Untitled - Jabatan Audit Negara

audit.gov.my
  • No tags were found...

Untitled - Jabatan Audit Negara

KANDUNGAN


KANDUNGANPERKARAMUKA SURATKANDUNGANKATA PENDAHULUANINTI SARI LAPORANiiiivBAHAGIAN I : AKTIVITI DAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSIPejabat Setiausaha Kerajaan Negeri Selangor 1Penswastaan Pembangunan Penempatan Kawasan Orang AsliJabatan Kerja Raya 34Projek Pembinaan Jalan Dari Sekinchan Ke Ulu BernamPerbadanan Perpustakaan Awam Selangor 67Pengurusan Koleksi Dan Kemudahan PerpustakaanMajlis Daerah Sabak Bernam 120Projek Pembinaan Dan Pengurusan Infrastruktur PelanconganDan Marine ParkBAHAGIAN II : PERKARA AMPendahuluan 161Kedudukan Masa Kini Perkara Yang Dibangkitkan 161Dalam Laporan Ketua Audit Negara Tahun 2005Perkara Yang Dibangkitkan Dalam Laporan 164Ketua Audit Negara Yang Masih Belum SelesaiPembentangan Laporan Ketua Audit Negara Mengenai 164Aktiviti Dan Kajian Khas Jabatan/AgensiMesyuarat Jawatankuasa Kira-kira Wang Awam Negeri 164PENUTUP 166i


KATA PENDAHULUAN


KATA PENDAHULUAN1. Perkara 106 dan 107 Perlembagaan Persekutuan dan Akta Audit 1957 menghendakiKetua Audit Negara mengaudit aktiviti Kerajaan Negeri dan mengemukakan Laporanmengenainya kepada Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan Duli Yang MahaMulia Sultan Selangor. Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong akan menitahkansupaya Laporan itu dibentangkan di Parlimen manakala Duli Yang Maha Mulia SultanSelangor menitahkan untuk dibentangkan di Dewan Undangan Negeri Selangor. Bagimemenuhi tanggungjawab ini, Jabatan Audit Negara telah menjalankan pengauditanprestasi untuk menentukan sama ada sesuatu aktiviti Kerajaan dilaksanakan dengancekap, berhemat dan mencapai matlamat yang telah ditetapkan.2. Laporan saya mengenai aktiviti Pejabat/Jabatan/Agensi Negeri Selangor Tahun 2006adalah hasil daripada pengauditan yang dijalankan terhadap aktiviti-aktiviti tertentu yangdilaksanakan di 4 Pejabat/Jabatan/Agensi Negeri iaitu Pejabat Setiausaha Kerajaan NegeriSelangor, Jabatan Kerja Raya, Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor dan MajlisDaerah Sabak Bernam. Program/aktiviti yang diaudit adalah berkaitan denganPenswastaan Pembangunan Penempatan Kawasan Orang Asli, Pembinaan Jalan DariSekinchan Ke Ulu Bernam, Pengurusan Koleksi Dan Kemudahan Perpustakaan danProjek Pembinaan Dan Pengurusan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park.Pengauditan terhadap aktiviti Kerajaan Negeri adalah untuk memastikan semua polisi,program dan projek yang telah dirancang dilaksanakan dengan jayanya mengikut tempohyang ditetapkan, spesifikasi kontrak/syarat-syarat perjanjian dipatuhi, tiada pembazirandan mencapai matlamatnya. Pada umumnya, aktiviti-aktiviti yang dilaksanakan olehJabatan/Agensi Negeri Selangor pada tahun 2006 tidak menunjukkan kemajuan yangketara. Kelemahan yang saya laporkan dalam Laporan Ketua Audit Negara TerhadapAktiviti Jabatan/Agensi Kerajaan Negeri Selangor Tahun 2005 seperti kelemahan dalamperancangan, pelaksanaan dan pemantauan masih berlaku. Di peringkat pelaksanaan,kelemahan yang ditemui adalah seperti projek siap tetapi tidak digunakan, peralatan tidakdigunakan secara optimum, projek lewat disiapkan, pembinaan projek tidak berkualitidisebabkan pemaju tidak mengikut spesifikasi dan sebagainya. Perkara ini telahmenyebabkan berlakunya pembaziran wang awam, menjejaskan imej Kerajaan Negeri danperkhidmatan awam dan sekiranya tidak ditangani, matlamat Pelan Integriti Nasional sukardicapai.3. Semua Pegawai Pengawal yang berkenaan telah dimaklumkan tentang perkara yangakan dilaporkan untuk pengesahan mereka. Laporan ini juga mengandungi kedudukanmasa kini perkara yang dibangkitkan dalam Laporan saya bagi tahun 2005 untuk memberigambaran sejauh mana tindakan susulan dan pembetulan telah diambil oleh pihakJabatan/Agensi Negeri berkenaan terhadap isu yang telah dibangkitkan.4. Di samping memenuhi kehendak perundangan, saya berharap laporan ini dapatdijadikan asas untuk memperbaiki segala kelemahan, usaha penambahbaikan danii


meningkatkan akauntabiliti dan integriti. Usaha ini penting bagi menjamin setiap RinggitMalaysia yang dipungut dan dibelanjakan akan dapat menyumbang ke arah pertumbuhanekonomi negeri yang mampu membantu pembangunan dan keselesaan hidup rakyat.Secara tidak langsung ianya akan menyumbang ke arah mewujudkan sebuah NegaraMalaysia yang cemerlang, gemilang dan terbilang.5. Pada pandangan saya, prestasi pelaksanaan aktiviti Kerajaan Negeri dan agensinyaboleh dipertingkatkan lagi sekiranya semua pihak yang terlibat menghayati danmengamalkan 5 perkara utama yang diringkaskan sebagai DAMAI iaitu:a) DUE DILIGENCE – Kakitangan Awam perlu menjalankan tugas dengan penuhketelitian yang profesional (due diligence) untuk mewujudkan sistem penyampaianyang cemerlang.b) ACHIEVEMENT – Memastikan semua polisi dan program yang telah dirancangdilaksanakan dengan jayanya mengikut tempoh yang ditetapkan, tidak berlakupeningkatan kos, spesifikasi kontrak/syarat-syarat perjanjian dipatuhi dan mencapaimatlamatnya.c) MONITORING – Pemantauan yang rapi hendaklah dibuat bagi memastikan semuaprogram atau aktiviti yang dirancang berjaya dilaksanakan, diurus secaraberakauntabiliti dan berintegriti. Segala kelemahan yang ditemui hendaklah diambiltindakan. Projek yang telah siap dibina hendaklah digunakan untuk mengelakkanberlakunya pembaziran dan memberi impak positif kepada golongan sasaran.d) ATTITUDE - Setiap pegawai/kakitangan perlu mempunyai pandangan holistik dalammelaksanakan tugas dan tanggungjawab masing-masing dengan penuh komitmenyang tinggi. Nilai-nilai positif hendaklah diamalkan dan tidak ada sikap sambil lewadalam melaksanakan tugas.e) INTEREST - Setiap pegawai/kakitangan perlu melaksanakan tugas yang diamanahkandengan minat dan dedikasi supaya projek yang dilaksanakan ada usahapenambahbaikan dan berinovasi.6. Saya ingin merakamkan ucapan terima kasih kepada semua pegawai Jabatan/AgensiNegeri Selangor yang telah memberikan kerjasama kepada pegawai saya sepanjangpengauditan dijalankan. Saya juga ingin melahirkan penghargaan dan terima kasihkepada semua pegawai saya yang telah berusaha gigih serta memberikan sepenuhkomitmen untuk menyiapkan Laporan ini.Putrajaya27 Julai 2007iii


INTI SARI LAPORAN


INTI SARI LAPORANBAHAGIAN I - AKTIVITI DAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSIPEJABAT SETIAUSAHA KERAJAAN NEGERI SELANGORPenswastaan Pembangunan Penempatan Kawasan Orang Asli1. Projek Pembangunan Penempatan Kawasan Orang Asli adalah salah satu projekpenswastaan yang diuruskan oleh Unit Penswastaan, Pejabat Setiausaha Kerajaan NegeriSelangor. Selaras dengan Dasar Penswastaan Negara, Kerajaan Negeri telah bersetujumeluluskan dan memberimilik tanah kerajaan di Kampung Air Kuning, Bukit Cerakah,Mukim Bukit Raja, Daerah Petaling seluas 273 ekar kepada Syarikat Ecoasli DevelopmentSdn. Bhd. Sebagai balasan, pemaju dikehendaki memberi pulangan berjumlah RM18.23juta kepada masyarakat Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit Cerakah dalam bentuk 113unit kediaman, 2 unit kedai/pejabat dan bangunan kemudahan. Selain itu, RM6.95 jutabayaran tunai diagihkan dalam bentuk pelaburan skim Amanah Saham Bumiputra,bayaran pampasan tanaman penduduk, elaun sara hidup dan sumbangan kepada TabungAmanah Kebajikan dan Pendidikan. Manakala pihak Kerajaan Negeri akan memperolehi160 unit rumah pangsa untuk kediaman kakitangan dan kemudahan awam bernilaiRM14.40 juta. Pada keseluruhannya, projek penswastaan ini dijangka dapatmengurangkan beban kewangan Kerajaan Negeri dan membantu menaikkan taraf hidupmasyarakat Orang Asli. Bagaimananapun, pelaksanaan program penswastaan iniadalah tidak memuaskan kerana beberapa syarat yang ditetapkan dalam suratperjanjian dan peraturan berkaitan tidak dipatuhi. Pencapaian penyelesaian balasanadalah 24.3% dan masyarakat Orang Asli serta Kerajaan Negeri belum menerimasepenuhnya manfaat dari projek penswastaan ini. Pemaju juga gagaI menyerahkan bakibalasan mengikut tempoh yang ditetapkan iaitu pada Mac 2007. Tindakan sewajarnyatidak diambil ke atas kelewatan Pemaju menjelaskan bon jaminan pelaksanaan projek.Unit Penswastaan perlu menubuhkan satu pasukan pakar yang terdiri daripada juruteraJabatan Kerja Raya, Jabatan Parit Dan Saliran serta Jabatan Perancang Bandar DanDesa untuk memantau projek penswastaan Kerajaan Negeri.JABATAN KERJA RAYAProjek Pembinaan Jalan Dari Sekinchan Ke Ulu Bernam2. Pembinaan jalan dari Sekinchan ke Ulu Bernam melibatkan 2 projek pembinaan jalansepanjang 29.86 km berjumlah RM150.82 juta adalah projek dari RMKe-7 yangdilaksanakan dalam RMKe-8. Pembinaan jalan ini bertujuan memberi kemudahan kepadapenduduk setempat mengangkut hasil pertanian dan menjalankan aktiviti harian sertamempertingkatkan ekonomi dan taraf hidup mereka. Perancangan projek ini adalah baik diiv


mana kajian mengenai kesesuaian tapak telah dilaksanakan. Bagaimanapun, dari aspekpelaksanaan dan pemantauan, projek ini didapati tidak memuaskan. Antarakelemahan yang ditemui ialah Arahan Perubahan Kerja hanya dipohon selepas skop kerjatambahan dilaksanakan; JKR tidak memantau projek dengan berkesan kerana syarikatperunding telah dilantik sebagai wakil Pegawai Penyelia Projek dan Jabatan kekuranganguna tenaga terlatih bagi menguruskan projek besar. Pada keseluruhannya, pembinaanjalan ini telah dapat meningkatkan aktiviti sosio-ekonomi penduduk setempat denganwujudnya pusat pengumpulan padi, industri ternakan, kedai runcit dan kebun sayurankomersial di kawasan ini selepas jalan siap dibina.PERBADANAN PERPUSTAKAAN AWAM SELANGORPengurusan Koleksi Dan Kemudahan Perpustakaan3. Objektif penubuhan Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor adalah untukmeninggikan mutu hidup rakyat Selangor khususnya dalam bidang pendidikan ilmupengetahuan dan seni kebudayaan serta memupuk dan mengekalkan tabiat sukamembaca. Bagi tempoh RMKe-8, Kerajaan Negeri Selangor telah meluluskan peruntukanpembangunan perpustakaan baru dan menaik taraf perpustakaan sedia ada berjumlahRM39.45 juta termasuk keperluan penyediaan koleksi dan kemudahan perpustakaan.Tumpuan pembangunan perpustakaan adalah untuk membina dan menyediakan lebihbanyak rangkaian perkhidmatan perpustakaan terutamanya di kawasan luar bandar.Perbadanan juga menerima peruntukan tahunan perbelanjaan mengurus daripadaKerajaan Persekutuan. Sekurang-kurangnya 50% daripada peruntukan tahunan yangditerima ditetapkan untuk pembelian koleksi. Pemeriksaan Audit mendapati perancanganpengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan adalah tidak memuaskan.Pertambahan aktiviti pembinaan perpustakaan tidak seimbang dengan guna tenagayang ada menyebabkan koleksi dan aset perpustakaan tidak dijaga dan dikawaldengan baik. Perbadanan menanggung risiko berlakunya kehilangan, kecurian dan kospenyelenggaraan yang tinggi. Selain itu, peruntukan kewangan yang tidak mencukupiserta lewat diterima menyebabkan Perbadanan tidak dapat membuat pengisian koleksiperpustakaan dengan teratur, menyediakan kemudahan perpustakaan yang selesa danterkini serta mengadakan aktiviti-aktiviti menarik bagi menggalakkan penduduk di NegeriSelangor yang dianggarkan seramai 4 juta orang menggunakan perpustakaan awam dandesa secara optimum.MAJLIS DAERAH SABAK BERNAMProjek Pembinaan Dan Pengurusan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park4. Industri pelancongan menyumbang kepada pendapatan negara dan berpotensisebagai pemangkin pembangunan sosio-ekonomi setempat. Selaras dengan itu, KerajaanNegeri Selangor menyediakan peruntukan setiap tahun untuk pembangunan pelanconganmelalui Peruntukan Pembangunan Menteri Besar dan Setiausaha Kerajaan Negeri.Kerajaan Negeri Selangor melalui Majlis Daerah Sabak Bernam telah membinav


Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park di Muara Sungai Haji Dorani, MukimPanchang, Daerah Sabak Bernam. Tujuan projek ini dibina adalah untuk menarikpelancong dari dalam dan luar daerah sebagai satu kaedah untuk menjana ekonomiDaerah Sabak Bernam. Projek bernilai RM29.98 juta ini telah ditawarkan kepada SyarikatPembinaan Ikhasas Merak Sdn. Bhd. secara rundingan terus. Pembinaan projek inidimulakan pada tahun 2003 dan siap pada akhir tahun 2004. Infrastruktur pelancongan inikemudiannya dikenali sebagai D’Muara Dorani Marine Park dan diuruskan oleh sebuahsyarikat swasta iaitu Bayu Dorani Services Sdn. Bhd.. Syarikat tersebut menyewainfrastruktur pelancongan ini dengan kadar sewa RM6,550 sebulan dari Majlis mulai bulanFebruari 2005 untuk tempoh 30 tahun. Pengauditan terhadap pembinaan dan pengurusanprojek ini mendapati peraturan berkaitan perubahan kerja, pemberian projek kepadakontraktor, prosedur pembayaran kemajuan dan penyediaan peruntukan kewanganbagi membiayai projek tidak mengikut arahan kerja dan peraturan kewangan yangberkaitan.vi


BAHAGIAN IAKTIVITI DAN KAJIAN KHASJABATAN/AGENSI


BAHAGIAN IAKTIVITI DAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSI1. PENDAHULUANSeksyen 6 (d), Akta Audit 1957 menghendaki Jabatan Audit Negara menjalankanpengauditan terhadap program dan aktiviti Kerajaan Negeri untuk menentukan sama adaprogram dan aktiviti tersebut dilaksanakan dengan cekap dan berkesan. Bagi memenuhiperuntukan Akta ini, sebanyak 4 program dan aktiviti telah dikaji melibatkan PenswastaanPembangunan Penempatan Kawasan Orang Asli, Projek Pembinaan Jalan Dari SekinchanKe Ulu Bernam, Pengurusan Koleksi Dan Kemudahan Perpustakaan dan ProjekPembinaan Dan Pengurusan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park. PemerhatianAudit hasil daripada kajian tersebut telah dikemukakan kepada Ketua Jabatan/Agensiberkenaan. Hanya penemuan Audit yang penting dilaporkan di Bahagian ini.PEJABAT SETIAUSAHA KERAJAAN NEGERI SELANGORPENSWASTAAN PEMBANGUNAN PENEMPATAN KAWASAN ORANG ASLI2. LATAR BELAKANG2.1 Pada tahun 1999 Kerajaan Negeri Selangor telah menandatangani satu perjanjianpenswastaan dengan sebuah syarikat untuk pembangunan penempatan kawasan OrangAsli. Bagi melaksanakan projek penswastaan ini, Kerajaan Negeri telah bersetujumeluluskan dan memberi milik tanah Kerajaan di Kampung Air Kuning Bukit Cerakah,Mukim Bukit Raja, Daerah Petaling kepada Syarikat Ecoasli Development Sdn. Bhd.(Pemaju) untuk dibangunkan. Tanah tersebut seluas 273 ekar adalah merupakan tanahKerajaan Negeri yang telah dikeluarkan dari Rezab Hutan Simpan Bukit Cerakah melaluiWarta No. 426 bertarikh 24 April 1992. Tanah ini tidak diwartakan sebagai Tanah RezabOrang Asli. Bagaimanapun, sebahagian tanah tersebut telah didiami dan diusahakan oleh30 keluarga Orang Asli. Selain itu, terdapat beberapa Orang Asli yang tinggal di luarkawasan tanah tersebut telah mengusahakan tanah berkenaan.2.2 Pihak Pemaju telah bersetuju menjelaskan bayaran premium bernilai RM39.58 jutaiaitu atas kadar RM145,000 seekar. Keseluruhan bayaran premium tersebut akan dibayardalam bentuk pembinaan rumah pangsa, rumah banglo, rumah teres 2 tingkat, pelbagaikemudahan awam seperti dewan, surau dan tadika. Selain itu, bayaran tunai berjumlahRM6.95 juta akan diagihkan kepada masyarakat Orang Asli dalam bentuk Amanah SahamBumiputra, pampasan tanaman, elaun sara hidup, sumbangan masuk rumah, sumbangan1


tabung aktiviti dan tabung kebajikan. Kerajaan Negeri juga mendapat balasan daripadaprojek penswastaan ini iaitu sejumlah RM14.40 juta dalam bentuk unit rumah pangsa untukkediaman kakitangan kerajaan. Selain itu, Pemaju juga dikehendaki membayar kepadaKerajaan Negeri sejumlah RM1.64 juta caruman parit atas kadar RM6,000 seekar.3. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menentukan sama ada projek penswastaanpembangunan penempatan kawasan Orang Asli telah dirancang dan dilaksanakan dengancekap dan berkesan serta mencapai matlamatnya.4. SKOP DAN KAEDAH PENGAUDITANProjek penswastaan pembangunan penempatan kawasan Orang Asli dipilih untukpengauditan kerana ia mempunyai nilai kewangan yang tinggi iaitu memberikan balasanbernilai RM39.58 juta kepada Kerajaan Negeri, melibatkan pemberimilikan tanah kerajaankepada pihak swasta dan kepentingan projek kepada masyarakat Orang Asli. Skoppengauditan meliputi aspek perancangan, pelaksanaan dan pemantauan terhadap projekpenswastaan bagi tempoh tahun 2000 hingga 2006. Pengauditan dilaksanakan denganmenyemak rekod dan dokumen berkaitan yang diselenggarakan oleh Unit Penswastaan,Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri, Jabatan Hal Ehwal Orang Asli dan SuruhanjayaSyarikat Malaysia. Analisis data dilakukan bagi menilai kemajuan kerja sebenarberbanding jadual yang dirancang. Pengauditan juga dijalankan dengan menemu bualpegawai yang bertanggungjawab. Selain itu, lawatan ke kawasan penempatan OrangAsli juga telah diadakan pada 11 Oktober 2006 dan 6 Februari 2007 untuk mendapatkangambaran sebenar kemajuan projek ini.5. PENEMUAN AUDIT5.1 PERANCANGANPerancangan yang rapi dan teratur adalah penting bagi memastikan program penswastaanyang akan dilaksanakan berjalan dengan lancar dan mencapai objektif yang ditetapkan.Antara perkara yang perlu diteliti di peringkat perancangan ialah dasar Kerajaan Negeri,undang-undang dan peraturan, balasan kepada Kerajaan Negeri, prosedur memprosescadangan penswastaan, sasaran penyelesaian balasan dan kaedah pemantauan.Semakan Audit terhadap perancangan mendapati perkara seperti berikut:5.1.1 Dasar Kerajaan NegeriDasar Kerajaan Negeri adalah selaras dengan Dasar Penswastaan Negara yang telahdiumumkan oleh Kerajaan Persekutuan pada tahun 1983. Dasar ini memberipenekanan kepada peranan sektor swasta dalam pembangunan ekonomi Malaysia.Penswastaan didefinisikan sebagai proses pemindahan kepada sektor swasta dari2


fungsi yang pada tradisinya merupakan tanggungjawab sektor awam. DasarPenswastaan juga akan mewujudkan permintaan yang tinggi terhadap kepakaranpengurusan dan ini merupakan satu usaha bagi menyediakan peluang untukmengembangkan bilangan pengusaha bumiputera yang lebih berdaya cipta. DasarPenswastaan Negara menggariskan 4 matlamat utama iaitu untuk meningkatkanpertumbuhan ekonomi, mengurangkan beban pentadbiran dan kewangan kerajaan,meningkatkan kecekapan dan produktiviti serta membantu mempercepatkanpencapaian Dasar Pembangunan Nasional.5.1.2 Undang-undang Dan PeraturanUndang-undang dan peraturan penting yang terlibat berkaitan PenswastaanPembangunan Penempatan Kawasan Orang Asli adalah seperti berikut:a) Kanun Tanah NegaraSeksyen 76 hingga 92 Kanun Tanah Negara memberi peruntukan berkaitanpemberimilikan tanah Kerajaan oleh Pihak Berkuasa Negeri, tempohpemberimilikan, balasan pembayaran dan lain-lain peraturan berkaitanpemberimilikan.b) Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Kesan Penilaian Terhadap Alam Sekitar)Seksyen 34A memperuntukkan bahawa kebenaran bertulis daripada Jabatan AlamSekitar hendaklah diperolehi terlebih dahulu sebelum pembinaan pembangunandijalankan supaya kesan terhadap alam sekitar dapat dikawal.5.1.3 Prosedur Memproses Cadangan PenswastaanSesuatu cadangan penswastaan yang diterima hendaklah diproses dengan teliti bagimenentukan cadangan tersebut berdaya maju dan menepati kehendak DasarPenswastaan Negara. Pekeliling Pentadbiran Pejabat Setiausaha Kerajaan NegeriSelangor Bil. 3 Tahun 1998 memberikan garis panduan memproses permohonan danpelaksanaan projek penswastaan di Negeri Selangor. Pekeliling ini menyediakanmaklumat berkenaan prosedur memproses cadangan penswastaan dari cadanganmula dikemukakan, diberi kelulusan dan seterusnya dilaksanakan. Padakeseluruhannya tempoh masa yang diambil bagi memproses cadangan projekpenswastaan yang melibatkan tanah kerajaan adalah lebih kurang 5 bulan daripadapenerimaan permohonan sehingga dikemukakan kepada EXCO Majlis TindakanEkonomi Negeri Selangor (EXCO MTES). Mengikut pekeliling tersebut, prosespermohonan untuk mendapatkan kelulusan cadangan dan pelaksanaan projekpenswastaan melibatkan 4 peringkat seperti berikut:a) Permohonan Kelulusan Cadangan ProjekPermohonan projek penswastaan yang melibatkan tanah Kerajaan Negeri akandiproses oleh Unit Penswastaan. Tempoh pemprosesan sehingga ke peringkatkelulusan EXCO MTES ialah dalam tempoh 2 bulan.3


) Permohonan Kelulusan TanahPengarah Tanah Dan Galian yang juga Pengerusi Jawatankuasa TeknikalPemerosesan Tanah akan memproses permohonan tanah dan mencadangkansyarat yang akan dikenakan berdasarkan Kanun Tanah Negara untuk mendapatkelulusan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMKN). Tempoh yang diambilsehingga sesuatu permohonan itu dikemukakan ke peringkat EXCO MTES adalahdalam masa sebulan.c) Penyediaan Draf PerjanjianUnit Penswastaan akan merujuk draf surat perjanjian kepada JawatankuasaTeknikal penyediaan draf perjanjian yang dipengerusikan oleh Y.B. PenasihatUndang-undang Negeri bagi menyemak dan meneliti draf perjanjian di antarasyarikat dan Kerajaan Negeri bagi sesuatu projek yang diluluskan. Draf perjanjianakan dikemukakan kepada EXCO MTES untuk kelulusan. Tempoh yang diambilbagi proses ini adalah 2 bulan.d) Pelaksanaan ProjekProses penswastaan tidak akan terhenti apabila sahaja permohonan diluluskan.Proses penswastaan akan berakhir sehingga sesuatu projek diluluskan telahsempurna dilaksanakan. Unit Penswastaan adalah bertanggungjawab untuk:i) memastikan syarat-syarat perjanjian dipatuhi;ii) membantu syarikat dalam melaksanakan projek; daniii) memastikan keselamatan hartanah/tanah Kerajaan Negeri.Unit Penswastaan akan membuat kutipan bayaran yang terlibat seperti sewa dansumbangan tetap Pemaju sebelum diserahkan kepada Pihak Berkuasa KewanganNegeri. Pejabat Kewangan Negeri pula bertanggungjawab membantu UnitPenswastaan dalam urusan perakaunan dan sebagainya. Prosedur memprosescadangan penswastaan di Negeri Selangor adalah seperti di Carta 1 hinggaCarta 4.4


Carta 1Peringkat Permohonan Dan Kelulusan ProjekMMKNEXCO MTESJAWATANKUASAPEMANDUJAWATANKUASATEKNIKALJABATANUNITPENSWASTAANSELANGORPIHAK BERKUASATEMPATAN/PEJABATDAERAHPEMOHONSumber: Rekod Unit Penswastaan Selangor5


Carta 2Peringkat Kelulusan Tanah Dan Syarat-syarat TanahMMKNEXCO MTESJAWATANKUASAPEMANDUJ/K TEKNIKAL(PTG)PTG selaku Pengerusi JawatankuasaTeknikal pemprosesan pemohon tanahakan memperakukan permohonan denganmemastikan:a) Syarat kelulusan tanahb) Syarat kelulusan prinsip diambil kiraPTDPEMOHONPermohonan tanah dibuat setelahkelulusan projek yang dipohon diluluskanoleh Kerajaan NegeriSumber: Rekod Unit Penswastaan Selangor6


Carta 3Kelulusan Surat PerjanjianMMKNEXCO MTESJAWATANKUASATEKNIKALUPS akan merujuk draf suratperjanjian kepada PenasihatUndang-undang selaku PengerusiJawatankuasa Teknikal penyediaandraf perjanjian untuk membuatsemakanDRAF SURAT PERJANJIAN(disediakan oleh pemohon)Sumber: Rekod Unit Penswastaan Selangor7


Carta 4Pelaksanaan ProjekSurat PerjanjianDitandatanganiJawatankuasaTeknikalJawatankuasaPemanduMMKNPelaksanaani) Memastikan syarat perjanjianii) Mengawal keselamatanhartanah/Harta Kerajaaniii) Membantu syarikat dalampelaksanaan projekKutipan SumbanganHasil Kepada KerajaanNegeriPEJABAT PEGAWAIKEWANGAN NEGERIUrusan perakaunansumbangan hasil kepadaKerajaan NegeriSumber: Rekod Unit Penswastaan Selangor5.1.4 Sasaran Penyelesaian BalasanKerajaan Negeri dan Pemaju telah bersetuju bahawa balasan dalam bentuk tunai akanmula diserahkan dalam tempoh 1 bulan setelah semua syarat-syarat berikut diperolehi:i) Kelulusan Laporan Penilaian Kesan Alam Sekitar;ii) Kelulusan Pelan Tatatur Oleh Pihak Berkuasa Berkenaan;iii) Kelulusan Pelan Bangunan Fasa Pertama Oleh Pihak Berkuasa Berkenaan;8


iv) Kelulusan Perintah Pembangunan oleh Pihak Berkuasa Berkenaan;v) Kelulusan Lesen Pemaju dan Permit Iklan Fasa Pertama Oleh Pihak BerkuasaBerkenaan; danvi) Jawatankuasa Keselamatan Dan Kemajuan Kampung (JKKK) dan setiap OrangAsli yang layak telah menandatangani Memorandum Persefahaman denganPemaju;Penyerahan kemudahan dalam bentuk unit bangunan akan diserahkan dalam tempoh60 bulan dari tarikh syarat-syarat tersebut di atas. Kelulusan untuk menjalankan kerjapembangunan telah diperolehi daripada Kementerian Perumahan Dan KerajaanTempatan pada 22 Mac 2002. Ini bermakna tarikh kuat kuasa mula pelaksanaanpenyelesaian balasan adalah pada bulan April 2002 iaitu 1 bulan setelah semua syaratdiperolehi.Jadual 1.Bil.Sasaran jadual pelaksanaan penyelesaian balasan adalah seperti diJadual 1Sasaran Jadual Pelaksanaan Penyelesaian BalasanTempoh PenyelesaianBalasanBalasan1. Pampasan Tanaman Penduduk Dan Orang AsliLuar2. Pelaburan Amanah Saham Bumiputra Dewasa DanAmanah Saham Bumiputra Remaja3. Sara Hidup 30 Ketua Isi Keluarga Selama 60 Bulan/RM500 sebulan4. Sumbangan Masuk Rumah Teres Dan RumahBanglo5. Sumbangan Tabung Aktiviti JawatankuasaKemajuan Dan Keselamatan KampungTarikhMulaTarikhAkhirApril 2002 April 2002April 2003 April 2003April 2002 Mac 2007Mac 2004 Mac 2007April 2002 April 20026. Tabung Amanah Kebajikan Dan Amanah Pelajaran Mac 2003 Mac 20077. 30 Unit Rumah Teres Dua Tingkat April 2002 Mac 20048. 30 Unit Rumah Pangsa Kos Sederhana Rendah April 2004 Mac 20079. 23 Unit Rumah Pangsa Kos Rendah April 2004 Mac 200710. 2 Unit Kedai/ Pejabat Dua Tingkat April 2004 Mac 200711. 30 Unit Rumah Banglo Satu Tingkat April 2005 Mac 200712. Dewan, Surau, Tadika, Rumah Guru Dan Rekreasi April 2005 Mac 200713. Bangunan Kediaman Kepada Kerajaan Negeri April 2005 Mac 2007Sumber: Rekod Surat Perjanjian Penswastaan5.1.5 Nilai Balasan ProjekSelain berupaya mempercepatkan pertumbuhan ekonomi, projek penswastaan diNegeri Selangor juga mestilah mampu memberi faedah secara langsung terhadapkedudukan kewangan Kerajaan Negeri. Bentuk dan nilai balasan dari projekpenswastaan yang dijalankan merupakan antara syarat penting yang akan9


dipertimbangkan sebelum kelulusan pelaksanaan diputuskan. Syarikat EcoasliDevelopment Sdn. Bhd. telah diluluskan pemberimilikan tanah seluas 273 ekar olehKerajaan Negeri dengan nilai balasan yang dipersetujui berjumlah RM39.58 juta.Daripada 273 ekar, seluas 40 ekar adalah bagi tujuan pembangunan dan kemudahanOrang Asli manakala baki seluas 233 ekar adalah bagi tujuan pembangunan kawasankediaman yang terancang, sempurna dan moden. Balasan akan diagihkan kepadamasyarakat Orang Asli, Kampung Air Kuning, Bukit Cerakah dan Kerajaan Negeriseperti berikut:a) Kemudahan Kepada Orang Aslii) Bayaran tunai berjumlah RM6.95 juta akan diagihkan kepada masyarakatOrang Asli seperti di Jadual 2.Bil.Jadual 2Agihan Tunai Kepada Orang AsliAgihan TunaiJumlah(RM)1. Pelaburan Amanah Saham Bumiputra Dewasa 30 Ketua Isi Keluarga xRM50,0001,500,0002. Pelaburan Amanah Saham Bumiputra Remaja 23 Bujang x RM10,000 230,0003. Pampasan Tanaman Penduduk 2,000,0004. Pampasan Tanaman Orang Asli Luar 500,0005. Sara Hidup 30 Ketua Isi Keluarga x 60 bulan x RM500 sebulan dansehingga Pemilikan Kosong unit-unit bangunan kediaman merekadiserahkan900,0006. Sumbangan masuk rumah teres 30 Ketua Isi Keluarga x RM2,000 60,0007. Sumbangan masuk rumah banglo 30 Ketua Isi Keluarga x RM8,000 240,0008. Sumbangan Tabung Aktiviti Jawatankuasa Kemajuan Dan KeselamatanKampung21,5009. Tabung Amanah Kebajikan 700,00010. Tabung Amanah Pendidikan 800,000Jumlah 6,951,500Sumber: Rekod Surat Perjanjian Penswastaanii) Balasan dalam bentuk unit kediaman dan bangunan kemudahan bernilaiRM18.23 juta akan diberi kepada Orang Asli yang layak seperti di Jadual 3.10


Bil.Jadual 3Agihan Unit Kediaman Dan Bangunan Kemudahan Kepada Orang AsliJumlah JumlahAgihan Kediaman Dan Bangunan(RM Juta) (Ekar)1. 21 unit rumah banglo setingkat Jenis A dan 9 unit rumahbanglo setingkat Jenis B dengan nilai RM295,000 seunit2. 30 unit rumah teres 2 tingkat dengan nilai RM148,000seunit3. 30 unit rumah pangsa kos sederhana dengan nilaiRM61,000 setiap unit4. 23 unit rumah pangsa kos rendah dengan nilai RM40,500setiap unit8.85 4.824.44 0.951.83 2.920.93 5.955. 2 unit kedai/ pejabat 2 tingkat dengan nilai RM223,000setiap unit0.45 0.086. Kemudahan dewan, surau, tadika dan rumah guru sertakemudahan rekreasiSumber: Rekod Surat Perjanjian Penswastaan1.73 25.28Jumlah 18.23 40.00Butir-butir terperinci mengenai balasan yang akan diterima oleh masyarakat Orang Asliadalah seperti berikut:i) Ketua Isi Keluarga• 1 unit rumah banglo setingkat bernilai RM295,000 seunit• 1 unit rumah teres dua tingkat bernilai RM148,000 seunit• 1 unit rumah pangsa kos sederhana bernilai RM61,000 seunit• Pelaburan ASB Dewasa berjumlah RM50,000• Pampasan Tanaman berjumlah RM66,667• Sara Hidup RM500 sebulan selama 60 bulan• Sumbangan masuk rumah teres berjumlah RM2,000• Sumbangan masuk rumah banglo berjumlah RM8,000ii) Anak Bujang• 1 unit rumah pangsa kos rendah bernilai RM40,500 seunit• Pelaburan ASB Remaja berjumlah RM10,000iii) Orang Asli Luar• Pampasan Tanaman berjumlah RM12,500 seorangiv) Kemudahan Masyarakat Orang Asli• 2 unit kedai/pejabat 2 tingkat bernilai RM223,000 seunit• Kemudahan dewan, surau, tadika dan rumah guru tadika serta rekreasi• Tabung Aktiviti JKKK berjumlah RM21,500• Tabung Amanah Kebajikan berjumlah RM700,000• Tabung Amanah Pendidikan berjumlah RM800,00011


) Balasan Kepada Kerajaan NegeriBalasan kepada Kerajaan Negeri bernilai RM14.40 juta diberi dalam bentuk unitkediaman kakitangan dan kemudahan seperti di Jadual 4.Bil.Jadual 4Balasan Kepada Kerajaan NegeriBalasanJumlah(RM Juta)Jumlah(Ekar)1. 40 unit rumah pangsa berukuran 800 kaki persegi dengan nilaiRM86,000 setiap unit2. 120 unit rumah pangsa berukuran 750 kaki persegi dengan nilaiRM79,000 setiap unit3.44 0.819.48 2.453. Kemudahan surau, dewan, tadika dan ruang rekreasi 1.48Sumber: Rekod Surat Perjanjian PenswastaanJumlah 14.40 3.265.1.6 Pengurusan KontrakProjek yang dilaksanakan hendaklah mematuhi peraturan yang ditetapkan dan syaratkontrak yang akan dimeterai seperti mengemukakan bon pelaksanaan dan insuranspekerja, tempoh kontrak, spesifikasi kontrak, lanjutan masa dan lain-lain perkara yangberkaitan dengan pengurusan kontrak. Dokumen kontrak perlulah disediakan denganlengkap dan ditandatangani bagi memastikan pelaksanaan projek berjalan denganlancar dan menjaga kepentingan kerajaan.5.1.7 Keperluan KewanganPeruntukan kewangan yang mencukupi perlu disediakan bagi memastikan projekpenswastaan dapat dijalankan dengan lancar. Mengikut perjanjian di antara KerajaanNegeri dan pihak Pemaju, kos pembinaan bagi projek ini ditanggung sepenuhnya olehPemaju iaitu berjumlah RM39.58 juta.5.1.8 Keperluan Guna Tenaga Dan Latihana) Guna TenagaKeperluan guna tenaga perlu dirancang dari semasa ke semasa dan ditentukansama ada mencukupi untuk melaksanakan program penswastaan. Objektifpenubuhan Unit Penswastaan Negeri Selangor adalah untuk mengenal pasti projekbaru yang boleh diswastakan, meningkatkan sumbangan sektor swasta bagimempercepatkan pemulihan kegawatan ekonomi negeri serta menyemak prosedurpemprosesan projek penswastaan Kerajaan Negeri. Mengikut perjawatan yangdiluluskan, Unit Penswastaan dianggotai oleh seramai 5 orang pegawai yangdiketuai oleh Timbalan Pengarah Gred M52.12


) LatihanPelaksanaan program penswastaan memerlukan satu pasukan pengurusan yangcekap dan berkesan. Unit Penswastaan yang terlibat secara langsung berkaitanpenswastaan merancang untuk menghantar pegawainya berkursus.5.1.9 Kaedah PemantauanPemantauan merupakan satu elemen penting bagi memudahkan pihak pengurusanmengenal pasti kelemahan dan masalah pada peringkat awal dan seterusnyamengambil tindakan untuk menyelesaikannya. Mengikut perjanjian penswastaan yangditandatangani pada 25 Mei 1999 di antara Kerajaan Negeri Selangor dengan Pemaju,pemantauan terhadap projek penswastaan ini akan dilaksanakan melalui jawatankuasaseperti berikut:a) Jawatankuasa PenyelarasAntara bidang tugas Jawatankuasa Penyelaras adalah seperti berikut:i) Memberi bantuan untuk memastikan projek berjalan lancar dan membantumengatasi sebarang rintangan yang boleh menyekat kelancaran projek;ii) Menyemak dan mengesahkan pelan, reka bentuk dan spesifikasi berkaitanbalasan kepada Kerajaan Negeri dan Orang Asli; daniii) Menimbang dan meluluskan perakuan yang dikemukakan oleh JuruauditBersama berkaitan jumlah bayaran premium atau lain-lain.b) Pelantikan Juruaudit BersamaUntuk memastikan dan mengesahkan bahawa jumlah balasan keseluruhan benarbenardirancang, dibina dan diserahkan mengikut nilai, spesifikasi, syarat danterma yang ditetapkan, kedua-dua pihak iaitu Kerajaan Negeri Selangor danPemaju bersetuju melantik satu pasukan Juruaudit Bersama. Perakuan danpengesahan Juruaudit Bersama hendaklah dibentangkan dan diluluskan olehJawatankuasa Penyelaras.Pada pandangan Audit, Unit Penswastaan telah membuat perancangan yangbaik untuk melaksanakan projek penswastaan.5.2 PELAKSANAANPerancangan sesuatu projek penswastaan hendaklah disusuli dengan pelaksanaan yangberkesan bagi menjamin kejayaan projek. Semakan Audit terhadap pelaksanaan projek inimendapati perkara seperti berikut:5.2.1 Dasar Kerajaan NegeriDasar Kerajaan Negeri adalah selaras dengan Dasar Penswastaan Negara untukmelibatkan sektor swasta dalam pembangunan ekonomi negara. Di samping itu,13


eban pentadbiran dan kewangan Kerajaan Negeri dapat dikurangkan sertameningkatkan kecekapan dan produktiviti.Pada pendapat Audit, secara keseluruhannya dasar penswastaan yangdilaksanakan oleh Kerajaan Negeri telah meningkatkan penyertaan sektor swastadalam pembangunan ekonomi Negeri Selangor.5.2.2 Undang-undang Dan PeraturanPengurusan projek penswastaan Kerajaan Negeri Selangor adalah tertakluk kepadaundang-undang dan peraturan penswastaan yang dikeluarkan sama ada di peringkatKerajaan Persekutuan atau Kerajaan Negeri. Undang-undang dan peraturan tersebuthendaklah dipatuhi bagi memastikan pelaksanaan projek penswastaan berjalan lancartanpa sebarang masalah dan mencapai objektif yang disasarkan. Pihak Pemaju telahmengemukakan Laporan Penilaian Kesan Alam Sekeliling (Environmental ImpactAssessment (EIA)) kepada Jabatan Alam Sekitar Negeri Selangor melalui perundingyang dilantik iaitu Global Impact Technologies pada 5 Januari 2000. Laporanberkenaan telah dibincangkan dalam Mesyuarat Jawatankuasa Teknik EIA pada 10Mac 2000. Selaras dengan Seksyen 34A, Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974, Pindaan1996, Jawatankuasa Teknik EIA telah meluluskan Laporan EIA berkenaan pada 17 Mei2000.Pada pendapat Audit, Kerajaan Negeri dan Pemaju telah mematuhi kehendakundang-undang dan peraturan berkaitan pelaksanaan projek penswastaan iaituKanun Tanah Negara, Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 dan Akta Jalan, Parit danBangunan 1974.5.2.3 Proses Cadangan PenswastaanPekeliling Pentadbiran Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri Selangor Bil. 3 Tahun1998 telah menggariskan prosedur bagi memproses projek penswastaan daripadapermohonan diterima hingga diluluskan oleh Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri(MMKN). Semakan Audit mendapati cadangan penswastaan telah diluluskan setelahmelalui beberapa proses seperti berikut:a) Kelulusan Cadangan ProjekPihak Pemaju telah mengemukakan kepada Kerajaan Negeri cadanganpenswastaan pembangunan kawasan penempatan Kampung Orang Asli, AirKuning Bukit Cerakah pada 6 September 1996. Mesyuarat Jawatankuasa TeknikalPenswastaan Negeri yang diadakan pada 7 September 1996 telah bersetujudengan cadangan tersebut kerana menepati konsep pembangunan Orang Asliserta balasan yang diperolehi oleh Kerajaan Negeri adalah jelas dan teratur.14


