M endelutik ibiliko dira,

08 :00etatik aurrera.

Iru n: E tz i, J ose L uis B arrioren om enez ko

kontz ertua em ang o dute A m aia K ultur

[ B OG A ]

G o sari m u sikatu a, E rrenteria- Oreretan. B ihar, K lasikoak

datoz egitasmo musikala izango da Mikelazulo kultur elkartean,

10 :3 0 etik aurrera. S aioa H edoi Etxarte B akalhaukide eta musikazaleak

gidatuko du, baina norbera bere musika eramatera animatu

dute, « ekitaldia aberatsa izan dadin» . Musika edozein

euskarritan eraman daiteke: biniloan, artxibo digitalean... H orrela,

denen artean entzun eta komentatu egingo dute entzundako hori.

BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

Z entroan, 19 :00etatik aurrera. M oz arten

R eq uiem obra interp retatuko dute m usikariek.

Hend aia: E tz i, H endaian K antuz ekim enaren

saioa iz ang o da 11:3 0etik 13 :00ak

bitarte, M erkatu Z ah arrean.

Hend aia: E tz i, E g uberriko kontz ertua

iz ang o da V arietes antz okian, 18 :00etatik

aurrera.

An t z e r k i a

E rrenteria- Orereta: B ih ar, B i arreba antz

ez lana eskainiko dute 19 :00etan,

E rrenteria H iria K ulturg unean. A ndoni

E g añ ak eta X abier L iz asok X enp elar eta

C h op inen p ap erak h artuko dituz te, batek

bertsotan eta besteak p ianoan. X enp elar

B ertso E skolaren 25 . urteurrenaren osp akiz

unen barruan eg ing o dute em analdia.

L i t e r a t u r a

Oiartzu n: G aur, ilunabar literarioa iz ang o

da udaletx eko areto nag usian, 19 :3 0etik

aurrera. H ainbat oiartz uarrek eta B erg arako

Idaz le E skolako z enbait kidek X abier

L eteren testuetatik abiatutako lanak irakurriko

dituz te.

E rrenteria- Orereta: B ih ar, literatura eskola

eg ing o dute M ikelaz ulo kultur elkartean,

10:00etatik 14:00etara. N ortz uk

iz an z iren g ure leh en itz ultz aileak? Z er

ekarri z ig uten euskarara? iz enburup ean

h itz eg ing o dute. K arlos del Olm o E IZ IE ko

kidea iz ang o da bertan.

Ho nd arrrib ia: B ih ar, B ordari eta S atarka

literatura leh iaketako sari banaketa iz ang

o da udaletx eko areto nag usian,

12:00etatik aurrera.

Oiartzu n: E tz i, P rosa eta P oesiako sari

banaketa iz ang o da udaletx eko areto nag

usian, 11:00etan h asita.

Oiartzu n: E tz i, M aite F ranc orenIp uin B erri

on, U rte Z ah ar! ip uin kontaketa iz ang o

da udaletx eko areto nag usian, 17 :3 0etik

aurrera. 4 eta 7 urte arteko h aurrei z uz enduta

dag o.

L ezo : A steleh enean, M ikel P eruarenaren


BOGA

Ostirala, 2012ko abenduaren 14a

Zi n e m a k

N IE S S E N

( E RRE N TE RIA- ORE RE TA)

L a sag a C rep ú sc u lo . Am anec er

2 . zatia:

17 :15 ; 20:00; 22:45 ; 01:00 ( lar.) .

Asté rix y Ob é lix . Al serv ic io d e su

Majestad : 16 :00 ( lar., ig .) ; 17 :45

( ost., ast.) ; 18 :15 ( lar., ig .) .

U n b u en p artid o : 20:10 ( ost., ast.) ;

20:3 0 ( lar., ig .) ; 22:45 ; 01:00 ( lar.) .

L a v id a d e P i:

17 :3 0; 19 :45 ; 22:3 0; 01:00 ( lar.) .

E l h o b b it: 16 :00 ( lar., ig .) ; 18 :3 0 ( ost.,

ast.) ; 19 :15 ( lar., ig .) ; 22:00 ( ost., ast.) ;

22:40 ( lar., ig .) .

