Tavi 11. miwis resursebi da niadagebi(ZiriTadad ... - momxmarebeli.ge

momxmarebeli.ge
  • No tags were found...

Tavi 11. miwis resursebi da niadagebi(ZiriTadad ... - momxmarebeli.ge

Tavi 11. miwis resursebi da niadagebireziumemiwis resursebisa da niadagis dacva didad mniSvnelovania iseTi mciremiwianiqveynisTvis, rogoric saqarTveloa. Aadamianis mier araswori sameurneo qmedebebis,Seusabamo sasoflo-sameurneo praqtikis, sairigacio sistemebis mouwesrugebelimuSaobis, mcenareuli safaris cvlilebisa da sasuqebisa da Sxam-qimikatebisaraswori gamoyenebis Sedegad qveyana ganicdis miwisa da niadagis degradacias,niadagis dabinZurebas, erozias, niadagis struqturis rRvevasa da nayofierebis kargvas.1. შესავალი: საქართველოს მიწიs resursebi და ნიადაგებიsaqarTvelo mciremiwiani qveyanaa. misi teritoria (teritoriuli wylebisgareSe) 69,7 aTasi kvadratuli kilometria. aqedan 2005 wlis mdgomareobiTsasoflo sameurneo savargulebis farTobi 30,2 aTas kvadratul kilometrs,aqedan saxnavi miwebi ki sul 10,7 aTas kvadratul kilometrs Seadgens.iuridiuli statusis mixedviT miwebi saqarTveloSi iyofa sasoflosameurneo(40%) da arasasoflo-sameurneo miwebad (60%). es ukanaskneli kategoriamoicavs saxelmwifo da municipaluri tyeebis (tyis fondis) teritorias, daculteritoriebs, wyliT dakavebul miwebs (wylis fonds), urbanizebul dasamrewvelo teritoriebs, agreTve gzebiTa da sxva infrastruqturulinagebobebiT dakavebul teritoriebs. saqarTvelos miwebis kategoriebad dayofaasaxulia 11.1 diagramaze.dasaxlebulipunqtebisteritoria1%sxvaarasasoflosameurneomiwebi13%gamouyenebelimiwebi(kldeebi, xevebi,qviSobebi)4%wyliTdakavebulimiwebi12%qalaqebi, dabebi1%mrewvelobis, transportis, kavSirgabmulobismiwebi2%SenobebiTdakavebulimiwebi sxva4%wylis fondi11%sasoflosameurneodaniSnulebismiwebi40%tyeebi37%sasoflosameurneosavargulebi40%tyis fondi31%daculiteritoriebi4%diagrama 11.1: saqarTvelos miwebis ganawileba tipisa da iuridiuli statusis mixedviT(2004 wlis mdgomareobiT)


saxnavi miwebi26%saZovrebi59%mravalwlianinargavebi9%saTibebi5%sacxovrebelida sameurneoSenobebiT daezoebiTdakavebuliteritoria1%diagrama 11.2: sasoflo-sameurneo savargulebis ganawileba kategoriebis mixedviT, 2005w.daculiteritoriebistyeebi; 4.75%tyeebidasaxlebulipunqtebisfarglebSi;0.04%munici palurityeebi; 10.56%mrewvelobis,transportis,kavSirgabmulobis, energetikis, Tavdacvisda sxvaspecialuridaniSnulebisteritoriebzearsebulityeebi; 0.41%saxelmwifotyis fondistyeebi; 84.24%diagrama 11.3: tyeebis ganawileba kuTvnilebis mixedviT