) Kelulusan Permohonan TanahMajlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang bersidang pada 27 November 1996 telahmenimbang dan meluluskan Cadangan Pembangunan Secara PenswastaanKawasan Penempatan Kampung Orang Asli Air Kuning, Bukit Cerakah seluas 273ekar kepada pihak Pemaju.c) Surat PerjanjianPada 25 Mei 1999, surat perjanjian penswastaan telah ditandatangani di antaraKerajaan Negeri Selangor dengan pihak Pemaju. Manakala pada 12 November2001, satu memorandum persefahaman telah ditandatangani di antara pihakPemaju dengan Batin dan Jawatankuasa Kemajuan Dan Keselamatan KampungOrang Asli.d) Pelaksanaan ProjekUnit Penswastaan hendaklah memastikan pelaksanaan projek adalah mengikutsyarat perjanjian yang ditetapkan. Semakan Audit mendapati kelemahan sepertiberikut:i) Kualiti PembinaanPihak Pemaju telah menyerahkan kunci rumah teres dua tingkat kepada setiapOrang Asli yang berhak pada 30 September 2004. Pemaju pula pada 18Januari 2005 telah menghantar surat kepada Unit Penswastaan memaklumkanbahawa rumah teres dua tingkat telah siap dan telah diserahkan kepada OrangAsli. Mengikut surat perjanjian, Jawatankuasa Penyelaras bertanggungjawabuntuk menyemak dan memastikan segala pelan, reka bentuk dan spesifikasiyang berkaitan dengan balasan kepada Kerajaan Negeri dan Orang Aslidipatuhi. Bagaimanapun semakan Audit mendapati sebelum rumah tersebutdiserahkan kepada Orang Asli, tiada wakil daripada Jawatankuasa Teknikalatau Jawatankuasa Penyelaras yang membuat lawatan ke rumah tersebut bagitujuan mengesahkan sama ada kualiti rumah yang dibina menepati syaratkontrak.Lawatan Audit ke rumah tersebut pada 11 Oktober 2006 dan lawatan susulanpada 6 Februari 2007 mendapati beberapa kerosakan masih belum dibaiki danwalaupun ada kerosakan yang telah dibaiki, keadaannya masih tidak sempurna.Foto 1 hingga Foto 4 menunjukkan sebahagian daripada kerosakan di rumahteres 2 tingkat untuk Orang Asli.15


Foto 1Sesalur Paip Tandas Di Bilik Air Utama Bocor Dan Belum DibaikiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 Oktober 2006Lokasi: Rumah Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit CerakahFoto 2Kerosakan Yang Telah Dibaiki Tetapi Retak SemulaSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 Oktober 2006Lokasi: Rumah Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit Cerakah16


Foto 3Kerosakan Siling Yang Masih Belum DibaikiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 6 Februari 2007Lokasi: Rumah Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit CerakahFoto 4Kerosakan Lantai Tingkat Atas Yang Masih Belum DibaikiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 6 Februari 2007Lokasi: Rumah Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit Cerakahii) Pematuhan Kepada Spesifikasi KontrakMerujuk kepada surat perjanjian yang telah ditandatangani, kemasan lantai diruang tamu dan makan bagi rumah teres 2 tingkat sepatutnya dipasang denganpecahan marmar. Bagaimanapun, semasa lawatan Audit pada 11 Oktober2006 bersama-sama pegawai daripada Jabatan Hal Ehwal Orang Asli, didapatilantai ruang tamu dan makan untuk semua unit rumah yang diserahkan kepada17


Orang Asli telah dipasang dengan jubin seramik. Perkara ini tidak mematuhispesifikasi yang telah ditetapkan dalam pelan lukisan. Foto 5 menunjukkanlantai jubin seramik yang telah siap dipasang.Foto 5Lantai Jubin Seramik Yang Dipasang Di Ruang Tamu Dan MakanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 Oktober 2006Lokasi: Rumah Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit Cerakahiii) Kesilapan Perkiraan Balasan Kepada Kerajaan NegeriBil.Semakan Audit terhadap surat perjanjian mendapati ada kesilapan dalampengiraan balasan kepada Kerajaan Negeri. Jumlah keseluruhan balasanmengikut surat perjanjian adalah berjumlah RM14.40 juta. Bagaimanapun,sekiranya perkiraan dibuat mengikut balasan yang akan diserahkan, nilaisebenarnya adalah berjumlah RM14.34 juta seperti di Jadual 5. Oleh itu,terdapat perbezaan sejumlah RM60,000.Jadual 5Balasan Kepada Kerajaan NegeriKuantitiBalasan(Unit)1. Rumah pangsa ukuran 800 kaki persegi @RM86,0002. Rumah pangsa ukuran 750 kaki persegi @RM79,0003. Kemudahan surau, dewan, tadika dan ruangrekreasiSumber: Surat Perjanjian PenswastaanKos(RM Juta)40 3.44120 9.48- 1.42Jumlah 14.3418


Pada pendapat Audit, pelaksanaan projek dari segi kualiti pembinaan danpematuhan kepada spesifikasi kontrak adalah tidak memuaskan.5.2.4 Pelaksanaan Jadual Penyelesaian BalasanMengikut Cadangan Jadual Pelaksanaan Penyelesaian Balasan, pihak Pemajusepatutnya telah menyelesaikan semua balasan sehingga bulan Mac 2007.Bagaimanapun, semakan Audit mendapati bagi Orang Asli, balasan yang belumdisiapkan ialah 21 unit Rumah Banglo Jenis A, 9 unit Rumah Banglo Jenis B, 30 unitRumah Pangsa Kos Sederhana, 23 unit Rumah Pangsa Kos Rendah, 2 unit RumahKedai/Pejabat dua tingkat, 1 unit Dewan, Surau, Tadika dan Rumah Guru Tadika. Kosbalasan yang belum disiapkan bernilai RM13.79 juta. Semakan Audit juga mendapatiprojek bagi balasan 30 unit Rumah Teres 2 tingkat telah disiapkan dan PelaburanAmanah Saham bernilai RM1.73 juta telah diserahkan kepada Orang Asli. Di sampingitu, bayaran pampasan tanaman pokok dan sumbangan masuk rumah teres 2 tingkatbernilai RM2.56 juta telah diserahkan kepada Orang Asli. Manakala bayaran sarahidup berjumlah RM500 sebulan bagi setiap Ketua Isi Keluarga (KIK) masih berkuatkuasa sehingga sekarang. Bagaimanapun, bayaran sumbangan masuk rumah banglosejumlah RM8,000 setiap KIK bernilai RM0.24 juta, Sumbangan Tabung AktivitiJawatankuasa Keselamatan dan Kemajuan Kampung (JKKK), Tabung AmanahKebajikan dan Tabung Amanah Pendidikan yang masing-masing berjumlah RM0.02juta, RM0.7 juta dan RM0.8 juta belum diserahkan kerana projek tersebut masih belumsiap dibina. Kos keseluruhan tunai yang belum diserahkan kepada Orang Asli adalahberjumlah RM1.76 juta. Bagi Kerajaan Negeri pula sebanyak 120 unit Rumah Pangsadan Kemudahan Awam bernilai RM14.40 juta masih belum dibina lagi. Penyelesaianbalasan sebenar berbanding jadual pelaksanaan seperti di Jadual 6.19


Jadual 6Jadual Pelaksanaan Balasan Kepada Orang Asli/Kerajaan NegeriBil. Balasan KuantitiAKEMUDAHAN KEPADA ORANG ASLI1. Rumah Banglo Jenis ’A’ @RM295,0002. Rumah Banglo Jenis ’B’ @RM295,0003. Rumah Teres 2 Tingkat ukuran1,140 kaki persegi @RM148,0004. Rumah Pangsa Kos SederhanaUkuran 700 kaki persegi @RM61,0005. Rumah Pangsa Kos Rendahukuran 650 kaki persegi @RM40,5006. Kedai/pejabat dua tingkatukuran 3,520 kaki persegi @RM223,0007. Dewan, surau, tadika danrumah guru tadika8. Pelaburan Amanah SahamBumiputra untuk dewasa @RM50,0009. Pelaburan Amanah SahamBumiputra untuk remaja bujang@ RM10,00010. Pampasan tanaman pokokpenduduk11. Pampasan tanaman pokokorang asli luar12. Bayaran sara hidup @ RM500seorang13. Sumbangan masuk rumah teres@ RM2,00014. Sumbangan masuk rumahbanglo @ RM8,00015. Sumbangan Tabung AktivitiJawatankuasa KeselamatanDan Kemajuan KampungKosBalasan(RM)TarikhMulaProjek/SerahanTarikhSepatutSiapTarikh SiapSebenarTempoh Siap(Bulan)Projek/Serahan Awal Lewat21 unit 6,195,000 April 2005 Mac 2007 Belum siap - -9 unit 2,655,000 April 2005 Mac 2007 Belum siap - -30 unit 4,440,000 April 2002 Mac 2004 30 Sept. 2004 - 630 unit 1,830,000 April 2004 Mac 2007 Belum siap - -23 unit 931,500 April 2004 Mac 2007 Belum siap - -2 unit 446,000 April 2004 Mac 2007 Belum siap - -1 unit 1,736,000 April 2005 Mac 2007 Belum siap - -30 unit 1,500,000 April 2003 April 2004 Mei 2003 12 -23 orang 230,000 April 2003 April 2004 Mei 2003 12 -- 2,000,000 April 2002 April 2002 Januari 2002 4 -- 500,000 April 2002 April 2002 Januari 2002 4 -30 KIK 900,000 April 2002 Mac 2007 Oktober 2006 - -(54 ansuran)30 KIK 60,000 Mac 2004 Mac 2004 30 Sept. 2004 - 630 KIK 240,000 Mac 2004 Mac 2007 Belum serah - -- 21,500 April 2002 Mac 2007 Belum serah - -16. Tabung Amanah Kebajikan - 700,000 Mac 2003 Mac 2007 Belum serah - -17. Tabung Amanah Pendidikan - 800,000 Mac 2003 Mac 2007 Belum serah - -BKEMUDAHAN KEPADA KERAJAAN NEGERI1. Rumah Pangsa ukuran 800 kakipersegi @ RM86,0002. Rumah pangsa ukuran 750 kakipersegi @ RM79,0003. Kemudahan surau, dewan,tadika dan ruang rekreasiSumber: Rekod Unit PenswastaanNota: KIK – Ketua Isi Keluarga40 unit 3,440,000 April 2005 Mac 2007 Belum siap - -120 unit 9,480,000 April 2005 Mac 2007 Belum siap - -Jumlah 39,525,000- 1,420,000 April 2005 Mac 2007 Belum siap - -Mengikut perjanjian, Pemaju dikehendaki menyiap dan menyerahkan balasan yangsepatutnya diterima oleh Orang Asli dan Kerajaan Negeri mengikut tempoh yangditetapkan seperti jadual di atas. Analisis Audit terhadap jadual pelaksanaanpenyelesaian balasan mendapati sebanyak 65% dari balasan tidak diserahkanmengikut tempoh yang ditetapkan. Manakala sebanyak 20% dari balasan telahdiserahkan sebelum tempoh, 10% lewat diserahkan dan hanya 5% sahaja diserahmengikut tempoh yang ditetapkan. Selain itu, semakan Audit mendapati Pemaju20


tidak dikenakan bayaran penalti pada kadar 8% setahun kerana gagalmenyiapkan projek tersebut selaras dengan klausa 3.6.4 perjanjian.Pada pendapat Audit, pematuhan kepada Jadual Pelaksanaan Balasan adalahtidak memuaskan kerana Unit Penswastaan gagal untuk memastikan balasanditerima mengikut tempoh yang ditetapkan dalam perjanjian.5.2.5 Prestasi Penyelesaian Balasan ProjekPemaju bertanggungjawab untuk menyerahkan semua balasan kepada Orang Asli danKerajaan Negeri mengikut tempoh dan syarat yang ditetapkan dalam perjanjianpenswastaan. Semakan Audit mendapati balasan yang telah diserahkan olehPemaju sehingga bulan Disember 2006 hanya sejumlah RM9.63 juta atau padakadar 24.3% berbanding jumlah balasan yang sepatutnya dibayar berjumlahRM39.58 juta. Baki sejumlah RM29.95 juta masih belum dijelaskan oleh Pemajukepada Orang Asli dan Kerajaan Negeri seperti di Jadual 7.Bil.Balasan1. Kemudahan Kepada Orang Aslia) Bayaran Tunaib) Rumah Kediaman DanBangunan Kemudahan2. Kemudahan Kepada KerajaanNegeria) Rumah Kediaman DanBangunan KemudahanSumber: Rekod Unit PenswastaanJadual 7Balasan Diserahkan Oleh PemajuNilaiBalasan(RM Juta)BalasanTelahDiserahkan(RM Juta)BalasanBelumDiserahkan(RM Juta)PeratusBelumSerah(%)6.95 5.19 1.76 2518.23 4.44 13.79 75.714.40 - 14.40Jumlah 39.58 9.63 29.95 100Analisis Audit seterusnya mendapati, Pemaju gagal menyerahkan balasan sepatutnyaselaras dengan perjanjian yang ditetapkan seperti berikut:a) Kemudahan Orang Aslii) Nilai balasan yang sepatutnya diserahkan oleh Pemaju dalam bentuk bayarantunai berjumlah RM6.95 juta. Bagaimanapun, nilai balasan sebenar yang telahdiserahkan berjumlah RM5.19 juta sebagai bayaran sumbangan masuk rumah,pampasan tanaman pokok, sara hidup dan Pelaburan Saham AmanahBumiputera. Baki balasan yang belum diserahkan oleh pihak Pemaju ialahsejumlah RM1.76 juta atau 25% daripada jumlah nilai balasan sepatutnya, iaitudalam bentuk bayaran Tabung Amanah Kebajikan dan Pendidikan, sumbanganmasuk rumah banglo dan sumbangan Tabung Aktiviti JKKK seperti di Jadual 8.21


Bil.Jadual 8Bayaran Tunai Yang Belum Diserahkan Kepada Orang AsliKuantiti KosBalasan(Unit) (RM)1. Sumbangan Masuk Rumah Banglo @ RM8,000 30 KIK 240,0002. Sumbangan Tabung Aktiviti JKKK - 21,5003. Tabung Amanah Kebajikan - 700,0004. Tabung Amanah Pendidikan - 800,000Sumber: Rekod Unit PenswastaanJumlah 1,761,500ii) Bagi rumah kediaman dan bangunan kemudahan, nilai balasan yangsepatutnya diserahkan oleh Pemaju berjumlah RM18.23 juta. Bagaimanapun,jumlah balasan sebenar yang telah diserahkan ialah 30 unit rumah teres 2tingkat dengan nilai RM148,000 seunit dengan kos sejumlah RM4.44 juta.Manakala balasan yang belum diserahkan berjumlah RM13.79 juta atau 75.7%daripada jumlah nilai balasan sepatutnya seperti di Jadual 9.Bil.Jadual 9Rumah Kediaman Dan Bangunan KemudahanYang Belum Diserahkan Kepada Orang AsliBalasanKuantiti(Unit)Kos(RM Juta)1. Rumah Banglo Jenis ’A’ @ RM295,000 21 6.192. Rumah Banglo Jenis ’B’ @ RM295,000 9 2.653.4.5.6.Rumah Pangsa Kos Sederhana Ukuran700 Kaki Persegi @ RM61,000Rumah Pangsa Kos Rendah Ukuran650 Kaki Persegi @ RM40,500Kedai/Pejabat Dua Tingkat Ukuran3,520 Kaki Persegi @ RM223,000Dewan, Surau, Tadika Dan RumahGuru TadikaSumber: Rekod Unit Penswastaan3023211.830.930.451.74Jumlah 13.79Lawatan Audit pada 11 Oktober 2006 mendapati rumah teres 2 tingkat yangdibina untuk Orang Asli telah didiami oleh seramai 30 Ketua Isi Keluarga (KIK)seperti di Foto 6.22


Foto 6Rumah Yang Dibina Untuk Orang Asli Telah DidudukiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 Oktober 2006Lokasi: Rumah Orang Asli Kampung Air Kuning, Bukit CerakahSemakan terhadap pelan susun atur pembangunan bercampur di atas kawasanpenempatan Orang Asli Air Kuning, Bukit Cerakah mendapati pelan tersebut telahdiluluskan oleh Majlis Bandaraya Shah Alam pada 21 November 2003.Bagaimanapun, lawatan Audit pada 6 Februari 2007 mendapati pembinaan rumahbanglo setingkat jenis A dan B, rumah pangsa kos sederhana, rumah pangsa kosrendah, kedai, pejabat 2 tingkat, dewan, surau, tadika dan rumah guru seperti yangdicadangkan dalam pelan tersebut masih belum dimulakan. Foto 7 dan Foto 8menunjukkan pembinaan masih belum bermula di tapak yang dicadangkan.23


Foto 7Pembinaan Belum Bermula Di Tapak CadanganSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 6 Februari 2007Lokasi: Tapak Cadangan Rumah Banglo Setingkat Jenis A Dan B, RumahPangsa Kos Sederhana, Rumah Pangsa Kos Rendah, Kedai, Pejabat 2Tingkat, Dewan, Surau, Tadika Dan Rumah Guru, Bukit CerakahFoto 8Pembinaan Belum Bermula Di Tapak CadanganSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 6 Februari 2007Lokasi: Tapak Cadangan Rumah Pangsa Kos Sederhana, Rumah Pangsa KosRendah, Rumah Banglo Setingkat Jenis A Dan B, Kedai, Pejabat 2Tingkat, Dewan, Surau, Tadika Dan Rumah Guru, Bukit Cerakah24


) Kemudahan Kepada Kerajaan NegeriNilai balasan yang sepatutnya diserahkan oleh Pemaju kepada Kerajaan Negeridalam bentuk rumah kediaman dan bangunan kemudahan berjumlah RM14.40 juta.Bagaimanapun, balasan ini masih belum dapat diserahkan oleh Pemaju keranaprojek pembinaan belum dilaksanakan. Lawatan Audit pada 6 Februari 2007mendapati pelaksanaan pembinaan di tapak projek belum bermula seperti di Foto9. Mengikut perjanjian, projek tersebut sepatutnya disiapkan pada 31 Mac 2007.Foto 9Pembinaan Di Tapak Projek Belum Bermula06 / 02 / 2007Sumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 6 Februari 2007Lokasi: Tapak Cadangan Rumah Pangsa dan Bangunan Kemudahan UntukKerajaan Negeri, Bukit Cerakahc) Pembinaan Rumah Untuk Dijual Kepada Orang AwamSemakan Audit di tapak projek tersebut mendapati Pemaju telah dan sedangmembina unit-unit kediaman untuk dijual kepada orang awam seperti di Foto 10dan Foto 11.25


Foto 10Rumah Yang Telah Dijual Kepada Orang Awam Oleh PemajuSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 Oktober 2006Lokasi: Rumah Kediaman Orang Awam, Bukit CerakahFoto 11Rumah Yang Sedang Dibina Untuk Dijual Oleh PemajuSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 6 Februari 2007Lokasi: Tapak Rumah Kediaman Untuk Dijual Oleh Pemaju, Bukit CerakahPada pendapat Audit, pencapaian sasaran penyelesaian balasan kepada OrangAsli dan Kerajaan Negeri adalah tidak memuaskan. Justeru itu, pihak Orang Aslibelum menerima faedah sepenuhnya dalam bentuk rumah kediaman danbangunan kemudahan serta peruntukan tabung bagi tujuan pembangunanpelajaran dan kebajikan masyarakat Orang Asli. Manakala Kerajaan Negeri belummenerima balasan yang sepatutnya diterima kerana projek belum dilaksanakan.26


Sebaliknya pihak Pemaju telah membina unit rumah kediaman untuk dijualkepada orang awam.5.2.6 Pengurusan KontrakPelaksanaan projek perlu mematuhi peraturan berkaitan seperti menyediakandokumen kontrak, mengemukakan bon pelaksanaan, menepati tempoh kontrak,spesifikasi, lanjutan masa dan perkara lain yang berkaitan dengan pengurusan kontrak.Semakan Audit mendapati perkara seperti berikut:a) Dokumen KontrakSurat perjanjian bagi tujuan penswastaan telah ditandatangani pada 25 Mei 1999 diantara Kerajaan Negeri Selangor dan Syarikat Ecoasli Development Sdn. Bhd..Perjanjian tambahan telah ditandatangani pada 24 Oktober 2001. Selain itu, suratperjanjian di antara Pemaju dengan Jawatankuasa Kerajaan dan KeselamatanKampung Orang Asli, Air Kuning, Bukit Cerakah juga telah ditandatangani pada 12November 2001. Semakan Audit mendapati kandungan surat perjanjian telahdibincangkan dalam mesyuarat Jawatankuasa Penyelaras yang juga dihadiri olehwakil Pejabat Penasihat Undang-undang Negeri.b) Bon PelaksanaanMerujuk kepada surat perjanjian, pihak Pemaju dikehendaki menyerahkan bonjaminan pelaksanaan projek dalam bentuk jaminan bank bernilai RM1.98 jutakepada Kerajaan Negeri sebagai jaminan untuk membaiki kerosakan bangunandalam tempoh tanggungan kecacatan. Sekiranya pihak Pemaju gagal untukmenyiapkan projek atau membaiki kerosakan bangunan, bon jaminan ini bolehdirampas atau digunakan untuk membayar perbelanjaan yang telah dilakukan.Pihak Pemaju telah memohon untuk mengurangkan jumlah bon jaminan tersebutkepada RM1.45 juta dengan alasan sebanyak 30 unit rumah teres dua tingkat telahdisiapkan dan telah diserahkan kepada Orang Asli yang terlibat. Kerajaan Negeritelah bersetuju dengan cadangan pihak Pemaju dengan syarat sebarangkerosakan yang berlaku terhadap 30 unit rumah Orang Asli yang telah siap dibinahendaklah dibaiki oleh pihak Pemaju. Mengikut surat perjanjian, bon jaminan inisepatutnya dijelaskan terlebih dahulu sebelum projek ini bermula. Semakan Auditmendapati, pihak Pemaju masih belum menjelaskan bon jaminan tersebutsehingga tarikh pengauditan walaupun jumlahnya telah dikurangkan.27


c) Lanjutan Tempoh MasaPihak Pemaju dalam suratnya bertarikh 12 Julai 2006, telah memohon kepadaKerajaan Negeri untuk melanjutkan tempoh penyerahan balasan kepada KerajaanNegeri selama 5 tahun lagi iaitu sehingga Mac 2012. Pemaju memberi alasanbahawa kerja-kerja tanah dan awal pembinaan infrastruktur di kawasan tersebuttergendala disebabkan isu alam sekitar telah dilaporkan oleh media tempatan danmendapat perhatian Y.A.B. Perdana Menteri. Isu ketidakpatuhan kepada EIA bagiprojek ini telah menjadi isu nasional. Di samping itu, alasan kelembapan sektorhartanah, kenaikan kadar faedah dan harga minyak serta masalah aliran tunaisyarikat menyebabkan Pemaju memohon untuk melanjutkan tempoh penyerahan.Mesyuarat Jawatankuasa Penyelaras yang diadakan pada 20 September 2006,memutuskan lanjutan tempoh siap projek hanya diluluskan setakat 3 tahun sahajaiaitu sehingga tahun 2010, manakala bagi balasan untuk Orang Asli telahdilanjutkan sehingga tahun 2008. Semakan Audit selanjutnya mendapati perkaraberikut:i) Keputusan melanjutkan tempoh penyerahan boleh diputuskan oleh MesyuaratJawatankuasa Penyelaras berdasarkan klausa 5.6 yang menjelaskan mengenaibidang kuasa Jawatankuasa Penyelaras;ii) Jika sesuatu keputusan tidak dicapai, maka perkara berkenaan akan dibawa keperingkat Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMKN) untuk diputuskan;iii) Perjanjian tambahan mengenai lanjutan tempoh masa masih belum disediadan dikemukakan untuk pengesahan Audit;iv) Kesan lanjutan tempoh masa berkenaan menyebabkan bayaran sara hidup 30Ketua Isi Keluarga sejumlah RM500 sebulan yang akan tamat pada Mac 2007dilanjutkan ke satu tempoh sehingga pemilikan kosong unit-unit bangunankediaman mereka diserahkan;v) Keputusan Mesyuarat Jawatankuasa Penyelaras juga didapati tidak selarasdengan Klausa 3.6.3 surat perjanjian yang menyatakan bahawa KerajaanNegeri boleh melanjutkan masa tersebut untuk tempoh selama 6 bulan sahajabagi Pemaju untuk menyiapkan pembinaan; danvi) Mengikut klausa 3.6.4. surat perjanjian, sekiranya pihak Pemaju masih gagalmenyiapkan projek tersebut, Pemaju dikehendaki membayar penalti atas kadar8% setahun atas nilai balasan yang belum diserahkan.Pada pendapat Audit, pelaksanaan syarat-syarat kontrak adalah tidakmemuaskan.5.2.7 Prestasi KewanganMengikut Klausa 2.2 Surat Perjanjian Penswastaan, kedua-dua pihak bersetujubahawa Kerajaan Negeri tidak akan bertanggungjawab untuk menyumbang sebarangkos atau mendapatkan sebarang sokongan kewangan bagi membangunkan tanahtersebut. Ini adalah selaras dengan objektif dasar penswastaan untuk mengurangkan28


eban kewangan Kerajaan Negeri. Bagaimanapun, Kerajaan Negeri sehingga tarikhpengauditan belum menerima baki balasan berjumlah RM29.95 juta daripada Pemaju.Semakan Audit di Suruhanjaya Syarikat Malaysia terhadap Penyata Kewangan Pemajuyang telah diaudit bagi tahun berakhir 2005 mendapati, Pemaju mempunyai ModalBerbayar berjumlah RM100,000 pada tahun 1999. Jumlah ini telah meningkatsejumlah RM200,000 kepada RM300,000 pada tahun 2000. Sehingga kini, tiadatambahan modal dibuat. Pemaju juga didapati telah mengalami kerugian terkumpulberjumlah RM72,313. Oleh itu, pihak Audit meragui keupayaan pemaju untukmenyiapkan projek tersebut sungguhpun perjanjian telah dilanjutkan sehingga 2010.Pada pendapat Audit, prestasi kewangan projek pada keseluruhannya adalahtidak memuaskan kerana Pemaju gagal melunaskan pembayaran danmenyiapkan projek mengikut tempoh yang ditetapkan dalam perjanjian.5.2.8 Guna Tenaga Dan Latihana) Guna TenagaStruktur organisasi yang jelas dan guna tenaga kerja yang mencukupi merupakaninput penting bagi meningkatkan keupayaan Unit Penswastaan untuk menguruskanprojek penswastaan di Negeri Selangor. Pada masa yang sama, UnitPenswastaan dipertanggungjawabkan sebagai urus setia bagi memprosespermohonan projek penswastaan. Berdasarkan struktur organisasi, UnitPenswastaan adalah di bawah tanggungjawab Timbalan Setiausaha Kerajaan(Pembangunan) Gred Utama JUSA C. Unit ini diketuai oleh Timbalan PengarahGred M52 (berkuatkuasa pada Mac 2007), Penolong Pengarah Gred M44,Penolong Pengarah Gred N41 serta 3 orang pegawai dan kakitangan sokonganyang mana seorang adalah kakitangan sambilan. Bagaimanapun, jawatanPenolong Pengarah Gred M44 masih belum diisi. Unit Penswastaanbertanggungjawab untuk menguruskan semua perkara yang berkaitan denganpenswastaan dari peringkat permohonan, penyediaan kertas kerja kepada EXCO-MTES, MMKN, pelaksanaan dan pemantauan projek serta menentukan balasankepada Kerajaan Negeri. Berdasarkan Laporan Status Pemantauan ProjekPenswastaan (Hartanah) Negeri Selangor sehingga Februari 2007, sebanyak 40projek penswastaan bernilai RM270.1 juta telah dan sedang diuruskan oleh unit ini.Bagi tahun 2006, sebanyak 8 projek telah selesai disiapkan dan Kerajaan Negeritelah menerima bayaran balasan keseluruhan berjumlah RM29.80 juta. Walaupunjumlah dan nilai projek yang diuruskan oleh unit ini besar, kekangan dari segikepakaran teknikal masih dihadapi oleh unit ini dan unit ini masih bergantungkepada Penasihat Teknikal luaran yang dilantik untuk sesuatu projek. Bilanganperjawatan yang dilulus dan diisi adalah seperti di Jadual 10. Carta 5 pulamenunjukkan fungsi dan kedudukan pegawai di Unit Penswastaan.29


Jadual 10Kedudukan Pegawai Di Unit Penswastaan SelangorBilanganBil. Jawatan GredDiluluskan Diisi Kosong1. Timbalan Pengarah M52 1 1(Mulai Mac 2007)2. Penolong Pengarah M44 1 Kosong 13. Penolong Pengarah N41 1 1 -4. Penolong Pegawai Ekonomi E27 1 1(Mulai Ogos 2006)5. Pembantu Tadbir N17 1 2* -Sumber: Rekod Unit PenswastaanNota: * Seorang Kakitangan Sambilan--Carta 5Carta Organisasi Unit PenswastaanTimbalan Pengarah (MP)SPEN, UPEN(M52)(Mulai Mac 2007)PP (MP) 1KosongPentadbiran/Pemantauan Tanah(M44)PP (MP)Mohd. Muktafi Sarpan(N41)PPE (MP)(E27)(Mulai Ogos 2006)PT (MP) 2Jamaliah Shaharudin(N17)PT (MP) 9Zulfarizan Jamal(N17)(Kakitangan Sambilan)Sumber: Rekod Unit Penswastaan30


) LatihanDari aspek latihan, pihak Audit mendapati dengan kekosongan yang sedia ada,Unit Penswastaan tidak dapat menghantar pegawai untuk berkursus berkaitandengan projek penswastaan kerana kekurangan pegawai. Sekiranya pegawaidihantar berkursus tiada pegawai untuk menampung beban tugas harian.Pada pendapat Audit, kekosongan jawatan yang tidak diisi dan kekuranganlatihan, memberi kesan kepada kecekapan pelaksanaan projek penswastaanini.Pada pendapat Audit, secara keseluruhannya pelaksanaan program penswastaan iniadalah tidak memuaskan. Beberapa kehendak terma-terma dalam surat perjanjiandan peraturan yang berkaitan tidak dipatuhi dalam melaksanakan projek.Pencapaian sasaran penyelesaian balasan adalah rendah menyebabkan Orang Aslidan Kerajaan Negeri belum menerima sepenuhnya manfaat dari projek penswastaansebagaimana syarat-syarat perjanjian. Pemaju juga didapati gagal menyerahkanbalasan mengikut tempoh yang ditetapkan. Kelewatan Pemaju menjelaskan bonjaminan pelaksanaan projek tidak diambil tindakan oleh pihak Unit Penswastaan.Selain itu, tiada penilaian dibuat bagi menentukan nilai rumah yang dibina adalahbertepatan dengan nilai balasan yang dinyatakan dalam surat perjanjian. UnitPenswastaan sepatutnya menubuhkan satu pasukan pakar yang terdiri daripadajurutera Jabatan Kerja Raya, Jabatan Pengairan Dan Saliran serta JabatanPerancangan Bandar Dan Desa dalam proses melaksanakan projek penswastaanKerajaan Negeri.5.3 PEMANTAUANPemantauan yang sistematik dan berterusan adalah penting bagi memastikan segalaaktiviti yang dirancang telah dilaksanakan dengan berkesan dan masalah yang berbangkitdapat dikenal pasti dengan segera. Unit Penswastaan Negeri Selangor berfungsi untukmengkaji, menimbang serta memperakui projek penswastaan untuk pertimbanganKerajaan Negeri. Bagi meningkatkan keberkesanan Unit Penswastaan, tanggungjawabpemantauan projek penswastaan menjadi tanggungjawab Jawatankuasa Teknikal,Jawatankuasa Penyelaras dan Juruaudit Bersama. Semakan Audit mendapati kelemahanseperti berikut:5.3.1 Unit PenswastaanPihak Pemaju ada menyediakan Laporan Status Pelaksanaan Projek dan dikemukakankepada Unit Penswastaan untuk makluman. Bagaimanapun, laporan yang terbarudisediakan hanya setakat Februari 2006 sahaja. Selain itu, tiada ulasan diberi olehpihak Unit Penswastaan terhadap laporan yang diterima dan juga tidak disyaratkandalam surat perjanjian yang memastikan Pemaju mengemukakan laporan kemajuanpelaksanaan projek kepada Unit Penswastaan.31


5.3.2 Jawatankuasa TeknikalMengikut Pekeliling Pentadbiran Pejabat Setiausaha Kerajaan Selangor Bil. 3 Tahun1998, antara bidang tugas Jawatankuasa Teknikal ialah mengkaji prestasi syarikat,mengkaji viabiliti projek, mengkaji kesesuaian tapak serta membawa kertas cadangankepada Jawatankuasa Pemandu. Pihak Audit tidak dapat menentukan sama adaJawatankuasa Teknikal telah ditubuhkan kerana tidak ada surat pelantikan atau minitmesyuarat dikemukakan untuk pengauditan. Laporan berkaitan status pelaksanaanprojek serta ulasan Jawatankuasa Teknikal juga tidak dikemukakan.5.3.3 Jawatankuasa PenyelarasJawatankuasa ini telah ditubuhkan selaras dengan keputusan yang dibuat oleh MajlisMesyuarat Kerajaan Negeri pada 27 November 1996. Jawatankuasa ini kerapmengadakan mesyuarat terutama pada peringkat awal projek. Semakan terhadapminit mesyuarat menunjukkan perkara berkaitan balasan kepada Kerajaan Negeri,kepentingan kepada Orang Asli serta syarat perjanjian ada dibincangkan.Bagaimanapun, mesyuarat yang diadakan tidak pernah membincangkan kemajuanprojek yang dilaksanakan oleh pihak Pemaju.5.3.4 Pelantikan Juruaudit BersamaKlausa 3.4 surat perjanjian menetapkan bahawa satu pasukan Juruaudit Bersamahendaklah dilantik oleh pihak Kerajaan Negeri dan Pemaju. Tugas juruaudit yangdilantik adalah untuk memastikan dan mengesahkan jumlah balasan keseluruhan telahdirancang, dibina dan diserahkan mengikut nilai, spesifikasi, syarat dan terma lain yangditetapkan dalam perjanjian. Perakuan dan pengesahan juruaudit ini hendaklahdibentangkan dan diluluskan oleh mesyuarat Jawatankuasa Penyelaras. Kospelantikan kedua-dua Juruaudit Bersama tersebut ditanggung oleh pihak Pemaju.Bagaimanapun, semakan Audit mendapati tiada sebarang surat pelantikan dikeluarkanoleh Kerajaan Negeri untuk melantik Juruaudit Bersama tersebut.Pada pendapat Audit, pemantauan terhadap projek penswastaan adalah tidakmemuaskan.6. RUMUSAN DAN SYOR AUDITPada keseluruhannya, projek penswastaan ini gagal mencapai matlamat untukmembangun dan memperbaiki taraf hidup masyarakat Orang Asli. Walaupun perancanganprojek penswastaan adalah baik, namun pelaksanaan serta pemantauan adalah sangatlemah. Kelemahan ketara yang dinyatakan dalam kajian ini hendaklah diberi perhatianuntuk meningkatkan kecekapan di masa akan datang. Untuk tujuan penambahbaikan,pihak Audit mengesyorkan perkara seperti berikut:32


a) Mematuhi undang-undang yang berkaitan dengan projek penswastaan terutamayang melibatkan alam sekitar;b) Mengambil tindakan yang lebih tegas untuk memastikan Pemaju menyerahkanbalasan kepada Kerajaan Negeri dan masyarakat Orang Asli mengikut terma-termayang ditetapkan dalam surat perjanjian;c) Mengambil tindakan tegas terhadap pemaju supaya bon jaminan pelaksanaandiserahkan segera;d) Bilangan pegawai di Unit Penswastaan perlu ditambah selaras dengan pertambahanbilangan projek penswastaan di Negeri Selangor. Pegawai berkenaan juga perludihantar berkursus untuk menambah kecekapan mereka; dane) Jawatankuasa yang terlibat dalam melaksanakan program penswastaan perlumemainkan peranan lebih aktif bagi memastikan matlamat program tercapai.33


JABATAN KERJA RAYAPROJEK PEMBINAAN JALAN DARI SEKINCHAN KE ULU BERNAM7. LATAR BELAKANG7.1 Pembinaan jalan dan jambatan baru bagi menghubungkan kawasan yang sedangmembangun dilaksanakan mengikut kepentingan persekitarannya serta memenuhikeperluan pembangunan untuk meningkatkan ekonomi penduduk setempat, memberikemudahan perhubungan dan pengangkutan di sepanjang jalan yang direntasi sertamengatasi kesesakan lalu lintas. Selaras dengan itu, Jabatan Kerja Raya (JKR) Selangortelah merancang 183 projek pembinaan jalan dan jambatan baru di bawah RancanganMalaysia Kelapan (RMKe-8) dengan kos RM540.48 juta. Bagaimanapun, Kerajaan Negerihanya meluluskan 22 daripada 183 projek tersebut bernilai RM136.83 juta untukdilaksanakan dalam RMKe-8. Sementara itu, terdapat 72 projek bernilai RM1.16 bilion dariRancangan Malaysia Ketujuh (RMKe-7) yang disambung pelaksanaannya dalam RMKe-8.Anggaran siling perbelanjaan bagi pelaksanaan projek di dalam RMKe-8 ini yangdiluluskan oleh Kerajaan Negeri bernilai RM934.49 juta. Sepanjang tempoh RMKe-8,Kerajaan Negeri telah meluluskan peruntukan berjumlah RM427.50 juta yang dimohonoleh JKR Selangor untuk menampung kos pembinaan 23 projek jalan dan jambatan barudaripada 94 projek yang akan dilaksanakan dalam RMKe-8 bernilai RM1.30 bilion.7.2 Projek pembinaan jalan dan jambatan dari Sekinchan ke Ulu Bernam di DaerahSabak Bernam merupakan jalan pintas yang melibatkan pembinaan 2 projek jalan danjambatan baru iaitu Projek Jalan Cross Ban 4 (dari Sekinchan ke Kampung Parit 4, SungaiHj. Dorani) dan Projek Jalan B44 (dari Kampung Parit 4, Sungai Hj. Dorani ke Ulu Bernam)masing-masing sepanjang 20.5 kilometer dan 9.36 kilometer. Kedua-dua projek ini adalahprojek dari RMKe-7 yang dilaksanakan dalam RMKe-8. Butiran lanjut seperti berikut:a) Projek Jalan Cross Ban 4Panjang Jalan : 20.5 kmKos Projek Asal : RM92.50 jutaKos Projek Siap : RM118.30 jutaArahan Perubahan Kerja : RM25.80 jutaTarikh Masuk Tapak : 28 Mei 2001Tarikh Siap Kerja : 28 Mei 2004Kontraktor : Meram Holding Sdn. Bhd.Perunding Kejuruteraan Awam : Jurutera Perunding Gea (M) Sdn. Bhd.Perunding Ukur Tanah : Jalal Johari Consultant34


) Projek Jalan B44Panjang Jalan : 9.36 kmKos Projek Asal : RM32.50 jutaKos Projek Siap : RM32.52 jutaArahan Perubahan Kerja : RM270,289Tarikh Masuk Tapak : 28 Mei 2001Tarikh Siap Kerja : 28 November 2004Kontraktor : Radzah Engineering Sdn. Bhd.Perunding Kejuruteraan Awam : Kumpulan Jurutera PerundingPerunding Ukur Tanah : Kumpulan Sofian7.3 Jalan tersebut melintasi kawasan sawah padi dan juga kebun kelapa sawit milikperseorangan. Dengan adanya jalan ini akan memudahkan pengangkutan hasil pertanianyang seterusnya akan menjana pertumbuhan ekonomi di samping meningkatkan tarafhidup pengusaha sawah padi dan kebun kelapa sawit. Pelaksanaan projek ini melibatkanJKR Selangor, perunding dan kontraktor. Projek direka bentuk dan diurus oleh perundingyang dilantik oleh Kerajaan Negeri manakala JKR pula berfungsi sebagai penyelarasprojek. JKR Selangor juga bertanggungjawab bagi mengawasi pelaksanaan kerja olehkontraktor dan mengesahkan pembinaan jalan adalah mengikut spesifikasi yangditetapkan.8. OBJEKTIF PENGAUDITANKajian ini adalah untuk menentukan sama ada pembinaan jalan dari Sekinchan ke UluBernam telah dilaksanakan dengan cekap dan ekonomi serta mencapai matlamatnya.9. SKOP DAN KAEDAH PENGAUDITANPengauditan ini meliputi semua aspek perancangan, pelaksanaan dan pemantauanterhadap 2 projek pembinaan jalan dan jambatan baru dari Sekinchan ke Ulu Bernam iaituProjek Jalan Cross Ban 4 sepanjang 20.5 km dengan kos berjumlah RM118.30 juta danProjek Jalan B44 sepanjang 9.36 km dengan kos berjumlah RM32.52 juta. Pemilihankajian ini untuk pengauditan adalah berdasarkan kepada kos pembinaannya yang tinggi.Tempoh liputan pengauditan bermula dari peringkat perancangan projek pada tahun 1998sehingga tahun 2006. Pengauditan dilaksanakan dengan membuat pemeriksaan terhadapfail, rekod dan dokumen berkaitan seperti minit mesyuarat, dokumen kontrak, laporanprestasi projek, rekod terimaan dan dokumen bayaran di pejabat JKR Selangor. Analisisjuga dibuat terhadap harga kontrak yang ditawarkan berbanding dengan anggaranperunding, anggaran JKR dan tawaran kontraktor. Temu bual dan perbincangan denganpegawai bertanggungjawab juga telah diadakan untuk mendapatkan maklumat tambahanserta penjelasan lanjut. Selain itu, lawatan ke tapak projek turut dilakukan.35


10. PENEMUAN AUDIT10.1 PERANCANGANPerancangan adalah aspek penting yang perlu diberi perhatian bagi mencapai objektifsesuatu projek. Pelaksanaan sesuatu projek tidak dapat dilaksanakan dengan teraturtanpa perancangan yang sempurna. Kerajaan Negeri telah menetapkan bahawapembinaan jalan dan jambatan adalah bertujuan untuk meningkatkan taraf hidup pendudukluar bandar dan menjana pertumbuhan ekonomi negeri. Projek pembinaan jalan danjambatan baru dari Sekinchan Ke Ulu Bernam merupakan sebahagian dari rancanganpembangunan negeri di bawah RMKe-8 bagi mencapai matlamat Wawasan SyumulSelangor Negeri Maju Menjelang Tahun 2005. Perkara yang diberi perhatian diperingkat perancangan adalah seperti berikut:10.1.1 Undang-undang Dan PeraturanPembinaan jalan dan jambatan akan dilaksanakan mengikut undang-undang danperaturan kewangan serta menepati piawaian yang ditetapkan seperti berikut:a) Akta Acara Kewangan 1957Akta Acara Kewangan berkaitan akan dirujuk dan diguna pakai.b) Arahan PerbendaharaanArahan Perbendaharaan berkaitan prosedur perolehan bekalan, perkhidmatan dankerja akan dirujuk dan diguna pakai.c) Pekeliling PerbendaharaanPekeliling Perbendaharaan berkaitan akan dirujuk dan diguna pakai.d) Surat Pekeliling PerbendaharaanSurat Pekeliling Perbendaharaan (SPP) yang berkaitan dengan pembinaan jalanantaranya adalah seperti berikut:i) SPP Bil. 2 Tahun 1995 - Tatacara Penyediaan, Penilaian Dan PenerimaanTender;ii) SPP Bil. 10 Tahun 1995 - Tatacara Bayaran Bagi Perolehan Kerajaan;iii) SPP Bil. 2 Tahun 2001 - Had Nilai Perolehan, Kuasa, Tanggungjawab LembagaPerolehan Dan Jawatankuasa Sebut Harga; daniv) SPP Bil. 13 Tahun 2001 - Kemudahan Bayaran Wang Pendahuluan KepadaKontraktor Bekalan Dan Perkhidmatan.e) Surat Pekeliling Ketua Pengarah Kerja RayaSurat Pekeliling Ketua Pengarah Kerja Raya berkaitan pembinaan jalan akandirujuk dan diguna pakai.36