E l h o b b it 3 D:

17 :00; 20:3 0; 00:3 0 ( lar.) .

E l o rig en d e lo s g u ard ianes:

16 :00 ( lar., ig .) ; 17 :3 0 ( ost., ast.) ;

18 :10 ( lar., ig .) .

L o im p o sib le:

19 :45 ( ost., ast.) ; 20:25 ( lar., ig .) .

Sin treg u a:

22:3 0 ( ost., ast.) ; 22:45 ( lar., ig .) ;

01:00 ( lar.) .

V ARIE TE S ( H E N D AIA)

Silent Hill 2 :

21:00 ( lar.) .

U ne no u v elle c h anc e ( j.b .) :

17 :00 ( ost., lar.) ; 21:00 ( ast.) .

L es seig neu rs:

15 :00 ( ig .) ; 21:00 ( ost.) .

E z obeditu inoriliburuaren g ainean h itz

eg ing o dute irakurketa klubean. L iburuteg

ian iz ang o da, 18 :3 0ean.

Iru n: A steleh enean, idaz kera tailerra

iz ang o da udal liburuteg ian, 19 :3 0ean

h asita. A urkez p enak idaz ten ikasiko dute

bertaratz en direnek.

P o e s i a

Iru n: G aur, p oesia taldearen barruan, C aballero

B onald az tertuko dute, 17 :3 0etik

aurrera, udal liburuteg ian.

Ta i l e r r a k

Iru n: B ih ar, g enealog ia tailerra eg ing o

dute M eakako auz o elkartean, 10:00etatik

aurrera.

Iru n: B ih ar, E urekai, antz inako asm atz aileak

iz eneko tailerra iz ang o da Oiasso

E rrom atar M useoan, 11:00etatik

13 :00etara. 6 urtetik g orako h aurrei z uz

enduta dag o.

H i t z a l d i a

E rrenteria- Orereta: G aur, X enp elarri bu-

TX IN GU D I ( IRU N )

C am p anilla: 16 :15 .

E l h o b b it.:

18 :00 ( lar., ig .) ; 21:3 0 ( lar.) .

E l h o b b it 3 D:

16 :00; 19 :15 ( lar., ig .) ; 22:3 0 ( lar.) .

Asté rix y Ob é lix :

16 :00; 18 :15 ( lar., ig .) .

Arg o : 20:3 0 ( lar., ig .) ; 22:45 ( lar.) .

Am anec er 2 . zatia:

16 :00; 18 :15 ( lar., ig .) ; 20:3 0 ( lar., ig .) ;

22:45 ( lar.) .

L a v id a d e P i:

17 :00; 19 :3 0 ( lar., ig .) ; 22:15 ( lar.) .

E l o rig en...: 16 :00; 18 :00 ( lar., ig .) .

U n b u en p artid o :

20:00 ( lar., ig .) ; 22:15 ( lar.) .

M E N D IBIL ( IRU N )

E l h o b b it:

15 :45 ( lar., ig .) ; 18 :3 0; 22:00.

L a v id a d e P i:

16 :3 0 ( lar., ig .) ; 19 :15 ; 22:20.

E l o rig en...:

16 :00 ( lar., ig .) ; 18 :00; 20:00.

Inv aso r: 22:3 0.

Am anec er

2 . zatia:

15 :45 ( lar., ig .) ; 18 :00; 20:20; 22:3 5 .

U n b u en p artid o :

16 :00 ( lar., ig .) ; 18 :00; 20:00; 22:3 0.

Asté rix y Ob é lix . Al serv ic io d e su

Majestad :

16 :00 ( lar., ig .) ; 18 :00; 20:00.

L o im p o sib le:

22:3 0.

ruz ko p asarteak eta bitx ikeriak kontatz en

dituen h itz aldia em ang o du X abier A m uriz

ak. X enp elar E tx ean iz ang o da,

19 :00etan. X enp elar B ertso E skolaren

25 . urteurrenaren osp akiz unen h arira

iz ang o da h itz aldia.

Az o k a k

Oiartzu n: G aurtik h ilaren 24ra bitarte, L iburu

eta D isko A z oka jarriko dute udal

p leno aretoan. 11:00etatik 13 :00etara eta

17 :00etatik 20:00etara eg ong o da z abalik.