sasoflosameurneosavargulebi;5.2%soflismeurneobisTvisgamouyenebeli sxvamiwebi; 48.9%tyeebi; 44.9%wyliTdakavebulimiwebi; 0.3%Waobebi; 0.6%diagrama 11.4: daculi teritoriebisadmi mikuTvnebuli miwebis kategoriebiრუკა 11.1: საქართველოს ნიადაგების რუკა (წყარო: სოფლის მეურნეობის სამინისტრო); ჩაისმებაპუბლიკაციაშიmdelos yavisferi2%aluviuri mJave2%Zlier Camorecxiliniadagebi da qanebis2%ruxi-yavisferi3%subtropikuli eweriorSteinian-melWvili1%subtropikuli eweri1%aluviuri maZRari1%subtropikuli ewerlebiani2% Savi karbonatuli2%mTa-mdelos Savmiwisebri2%Savmiwa3%yviTelmiwa3%myinvarebi1%yavisferi gamotutuli3% yavisferi3%yavisferi karbonatuli3%aluviuri karbonatuli4%mTa-mdelos primitiuli1%wiTelmiwa1%ruxi-yavisferi muqi1%lamian-Waobiani1%Savi1%yviTel-yomrali5%mTa-mdelos kordiani14%yomrali sustadaramaZRari7%yomrali mJave10%yomrali gaewrebuli9%neSompala-karbonatuli7%დიაგრამა 11.5: საქართველოს ძირითადი ნიადაგების წილი ქვეყნის ტერიტორიაზე („saqarTvelosniadagebis atlasi bunebrivi mosavlianobis SefasebisaTvis da bunebrivi resursebis


dacvisaTvis“ მონაცემების მიხედვით)დიაგრამაზე ფერები უნდა შეესაბამებოდეს ნიადაგების რუკაზე იგივენიადაგის ფერსsaqarTvelos teritoria xuT klimatur sartyels da rva niadagur zonasmoicavs. aq Tavmoyrilia 10 sxvadasxva niadagwarmomqmnel qanze formirebuli 49niadaguri tipi. saqarTveloSi gavrcelebuli niadagebis ZiriTadi tipebimocemulia 11.5 diagramaze, maTi gavrcelebis arealebi ki - saqarTvelosniadagebis rukaze (ruka 11.1).saqarTvelos niadaguri resursi sasoflo-sameurneo warmoebisTvis sakmaodSezRudulia. qveynis teritoriis 65-70%-s moicavs niadagebi, romelicmcenarisTvis saWiro sakvebi elementebiT Raribia da ver uzrunvelyofs sasoflosameurneo kulturaTa normalur zrda-ganviTarebas da mosavlis miRebas.sasoflo-sameurneo savargulebad ZiriTadad gamoiyeneba yavisferi, ruxyavisferi,Savmiwa, neSompala-karbonatuli, subtropikuli eweri, wiTelmiwa,yviTelmiwa yomrali, lamian Waobiani da kordian-torfiani niadagebi. sasoflosameurneosavargulebis sakmaod didi wili (6,7%, 205 aTasi heqtari) ki ufrodabalnayofier, damlaSebul da bicob niadagebs ukavia. garda amisa, sasoflosameurneo savargulebis 11% (300 aTasi heqtari) mJave, 7.3% (210 aTasi heqtari) kidaWaobebuli niadagebia.ZiriTadi sasoflo-sameurneo kulturebis moyvanisTvis vargisobisTvalsazrisiT damuSavebaSi myofi saqarTvelos niadagebi ZiriTadad „karg“ da„saSualo“ kategorias ganekuTvneba [1] (ix. diagrama 11.6). sasoflo-sameurneokulturebis moyvanisTvis sukeTeso niadagebi saqarTveloSi praqtikulad ar aris.saSualozedabali xarisxisniadagebi3.4%saukeTesoniadagebi0.1%kargi niagadebi34.3%saSualoniadagebi62.2%დიაგრამა 11.6: ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსაყვანად სხვადასხვაგამოსადეგობის (bonitetis qulis) მქონე ნიადაგების წილი დამუშავებად სასოფლო-სამეურნეო მიწებში („saqarTvelos niadagebis atlasi bunebrivi mosavlianobis SefasebisaTvisda bunebrivi resursebis dacvisaTvis“ მონაცემების მიხედვით)saqarTveloSi miwis resursebis teritoriuli ganawileba, sxva bunebrivikomponentebis msgavsad, vertikaluri (simaRliTi) zonalobis kanons eqvemdebareba.I zona (zRvis donidan 250 metramde) _ upiratesad gavrcele-bulia dasavleTsaqarTvelos subtropikuli kulturebi.II zona (250-5000m) _ mebaReoba-mebostneobis, mevenaxeobis, intensiuri memindvreobis(ZiriTadad simindis) gavrcelebis ariali.