10.1.2 Kajian KemungkinanKerajaan Negeri hendaklah merancang untuk melaksanakan projek pembangunan bagimemberi kemudahan prasarana kepada rakyat dalam menjana pertumbuhan ekonomidan keselesaan penduduk. Pekeliling Setiausaha Kerajaan Negeri Selangor Bilangan1 Tahun 1999 bertajuk Garis Panduan Bagi Penyediaan RMKe-8 (2001-2005) NegeriSelangor Darul Ehsan adalah garis panduan yang perlu dipatuhi oleh semua Jabatansemasa menyediakan rancangan pembangunan di bawah RMKe-8. JKR hendaklahmenjalankan kajian kemungkinan berdasarkan garis panduan berkenaan.10.1.3 Pemilihan LokasiPemilihan lokasi projek yang dicadangkan bertujuan memenuhi keperluanpembangunan bagi meningkatkan taraf hidup penduduk luar bandar serta memberikemudahan perhubungan dan pengangkutan kepada penduduk setempat. Pelanlokasi yang menunjukkan kawasan projek adalah seperti di Rajah 1.Rajah 1Pelan Lokasi Projek Pembinaan Jalan Dari Sekinchan Ke Ulu BernamSumber: Rekod Jabatan Kerja Raya Selangor10.1.4 Sasaran ProjekProjek Jalan Cross Ban 4 akan dimulakan pembinaannya pada 28 Mei 2001 dandijangka siap pada 28 Mei 2004. Manakala projek Jalan B44 akan dimulakanpembinaannya pada 28 Mei 2001 dan dijangka siap pada 28 November 2004.37


Pembinaan jalan ini adalah bertujuan memberi kemudahan kepada penduduk setempatuntuk mengangkut hasil pertanian serta menjalankan aktiviti harian dan seterusnyamempertingkatkan ekonomi serta taraf hidup mereka.10.1.5 Kaedah PelaksanaanArahan Perbendaharaan 192 menetapkan Kerajaan Negeri hendaklah melantikLembaga Perolehan Negeri bagi menimbangkan perolehan secara tender. Adabeberapa kategori tender seperti berikut:a) Tender TerbukaTender ini terbuka kepada semua kontraktor yang berdaftar dengan LembagaPembangunan Industri Pembinaan Malaysia (LPIPM) dan Pusat KhidmatKontraktor (PKK).b) Tender Terbuka Yang Dikhaskan Kepada Kontraktor BumiputeraTender ini dilaksanakan dengan hanya mempelawa kontraktor bumiputera untukmengambil bahagian.c) Tender Terbuka Berasaskan Pra-kelayakanPeraturan pra-kelayakan adalah bertujuan untuk menapis kontraktor supayamereka yang mempunyai pengalaman, kebolehan teknikal, kewangan sertapengurusan bagi melaksanakan sesuatu projek sahaja dibenarkan mengambilbahagian dalam sesuatu tender yang ditawarkan setelah agensi mendapatkelulusan khas Perbendaharaan Malaysia.d) Tender TerhadTender terhad adalah bagi kerja yang tidak melebihi RM5 juta dan hendaklahmendapat kelulusan khas Perbendaharaan Malaysia sebelum ianya dilaksanakan.e) Rundingan TerusRundingan Terus boleh dilaksanakan:i) Sekiranya sesuatu projek yang terlibat mendesak dan perlu dilaksanakandengan segera;ii) Bagi tujuan penyeragaman;iii) Sekiranya hanya satu pembekal sahaja yang boleh membekalkan baranganyang diperlukan; daniv) Bagi tujuan keselamatan negara.Perolehan secara rundingan terus ini perlu mendapat kelulusan khas dariPerbendaharaan Malaysia.38


Jabatan merancang membina jalan raya dengan cara melantik perunding bagimenyediakan reka bentuk jalan dan spesifikasi projek. Selain itu, Jabatan akanmelantik perunding untuk menyelia projek semasa dilaksanakan. Pemilihan kontraktorbagi projek pembinaan jalan akan dilaksanakan mengikut peraturan kewangan secaratender.10.1.6 Pemilihan PerundingArahan Perbendaharaan 186 menyatakan bahawa pihak Jabatan di negeri yanghendak menggunakan perkhidmatan perunding hendaklah mendapatkan kelulusan dariPegawai Kewangan Negeri terlebih dahulu. Arahan Perbendaharaan 187 (a) pulamenyatakan jika Jabatan Teknikal tidak dapat menjalankan sesuatu projek pembinaanatau kejuruteraan bagi pihaknya hendaklah mencadangkan penggunaan perkhidmatanperunding kepada Jawatankuasa Pemilihan dan Pelantikan Perunding di KementerianKewangan.Arahan Perbendaharaan 188 pula menyatakan apabila pelantikan perunding telahdiluluskan, satu perjanjian hendaklah ditandatangani oleh Jabatan dengan perundingyang telah dilantik. Skop kerja perunding, kos perkhidmatan perunding, syaratpembayaran dan butiran-butiran yang berkaitan hendaklah dinyatakan dalam perjanjiantersebut. Bagi projek yang diuruskan oleh perunding, Jabatan hendaklah memastikanperaturan perolehan kerajaan yang sedang berkuat kuasa dipatuhi sepenuhnya.10.1.7 Pemilihan KontraktorArahan Perbendaharaan 181, menjelaskan bahawa bagi kerja yang dianggarkanbernilai melebihi RM200,000 hendaklah dipelawa secara tender dan ArahanPerbendaharaan 172 berkaitan publisiti tender hendaklah dipatuhi. Sebarangpengecualian dari peraturan tersebut hendaklah mendapat kelulusan Ketua SetiausahaPerbendaharaan atau Pegawai Kewangan Negeri terlebih dahulu. Syarikat yang layakmenyertai tender hendaklah berdaftar dengan Lembaga Pembangunan IndustriPembinaan Malaysia (LPIPM) dan Pusat Khidmat Kontraktor (PKK).10.1.8 Pengurusan KontrakProjek yang dilaksanakan hendaklah mematuhi peraturan yang ditetapkan dan syaratsyaratkontrak yang akan dimeterai seperti mengemukakan bon pelaksanaan daninsurans pekerja, tempoh kontrak, spesifikasi, lanjutan masa, Liquidated andAscertained Damages (LAD) dan lain-lain perkara yang berkaitan dengan pengurusankontrak. Dokumen kontrak perlulah disediakan dengan lengkap dan ditandatanganibagi memastikan pelaksanaan projek berjalan dengan lancar dan menjaga kepentingankerajaan.10.1.9 Penyelenggaraan RekodSistem penyelenggaraan rekod yang sistematik akan dapat memudahkan pihakpengurusan memantau pelaksanaan projek dengan lebih berkesan. Semua rekod dandokumen yang berkaitan hendaklah disimpan dengan sempurna bagi memudahkan39


Jabatan membuat rujukan terhadap rekod dan dokumen yang berkenaan. Bahagianyang terlibat seperti Bahagian Jalan, Bahagian Ukur Bahan serta BahagianPentadbiran Dan Kewangan hendaklah menyimpan rekod yang berkaitan. Semuarekod dan dokumen berkaitan dengan projek yang disimpan oleh perunding semasaprojek dilaksanakan hendaklah dikembalikan kepada Jabatan.10.1.10 Keperluan Guna Tenaga Dan LatihanKeperluan guna tenaga dan latihan merupakan aspek penting bagi pentadbiransesebuah pejabat. Pegawai yang mencukupi dan mahir akan membantu pentadbiranJabatan berjalan dengan lebih cekap dan teratur. Bahagian yang akan terlibat denganpelaksanaan projek ini seperti berikut:a) Bahagian Jalan yang diketuai oleh Ketua Penolong Pengarah Bahagian Jalan akanbertanggungjawab terhadap pelaksanaan projek pembinaan jalan dan jambatanbaru. Beliau akan dibantu oleh Jurutera Awam, Pembantu Teknik, Juruteknik danPembantu Tadbir;b) Bahagian Ukur Bahan yang diketuai oleh Ketua Penolong Pengarah Bahagian UkurBahan akan bertanggungjawab dalam menentukan kos/nilai sesuatu projek yangakan ditawarkan kepada kontraktor yang layak dan menyediakan dokumen kontrak.Beliau akan dibantu oleh Juruukur Bahan, Pembantu Teknik, Juruteknik danPembantu Tadbir;c) Bahagian Kewangan akan bertanggungjawab terhadap pembayaran kemajuanprojek ini; dand) Bahagian Latihan akan menyediakan latihan dan kursus bagi meningkatkan lagikemahiran dan kecekapan di kalangan pegawai teknikal. Kemahiran dankecekapan yang diperolehi daripada latihan dan kursus yang diberikan akan dapatmelicinkan lagi pelaksanaan projek.10.1.11 Keperluan KewanganKeperluan kewangan hendaklah dimohon oleh JKR dalam anggaran belanjawantahunan bagi perbelanjaan pembangunan negeri untuk menampung kos projekpembinaan jalan. Anggaran kos projek berjumlah RM30 juta iaitu sejumlah RM10 jutabagi Projek Pembinaan Jalan Cross Ban 4 dan sejumlah RM20 juta bagi ProjekPembinaan Jalan B44.10.1.12 Kaedah PemantauanPemantauan merupakan satu elemen penting bagi memudahkan pihak pengurusanmengenal pasti kelemahan dan masalah pada peringkat awal dan seterusnyamengambil tindakan untuk menyelesaikannya. Jabatan Kerja Raya Selangor yangbertanggungjawab dalam memantau pembinaan jalan raya akan menjalankanpemantauan melalui mesyuarat tapak dan penyediaan Laporan Kemajuan Bulanan.Pemantauan projek akan mengambil kira aspek kualiti pembinaan, kemajuan kerjaserta koordinasi antara kontraktor dan Jabatan.40


Pada pandangan Audit, perancangan telah dilakukan dengan teratur bermuladengan mengenal pasti undang-undang dan peraturan yang perlu dipatuhi,membuat kajian kemungkinan, menentukan tatacara pemilihan perunding dankontraktor, keperluan guna tenaga dan latihan, keperluan kewangan serta kaedahpemantauan bagi memastikan projek pembinaan jalan dapat dilaksanakan denganlancar.10.2 PELAKSANAANSesuatu projek yang dirancang perlu dilaksanakan sebaik mungkin mengikut perancanganyang ditetapkan bagi menjamin kejayaan projek. Semakan Audit terhadap pelaksanaanprojek pembinaan jalan dari Sekinchan ke Ulu Bernam mendapati perkara berikut:10.2.1 Undang-undang Dan PeraturanSemakan Audit mendapati undang-undang dan peraturan berkaitan telah dipatuhi olehJKR kecuali:a) Pelantikan kontraktor tidak melalui proses pemilihan secara tender. MengikutArahan Perbendaharaan 181, kerja yang dianggarkan bernilai melebihi RM200,000hendaklah dipelawa secara tender. Manakala Surat Pekeliling Perbendaharaan(SPP) Bil. 7 Tahun 1999 dan Bil. 4 Tahun 2000 memaklumkan bahawapengecualian istimewa daripada peraturan biasa perolehan kerja tersebut adalahbagi mempercepatkan pemulihan ekonomi negara daripada kegawatan ekonomi.Tempoh berkuat kuasanya SPP tersebut masing-masing pada 30 Jun dan tamatpada 31 Disember 1999 dan 1 September 2000 hingga 31 Ogos 2001. Nilai bagikerja-kerja tersebut hendaklah tidak melebihi RM20 juta. Kontraktor bagi kedua-duaprojek ini telah dilantik oleh JKR secara rundingan terus setelah mendapatkelulusan Pegawai Kewangan Negeri tanpa dirujuk kepada Lembaga PerolehanNegeri; danb) Arahan Perubahan Kerja (APK) tidak diproses mengikut kehendak ArahanPerbendaharaan 202 iaitu sebelum APK dikeluarkan, pegawai yangbertanggungjawab hendaklah memastikan yang kerja tersebut benar-benar perludan ada peruntukan yang mencukupi bagi menampung perbelanjaan tambahanserta kelulusan hendaklah diperolehi terlebih dahulu daripada Pihak Berkuasaberkenaan. APK berjumlah RM33.20 juta dilaksanakan terlebih dahulu tanpakelulusan Pegawai Kewangan Negeri.Pada pendapat Audit, Jabatan tidak mematuhi sepenuhnya undang-undang danperaturan yang telah ditetapkan semasa proses pemilihan kontraktor danpengeluaran Arahan Perubahan Kerja.41


10.2.2 Kajian KemungkinanJKR telah menjalankan kajian kemungkinan dengan melantik perunding kejuruteraanawam iaitu Jurutera Perunding Gea (M) Sdn. Bhd. dan Kumpulan Jurutera Perundingserta perunding ukur tanah iaitu Jalal Johari Consultant dan Kumpulan Sofian bagimenyedia jajaran dan reka bentuk jalan dan jambatan mengikut kesesuaian tanah dankawasan sebelum projek pembinaan jalan dan jambatan dibangunkan. Ini termasuklahproses pengambilan balik tanah bagi tapak projek yang terlibat dengan kerjasamaPejabat Daerah Dan Tanah Sabak Bernam.Pada pendapat Audit, Jabatan telah mengambil langkah baik bagi menentukankesesuaian tapak projek dengan melaksanakan kajian kemungkinan. Pelantikanperunding untuk mereka bentuk jalan adalah bagi mempercepatkan prosespembinaan dan menjimatkan masa memandangkan Jabatan menghadapimasalah kekurangan pegawai.10.2.3 Pemilihan LokasiPemilihan lokasi projek bertujuan memenuhi keperluan pembangunan bagimeningkatkan taraf hidup penduduk luar bandar serta memberi kemudahanperhubungan dan pengangkutan kepada penduduk setempat. Pembinaan Jalan CrossBan 4 adalah selari dengan jalan di atas ban Jabatan Pengairan Dan Saliran (JPS)yang digunakan sebagai jalan penghubung penduduk setempat. Manakala pembinaanJalan B44 pula di atas jalan kampung yang sedia ada. Pembinaan kedua-dua jalan inisebagai jalan alternatif bagi menghubungkan jalan dari Sekinchan ke Ulu Bernam.Pada pendapat Audit, pemilihan lokasi adalah sangat sesuai dengan matlamatprojek untuk memberi kemudahan perhubungan dan pengangkutan dalammeningkatkan taraf hidup penduduk luar bandar seperti petani.10.2.4 Pencapaian Terhadap Sasaran ProjekKedua-dua projek ini telah dapat disiapkan mengikut tempoh yang ditetapkan sepertiperancangan Jabatan iaitu bagi Projek Jalan Cross Ban 4, telah disiapkan pada 28 Mei2004 manakala bagi projek Jalan B44, telah disiapkan pada 28 November 2004.Berdasarkan laporan statistik kekerapan lalu lintas yang telah dibuat oleh JKR pada 23Mei 2006, analisis Audit mendapati kebanyakan pengguna jalan raya tersebut adalahpenduduk setempat. Waktu puncak penggunaan jalan ini adalah pada waktu pagi diantara pukul 7.00 pagi hingga 9.00 pagi dan pada waktu petang di antara pukul 1.00tengah hari hingga 2.00 petang. Jenis kenderaan yang melalui jalan-jalan tersebutadalah motosikal, kereta dan lori kecil. Manakala kenderaan berat seperti lori kurangmenggunakan jalan ini. Perkara ini berlaku kerana jambatan penghubung kedua-duajalan ini yang telah dibina oleh Jabatan Pengairan Dan Saliran (JPS) hanya bolehdilalui oleh kenderaan ringan sahaja. Oleh itu, ia tidak memenuhi matlamat asalpembinaan kedua-dua jalan ini yang dirancang sebagai jalan penghubung antara42


penduduk kawasan Sekinchan dan Ulu Bernam. Gambar jambatan tersebut adalahseperti di Foto 12 hingga Foto 15.Foto 12 Foto 13Lori Besar Melalui Jambatan Sempit MenyebabkanBahu Jambatan Pecah Dan Pagar RobohSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 26 Mei 2006Lokasi: Kg. Parit 4, Sungai Hj. DoraniFoto 14 Foto 15Pagar Jambatan Telah DibaikiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 Disember 2006Lokasi: Kg. Parit 4, Sungai Hj. DoraniLawatan Audit kedua-dua kawasan projek ini pada 19 Disember 2006 mendapati kesanyang baik terhadap pertumbuhan ekonomi di kawasan ini. Contohnya di kawasanProjek Jalan Cross Ban 4 telah wujud pusat pengumpulan padi, aktiviti perniagaan,industri ternakan cacing harimau dan ternakan burung layang-layang seperti di Foto 16hingga Foto 19. Aktiviti tersebut telah membuka peluang pekerjaan kepada penduduksetempat dan membantu pesawah padi.43


Foto 16 Foto 17Pusat Pengumpulan PadiAktiviti PerniagaanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 Disember 2006Lokasi: Kg. Parit 10, Sungai PanjangFoto 18 Foto 19Ternakan Cacing HarimauTernakan Burung Layang-layangSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 7 Februari 2007Lokasi: Kg. Parit 10, Sungai PanjangPusat pengumpulan padi yang baru dibina di kawasan ini telah menjimatkan masa dankos pengangkutan serta memudahkan pesawah menghantar hasil tuaian padi ke pusatini. Sebelum pembinaan jalan ini, para petani terpaksa mengangkut hasil tuaian padisejauh 13 km ke pusat pengumpulan padi yang sedia ada. Industri ternakan cacingharimau bagi menghasilkan baja organik daripada jerami padi juga telah membolehkanjerami padi dijual selepas musim menuai. Aktiviti perniagaan yang tumbuh di kawasanini juga membantu meningkatkan pendapatan sampingan petani. Hasil temu bual pihakAudit dengan pesawah padi di sekitar kawasan ini mendapati pendapatan purataselepas menuai ialah dalam lingkungan RM6,000 semusim berbanding RM5,000semusim sebelum pembinaan jalan ini. Petani juga memperolehi pendapatansampingan dengan mengusahakan industri hiliran secara kecil-kecilan dan mendapat44


hasil dalam lingkungan RM300 hingga RM700 sebulan. Selain itu, terdapat juga petanimengusahakan kebun sayur untuk tujuan komersial di sekitar Jalan Cross Ban 4seperti di Foto 20 hingga Foto 23.Foto 20 Foto 21Tanaman Sayuran Secara Komersial Di Sekitar Projek JalanFoto 22 Foto 23Petani Mengangkut Hasil Pertanian Untuk Dipasarkan Di Sekitar ProjekSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 Disember 2006 Dan 7 Februari 2007Lokasi: Kg. Sungai Burung, SekinchanPekebun kelapa sawit di sekitar Jalan B44 juga dapat mengangkut hasil melalui jalantersebut. Terdapat 13 tempat pengumpulan buah kelapa sawit di kawasan ini seperti diFoto 24 hingga Foto 27.45


Foto 24 Foto 25Kebun Kelapa Sawit Hasil Kelapa SawitFoto 26 Foto 27Tempat Pengumpulan Buah Kelapa SawitSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 Disember 2006 Dan 7 Februari 2007Lokasi: Kg. Parit 4, Sungai Hj. DoraniPembinaan jalan ini juga memudahkan lori untuk mengangkut hasil tanamanpengusaha sawah padi di kawasan sekitar jalan yang dibina. Selain itu, jentera modenuntuk menuai padi mudah dibawa masuk untuk digunakan oleh pengusaha sawah padidi kawasan ini. Penggunaan jentera pertanian dapat mempercepatkan lagi kerjamenuai kerana perusahaan sewaan jentera ini dibina berdekatan dengan jalan yangdibina di Cross Ban 4 seperti di Foto 28 hingga Foto 31.46


Foto 28 Foto 29Padi Sudah Masak Boleh Dituai Jentera Moden Digunakan UntukMenuai PadiFoto 30 Foto 31Lori Membawa Muatan PadiPerusahaan Sewaan Jentera PertanianKe KilangSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 Disember 2006 Dan 7 Februari 2007Lokasi: Kg. Parit 9 Sg. Panjang, SekinchanTerdapat juga beberapa rumah yang kelihatan baru dibina di sekitar Jalan Cross Ban 4.Selain itu, terdapat juga simpang jalan kampung yang baru dibina di sekitar jalan iniseperti di Foto 32 hingga Foto 35.47


Foto 32 Foto 33Rumah-Rumah Pesawah Dan Persimpangan Jalan KampungYang Baru Dibina Di Jalan Cross Ban 4Foto 34 Foto 35Sumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 Disember 2006 Dan 7 Februari 2007Lokasi: Kg. Parit 9, Sg. Panjang, SekinchanPihak Jabatan Kerja Raya telah merancang untuk membina jambatan baru (ProjekFasa II) bagi menggantikan jambatan sedia ada dalam RMKe-9. Semakan Auditmendapati peruntukan sejumlah RM50 juta bagi pembinaan Projek Fasa II ini di dalamRMKe-9 telah diluluskan.Pada pendapat Audit, pembinaan kedua-dua jalan ini telah memberi impak positifkepada peningkatan sosio-ekonomi penduduk setempat. Bagaimanapun,Jabatan tidak mengambil kira pembinaan semula jambatan sempit ini yangmenyambungkan kedua-dua jalan ini semasa melaksanakan pembinaan projekjalan tersebut. Ini menyebabkan matlamat projek tidak tercapai sepenuhnya.48


10.2.5 Kaedah Pelaksanaan PerolehanKerajaan Negeri telah melantik Lembaga Perolehan Negeri yang dipengerusikan olehSetiausaha Kerajaan Negeri dan ahli-ahlinya terdiri daripada Pegawai KewanganNegeri, Pengarah JKR, Pengarah Jabatan Pengairan Dan Saliran dan Setiausaha SulitMenteri Besar bagi menimbang perolehan secara tender. Bagaimanapun, Lembaga initidak diperuntukkan had nilai setuju terima tender seperti kehendak ArahanPerbendaharaan 198. Jabatan telah melantik perunding bagi menyediakan rekabentuk dan spesifikasi bagi jalan dan jambatan baru yang dibina. Pemilihankontraktor bagi projek ini telah dilaksanakan secara rundingan terus. Ini tidakmengikut peraturan kewangan yang menghendaki perolehan kerja yang melebihiRM200,000 dipelawa secara tender.Bagi kedua-dua projek ini, harga rundingan terus adalah lebih tinggi dari anggaranyang dicadangkan oleh perunding. Bagi Projek Jalan Cross Ban 4, kontraktor telahmenawarkan harga kontrak bernilai RM110.76 juta manakala bagi Projek Jalan B44,tawaran yang dikemukakan oleh kontraktor bernilai RM41.03 juta. Analisis hargaadalah seperti di Jadual 11.Bil.Nama ProjekJadual 11Analisis Harga Rundingan TerusAnggaran Anggaran TawaranPerunding JKR Kontraktor(RM Juta) (RM Juta) (RM Juta)HargaDitawarkan(RM Juta)1. Jalan Cross Ban 4 67.12 93.00 110.76 92.502. Jalan B44 28.17 33.00 41.03 32.50Sumber: Rekod Jabatan Kerja Raya SelangorSemakan Audit mendapati sebelum sesuatu projek boleh ditawarkan untuk di tender,Bahagian Ukur Bahan JKR akan menetapkan kos harga kontrak berkenaan terlebihdahulu berdasarkan bill of quantities yang disediakan oleh perunding dan schedule ofrates (Jadual Kadar) JKR. Mengikut Arahan Perbendaharaan 179.1, Jadual Kadarhendaklah disemak sekurang-kurangnya 2 tahun sekali khususnya untuk menentukankesesuaian. Bagaimanapun, tidak ada bukti bahawa Jadual Kadar tersebut telahdisemak semula bagi menentukan kesesuaiannya.Jika tawaran kontrak ini dibuat secara tender maka ramai kontraktor akan menawarkanharga yang lebih berpatutan serta lebih ekonomi dan Lembaga Perolehan Negerimempunyai pilihan untuk memilih kontraktor yang lebih layak dan berwibawa. Dengancara ini pemilihan yang terbaik berdasarkan best value for money dapat dilaksanakan.Pada pendapat Audit, jika pemilihan kontraktor dibuat secara tender, Jabatandapat menentukan tawaran harga kontrak yang lebih berpatutan berdasarkan kosanggaran Jabatan dan purata kos projek yang dikemukakan oleh para penender.49


Dengan itu, kos projek dapat dijimatkan. Manakala Bahagian Ukur Bahan JKRpula tidak mempunyai kadar harga pasaran terkini bagi bahan binaan.10.2.6 Pemilihan PerundingSemakan Audit mendapati Jabatan ada memohon kelulusan daripada pihak PegawaiKewangan Negeri untuk melantik perunding bagi melaksanakan kedua-dua projekpembinaan Jalan Cross Ban 4 dan Jalan B44. Bagaimanapun, Jabatan tidakmendapatkan kelulusan daripada Jawatankuasa Pemilihan dan Pelantikan Perundingdi Kementerian Kewangan seperti kehendak Arahan Perbendaharaan 187(a). Adalahdidapati Jabatan telah mendapatkan kelulusan daripada pihak Pegawai KewanganNegeri sahaja.Satu perjanjian telah ditandatangani oleh Jabatan dengan perunding yang telah dilantikseperti kehendak Arahan Perbendaharaan 188. Skop kerja perunding, kosperkhidmatan perunding, syarat-syarat pembayaran dan butiran yang berkaitan jugadinyatakan dalam dokumen kontrak.Pada pendapat Audit, pelantikan perunding adalah perlu memandangkan pihakJKR kekurangan pegawai bagi menyediakan reka bentuk dan spesifikasi jalandan jambatan serta pengawasan semasa projek dilaksanakan. Bagaimanapun,Jabatan tidak mematuhi Arahan Perbendaharaan 187(a) di mana kelulusandaripada Jawatankuasa Pemilihan dan Pelantikan Perunding di KementerianKewangan adalah diperlukan.10.2.7 Pemilihan KontraktorSemakan Audit mendapati Syarikat Meram Holding Sdn. Bhd. ditawarkan Projek JalanCross Ban 4. Manakala Syarikat Radzah Engineering Sdn. Bhd. pula telah ditawarkanProjek Jalan B44. Kedua-dua syarikat telah dilantik secara rundingan terus danmendapat kelulusan Pegawai Kewangan Negeri pada 5 Februari 2001 atas alasankedua-dua syarikat adalah syarikat berwibawa, berpengalaman serta berkemampuandari segi kewangan dan juga merupakan kontraktor tempatan.Bagaimanapun, projek pembinaan kedua-dua jalan dan jambatan tersebut bukanlahmerupakan kerja yang mendesak dan perlu disegerakan, maka saranan Jabatan untukmelantik kontraktor secara rundingan terus adalah tidak wajar dan tidak mengikutArahan Perbendaharaan 181. Semakan lanjut mendapati kontraktor yang dipilih bagiprojek pembinaan Jalan B44 iaitu Syarikat Radzah Engineering Sdn. Bhd. yangberdaftar sebagai kontraktor Kelas BX telah ditawarkan projek bagi kontraktor Kelas Atanpa mendapat kelulusan terlebih dahulu dari Pusat Khidmat Kontraktor. Modalberbayar syarikat tersebut semasa pelantikan berjumlah RM260,000. Manakala bagiprojek pembinaan Jalan Cross Ban 4, kontraktor yang dipilih iaitu Meram Holding Sdn.Bhd. telah mematuhi kelas kontraktor yang ditetapkan. Modal berbayar syarikat inisemasa pelantikan berjumlah RM2.40 juta.50


Pada pendapat Audit, pemilihan kontraktor secara rundingan terus bagi keduaduaprojek jalan dan jambatan ini tidak mengikut peraturan kewangan yangditetapkan.10.2.8 Pengurusan KontrakPenemuan Audit berkaitan pengurusan kontrak adalah seperti berikut:a) Dokumen KontrakDokumen perjanjian kontrak telah disediakan dengan maklumat lengkap mengenaikos projek, tarikh siap dan spesifikasi projek mengikut peraturan yang ditetapkan.b) Bon Pelaksanaan Dan Insurans PekerjaArahan Perbendaharaan 200.2 menetapkan sebelum sesuatu kontrak kerjadimulakan, kontraktor hendaklah mengemukakan Bon Pelaksanaan sebanyak 5%daripada harga keseluruhan projek. Kontraktor boleh memilih Bon Pelaksanaandalam bentuk Jaminan Bank atau Wang Jaminan Pelaksanaan (WJP). MengikutSPP Bil. 2 Tahun 1995 Tambahan 2, kontraktor yang memilih kaedah WJP akandikenakan potongan sebanyak 10% daripada bayaran interim pertama danseterusnya sehingga ia mencapai jumlah 5% daripada harga kontrak asal. BagiProjek Pembinaan Jalan Cross Ban 4, Bon Pelaksanaan dikemukakan dalambentuk Jaminan Bank dan bagi Projek Pembinaan Jalan B44 pula BonPelaksanaan dikemukakan dalam bentuk WJP, masing-masing berjumlah RM4.63juta dan RM1.63 juta. Manakala polisi insurans pekerja tidak kurang daripadaRM200,000 telah juga dikemukakan.c) Pelantikan Wakil Pegawai Penyelia ProjekMengikut kontrak, Pegawai Penyelia Projek adalah Pengarah JKR Selangor.Manakala mengikut Surat Pekeliling KPKR, Pengarah JKR boleh mewakilkankuasa beliau kepada orang lain bagi menyelia sesuatu projek. Semakan Auditmendapati bagi kedua-dua projek ini, beliau telah melantik perunding sebagai WakilPegawai Penyelia Projek. Ini melibatkan kos bayaran kepada perunding masingmasingberjumlah RM3.68 juta dan RM1 juta. Pelantikan perunding sebagai WakilPegawai Penyelia Projek dilakukan kerana Jabatan menghadapi masalahkekurangan pegawai untuk menyelia projek.d) Bayaran KemajuanPembayaran kepada kontraktor dibuat mengikut kemajuan kerja yang diluluskanoleh Wakil Pegawai Penguasa iaitu Ketua Penolong Pengarah Bahagian Jalan,JKR Selangor. Semakan Audit terhadap fail baucar bayaran mendapati bayarankemajuan bagi Projek Pembinaan Jalan Cross Ban 4 yang dibuat sehingga 13Oktober 2005 berjumlah RM118.30 juta seperti di Jadual 12.51


Bil.Jadual 12Bayaran Kemajuan Bagi Projek Pembinaan Jalan Cross Ban 4Jumlah Wang JaminanTarikhBayaran Pelaksanaan (WJP) Jumlah(RM)(RM)(RM)1. 12.11. 2001 2,115,900 235,100 2,351,0002. 28.11. 2001 1,784,160 198,240 4,333,4003. 31.1.2002 1,700,000 - 6,033,4004. 9.2.2002 2,898,500 - 8,931,9005. 4.5.2002 4,770,000 - 13,701,9006. 4.5.2002 2,778,600 - 16,480,5007. 23.05.2002 5,796,500 - 22,277,0008.23.7.2002 (WJPdikembalikan sepenuhnya)433,340 (433,340) 22,277,0009. 16.8.2002 2,694,800 - 24,971,80010. 16.8.2002 5,080,400 - 30,052,20011. 9.9.2002 3,232,000 - 33,284,20012. 3.12.2002 1,500,000 - 34,784,20013. 3.12.2002 2,013,387 - 36,797,58714. 24.12.2002 1,000,000 - 37,797,58715. 15.1.2003 17,500,000 - 55,297,58716. 15.1.2003 7,400,000 - 62,697,58717. 14.3.2003 255,000 - 62,952,58718. 14.3.2003 5,592,000 - 68,544,58719. 25.4.2003 4,000,000 - 72,544,58720. 17.6.2003 5,000,000 - 77,544,58721. 28.7.2003 4,626,800 - 82,171,38722. 4.8.2003 7,794,900 - 89,966,28723. 6.10.2003 3,031,900 - 92,998,18724. 6.11.2003 450,000 - 93,448,18725. 3.11.2004 12,500,000 - 105,948,18726. 21.12.2004 4,250,900 - 110,199,08727. 29.1.2005 7,000,000 - 117,199,08728. 22.7.2005 148,046 - 117,347,13329. 13.10.2005 950,617 - 118,297,750Sumber: Rekod Jabatan Kerja Raya SelangorSelain itu, pihak Jabatan dan kontraktor telah bersetuju bahawa bon pelaksanaanadalah dalam bentuk jaminan bank berjumlah RM4.63 juta dan polisi insuranspekerja berjumlah RM200,000. Berdasarkan rekod jadual bayaran kemajuanJabatan, pihak Audit mendapati ada potongan bayaran untuk WJP berjumlahRM433,340 daripada pembayaran pertama dan kedua. Bagaimanapun, jumlah initelah dikembalikan semula kepada kontraktor pada 23 Julai 2002.52


Perkara ini berlaku kerana pihak kontraktor telah memohon supaya BonPelaksanaan berbentuk Jaminan Bank ditukar kepada bentuk WJP. Perkara initelah dirujuk kepada Penasihat Undang-undang Negeri untuk mendapatkanpandangan dan nasihat. Bagaimanapun, Penasihat Undang-undang Negeri tidakbersetuju ke atas pertukaran tersebut kerana Bon Pelaksanaan berbentuk JaminanBank telah dipersetujui oleh kontraktor semasa menandatangani surat setujuterima.Semakan Audit terhadap fail baucar bayaran mendapati bayaran kemajuan bagiProjek Pembinaan Jalan B44 yang telah dibuat sehingga 27 Disember 2004berjumlah RM32.52 juta.tersebut adalah seperti di Jadual 13.Butiran lanjut mengenai bayaran kemajuan projekJadual 13Bayaran Kemajuan Bagi Projek Pembinaan Jalan B44WangJumlahJaminanBil. Tarikh BayaranPelaksanaanJumlah(RM) (RM) (RM)1. 22.08.2001 696,000 78,000 774,0002. 24.09.2001 2,275,200 252,800 3,302,0003. 30.11.2001 1,359,000 151,000 4,812,0004. 10.01.2002 886,500 98,500 5,797,0005. 23.03.2002 842,400 93,600 6,733,0006. 10.05.2002 1,483,200 164,800 8,381,0007. 22.05.2002 1,856,700 206,300 10,444,0008. 26.07.2002 915,300 101,700 11,461,0009. 28.08.2002 1,002,240 111,360 12,574,60010. 12.09.2002 428,310 47,590 13,050,50011. 26.09.2002 520,200 57,800 13,628,50012. 21.11.2002 1,860,300 206,700 15,695,50013. 22.01.2003 889,150 54,850 16,639,50014. 28.02.2003 711,000 - 17,350,50015. 24.04.2003 1,187,600 - 18,538,10016. 22.07.2003 1,999,500 - 20,537,60017. 17.09.2003 880,000 - 21,417,60018. 29.10.2003 552,000 - 21,969,60019. 12.12.2003 711,200 - 22,680,80020. 07.01.2004 479,400 - 23,160,20021. 28.04.2004 881,400 - 24,041,60022. 15.06.2004 883,600 - 24,925,20023. 23.07.2004 1,543,700 - 26,468,90024. 22.09.2004 716.500 - 27,185,40025. 04.11.2004 2,792,000 - 29,977,40026. 27.12.2004 2,546,000 - 32,523,400Sumber: Rekod Jabatan Kerja Raya Selangor53


Pihak kontraktor bagi projek ini telah bersetuju bahawa Bon Pelaksanaan dalambentuk WJP berjumlah RM1.63 juta. Semakan lanjut mendapati WJP berjumlahRM812,500 iaitu 50% dari jumlah tersebut telah dikembalikan pada 6 Oktober2005.e) Arahan Perubahan KerjaSesuatu perubahan daripada kontrak kerja bermaksud sebarang penyimpangandaripada apa-apa yang telah dipersetujui dalam perjanjian kontrak berkaitandengan pelan, spesifikasi dan atau senarai kuantiti sama ada dipinda, ditambahatau dikurangkan. Arahan Perbendaharaan 202.2 menyatakan bahawa sebelumsesuatu Arahan Perubahan Kerja (APK) dikeluarkan, pegawai yangbertanggungjawab hendaklah memastikan yang kerja tersebut benar-benar perludan ada peruntukan yang mencukupi bagi menampung perbelanjaan tambahan.Jumlah perubahan kerja terkumpul yang dicadangkan tidak melebihi RM1 juta atau20% daripada nilai asal kontrak mengikut mana yang lebih rendah, boleh diluluskanoleh Jawatankuasa yang dipengerusikan oleh Ketua Jabatan Teknik Negeri. Bagijumlah perubahan kerja yang lebih tinggi, kelulusan hendaklah diperolehi terlebihdahulu daripada Pegawai Kewangan Negeri.Semakan Audit mendapati ada 10 APK bagi penambahan skop kerja Projek JalanCross Ban 4 berjumlah RM34.16 juta. Proses kelulusan APK bagi penambahanskop kerja tersebut telah dilakukan oleh Jabatan melalui 2 peringkat. APK 1 hinggaAPK 4 berjumlah RM955,598 telah mendapat kelulusan daripada Pengarah JKRNegeri Selangor. Manakala APK 5 hingga APK 10 berjumlah RM33.20 juta yangdituntut oleh kontraktor tidak diluluskan oleh Pegawai Kewangan Negeri. Iniberlaku kerana APK tersebut telah pun dilaksanakan terlebih dahulu sebelummendapat kelulusan Pegawai Kewangan Negeri. Bagi APK ke 10, Jabatanmemberi alasan jika kerja ini tidak dilakukan dengan segera akan menyebabkanberlaku kelewatan menyiapkan projek. Bagaimanapun, kelewatan tidak bolehdijadikan alasan untuk meneruskan kerja ini tanpa kelulusan. Perkara ini telahdibawa ke Mesyuarat Exco Majlis Tindakan Ekonomi Negeri (MTES) pada 12Disember 2003. Mesyuarat telah mengarahkan satu jawatankuasa ditubuhkan bagimembincangkan perkara tersebut.Jawatankuasa Perubahan Kadar Harga telah ditubuhkan dan dipengerusikan olehPegawai Kewangan Negeri. Bagaimanapun, jawatankuasa tersebut telah menolakAPK 5 setelah mendapati ia adalah disebabkan kecuaian kontraktor sendiri.Keputusan perbincangan jawatankuasa ini telah dibawa ke Majlis MesyuaratKerajaan Negeri pada 13 Oktober 2004 dan perubahan harga kontrak tersebuttelah diluluskan. Jawatankuasa Perubahan Kadar Harga yang bermesyuarat pada30 Oktober 2004 telah menetapkan bahawa bayaran Perubahan Harga Kontrakhanya berjumlah RM24.85 juta. Surat kelulusan telah ditandatangani oleh PegawaiKewangan Negeri pada 2 November 2004. Sehingga tarikh pengauditan, APK 654


hingga APK 10 tersebut masih belum ditandatangani oleh Pengarah JKR NegeriSelangor.f) Penanda Aras Dan Jajaran Projek (Projek Jalan Cross Ban 4)Sebelum projek jalan dan jambatan ditawarkan untuk dibangunkan, spesifikasiprojek, pelan jajaran Approved For Construction (AFC) dan penanda aras untukpembangunan telah pun disedia dan diluluskan. Semakan Audit mendapati jajarandan penanda aras yang disediakan oleh Perunding Ukur Tanah yang dilantik olehJKR berbeza dengan jajaran dan penanda aras yang disediakan oleh kontraktor.Perbezaan ini telah menyebabkan penambahan kerja bagi Borrow Fill Materialberjumlah RM24.29 juta. Akibatnya, kos keseluruhan Borrow Fill Material telahmeningkat daripada harga asal berjumlah RM17.71 juta kepada RM42 juta, iaitupeningkatan sebanyak 137.2%. Perkara ini sepatutnya tidak berlaku kerana setiapperbezaan atau percanggahan terhadap sesuatu ukuran bagi projek tersebuthendaklah dirujuk kembali kepada jajaran asal AFC dan penanda aras yang telahdiluluskan oleh JKR. Rajah 2 menunjukkan perbezaan penanda aras dan jajarantersebut.55


Rajah 2Perbezaan Penanda Aras Dan JajaranOleh Perunding Ukur Tanah Dengan KontraktorSumber: Rekod Jabatan Kerja Raya Selangorg) Tanggungan KecacatanTempoh tanggungan kecacatan bagi Projek Jalan Cross Ban 4 bermula pada 29Mei 2004 hingga 28 Mei 2005. Manakala bagi Projek Jalan B44 pula bermula pada29 November 2004 hingga 28 November 2005. Sebarang kerosakan yang berlakusemasa tempoh tanggungan kecacatan hendaklah diperbaiki oleh kontraktorberkenaan. Lawatan Audit pada 26 Mei 2006 mendapati kerja pembaikan jalanjalantersebut tidak memuaskan. Contoh kerosakan selepas kerja pembaikandijalankan seperti di Foto 36 hingga Foto 39.56


Foto 36 Foto 37Kerosakan Selepas Pembaikan Di Jalan Cross Ban 4Sumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 26 Mei 2006Lokasi: Kg. Parit 11 Sg. Panjang, SekinchanFoto 38 Foto 39Kerosakan Selepas Pembaikan Di Jalan Cross Ban 4Sumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 26 Mei 2006Lokasi: Kg. Parit 11 Sg. Panjang, SekinchanLawatan susulan pasukan Audit pada 27 September 2006 bersama JuruteraDaerah dan kontraktor menunjukkan kerosakan tersebut telah pun dibaiki oleh JKRDaerah Sabak Bernam. Bagaimanapun, pembaikan yang dijalankan tidak berkualiti.Premix yang digunakan tidak mengikut sukatan yang ditetapkan mengakibatkantampalan tidak sempurna. Contoh kerja pembaikan yang dijalankan seperti di Foto40 hingga Foto 43.57


Foto 40Pembaikan Oleh JKR Daerah Sabak Bernam Di Jalan Cross Ban 4Sumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 September 2006Lokasi: Kg. Parit 11, Sg. Panjang, SekinchanFoto 41Pembaikan Oleh JKR Daerah Sabak Bernam Di Jalan Cross Ban 4Sumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 September 2006Lokasi: Kg. Parit 11 Sg. Panjang, Sekinchan58


Foto 42 Foto 43Pembaikan Yang Dijalankan Oleh JKR Daerah Sabak BernamDi Jalan B44 Tidak BerkualitiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 September 2006Lokasi: Kg. Parit 4 Sungai Hj. DoraniPada lawatan yang sama, pihak Audit juga mendapati pemasangan Road Furnituredi Jalan Cross Ban 4 tidak mengikut spesifikasi yang ditetapkan. Skru penghadangjalan yang dipasang oleh kontraktor berkarat dan di pateri. Selain itu, terdapatpenghadang jalan tidak dipasang skru seperti di Foto 44 hingga Foto 47.Foto 44 Foto 45Skru Penghadang Jalan BerkaratPenghadang Jalan TidakDipasang SkruSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 September 2006Lokasi: Kg. Parit 14, Sekinchan59