E rrenteria- Orereta: B ih ar, big arren eskuko

az oka iz ang o da Z um ardian,

10:00etatik 14:00etara.

Antx o : B ih ar, S an T om as eg una osp atuko

dute eta h orren h aritik, az oka, kantu

jira, baz karia... iz ang o dira eg unean z eh ar.

E rrenteria- Orereta: B ih ar, S an T om as

az oka jarriko dute B eraunen, eg unean

z eh ar.

E rrenteria- Orereta: E tz i, A g ustinetan

S an T om as eg una osp atuko dute,

11:00etatik aurrera.

[ B OG A ]

TX AN P A 1 5

E m aku m een ah o tsak, Ho nd arrib ian. G aur, Marip osas

en el H ierro dokumentala p roiektatuko dute Itsas Etxeko auditorioan,

2 0 :0 0 etatik aurrera. G ero, B ertha G aztelumendi dokumentalaren

zuzendariarekin mahai- ingurua izango da. Marip osas

en el H ierrok hainbat emakumeren ahotsak jasotzen ditu, « biolentzia

modu batera edo bestera p airatu dutenena» , hain justu. T ximeleten

artean daude T amara Muruetagoiena Esteban Muruetagoiena

O iartzungo sendagilea izan zenaren alaba eta Asun C asasola,

N agore L affageren ama.

Ho nd arrib ia: E tz ira bitarte, euskal liburu

eta disko az oka eg ong o da A rrantz ale

auz oan.

Ho nd arrib ia: E tz i, arte az oka iz ang o da

kirol kaian, 10:00etatik aurrera.

Oiartzu n: E tz i, T x erri E g una osp atuko

dute D onez tebe p laz an. 10:3 0etik aurrera,

artisau feria iz ang o da.

L ezo : A steleh enetik h ilaren 24ra arte liburu

eta disko az oka iz ang o da K ultura

aretoan.

Be s t e a k

Oiartzu n: B ih ar, tx ondorra p iz tuko dute

A rditurrin, 16 :00etan, jai g iroan, h erriko

m usikarien lag untz az eta g az tain erreak

janez . H orren g ain,Z uh aitz m otz ak, biz im

odu baten ah otsak dokum entala aurkez

tuko dute.

Oiartzu n: B ih ar, bisita g idatuak eg ing o

dituz te H erri M usikaren T x okoan,

11:00etan eta 17 :00etan.

P asaia: B ih ar eta etz i Itsasaldia jaialdia

eg ing o dute big arrenez . J aia S an P edron

h asiko da, ekitaldi batean, bertako itsas

erag ileek euren lana ez ag utaraz iko dute.

L up a eta m ikroskop ioen bitartez arrainen

adina kalkulatz eko teknikak, korap iloei

buruz ko ikastaroa, m usika, antz erkia,

h aur jolasak... iz ang o dira. E tz i, D onibanera

joang o da jaialdia. S an T om as feriarekin

bat eg ing o du, eta baserritarren jaiari

itsas ukitua em ang o diote. K antaldiak,

kalejirak eta, nola ez , tx istor jatea iz ang o

dira.

Iru n: E tz i, A bentura: m eatz e trena iz eneko

ekintz a iz ang o da Oiasso E rrom atar

M useoan, 11:00etatik 13 :00etara.

L ezo : A steleh enean T x errim uñ o etx e

okup atuak 29 urte beteko ditu eta h ori

osp atz eko h ainbat ekitaldi antolatu dituz

te. G aur,T x errim uñ ok 29 urtearg az ki

p roiekz ioa iz ang o da, 19 :00etan.

20:00etan, p resoen aldeko kartelada,

joaldunekin. 22:00etan, afaria eta jai inp

robisatua. B ih ar, 10:3 0ean, m ural m arg

oketa E uskal H erria p laz an. 14:00etan

babarrun jatea eta 23 :00etan, kontz ertuak.

A steleh enean, okup az ioaren aldeko

kaz erolada iz ang o da, 18 :3 0ean.

More magazines by this user
Similar magazines