III zona (500-1000m) _ Warbobs TavTaviani kulturebi, bunebrivi sakvebi savargulebi,mecxoveleoba.IV zona (1000-1500m) _ saTib-saZovrebia, memindvreoba sustad aris ganviTarebuli.V zona_(1500-2000m) _ ZiriTadad saTib-saZovrebia.VI zona (2000m zemoT) _ miwaTmoqmedeba ar arsebobs.gamoyenebis TvalsazrisiT saqarTvelos teritoria (69.7 aTasi kv.km) SeiZlebadaiyos sam nawilad:1. samiwaTmoqmedo teritoria _ 15,8%;2. bunebriv-sameurneo farTobi (tye, buCqnari, saTib-saZovrebi);3. soflis meurneobaSi gamoyenebuli miwa _ 13,6%.saxelmwifo regulirebasaqarTvelos sasoflo-sameurneo miwebis 55 procenti 1992-98 wlebSi soflismosaxleobas usasyidlod gadaeca, Catarebuli miwis reformis Sedegad. 1992 welsdaiwyo qveynis moqalaqeebze saxelmwifo miwis privatizacia, vinaidan es siRatakiswinaaRmdeg brZolis erT-erT alternativad iqna miCneuli. miwis reforma oretapad SesaZloa davyoT: 1991 wlidan 1998 wlamde, rodesac ganxorcieldasasoflo-sameurneo miwis reforma da 1999-dan 2003 wlamde - arasasoflosameurneodaniSnulebis miwebis.Tumca dResdReobiT privatizebas eqvemdebareba mxolod sasoflo-sameurneodaniSnulebis miwebi (garda saZovrebisa) da arasasoflo-sameurneo daniSnulebisis miwebi, romelic ar ganekuTvneba tyis fonds, wylis fonds, daculteritoriebs, agreTve rekreaciuli daniSnulebis, istoriis, kulturis, bunebisada sakulto-religiuri ZeglebisaTvis gankuTvnil miwebs.privatizebuli sasoflo-sameurneo daniSnulebis miwebis sxva daniSnulebiTgamoyeneba ikrZaleba, rac imas niSnavs, rom am miwebze akrZalulia mSenebloba(gamonakliss warmoadgens miwis mesakuTris piradi sacxovrebeli saxli ansameurneo nageboba _ maTi ageba sasoflo-sameurneo miwebze daiSveba), samrewvelosawarmoebis ageba-funqcionireba da sxva. Tuki samrewvelo an sxva urbanulimiznebisTvis sasoflo-sameurneo miwis gamoyeneba mainc aucilebelia,dainteresebulma pirma unda moiTxovos miwis daniSnulebis Secvla da saamisodsaTanado kompensacia gadaixados (rac heqtarze 15-dan 100 aTas laramde TanxasSeadgens). miwis miznobrivi daniSnulebis Secvlas axorcielebs: saqarTvelosgaremos dacvisa da bunebrivi resursebis saministro (sarekreacio teritoriebissazRvrebSi moqceuli sasoflo-sameurneo daniSnulebis miwebisa da q.Tbilisis daq.baTumis administraciul sazRvrebSi moqceuli sasoflo-sameurneo daniSnulebismiwebis SemTxvevebSi) da saqarTvelos iusticiis saministros mmarTvelobissferoSi Semavali sajaro samarTlis iuridiuli piri – sajaro reestriserovnuli saagento (sxva sasoflo-sameurneo daniSnulebis miwebis SemTxvevebSi).miuxedavad miwis miznobrivi daniSnulebisa, masze arasasoflo-sameurneoxasiaTis saqmianobis dawyebamde aucilebelia niadagis nayofieri fenis moxsna dadasawyobeba/dakonserveba. niadagis moxsnili nayofieri fenis gadazidva angasxviseba ikrZaleba. Tuki saqmianoba droebiTi xasiaTisaa (magaliTadmineraluri resursebis mopoveba, an nagavsayreli poligonis mowyoba dafunqcionireba), misi dasrulebis Semdeg aucilebelia teritoriis aRdgenarekultivaciadakonservebuli niadagis saSualebiT.garda amisa, yvela niadagi, miuxedavad miwis sakuTrebis formisa,saxelmwifo dacvis obieqts warmoadgens. kerZod, ikrZaleba:• niadagebis yovelgvari gaWuWyianeba da danagvianeba;• ferdobebis dateraseba niadagis SerCevisa da saTanado daproeqtebis gareSe;