Foto 46 Foto 47Skru Tidak Dipasang Pada Besi Skru Penghadang Jalan DipateriPenghadang JalanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 September 2006Lokasi: Kg. Parit 14, SekinchanPada pendapat Audit, pengurusan kontrak Jabatan tidak dilaksanakan denganmemuaskan. Jabatan tidak mematuhi peraturan dan tatacara Arahan PerubahanKerja yang ditetapkan. Selain itu, pembaikan terhadap kerosakan jalan tidakdilakukan dengan sempurna.10.2.9 Penyelenggaraan RekodRekod dan dokumen yang berkaitan ada disimpan dengan sempurna oleh Jabatanbagi memudahkan Jabatan menguruskan projek serta membuat rujukan terhadaprekod dan dokumen yang berkenaan. Bahagian yang terlibat seperti Bahagian Jalan,Bahagian Ukur Bahan serta Bahagian Kewangan ada menyimpan rekod-rekod yangberkaitan. Bagaimanapun, pihak Audit mendapati bagi kerja-kerja yang diselia olehperunding, masih terdapat rekod dan dokumen yang tidak diserahkan kepada Jabatan.Antaranya semua dokumen di tapak projek seperti site diary, minit mesyuarat tapak,rekod material on site dan pelan Jajaran Jalan Approved For Construction (AFC) dansebagainya yang merupakan milik JKR Selangor masih belum diserahkan kepada JKRwalaupun projek tersebut telah siap.Pada pendapat Audit, Jabatan tidak menyelenggarakan rekod-rekod yangberkaitan dengan lengkap dari peringkat awal sehingga projek selesaidilaksanakan bertujuan untuk memudahkan rujukan dan pemantauan projek.60


10.2.10 Guna Tenaga Dan LatihanAspek guna tenaga dan latihan adalah penting dalam menguruskan pentadbiran projekpembinaan jalan dan jambatan yang dilaksanakan. Pegawai yang mencukupi danmahir dapat membantu pentadbiran Jabatan berjalan dengan lebih cekap dan teratur.a) Bahagian Jalan yang diketuai oleh Ketua Penolong Pengarah Bahagian Jalanadalah bertanggungjawab terhadap pelaksanaan projek pembinaan jalan danjambatan baru. Beliau dibantu oleh Jurutera Awam, Pembantu Teknik, Juruteknikdan Pembantu Tadbir. Jawatan yang diluluskan dan diisi seperti di Jadual 14 dankedudukan pegawai di Carta 6.Jadual 14Senarai Perjawatan JKR Negeri SelangorBil. Jawatan Gred Bil. Jawatan Diisi Kosong1. Jurutera Awam J52 1 1 -2. Jurutera Awam J44 1 1 -3. Jurutera Awam J41 1 1 -4. Pembantu Teknik J38 1 - 15. Pembantu Teknik J29 2 2 -6. Juruteknik J17 4 4 -7. Pembantu Tadbir N17 2 1 1Jumlah 12 10 2Sumber: Rekod Jabatan Kerja Raya Selangor61


Carta 6Carta Organisasi Sedia Ada Di Bahagian Jalan JKR SelangorPENGARAHJUSA VU7-Utama CDato’ Hj. Abd. Rashidbin YusofTimbalan PengarahJ54Dr. Abdul AzizKPP(Jalan)JA – J52Mohd JamalUNITPENTADBIRANUNIT PERANCANGDAN PEMBANGUNANUNITPENYELENGGARAANUNIT KESELAMATANJALANPEMBANGUNANTEPI JALANNEGERIPERSEKUTUANP.Tadbir (Faridah) N17P.Tadbir (Kosong) N17Jurutaip (Bainah)* N11PAR (Tajudin)***N1JA (Kamarudin)* J48PTA (Rohani)** J38PTA (Nurul Niza) J29JT (Zaini)***JT (Azim)***J17J17JA (Ruzita) J44PTA (Rohani) J29JT (Noreznieza) J17JT (Norzita) J17JA (Rabiah)*J48PTA (Shahrul)*** J29JT (Suraiya)* J17JT (Azhari)***J17JA (Prem)* J41PTA (Safri)* J29JT (Noridah) J17JT(Raja Abd. Jalil)* J17JA (Rani)* J41PTA (Baharudin)* J29JT (Sharifah) J17Sumber: Rekod Jabatan Kerja RayaNota: * Jawatan Persekutuan** Jawatan Hakiki J36*** Kakitangan Pinjaman SementaraBerdasarkan jadual di atas, kekosongan 2 jawatan Pembantu Teknik danPembantu Tadbir tidak diisi kerana sebab berikut:i) Jawatan Pembantu Teknik Gred J38 merupakan jawatan yang baru diwujudkandi bawah Sistem Saraan Malaysia. Sehingga kini belum ada pegawai yanglayak untuk menjawat jawatan ini; danii) Bagi jawatan Pembantu Tadbir Gred N17 pula Bahagian Sumber Manusia,Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri Selangor belum melantik pegawai bagimengisi kekosongan jawatan tersebut.62


) Latihan dan kursus diberikan secara berterusan bagi meningkatkan lagi kemahirandan kecekapan pegawai teknikal. Selain kursus dalaman yang diadakan olehJabatan, kursus yang dianjurkan oleh pihak luar juga diberikan kepada pegawaiteknikal. Kursus yang telah diberikan ialah seperti berikut:i) Kursus Dalaman• Kursus Kualiti Kerja;• Kursus Pemakaian Spesifikasi JKR;• Kursus Sistem Pengurusan Kualiti;• Kursus Reka Bentuk Asas Jalan;• Kursus Lanjutan Reka Bentuk Asas Jalan;• Kursus Road Safety Audit;• Kursus Cerun;• Kursus Project Monitoring And Control; dan• Kursus Pentadbiran Kontrak.ii) Kursus Luaran• Kursus Pengurusan Projek.Pada pendapat Audit, Jabatan tidak mempunyai guna tenaga yang mencukupibagi melaksanakan projek. Bagaimanapun, aspek latihan telah diberikantumpuan sewajarnya.10.2.11 Prestasi KewanganDi bawah RMKe-8, Kerajaan Negeri telah meluluskan anggaran siling perbelanjaanberjumlah RM934.49 juta bagi pembinaan 94 projek jalan dan jambatan baru. PihakJKR hanya memohon peruntukan berjumlah RM427.50 juta untuk menampung kospembinaan bagi 23 projek jalan dan jambatan baru. Kerajaan Negeri telah meluluskanpermohonan ini. Pada akhir RMKe-8, perbelanjaan sebenar projek berkenaanberjumlah RM404 juta atau 94.5%. Bagi 2 Projek Pembinaan Jalan Cross Ban 4 danJalan B44, sejumlah RM165.30 juta telah diperuntukkan masing-masing RM130.10 jutabagi Projek Pembinaan Jalan Cross Ban 4 dan RM35.20 juta bagi projek pembinaanJalan B44. Perbelanjaan sebenar projek berjumlah RM158.70 juta atau 96% iaitusejumlah RM124.10 juta bagi Projek Pembinaan Jalan Cross Ban 4 dan RM34.60 jutabagi Projek Pembinaan Jalan B44.Pada pendapat Audit, Jabatan telah diperuntukkan dengan sumber kewanganyang mencukupi berdasarkan belanjawan yang ditetapkan oleh Kerajaan Negeri.Oleh itu, Jabatan boleh melaksanakan mana-mana projek pembinaan jalan yangdirancang berdasarkan belanjawan yang diperolehi. Bagaimanapun, Jabatanhanya dapat melaksanakan 23 daripada 94 projek yang sepatutnya dilaksanakan.63


Pada keseluruhannya, pelaksanaan projek Pembinaan Jalan dari Sekinchan Ke UluBernam adalah kurang memuaskan. Proses pemilihan kontraktor tidak mengikutperaturan yang ditetapkan. Permohonan untuk perubahan kerja bagi penambahankuantiti tanah dimohon setelah kerja penambakan dilaksanakan akibat darikesilapan jajaran yang sepatutnya dapat dikesan lebih awal.10.3 PEMANTAUANSistem pemantauan yang berkesan adalah penting bagi memastikan pelaksanaan sesuatuprojek berjaya mencapai matlamatnya. Semakan Audit mendapati beberapa peringkatpemantauan diwujudkan seperti berikut:10.3.1 Peringkat Bahagian Jalana) Mesyuarat Pengurusan Dan Kemajuan ProjekMesyuarat ini telah diadakan pada setiap bulan bagi memastikan projek yangdirancang dan projek yang sedang dalam pembinaan dilaksanakan mengikutjadual. Mesyuarat ini dipengerusikan oleh Ketua Penolong Pengarah BahagianJalan dan dihadiri oleh Jurutera serta pegawai teknikal yang lain. Masalah yangtimbul semasa melaksanakan projek turut dibincangkan dalam mesyuarat ini.b) Laporan Kemajuan BulananLaporan kemajuan yang disediakan oleh pegawai Jabatan atau perunding padasetiap bulan akan disemak oleh pegawai yang bertanggungjawab. Pihak Jabatanakan memastikan arahan Pegawai Penguasa dipatuhi semasa pembinaan jalandilaksanakan.c) Mesyuarat TapakMesyuarat Tapak telah dilakukan bersama dengan kontraktor dan perunding padasetiap bulan. Mesyuarat ini dipengerusikan oleh Ketua Penolong PengarahBahagian Jalan atau wakilnya. Mesyuarat ini membincangkan mengenai arahanyang diberikan oleh Pegawai Penguasa. Selain itu, ia juga membincangkanmasalah yang timbul di tapak projek.10.3.2 Peringkat Jabatana) Mesyuarat Bulanan JabatanMesyuarat ini membincangkan perkara berkaitan pengurusan Jabatan dan telahdiadakan pada setiap bulan. Mesyuarat ini dipengerusikan oleh Pengarah JKRSelangor dan dihadiri oleh Ketua Penolong Pengarah Bahagian Bangunan, KetuaPenolong Pengarah Bahagian Elektrikal, Ketua Penolong Pengarah BahagianJalan, Ketua Penolong Pengarah Bahagian Mekanikal, Ketua Penolong PengarahBahagian Ukur Bahan serta pegawai di Bahagian Pentadbiran Dan Kewangan.Semua perkara berkaitan dengan pengurusan pentadbiran, kewangan dan projekJabatan dibincangkan semasa mesyuarat ini.64


Pada pendapat Audit, Jabatan telah mewujudkan mekanisme pemantauan yangmencukupi bagi memastikan pelaksanaan projek ini mencapai matlamatnya.Bagaimanapun, pemantauan yang dilakukan tidak berkesan bagi memastikankelancaran pelaksanaan projek ini.11. RUMUSAN DAN SYORProjek Pembinaan Jalan Cross Ban 4 dan Jalan B44 dari Sekinchan ke Ulu Bernamdi Daerah Sabak Bernam adalah bertujuan mempertingkatkan sosio-ekonomi dan memberikemudahan kepada penduduk setempat. Kajian Audit menunjukkan projek ini telah berjayamembantu Kerajaan Negeri meningkatkan taraf ekonomi penduduk setempat. JabatanKerja Raya juga telah berjaya membina jalan yang dirancang mengikut masa yangditetapkan berdasarkan perancangan yang telah disediakan sebelum projek dijalankan.Bagaimanapun, dari aspek pelaksanaan projek wujud beberapa kelemahan dalampengurusan yang melibatkan kecekapan, keberkesanan dan peningkatan kos di peringkatJabatan yang perlu diambil perhatian. Kekurangan kakitangan dan guna tenaga terlatihmenyebabkan pihak Jabatan tidak dapat menguruskan projek besar dengan cekap danberkesan. Pemantauan projek juga kurang berkesan di mana JKR tidak dapat mengambiltindakan terhadap pertikaian mengenai aras dan jajaran jalan semasa projek bermula.Jabatan juga tidak mendapat gambaran jelas mengenai projek yang dilaksanakan keranaperunding telah dilantik sebagai Wakil Pegawai Penyelia Projek Jabatan. Pendapatperunding boleh berpihak kepada kontraktor dan bukannya kepada Kerajaan. Selain itu,pihak Jabatan tidak sedar bahawa Jabatan telah terlebih bayar sejumlah RM6.69 jutakepada kontraktor. Akibatnya kos projek meningkat 28% dari harga asal kontrak RM92.50juta kepada RM118.30 juta. Kos pembinaan tidak akan meningkat sekiranya undangundangdan peraturan dipatuhi sepenuhnya. Kelemahan ini telah memberi kesan kepadaimej Jabatan iaitu dari aspek pemilihan kontraktor yang lebih berwibawa dan telus.Bagi memastikan pembinaan jalan dilaksanakan dengan lancar serta mencapaimatlamatnya, pihak Audit mengesyorkan perkara berikut:a) Undang-undang dan peraturan berkaitan prosedur perolehan bekalan, perkhidmatandan kerja terutamanya berkaitan pelantikan kontraktor hendaklah dipatuhi sepenuhnya;b) Arahan Perubahan Kerja hendaklah mendapat kelulusan pihak berkenaan terlebihdahulu;c) Pelaksanaan projek pembinaan jalan hendaklah mengikut ukuran jajaran asal AFC danpenanda aras yang telah diluluskan oleh Jabatan;d) Fail dan dokumen projek perlu diselenggarakan oleh Jabatan dengan lengkap dankemas kini bagi memastikan projek dilaksana dan dipantau dengan teratur;e) Jabatan hendaklah memohon untuk penambahan jawatan di bahagian teknikal bagimemastikan pegawai mencukupi untuk memastikan kelancaran pelaksanaan projekyang dirancang;65


f) Pemantauan yang menyeluruh terhadap pelaksanaan projek termasuk kerjapembaikan kerosakan jalan dalam tempoh tanggungan kecacatan hendaklahdilaksanakan;g) Pembinaan Projek Fasa II bagi sambungan Jalan Cross Ban 4 dan Jalan B44 yangtelah dimasukkan ke dalam RMKe-9 hendaklah dilaksanakan dengan segera bagimemastikan matlamat projek tercapai sepenuhnya; danh) Pembinaan jambatan baru disegerakan bagi memudahkan pengangkutan produkpertanian dengan menggunakan lori yang lebih besar.66


PERBADANAN PERPUSTAKAAN AWAM SELANGORPENGURUSAN KOLEKSI DAN KEMUDAHAN PERPUSTAKAAN12. LATAR BELAKANG12.1 Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor (Perbadanan) telah ditubuhkan mengikutEnakmen Perbadanan Awam Selangor 1968, (Pindaan) 1975. Objektif Perbadananadalah untuk menaik taraf hidup rakyat Selangor, khususnya dalam bidang pendidikan ilmupengetahuan, seni kebudayaan dan memupuk serta mengekalkan tabiat suka membaca.Sehingga 31 Disember 2006, perkhidmatan perpustakaan telah diperluaskan ke seluruhNegeri Selangor iaitu sebuah perpustakaan pusat di Shah Alam, 6 perpustakaan daerah, 3perpustakaan cawangan, 5 perpustakaan pekan, 65 perpustakaan desa dan 5 unitperpustakaan bergerak. Perbadanan telah menerima Sijil ISO 9002:1994 daripada Lloyd’sRegister Quality Assurance (LRQA) pada 5 Julai 2001, menjadikan Perbadananmerupakan perpustakaan awam pertama di Malaysia menerima pengiktirafan di peringkatantarabangsa. Sijil pengurusan kualiti tersebut telah dinaik taraf ke MS ISO 9001:2000pada 27 Mac 2003 bagi skop penyediaan koleksi dan perkhidmatan bahan perpustakaan.12.2 Merujuk kepada Manual Kualiti MS ISO 9001:2000, koleksi merupakan bahanperpustakaan meliputi semua bentuk cetakan, grafik, audio, elektronik atau media lain dimana maklumat ditulis, direkod, disimpan, dipamer atau dikeluarkan. Contohnya buku,terbitan bersiri, artikel, peta carta, rakaman video dan audio serta media elektronik yanglain. Manakala kemudahan perpustakaan merangkumi kemudahan peralatan dankelengkapan serta prasarana yang disediakan bagi memenuhi keperluan penggunaperpustakaan.12.3 Bagi tempoh Rancangan Malaysia Ke Lapan (RMKe-8) Kerajaan Negeri Selangortelah meluluskan peruntukan pembangunan perpustakaan berjumlah RM39.45 juta danKerajaan Persekutuan sejumlah RM2.90 juta. Peruntukan ini termasuk keperluanpenyediaan koleksi dan kemudahan perpustakaan. Perbadanan juga menerimaperuntukan tahunan untuk perbelanjaan mengurus daripada Kerajaan Persekutuan.Sekurang-kurangnya 50% daripada peruntukan tahunan ditetapkan untuk pembeliankoleksi.13. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah bagi menentukan sama ada pengurusan koleksi dankemudahan perpustakaan telah dilaksanakan dengan cekap dan berkesan serta mencapaimatlamatnya.67


14. SKOP DAN KAEDAH PENGAUDITANKajian terhadap pengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan dilaksanakankerana ia merupakan aktiviti utama Perbadanan. Kajian Audit tidak pernah dilaksanakansemenjak perpustakaan pusat mula beroperasi di Shah Alam pada tahun 1987. Skoppengauditan meliputi perancangan, pelaksanaan dan pemantauan terhadap pengurusankoleksi dan kemudahan perpustakaan. Pengauditan dijalankan meliputi proses perolehan,penerimaan, penyimpanan, pengedaran, penjagaan, pemuliharaan, pelupusan dankeselamatan bahan koleksi serta kemudahan perpustakaan bagi tempoh 4 tahun iaitudaripada tahun 2003 hingga 2005 (RMKe-8) dan tahun 2006. Pemeriksaan dilakukandengan menyemak rekod, fail, laporan kemajuan dan dokumen yang berkaitan di pejabatPerbadanan. Selain itu, lawatan dan pemeriksaan telah dijalankan di 30 buahperpustakaan (34%) iaitu Perpustakaan Raja Tun Uda, Shah Alam, 5 perpustakaandaerah, 3 perpustakaan cawangan, 3 perpustakaan pekan, 13 perpustakaan desa, 3perpustakaan bergerak dan 2 perpustakaan yang belum beroperasi. Analisis juga dibuatterhadap sasaran pengurusan kualiti, sasaran perolehan koleksi, piawaian keperluan asasperpustakaan yang ditetapkan dan anggaran kos perbelanjaan berbanding pencapaiansebenar. Maklumat dan penjelasan juga diperolehi melalui temu bual dan perbincangandengan pegawai yang berkenaan. Soal selidik juga digunakan untuk mendapat maklumbalas daripada pengguna di 9 perpustakaan untuk menilai kepuasan hati mereka.15. PENEMUAN AUDIT15.1 PERANCANGANPerancangan yang teliti adalah penting untuk memastikan pengurusan koleksi dankemudahan perpustakaan dapat dilaksanakan dengan berkesan. Perkara yang diteliti diperingkat perancangan adalah seperti berikut:15.1.1 Dasar KerajaanSelaras dengan matlamat kerajaan untuk membina masyarakat yang membaca danberilmu maka pembangunan perpustakaan di Negeri Selangor bertujuan untukmenyemai dan menggalakkan amaIan membaca di kalangan orang ramai. MelaluiRMKe-8, tumpuan pembangunan perpustakaan adalah untuk membina danmenyediakan lebih banyak rangkaian perkhidmatan perpustakaan terutamanya dikawasan luar bandar. Ini bertujuan untuk mewujudkan pembangunan yang seimbang dikawasan bandar dan luar bandar agar kemudahan ilmu dan maklumat dapat dinikmatioleh semua golongan masyarakat. Perpustakaan baru dan perpustakaan sedia adayang dinaik taraf akan dilengkapi dengan koleksi dan kemudahan kelengkapan terkiniyang sesuai dengan perkembangan semasa dan pertambahan penduduk. Ia sebagaiusaha menyokong dasar kerajaan dan membantu mencapai program serta WawasanSyumul Selangor Negeri Maju Tahun 2005 yang berasaskan Wawasan 2020.68


15.1.2 SasaranPerbadanan mensasarkan sehingga akhir tempoh RMKe-8 akan mempunyai 116 buahperpustakaan di seluruh Negeri Selangor. Koleksi dan kemudahan perpustakaan yangdisediakan akan dapat memenuhi keperluan pengguna yang terdiri daripada semuagolongan masyarakat di bandar dan luar bandar seperti kanak-kanak, belia, orangdewasa, warga tua, penuntut institusi pengajian tinggi, penyelidik, pustakawandaripada perpustakaan lain, jabatan dan Agensi kerajaan serta ahli politik. Melaluisistem pengurusan kualiti MS ISO 9001:2000 pertambahan ahli perpustakaan danbuku yang dipinjam akan menjadi ukuran kepada peningkatan kualiti perkhidmatanperpustakaan. Perbadanan mensasarkan jumlah keahlian perpustakaan meningkatkepada 2.5% setahun. Manakala bilangan buku yang dipinjam disasarkan meningkatdari semasa ke semasa. Perbadanan tidak menetapkan indikator yang khusus bagimencapai sasaran kualiti perkhidmatan sama ada bagi tempoh jangka panjangmahupun tahunan seperti sasaran bilangan (kuantiti) pengguna perpustakaan selarasdengan bilangan penduduk Negeri Selangor, bilangan kumpulan sasaran mengikutkategori, bilangan perkhidmatan buku pinjaman, kajian kepuasan pelanggan dan kajianpengisian koleksi serta perkhidmatan yang sesuai dengan perubahan semasa. Ini bagimenilai semula tahap pencapaian kualiti perkhidmatan perpustakaan yang sebenarsecara realistik.15.1.3 Keperluan Asas PerpustakaanPengisian koleksi dan kemudahan perpustakaan akan dilaksanakan berdasarkanpiawaian minimum yang ditetapkan melalui Garis Panduan Ruang Lantai PerpustakaanAwam yang disediakan oleh Perpustakaan Negara Malaysia pada tahun 1997. Garispanduan ini bertujuan mewujudkan keseragaman kemudahan perpustakaan diMalaysia selaras dengan perubahan dan kemajuan masa kini. Pengisian koleksi dankemudahan minimum yang akan disediakan di setiap perpustakaan adalah seperti diJadual 15.Jadual 15Piawaian Keperluan Asas Koleksi Dan Kemudahan PerpustakaanStandard Keperluan Asas (Minimum)Bil. Kategori Populasi PendudukKapasiti Tempat DudukKoleksi Buku Pengguna(Naskhah)(Naskhah)1. Perpustakaan Melebihi 200,000 orang 400,000 700Pusat2. Perpustakaan 100,000 hingga 200,000 orang 115,000 300Daerah3. Perpustakaan 25,000 hingga 100,000 orang 60,000 150Cawangan4. Perpustakaan 5,000 hingga 25,000 orang 35,000 70Pekan5. Perpustakaan Bawah 5,000 orang 10,000 30Desa6. Perpustakaan 146 perhentian di luar bandar 10,000 Tidak berkaitanBergerak serta sekolah di NegeriSelangorSumber: Rekod Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor69


15.1.4 Kaedah PerolehanPerolehan koleksi dan kemudahan perpustakaan dibuat mengikut Manual ProsedurKualiti. Perolehan koleksi perpustakaan meliputi 2 kaedah iaitu pembelian dansumbangan seperti berikut:a) Perolehan KoleksiProses perolehan koleksi meliputi pembelian buku dan alat pandang dengar akandibuat oleh Bahagian Perolehan, Perbadanan. Pemilihan bahan koleksi adalahberdasarkan fungsi dan objektif perpustakaan dan akan dibeli selepas diluluskanoleh Jawatankuasa Pemilihan Bahan. Jawatankuasa ini terdiri daripada 3 orang ahliyang dipengerusikan oleh Pengarah Perbadanan. Bahan koleksi baru yang telahdirekodkan dalam daftar inventori akan dihantar ke Bahagian Katalog untuk prosespengkelasan dan pengkatalogan sebelum diedarkan ke perpustakaan. Perbadananmensasarkan akan dapat meningkatkan kualiti penyediaan koleksi denganmemperolehi sekurang-kurangnya 2% naskhah koleksi baru setahun. Pengedarankoleksi akan dibuat dalam jangka masa 30 hari ke perpustakaan pusat dan 40 harike perpustakaan daerah, cawangan, pekan dan desa. Proses kerja perolehankoleksi ditunjukkan di Carta 7.70


Carta 7Proses Kerja Di Bahagian Perolehan KoleksiMulaJawatankuasaPemilihanPemilihan BahanSemak dan tentukan jumlahpenempatan dalam slipcadanganPesanan tidakdibuatPembantuPerpustakaanJika tidakada duplikasiSemak duplikasi bahandalam Modul BibliografiPembantuPerpustakaanPembantuPerpustakaanMasukkan data dalamModul Rekod BibliografiPembantuPerpustakaanBuat PesananPengarahPPASDapatkan kelulusan pesananPembantuPerpustakaanHantar pesanan kepadaPembekalPembantuPerpustakaanTerima Pesanan, semak inboisdan jumlah bahanPembantuPerpustakaanSalahBuat LaporanPembantuTadbirProses inbois dan cetakbarkodPembantuAm RendahCop Hak milik dantampal barkodPembantuAm RendahHantar ke BahagianKatalogPembantuTadbir RendahStatistikTamatSumber: Rekod Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor71


) Koleksi Diterima Secara SumbanganPerbadanan juga memperolehi koleksi perpustakaan melalui sumbangan daripadasyarikat pembekal buku, persatuan dan agensi kerajaan. Buku dan alat pandangdengar yang diterima akan diproses dan didaftarkan oleh Bahagian Perolehanselepas diluluskan oleh Pengarah Perbadanan. Proses pengkatalogan sertapengkelasan dijalankan oleh Bahagian Katalog sebelum diedarkan keperpustakaan. Surat penghargaan dan akui penerimaan akan dikeluarkan kepadapenyumbang koleksi perpustakaan.c) Perolehan Kemudahan PerpustakaanPerolehan kemudahan perpustakaan seperti komputer, pencetak, mesin fotostat,penghawa dingin, meja, kerusi, almari dan rak buku adalah diurus oleh BahagianPentadbiran Perbadanan. Bagi keperluan kemudahan perpustakaan sedia ada,permohonan akan dibuat oleh Pustakawan Bahagian Perkhidmatan Daerah kepadaKetua Bahagian Pentadbiran/Kewangan untuk diperuntukkan dalam anggaranperbelanjaan tahunan. Bagi perpustakaan baru, perolehan kemudahan akan dibuatoleh Bahagian Pembangunan. Perbadanan menetapkan 3 peringkat kelulusanperolehan bagi memastikan perolehan dibuat mengikut keperluan dan mendapatharga yang terbaik iaitu perolehan di bawah RM50,000 akan diluluskan olehPengarah Perbadanan, perolehan bernilai antara RM50,000 hingga RM200,000akan diluluskan oleh Jawatankuasa Sebut Harga yang dipengerusikan olehPengarah Perbadanan manakala perolehan melebihi RM200,000 akan dibuatmelalui proses tender dan diluluskan oleh Jawatankuasa Kewangan yangdipengerusikan oleh Pengerusi Lembaga Pengarah Perbadanan. Proses perolehanadalah seperti di Carta 8.72


Carta 8Proses Pembelian Kelengkapan PerpustakaanTerima arahan / permohonan(Ketua Bahagian Pentadbiran)Senaraikan jenis keperluan yang dipohondan semak kedudukan kewangan.Maklumkan kepadaPemohon & failTidakLulusKelulusan Pengarah.LulusTentukan spesifikasi peralatan untuk dibeli dannilai kos.Dapatkan sebut harga dari pembekal yangberdaftar dengan Kementerian Kewangan danPPAS.Maklumkan kepadaPemohon & failTidakLulusLulus• Pembelian Runcit bawah RM50,000 -Kelulusan Pengarah• Sebutharga RM50,000-RM200,000 -Kelulusan J/K Sebutharga• Tender lebih 200,000 - Kelulusan J/KKewanganKeluarkan Pesanan Kerajaan.Terima barang, Nota Serahan, Inbois danPesanan Kerajaan dalam tempoh yangdipersetujui.Sahkan inbois dan PesananKerajaan (oleh Ketua Bahagian yangberkenaan).Pembayaran.Rekod dalam Daftar Inventori/Harta Modal dancatit pada peralatan berkenaan.Hantar Kepada Pemohon.Sumber: Rekod Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor15.1.5 Pengurusan KoleksiPengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan akan berpandukan Manual ProsedurKualiti MS 1S0 9001:2000. Perbadanan beriltizam untuk memberi perkhidmatanperpustakaan yang dapat memenuhi kehendak pelanggan secara konsisten danprofesional serta melaksanakan penambahbaikan yang berterusan. Selain itu, Perbadananjuga mewujudkan Polisi Memilih Buang Bahan-bahan Perpustakaan bagi memastikanbahan koleksi perpustakaan dan warisan intelek negara dipelihara serta dijaga dengan73


sempurna dan dimanfaatkan sepenuhnya. Polisi ini akan mewujudkan panduan danperaturan yang mencukupi untuk menjaga, membaiki dan menyenggara sumberperpustakaan selaras dengan Dasar Negara Bagi Perpustakaan Dan PerkhidmatanMaklumat dan Dasar Pemuliharaan Sumber Perpustakaan oleh Perpustakaan NegaraMalaysia. Melalui polisi ini beberapa peraturan dan kriteria memilih buang koleksiperpustakaan ditetapkan seperti berikut:a) Membuat pemilihan secara berterusan bahan koleksi yang tidak dipinjam dalam jangkamasa 5 tahun yang boleh dipindahkan ke perpustakaan lain atau perpustakaan baru;b) Penilaian bagi tujuan pilih buang akan dibuat setahun sekali terhadap bahan edisi lamayang mengandungi maklumat lama tidak boleh digunakan serta fizikal bahan koleksiyang didapati rosak dan tidak boleh dibuat pemuliharaan; danc) Semua perpustakaan akan menyenaraikan koleksi yang tidak aktif, rosak danmengandungi maklumat lama dan dikemukakan kepada Bahagian Katalog untukmengemas kini inventori koleksi.15.1.6 Pengurusan Kemudahan Dan Keselamatan PerpustakaanProsedur kualiti menggariskan pengurusan kemudahan meliputi perekodan,penyelenggaraan dan keselamatan terhadap kemudahan perpustakaan. Ini bagimemastikan harta perpustakaan dikawal dengan baik, mempunyai tempoh penggunaanyang panjang dan selamat daripada ancaman kecurian, kebakaran dan cepat rosak.Perbadanan akan menyediakan alat pencegah kebakaran yang sesuai di semuaperpustakaan dan menyediakan perkhidmatan berkala bagi penyenggaraan sistempenghawa dingin, kebersihan perpustakaan dan pencegahan serangga perosak.15.1.7 Perkhidmatan MultimediaBersesuaian dengan perkembangan teknologi maklumat (IT) dan hasrat kerajaan untukmemperkembangkan pengetahuan IT kepada semua golongan masyarakat, Perbadananmerancang menyediakan perkhidmatan multimedia di perpustakaan. Semua perpustakaanakan dilengkapi peralatan komputer dan internet bagi pengaksesan maklumat serta ilmupengetahuan bersesuaian dengan perkembangan konsep dunia tanpa sempadan.Bagaimanapun, Perbadanan tidak menyediakan perancangan yang lengkap sama adabagi tempoh jangka pendek atau jangka panjang seperti keperluan minimum peralatankomputer mengikut jenis perpustakaan, keperluan guna tenaga perkhidmatan IT, sumberkewangan bagi kos pembelian dan penyenggaraan komputer meliputi software danhardware.74


15.1.8 Peruntukan KewanganPembangunan perpustakaan meliputi pembinaan perpustakaan baru, naik tarafperpustakaan sedia ada, pengisian koleksi dan penyediaan kemudahan perpustakaantermasuk teknologi maklumat dibiayai daripada peruntukan kewangan seperti berikut:a) Peruntukan Pembangunan RMKe-8Melalui RMKe-8, peruntukan pembangunan yang diluluskan oleh Kerajaan Negerikepada Perbadanan berjumlah RM39.45 juta. Daripada jumlah yang diluluskantersebut sejumlah RM16.20 juta diterima daripada Kerajaan Negeri. Perbadananjuga menerima peruntukan pembangunan dalam RMKe-8 daripada KerajaanPersekutuan berjumlah RM2.90 juta.b) Peruntukan Belanja MengurusPerbadanan tidak mempunyai sumber pendapatannya sendiri. Bagi membiayai kospengurusan dan operasi termasuk pembelian koleksi, perbelanjaanpenyenggaraan, pembelian peralatan dan kelengkapan perpustakaan, Perbadananakan memohon peruntukan kewangan perbelanjaan mengurus daripada KerajaanNegeri. Perbadanan tidak menerima sepenuhnya peruntukan kewangan yangdimohon bagi menampung perbelanjaan operasi selaras dengan pertambahanperpustakaan dan aktiviti Perbadanan. Selain itu, Perbadanan juga menerimaperuntukan kewangan belanja mengurus daripada Kerajaan Persekutuan melaluiPerpustakaan Negara Malaysia. Melalui memorandum persefahaman yangditandatangani antara Perpustakaan Negara Malaysia dengan PengarahPerbadanan pada tahun 2003, peruntukan kewangan Kerajaan Persekutuanditetapkan akan digunakan seperti berikut:i) Sekurang-kurangnya 50% daripada peruntukan digunakan untuk pembeliankoleksi;ii) Kurang 30% daripada peruntukan digunakan untuk bayaran elaun penyelarasperpustakaan sambilan bagi projek pembiayaan Persekutuan;iii) Kurang 10% daripada peruntukan digunakan untuk latihan dalam bidangperpustakaan dan teknologi maklumat; daniv) Sekurang-kurangnya 10% daripada peruntukan digunakan untuk promosiperkhidmatan dan pendidikan pengguna.Butiran lanjut mengenai peruntukan kewangan bagi pembangunan perpustakaanmeliputi pengisian koleksi dan penyediaan kemudahan perpustakaan bagi tempohRMKe-8 dan perbelanjaan mengurus bagi tempoh tahun 2001 hingga 2006 adalahseperti di Jadual 16.75


Tahun2001-20052001-2006Jadual 16Peruntukan Kewangan Dan Belanja MengurusProgramPembangunan RMKe-8PeruntukanDimohonPeruntukanDiterimaSumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorPerbezaanLebihan/(Kurangan)PeruntukanDiterima(RM Juta) (RM Juta) (RM Juta)Kerajaan Negeri 39.45 17.50 (21.95)Kerajaan Persekutuan 2.90 2.18 (0.72)Belanja MengurusKerajaan Negeri 54.89 38.25 (16.64)Kerajaan Persekutuan - 13.60 13.60Jumlah 97.24 71.53 (25.71)15.1.9 Keperluan Guna Tenaga Dan Latihana) Guna TenagaGuna tenaga yang diluluskan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) kepadaPerbadanan pada tahun 1988 adalah seramai 115 orang yang terdiri daripada 10orang atau 9% pegawai kumpulan pengurusan dan profesional bagi perkhidmatanpustakawan manakala 105 orang atau 91% bagi kumpulan sokongan. Strukturorganisasi Perbadanan dibahagikan kepada 2 seksyen utama iaitu SeksyenPentadbiran/Kewangan Dan Teknikal dan Seksyen Pembangunan DanPerkhidmatan. Setiap seksyen diketuai oleh Pegawai Pustakawan Gred S44 yangbertanggungjawab kepada bahagian tertentu. Setiap bahagian yang diwujudkanselaras dengan fungsi Perbadanan dan saling bertanggungjawab mengurus koleksidan kemudahan perpustakaan dengan cekap dan berkesan. Pembangunanperpustakaan tidak meliputi keperluan guna tenaga yang berkelayakan sesuaidengan perkembangan aktiviti Perbadanan dan pertambahan perpustakaan.b) LatihanBagi meningkatkan kualiti perkhidmatan, Perbadanan mensasarkan memberilatihan kepada kakitangan bertaraf tetap sekurang-kurangnya 2 hari setahun. Bagikakitangan bertaraf sambilan, kursus hanya diberikan mengikut keperluan semasa.Program latihan tahunan disediakan untuk kelulusan Pengarah Perbadanan.15.1.10 Kaedah PemantauanPemantauan pengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan akan dilaksanakan diperingkat Lembaga Pengarah dan pihak pengurusan Perbadanan. Mekanismepemantauan adalah seperti berikut:a) Peringkat Lembaga PengarahMesyuarat Lembaga Pengarah terdiri daripada 12 orang ahli yang dipengerusikanoleh Pengerusi Lembaga Pengarah Perbadanan. Lembaga Pengarah adalah pihak76


pengurusan tertinggi yang bertanggungjawab memantau pembangunan danperkhidmatan perpustakaan di Negeri Selangor. Keputusan mesyuarat pengurusandan jawatankuasa serta keperluan kewangan akan dibentangkan semasamesyuarat Lembaga.b) Peringkat PengurusanMesyuarat pengurusan akan diadakan setiap 2 bulan sekali. Ahli mesyuarat terdiridaripada 3 orang ahli iaitu Pengarah Perbadanan sebagai Pengerusi, KetuaSeksyen Pentadbiran/Kewangan Dan Teknikal dan Ketua Seksyen PembangunanDan Perkhidmatan. Melalui mesyuarat ini Pengarah akan memantau prestasiperpustakaan secara keseluruhan mengikut seksyen meliputi pembangunan danperkhidmatan perpustakaan, keperluan kewangan dan guna tenaga. Laporan dankajian akan disediakan dari semasa ke semasa oleh Ketua Bahagian dandikemukakan kepada Ketua Seksyen untuk dibentangkan semasa mesyuaratpengurusan.Pada pandangan Audit, secara keseluruhannya perancangan pengurusan koleksidan kemudahan perpustakaan yang disediakan tidak memuaskan kerana sumberkewangan Perbadanan yang terhad dan kekangan guna tenaga. Perbadanan jugatidak menyediakan perancangan strategik dan menetapkan indikator yang khususbagi mencapai objektifnya menjadi pusat sumber maklumat yang cemerlang bertarafdunia.15.2 PELAKSANAANPengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan yang cekap dan berkesan adalahberdasarkan kepada perancangan yang disediakan. Pemeriksaan Audit mendapatiperkara berikut:15.2.1 Dasar KerajaanPengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan adalah selaras dengan dasarKerajaan Negeri Selangor untuk membina masyarakat yang berilmu dan bermaklumat.Pembinaan perpustakaan, pengisian koleksi dan penyediaan kemudahanperpustakaan berdasarkan perubahan semasa adalah menepati fungsi penubuhanPerbadanan. Sistem Kualiti MS ISO 9001:2002 termasuk penyediaan koleksi dankemudahan perpustakaan adalah selaras dengan dasar Kerajaan Negeri untukmemberi perkhidmatan yang cekap kepada semua golongan masyarakat.Pada pendapat Audit, pengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan yangberkesan mampu menarik lebih ramai masyarakat menggunakan perpustakaanbagi menjayakan dasar kerajaan membangunkan modal insan di NegeriSelangor.77


15.2.2 Pencapaian SasaranDalam tempoh RMKe-8, sebanyak 20 perpustakaan baru telah dibina dan beroperasimenjadikan pada keseluruhannya Perbadanan memiliki 85 perpustakaan atau 73%berbanding 116 perpustakaan yang disasarkan. Perbadanan mensasarkanperpustakaan yang dibina dapat beroperasi dengan cekap dan memenuhi keperluanpelanggan. Semakan Audit terhadap rekod Bahagian Pembangunan, Perbadananmendapati perkara berikut:a) Sasaran OperasiPerpustakaan Daerah Kuala Selangor dan Perpustakaan Cawangan PelabuhanKlang yang telah siap dibina masih belum beroperasi sehingga akhir bulanDisember 2006. Lawatan Audit ke perpustakaan tersebut pada 15 dan 19September 2006 mendapati perpustakaan ini belum dibekalkan dengan bahankoleksi dan kemudahan kelengkapan perpustakaan. Melalui temu bual denganPengarah Perbadanan, pihak Audit dimaklumkan bahawa peruntukanpembangunan yang diperolehi dalam tempoh RMKe-8 daripada Kerajaan Negeridan Kerajaan Persekutuan telah digunakan bagi tujuan pembinaan sahaja.Peruntukan kewangan tambahan hanya diperolehi pada awal bulan Julai 2006menyebabkan pembelian buku dan kelengkapan perpustakaan serta pengambilanguna tenaga telah tergendala. Lawatan Audit pada 15 dan 19 September 2006mendapati, perpustakaan yang dibina terbiar kosong tanpa dapat memberiperkhidmatan kepada masyarakat setempat. Keadaan ini memberi kesannegatif terhadap imej dan sistem penyampaian kerajaan. Selain daripadamenanggung kos pembinaan, Perbadanan juga perlu menampung kosbayaran perkhidmatan keselamatan bagi Perpustakaan Cawangan PelabuhanKlang berjumlah RM2,682 sebulan. Butiran lanjut seperti di Jadual 17.Jadual 17Perpustakaan Yang Siap Dibina Tetapi Belum BeroperasiBil.LokasiSumberPeruntukanKos Pembinaan(RM Juta)TarikhSerahanBangunanJangkaanOperasi1. Perpustakaan CawanganPelabuhan KlangKerajaanPersekutuan1.146 21.3.2006 Jun 20072. Perpustakaan DaerahKuala SelangorKerajaan NegeriDisediakan OlehPKNS15.12.2005 April 2007Sumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorFoto 48 dan Foto 49 menunjukkan Perpustakaan Cawangan Pelabuhan Klang danPerpustakaan Daerah Kuala Selangor yang belum dilengkapi dengan bahan koleksidan kemudahan kelengkapan perpustakaan semasa lawatan Audit.78


Foto 48 Foto 49Perpustakaan Siap Dibina Belum Beroperasi KeranaBelum Dilengkapi Koleksi Dan Kemudahan PerpustakaanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 15 September 2006 Tarikh: 19 September 2006Lokasi: Perpustakaan Cawangan Pelabuhan Klang Lokasi: Perpustakaan Daerah Kuala SelangorBagaimanapun, selepas pemerhatian dan lawatan Audit, Perbadanan telahmengambil tindakan bagi menyegerakan kedua-dua perpustakaan tersebutberoperasi kepada masyarakat setempat. Perpustakaan Daerah Kuala Selangortelah memulakan operasi pada 17 April 2007 iaitu lewat 16 bulan daripada tarikhserahan bangunan. Manakala Perpustakaan Cawangan Pelabuhan Klang dijangkaakan memulakan operasi pada bulan Jun 2007.Selain itu, semakan Audit terhadap rekod Bahagian Pembangunan, Perbadananmendapati 5 perpustakaan desa yang disasar beroperasi dalam tempoh RMKe-8,gagal beroperasi mengikut tempoh yang dijangkakan walaupun telah melibatkanperbelanjaan pembangunan berjumlah RM493,115 yang meliputi kos bangunan,pembelian kelengkapan dan pengisian buku perpustakaan. Pembelian bukuperpustakaan sejak tahun 2002 dan buku sumbangan Perpustakaan NegaraMalaysia tahun 2006 berjumlah RM124,935 bagi perpustakaan desa masihdisimpan di Bahagian Katalog, Perbadanan atau di bangunan perpustakaan yangdisediakan oleh Jawatankuasa Keselamatan Kampung tanpa penjagaan yang rapi.Bagi Perpustakaan Desa Taman Desawan yang sepatutnya beroperasi pada awaltahun 2003, pihak Audit mendapati buku dan kelengkapan perpustakaan diletakkandi pejabat Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Kawasan Kota Raja tanpakawalan dan penjagaan yang rapi. Foto 50 dan Foto 51 menunjukkan buku dankelengkapan bagi perpustakaan desa yang belum beroperasi tidak dijaga dandikawal dengan sempurna seperti di Jadual 18.79


Foto 50 Foto 51Buku Dan Kelengkapan Perpustakaan Tidak Dijaga Dan Dikawal Dengan RapiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 9 Mac 2007 Tarikh: 13 Mac 2007Lokasi: Pejabat ADUN Kota RajaLokasi: Perpustakaan Desa Lembah JayaBil.Jadual 18Perpustakaan Desa Gagal Beroperasi Dalam Tempoh RMKe-8NamaPerpustakaan1. Perpustakaan DesaLembah JayaAmpang2. Perpustakaan DesaTaman Desawan3. Perpustakaan DesaKampung Pandan4. Perpustakaan DesaKg. MelayuAmpang5. Perpustakaan DesaKg. Cheras BaruKoleksi BukuJumlahNaskhah(RM)NilaiKelengkapan(RM)NilaiBangunan(RM)TarikhBeroperasi3,171 34,987 24,910 49,800 Mula DibukaSecara rasmipada April 20073,084 34,987 19,990 -3,055 34,987 24,880 49,9003,799 34,987 24,580 49,9003,112 34,987 24,360 49,900JUMLAH 16,221 174,935 118,720 199,500Sumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorSehingga Mac2007 masihbelumberoperasi.Pihak Audit juga mendapati Bahagian Pembangunan tidak menyelenggara daftaratau mewujudkan sistem maklumat mengenai semua perpustakaan yang dibina.Dokumen mengenai pembinaan perpustakaan hanya difailkan tanpa merekodmaklumat penting bagi setiap perpustakaan. Maklumat ini penting untuk tujuansemakan semula dan membuat analisis terhadap perbelanjaan pembangunanperpustakaan seperti status tanah atau tapak perpustakaan, tarikh pembinaandimulakan, tarikh projek siap, tarikh diserahkan oleh Jabatan Kerja Raya, tarikhmula beroperasi, keluasan perpustakaan, kos diluluskan serta kos sebenar bagipembinaan bangunan, bahan koleksi dan kemudahan kelengkapan perpustakaan.Pihak Audit tidak dapat mengesahkan sama ada 20 perpustakaan yang dibina80


dalam tempoh RMKe-8 telah beroperasi mengikut tempoh yang ditetapkankerana daftar pembangunan perpustakaan tidak diselenggarakan.b) Kualiti PerkhidmatanPeningkatan keahlian dan buku yang dipinjam menjadi ukuran kepada Perbadananmenilai kualiti perkhidmatan perpustakaan dari segi penyediaan koleksi dankemudahan kelengkapan perpustakaan. Analisis Audit terhadap statistik keahlianbaru berasaskan bilangan keahlian pada tahun 2001, mendapati padakeseluruhannya bilangan keahlian baru bagi tempoh tahun 2002 hingga 2006tidak mencapai sasaran pengurusan kualiti perkhidmatan perpustakaan yangditetapkan. Statistik keahlian perpustakaan juga menunjukkan bilangan ahlimenurun pada tahun 2005 tetapi meningkat semula pada tahun 2006. Selain itu,bagi keseluruhan tempoh tahun 2002 hingga 2006, keahlian baru paling rendahadalah daripada golongan remaja iaitu pada kadar 15% hingga 18% sahajaberbanding golongan dewasa dan kanak-kanak seperti di Jadual 19 dan Carta 9.Jadual 19Statistik Bilangan Keahlian PerpustakaanBilangan KeahlianTahunKanakkanakDewasaRemajaJumlahSebenarPeningkatan/(Pengurangan)Sebenar(%)Sasaran2.5%SetahunPeningkatan/(Pengurangan)Sebenar AtasSasaran(%)2001 11,059 6,541 3,318 20,918 55 13,794 5253% 31% 16%2002 9,723 6,466 3,066 19,255 (8) 21,441 (10.2)50% 34% 16%2003 7,617 7,013 2,782 17,412 (10) 21,977 (21)44% 40% 16%2004 10,077 8,023 3,302 21,402 23 22,526 (5)47% 38% 15%2005 7,571 5,926 2,875 16,372 (24) 23,090 (29)46% 36% 18%2006 10,616 8,016 4,013 22,645 38 23,667 (4)47% 35% 18%Sumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor81


Carta 9Bilangan Keahlian Perpustakaan Bagi Tempoh Tahun 2001 Hingga 20062500020000Bilangan Ahli15000100005000SebenarSasaran02001 2002 2003 2004 2005 2006TahunSumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorLaporan statistik keahlian perpustakaan menunjukkan terdapat perpustakaan desadi mana ahli perpustakaan tahunan tidak mencapai 100 orang. Pihak Auditmendapati, tiada tindakan susulan diambil oleh perpustakaan. Perbadanan jugatidak membuat kajian bagi menilai keberkesanan dan impak perkhidmatanperpustakaan terhadap golongan sasaran serta menentukan sama ada bilangankeahlian perpustakaan adalah selaras dengan pertumbuhan penduduk di NegeriSelangor. Jadual 20 menunjukkan 12 perpustakaan desa mempunyai keahlianyang terendah bagi tahun 2005 dan 2006.Jadual 20Perpustakaan Desa Yang Mempunyai Keahlian Yang RendahBilangan Keahlian/TahunBil. Perpustakaan Desa2005 20061. Kampung Banting 0 42. Parit 14, Sungai Panjang 0 463. Jeram 16 234. Kampung Endah 18 695. Kampung Jenjarom 66 496. RTB Binjai 60 537. Sungai Merab 66 418. Bukit Bangkong 53 339. Sungai Pelong 58 6710. Kerling 33 9911. Sungai Apong 51 8412. Sepintas, Batu 4 86 65Sumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan PerpustakaanAwam Selangor82


Selain itu, pengurusan kualiti perkhidmatan perpustakaan menetapkan bilanganbuku yang dipinjam disasarkan meningkat dari semasa ke semasa.Bagaimanapun, analisis Audit terhadap peningkatan tahunan buku perpustakaanyang dipinjam mengikut jenis perpustakaan mendapati pada keseluruhannya daritahun 2002 hingga 2005, bilangan buku yang dipinjam semakin menurun kecualipada tahun 2006 di mana terdapat sedikit peningkatan. Pencapaian ini tidakmenepati sasaran pengurusan kualiti perkhidmatan perpustakaan yangmensasarkan buku pinjaman meningkat secara berterusan. Bilangan buku dipinjambagi tempoh tahun 2002 hingga 2006 adalah seperti di Jadual 21 dan Carta 10.Jadual 21Bilangan Buku Dipinjam Bagi Tempoh Tahun 2002 Hingga 2006JenisBilangan Buku/TahunPerpustakaan2002 2003 2004 2005 2006Pusat 52,568 57,830 55,451 48,835 49,580Daerah 141,944 114,598 99,209 96,156 90,255Cawangan 48,134 47,568 47,934 43,981 39,823Pekan 46,663 39,095 40,287 37,297 59,659Desa 455,813 432,816 393,131 332,895 383,995Bergerak 136,599 83,482 64,221 51,766 63,713Jumlah 881,721 775,389 700,233 610,930 687,025Sumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorCarta 10Bilangan Buku Dipinjam Semakin Menurun DaripadaTahun 2002 Hingga 2006Bilangan Buku100000090000080000070000060000050000040000030000020000010000002002 2003 2004 2005 2006TahunSumber: Rekod Bahagian Pembangunan, Perbadanan Perpustakaan Awam Selangor83


Melalui 55 soal selidik yang diterima daripada pengguna di 9 perpustakaan, pihak Auditmendapati 40 atau 73% responden menyatakan koleksi yang disediakan adalahtidak memuaskan. Koleksi tambahan dan terkini bersesuaian dengan perubahansemasa perlu disediakan khususnya bahan rujukan pelajar sekolah menengah danpelajar institusi pengajian tinggi. Buku pinjaman adalah terhad dan perlu ditambahberbanding buku rujukan. Selain itu, 20 atau 36% responden merupakan bukan ahliperpustakaan dan hanya menggunakan perkhidmatan rujukan dan bacaan.Pada pendapat Audit, sistem kualiti perkhidmatan perpustakaan MS ISO 9001:2000 gagal memberi kesan positif untuk menarik lebih ramai masyarakatmenggunakan perkhidmatan perpustakaan.15.2.3 Keperluan Asas PerpustakaanMelalui sistem pengurusan kualiti MS ISO 9001:2000, Perbadanan beriltizam menjadisebuah perpustakaan awam yang cemerlang dan bertaraf dunia. Setiap perpustakaanyang dibina dilengkapi dengan koleksi dan kemudahan kelengkapan perpustakaanmengikut piawaian yang ditetapkan. Semakan Audit terhadap rekod Perbadananmendapati, semua perpustakaan yang dibina dalam tempoh RMKe-8 tidakdilengkapi dengan koleksi mengikut piawaian minimum yang ditetapkan sejakmemulakan operasi sehingga akhir tahun 2006. Manakala piawaian keperluan asasbagi kapasiti tempat duduk tidak dapat disahkan kerana daftar harta dan inventoriperpustakaan tidak kemas kini. Butiran mengenai pengisian koleksi adalah seperti diJadual 22.84


Bil.Jadual 22Pengisian Koleksi Perpustakaan Yang Dibina Dalam Tempoh RMKe-8PerpustakaanTarikhOperasiPiawaianKeperluanAsasKoleksi(Naskhah)Perpustakaan Daerah 115,000Bilangan Koleksi(Naskhah)2001 2002 2003 2004 2005 2006 Jumlah1. Perpustakaan DaerahGombak 1.8.2001 11,833 1,958 1,319 1,072 1,161 1,504 18,8472. Perpustakaan DaerahHulu Langat 3.11.2003 - - 585 1,784 1,198 1,844 5,411Perpustakaan Pekan 35,0003. Perpustakaan PekanDataran Sabak Bernam 18.4.2005 - - - - 4,845 1,066 5,9114. Perpustakaan PekanBatang Berjuntai 1.2.2006 - - - - 995 1,019 2,014Perpustakaan Desa 10,0005. Perpustakaan Desa Kg.Dato’ Ahmad Razali 10.9.2001 1,407 1331 670 673 659 807 5,5476. Perpustakaan DesaSejangkang 1.3.2001 486 1,299 416 634 658 815 4,3087. Perpustakaan DesaBatu 38, Sabak Bernam 13.8.2001 2,159 970 644 674 664 736 5,8478. Perpustakaan DesaBt.4 Sepintas 13.8.2001 1,755 984 - 674 658 742 4,8139. Perpustakaan DesaSimpang Lima,Sg.Besar 23.7.2001 600 988 1,029 676 665 819 4,77710. Perpustakaan DesaTaman Muhibbah 19.2.2001 3,233 1,269 683 677 658 859 7,37911. Perpustakaan DesaJenjarom 16.10.2002 1,339 2,039 692 665 658 736 6,12912. Perpustakaan DesaBeranang 8.9.2003 - - 666 726 656 733 2,78113. Perpustakaan Desa Sg.Gulang-Gulang,Tg. 22.6.2003 - - 5,057 673 663 736 7,129Karang14. Perpustakaan Desa 15.3.2004Terbuk Murfad- - 667 726 656 734 2,78315. Perpustakaan Desa Sg. 9.2.2004 - -Choh666 720 655 734 2,77516. Perpustakaan Desa9.2.2004Kalumpang- - 666 721 655 800 2,84217. Perpustakaan Desa 13.9.2004 - -Parit Baru1,289 1,445 733 3,46718. Perpustakaan Desa 1.12.2005 - - - -Parit 14, Sg. Panjang963 735 1,69819. Perpustakaan Desa 1.12.2005 - - - -Tebuk Pulai961 731 1,69220. Perpustakaan Desa 1.12.2005 - - - -Parit 6, Sg Besar961 731 1,692Sumber: Rekod Bahagian Katalog, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorPada pendapat Audit, pengisian koleksi dan kemudahan kelengkapanperpustakaan tidak mengikut piawaian yang ditetapkan.15.2.4 Kaedah PerolehanPerolehan koleksi dan kemudahan perpustakaan dilaksanakan di peringkat IbuPejabat, Perbadanan. Pemeriksaan Audit terhadap perolehan koleksi dan kemudahanperpustakaan mendapati perkara berikut:85


a) Perolehan KoleksiPerbadanan tidak menjalankan kajian dan penyelidikan bagi mengenal pastikesesuaian buku yang perlu dibeli bagi memenuhi keperluan penggunaperpustakaan. Pembelian koleksi adalah berdasarkan cadangan dan tawarandaripada syarikat pembekal buku. Senarai buku dan harga yang ditawarkan olehpembekal dikemukakan untuk kelulusan Jawatankuasa Pemilihan Bahan.Pemilihan pembekal dibuat oleh Jawatankuasa Pemilihan Bahan melalui sesi temuduga bagi memperolehi buku yang sesuai dengan peredaran masa, harga yangmunasabah dan syarikat berupaya membekal buku yang diperlukan mengikuttempoh yang ditetapkan. Bagi tempoh tahun 2003 hingga 2006 Perbadanan telahmembeli 365,470 naskhah buku. Pihak Audit mendapati, sehingga bulan Februari2007, sebanyak 94,707 naskhah buku yang dibeli bagi tempoh bulan Septemberhingga Disember 2006 masih belum lagi diproses oleh Bahagian Perolehan. PihakAudit dimaklumkan oleh Ketua Seksyen Pentadbiran/Kewangan, Perbadananbahawa buku yang belum diproses adalah daripada peruntukan tambahan belanjamengurus sejumlah RM4.81 juta yang diterima daripada Perpustakaan NegaraMalaysia pada awal bulan Julai 2006. Daripada RM4.81 juta sejumlah RM3.42 jutadigunakan untuk pembelian 152,776 naskhah buku. Kelewatan menerimaperuntukan kewangan dan kekangan guna tenaga menyebabkan Perbadanan tidakdapat memproses buku yang dibeli mengikut tempoh yang ditetapkan dalam MSISO 9001:2000. Foto 52 dan Foto 53 menunjukkan buku yang belum diprosesoleh Bahagian Perolehan Perbadanan semasa lawatan Audit pada 22 Disember2006.Foto 52 Foto 53Buku Di Beli Pada Tahun 2006 Belum DiprosesSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 Disember 2006Lokasi: Bahagian Perolehan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorSelain itu, pihak Audit juga mendapati analisis terhadap sasaran untukmeningkatkan kualiti penyediaan koleksi dengan memperolehi sekurang-kurangnya2% naskhah koleksi baru setahun tidak dapat dibuat. Ini adalah kerana asas86


peningkatan tersebut adalah berdasarkan jumlah koleksi sedia ada sedangkanDaftar Inventori koleksi Perbadanan masih tidak kemas kini.b) Koleksi Diperolehi Melalui SumbanganPerbadanan ada menerima sumbangan koleksi daripada pelbagai pihak sepertisyarikat swasta, Agensi Negeri, penerbit buku dan Perpustakaan Negara Malaysia.Semakan Audit mendapati kelemahan seperti berikut:i) Sumbangan Koleksi Oleh Syarikat, Agensi Kerajaan, Persatuan DanIndividuKoleksi yang diterima melalui sumbangan diproses oleh Bahagian Perolehanselepas diluluskan oleh Pengarah Perbadanan. Bagaimanapun, pihak Audittidak dapat mengesahkan jumlah sebenar koleksi yang diterima melaluisumbangan kerana daftar penerimaan tidak diselenggarakan. Koleksi yangditerima melalui sumbangan hanya didaftarkan dalam inventori koleksi semasapengedaran buku ke perpustakaan. Bagi tempoh tahun 2003 hingga 2006sebanyak 4,588 naskhah koleksi yang diterima melalui sumbangan telahdiedarkan ke perpustakaan.ii) Sumbangan Koleksi Oleh Perpustakaan Negara MalaysiaPada 21 November 2006, Perpustakaan Negara Malaysia telah menyumbangbuku sebanyak 68,575 naskhah buku berjumlah RM1.62 juta ke 65Perpustakaan Desa di Selangor. Semakan Audit terhadap rekod Perbadananmendapati Perpustakaan Negara telah melantik 13 buah syarikat pembekalbagi membekal dan menghantar buku sumbangan terus ke Perpustakaan Desasebelum 15 Disember 2006 seperti Masa Enterpise Sdn.Bhd., PustakaIslamiyah Holdings (M) Sdn. Bhd. dan Rabena Sdn. Bhd.. Kategori dan judulbuku adalah ditetapkan oleh Perpustakaan Negara tanpa merujuk kepadaPerbadanan untuk menentukan keperluan dan kesesuaian buku bagi penggunaperpustakaan di Selangor. Lawatan Audit antara 21 Disember 2006 hingga 13Mac 2007 ke 13 Perpustakaan Desa mendapati perkara berikut:• Pihak Perpustakaan Desa menerima terus buku sumbangan daripadaPerpustakaan Negara;• Setiap perpustakaan telah menerima 1,055 naskhah buku yang bernilaiRM24,987;• 6 perpustakaan menerima buku sumbangan selepas 15 Disember 2006;• Buku yang diterima belum boleh dipamerkan kepada penggunaperpustakaan kerana belum didaftar dan dikatalogkan. Proses pendaftarandan pengkatalogan koleksi perlu dilaksanakan di peringkat Ibu Pejabat,Perbadanan;• 10 perpustakaan desa belum membuat semakan dan pengesahan bukuyang diterima dengan senarai buku syarikat pembekal;87


• Perpustakaan Desa Meru masih meletakkan buku sumbangan yangditerima di luar perpustakaan dan di pondok pengawal. Perpustakaan DesaAssam Jawa menyimpan buku yang diterima di pejabat JawatankuasaKeselamatan Kampung. Manakala Perpustakaan Desa Lembah Jaya tidakmenyimpan buku yang belum dikatalogkan dengan teratur; dan• Perpustakaan Desa yang sempit tidak mempunyai ruang dan rak yangmencukupi bagi mempamerkan buku yang diperolehi.Pihak Audit mendapati tidak ada penyelarasan antara PerpustakaanNegara Malaysia dengan Perbadanan bagi menguruskan buku sumbanganke perpustakaan desa. Buku perpustakaan yang dihantar terus keperpustakaan desa tanpa didaftar dan dikatalogkan menyebabkanPerbadanan menanggung risiko berlakunya kehilangan atau kecurianbuku. Pertambahan kos pengangkutan dan guna tenaga bagi mengambilsemula semua buku sumbangan di 65 Perpustakaan Desa ke BahagianKatalog, di Ibu Pejabat Perbadanan menunjukkan pengurusan koleksitidak dilaksanakan dengan berhemah. Ketiadaan ruang dan rak yangmencukupi serta kelewatan mempamerkan buku yang diterima untukpengguna perpustakaan menunjukkan wujud unsur pembaziran keranabuku yang diperolehi tidak dapat digunakan secara optimum.Foto 54 dan 55 menunjukkan buku perpustakaan yang disumbangkan olehPerbadanan Perpustakaan Negara Malaysia yang masih belum berdaftar.Foto 54 Foto 55Buku Sumbangan Perpustakaan Negara Belum Berdaftar Dan DikatalogkanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 13 Mac 2007 Tarikh: 31 Januari 2007Lokasi: Perpustakaan Desa Lembah JayaLokasi: Perpustakaan Desa Meru88


c) Pembelian Kemudahan Kelengkapan PerpustakaanSemakan Audit terhadap rekod Perbadanan mendapati pembelian peralatan dankelengkapan perpustakaan adalah berdasarkan permohonan dan keperluanperpustakaan yang dibuat melalui Ketua Bahagian Perkhidmatan Zon. Pembelianperalatan dan kelengkapan diurus oleh Bahagian Pentadbiran mengikut 3 peringkatkelulusan perolehan seperti yang ditetapkan. Perbadanan tidak menetapkanpiawaian kualiti dan spesifikasi yang khusus bagi kelengkapan perpustakaan. Inimenyebabkan perpustakaan Perbadanan dilengkapi dengan kelengkapanperpustakaan yang berbeza dari segi fizikal dan kualiti. Peralatan dan kelengkapanperpustakaan yang dibeli dihantar terus oleh syarikat pembekal kepadaperpustakaan berkenaan sebelum Bahagian Pentadbiran mengesahkan spesifikasidan kualiti barang serta didaftarkan sebagai aset dan inventori Perbadanan.Penyelia dan penyelaras perpustakaan hanya mengesahkan penerimaan didokumen penghantaran syarikat pembekal. Hasil lawatan Audit dan temu bualdengan Penyelaras Perpustakaan, beliau memaklumkan bahawa semasapenghantaran dibuat oleh syarikat pembekal, tiada pegawai daripada BahagianPentadbiran atau Penyelia Zon hadir bagi mengesahkan spesifikasi dan kualitibarangan yang diterima. Foto 56 menunjukkan meja kaunter bernilai RM1,100 diPerpustakaan Desa Sungai Masin, Batang Kali yang dihantar oleh syarikatpembekal VTS Trading & Services pada September 2006 telah rosak. Foto 57menunjukkan meja pembaca dewasa yang telah patah di Perpustakaan DesaBeranang walaupun perpustakaan ini mula beroperasi pada bulan September2003.Foto 56 Foto 57Meja Kaunter Yang DiterimaMeja Dewasa Perpustakaan TelahDaripada Pembekal Telah RosakPatah Tidak Boleh DigunakanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 Disember 2006 Tarikh: 4 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Desa Sungai MasinLokasi: Perpustakaan Desa BeranangPada pendapat Audit, pengurusan perolehan koleksi dan kemudahankelengkapan perpustakaan tidak memuaskan kerana proses perolehan yangditetapkan tidak dipatuhi.89


15.2.5 Pengurusan KoleksiBerdasarkan Sistem Pengurusan Kualiti, Perbadanan menetapkan untuk sentiasakomited dalam pengurusan koleksi. Hasil semakan Audit terhadap rekod Perbadanandan lawatan Audit ke perpustakaan yang dipilih mendapati perkara berikut:a) Pengedaran Koleksi Ke PerpustakaanPengedaran koleksi ke perpustakaan dilaksanakan oleh Bahagian Katalogmengikut jadual penghantaran. Bagaimanapun mulai September 2006, keranakekangan guna tenaga dan pertambahan perpustakaan, perkhidmatanpenghantaran koleksi ke perpustakaan telah diswastakan kepada syarikat VK’sSupply Sdn. Bhd.. Koleksi yang dihantar disertakan dengan senarai koleksi dansesalinan borang pengesahan penerimaan. Borang tersebut perlu dikembalikan keBahagian Katalog selepas semakan dibuat oleh penyelia dan penyelarasperpustakaan. Lawatan Audit ke 25 perpustakaan yang dipilih mendapati 16perpustakaan atau 64% tidak menyelenggara dengan teratur senarai buku yangditerima. Senarai tersebut tidak dicop tarikh penerimaan bagi memudahkan rujukandan semakan semula. Borang pengesahan penerimaan yang dikembalikan keBahagian Katalog tidak dibuat salinan oleh Penyelaras Perpustakaan Desa danPerpustakaan Pekan untuk rujukan dan sebagai bukti semakan telah dibuatterhadap koleksi yang diterima. Bagaimanapun, Perpustakaan Daerah SabakBernam dan Perpustakaan Pekan Dataran Sabak telah menyelenggara dokumenberkaitan secara sistematik dan wajar dicontohi oleh perpustakaan yang lain.b) Penyusunan BukuBahan bercetak khususnya buku adalah koleksi utama perpustakaan Perbadanan.Lawatan Audit ke 25 perpustakaan yang dipilih mendapati 9 atau 36%perpustakaan lewat mempamerkan buku perpustakaan yang diterima daripadaBahagian Katalog, Perbadanan. Selain itu, pihak Audit juga mendapati bukuperpustakaan tidak disusun dengan teratur untuk kemudahan penggunaperpustakaan. Foto 58 hingga Foto 62 menunjukkan contoh buku perpustakaanyang tidak diurus dengan teratur.90


Foto 58 Foto 59Koleksi Buku Masih Belum Disusun Diletak Di Lantai PerpustakaanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Oktober 2006 Tarikh: 22 November 2006Lokasi: Perpustakaan Cawangan KajangLokasi: Perpustakaan Desa Hulu BernamFoto 60Koleksi Buku Masih Belum Disusun Oleh Perpustakaan BergerakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah Kuala Kubu91


Foto 61 Foto 62Koleksi Buku Perpustakaan Tidak Disusun Dengan TeraturSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2006Lokasi : Perpustakaan Daerah Kuala Kubuc) Koleksi Bahan Pandang DengarKoleksi perpustakaan jenis bahan pandang dengar seperti CDR, VCD dan kasettelah mula dibeli pada tahun 2001 selaras dengan kewujudan Bahagian Multimediadi perpustakaan dan projek Pusat Komuniti IT. Semakan Audit terhadap rekodBahagian Perolehan mendapati sehingga 31 Disember 2006, sebanyak 8,816 unitbahan pandang dengar dibeli berjumlah RM473,631. Hasil lawatan Audit keperpustakaan yang dipilih mendapati 3,665 unit atau 42% bahan pandangdengar di 13 atau 52% perpustakaan yang dilawati tidak digunakan secaraoptimum kerana tiada peralatan komputer atau komputer rosak khususnya diperpustakaan projek Pusat Komuniti IT (PKIT) atau tiada keperluan danpermintaan daripada pengguna. Butiran lanjut adalah seperti di Jadual 23.92


Jadual 23Bilangan Dan Keadaan Bahan Pandang Dengar Di PerpustakaanBil. PerpustakaanKuantiti(Unit)Catatan1. Perpustakaan e-Pustaka 546 Komputer rosak dan perkhidmatandihentikan. Disimpan di stor Bahagian IT2. Perpustakaan DaerahHulu Langat379 Tiada komputer.Tidak disimpan dengan teratur.3. Perpustakaan DaerahSabak Bernam21 Komputer PKIT kerap rosak4. Perpustakaan DaerahKuala Selangor5. Perpustakaan DaerahKuala Kubu6. Perpustakaan DaerahKlang7. Perpustakaan CawanganKajang8. Perpustakaan CawanganRawang9. Perpustakaan PekanDataran Sabak BernamPerpustakaan Desa10. Taman Muhibah11. Perpustakaan DesaSimpang 5, Sg. Besar12. Perpustakaan DesaSijangkang13. Perpustakaan DesaKerlingJumlah 3,665200 Alat Pandang Dengar telah dibeli sejaktahun 2003 tetapi perpustakaan belumdibuka21 Jarang digunakan tiada keperluan248 Komputer PKIT rosak21 Komputer PKIT rosakInventori tidak dapat dikesan15 Tiada komputer54 Jarang digunakan /tiada keperluan554 Jarang digunakan /tiada keperluan501 Jarang digunakan /tiada keperluan553 Komputer PKIT rosak552 Komputer PKIT rosakSumber: Rekod Bahagian Perolehan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorFoto 63 hingga Foto 65 menunjukkan antara perpustakaan yang tidakmenggunakan bahan pandang dengar secara optimum.93


Foto 63 Foto 64Bahan Pandang Dengar Yang Tidak DigunakanDisebabkan Tiada Peralatan Komputer Dan Peralatan Komputer PKIT RosakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 3 Oktober 2006 Tarikh: 12 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah Hulu LangatLokasi: Perpustakaan Desa SijangkangFoto 65Komputer Rosak Dan Perkhidmatan DihentikanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Bergerak Multimedia e-Pustakad) Inventori Koleksi PerpustakaanBerdasarkan daftar inventori koleksi, Perbadanan memiliki sejumlah 2,827,745naskhah koleksi. Bagaimanapun, semakan Audit terhadap rekod Perbadananmendapati sehingga akhir bulan Disember 2005, pemeriksaan fizikal terhadapkoleksi di setiap perpustakaan tidak pernah dijalankan sama ada oleh penyelarasperpustakaan atau pegawai dari Ibu Pejabat Perbadanan. Melalui temu bualdengan Ketua Seksyen Pentadbiran/Kewangan Dan Teknikal, pihak Auditdimaklumkan bahawa pemeriksaan dan pengiraan koleksi perpustakaan telah mula94


dilaksanakan secara berperingkat pada bulan Jun 2006. Pemeriksaan telahdijalankan di Perpustakaan Raja Tun Uda Shah Alam dan Perpustakaan DaerahSabak Bernam. Lawatan Audit ke Perpustakaan Daerah Sabak Bernam pada 28November 2006 mendapati senarai inventori koleksi yang kemas kini masih belumdiperolehi daripada Ibu Pejabat, Perbadanan. Pihak Audit juga mendapati daftarinventori koleksi sebelum tahun 2000 tidak diselenggara dengan kemas kini. Inimenyebabkan Perbadanan tidak mengetahui jumlah inventori koleksi sebenarsecara keseluruhan dengan tepat.e) Penyimpanan Dan Penjagaan KoleksiDasar Pemuliharaan Sumber Perpustakaan oleh Perpustakaan Negara Malaysiamenggariskan penyimpanan dan penjagaan bahan koleksi daripada persekitaranyang berhabuk, bahan makanan dan pencemaran lain. Lawatan Audit keperpustakaan yang dipilih mendapati perkara berikut:i) Lawatan Audit ke Perpustakaan Cawangan Klang pada 12 Oktober 2006mendapati perpustakaan ini telah ditutup sementara selama 4 minggu keranakerja pembaikan dan pengubahsuaian sedang dilaksanakan. Pihak kontraktoryang menjalankan kerja pembaikan dan pengubahsuaian tidak menutup bahanperpustakaan dengan plastik atau kanvas bagi mengelakkan koleksiperpustakaan khususnya buku atau bahan bercetak menjadi kotor, berhabukdan rosak. Selain itu, pihak Audit juga mendapati penghantaran koleksi masihdibuat oleh Bahagian Katalog menyebabkan bahan perpustakaan yang diterimatidak disimpan dengan teratur. Foto 66 hingga Foto 68 menunjukkan koleksi diPerpustakaan Daerah Klang yang tidak dijaga dengan rapi semasa kerjapembaikan dan pengubahsuaian perpustakaan dijalankan.95


Foto 66Koleksi Yang Diterima Daripada Bahagian KatalogTidak Disimpan Dengan TeraturSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh : 12 Oktober 2006Lokasi : Perpustakaan Daerah KlangFoto 67 Foto 68Buku Perpustakaan Tidak Ditutup Dengan Plastik KanvasSemasa Kerja Pembaikan DijalankanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 12 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah Klangii) Lawatan Audit ke Perpustakaan Desa Jenjarom pada 27 November 2006mendapati hampir keseluruhan siling perpustakaan rosak menyebabkanperpustakaan dimasuki air hujan termasuk ruang pameran buku dan ruangbacaan. Melalui temu bual dengan Penyelaras Perpustakaan, pihak Auditdimaklumkan bahawa kerosakan telah berlaku sejak perpustakaan mulaberoperasi pada tahun 2002. Aduan kerosakan telah dibuat melalui Ketua96


Perkhidmatan Zon, bagaimanapun tindakan pembaikan masih belum diambil.Foto 69 dan Foto 70 menunjukkan siling di bahagian bacaan yang rosak.Foto 69 Foto 70Siling Perpustakaan Rosak Akibat Air HujanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 November 2006Lokasi: Perpustakaan Desa Jenjaromf) Pemuliharaan Dan Pelupusan KoleksiPihak Audit mendapati polisi pilih buang bahan perpustakaan hanya bagi bahankoleksi bercetak khususnya buku perpustakaan dan tidak merangkumi bahanpandang dengar. Semakan Audit terhadap rekod Bahagian Katalog, Perbadananmendapati bagi tempoh tahun 2003 hingga 2006 tiada rekod mengenai aktiviti pilihbuang bahan koleksi perpustakaan. Bagaimanapun, Perpustakaan CawanganKajang ada menghantar buku lama dan buku rosak kepada Bahagian Katalogtetapi tiada senarai buku disediakan oleh perpustakaan berkenaan menyebabkantindakan pilih buang masih belum dilaksanakan oleh Bahagian Katalog. Selain itu,hasil lawatan Audit mendapati 11 daripada 25 atau 44% perpustakaan yangdilawati telah mengasingkan buku lama dan buku yang rosak. Pihak Audit jugamendapati Penyelia dan Penyelaras Perpustakaan tidak menyenaraikan buku yangtelah diasingkan untuk proses pilih buang. Foto 71 hingga Foto 73 menunjukkanbuku untuk proses pilih buang yang belum dilaksanakan oleh Bahagian Katalog,Perbadanan.97


Foto 71 Foto 72Buku Lama Dan Buku Rosak Untuk Proses Pilih BuangSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2006 Tarikh: 13 Disember 2006Lokasi: Perpustakaan Desa Kuala kubuLokasi: Perpustakaan Cawangan Tanjung KarangFoto 73Koleksi Perpustakaan Yang Belum Diproses Pilih BuangSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 Oktober 2006Lokasi: Stor Bahagian Katalog, Perbadanan Perpustakaan Awam Selangorg) Kutipan HasilPerbadanan ada membuat kutipan hasil daripada perkhidmatan yang disediakankepada pengguna perpustakaan seperti bayaran denda buku pinjaman lewatdipulangkan dan buku hilang, perkhidmatan multimedia serta perkhidmatanfotostat. Kadar kutipan minimum bagi semua perkhidmatan diluluskan olehLembaga Pengarah. Semakan Audit mendapati, kutipan hasil perkhidmatanmultimedia menurun pada tahun 2006 disebabkan peralatan komputer kerap rosak.Kutipan hasil perkhidmatan fotostat juga menurun pada tahun 2006 tetapiperkhidmatan ini mendapat sambutan yang menggalakkan daripada pengguna98


perpustakaan. Kemudahan ini hanya disediakan di perpustakaan pusat,perpustakaan daerah dan perpustakaan cawangan. Memandangkan perkhidmatanfotostat antara kemudahan yang perlu disediakan maka perkhidmatan sedia adaperlu ditambah, di baik pulih dan diperluaskan di perpustakaan pekan bagimempelbagaikan perkhidmatan perpustakaan untuk meningkatkan bilanganpengguna perpustakaan. Hasil kutipan perkhidmatan perpustakaan bagi tempohtahun 2004 hingga 2005 adalah seperti di Jadual 24.Jadual 24Hasil Kutipan Perkhidmatan Pengguna PerpustakaanBil. Jenis Kutipan Kadar Kutipan1. Kutipan Denda BukuHilang dan lewatdipulangkan daripadatempoh ditetapkan2. PerkhidmatanMultimedia3. PerkhidmatanFotostat4. Keahlian AlatPandang DengarDenda Lewat, 10 sen seharimaksimum RM1 bagi setiapbukuJumlah Kutipan (RM)2004 2005 200614,561 15,783 16,860Denda, buku hilang ataurosak mengikut harga bukuRM2 sejam: Dewasa20,030 26,811 14,754RM1 sejam: Kanak- KanakPercetakan: 30 sen hinggaRM2 sehelai10 sen sesalinan 19,977 24,801 23,131RM30 seorang - - 2,831Jumlah 54,568 67,395 57,576Sumber: Rekod Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorPada pendapat Audit, pengurusan koleksi buku adalah tidak memuaskan keranatidak mengikut prosedur yang ditetapkan.15.2.6 Pengurusan Kemudahan Dan Keselamatan PerpustakaanPengurusan pendaftaran, penyelenggaraan serta pelupusan aset dan inventorikemudahan perpustakaan diurus oleh Bahagian Pentadbiran, Perbadanan. SemakanAudit terhadap pengurusan kemudahan perpustakaan mendapati kelemahan sepertiperkara berikut:a) Daftar Aset Dan InventoriDaftar Aset dan Inventori bagi peralatan dan kelengkapan perpustakaan tidakdiselenggara dengan teratur dan kemas kini. Terdapat perbezaan kuantitiperalatan, kelengkapan dan komputer di perpustakaan dengan rekod BahagianPentadbiran, Perbadanan. Selain itu, terdapat peralatan dan kelengkapanperpustakaan yang masih belum ditandakan sebagai hak milik kerajaan dandicatatkan nombor pendaftaran harta. Secara keseluruhannya, semuaperpustakaan yang dilawati tidak mempamer atau menyimpan senarai aset daninventori milik Perbadanan.99


) Perpindahan Peralatan PerpustakaanPembinaan Perpustakaan Daerah Kuala Selangor pada asalnya adalah projekRMKe-7 dan disambung ke RMKe-8. Kos pembinaan yang diperuntukkanberjumlah RM12 juta kerana ianya adalah perpustakaan multimedia danperpustakaan daerah kedua terbesar di Negeri Selangor. Namun demikian, selepasperpustakaan ini siap dibina pada tahun 2003, Kerajaan Negeri Selangormemutuskan bangunan tersebut diserahkan kepada Majlis Daerah Kuala Selangor.Kerajaan Negeri juga telah mengarahkan Perbadanan Kemajuan Negeri Selangormenyediakan bangunan lain yang sesuai untuk dijadikan Perpustakaan DaerahKuala Selangor. Semakan Audit terhadap rekod Perbadanan mendapatiPerbadanan telah membuat pembayaran kepada Syarikat Intelligent EdgeSolutions Sdn. Bhd. pada bulan Januari hingga Jun 2003 secara berperingkat bagikerja membekal dan memasang kelengkapan perpustakaan serta peralatankomputer berjumlah RM2.40 juta. Bagaimanapun, berikutan keputusan KerajaanNegeri pada 6 Mei 2003, maka kelengkapan dan peralatan komputer tersebut telahdipindahkan ke Perpustakaan Daerah Hulu Langat. Perbadanan telah melantikSyarikat Azman bin Abdul Aziz dengan kos berjumlah RM428,348 bagimenjalankan kerja perpindahan peralatan dan pengubahsuaian serta pemasangansemula di Perpustakaan Daerah Hulu Langat. Semakan Audit mendapati tiada buktisemakan telah dibuat bagi mengesahkan kerja perpindahan dan pemasangansemula peralatan serta kelengkapan perpustakaan telah dilaksanakan dengansempurna mengikut spesifikasi yang ditetapkan. Selain itu, senarai peralatan yangdipindahkan tidak dapat dikesan. Ini juga menyebabkan Bahagian Pentadbiranmasih gagal menyediakan Daftar Harta Modal dan Inventori bagi PerpustakaanDaerah Hulu Langat.c) Pelupusan Kemudahan PerpustakaanSemakan Audit terhadap rekod Perbadanan dan lawatan Audit ke perpustakaandipilih mendapati terdapat peralatan dan kelengkapan perpustakaan yang telahrosak dan usang serta tidak sesuai diguna lagi masih belum dilupuskan olehBahagian Pentadbiran, Perbadanan. Peralatan dan kemudahan perpustakaantersebut disimpan di stor perpustakaan menyebabkan ruang stor menjadi sempitatau diletakkan di kawasan perpustakaan yang terdedah kepada pandangan awam.Foto 74 hingga Foto 80 menunjukkan peralatan perpustakaan, komputer dankenderaan perpustakaan bergerak yang telah rosak dan usang masih belumdiambil tindakan pelupusan.100


Foto 74 Foto 75Peralatan Perpustakaan Yang Tidak Boleh Digunakan DiletakkanDi Kawasan PerpustakaanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2006 Tarikh: 12 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah Kuala KubuLokasi: Perpustakaan Desa Pulau IndahFoto 76 Foto 77Perpustakaan Bergerak Yang Telah Usang Belum DilupuskanSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Raja Tun Uda, Shah Alam101


Foto 78Peralatan Komputer Dan Kelengkapan PerpustakaanYang Tidak Boleh Digunakan Disimpan Di StorSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 13 Disember 2006Lokasi: Perpustakaan Cawangan Tanjung KarangFoto 79 Foto 80Peralatan Komputer Rosak Dan Usang Disimpan Di Stor ITSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Raja Tun Uda, Di Shah Alamd) Pengurusan Keselamatan Koleksi Dan Kemudahan PerpustakaanDasar Pemuliharaan Sumber Perpustakaan oleh Perpustakaan NegaraMalaysia menggariskan keperluan mewujudkan sistem atau prosedurkeselamatan yang menyeluruh terhadap koleksi dan harta perpustakaandaripada ancaman atau risiko dicuri, musnah dan rosak. Semakan Auditterhadap rekod Perbadanan mendapati Perbadanan tidak menyediakan102


prosedur bagi kawalan keselamatan koleksi. Perbadanan hanya mewujudkanprosedur keselamatan terhadap harta benda dan bangunan perpustakaan tetapihanya melibatkan perpustakaan pusat dan perpustakaan daerah. Perbadananmelantik syarikat perkhidmatan keselamatan bagi mengawal keselamatanperpustakaan pusat dan semua perpustakaan daerah. Lawatan Audit keperpustakaan yang dipilih mendapati Perbadanan ada mengambil tindakankeselamatan terhadap koleksi dan kemudahan perpustakaan bagiperpustakaan pekan dan perpustakaan desa seperti menyediakan alatpencegah kebakaran; perpustakaan dalam kawasan berpagar; dilengkapi pintuserta tingkap yang dipasang dengan jeriji besi bagi menghindar risiko dicuri.Selain itu, tingkap telah dipasang langsir bagi mengelak koleksi perpustakaandan peralatan komputer terdedah kepada cahaya matahari dan tempias hujanyang boleh menyebabkan kerosakan kepada bahan koleksi dan kelengkapanperpustakaan. Bagaimanapun, kawalan keselamatan yang disediakan tidakmenyeluruh. Pihak Audit mendapati 14 daripada 25 perpustakaan atau 56%perpustakaan yang dilawati tidak mempunyai ciri keselamatan yangmemuaskan. Foto 81 hingga Foto 84 menunjukkan contoh perpustakaan yangtidak memuaskan dari segi keselamatan.Foto 81 Foto 82Bilik Multimedia Tidak Berlangsir Dan Kawasan Perpustakaan Tidak BerpagarTingkap Tidak Dipasang Jeriji Besi Dan Tidak Dilengkapi Pintu Jeriji BesiSumber: Fail foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Oktober 2006 Tarikh: 27 November 2006Lokasi: Perpustakaan Desa BeranangLokasi: Perpustakaan Desa Jenjarom103