• saZovrebis gamwireba uwesrigo wovebiT; gansakuTrebiT dadgenil normazegadaWarbebuli raodenobiT naxirisa da faris Zoveba maRalmTiansaZovrebze;• tyiT sargeblobis dros niadagis safaris dazianeba;• mindorsacavi tyis zolebis gakafva-gadakeTeba, niadagdamcav nagebobaTadazianeba;• sasuqebis, qimiuri meliorintebis da sxva saSualebebis gamoyeneba, romlebicar aris gamocdili saqarTvelos pirobebSi, ara aqvs gavlili Sesabamisiniadagur-ekologiuri eqspertiza da ar aris Semowmebuli, registrirebulida nebadarTuli Sesabamisi saxelmwifo uwyebis mier;• sxva yovelgvari qmedeba, romelic gaauaresebs niadagis Tvisebebs;Tumca am moTxovnaTa dacvis kontroli dRevandel realobaSi ver xorcieldeba.


uka: საქართველოს miwebiს დაფარულობა, 2007 წ. (wyaro: სატელიტური გამოსახულება MODIS 2007 წ.)


2. miwebisa da niadagebis მდგომარეობაsaqarTvelos klimatur-reliefuri Taviseburebebisa da geodinamikuriprocesebis gamo saqarTveloSi miwebisa da niadagebis erozias sakmaod farTomasStabebi aqvs. niadagis erozia, romelic rig SemTxvevebSi aris bunebrivimovlena, degradaciis procesis simwvave Rrmavdeba adamianis mier niadagisaramdgradi gamoyenebiT. gavrcelebulia miwebisa da niadagebis rogorcwylismieri da qarismieri erozia, aseve damlaSebisa da daWaobebis procesebi (ix.rukebi 11.2-11.5). sasoflo-sameurneo niadagebis 33% (1 milioni .heqtari)erozirebulia. Aaqedan 380 aTasi ha saxnavi miwebia, 570 aTasi ha _ saZovrebi dasaTibebi, 87 aTasi ha _ Savi zRvis sanapiro zoli.aRmosavleT saqarTvelos aridul da naxevrad aridul zonebSi qarismiererozias ganicdis 105 aTasi ha saxnav-saTesi savarguli 18 administraciulraionSi. Zlier damlaSebulia niadagebis 59 aTasi ha, saSualod damlaSebuli -54 aTasi ha. neSompala-sulfaturi niadagebis saerTo farTobi, romelsacmelioracia esaWiroeba 15 aTas ha-s Seadens. sasoflo-sameurneo savargulebisdaaxloebiT 10 aTasi heqtari darRveuli da dazianebulia mineraluri resursebisRia karieruli wesiT damuSavebis gamo.miwebisa da niadagebis eroziuli procesebi gansakuTrebiT gaZlierda bolowlebSi, globaluri klimaturi cvlilebebis gamo gaxSirebuli stiqiurimovlenebis Sedegad. aRiniSneba sasoflo-sameurneo niadagis gaRaribebamcenarisaTvis saWiro sakvebi nivTierebebiT da nayofierebis ZiriTadi maCveneblis_ humusis Semcirebis tendencia TiTqmis yvela saxis niadagSi. niadagisnayofierebis kargvas aCqarebs Seusabamo sasoflo-sameurneo praqtika.gansakuTrebiT aRniSnvnis Rirsia niadagis zeda nayofieri fenis kargva,gamowveuli bolo wlebSi infrastruqturuli proeqtebis ganxorcielebiT damSeneblobiT (soflis meurneobis saministros 2006 wlis monacemebiT,saqarTvelos sasoflo-sameurneo miwis 60% saSualo an dabali nayofierebisaa).niadagis gabicobeba da niadagis damJavianebas xels uwyobs da aCqardebsmJavawarmomqneli azotovani sasuqebis gamoyeneba. miwebis degradacias aZlierebstyeebis ukontrolo Wra, araswori sasoflo-sameurneo praqtika (gadaWarbebuliZoveba, intensiuri miwaTmoqmedeba, damrec ferdobebze xvna) Ria karieruli wesiTsasargeblo wiaRiseulis mopoveba da sxva.ruka: wylismier erozias daqvemdebarebuli miwebi (wyaro: soflis meurneobissaministro) ჩაისმება პუბლიკაციაშიruka: qarismieri eroziiT dazianebuli miwebi (wyaro: soflis meurneobis saministro)ჩაისმება პუბლიკაციაშიruka: damJavianebuli niadagebi (wyaro: soflis meurneobis saministro) ჩაისმებაპუბლიკაციაშიruka: damlaSebuli niadagebi (wyaro: soflis meurneobis saministro) ჩაისმებაპუბლიკაციაში