Foto 83 Foto 84Kawasan Perpustakaan Tidak Berpagar Kawasan Perpustakaan Tidak DijagaMenjadi Tempat Tumpuan Penagih DadahSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2006 Tarikh: 14 Disember 2006Lokasi: Perpustakaan Desa Hulu BernamLokasi: Perpustakaan Desa Sungai Masine) Perpustakaan BergerakPerbadanan mempunyai 5 unit perpustakaan bergerak yang memberiperkhidmatan di kawasan luar bandar yang tidak mempunyai perpustakaan desa.Perkhidmatan perpustakaan bergerak tertumpu di 5 daerah iaitu Daerah Klang,Hulu Langat, Banting, Sabak Bernam dan Kuala Kubu. Perbadanan adamenetapkan 146 buah sekolah yang menjadi pusat perhentian perkhidmatanperpustakaan bergerak. Lawatan Audit ke Perpustakaan Daerah Sabak Bernam,Perpustakaan Kuala Kubu dan Perpustakaan Cawangan Kajang mendapati pusatperhentian perkhidmatan perpustakaan bergerak telah menurun kepada 62 buahsekolah berikutan pertambahan perpustakaan desa. Selain itu, hanya perpustakaanbergerak Sabak Bernam ada menyediakan jadual tugas harian bagi perkhidmatanperpustakaan bergerak dan diselia oleh Ketua Perpustakaan Daerah. Seramai 2orang kakitangan ditugaskan bagi mengendali perkhidmatan perpustakaanbergerak iaitu seorang pemandu dan seorang pembantu perpustakaan.Bagaimanapun, bagi perpustakaan bergerak Daerah Hulu Langat dan Kuala Kubuhanya seorang ditugaskan mengendali perkhidmatan perpustakaan bergerak.Pihak Audit juga mendapati tiada jadual tugas harian disediakan dan tiada buktiperpustakaan bergerak telah dipantau secara berkala oleh Ketua PerpustakaanDaerah.f) Keceriaan Dan Keselesaan PerpustakaanKemudahan perpustakaan yang lengkap dan canggih serta kemudahan prasaranayang selesa dan ceria menyumbang kepada peningkatan pengguna perpustakaan.Ia adalah selaras dengan slogan Perbadanan mewujudkan perpustakaan yangceria, canggih dan cekap. Lawatan Audit di 25 perpustakaan yang dipilih mendapati14 atau 56% perpustakaan tidak mempunyai kemudahan prasarana yang selesadan persekitaran yang menceriakan seperti kelengkapan perpustakaan yang rosak104


dan buruk, kawasan perpustakaan yang sempit dan kotor serta tidak mesra untukorang kurang upaya (OKU). Contohnya perpustakaan 2 tingkat sepertiPerpustakaan Daerah Sabak Bernam, Perpustakaan Desa Sungai Choh,Perpustakaan Desa Hulu Bernam dan Perpustakaan Pekan Sekinchan sertaperpustakaan yang beroperasi di tingkat atas bangunan kedai seperti PerpustakaanCawangan Tanjung Karang, Perpustakaan Cawangan Kajang dan PerpustakaanCawangan Rawang tidak menyediakan kemudahan laluan untuk orang kurangupaya menggunakan perpustakaan. Foto 85 hingga Foto 90 menunjukkan contohperpustakaan yang tidak ceria, sempit, terdapat kerosakan dan tidak mesra untukOKU yang mengganggu keselesaan pengguna perpustakaan.Foto 85 Foto 86Perpustakaan Tiada MenyediakanPerpustakaan Yang SempitRak Di Tempat Menyimpan Beg Kerusi Dan Meja Tidak Dapat DisusunSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 3 Oktober 2006 Tarikh: 14 Disember 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah Hulu LangatLokasi: Perpustakaan Desa Sungai MasinFoto 87 Foto 88Permaidani Rosak Di Bahagian Kawasan Hadapan Perpustakaan KelihatanKanak-kanakUzur Dan Tidak CeriaSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 13 Oktober 2006 Tarikh: 3 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah GombakLokasi: Perpustakaan Desa Sungai Merab105


Foto 89 Foto 90Perpustakaan Beroperasi Di Tingkat Siling Perpustakaan Yang RosakAtas Bangunan Kedai Tidak Menyediakan Menyebabkan Perpustakaan KelihatanKemudahan Laluan Untuk OKUKotorSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 13 Oktober 2006 Tarikh: 12 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Cawangan RawangLokasi: Perpustakaan Desa SijangkangPada pendapat Audit, pengurusan kemudahan dan keselamatan perpustakaanpada keseluruhannya adalah tidak memuaskan kerana pelaksanaannya tidakmengikut peraturan yang ditetapkan. Perpustakaan Perbadanan juga masih tidakdilengkapi dengan kemudahan dan prasarana yang selesa selaras dengan sloganPerbadanan ceria, canggih dan cekap.15.2.7 Perkhidmatan MultimediaSelaras dengan era teknologi maklumat, Perbadanan telah menyediakan perkhidmatanmultimedia dan komputer untuk pengguna Perpustakaan Pusat Raja Tun Uda, di ShahAlam, Perpustakaan Daerah Gombak, Perpustakaan Daerah Hulu Langat danPerpustakaan Pekan Semenyih. Selain itu, sebanyak 13 perpustakaan Perbadanantelah dipilih sebagai Pusat Komuniti IT (PKIT), projek multimedia Kerajaan NegeriSelangor dan 31 Perpustakaan Desa pula dipilih di bawah Projek PemberianPerkhidmatan Sejagat oleh Kementerian Tenaga, Air Dan Komunikasi. Manakalasebanyak 37 perpustakaan yang lain masih belum dilengkapi dengan perkhidmatanmultimedia. Perbadanan juga telah menerima sumbangan bas multimedia bergerakiaitu e-Pustaka daripada Perpustakaan Negara Malaysia pada bulan Mei 2001.Semakan Audit terhadap rekod Perbadanan mendapati kelemahan seperti berikut:a) Bahagian/Ruang MultimediaPerkhidmatan multimedia dan internet telah dimulakan di Perpustakaan Raja TunUda pada tahun 2000 manakala pada tahun 2001, perkhidmatan telah diperluaskanke Perpustakaan Daerah Hulu Langat, Perpustakaan Daerah Gombak danPerpustakaan Pekan Semenyih. Pada tahun 2005, Syarikat AQEM DB Sdn. Bhd.telah dilantik bagi mengendalikan perkhidmatan multimedia bagi tempoh 3 Jun2005 hingga 2 Jun 2006 disebabkan Perbadanan menghadapi kekangan guna106


tenaga IT yang berpengalaman. Syarikat ditawarkan sejumlah RM183,000setahun bagi mengendali perkhidmatan multimedia kepada penggunaperpustakaan dan menyenggara komputer, mengemas kini sistem aplikasi danperisian komputer secara berkala di 3 perpustakaan iaitu di Perpustakaan PusatRaja Tun Uda, Perpustakaan Daerah Hulu Langat dan Perpustakaan DaerahGombak. Syarikat juga dikehendaki menempatkan 2 penyelia di Perpustakaan RajaTun Uda dan seorang penyelia di Perpustakaan Daerah Gombak danPerpustakaan Daerah Hulu Langat. Semakan Audit mendapati Perbadanan telahmelanjutkan perkhidmatan syarikat yang sama bagi tempoh 2 tahun iaitu sehinggabulan Jun 2008. Bagaimanapun, tiada surat perjanjian ditandatangani sejaksyarikat dilantik mengendalikan perkhidmatan multimedia.Pihak Audit telah membuat lawatan pada 3 dan 13 Oktober 2006 di perpustakaanberkenaan dan mendapati syarikat telah menempatkan penyelia yang mempunyaikemahiran mengenai pengendalian dan penyenggaraan komputer seperti yangditetapkan. Perpustakaan Raja Tun Uda dan Perpustakaan Daerah Gombakmempunyai bilik khas bagi perkhidmatan multimedia manakala bagi PerpustakaanDaerah Hulu Langat, perkhidmatan multimedia ditempatkan di ruang bacaan danrujukan. Pihak Audit berpendapat adalah lebih sesuai perkhidmatan multimediaditempatkan di bilik khas bagi memudahkan pengawasan penggunaan dankeselamatan peralatan komputer serta meningkatkan keselesaan pengguna. Foto91 dan Foto 92 menunjukkan perkhidmatan multimedia di Perpustakaan DaerahHulu Langat dan Perpustakaan Daerah Gombak.Foto 91 Foto 92Perkhidmatan Multimedia Berkongsi Perkhidmatan Multimedia YangRuang Dengan Bahagian Bacaan Mempunyai Bilik Khas MultimediaSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 3 Oktober 2006 Tarikh: 13 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Daerah Hulu LangatLokasi: Perpustakaan Daerah GombakBagi Perpustakaan Pekan Semenyih, perkhidmatan multimedia tidak menyediakankemudahan internet. Lawatan Audit ke perpustakaan ini pada 13 Oktober 2006107


mendapati perkhidmatan multimedia telah ditutup disebabkan peralatan komputertelah rosak. Melalui temu bual dengan penyelaras perpustakaan dan pegawaiPerbadanan, pihak Audit dimaklumkan bahawa peralatan komputer telah rosaksejak tahun 2003 akibat disambar petir. Pihak Audit mendapati tiada laporankerosakan disediakan oleh Bahagian Teknologi Maklumat, Perbadanan.Bagaimanapun, Perbadanan telah mengambil tindakan dan menyediakan peralatankomputer baru. Perkhidmatan multimedia telah beroperasi semula pada 15Disember 2006 tanpa perkhidmatan internet disediakan.b) Projek Pusat Komuniti ITProjek Pusat Komuniti IT (PKIT) Kerajaan Negeri Selangor diwujudkan bermatlamatuntuk merapatkan jurang digital serta meningkatkan pengetahuan masyarakatsetempat khususnya kepada masyarakat luar bandar. Mulai tahun 2001, sebanyak13 perpustakaan dipilih sebagai projek PKIT, Kerajaan Negeri Selangor. Melaluiprojek ini Perbadanan bersetuju menyediakan kemudahan tenaga kerja bagimenyelia PKIT, mengurus pembayaran bil utiliti dan keselamatan peralatan. SetiapPKIT di perpustakaan dibekalkan 7 unit komputer, 2 unit pencetak, satu alatpengimbas, satu unit rak dan talian internet manakala perkhidmatanpenyenggaraan diurus oleh Pusat Teknologi Maklumat Dan Komunikasi Selangor.Semakan Audit terhadap rekod Perbadanan mendapati pengesahan tidak dibuatbagi mengesahkan peralatan komputer PKIT telah diterima seperti yang ditetapkan.Selain itu, pihak Audit juga mendapati peralatan komputer bagi projek PKIT telahmula rosak sejak tahun 2003. Penyenggaraan ada dibuat oleh syarikat vendor yangdilantik oleh Pusat Teknologi Maklumat Dan Komunikasi Selangor, namunkerosakan masih berlaku. Melalui temu bual dengan pegawai Perbadanan,peralatan komputer PKIT yang rosak tidak sesuai untuk dibaiki dan perlu digantidengan peralatan komputer baru. Pada bulan Mei 2006, Perbadanan telahmemohon untuk mengambil alih pengurusan PKIT di perpustakaan dan peruntukankewangan disalurkan terus kepada Perbadanan bagi memudahkan penyenggaraandan pemantauan dilaksanakan sendiri oleh Perbadanan. Jadual 25 menunjukkankeadaan projek PKIT di 10 perpustakaan semasa lawatan Audit.108


Bil.Jadual 25Keadaan Komputer Projek Pusat Komuniti IT Di PerpustakaanPerpustakaan1. PerpustakaanCawangan Kajang2. Perpustakaan DaerahKlang3. Perpustakaan DesaSijangkang4. Perpustakaan Desa Sg.Choh5. Perpustakaan DesaMeru, Klang6. Perpustakaan DaerahSabak Bernam7. Perpustakaan PekanSekinchan8. Perpustakaan DesaKerling, Hulu Selangor9. Perpustakaan DesaSimpang Lima, Sg.Besar10. Perpustakaan DesaTaman Muhibah, SabakBernamSumber: Rekod Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorBilangan Peralatan YangDiperuntukkanKeadaanKomputer Pencetak Pengimbas7 2 1 Semua rosak.Tiada talian internet.7 2 1 Semua rosak.Tiada talian internet.7 1 1 Semua rosak.1 unit pencetak hilang tidakdapat dikesan.Tiada talian internet.7 2 1 Semua rosak.Tiada talian internet.7 2 1 Semua rosak.Tiada talian internet.7 2 1 2 rosak, 5 boleh digunakan.Tiada talian internet.7 2 1 2 rosak , 5 boleh digunakan.Tiada talian internet.7 2 1 2 rosak , 5 boleh digunakanTiada talian internet.7 2 1 6 digunakan , 1 rosak.Tiada talian internet.7 2 1 6 digunakan , 1 rosak.Tiada talian internet.Foto 93 hingga Foto 96 menunjukkan komputer PKIT yang rosak semasa lawatanAudit ke perpustakaan yang dipilih.Foto 93 Foto 94Kesemua Komputer PKIT RosakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 12 Oktober 2006 Tarikh: 21 Disember 2006Lokasi: Perpustakaan Desa SijangkangLokasi: Perpustakaan Daerah Klang109


Foto 95 Foto 96Komputer PKIT RosakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 September 2006 Tarikh: 4 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Desa MeruLokasi: Perpustakaan Cawangan KajangPada pendapat Audit, projek Pusat Komuniti IT di perpustakaan gagalmencapai matlamatnya kerana kerja penyenggaraan komputer tidak teratur.c) Projek Pemberian Perkhidmatan SejagatDi bawah peruntukan pembangunan RMKe-8, Kementerian Tenaga, Air DanKomunikasi telah melaksanakan Projek Pemberian Perkhidmatan SejagatUniversal Service Provision (USP). Program ini bertujuan untuk membangunkankeupayaan digital komuniti bagi menjadikan projek USP sebagai Pusat IlmuKomuniti bagi melahirkan masyarakat yang bermaklumat melalui teknologimaklumat. Pada tahun 2004 dan 2005, sebanyak 31 perpustakaan desa di NegeriSelangor telah dipilih di bawah program ini. Melalui program ini, setiapperpustakaan desa disediakan kemudahan peralatan komputer seperti 2 unitkomputer peribadi, talian internet, satu unit alat pencetak, satu unit alat pengimbasdan kemudahan komunikasi iaitu talian telefon bagi lokasi yang tidak mempunyaikemudahan telefon serta perkhidmatan penyenggaraan preventive dan remedialuntuk tempoh selama 5 tahun.Lawatan Audit ke 9 perpustakaan yang menerima peralatan komputer di bawahprojek USP mendapati peralatan yang disediakan adalah seperti yang ditetapkan.Peralatan komputer ini diletakkan di bilik multimedia atau berkongsi ruang denganbahagian bacaan atau rujukan. Melalui temu bual dengan pegawai Perbadanan,pihak Audit dimaklumkan bahawa penggunaan komputer dipantau oleh pihakKementerian secara berkala termasuk perkhidmatan penyenggaraan. Pihak Auditberpendapat walaupun projek ini di bawah program Kementerian, aktiviti danpemantauan perlu dijalankan oleh pegawai Perbadanan bagi memastikankemudahan yang disediakan digunakan oleh masyarakat pada tahap optimumagar matlamat kerajaan melahirkan masyarakat luar bandar yang bermaklumat110


melalui IT tercapai. Perbadanan juga perlu merancang menyediakan programmeliputi guna tenaga dan peruntukan kewangan untuk penyenggaraan komputerselepas tamat tempoh 5 tahun yang ditetapkan. Ini bagi mengelakkan perkara yangsama seperti projek PKIT berlaku iaitu pusat perkhidmatan perpustakaan dilengkapidengan peralatan komputer yang telah rosak.Pada pendapat Audit, projek USP di perpustakaan adalah lokasi terbaik bagimencapai hasrat Kerajaan melahirkan rakyat bermaklumat melalui teknologimaklumat.d) Perkhidmatan Perpustakaan Multimedia e-PustakaPada 12 Mei 2001, Perbadanan telah menerima kenderaan perpustakaanmultimedia bergerak e-Pustaka daripada Perpustakaan Negara Malaysia.Perpustakaan bergerak ini yang bermatlamat memberi perkhidmatan perpustakaanmultimedia kepada masyarakat luar bandar dilengkapi dengan peralatan komputerseperti 1 unit komputer meja dan 8 unit komputer bimbit. Bagaimanapun,Perbadanan telah memberhentikan perkhidmatan perpustakaan multimediabergerak pada tahun 2004 dan kini dalam proses diserahkan kembali kepadaPerpustakaan Negara Malaysia. Semakan Audit terhadap rekod BahagianTeknologi Maklumat, Perbadanan mendapati punca perkhidmatan dihentikankerana tiada pemandu dan petugas khusus yang mempunyai kemahiran IT, kospenyenggaraan kenderaan dan peralatan komputer yang tinggi serta peralatankomputer telah rosak dan tidak ekonomik dibaiki lagi. Perpustakaan multimediabergerak juga tidak digunakan secara optimum dan hanya tertumpu di sekitarbandar Shah Alam kerana perkhidmatan yang sama turut diberi oleh BahagianTeknologi Maklumat, Kerajaan Negeri Selangor. Foto 97 dan Foto 98menunjukkan kenderaan dan peralatan perpustakaan multimedia bergerak yangtidak beroperasi lagi.111


Foto 97 Foto 98Perpustakaan Multimedia e-Pustaka Peralatan Komputer PerpustakaanYang Telah Berhenti OperasiMultimedia e-Pustaka Yang RosakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Fail foto Jabatan Audit NegaraLokasi: 17 Oktober 2006 Tarikh: 17 Oktober 2006Lokasi: Perpustakaan Raja Tun Uda, Shah Alam Lokasi: Stor IT Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorPada pendapat Audit, projek e-Pustaka gagal mencapai matlamatnya keranamasalah kewangan dan guna tenaga. Pada keseluruhannya Perbadanan gagalmenyediakan perkhidmatan multimedia di semua perpustakaan selaras denganmatlamat Perbadanan untuk menyediakan perkhidmatan pengaksesan maklumatmelalui internet selaras dengan perkembangan konsep dunia tanpa sempadan.15.2.8 Prestasi KewanganPrestasi Kewangan dalam menguruskan koleksi dan kemudahan perpustakaan bolehdilihat dari penggunaan sumber peruntukan Kerajaan Negeri dan KerajaanPersekutuan seperti berikut:a) Peruntukan Pembangunan RMKe-8Pihak Audit mendapati perbelanjaan sebenar peruntukan pembangunan RMKe-8berjumlah RM10.53 juta atau 60% berbanding dengan peruntukan yang diterimaberjumlah RM17.50 juta. Perbadanan tidak mempunyai kaki tangan dalam bidangteknikal bagi mengurus projek pembinaan. Perbadanan juga menghadapi masalahuntuk mendapatkan tapak perpustakaan di lokasi yang sesuai. Semakan Auditterhadap rekod Perbadanan mendapati peruntukan yang diterima bagi pembinaanperpustakaan daerah dan cawangan telah disalurkan terus kepada Jabatan KerjaRaya Negeri Selangor menyebabkan peruntukan yang diterima telah digunakansepenuhnya bagi tujuan pembinaan sahaja. Peruntukan pembangunan bagipembinaan perpustakaan pekan dan desa disalurkan kepada Perbadanan.Peruntukan pembangunan daripada Kerajaan Persekutuan di bawah RMKe-8berjumlah RM2.18 juta dibelanjakan sepenuhnya bagi pembinaan perpustakaan.112


) Perbelanjaan MengurusSelain itu, Perbadanan juga menerima peruntukan belanja mengurus daripadaKerajaan Negeri Selangor dan Kerajaan Persekutuan bagi menampungperbelanjaan operasi perpustakaan. Butir-butir lanjut mengenai peruntukankewangan yang diterima daripada Kerajaan Negeri dan Kerajaan Persekutuanserta perbelanjaan sebenar adalah seperti di Jadual 26.Jadual 26Prestasi Kewangan Bagi Tempoh 2001 Hingga 2006TahunProgramPeruntukanDiterima(RM Juta)BelanjaSebenar(RM Juta)PerbezaanLebihan/(Kurangan)Peruntukan(RM Juta)2001-2005Pembangunan RMKe-8Kerajaan Negeri 17.50 10.53 6.97Kerajaan Persekutuan 2.18 2.18 0Jumlah 19.68 12.71 6.972001-2006Belanja MengurusKerajaan Negeri 38.25 39.30 (1.05)Kerajaan Persekutuan 13.60 13.60 0Jumlah 51.85 52.90 (1.05)Jumlah Keseluruhan 71.53 65.61 5.92Sumber: Rekod Bahagian Pembangunan Dan Bahagian Kewangan, Perbadanan PerpustakaanAwam SelangorSemakan Audit terhadap rekod Perbadanan mendapati, peruntukan perbelanjaanmengurus yang diterima daripada Kerajaan Negeri dan Kerajaan Persekutuansejak tahun 2003 dan 2005 tidak mencukupi untuk perbelanjaan pembelian bukudan penyenggaraan kemudahan perpustakaan. Lebihan perbelanjaan ditampungdaripada peruntukan latihan kakitangan dan peruntukan lain seperti kutipan dendalewat, perkhidmatan multimedia dan perkhidmatan fotostat. Pada awal tahun 2006,Perbadanan telah menerima peruntukan kewangan berjumlah RM986,000.Bagaimanapun, pada awal Julai 2006 Kerajaan Persekutuan melalui PerpustakaanNegara Malaysia telah memberi peruntukan kewangan tambahan berjumlahRM4.81 juta bagi membantu Perbadanan menyediakan koleksi dan kemudahanperpustakaan yang selesa dan mencukupi. Peruntukan kewangan yang diterimadaripada Kerajaan Persekutuan bagi tempoh tahun 2004 hingga 2006 adalahseperti di Jadual 27.113


Jadual 27Peruntukan Perbelanjaan Mengurus YangDiterima Daripada Kerajaan PersekutuanJenisPerbelanjaanBuku/KoleksiPerpustakaanPeruntukan(RM)Tahun 2004 Tahun 2005 Tahun 2006Sebenar(RM)Peruntukan(RM)Sebenar(RM)Peruntukan(RM)Sebenar(RM)800,000 797,067 800,000 806,033 3,630,000 3,643,584Latihan 160,000 35,013 160,000 17,448 270,000 273,478Elaun Sambilan/BulananPenyenggaraanMultimediaPromosi GalakanMembaca320,000 445,358 480,000 569,753 600,000 605,263160,000 243,510 160,000 206,766 1,300,438 1,278,113160,000 115,103 - - - -Jumlah 1,600,000 1,636,051 1,600,000 1,600,000 5,800,438 5,800,438Sumber: Rekod Bahagian Kewangan, Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorPada pendapat Audit, keperluan kewangan yang terhad memberi kesan kepadakemampuan Perbadanan menyediakan perkhidmatan perpustakaan dengancekap.15.2.9 Keperluan Guna Tenaga Dan Latihana) Guna TenagaSehingga bulan Disember 2006, perjawatan bertaraf tetap masih berdasarkanperjawatan yang diluluskan pada tahun 1988. Perbadanan ada mengemukakanpermohonan pertambahan jawatan kepada Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA)melalui Kerajaan Negeri Selangor pada bulan Mei 1993. Namun demikian,walaupun 10 pertambahan perjawatan diluluskan oleh JPA tetapi waran perjawatanbelum dikeluarkan oleh JPA. Pada awal tahun 2005, Perbadanan telah membuatpermohonan semula pertambahan perjawatan kepada JPA dan sehingga kinimasih belum diluluskan lagi. Keperluan pertambahan perjawatan adalah selarasdengan pertambahan perpustakaan dan aktiviti Perbadanan. Semakan Auditterhadap struktur organisasi Perbadanan mendapati perkara berikut:i) Jawatan Pengarah Perbadanan masih belum diisi sejak 25 September 2006sehingga bulan April 2007. Ketiadaan Pengarah bagi tempoh 7 bulan bolehmenjejaskan pengurusan dan pentadbiran Perbadanan.ii) Perbadanan tidak mempunyai pegawai kategori kewangan dan teknologimaklumat. Bahagian Kewangan dan Bahagian Komputer/Multimedia diketuaioleh Pustakawan Gred S44 yang merupakan Ketua Seksyen Pentadbiran/Kewangan Dan Teknikal. Bagi tugas kewangan, beliau dibantu oleh PembantuTadbir Kanan Gred N22 manakala bagi perkhidmatan multimedia, beliaudibantu oleh Penolong Pegawai Sistem Maklumat Gred F29 bertaraf sambilan.114


iii) Perbadanan juga menghadapi kekangan guna tenaga di Bahagian Pentadbirandan Bahagian Katalog. Pihak Audit mendapati seorang Penolong PegawaiTadbir dipertanggungjawabkan untuk mengurus perolehan aset dan inventorimeliputi pembelian, pendaftaran, penyenggaraan dan pelupusan bagi IbuPejabat, Perbadanan dan semua perpustakaan. Beban tugas yang banyakmerupakan punca daftar aset dan inventori kemudahan perpustakaan tidak diselenggara dengan kemas kini. Manakala pertambahan buku selaras denganpertambahan perpustakaan baru menyebabkan guna tenaga Bahagian Katalogtidak dapat melaksanakan proses pilih buang bahan koleksi perpustakaanmengikut tempoh yang ditetapkan.Selain itu, semakan Audit juga mendapati, perancangan pembinaanperpustakaan sama ada melalui peruntukan pembangunan Kerajaan Negeriatau Kerajaan Persekutuan tidak mengambil kira keperluan guna tenaga. Bagimengatasi keperluan guna tenaga, pengambilan penyelia perpustakaancawangan dan pekan dilantik secara sambilan manakala penyelarasperpustakaan desa dibayar elaun bulanan sejumlah RM500 sebulan. Iniberbeza dengan penyelaras perpustakaan desa bagi Perpustakaan NegaraMalaysia yang merupakan Pembantu Perpustakaan Gred S17 bertaraf kontrak.Guna tenaga yang tidak bertaraf tetap menyebabkan Perbadanan menghadapimasalah pusing ganti penyelaras perpustakaan yang tinggi. Penempatanseorang penyelaras bagi setiap perpustakaan desa turut menyebabkanperpustakaan ditutup semasa penyelaras bercuti atau berkursus. Sehinggabulan Disember 2006, Perbadanan mempunyai seramai 202 orang guna tenagaseperti di Jadual 28 dan Carta 11 iaitu 115 orang berjawatan tetap, 35 orangbertaraf sambilan dan 50 orang dibayar elaun bulanan.115


Jadual 28Kedudukan Perjawatan Pada 31 Disember 2006Bil. Jawatan Gred Tetap SambilanElaunBulanan1. Pengarah* S48 1 - -2. Pustakawan (K. Pustakawan) S44 2 - -3. Pustakawan (K. Bahagian) S41 7 - -4. Pegawai Sistem Maklumat F41 - - -5. Pegawai Tadbir N41 - - -6. Pen. Pegawai Perpustakaan S27 8 7 -7. Penolong Pegawai Tadbir N27 1 - -8. Pen. Pegawai Sistem Maklumat F29 - 2 -10. Pembantu Tadbir Kanan N22 1 - -12. Pembantu Perpustakaan S26 1 - -13. Pembantu Perpustakaan S22 2 - -14. Pembantu Perpustakaan S17 33 9 -15. Pembantu Tadbir (Kes) N17 1 - -16. Pembantu Tadbir (P/O) N17 6 2 -17. Pembantu Tadbir Rendah N11 5 - -18. Pembantu Am Rendah N4 2 - -19. Pembantu Am Rendah N1 29 14 -20. Pemandu R3 4 1 -21. Jaga R1 6 - -22. Pencuci R1 6 - -23. Penyelaras Perpustakaan Desa - - - 52Jumlah 115 35 52Sumber: Perbadanan Perpustakaan Awam Negeri SelangorNota: * - Jawatan Pengarah kosong mulai 25 September 2006116


Carta 11Carta Organisasi Perbadanan Perpustakaan Awam SelangorLEMBAGA PENGARAHPengarah (Pustakawan S48) Kosong sejak25 September 2006SEKSYEN PENTADBIRAN/KEWANGAN DAN TEKNIKALPuan Kamalam Sugumar ( Pustakawan Kanan S44 )SEKSYEN PEMBANGUNAN DAN PERKHIDMATANEncik Mohdi bin Darim ( Timbalan Pengarah S44 )/menjalankan tugas Pengarah mulai 1 Oktober2006PENTADBIRAN/KEWANGANPn Kamalam SugumarBAHAGIAN KATALOG/KLASIFIKASIPn. Nihayah bt.Ebni HajarPustakawan S41BHG.KOMPUTER/MULTIMEDIAPn KamalamSugumarBAHAGIANPEMBANGUNANEn.Mohdi binDarimBAHAGIAN RUJUKANEn. Mohamed Fadzli binMohd. FauziPustakawan S41PERKHIDMATANDAERAH ZON 2En. Mohd. Hashim binHj. BidinPustakawan S41BAHAGIANPEROLEHANKOLEKSIPn.Sabariah bt. SayutiPustakawan S41BHG.KNOWLEDGEMANAGEMENTPn. Suzliana bt.Abdul HamidPustakawan S41BAHAGIANEDARANCik Norhafidah bt.EhawanPustakawan S41PERKHIDMATANDAERAH ZON 1En. Sarwani binAbd JalalPustakawan S41Sumber: Perbadanan Perpustakaan Awam Negeri SelangorPada pendapat Audit, ketidakseimbangan guna tenaga denganperkembangan aktiviti dan pertambahan perpustakaan menyebabkan koleksidan aset perpustakaan gagal dijaga dan dikawal dengan teratur. Perbadananmenanggung risiko berlakunya kehilangan, kecurian dan kos penyenggaraanyang tinggi. Penyelaras Perpustakaan Desa yang dibayar elaun bulanan danpusing ganti yang tinggi menjejaskan kualiti perkhidmatan perpustakaan dankeberkesanan fungsi perpustakaan sebagai pusat sumber maklumat kepadamasyarakat setempat.b) LatihanBagi tempoh tahun 2003 hingga 2006, guna tenaga bertaraf tetap telah diberilatihan seperti yang disasarkan iaitu sekurang-kurangnya 2 hari setahun.Bagaimanapun, semakan Audit terhadap rekod Bahagian Perkhidmatan mendapatilatihan yang diberikan tertumpu kepada kursus berkaitan perkhidmatanperpustakaan, komputer dan kursus umum. Peruntukan perbelanjaan latihan tidakdigunakan secara optimum bagi memberi latihan yang sesuai bagi meningkatkankemahiran dan pengetahuan. Lebihan peruntukan perbelanjaan latihan telahdigunakan bagi menampung perbelanjaan pembelian koleksi serta perbelanjaan117


penyenggaraan kemudahan perpustakaan. Bagi Penyelaras Perpustakaan Desa,secara keseluruhannya latihan yang diberikan hanya mengenai perkhidmatankaunter perpustakaan dan teknologi maklumat.Pada pendapat Audit, pengurusan latihan tidak memuaskan kerana aspekpengurusan kewangan, aset dan inventori tidak diutamakan.Pada keseluruhannya, pelaksanaan pengurusan koleksi dan kemudahanperpustakaan gagal dilaksanakan dengan memuaskan dan tidak mematuhiperaturan yang ditetapkan. Kekurangan guna tenaga yang berkelayakan danperuntukan kewangan yang tidak mencukupi serta lewat diterima menyebabkanPerbadanan tidak dapat membuat pengisian koleksi perpustakaan dengan teratur,menyediakan kemudahan perpustakaan yang selesa dan terkini serta mengadakanaktiviti menarik untuk menggalakkan penduduk di Negeri Selangor yangdianggarkan seramai 4 juta orang menggunakan perpustakaan awam dan desasecara optimum.15.3 PEMANTAUANSistem pemantauan yang berkesan amat penting bagi memastikan pelaksanaanpengurusan dilaksanakan dengan berkesan. Semakan Audit mendapati perkara berikut:15.3.1 Pemantauan Peringkat Lembaga PengarahLembaga Pengarah telah bermesyuarat 4 kali pada tahun 2003 dan 6 kali pada tahun2004, 2005 dan 2006. Semakan Audit terhadap minit mesyuarat mendapati semuapembangunan dan aktiviti perpustakaan meliputi penyediaan koleksi, keperluankewangan dan guna tenaga dibentangkan serta diluluskan semasa mesyuaratLembaga Pengarah.15.3.2 Pemantauan Peringkat Pengurusan PerbadananSemakan Audit menunjukkan Mesyuarat Pengurusan diadakan mengikut jadual.Laporan ada disediakan oleh Ketua Perkhidmatan Zon kepada Ketua Seksyen. Hasillawatan berkala ke perpustakaan ada dibentangkan dalam mesyuarat pengurusan.Bagaimanapun, pemantauan yang dijalankan hanya tertumpu kepada operasi hariandan aktiviti serta kerosakan perpustakaan sahaja. Namun, tindakan susulan tidakdiambil terhadap perkara yang dilaporkan. Selain itu, pihak Audit juga mendapatilawatan berkala yang dijalankan adalah tidak seragam mengikut perpustakaan danzon. Terdapat perpustakaan dilawati 2 bulan sekali atau 6 bulan sekali dan ada yangtidak dilawati langsung. Semakan Audit terhadap buku daftar pelawat perpustakaanmenunjukkan pada tahun 2006, tiada lawatan oleh Penyelia Perpustakaan Daerah atauKetua Perkhidmatan Zon di Perpustakaan Desa Sijangkang dan Perpustakaan DesaPulau Indah manakala Perpustakaan Desa Kerling, lawatan ada dibuat sebanyak 4kali.118


Pada pendapat Audit, pemantauan tidak dilaksanakan dengan memuaskan keranatidak meliputi pengurusan rekod koleksi dan kemudahan kelengkapanperpustakaan.16. RUMUSAN DAN SYORPada keseluruhannya pengurusan koleksi dan kemudahan perpustakaan adalahlemah. Peranan Perbadanan perlu diperkasakan bagi menyediakan keperluanperpustakaan yang lebih tersusun untuk kemudahan semua lapisan masyarakat.Perbadanan sewajarnya menumpukan usaha penambahbaikan perkhidmatanperpustakaan sedia ada, sejajar dengan anugerah MS ISO 9001:2000 yang diperolehi bagimenjadi pusat sumber maklumat yang cemerlang selaras dengan pembangunan modalinsan yang disasarkan dalam RMKe-9. Pihak Audit mengesyorkan pertimbangan diberikankepada perkara berikut:a) Pembahagian atau kadar peratusan peruntukan kewangan yang jelas perlu ditetapkandan dipatuhi semasa perancangan dan pelaksanaan pembangunan perpustakaanmeliputi kos pembinaan, penyediaan koleksi dan kemudahan peralatan;b) Mengkaji semula kemudahan perpustakaan yang disediakan bagi memastikan iamenepati piawaian yang ditetapkan dan mewujudkan prosedur keselamatan yangmenyeluruh meliputi koleksi dan kemudahan perpustakaan bagi semua perpustakaan;c) Latihan kepada guna tenaga Perbadanan dibuat secara menyeluruh dan berterusanmeliputi pengurusan kewangan, aset dan inventori serta mengikut keperluan tugas bagimeningkatkan kemahiran dan pengetahuan dengan perkembangan semasa;d) Kerajaan Negeri perlu menambahbaik projek PKIT di perpustakaan denganmenyediakan peruntukan kewangan yang mencukupi dan melatih kakitangan yangmenyelia peralatan yang dibekalkan secara teratur;e) Kerajaan Negeri dan Jabatan Perkhidmatan Awam sewajarnya mengkaji segerakeperluan guna tenaga Perbadanan agar selaras dengan perkembangan aktiviti danpertambahan perpustakaan; danf) Kerajaan Negeri, Agensi Kerajaan, syarikat swasta, penerbit buku dan individu tertentusewajarnya turut bekerjasama menyumbang bahan bacaan yang bermutu danbermanfaat bagi membantu Perbadanan menyediakan perkhidmatan perpustakaanyang cemerlang.119


MAJLIS DAERAH SABAK BERNAMPROJEK PEMBINAAN DAN PENGURUSAN INFRASTRUKTUR PELANCONGAN DANMARINE PARK17. LATAR BELAKANG17.1 Majlis Daerah Sabak Bernam (Majlis) ditubuhkan pada tahun 1997. Majlis adalahsebuah Pihak Berkuasa Tempatan yang diwujudkan di bawah Akta Kerajaan Tempatan1976 (Akta 171) untuk menyediakan perkhidmatan sosial dan kemasyarakatan kepadapenduduk di bawah pentadbirannya yang dianggarkan seramai 55,000 orang. PentadbiranMajlis meliputi kawasan seluas 17.32 kilometer persegi.17.2 Kerajaan Negeri Selangor melalui Majlis telah membina Infrastruktur PelanconganDan Marine Park di muara Sungai Haji Dorani, Mukim Panchang Bedena, Daerah SabakBernam. Tujuan pembinaan projek ini adalah untuk menarik pelancong dari dalam dan luardaerah sebagai satu kaedah untuk menjana ekonomi Daerah Sabak Bernam. Projekbernilai RM29.98 juta ini telah ditawarkan kepada Syarikat Pembinaan Ikhasas Merak Sdn.Bhd. secara rundingan terus. Pembinaan projek ini dimulakan pada tahun 2003 dan siappada akhir tahun 2004.17.3 Infrastruktur pelancongan ini kemudiannya dikenali sebagai D’Muara Dorani MarinePark dan beroperasi di bawah pengurusan sebuah syarikat swasta iaitu Bayu DoraniServices Sdn. Bhd.. Syarikat tersebut menyewa infrastruktur pelancongan ini dengan kadarsewa RM6,550 sebulan dari Majlis mulai Februari 2005 untuk tempoh 30 tahun.18. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menentukan sama ada pembinaan dan pengurusanInfrastruktur Pelancongan Dan Marine Park di Sabak Bernam telah dilaksanakan dengancekap dan berkesan serta mencapai matlamatnya.19. SKOP DAN KAEDAH PENGAUDITANPemilihan projek ini adalah berdasarkan kepada anggaran kos projek asal berjumlahRM10 juta yang telah meningkat menjadi RM29.98 juta. Pengauditan projek ini meliputiaspek perancangan, pelaksanaan dan pemantauan terhadap pembinaan dan pengurusanInfrastruktur Pelancongan Dan Marine Park di Sabak Bernam bagi tempoh tahun 2001hingga 2006. Pemeriksaan Audit dilakukan dengan menyemak rekod dan dokumen yangberkaitan di Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri dan Majlis. Analisis juga dibuat terhadapstatus kemajuan kerja bagi Februari 2003 hingga Disember 2004. Temu bual danperbincangan dengan pegawai dan kakitangan Majlis juga diadakan untuk mendapatkanmaklumat serta penjelasan. Selain itu, lawatan Audit ke tapak projek telah dilakukan pada120


14 September 2006, manakala lawatan ulangan bersama Yang Di Pertua Majlis pada 27September 2006.20. PENEMUAN AUDIT20.1 PERANCANGANPerancangan yang rapi dan teratur adalah penting bagi memastikan projek yang akandilaksanakan berjalan lancar. Perkara yang diberi perhatian di peringkat perancanganadalah seperti berikut:20.1.1 Dasar Kerajaan NegeriIndustri pelanconganmenyumbang kepada pendapatan negara dan berpotensisebagai pemangkin pembangunan sosio-ekonomi setempat. Selaras dengan itu,Kerajaan Negeri Selangor menyediakan peruntukan setiap tahun untuk pembangunanpelanconganmelalui Peruntukan Pembangunan Menteri Besar dan SetiausahaKerajaan Negeri. Daerah Sabak Bernam mempunyai kawasan pesisiran pantai yangberpotensi untuk dibangunkan sebagai kawasan pelancongan. Program pembangunanindustri pelancongan menjadi agenda penting dalam Mesyuarat Dewan UndanganNegeri Sungai Panjang, sebagai satu kaedah untuk menjana pembangunan ekonomidaerah tersebut. Kerajaan Negeri memilih tanah bersebelahan Lot 11180 dan Lot11155 di Muara Sungai Haji Dorani sebagai tapak projek seperti di Rajah 3.Rajah 3Kedudukan Tapak ProjekSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernam121


Dari aspek perolehan kerja, dasar penting kerajaan akan meliputi keutamaan sepertiberikut:a) Kontraktor bumiputera;b) Kontraktor tempatan;c) Barangan dan perkhidmatan keluaran tempatan; dand) Dasar pemindahan teknologi.20.1.2 Undang-undang Dan PeraturanProjek pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park di Kampung Sungai HajiDorani adalah tertakluk kepada beberapa perundangan sedia ada antaranya AktaKerajaan Tempatan 1976 (Akta 171), Akta Jalan, Parit Dan Bangunan 1974 (Akta 133),Undang-undang Kecil Bangunan Seragam 1984 dan Akta Perancang Bandar DanDesa 1974 (Akta 172). Undang-undang ini digubal untuk mewujudkan pembangunanyang teratur, terkawal dan sistematik. Secara terperinci Akta dan Undang-undangtersebut adalah seperti berikut:a) Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171)Akta ini adalah perundangan mengenai penubuhan, kuasa dan fungsi PihakBerkuasa Tempatan.b) Akta Jalan, Parit Dan Bangunan 1974 (Akta 133) Dan Undang-undang KecilBangunan Seragam 1984Akta dan undang-undang kecil ini menggariskan perkara berkaitan jalan, parit danperaturan bagi binaan struktur.c) Akta Perancang Bandar Dan Desa 1974 (Akta 172)Akta ini merupakan asas kepada pentadbiran pengawalan pembangunan tanah.Tatacara dan kebenaran merancang pembangunan di atas tanah Kerajaan Negeriadalah ditentukan berdasarkan akta ini.Selain itu, Majlis mengguna pakai Arahan Perbendaharaan, Pekeliling dan SuratPekeliling Perbendaharaan berkaitan prosedur bekalan, perkhidmatan dan kerja.20.1.3 Kajian KemungkinanKajian kemungkinan adalah proses penting bagi memastikan projek InfrastrukturPelancongan Dan Marine Park dapat dilaksanakan dengan lancar dan mencapaimatlamatnya. Kajian menyeluruh untuk projek ini boleh dibahagikan kepada dua aspekberikut:a) Aspek PembinaanKajian kemungkinan perlu dijalankan berdasarkan pemilikan tanah tapak projek,kos pembinaan, kesesuaian lokasi dan impak projek terhadap alam sekitar.122


Jabatan teknikal sepatutnya diberi peranan dan tanggungjawab untukmengendalikan kajian ini.b) Aspek PengurusanMatlamat Kerajaan Negeri dan Majlis membangunkan industri pelancongan diSabak Bernam memerlukan idea dan konsep yang boleh menarik perhatianpelancong dari dalam dan luar negeri. Kajian kemungkinan dari aspek pengurusanadalah berdasarkan konsep operasi yang sesuai, kaedah operasi, pemasaran danhasil yang diperolehi oleh Majlis daripada operasi infrastruktur pelancongan ini ataupulangan daripada penyewaan sekiranya infrastruktur pelancongan ini disewakankepada operator swasta.20.1.4 Sasaran ProjekPembinaan Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park akan dimulakan padaFebruari 2003 dan dijangka siap pada bulan November 2004. Projek ini akan menjadisatu kemudahan rekreasi, penginapan dan tarikan pelancong di Daerah SabakBernam. Infrastruktur ini akan beroperasi secara komersial di bawah pengurusanMajlis.20.1.5 Perolehan KerjaPemilihan kontraktor bagi projek tersebut dibuat secara rundingan terus. Projek secararundingan terus adalah dikecualikan daripada kehendak Arahan Perbendaharaan 172dan 181. Perolehan secara ini perlu mendapat kelulusan khas daripada PegawaiKewangan Negeri dan kriteria utama yang dipertimbangkan adalah projek yang perludibuat dengan segera demi kepentingan awam.20.1.6 Jadual Pelaksanaan Dan Komponen Projeka) Jadual PelaksanaanMengikut perancangan, pembinaan Projek Infrastruktur Pelancongan Dan MarinePark ini akan mengambil masa selama 21 bulan. Projek ini akan bermula padaFebruari 2003 dan dijangka siap pada 17 November 2004. Projek pembinaan yangdirancang akan dilaksanakan mengikut fasa seperti di Jadual 29.123


ProjekFasa 1Jadual 29Pembinaan Mengikut FasaKomponen ProjekMembina pusat jeti nelayan dan mengorek tanah.Memindahkan nelayan dari jeti lama ke jeti baru.Fasa 2Pembinaan restoran makanan laut.Pasar tani dan infrastruktur berkaitan tanpa mengganggu aktiviti restoranmakanan laut sedia ada.Restoran makanan laut sedia ada akan dirobohkan setelah siappembinaan restoran baru.Fasa 3Pembinaan 12 unit kedai untuk menempatkan peniaga-peniaga kedaisedia ada sebelum kedai tersebut dirobohkan.Fasa 4 Pembinaan bagi chalet terapung, rumah kelab chalet, rumah kelab bot,tandas, taman permainan, jalan dan landskap.Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernamb) Komponen ProjekProjek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park ini dibangunkan di kawasanseluas 10.3 ekar di pantai Kampung Sungai Haji Dorani. Keluasan ini meliputi 6.26ekar di daratan dan 4.07 ekar kawasan pantai berair. Jadual 30 adalah jenis kerjadan kos kontrak bagi komponen kerja pembinaan projek ini.Bil.Jadual 30Jenis Kerja Dan Kos KontrakJenis KerjaKos(RM Juta)1. Kerja Cerucuk 3,500,0002. Bangunan 3,332,9193. Kerja Mekanikal Dan Elektrik 1,175,0004. Kerja Luaran 17,193,0005. Signage 50,0006. Belanja Pelbagai 125,0007. Belanja Permulaan (preliminaries) 1,651,0008. Yuran Profesional Dan Cukai 2,957,955Jumlah 29,984,874Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernamc) Pembinaan InfrastrukturProjek pembinaan Infrastruktur Pelancongan ini melibatkan pembinaan 8 strukturbangunan utama seperti di Rajah 4.124


Rajah 4Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkGCAFEDHBSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamNota: A - Jeti NelayanB - Restoran Makanan LautC - Unit KedaiD - Rumah Kelab Bot dan Jeti BotE - Rumah Kelab ChaletF - Unit Chalet TerapungG - Bangunan TandasH - Gazeboi) Jeti NelayanJeti nelayan akan dibina untuk kemudahan nelayan Kampung Sg. Haji Dorani.Kemudahan jeti ini meliputi 4 unit jeti, pelantar dan sebuah dermaga untukkemudahan pejabat LKIM dan nelayan mengumpul hasil tangkapan.Berdasarkan lukisan kontrak, setiap jeti akan dibina dengan ukuran 24.3 meterpanjang dan 3 meter lebar. Antara spesifikasi bagi cadangan pembinaandermaga ini adalah struktur dengan reinforced concrete beam and column,bumbung jenis clay roof tile dan gloss paint untuk siapan akhir struktur. Hargayang dikontrakkan bagi struktur jeti dan dermaga adalah RM780,000 danRM86,800.ii) Restoran Makanan LautSesuai dengan lokasi infrastruktur ini di tepi pantai, sebuah restoran makananlaut akan dibina. Keluasan restoran ini adalah 526.91 meter persegi dengandilengkapi dapur, stor utiliti, ruang makan berbumbung dan pelantar terbukauntuk pengunjung bersantai dan menikmati hidangan. Antara spesifikasidicadangkan bagi pembinaan restoran makanan laut ini adalah pembinaanstruktur dengan menggunakan reinforced concrete beam and column, bumbungdari jenis clay roof tile, siapan lantai dengan menggunakan tile dan timber125


pattern textured concrete, siapan dinding dengan menggunakan brickwall andpaint dan lain-lain keperluan asas sebuah restoran seperti kaunter terimaan,kaunter hidangan, kabinet dapur, kerusi, meja, dapur dan hood. Harga yangdikontrakkan bagi membina struktur restoran makanan laut ini tanpa mengambilkira kos pendawaian elektrik dan kerja cerucuk berjumlah RM750,000.iii) Unit KedaiTermasuk dalam pembangunan projek infrastruktur pelancongan ini ialahpembinaan 12 unit kedai. Luas binaan bagi satu unit kedai ini adalah 69.32meter persegi atau 831.84 meter persegi bagi keseluruhan binaan. Ruangkomersial ini selain dari memberi peluang kepada peniaga setempat untukberniaga, ia juga merupakan ruang niaga gantian kepada pemilik kedai yangdirobohkan untuk memberi laluan kepada pembangunan projek ini. Spesifikasibinaan yang dicadangkan bagi 12 unit kedai ini antaranya adalah binaanstruktur daripada reinforced concrete beam and column, bumbung dari jenisclay roof tile, siapan lantai dengan menggunakan tile untuk ruang dalam dantimber pattern texture concrete untuk kaki lima bangunan. Harga yangdikontrakkan bagi membina unit kedai ini tanpa mengambil kira kos kerjacerucuk dan pendawaian elektrik adalah RM823,780.iv) Rumah Kelab Bot Dan Jeti BotSebuah rumah kelab bot dengan menara tinjau adalah salah satu komponenstruktur yang dibina dalam projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Parkini. Bangunan ini adalah untuk kemudahan rekreasi pengunjung selainmenyediakan ruang untuk majlis keraian dan ruang pejabat untuk pengurusan.Keluasan binaan bagi rumah kelab bot adalah 280 meter persegi manakalaspesifikasi binaan pula adalah struktur dibina menggunakan reinforcedconcrete beam and column, bumbung dari jenis clay roof tile, siapan lantaimenggunakan timber pattern textured concrete kecuali lantai ruang pejabatmenggunakan tile, siapan dinding dengan cat emulsi dan cat kilat untuk siapankayu. Pembinaan rumah kelab bot ini dikontrakkan dengan harga RM325,500tanpa mengambil kira kos pendawaian elektrik dan kerja cerucuk.Rumah kelab bot akan dilengkapi dengan kemudahan jeti bot. Berdasarkanlukisan kontrak, sebuah pelantar dengan 9 jejari jeti akan dibina untukkemudahan pemilik bot rekreasi. Setiap jejari jeti berukuran 5 meter panjangdan 1 meter lebar dengan jarak 4 meter antara satu jejari. Selain itu, sebuahtanjakan dibina bersebelahan jeti bot untuk menurun atau menaikkan bot kedaratan.126


v) Rumah Kelab ChaletRumah Kelab Chalet yang dicadangkan mempunyai keluasan binaan 317.06meter persegi. Struktur ini adalah untuk kegunaan pihak pengurusan sebagaipejabat, bilik mesyuarat, kaunter pendaftaran masuk penginapan dan terdapatjuga ruang untuk mengadakan majlis keraian. Kos pembinaan rumah kelabchalet ini adalah RM321,300 tanpa mengambil kira kos pendawaian elektrik dankerja cerucuk. Antara spesifikasi binaan adalah pembinaan strukturmenggunakan reinforced concrete beam and column, bumbung menggunakanjenis clay roof tile, siapan dinding jenis brickwall, siling jenis terbuka dan siapanlantai jenis tile kecuali ruang istirehat menggunakan timber pattern texturedconcrete.vi) Unit Chalet TerapungPembinaan 13 unit chalet terapung adalah merupakan tarikan utama projek ini.Struktur binaan bagi chalet tersebut meliputi 2 walkway dengan setiap satumempunyai 7 dan 6 unit chalet terapung. Panjang setiap walkway adalah 50.8meter dan 56 meter. Kos bagi pembinaan chalet dikontrakkan pada nilaiRM787,800 tanpa mengambil kira kos pendawaian elektrik dan kerja cerucuk.Spesifikasi binaan struktur adalah menggunakan reinforced concrete beam andcolumn, bumbung dari jenis clay roof tile, siapan lantai dengan timber patterntextured concrete dan tile, siapan dinding luar dan dalam menggunakancemboard kecuali bilik air dari jenis tile dan menggunakan cat emulsi kemasanakhir manakala cat kilat untuk struktur kayu.vii) Bangunan TandasDirancang pembinaan 2 blok bangunan tandas yang menyediakan 26 unittandas untuk lelaki dan perempuan. Kos pembinaan adalah RM157,739.viii) Gazebo3 buah gazebo akan dibina bertentangan dengan jeti bot dan 3 lagi di dataranlagun. Kos pembinaan adalah RM80,000.20.1.7 Dokumen KontrakDokumen Kontrak yang lengkap hendaklah ditandatangani dalam tempoh 4 bulandaripada tarikh surat setuju terima dikeluarkan sebagaimana kehendak Surat PekelilingPerbendaharaan Bilangan 2 Tahun 1995.a) Kandungan Dokumen KontrakDokumen ini perlu mengandungi article of agreement, contractual agreement andcondition, spesifikasi standard untuk kerja bangunan (standard specification forbuilding works), spesifikasi untuk perkhidmatan elektrik (specification for electricalservices), lukisan kontrak dan analisis nilai kontrak (contract sum analysis).127


Selain itu, dokumen ini perlu dijilid bersama borang tender dan surat setuju terima.Maklumat berkaitan projek adalah seperti berikut:• Anggaran Asal Kos Projek : RM10 juta• Nilai Kontrak : RM29.98 juta• Kos Projek Sebenar : RM29.98 juta• Nama Kontraktor : Pembinaan Ikhasas Merak Sdn. Bhd.• Lokasi Tapak : Persisiran Pantai Mukim PanchangBedena, Daerah Sabak Bernam• Keluasan Tapak : 10.33 ekar• Tarikh Milik Tapak : 18 Februari 2003• Tarikh Patut Siap : 17 November 2004• Ganti Rugi Tertentu : RM5,937 sehari• Bon Pelaksanaan : RM1,499,244• Pegawai Penguasa : Yang Di Pertua Majlis Daerah Sabak Bernam• Wakil Pegawai Penguasa : Pembantu Teknik Majlis Daerah Sabak Bernamb) Perubahan KerjaMenurut perenggan 202.1 Arahan Perbendaharaan, sesuatu perubahan daripadakontrak kerja bermaksud sebarang penyimpangan daripada perjanjian kontrakberkaitan dengan pelan, spesifikasi dan senarai kuantiti sama ada dipinda,ditambah atau dikurangkan. Setiap perubahan tidak menukar sebahagian besarskop kerja asal. Bagi kerja gantian, perubahan adalah di dalam skop kontrak asaldan kerja yang ditentukan dalam kontrak asal hendaklah dapat dikenal pasti dalamkerja-kerja gantian.Semua perubahan kerja hendaklah mendapat kelulusan Lembaga PerolehanNegeri. Bagaimanapun, menurut Arahan Perbendaharaan 202.2 Jadual VI,perubahan kerja yang melibatkan pengurangan harga kontrak boleh diluluskan olehPegawai Penguasa (Pengarah Projek) yang dinamakan dalam kontrak. Yang DiPertua Majlis Daerah Sabak Bernam selaku Pengarah Projek boleh mengarahkankontraktor melakukan perubahan kerja jika difikirkan perlu berbuat demikian.Ketetapan ini juga dinyatakan di perenggan 27 Dokumen Kontrak.c) Tempoh Tanggungan KecacatanTempoh tanggungan kecacatan adalah tempoh yang diperuntukkan bagimemastikan segala kerosakan atau kecacatan pada bangunan dan lain-lain kerja dibaik pulih dan kos ditanggung oleh kontraktor. Kecacatan atau kerosakan tersebutboleh dikenal pasti melalui lawatan oleh pihak Majlis/Kerajaan Negeri, pemantauandari semasa ke semasa dalam tempoh tanggungan dan daripada aduan pengguna.Sekiranya sesuatu kecacatan dikenal pasti, pihak Majlis akan mengeluarkanarahan bertulis kepada kontraktor untuk membaik pulih kecacatan dalam tempoh128


yang munasabah. Kontraktor yang melaksanakan projek perlu mengambil tindakanpembaikan. Sekiranya kontraktor gagal, pihak Majlis akan melaksanakanpembaikan tersebut dan kos ditanggung oleh pihak kontraktor atau dari bonpelaksanaan.20.1.8 Keperluan KewanganPeruntukan yang perlu disediakan untuk pembinaan ini berjumlah RM29.98 juta. Selainitu, peruntukan perlu disediakan bagi membeli perabot dan peralatan yang sesuaiuntuk kegunaan sebuah pusat rekreasi. Pada tahun 2002, Kerajaan Negeri Selangormenganggarkan pembangunan fizikal projek ini berjumlah RM10 juta.20.1.9 Keperluan Guna Tenaga Dan Latihana) Guna TenagaYang Di Pertua Majlis telah dilantik sebagai Pegawai Penguasa bagi pembinaanprojek ini. Jabatan Kejuruteraan Majlis bertanggungjawab mengawas danmemantau kerja pembinaan yang akan dijalankan oleh perunding projek.Perjawatan yang diluluskan untuk jabatan ini pada tahun 2003 dan 2004 adalahseramai 17 orang yang terdiri daripada seorang pegawai kumpulan pengurusandan profesional dan 16 orang pegawai kumpulan sokongan seperti ditunjukkan diJadual 31.Jadual 31Guna Tenaga Yang DiluluskanBil.Kumpulan PerkhidmatanTahun/Bilangan2003 20041. Jurutera (J41) 1 12. Pembantu Teknik (J29) 2 23. Juruteknik Kanan (J22) 1 14. Juruteknik/Pelukis Pelan (J17) 4 45. Pembantu Tadbir (N17) 3 26. Penyelia Bangunan Rendah (N11) 1 17. Pembantu Am Rendah (N1)/Pekerja Rendah AM (R1) 4 58. Tukang K2 (R6) 1 1Jumlah 17 17Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernamb) LatihanLatihan dan kursus yang berkaitan perlu diberikan kepada pegawai dan kakitangandi Jabatan Kejuruteraan bagi meningkatkan pengetahuan dan kemahiran mereka.Selain itu, kursus motivasi dan kerohanian juga perlu diberikan supaya dapatmeningkatkan keyakinan dan integriti pegawai.129


20.1.10 Pengurusan Operasi D’Muara Dorani Marine ParkProjek pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park akan diserahkan kepadaMajlis bagi menjalankan operasi pengurusannya. Majlis diberi kuasa menentukankaedah operasi yang difikirkan sesuai. Bagaimanapun, keputusan yang akan diambiloleh Majlis perlu merujuk kepada pihak EXCO MTES sebelum dilaksanakan.Perancangan yang dibuat oleh Majlis adalah seperti berikut:a) Pelan Awal Perancangan PengurusanMenteri Besar Selangor melalui Pejabat Menteri Besar Selangor telahmengarahkan Majlis untuk mengurus pusat pelancongan tersebut bagi tempoh 2atau 3 tahun sebagai percubaan. Tindakan Majlis terhadap arahan Kerajaan Negeriini adalah dengan menubuhkan Jawatankuasa Khas untuk membincangkan halberkaitan pengurusan infrastruktur pelancongan tersebut. Jawatankuasa Khastersebut telah bermesyuarat pada Januari 2005 dan 3 usul berikut telah dibentang dan dibincangkan:i) Majlis merancang untuk menjalankan operasi sendiri bagi tempoh seperti yangdiarahkan oleh Kerajaan Negeri. Bagaimanapun, pihak Majlis kekurangan danauntuk membeli kelengkapan perabot dan bayaran emolumen kakitangan;ii) Majlis menubuhkan anak syarikat bagi menguruskan pembelian kelengkapandan operasi infrastruktur ini; daniii) Majlis melaksanakan usaha sama dengan pemohon yang berkaliber untukmenguruskan infrastruktur tersebut dan berkongsi keuntungan. Pelanpembahagian keuntungan dari usaha sama yang dirancang adalah seperti diJadual 32.Jadual 32Pelan Pembahagian KeuntunganJenis OperasiPembahagian KeuntunganMajlis(%)Operator(%)Chalet 50 50Restoran 20 80Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamKeuntungan dari operasi 12 unit gerai dan lain-lain kemudahan infrastrukturyang berpotensi membawa hasil tidak dibincangkan oleh jawatankuasatersebut.b) Pemilihan OperatorBerdasarkan perancangan yang dibuat oleh Jawatankuasa Khas, Majlismenyediakan beberapa kriteria yang perlu diambil kira bagi memilih syarikat swastasekiranya konsep usaha sama menjadi pilihan bagi pengurusan D’Muara Dorani130


Marine Park. Kriteria yang dipertimbangkan adalah pengalaman pemohon dalammenguruskan resort/hotel, konsep dan idea yang dikemukakan untuk memajukaninfrastruktur pelancongan tersebut, modal operasi dan kelebihan lain sepertisyarikat milik tempatan. Prosedur lantikan yang akan dibuat adalah seperti di Carta12.Carta 12Pelantikan Operator PengurusanPenyerahan Infrastruktur KepadaMajlis Oleh Kerajaan NegeriPemasaranPenubuhan Panel Temu Duga diKalangan Ahli MajlisTemu Duga,Pemilihan/KeputusanPembentangan Keputusan PanelTemu Duga Dalam MesyuaratPenilaian Dan KewanganKeputusanUPEN*/ MTES**Endos Dalam Mesyuarat PenuhMajlisMakluman Keputusan MesyuaratKepada UPEN dan MTES* Unit Perancang Ekonomi Negeri** Majlis Tindakan Ekonomi SelangorSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernamc) Perjanjian SewaDokumen perjanjian bagi menjaga kepentingan Majlis perlu dimeterai antara Majlisdengan syarikat yang akan menguruskan Infrastruktur Pelancongan Dan MarinePark ini. Antara kandungan perjanjian yang perlu dinyatakan dengan jelas adalahkadar sewa, tempoh sewaan, kaedah pembayaran, penyenggaraan infrastrukturdan obligasi setiap pihak. Dokumen perjanjian yang lengkap perlu ditandatanganioleh kedua-dua pihak dan di setem.131


20.1.11 Kaedah PemantauanProjek pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park ini adalah projekKerajaan Negeri Selangor dan Majlis adalah sebagai agensi pelaksana. Oleh yangdemikian, pemantauan daripada kedua-dua pihak adalah perlu. Kaedah pemantauanboleh dibahagikan kepada dua peringkat iaitu peringkat pembinaan projek danperingkat pengurusan operasi.a) Peringkat PembinaanMekanisme yang akan digunakan oleh Kerajaan Negeri dan Majlis untuk memantaukeseluruhan pelaksanaan projek ini secara amnya adalah melalui MesyuaratPembangunan DUN Sungai Panjang, Mesyuarat Penuh Majlis dan MesyuaratJawatankuasa Kewangan Dan Taksiran. Pemantauan lain yang perlu dibuat ketikapelaksanaan pembinaan projek adalah melalui Mesyuarat Am Tapak, MesyuaratTapak, lawatan tapak dan Buku Harian Tapak.b) Peringkat OperasiKaedah pemantauan khusus terhadap pengurusan operasi Majlis adalah denganmewujudkan Jawatankuasa Pengurusan, Jawatankuasa Sewaan danJawatankuasa Khas untuk proses lantikan operator.Pada pandangan Audit, perancangan projek pembinaan dan pengurusanInfrastruktur Pelancongan Dan Marine Park adalah tidak memuaskan terutama dariaspek peruntukan, kaedah perolehan dan keputusan menyerahkan pengawasanprojek ini kepada Majlis.20.2 PELAKSANAANBagi memastikan kejayaan projek, perancangan yang dibuat hendaklah disusuli denganpelaksanaan yang berkesan dan menepati perancangan yang dibuat. Di peringkat inipihak Audit mendapati perkara berikut:20.2.1 Dasar Kerajaan NegeriDasar Kerajaan Negeri Selangor untuk membangunkan industri pelanconganantaranya telah melaksanakan pembinaan beberapa infrastruktur pelancongan dipantai Kampung Sungai Haji Dorani. Kos pembinaan infrastruktur berjumlah RM29.98juta telah dibiayai oleh Kerajaan Negeri, manakala Majlis dilantik sebagai agensipelaksana bagi projek tersebut. Dari aspek perolehan kerja, dasar penting Kerajaaniaitu memberi keutamaan kepada kontraktor bumiputera, kontraktor tempatan danpenggunaan barangan serta perkhidmatan tempatan telah dipatuhi.Pada pendapat Audit, pembinaan projek ini sebagai satu usaha menyokongDasar Kerajaan Negeri untuk membangun dan merancakkan lagi industri132


pelancongan di samping membantu penyertaan kontraktor bumiputera dalamindustri pembinaan.20.2.2 Undang-undang Dan PeraturanPembinaan projek ini selaras dengan fungsi Majlis iaitu menyediakan infrastrukturuntuk kemudahan rakyat di samping menggalakkan industri pelancongan di DaerahSabak Bernam. Bagaimanapun, Majlis tidak mendapat kebenaran merancang dariJabatan Perancang Bandar Dan Desa. Seksyen 18 hingga Seksyen 20 AktaPerancangan Bandar Dan Desa 1976 (Akta 172) menjelaskan prosedur yangmenghendaki pemohon mengemukakan permohonan kepada Pihak BerkuasaPerancangan Tempatan untuk mendapatkan kelulusan sebelum memulakan sebarangpembangunan di atas tapak tanah mereka. Perihal kerja pemaju di atas tanahbersebelahan Lot 11180 dan Lot 11155 D’Muara Sungai Haji Dorani adalah tertaklukkepada kebenaran daripada Pihak Berkuasa Perancangan Tempatan. Semakan Auditmendapati Kerajaan Negeri mahupun Majlis selaku agensi pelaksana tidakmengemukakan permohonan untuk kebenaran merancang daripada JabatanPerancangan Bandar Dan Desa. Pihak Audit juga mendapati pembinaan projek inidilaksanakan tanpa pemilikan tanah yang sah. Merujuk Surat JPBD.Sel./05/83/00001-T(2) bertarikh 7 Oktober 2003, Jabatan Perancangan Bandar Dan Desa tidakmenyokong permohonan pemberimilikan tanah Kerajaan di kawasan Sungai HajiDorani untuk pembangunan bercampur.Pada pendapat Audit, pematuhan terhadap Akta Perancangan Bandar Dan Desa1976 (Akta 172) bagi projek ini adalah tidak memuaskan.20.2.3 Kajian Kemungkinana) Aspek PembinaanPerancangan untuk membangunkan sebuah marina di pesisir pantai KampungSungai Haji Dorani telah wujud sejak tahun 2001 lagi. Merujuk Minit MesyuaratPembangunan Kawasan DUN Sungai Panjang pada tahun 2001 dan 2002,Syarikat Infospace Sdn. Bhd. telah dilantik oleh UPEN sebagai perunding untukmenjalankan kajian pembangunan pesisir pantai yang mesra alam. Mesyuarattersebut juga memutuskan syarikat berkenaan menjalankan kajian EnvironmentalImpact Assessment (EIA) dan menyediakan interim report serta master plan bagiprojek pembangunan tersebut. Bagaimanapun, laporan tersebut tidak dapatdikemukakan oleh pihak UPEN kepada pihak Audit.b) Aspek PengurusanSemakan Audit mendapati pihak Unit Perancang Ekonomi Negeri (UPEN) atauMajlis tidak menjalankan kajian kemungkinan dari aspek pengurusan operasi ketikamerancang untuk membina projek ini. Bagaimanapun, perancangan terhadapkonsep operasi, kaedah operasi dan kaedah pemilihan operator ada dibuat setelah133


Kerajaan Negeri menyerahkan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park tersebutkepada pihak Majlis pada 20 September 2004.Pada pendapat Audit, UPEN gagal menyediakan kajian kemungkinan yangkomprehensif meliputi pengurusan operasi Infrastruktur Pelancongan DanMarine Park.20.2.4 Pencapaian ProjekProjek ini telah disiapkan pada 5 Julai 2004 dan mula beroperasi pada bulan Februari2005. Walaupun baru mula beroperasi, pihak Audit mendapati pada tahun 2006,sebanyak 133 Jabatan/Agensi Kerajaan dan badan korporat telah menganjurkanseminar, mengadakan mesyuarat dan jamuan di Marine Park tersebut. Tempahan yangditerima adalah setanding dengan De Palma Inn, Kuala Selangor yang telah beroperasisejak tahun 1998 dan telah mengadakan promosi dan pemasaran yang luas. SemakanAudit dengan De Palma Inn mendapati, 150 tempahan daripada Jabatan/Agensiditerima pada tahun yang sama.Pada pendapat Audit, pencapaian projek adalah baik kerana berjaya menarikpelancong dari dalam dan luar negeri.20.2.5 Perolehan Kerjaa) Kaedah PerolehanUPEN telah memilih Kontraktor Pembinaan Ikhasas Merak Sdn. Bhd. bagipembinaan projek ini. Syarikat yang dipilih adalah merupakan kontraktor kelas Abertaraf Bumiputra yang mempunyai modal berbayar berjumlah RM1 juta.Bagaimanapun, pihak Audit tidak dapat memastikan asas pemilihan kontraktortersebut.Majlis diarahkan melantik kontraktor yang telah ditetapkan oleh UPEN. SemakanAudit terhadap rekod mendapati tiada maklumat mengenai rundingan harga antaraUPEN dengan pihak kontraktor. Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri Selangor,melalui surat bil. (22) dlm. IPK. Sel. 8000/K/04/02 bertarikh 18 Oktober 2002kepada Yang Di Pertua Majlis Daerah Sabak Bernam telah meluluskan peruntukankos projek sejumlah RM10 juta melalui peruntukan khas Kerajaan Negeri. Susulandaripada itu, surat tawaran bil. (11) dlm. MDSB 2/181/2002 telah dikeluarkan olehMajlis kepada Syarikat Ikhasas Merak Sdn. Bhd. sebagai Tawaran Kerja SecaraRundingan Terus Bagi Cadangan Membina Infrastruktur Pelancongan Dan MarinePark Di Sungai Haji Dorani. Semakan Audit mendapati harga kontrak yangditawarkan dalam surat tersebut berjumlah RM29.98 juta manakala peruntukanasal yang diluluskan adalah RM10 juta.Pada pendapat Audit, perolehan kerja pembinaan projek ini tidak memuaskankerana prosedur pengurusan tender dan kontrak tidak dipatuhi.134


20.2.6 Jadual Pelaksanaan Dan Komponen Projeka) Jadual PelaksanaanKerja pembinaan Infrastruktur Pelancongan ini telah disiapkan lebih awal daripadajadual yang ditetapkan. Tempoh selama 21 bulan bermula pada 18 Februari 2003hingga 17 November 2004 telah ditetapkan bagi kontraktor utama untukmenyiapkan pembinaan 4 fasa komponen projek. Bagaimanapun, kontraktor telahmenyiapkan kerja pada 5 Julai 2004, iaitu 4½ bulan lebih awal daripada tarikhsepatutnya siap.b) Komponen ProjekKomponen struktur bangunan utama telah dibina seperti dirancang. Semakan Auditterhadap lukisan pelan akhir dan pemeriksaan fizikal ke tapak projek mendapatiperubahan dibuat kepada reka bentuk beberapa struktur bangunan berbandinglukisan pelan asal di dokumen kontrak. Komponen struktur bangunan yangmengalami perubahan adalah seperti berikut:i) Restoran Makanan LautRestoran makanan laut yang dibina tidak mengikut spesifikasi yang terdapatdalam lukisan pelan kontrak. Pelantar terbuka dengan keluasan 268.22 meterpersegi tidak dibina seperti spesifikasi kontrak. Selain itu, reka bentuk binaanruang berbumbung juga tidak menepati reka bentuk dalam kontrak danmelibatkan pertambahan keluasan. Semakan Audit terhadap fail projekmendapati perubahan reka bentuk sama ada pertambahan atau penguranganini tidak mendapat kelulusan pihak bertanggungjawab. Walaupun terdapatpengurangan skop kerja, semakan Audit mendapati tiada sebarangpemotongan harga dibuat pada bayaran tersebut. Rajah 5 dan Foto 99 adalahberkaitan.135


Rajah 5Ruang Terbuka Dan Struktur Berbumbung Bangunan Restoran Makanan Laut DibinaTidak Mengikut Lukisan KontrakLukisan KontrakLukisan Struktur Seperti BinaanSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkFoto 99Ruang Terbuka Restoran Makanan Laut Dibina Tidak MengikutSpesifikasi KontrakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 21 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkSelain itu, spesifikasi kontrak dipatuhi bagi pembinaan restoran makanan lautdengan struktur menggunakan reinforced concrete beam and column; bumbungdari jenis clay roof tile; siapan lantai dengan menggunakan tile dan timberpattern textured concrete dan siapan dinding dengan menggunakan brickwalland paint. Lain-lain keperluan asas sebuah restoran seperti kaunter terimaan,kaunter hidangan, kabinet dapur, kerusi, meja dan dapur juga ada disediakan.136


Bagaimanapun, hood yang sepatutnya dilengkapkan di bahagian dapur tidakdibekalkan.ii) Unit Kedai12 unit kedai telah dibina mengikut perancangan. Bagaimanapun, fungsi danmatlamat pembinaan struktur ini telah berubah di bawah pengurusan SyarikatBayu Dorani Services Sdn. Bhd.. Unit kedai ini telah diubahsuai menjadiasrama pekerja dan bilik penginapan seperti di Foto 100. Perancangan awaluntuk menempatkan peniaga tempatan yang mana gerai mereka telahdirobohkan ketika kerja awal pembinaan infrastruktur pelancongan initidak tercapai.Selain itu, dari segi pematuhan spesifikasi pembinaan yang ditetapkan dalamdokumen kontrak (standard specification for building works) dan lukisan kontrakyang menghendaki bumbung setiap struktur menggunakan jenis clay roof tiletidak dipatuhi. Sebaliknya kontraktor menggunakan bumbung dari jenis metaldecking roof iaitu bumbung dari asas logam. Perubahan ini tidak mendapatkelulusan dari pihak Majlis ataupun pihak Kerajaan Negeri.Foto 10012 Unit Kedai Telah Diubahsuai Menjadi Bilik Penginapan Untuk DisewaSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Parkiii) Rumah Kelab Bot Dan Jeti BotRumah kelab bot telah dibina seperti dirancang. Lawatan Audit ke rumah kelabbot mendapati bangunan ini digunakan sebagai stor simpanan perabot danperkakasan seperti kerusi dan meja makan. Rumah kelab bot ini turutdilengkapi dengan kemudahan jeti seperti yang dirancang. Bagaimanapun, saiz137


jeti yang dibina adalah tidak menepati ukuran pelan asal. Semakan Auditterhadap pelan akhir dan pemeriksaan fizikal di lokasi projek mendapati jejarijeti bot yang dibina adalah dengan saiz 2 meter panjang dan 1 meter lebar,berbeza dengan lukisan kontrak yang menetapkan saiz bagi setiap jeti botadalah 5 meter panjang dan 1 meter lebar. Pengurangan panjang jejari jeti inimenyebabkan jeti terlalu pendek dan jauh dari gigi air terutamanya ketika airsurut. Binaan jeti tanpa tangga yang sesuai menyebabkan jeti ini juga tidakmesra pengguna. Selain itu, cuma 5 jeti dibina berbanding 9 jeti seperti yangdirancang. Rajah 6 dan Foto 101 adalah berkaitan.Rajah 6Saiz Dan Bilangan Jeti Bot Yang Dibina Berbeza Dengan Lukisan KontrakLukisan KontrakLukisan Akhir Seperti Binaan( 9 Jeti ) ( 5 Jeti )Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkPerubahan skop kerja ini tidak mendapat kelulusan pihak bertanggungjawab.Walaupun terdapat pengurangan skop kerja, semakan Audit mendapati tiadapotongan harga dibuat pada bayaran kepada kontraktor.138


Foto 101Jeti Bot Terlalu Jauh Dari Gigi Air Ketika Air Laut SurutDan 5 Jeti Dibina Tanpa TanggaSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Parkiv) Rumah Kelab ChaletRumah kelab chalet telah dibina mengikut cadangan asal. Bagaimanapun,terdapat pengurangan skop kerja terhadap ruang pejalan kaki berbumbungyang menghubungkan rumah kelab bot dengan rumah kelab chalet. Ruangpejalan kaki berbumbung sepanjang 45 meter ini tidak dibina. Skop pembinaanruang pejalan berbumbung ini adalah sebahagian daripada kerja luaran untukpembinaan ruang pejalan kaki berjumlah RM120,000. Tiada Arahan PerubahanKerja bagi pengurangan skop kerja ini dan juga tiada potongan bayarandilakukan. Foto 102 dan Rajah 7 berkaitan.139


Foto 102Rumah Kelab ChaletSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkRajah 7Ruang Pejalan Kaki Berbumbung Antara Rumah Kelab BotDan Rumah Kelab Chalet Tidak Dibina Seperti Yang DirancangPelan KontrakPelan Seperti BinaanPejalan KakiBerbumbungSumber: Rekod majlis Daerah Sabak BernamLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Parkv) Chalet TerapungBerdasarkan lukisan kontrak, struktur binaan bagi chalet tersebut mengandungi2 walkway dengan setiap satu mempunyai 7 unit dan 6 unit chalet terapung.Pemeriksaan Audit mendapati pembinaan chalet terapung tidak mengikut pelankontrak. 13 unit chalet telah dibina dalam satu walkway sahaja. Semakan Auditterhadap rekod berkaitan mendapati perubahan susun atur chalet dan140


pengurangan satu walkway berukuran 51 meter dan 2 meter lebar tidakdiluluskan sebagai perubahan kerja. Rajah 8 dan Foto 103 berkaitan.Rajah 8Susun Atur Binaan Chalet Terapung Berbeza Dengan Lukisan KontrakLukisan KontrakLukisan Seperti Binaan2 JajaranWalkway1 JajaranWalkwaySumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkFoto 103Chalet Terapung Dibina Pada Satu Jajaran WalkwaySumber: Fail foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 21 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkSelain itu, terdapat perubahan spesifikasi terhadap bahan yang digunakanuntuk bumbung dan railing balcony. Berdasarkan lukisan kontrak dan standardspecification for building works, bahan yang patut digunakan untuk bumbungchalet adalah dari jenis clay roof tile. Semakan Audit terhadap pelan akhir dan141


pemeriksaan fizikal di tapak projek mendapati bumbung dari jenis metal deckingroof iaitu bumbung dari jenis asas logam telah digunakan. Begitu juga denganrailing balcony chalet, bahan binaan yang dinyatakan dalam lukisan kontrakadalah dari jenis timber railing tetapi kontraktor telah menggunakan bahanasas logam seperti di Foto 104. Penggunaan bahan asas logam di persisiranpantai tidak sesuai kerana ianya mudah karat dan reput akibat tindak balaskimia air masin.Foto 104Bumbung Chalet Terapung Yang Dipasang DenganMetal Decking RoofSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Chalet di Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkPada pendapat Audit, kontraktor telah berjaya menyiapkan kerja pembinaan inidalam tempoh yang ditetapkan. Bagaimanapun, kualiti bangunan yang disiapkankurang memuaskan kerana tidak mengikut pelan asal dan spesifikasi kontrak.20.2.7 Dokumen KontrakDokumen kontrak dengan tajuk Cadangan Membina Infrastruktur Pelancongan DanMarine Park Di Sungai Haji Dorani, Sabak Bernam, Selangor telah disediakan bagimelaksanakan projek ini. Dokumen kontrak tersebut telah ditandatangani olehPengarah Eksekutif Syarikat Pembinaan Ikhasas Merak Sdn. Bhd. dan Yang Di PertuaMajlis Daerah Sabak Bernam. Bagaimanapun, tarikh kontrak tidak dicatatkan dalamdokumen kontrak tersebut.a) Kandungan Dokumen KontrakDokumen Kontrak yang disediakan meliputi Perjanjian Kontrak, Syarat danKehendak Kontrak, Cadangan Teknikal, Analisis Nilai Kontrak dan satu jilid lukisanpelan yang juga disebut sebagai sebahagian daripada kontrak. Semakan Audit142


terhadap dokumen tersebut mendapati kesilapan pada kenyataan keterangan kerjadi Seksyen C dokumen kontrak bertajuk Spesifikasi Standard Untuk KerjaInfrastruktur. Perenggan 1.1.1 dokumen tersebut menyatakan kontrak yangdijalankan adalah sebahagian daripada Pemuliharaan Dan Menaiktaraf SistemBekalan Air Malaysia untuk Negeri Perak.Selain itu, semakan Audit juga mendapati lukisan pelan dan dokumen kontrak bagibilangan struktur chalet terapung yang akan dibina berubah-ubah. Sebagai contoh,sebanyak 13 unit chalet terapung diilustrasi di dalam lukisan kontrak, tetapi padapelan yang sama menyatakan cadangan membina 12 unit chalet terapung.Manakala dalam pelan yang lain pula dicatatkan sebagai 24 unit chalet akandibina.Pada pendapat Audit, dokumen kontrak yang disediakan tidak memuaskankerana tidak lengkap dan sempurna serta Majlis kurang teliti semasamembuat semakan.b) Perubahan Kerjai) Dokumen Arahan Perubahan KerjaSemakan Audit terhadap dokumen Arahan Perubahan Kerja No. 1 JKR-APK(pindaan 1/2001) mendapati perkara berikut:• Perubahan kerja diluluskan dan ditandatangani oleh Dato’ Ismail Bin Hasanyang menjawat jawatan sebagai Ketua Penolong Pengarah SeksyenKorporat UPEN Negeri Selangor. Berdasarkan Arahan Perbendaharaan202.2 Jadual VI dan dokumen kontrak, kelulusan perubahan kerja adalahtertakluk di bawah kuasa Pegawai Penguasa (Pengarah Projek) iaitu YangDi Pertua Majlis Daerah Sabak Bernam.• Perubahan kerja yang berbeza dan melibatkan 11 binaan yang berlainanhanya menggunakan 1 borang Arahan Perubahan Kerja JKR-APK (pindaan1/2001) sahaja.• Arahan Perubahan Kerja No. 1 yang ditandatangani tidak dicatatkan tarikhkelulusan. Bagaimanapun, tarikh surat makluman Syarikat PembinaanIkhasas Merak Sdn. Bhd. kepada Majlis berkaitan Arahan Perubahan Kerjayang diluluskan adalah pada 18 Jun 2004 iaitu 17 hari sebelum SijilPerakuan Siap Kerja dikeluarkan. Arahan Perubahan Kerja yang telahdikeluarkan adalah seperti di Jadual 33.143


Bil.Jadual 33Arahan Perubahan Kerja No. 1ButiranKurangan(RM)1. Membina walkway dan kerja berkaitan. 510,0002. Membina jambatan pejalan kaki dan kerja berkaitan. 300,0003. Dermaga NelayanPenambahan kerja selain dari spesifikasi sepertidokumen kontrak.4. Rumah Kelab ChaletMembekal 2 set sofa, kaunter pendaftaran, kabinetpaparan dan langsir.5. ChaletMembekalkan setiap chalet dengan set meja kopi, katilkayu, set meja balkoni, kabinet televisyen, televisyen21” dan langsir.6. Rumah Kelab BotMembekalkan 2 set sofa kayu jati dan langsir.7. Board Walks Dan WalkwaysMemasang interlocking pavers dan kerja berkaitan didrying yard area.8. Jalan Dan Tempat Letak KeretaKerja menghampar dan memadat tanah serta turapanpremix untuk jalan utama.Membina bebendul jalan di kedua belah jalan.9. JetiMembina 1 ½ jejari jeti termasuk kerja berkaitan.10. Platform MemancingMembina platform memancing yang mengandungikonkrit dan struktur besi dan kerja berkaitan.11. Pintu MasukMembina tembok batu dan pintu masuk.Tambahan(RM)7,00062,000*130,000*30,000*21,000120,000334,28652,00053,714Jumlah 810,000 810,000Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamNota * - Bekalan Gantian Perabot Dan Kelengkapan Berjumlah RM222,000ii) Kurangan Dan Tambahan KerjaArahan Perubahan Kerja melibatkan dua pengurangan kerja iaitu pembinaanwalkway dan jambatan pejalan kaki dengan nilai pengurangan masing-masingRM510,000 dan RM300,000 menjadikan nilai keseluruhan RM810,000.• Board Walks And WalkwaysNilai asal kerja pembinaan walkway yang merentasi kawasan sekitarinfrastruktur adalah RM860,000. Merujuk Mesyuarat Tapak ke 18 yangdiadakan pada 12 Februari 2004, pembinaan board walks and walkwaysdiberhentikan semasa kemajuan kerja mencapai 45% iaitu kos berjumlahRM350,000. Semakan Audit berdasarkan pelan as built sepanjang 194meter walkways yang dirancang dibina di atas air telah tidak dibina.Bagaimanapun, mengikut Perakuan Bayaran Interim yang dikemukakanoleh kontraktor utama dan telah disahkan oleh Jurukur Bahan dari TetuanAMD Associates, kurangan skop kerja sebagaimana Arahan Perubahan144


Kerja yang dinyatakan di atas tidak diambil kira. Butiran tuntutan bayarankerja adalah seperti di Jadual 34.Jadual 34Tuntutan Bayaran Kemajuan Kerja Oleh KontraktorPerakuanBayaran InterimTarikhTuntutanKos Asal(RM)Tuntutan(RM)KerjaSiap(%)9 4.12.2003 860,000 129,000 1510 2.1.2004 860,000 215,000 2511 9.3.2004 860,000 516,000 6012 5.5.2004 860,000 774,000 9013 8.6.2004 860,000 860,000 10014 (terakhir) 9.7.2004 860,000 860,000 100Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernam• Jambatan Pejalan KakiKos asal kerja pembinaan jambatan pejalan kaki berjumlah RM500,000 dandiberhentikan pembinaannya setelah kemajuan kerja mencapai 50%.Bagaimanapun, tuntutan pihak kontraktor adalah seperti di Jadual 35.PerakuanBayaran InterimJadual 35Tuntutan Kemajuan KerjaTarikhTuntutanKos Asal(RM)Tuntutan(RM)KerjaSiap(%)11 9.3.2004 500,000 125,000 2512 5.5.2004 500,000 125,000 2513 8.6.2004 500,000 500,000 10014 9.7.2004 500,000 500,000 100Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamJambatan pejalan kaki separuh siap ini telah dimanfaatkan sebagai pelantarmemancing dengan kos tambahan sebanyak RM52,000 seperti yangdiluluskan dalam Arahan Perubahan Kerja No. 1. Rajah 9 dan Foto 105adalah berkaitan.145