გაუდაბნოებასთან ბრძოლის ეროვნული სტრატეგიაmiwis degradaciis erT-erTi, msoflioSi cnobili saxea miwebis gaudabnoeba,rac mSrali stepebisa da naxevarudabnoebis mcenareuli safaris TandaTanobiTdakargvaSi mdgomareobs. gaudabnoebis procesebis gaaqtiureba miwis resursebisaramdgradi gamoyenebis (araswori irigacia, gadaWarbebuli Zoveba, kultivacia,tyis safaris kargva) da klimaturi faqtorebiT ganisazRvreba. gaudabnoebisprocesebi saqarTveloSic mimdinareobs. am mxriv yvelaze mgrZnobiare raionebiaSida da qvemo qarTli, kaxeTis nawili (dedofliswyaros, siRnaRis sagarejosraionebi). Ggaudabnoebis process ganicdis daaxloebiT 3000km 2 , romelic moicavsSiraqis, eldaris, ivris, taribanas, naomaris, oles, jeiran-Colis velebs, maTgamyof qedebs, zegnebs da kaxeTis qedis ferdobis umetes nawils. Ggaudabnoebiszona saqarTveloSi iwyeba zRvis donidan 300-400 m da mWidrod esazRvrebameCxerebs “CrdiloeTis savaneebs”. Ggaudabnoebis process moculi aqvsdedofliswyaros raionis 119 aTas ha, siRnaRis raionis 46 aTasi ha, sagarejosraionis 47 aTasi ha, gardabnis raionis 32 aTasi ha da marneulis raionis 30 aTasiha. gaudabnoebis procesis gaaqtiureba SeimCneva agreTve samxreT saqarTveloSic(axalcixis qvabuli) da Sida qarTlSi (kaspis raioni), sadac bolo aTwleulisganmavlobaSi qarsacavi zolebis TiTqmis mTlianad ganadgurebis, gvalvebissixSiris gazrdis da naleqebis deficitis pirobebSi momatebuli temperaturisfonze gaZlierda qarismieri eroziis procesi.saqarTveloSi gaudabnoebis procesebs klimaturi, geologiuri daniadaguri Taviseburebebis garda, eroziuli procesebic ganapirobebs: rogorcbunebrivi erozia, aseve adamianis samianobis Sedegad gaZlierebuli eroziuliprocesebi. eroziis gamaZlierebeli saqmianobebidan aRsaniSnavia:- naTeli da Walis tyeebis ukontrolo Cexva. es tyeebi gansakuTrebiTdazianda 1993-2003 wlebSi, roca mimdebare teritoriis mosaxleobassaTbobad sxva masala praqtikulad ar gaaCnda.- saxnav-saTesi miwebis araracionaluri gamoyeneba. sabWoTa periodSiixvneboda miwis yvela monakveTi, sadac ki traqtori gavlas SeZlebda. maTSoris ixvneboda Zalze dabali nayofierebis miwebic. ekonomikuriTvalsazrisiT am miwebis damuSaveba srulebiT uSedego (an zaraliani) iyoda amave dros igi iwvevda arsebuli mcenareuli safaris Zlier dazianebas.aseTi gadaxnuli da degradirebuli miwebis moSiSvlebul zedapirze stepismcenareuloba aRar aRdga da sanacvlod naxevarudabnosa da udabnosekosistemebi Camoyalibda.- xelovnuri xanZrebi. saZovrebis gaumjobesebis mizniT gazafxulze mwyemsebiregularulad awyoben xelovnur xanZrebs. es agreTve iwvevs balaxismravalferovnebis Semcirebas.- melioraciuli sistemebis dausabuTebeli mSenebloba. mTagorian adgilebSiniadagebis rwyva yovelTvis sasargeblo ar aris. xSiria niadagebisgadarecxva da kargva, TabaSiris da Tixis gamotana daqanebis mimarulebiTda vake adgilebze akumulireba, TabaSiris gamokristaleba. aseT dazianebuladgilebze mcenareuli safari praqtikulad aRar aRdgeba. problemuriaagreTve sarwyavi sistemebi, romelSic wyali eleqtroenergiis gamoyenebiT500-600 metr simaRleze itombeboda. ekonomikuri TvalsazrisiT es saqmianobasruliad gaumarTlebeli iyo da sabWoTa kavSiris daSlis Semdeg Sewydakidec. zedmeti rwyviT dazianebuli miwebi ki eroziis procesebma moicva.- Warbi Zoveba. saqarTvelos semiariduli zona (ivris zegani da misimimdebare teritoriebi) istoriulad saqarTvelos zamTris saZovarswarmoadgenda. saqarTvelos gasabWoebamde saZovrebis marTva nakveTmorigeobisda saZovarTbrunvis tradiciuli sistemebis gamoyenebissaSualebiT xorcieldeboda, romelic saukunebis ganmavlobaSi Camoyalibda