Rajah 9Jambatan Pejalan Kaki Tidak Dibina Seperti Yang DirancangPelan KontrakPelan BinaanJambatanPelantarMemancingSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkFoto 105Pelantar Memancing Menggantikan JambatanPejalan Kaki Yang Telah Dibatalkan PembinaannyaSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkTarikh: 14 September 2006Nilai pengurangan kerja bagi pembinaan walkway dan jambatan pejalankaki berjumlah RM810,000 tidak ditolak dari harga kontrak sebaliknya telahdiganti dengan beberapa pertambahan kerja dan pembelian perabot sertaperalatan oleh kontraktor.146


iii) Bekalan GantianSelain itu, pembelian perabot bernilai RM222,000 untuk mengimbangi nilaikurangan skop kerja tidak mematuhi Arahan Perbendaharaan 202.1 b (iv) yangmenjelaskan setiap kerja gantian, perubahan adalah dalam skop kontrak asaldan kerja yang ditentukan dalam kontrak asal hendaklah dapat dikenal pastidalam kerja-kerja gantian itu.Lawatan fizikal Audit pada 14 September 2006 mendapati perabot gantiantersebut ditempatkan di rumah kelab bot, rumah kelab chalet dan chalet sepertidi Jadual 36.TempatJadual 36Bekalan GantianBekalanHarga(RM)Rumah Kelab Bot 2 set sofa kayu jati dan langsir. 30,000Rumah Kelab ChaletChalet (13 unit)2 set sofa kayu jati, langsir, kaunterpendaftaran dan kabinet paparan.Set meja kopi, katil kayu, set mejabalkoni, kabinet televisyen,televisyen 21” dan langsir.62,000130,000Sumber: Majlis Daerah Sabak BernamJumlah 222,000Foto 106 hingga Foto 108 adalah jenis perabot yang dibekalkan.Foto 106Set Sofa Kayu Jati Dibekalkan Di Rumah Kelab ChaletSebagai Gantian Kerja Yang DikurangkanSumber: Fail foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Rumah Kelab Chalet, Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park147


Foto 107Kaunter Pendaftaran Dan Kabinet Paparan Di Rumah Kelab ChaletSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Kaunter pendaftaran dan kabinet paparan di Rumah Kelab ChaletFoto 108Set Meja Balkoni Dibekalkan di ChaletSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Chalet, Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkPada pendapat Audit, Arahan Perubahan Kerja No. 1 yang dikeluarkanadalah tidak sah kerana tidak lengkap serta tidak mematuhi peraturan dantatacara penyediaan yang ditetapkan.148


c) Spesifikasi KontrakSemakan Audit terhadap Dokumen Kontrak dan pemeriksaan fizikal mendapatibeberapa kerja luaran tidak mengikut spesifikasi dan piawaian pembinaan yangditetapkan.i) PolystyreneBerdasarkan Spesifikasi Kerja Bangunan, bahan yang sesuai untuk kerjapenimbunan tanah adalah dari jenis tanah atau tanah bercampur pasir.Pemeriksaan Audit mendapati kontraktor telah menggunakan bahan jenispolystyrene untuk kerja penimbunan. Blok polystyrene diletakkan antara dindingtebing dengan daratan dan dikambus dengan tanah setebal 15 sentimeterseperti di Foto 109 dan di Rajah 10. Kaedah ini selain dari tidak mematuhikontrak juga merupakan satu pembaziran kerana pokok landskap yang ditanamdi atas lapisan polystyrene tersebut tidak dapat hidup subur dan ada yang mati.Foto 109Penggunaan Blok Polystyrene Untuk Menambun TanahPolystyreneeSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 21 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park149


Rajah 10Pelan Menunjukkan Lokasi Di Mana PenimbunanMenggunakan Blok Polystyrene DibuatPolystyreneditanam di siniSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamLokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Parkii) RailingBerdasarkan lukisan kontrak, semua railing untuk struktur bangunan sepatutnyamenggunakan kayu keras (hard wood). Pemeriksaan Audit mendapati railingyang dibina di balkoni 13 unit chalet terapung, rumah kelab bot, rumah kelabchalet dan restoran terapung dibuat menggunakan bahan asas logam seperti diFoto 110. Perubahan jenis bahan binaan ini tidak mendapat kelulusan dariPegawai Penguasa.Foto 110Railing Yang Dibina Menggunakan Bahan Asas LogamSumber: Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park150


Semakan Audit juga mendapati tiada pengurangan harga dibuat kepadakontraktor kerana bahan logam yang digunakan adalah lebih murah daripadaharga hard wood.iii) BumbungBerdasarkan lukisan kontrak dan standard specification for building worksbahan yang patut digunakan untuk semua bumbung bangunan seperti chalet,kelab chalet, kelab bot dan restoran adalah dari jenis clay roof tile. SemakanAudit terhadap pelan akhir dan pemeriksaan fizikal di tapak projek mendapatikontraktor telah menggunakan bumbung dari jenis metal decking roof iaitubumbung dari jenis asas logam untuk bumbung 13 unit chalet dan 12 unit kedaiseperti di Foto 111. Tiada pengurangan harga dilakukan terhadap pertukaranbahan binaan daripada clay roof tile yang lebih mahal kepada bahan yang lebihmurah.Foto 111Penggunaan Bumbung Dari JenisMetal Decking Roof Tidak Menepati Spesifikasi KontrakSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkPada pendapat Audit, pematuhan terhadap spesifikasi kontrak tidakmemuaskan kerana penggunaan bahan pembinaan tidak mengikutperjanjian.d) Tempoh Tanggungan KecacatanTempoh tanggungan kecacatan bagi projek Infrastruktur Pelancongan ini adalah 12bulan bermula pada 5 Julai 2004 dan tamat pada 4 Julai 2005. Semakan Auditterhadap fail projek mendapati ada laporan kerosakan dari pihak Majlis danpenyewa untuk tindakan pembaikan oleh kontraktor sepanjang tempoh tersebut.Antara kerosakan dan kecacatan yang dikesan adalah keretakan struktur, bumbung151


ocor, pemendapan tanah, sistem pendawaian yang tidak sempurna, kawalanserangga, tanaman landskap mati dan bumbung bangunan yang rosak seperti diFoto 112.Foto 112Tanah Mendap dan Tanaman Landskap MatiSumber: Fail Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 14 September 2006Lokasi: Projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine ParkPemeriksaan Audit terhadap struktur bangunan telah dilakukan selepas tamattempoh kecacatan. Meskipun kerja pembaikan terhadap kerosakan dan kecacatantelah dibuat oleh kontraktor yang dilantik, namun masih terdapat kerosakan danmasalah tersebut berulang. Pemendapan tanah masih berlaku, tanaman landskapmati, komponen elektrik yang tidak berfungsi seperti lampu tidak menyala dan keydrop rosak. Temu bual pihak Audit dengan Encik Zailan Bin Samadi iaitu PengurusOperasi D’Muara Dorani, menyatakan kerosakan masih berulang dan yang seringdihadapi mentol lampu di seluruh struktur bangunan kerap terbakar akibat sistempendawaian elektrik yang kurang memuaskan. Pihak syarikatnya telahmengeluarkan perbelanjaan sendiri berjumlah RM20,000 untuk mengatasi masalahtersebut di awal operasi D’Muara Dorani. Bagaimanapun, sehingga tarikhpengauditan masalah berkenaan masih berulang.Pada pendapat Audit, pembaikan terhadap kerosakan dan kecacatan yangtelah dibuat oleh kontraktor tidak memuaskan kerana kerosakan yang samamasih berulang selepas kerja pembaikan dilakukan.20.2.8 Prestasi Kewangana) PeruntukanSemakan Audit terhadap fail Majlis mendapati surat kelulusan yang dikeluarkanoleh UPEN mencatatkan kos projek adalah RM10 juta dan dari peruntukan khasKerajaan Negeri. Setelah projek tersebut siap iaitu pada bulan Julai 2004, UPENtelah memohon kelulusan semula bagi projek ini dengan kos sebenar berjumlahRM29.98 juta kepada Pegawai Kewangan Negeri. Bagaimanapun, peruntukan bagi152


membeli perabot dan peralatan yang sesuai untuk kegunaan sebuah pusat rekreasitidak disediakan.Pada pendapat Audit, penyediaan peruntukan kewangan tidak memuaskankerana tiada peruntukan bagi pembelian perabot.b) PembayaranSemakan Audit terhadap tuntutan bayaran kemajuan kerja mendapati KerajaanNegeri tidak membuat bayaran mengikut peraturan kewangan yang menghendakipembayaran kepada kontraktor dibuat dalam tempoh 30 hari daripada tuntutanbayaran diterima. Kelewatan bayaran ini adalah antara 30 hingga 202 hari. Prestasipembayaran adalah tidak memuaskan kerana bagi 9 tuntutan bayaran kemajuankerja pada tahun 2003 bernilai RM24.78 juta yang telah dikemukakan oleh Majliskepada Kerajaan Negeri, hanya 3 bayaran berjumlah RM8 juta telah dibuat.Kerajaan Negeri pada mulanya hanya memperuntukkan RM10 juta bagi kos projekini. Baki berjumlah RM21.98 juta telah dibayar mulai tahun 2004 setelah KerajaanNegeri meluluskan kos sebenar projek berjumlah RM29.98 juta. Tuntutan bayarankemajuan kerja dan pembayaran adalah seperti di Jadual 37.TuntutanJadual 37Tuntutan Bayaran Kemajuan Kerja Dan PembayaranJumlahJumlahTarikhBayaran Tarikh(RM Juta)(RM Juta)Tempoh(Hari)1 2.4.2003 3.40 1 5.6.2003 3.00 642 30.4.2003 5.47 2 8.8.2003 2.00 1003 31.5.2003 4.16 3 6.9.2003 3.00 984 16.7.2003 1.07 2025 5.8.2003 3.48 1806 28.8.2003 1.10 1597 8.10.2003 2.30 1188 3.11.2003 1.60 929 4.12.2003 1.74 6110 2.01.2004 1.58 4 3.2.2004 5.00 3011 27.3.2004 1.81 14212 14.5.2004 1.65 9413 8.7.2004 1.00 5 16.8.2004 8.12 3914 17.8.2004 0.74 6 27.10.2004 8.86 71Jumlah 31.10 29.98Sumber: Rekod Majlis Daerah Sabak BernamPada pendapat Audit, kelewatan bayaran dan kegagalan bayaran kemajuankepada kontraktor adalah tidak memuaskan kerana kelewatan ini bolehmenjejaskan prestasi kerja projek.153


20.2.9 Guna Tenaga Dan Latihana) PerjawatanJabatan Kejuruteraan Majlis bertanggungjawab dari segi teknikal berkaitanpembangunan yang diwujudkan di dalam kawasan seliaan Majlis. Berdasarkancarta organisasi, Jabatan Kejuruteraan Majlis diketuai oleh seorang Jurutera GredJ41. Bagaimanapun, jawatan tersebut tidak diisi sejak diluluskan. JabatanKejuruteraan dibahagikan kepada 2 unit iaitu Unit Kejuruteraan dan Unit KawalanBangunan. Unit Kejuruteraan adalah unit yang bertanggungjawab secara langsungdari aspek teknikal bagi projek pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan MarinePark dan hanya seorang Pembantu Teknik Gred J29 yang ditugaskanmenyelia projek ini bagi pihak Kerajaan. Jadual 38 dan Carta 13 menunjukkankedudukan perjawatan di Jabatan Kejuruteraan.Bil.Jadual 38Guna Tenaga Yang Diluluskan Dan DiisiKumpulan PerkhidmatanDiluluskanDiisi2003 2004 2003 20041. Jurutera (J41) 1 1 - -2. Pembantu Teknik (J29) 2 2 2 23. Juruteknik Kanan (J22) 1 1 1 14. Juruteknik /Pelukis Pelan (J17) 4 4 4 35. Pembantu Tadbir (N17) 3 2 3 26. Penyelia Bangunan Rendah (N11) 1 1 1 17. Pembantu Am Rendah (N1)/PekerjaRendah Am (R1)4 5 4 58. Tukang K2 (R6) 1 1 1 1Jumlah 17 17 16 15Sumber: Rekod Majlis Daerah sabak Bernam154


Carta 13Kedudukan Perjawatan Di Jabatan Kejuruteraan Dan Kawalan BangunanTUAN HJ. ABD. GHANI BIN ZAINUDDIN,Yang DiPertua (M54)Majlis Daerah Sabak BernamAHLI MAJLISMajlis Daerah Sabak BernamAZMAN BIN DAHLAN.Setiausaha (N41)Majlis Daerah Sabak BernamKOSONGJurutera (J41)KAMARUL AZMAN BIN KAMARIPembantu Teknik (J29)FAJAR BIN MOHD MOSLEHPembantu Teknik (J29)KEJURUTERAANBANGUNANKAMARUL ZAMAN BIN HJ ABD RAZAKTeknik Kanan (J22)SARIMON BIN SAIMIJuruteknik Awam (J17)MOHD HAMIZAR HJSULAIMANJuruteknik Awam (J17)KOSONGJuruteknik (Bgn)J17ADZANI BINOTHMANJuruteknik (Bgn) J17UNITELEKTRIKNORAZIZAH BT HJMOHD AZMIPem. Tadbir N17NASERI BINMISRANPenyelia BangunanJULIYAH BT.ISMAILPem. Tadbir N17AHMAD BIN HALIDPembantu Am Rendah N1MOHD HAPIZAL BINMISPANTukang K2 R6JEFRI BIN HASIMPekerja Rendah AwamR1ABDULLAH CHEK BIN YASAKPekerja Rendah AwamR1MUNIANDY A/L RAMASAMYPekerja Rendah AwamR1MOHD FAUZIE BINMARSADPekerja Rendah AwamSumber: Rekod Majlis Daerah Sabak Bernam155


Selain dari projek ini, pegawai tersebut juga bertanggungjawab menyelia lebihdaripada 25 projek Majlis.b) LatihanMajlis mengambil berat nilai penambahbaikan dan kompetensi kakitangannya.Semakan Audit terhadap fail peribadi pegawai Jabatan Kejuruteraan Majlismendapati mereka telah dihantar berkursus berkaitan kerja dan kerohanian dalamtempoh tahun 2004, 2005 dan 2006. Antara kursus teknikal yang dihadiri adalahKursus Penyelenggaraan Harta Awam, Seminar Pemahaman DanPenguatkuasaan Akta Pihak Berkuasa Tempatan dan Kursus Penilaian TenderDan Bayaran Interim.Pada pendapat Audit, pengurusan guna tenaga Majlis tidak memuaskan keranakekosongan jawatan Jurutera menyebabkan pelaksanaan pembinaan projek initidak mengikut spesifikasi yang ditetapkan.20.2.10 Pengurusan InfrastrukturInfrastruktur Pelancongan Dan Marine Park telah diserahkan oleh Kerajaan Negerikepada Majlis pada 20 September 2004. Susulan daripada itu, Menteri Besar Selangortelah menamakan infrastruktur ini sebagai D’ Muara Dorani. Hasil perbincangandengan Penasihat Undang-undang Negeri, Jawatankuasa Khas Majlis telah membuatkeputusan untuk memulakan operasi D’ Muara Dorani melalui kaedah usaha samadengan syarikat swasta. Cadangan ini telah dipilih kerana ia didapati lebih praktikalserta tidak menyalahi Akta Kerajaan Tempatan. Susulan daripada itu, Majlis telahmenubuhkan Jawatankuasa Pengurusan Marine Park yang dianggotai oleh Yang DiPertua Majlis, Pegawai Khas Menteri Besar, Setiausaha Majlis dan Pegawai PenilaianMajlis.a) Pemilihan OperatorSusulan daripada itu, Majlis telah mengiklankan tawaran untuk memilih operatoryang sesuai. Tawaran iklan telah dibuka pada 1 Oktober hingga 30 Oktober 2004.Sepanjang tempoh tersebut Majlis telah menerima 8 permohonan. Pemohon telahmembuat pembentangan kepada Jawatankuasa Panel Penemu Duga yangdipengerusikan oleh Yang Di Pertua Majlis pada bulan Disember 2004. Kriteriayang diambil kira untuk pemberian markah temu duga adalah pengalamanpemohon dalam pengurusan resort atau hotel, konsep dan idea yang dicadangkanuntuk memajukan D’Muara Dorani, modal operasi dan kelebihan lain sepertisyarikat tempatan dan sokongan ahli politik. Hasil dari temu duga tersebut,jawatankuasa Panel Penemu Duga telah memilih Syarikat Bayu Dorani ServicesSdn. Bhd. kerana memperolehi markah tertinggi dalam sesi temu duga yangdiadakan. Syarikat tersebut telah ditawarkan untuk menguruskan D’ Muara Doranimelalui surat tawaran yang dikeluarkan oleh Majlis bertarikh 14 Februari 2005.156


Pada pendapat Audit, pemilihan syarikat swasta untuk menguruskan pusatrekreasi ini telah dilakukan dengan baik.b) Dokumen PerjanjianSusulan daripada penerimaan tawaran oleh Syarikat Bayu Dorani Services Sdn.Bhd. untuk menguruskan D’Muara Dorani, satu perjanjian antara Majlis dan syarikattelah dirangka untuk menjaga kepentingan setiap pihak. Semakan Audit terhadapdokumen perjanjian tersebut mendapati perjanjian ditandatangani pada 15 Jun2006 iaitu melebihi setahun setelah pengurusan D’Muara Dorani diserahkankepada syarikat tersebut. Kandungan dokumen perjanjian yang telahditandatangani adalah jelas dan lengkap mengandungi perenggan seperti tempohpenyewaan, skop kontrak, tanggungjawab syarikat dan tanggungjawab Majlis.Bagaimanapun, semakan Audit terhadap dokumen perjanjian tersebut menemuibeberapa perkara yang tidak menjaga kepentingan Majlis seperti berikut:i) Tempoh Percubaan Dan PenyewaanMajlis telah bersetuju untuk memberikan tempoh percubaan kepada SyarikatBayu Dorani Services Sdn. Bhd. untuk mengurus dan mengendalikan D’ MuaraDorani Marine Park untuk tempoh 3 tahun bermula 2 Februari 2005 hingga 31Januari 2008. Manakala tempoh penyewaan yang dipersetujui pula adalahselama 30 tahun.Pada pendapat Audit, tempoh penyewaan terlalu lama dan ini menyekatperancangan Majlis sekiranya wujud kaedah penyewaan yang lebihmenguntungkan.ii) Tanggungjawab SyarikatPerenggan 4.1.5 dokumen perjanjian menyatakan Majlis perlu menanggungsebarang perbelanjaan penambahan yang melibatkan struktur utamabangunan. Jika perbelanjaan penambahan tersebut dibuat oleh syarikat, makapihak syarikat berhak untuk menuntut kembali bayaran dari Majlis sama adadalam bentuk tunai atau potongan bayaran sewa.Pada pendapat Audit, syarikat tidak berhak menuntut sebarangpembayaran dari Majlis sekiranya syarikat membuat perbelanjaan untukpenambahan struktur kerana penambahan dibuat adalah atas kepentinganoperasi perniagaan syarikat.iii) Kadar SewaPerenggan 6.1 dokumen perjanjian menetapkan kadar sewa yang perlu dibayaroleh syarikat kepada Majlis adalah sebanyak RM6,550 sebulan untuk tempoh30 tahun. Semakan Audit mendapati, tiada klausa yang menyatakan hak Majlisuntuk mengkaji semula nilai sewaan tersebut. Selain itu, kenaan sewa terhadapsyarikat adalah tidak mengikut perancangan. Berdasarkan persetujuan dalam157


Mesyuarat Jawatankuasa Khas yang dipengerusikan oleh Yang Dipertua Majlisdan dianggotai oleh semua Ketua Jabatan Majlis, D’Muara Dorani akanberoperasi secara usaha sama dengan operator swasta dan agihan keuntunganadalah 50% daripada operasi chalet dan 20% dari operasi restoran terapung.Hasil temu bual pegawai Audit dengan pegawai Majlis, kaedah agihan yangdirancang tidak dilaksanakan kerana wujud risiko Majlis tidak akan memperolehipulangan sekiranya syarikat tidak menjana keuntungan.Pada pendapat Audit, Majlis hendaklah mengkaji semula nilai sewa yangtelah dipersetujui kerana Kerajaan Negeri telah membelanjakan sejumlahRM29.98 juta bagi membangunkan infrastruktur pelancongan tersebut.Kaedah pembahagian keuntungan seperti yang dipersetujui dalamMesyuarat Jawatankuasa Khas perlu dipertimbangkan semula selaindaripada menetapkan kadar sewa bulanan.iv) Penswastaan PenuhKlausa 12.2 surat perjanjian atas tajuk perenggan Menaik Taraf Resort,menyatakan persetujuan Majlis untuk menyerahkan D’Muara Dorani MarinePark kepada Unit Perancang Ekonomi (UPEN). Persetujuan adalah lanjutancadangan Syarikat kepada UPEN untuk menaik taraf D’Muara Dorani MarinePark berdasarkan konsep Penswastaan Penuh.Pada pendapat Audit, persetujuan yang diberikan oleh Majlis melaluiklausa 12.2 surat perjanjian telah membatalkan klausa lain yangdinyatakan seperti klausa 1 hingga 11 dokumen perjanjian keranapenyerahan D’Muara Marine Park kepada UPEN. Majlis perlumempertimbangkan persetujuan tersebut kerana Syarikat masihberoperasi dan dalam tempoh percubaan.c) Prestasi Operasi InfrastrukturProjek Infrastruktur Pelancongan ini yang berkonsepkan marina telah berjayamenarik perhatian banyak pihak yang terdiri daripada agensi kerajaan, syarikatswasta dan orang perseorangan untuk menggunakan kemudahan penginapan danmenjamu selera di restoran makanan laut.Pada pendapat Audit, projek Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park initelah berjaya menarik perhatian pelbagai Jabatan, Agensi dan orang ramaiuntuk mengunjungi pusat rekreasi tersebut.Pada pendapat Audit, pelaksanaan projek ini adalah tidak memuaskan keranakajian kemungkinan tidak dijalankan, perolehan kerja pembinaan tidak mengikutprosedur pengurusan tender dan kontrak, ketidakpatuhan kepada spesifikasikontrak, arahan perubahan kerja yang tidak mengikut prosedur yang ditetapkan158


dan kelemahan dalam beberapa terma perjanjian dengan syarikat yangmenguruskan infrastruktur tersebut.20.3 PEMANTAUANProjek pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park ini adalah projek KerajaanNegeri Selangor dan Majlis adalah sebagai agensi pelaksana. Pemantauan telahdilaksanakan pada peringkat pembinaan dan operasi seperti berikut:a) Peringkat Pembinaani) Jawatankuasa PembangunanMekanisme yang digunakan oleh Kerajaan Negeri dan Majlis untuk memantaukeseluruhan pelaksanaan projek ini secara am telah dibuat melalui MesyuaratPembangunan DUN Sungai Panjang. Jawatankuasa ini telah mula merancang danmemantau pembangunan persisiran pantai Kampung Sungai Haji Dorani sejakawal tahun 2001. Purata mesyuarat yang telah diadakan oleh Jawatankuasa iniadalah 10 kali setahun. Mesyuarat ini dipengerusikan oleh PengarahPembangunan Negeri Selangor dan dihadiri oleh pegawai dari SeksyenPembangunan Kerajaan Tempatan, Yang Di Pertua Majlis Daerah Sabak Bernam(wakil) dan Pengarah atau wakil semua Jabatan di Negeri Selangor. Selainmembincangkan projek pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan Marine Park,mesyuarat ini juga membincang dan memantau projek pembangunan di kawasanMerbau Berdarah dan Pekan Pasir Panjang.ii) Mesyuarat TapakPemantauan yang lebih intensif adalah melalui Mesyuarat Tapak dan MesyuaratAm Tapak. Mesyuarat Tapak telah diadakan sebanyak 21 kali sepanjang tempohpembinaan. Manakala Mesyuarat Am Tapak dipengerusikan oleh Yang Di PertuaMajlis dan dihadiri oleh Setiausaha Majlis, Wakil Pejabat Tanah Daerah SabakBernam dan Pegawai Seksyen Korporat UPEN selain dari Syarikat Kontraktor danSyarikat Perunding. Mesyuarat tapak yang pertama telah diadakan pada 19 Mac2003. Mesyuarat ini telah diadakan sebanyak 8 kali sepanjang tempoh pembinaan.iii) Buku Harian TapakPihak Majlis tidak dapat mengemukakan Buku Harian Tapak kepada pihak Audit.Tanpa Buku Harian Tapak pihak Audit tidak dapat memastikan sejauh manapenyeliaan dan pemantauan telah dilakukan oleh perunding projek.b) Peringkat OperasiDi peringkat awal operasi D’Muara Marine Park, Majlis telah menubuhkanJawatankuasa Mengkaji Prosedur Pengurusan untuk membincangkan kaedahpengurusan dan pelantikan operator yang sesuai. Mesyuarat tersebut telahdipengerusikan oleh Yang Di Pertua Majlis dan dihadiri oleh ketua setiap Jabatan159


dalam Majlis. Semua cadangan dan keputusan dari mesyuarat jawatankuasa tersebutperlu dirujuk kepada Kerajaan Negeri.Pada pendapat Audit, Majlis telah menjalankan pemantauan terhadap projektersebut mengikut jadual. Bagaimanapun, Kerajaan Negeri sepatutnya memberiperanan memantau dan menyelia projek ini kepada Jabatan Teknikal (Jabatan KerjaRaya Negeri) yang mempunyai tenaga kerja yang lebih kompeten kerana projek inimelibatkan kos yang tinggi berjumlah RM29.98 juta.21. RUMUSAN DAN SYORPada keseluruhannya, objektif pembinaan Infrastruktur Pelancongan Dan MarinePark di Sungai Haji Dorani telah berjaya membawa dan menggalakkan industripelancongan ke Daerah Sabak Bernam. Projek ini telah siap dibina dalam tempoh yangditetapkan. Bagaimanapun, peraturan berkaitan perubahan kerja, pemberian projekkepada kontraktor, prosedur pembayaran kemajuan dan penyediaan peruntukankewangan bagi membiayai projek tidak mengikut arahan kerja dan peraturan kewangan.Perancangan dan pemilihan sebahagian dari komponen struktur bangunan untuk projek inikurang teliti dan tidak sesuai. Jeti bot, pelantar bot dan jet ski, rumah kelab bot dan 12unit kedai tidak digunakan sebagaimana yang dirancang. Penyerahan projek ini olehKerajaan Negeri kepada Majlis sebagai agensi pelaksana tidak jelas dari aspek kuasapengurusan dan peruntukan kewangan mengakibatkan wujud ketidakpatuhan dalammeluluskan perubahan kerja, pengesahan bayaran dan pembayaran tuntutan.Dari aspek pengurusan, pelantikan operator swasta untuk menguruskan D’Muara DoraniMarine Park telah dibuat melalui prosedur yang telus dan memuaskan. Banyak agensikerajaan, syarikat swasta dan individu telah menggunakan kemudahan yang terdapat disini.Bagaimanapun, pihak Audit mengesyorkan beberapa langkah penambahbaikan danpembetulan yang sewajarnya terhadap kelemahan yang wujud seperti berikut:a) Kerajaan Negeri dan Majlis sewajarnya menyediakan perancangan strategik secaramenyeluruh merangkumi aspek pembinaan dan pengurusan dan ianya perlu dibuatserentak;b) Mengkaji semula tempoh perjanjian penyewaan kepada syarikat swasta bagi memberipeluang kepada Majlis mendapatkan pulangan yang lebih menguntungkan;c) Mengkaji dokumen perjanjian penyewaan dan merujuk kepada Penasihat UndangundangNegeri Selangor supaya kepentingan Kerajaan tidak terabai;d) Mengkaji kadar sewa yang telah dipersetujui berjumlah RM6,550 sebulan selama 30tahun kepada kadar sewa mengikut nilai pasaran terkini; dane) Menggalakkan pelancong datang ke D’Muara Dorani Marine Park, melalui programpemasaran yang agresif.160


BAHAGIAN IIPERKARA AM


BAHAGIAN IIPERKARA AM22. PENDAHULUANBahagian ini melaporkan kedudukan masa kini perkara berbangkit dalam LaporanKetua Audit Negara tahun 2005 dan tahun sebelumnya berkaitan Jabatan dan AgensiNegeri. Pemeriksaan susulan telah dijalankan di Jabatan/Agensi berkenaan bagimemastikan tindakan pembetulan diambil oleh Jabatan dan Agensi Negeri terhadapperkara yang dibangkitkan dalam Laporan Ketua Audit Negara tahun 2005. Bahagian inijuga melaporkan mengenai pembentangan Laporan Ketua Audit Negara tahun 2005 diDewan Undangan Negeri serta Laporan dan aktiviti Jawatankuasa Kira-kira Wang AwamNegeri.23. KEDUDUKAN MASA KINI PERKARA YANG DIBANGKITKAN DALAMLAPORAN KETUA AUDIT NEGARA TAHUN 200523.1 UNIT PERANCANG EKONOMI NEGERI : PEMBINAAN DAN PENGURUSANINSTITUT LATIHAN KEMAHIRAN DAN KEUSAHAWANAN SELANGORPembinaan Institut Latihan Kemahiran dan Keusahawanan Selangor (Institut) adalahprojek Kerajaan Negeri Selangor bertujuan untuk mengeluarkan tenaga mahir dan separamahir bagi memenuhi keperluan tenaga kerja di bidang perindustrian di Negeri Selangor.Pembinaan Institut ini juga adalah berdasarkan kepada keputusan mesyuarat LembagaBiasiswa/Pinjaman Pelajaran Kerajaan Negeri Selangor pada Disember 1997.Sehubungan dengan perkembangan pesat ekonomi di Negeri Selangor sejak 10 tahunyang lalu telah menimbulkan masalah kekurangan tenaga mahir dan sekiranya perkaraini berterusan, ianya akan menjadi penghalang kepada penjanaan perkembanganekonomi seterusnya. Lapan bidang kursus yang bakal diadakan iaitu bidang Automotif,Perancangan Sajian dan Hospitaliti, Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik, BinaanBangunan, Fabrikasi, Kimpalan, Operator Jentera dan Teknologi Maklumat. Pemilihankontraktor bagi pembinaan Institut dibuat melalui mesyuarat EXCO MTES dan dilantiksecara rundingan terus dan pembinaan serta penyediaan infrastrukturnya dibuat secaraturnkey. Pembinaan kompleks IKKS telah disiapkan dalam tempoh yang telah ditetapkaniaitu bermula pada November 1999 dan siap pada November 2002. Kompleks ini tidakdigunakan bagi tempoh melebihi 2 tahun sehingga ianya diserahkan kepada pihakYayasan Selangor secara rasmi pada awal Julai 2005. Penyerahan itu juga telah dibuatmelalui Mesyuarat EXCO MTES pada awal November 2004.161


Kedudukan Masa KiniInstitut ini telah diserahkan kepada Yayasan Selangor secara rasmi pada bulan Julai2005 dan dikenali sebagai Institut Kemahiran Yayasan Selangor. Program latihan/kursustertakluk kepada pihak Yayasan Selangor yang mana pengambilan pelajar dibuat 2 kalisetahun iaitu pada bulan Januari dan Julai. Sehingga kini, hanya kursus Elektrik danElektronik sahaja yang dijalankan kerana pihak Yayasan Selangor menghadapi masalahkekurangan tenaga pengajar. Yayasan Selangor mempunyai perancangan masa depanuntuk melatih pelajar secara kerjasama dengan pihak tertentu seperti pihak universiti danSyarikat EON Mobil Sdn. Bhd. yang mana pelajar akan ditempatkan di agensi tersebutuntuk menjalani pembelajaran secara praktikal.23.2 PEJABAT DAERAH DAN TANAH NEGERI SELANGOR : PENGURUSAN LESENMENDUDUKI SEMENTARALesen Menduduki Sementara (LMS) adalah salah satu daripada aktiviti Pejabat DaerahDan Tanah yang diuruskan oleh Bahagian Pembangunan Tanah melalui Unit LMS. LMSdikeluarkan oleh pihak kerajaan kepada individu, syarikat dan perbadanan bagimembolehkan mereka mengusahakan tanah LMS mengikut syarat penggunaan yangdiluluskan untuk tempoh yang berakhir pada setiap tahun. Pada keseluruhannya,pengurusan LMS ini adalah kurang cekap dan berkesan kerana perancangannya hanyaberdasarkan kepada undang-undang dan peraturan yang sedia ada serta tiada ManualProsedur Kerja disediakan sebagai garis panduan. Ini telah menyebabkan beberapamasalah berkaitan dengan pengurusan LMS seperti kelewatan memproses permohonanLMS, tiada tindakan penguatkuasaan diambil terhadap pemilik yang tidak menjelaskanbayaran, melanggar syarat kegunaan tanah LMS serta berlaku aktiviti pendudukan haramdi atas tanah Kerajaan. Penyelenggaraan rekod LMS tidak lengkap dan tidak kemas kini.Penambahbaikan yang berterusan perlu dilaksanakan bagi menghasilkan perkhidmatanyang lebih berkualiti.Kedudukan Masa KiniPentadbiran Pejabat Tanah telah merancang untuk menyediakan kursus kompetensi,sistem pembayaran yang teratur serta memantapkan sistem pemantauan danpermohonan LMS. Perbincangan dengan Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) akandiadakan bagi memastikan setiap papan iklan yang dilesenkan oleh PBT mempunyaiLMS. Penyusunan semula struktur organisasi Pejabat Tanah Daerah telahdipertimbangkan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam melalui mesyuarat khas yang telahdiadakan pada 21 hingga 23 September 2006.23.3 PERBADANAN KEMAJUAN PERTANIAN SELANGOR : PEMBINAANKOMPLEKS RUMAH SEMBELIHPerbadanan Kemajuan Pertanian Selangor adalah sebuah agensi pertanian yangberfungsi mempertingkat dan memperkembangkan pertanian di Negeri Selangor. Selarasdengan objektif penubuhannya, Kerajaan Negeri Selangor telah mencadangkan162


Perbadanan menceburi pelbagai bidang baru seperti perniagaan perkhidmatanpenyembelihan bagi meningkatkan bekalan daging di Negeri Selangor serta mengatasimasalah pencemaran alam sekitar dari pusat penyembelihan lembu dan khinzir diSeksyen 15, Shah Alam. Perbadanan akan mengambil alih rumah sembelih awam diShah Alam dengan membina kompleks rumah sembelih ternakan halal di tempat baruseluas 35 ekar di Batang Berjuntai, Kuala Selangor. Pemeriksaan Audit mendapatiKompleks Rumah Sembelih di Batang Berjuntai, Kuala Selangor masih belum siapwalaupun mula dibina pada bulan April 2000 dan sepatutnya siap pada Disember 2000.Manakala kos pembinaan asal yang dianggarkan berjumlah RM8 juta telah meningkatkepada RM29.90 juta. Perbadanan juga gagal mencapai matlamatnya untuk beroperasipada tahun 2001. Kawasan projek masih belum dilengkapi dengan kemudahan jalanmasuk, bekalan air dan elektrik. Prestasi pelaksanaan projek adalah tidak memuaskanwalaupun diurus oleh perunding profesional.Kedudukan Masa KiniPada keseluruhannya kualiti komponen projek masih belum dapat diuji kerana bekalanair masih belum diperolehi. Operasi rumah sembelih telah diberikan kepada SyarikatUnited Felcon Sdn. Bhd. yang menjalankan ternakan lembu di kawasan berhampiransecara usahasama dengan Perbadanan. Segala kos penyenggaraan rumah sembelihditanggung oleh syarikat. Pada masa kini operasi penyembelihan adalah pada kadarpurata 12 ekor sehari. Perbadanan masih dalam proses melantik kontraktor baru bagimenyiapkan kerja pembinaan jalan dan pemasangan paip air. Jabatan Kerja RayaSelangor akan dilantik sebagai perunding bagi perkara teknikal. Pada 9 Disember 2005,Mesyuarat Jemaah Ahli Perbadanan telah meluluskan sejumlah RM31.28 juta untuk koskeseluruhan projek pembinaan kompleks rumah sembelih yang telah dibelanjakan.Peruntukan tambahan sejumlah RM4.18 juta telah diluluskan bagi menyiapkan projek.Sehingga kini, peruntukan tambahan belum digunakan kerana Perbadanan masih dalamproses melantik kontraktor baru.23.4 MAJLIS PERBANDARAN KLANG : PENGURUSAN PREMIS PERNIAGAANMajlis Perbandaran Klang menyediakan kemudahan menyewa premis perniagaankepada peniaga. Pada tahun 2005, Majlis mempunyai 2,277 premis perniagaan pelbagaijenis. Bahagian Pengurusan Harta diberi tanggungjawab mengurus premis perniagaantersebut. Keberkesanan aktiviti lawatan dan pemeriksaan yang dilaksanakan olehbahagian ini terjejas kerana kekurangan pegawai dan kenderaan. Semakan Auditmendapati proses pemilihan penyewa tidak memuaskan kerana Majlis mengambil masayang lama. Selain itu, ramai penyewa tidak memperbaharui surat perjanjian dan bilanganpremis yang tidak disewa di lokasi tertentu adalah tinggi. Namun begitu, secarakeseluruhannya, Bahagian Pengurusan Harta Majlis telah menguruskan premisperniagaan yang merangkumi aktiviti menyediakan premis perniagaan, mencaripenyewa, penyediaan rekod dan menyenggara premis dengan memuaskan berbandingkekangan guna tenaga dan kenderaan yang dihadapi oleh bahagian ini.163


Kedudukan Masa KiniMajlis Perbandaran Klang pada keseluruhannya bersetuju dengan pendapat Audit dantelah mengambil tindakan terhadap kelemahan pengurusan seperti yang dinyatakandalam penemuan Audit. Proses pemilihan penyewa telah dipendekkan dan puratatempoh pengisian premis niaga oleh penyewa baru mengambil masa 1 bulan. Bagimengatasi masalah menandatangani surat perjanjian dengan penyewa, pihak Majlis telahmengambil tindakan memastikan penyewa baru menandatangani surat perjanjianberkenaan sebelum kunci premis diserahkan kepada mereka. Majlis telah menambahbaiksistem pengagihan gerai dengan mengubah dasar semasa iaitu satu gerai satu peniagadengan memberi peluang penyewa sedia menyewa lebih dari satu unit. Majlis masihmengekalkan bilangan guna tenaga sedia ada disebabkan ruang pejabat yang sempit.Bagaimanapun, bilangan guna tenaga akan di tambah apabila pengubahsuaian ruangpejabat siap kelak.24. PERKARA YANG DIBANGKITKAN DALAM LAPORAN KETUA AUDIT NEGARAYANG MASIH BELUM SELESAISeperti yang dilaporkan dalam Laporan Ketua Audit Negara bagi tahun 2005tindakan sewajarnya telah diambil oleh Ketua Jabatan yang berkenaan terhadap perkarayang dibangkitkan. Jawatankuasa Kira-kira Wang Awam Negeri juga menyusuli perkarayang masih tertunggak dengan Ketua Jabatan dari semasa ke semasa.25. PEMBENTANGAN LAPORAN KETUA AUDIT NEGARA MENGENAI AKTIVITIDAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSIPerkara 107 (2) Perlembagaan pula menghendaki Laporan Ketua Audit Negaramengenai Akaun Awam Kerajaan Negeri dan Aktiviti Jabatan/ Agensi Kerajaan Negeridibentangkan dalam Dewan Undangan Negeri. Laporan Ketua Audit Negara mengenaiAktiviti dan Kajian Khas bagi tahun 2005 telah dibentangkan dalam Dewan UndanganNegeri pada 27 November 2006.26. MESYUARAT JAWATANKUASA KIRA-KIRA WANG AWAM NEGERISehingga bulan Disember 2006, Jawatankuasa Kira-kira Wang Awam Negeri telahselesai memeriksa Laporan Ketua Audit Negara bagi Aktiviti dan Kajian Khas Jabatan/Agensi tahun 2004. Jawatankuasa juga telah bermesyuarat 4 kali pada tahun 2006 untukmembincangkan Laporan Ketua Audit Negara Mengenai Aktiviti dan Kajian Khas bagitahun 2004. Selain membincangkan perkara yang dilaporkan dalam Laporan Ketua AuditNegara Tahun 2004, Jawatankuasa telah menjemput 3 Jabatan dan satu Agensiberkaitan untuk memberikan taklimat dan melaporkan kedudukan terkini mengenaipencemaran air di Negeri Selangor. Jawatankuasa juga telah menjemput pihak MajlisBandar Raya Petaling Jaya (MBPJ) untuk memberi taklimat mengenai pengurusan164


illboard di kawasan MBPJ. Sehingga bulan Mei 2007, Jawatankuasa telahmembincangkan Laporan Ketua Audit Negara Tahun 2005. Selaras dengan perananJawatankuasa untuk memastikan wujudnya Akauntabiliti Awam, Jawatankuasa kerapbermesyuarat membincang Laporan Ketua Audit Negara yang terkini, membuat lawatanke tapak projek dan anak syarikat Kerajaan Negeri, mengkaji isu-isu lama Laporan KetuaAudit Negara yang belum selesai dan memastikan syor-syor Jawatankuasa diambiltindakan oleh Ketua-ketua Jabatan/Agensi Kerajaan Negeri. Butiran ringkas perkarayang dibincangkan adalah seperti di Jadual 40.Jadual 40Mesyuarat Jawatankuasa Kira-Kira Wang AwamNegeri Selangor Terhadap Laporan Ketua Audit Negara Sepanjang Tahun 2006Tarikh Jabatan/Agensi Perkara2.3.2006 Jabatan Pertanian NegeriSelangor.Lembaga Muzium Negeri Selangor.Program Pembangunan KawasanKelapa.Pengurusan Koleksi dan Artifak Sejarah.27.4.2006 Pejabat Tanah Dan Galian NegeriSelangor.Majlis Perbandaran Selayang.13.7.2006 Jabatan Alam Sekitar NegeriSelangor.Jabatan Haiwan Negeri Selangor.Jabatan Pengairan dan SaliranNegeri Selangor.Lembaga Urus Air NegeriSelangor.7.9.2006 Majlis Bandar Raya Petaling Jaya(MBPJ).Pelaksanaan Sistem Pendaftaran TanahBerkomputer.Penswastaan Kutipan Tunggakan CukaiTaksiran.Taklimat Pencemaran Air di NegeriSelangor.Isu Pencemaran Sungai Selangor danSungai Langat oleh Penternak Babi.Isu Pencemaran Sungai di Media.Isu Pencemaran Sumber Air.Pengurusan billboard di kawasan MBPJ.165


PENUTUP


PENUTUPPada prinsipnya, Kerajaan Negeri telah mewujudkan dasar, undang-undang danperaturan yang mencukupi untuk memastikan pelaksanaan aktiviti dan program dibuatdengan cekap dan berkesan bagi mencapai matlamat yang ditetapkan. Sungguhpundemikian, secara keseluruhannya pengauditan terhadap aktiviti Jabatan dan AgensiKerajaan Negeri masih wujud kelemahan dari segi perancangan, pelaksanaan danpemantauan. Tahap pencapaian aktiviti dan program masih belum tercapai kerana masihterdapat kelemahan yang ketara jika dibandingkan dengan teguran yang terkandung dalamLaporan-laporan Ketua Audit Negara yang melaporkan isu-isu berhubung dengankelemahan pengurusan perolehan kerja, bekalan dan perkhidmatan disebabkankelemahan pemantauan yang tidak konsisten, peruntukan kewangan yang tidakmencukupi, kekurangan guna tenaga dan latihan serta tiada budaya penyenggaraan telahmenyebabkan berlakunya pembaziran wang awam.Sungguhpun pihak yang berkenaan telah mengambil tindakan yang sewajarnyaterhadap teguran pihak Audit namun masih ada sebahagian daripadanya yang masihbelum ditangani. Pegawai pengawal adalah disyorkan menjalankan siasatan danpemeriksaan menyeluruh bagi menentukan sama ada kelemahan yang sama juga berlakudi tempat lain atau bahagian lain yang tidak diaudit dan seterusnya mengambil tindakanpembetulan sewajarnya.JABATAN AUDIT NEGARAPutrajaya27 Julai 2007166

More magazines by this user
Similar magazines