da saZovrebis mdgrad gamoyenebas uzrunvelyofda. es sistema TemurmiwaTsargeblobas efuZneboda, rac mecxvares saZovrebis mdgomareobisadeqvaturad Sefasebis stimuls uqmnida. sabWoTa ekonomikasTan saZovrebismarTvis es sistema SeuTavsebeli aRmoCnda. sabWoTa periodSi gauqmdarogorc miwis kerZo sakuTreba, aseve Temuri miwaTsargebloba. swored amperiods ukavSirdeba ariduli da semiariduli saZovrebis degradaciisprocesebis dawyeba. miuxedavad imisa, rom cxvris migracia sazafxulo dazamTris saZovrebs Soris dResac xdeba, igi ar aris srulyofili. kerZod,sazafxulo saZovrebze cxvari Zalze didxans, _ 8-9 Tve Cerdeba da missrul degradacias iwvevs. am saZovrebze Raribdeba da mcirdeba balaxovanisafari, Txeldeba da ufro iolad dazianebadi xdeba niadagi.gaudabnoebis procesTan brZolisTvis 1994 wels CamoyalibdagaudabnoebasTan brZolis konvencia. 1999 wlidan saqarTvelo am konvenciis mxarea.2003 wels damtkicda saqarTvelos gaudabnoebasTan brZolis moqmedebaTaerovnuli programa. igi gamohyofs gaudabneobis safrTxis winaSe myofprioritetul farTobebs, am farTobebis farglebSi gansazRvravs gaudabnoebisgamomwvev ZiriTad faqtorebs da saxavs gaudabnoebis winaaRmdeg brZolis mokleda saSualovadian (2003-2007) RonisZiebebs, mosalodneli SedegebiTa daSesrulebis vadebiT. programa iTvaliswinebs rogorc problemis ukeT Seswavlasada gaanalizebaze, konkretuli samoqmedo gegmebis momzadebaze mimarTulsaqmianobebs (gvalviani raionebis gamovlena, mravalwliuri maxasiaTeblebisSeswavla, niadegebis mdgomareobisa da wyis resursebis defcitis Sefaseba,maTematikuri modelebis Sedgena, mowyvladi adgilebis gamovlena da maTi aRdenissamoqmedo gegmebis SemuSaveba da sxva) aseve gvTavazobs gaudabnoebis fonzebiomravalferovnebis SenarCunebis RonisZiebebs (konkretuli saxeobebiskonservaciis programebis SemuSaveba, Walis tyeebis konservaciis RonisZiebebisgegmis Sedgena da ganxorcieleba. gaTvaliswinebulia agreTve soflismeurneobaSi gasatarebeli RonisZiebebi: saZovrebis pasportizacia da datvirTvisnormebis dadgena, tradiciuli codnisa da gamocdilebis gamoyenebis xelSewyoba,saxnav-saTesi miwebis marTvis principebisa da gegmis SemuSaveba, soflismeurneobis mdgradi gamoyenebis programis momzadeba.dafinansebis simciris gamo saqarTvelos gaudabnoebasTan brZolismoqmedebaTa erovnuli programa sruli formatiT ar ganxorcielebula, Tumcacalkeuli proeqtebi SeZlebisdagvarad xorcieldeba. magaliTad, amJamaddedofliswyaros raionSi, romelic miCneulia klimatis cvlilebisadmi da miwisdegradaciis TvalsazrisiT erT-erT yvelaze mgrZobiare teritoriadsaqarTveloSi, xorcieldeba germaniis teqnikuri TanamSromlobis sazogadoebisdafinansebuli proeqti, romelic degradirebuli miwebis aRdgenas iTvaliswinebs.kerZod, mimdinareobs gaCexili qarsacavi zolebis da naTeli tyeebis aRdgena,dagegmilia am regionSi saZovrebis mdgradi marTvis danergvac.3. ZiriTadi gamowvevebiniadagebis Seswavlisa da eroziisgan dacvis mizniT soflis meurneobissaministro regularulad axorcielebs sxvadasxva RonisZiebebs. 1998-2003 wlebSiam mimarTulebiT ganxorcielda saxelmwifo programebi: “damlaSebuli da mJaveniadagebis nayofierebis gaumjobesebis RonisZiebebis” da “niadagis dacvaeroziuli procesebisagan”. Tumca, samwuxarod rogorc programebisgansaxorcielebli finansebi, aseve maTi geografiuli areali sakmaodmokrzalebuli iyo. kerZod :1. 19 raionSi sasoflo-sameurneo miwis farTobebze ganxorcielda SerCeviTiniadagis agro-qimiuri Seswavla da maTi xarisxobrivi Sefaseba (3262 ha).ZiriTadi maCveneblebi iyo humusi, mcenarisaTvis aucilebeli sakvebielementebi (azoti, fosfori, kaliumi). sakvlevi teritoriebi ganekuTvnakategorias “Zalian Raribi”.


2. 2004 wels, saxelmwifo programiT 80 aTasi lari gamoyofili iyo eroziissawinaaRmdego RonisZiebebis gansaxorcieleblad. niadagis eroziisagandasacavad, aWaris avtonomiur respublikaSi 24 ha farTobze dairgo xeebi.3. sazogadoebis cnobierebis amaRlebis mizniT gamoica broSura“rekomendaciebi eroziis winaaRmdeg”.2003 wels SemuSavda `saqarTvelos niadagebis dacvisa da nayofierebisamaRlebis 2003-2010 wlebis saxelmwifo programa~, romelic gulisxmobdaniadagebis Semdgom gamokvlevebs da bicobi da mJave niadagebis qimiurimelioraciisa da eroziis RonisZiebebs. Tumca saTanado dafinansebis uqonlobisgamo es programa ar ganxorcielebula.amJamad:• Sewyvetilia niadagebis gamokvlevebi da nayofierebis monitoringi, saTanadorekomendaciebis SemuSaveba, sasuqebis gamoyeneba praqtikulad yovelgvaridasabuTebis gareSe stiqiurad xdeba, ramac TiTqmis yvela tipis niadagSimcenarisaTvis saWiro sakvebi elementebis deficiti gamoiwvia.• gaZlierda niadagSi mimdinare iseTi uaryofiTi procesebi rogoricaa:gabicobeba da damlaSeba, meoradi daWaobeba, gamJavianeba, rac aTasobiTheqtari farTobis sasoflo sameurneo brunvidan amovardnis da niadagebismaRali kategoriidan dabal kategoriaSi gadasvlis realur pirobebs qmnis.• seriozulad gaZlierda eroziuli procesebi, ramac gamoiwvia aTasobiTtona niadagis nayofieri fenis dakargva, provocireba misca mewyerebs,xramebis warmoqmnas.aucilebelia SemuSavdes `saqarTvelos niadagebis dacvisa da SenarCunebissaxelmwifo programa 2012-2016 wlebisa da perspeqtiuli periodisaTvis”, romlissafuZvelzec Semdgom momzaddeba da ganxorcieldeba yovelwliuri miznobriviprogramebi niadagebis nayofierebis SenarCuneba-amaRlebis uzrunvelsayofad.გამოყენებული ლიტერატურა:1. saqarTvelos niadagebis atlasi bunebrivi mosavlianobis SefasebisaTvis da bunebriviresursebis dacvisaTvis, KfW-s mier Tanadafinansebuli kadastrisa da miwis registraciisproeqtis "miwaTmowyobis" (LCC) komponenti, 2006 weli2. saqarTvelos gaudabnoebis winaaRmdeg brZolis erovnuli programa3. sasoflo-sameurneo daniSnulebis miwis gamoyenebis efeqtianobis amaRlebis gzebi sameurneomeqanizmis srulyofis pirobebSi, oqrocvariZe z., disertacia, Tbilisi 2006.

More magazines by this user
Similar magazines