თავი 14. ქიმიკატები - momxmarebeli.ge

momxmarebeli.ge
  • No tags were found...

თავი 14. ქიმიკატები - momxmarebeli.ge

1. Sesavaliადამიანის მიერ შექმნილი ზოგიერთი ქიმიკატიგარემოსთვის განსაკუთრებით საშიშია. ასეთებია ე.წ.მდგრადი ორგანული დამბინძურებლები (მოდ-ები),რომლებიც გარემოში არ იშლება და მთელი დედამიწისცოცხალ ბუნებას წამლავს, და დედამიწის ოზონის შრისდამშლელი ნივთიერებები (ოდნ-ები).saxelmwifo regulirebasaqarTvelo ramdenime saerTaSorisoxelSekrulebis mxarea, romlebic garemosTvissaSiSi qimiuri nivTierebebis moxmarebaszRudavs. esenia:1. 1985 wlis venis konvencia “dedamiwisozonis Sris dacvis Sesaxeb” da 1987wlis monrealis oqmi “dedamiwis ozonisSris damSlel nivTierebaTa Sesaxeb”,romelTa mixedviT saqarTvelovaldebulia etapobrivad amoiRosxmarebidan ozonis Sris damSlelinivTierebebi (ix. cxrili 1);2. 2001 wlis stokholmis konvencia “mdgradiorganuli dambinZureblebis Sesaxeb”,romelic saqarTvelos avaldebulebsxmarebidan amoiRos garemosTvis uaRresadsaSiSi 9 pesticidi (endrini, toqsafeni,aldrini, dieldrini, heptaqlori,qlordani, mireqsi, ddt daheqsaqlorbenzoli) da Zalzed saSiSi samrewvelo qimikatebisjgufi (poliqlorirebuli bifenilebi) agreTve Tavidan aicilosgaremosTvis mavne nivTierebebis 2 klasis (dioqsinebi da furanebi)warmoqmna (ix. cxrili 2).cxrili 1: saqarTvelos valdebulebebi ”დედამიწის ოზონის შრის დამშლელნივთიერებათა შესახებ” მონრეალის ოქმიs mixedviTნივთიერებათა ჯგუფი წელი (12 თვე) რეგულირების ზომაdedamiwis ozonis SrisdamSleli nivTierebebi (anubralod: ozondamSlelinivTierebebi, Semoklebuladodn) – es aris qloris, bromis,ftoris Semcvel sinTetikurorganul nivTierebaTaramdenime klasi, romlebicaqroladia, gamZlea, haeriT SormanZilebze gadaitaneba, xvdebaatmosferos zeda fenebSi,reaqciaSi Sedis iq arsebulozonis molekulebTan, risSedegadac dedamiwisatmosferos zeda fenaSiozonis koncentracia mcirdeba.ozondamSleli nivTierebebigamoiyeneba macivaragentebad(macivrebSi dakondicionerebSi), cecxlCamqroban aerozolebis SemavsebelnivTierebebad, myari anplastikuri qafebis (e.w.“penoplastebis” da“paralonebis”) warmoebaSi,fungicidebad, laboratoriulgamxsnelebad. dedamiwis ozonisSris dacvis mizniTmimdinareobs maTi Canacvlebaalternatiuli nivTierebebiT anteqnologiebiT.A-დანართის I ჯგუფი:ქლორფტორნახშირბადები(CFC-11, CFC-12, CFC-113,CFC-114, CFC-115)A-დანართის II ჯგუფი:ჰალონები (ჰალონ-1211,ჰალონ-1301, ჰალონ-2402)B-დანართის I ჯგუფი:ქლორფტორნახშირბადები(CFC-13, CFC-111, CFC-112,საბაზო დონე (1995-1997 წლების საშუალო moxmareba): 22,5 t.1999 წ. 1 ივლისიდან მოხმარების და წარმოების გაყინვა საბაზო დონეზე2005 წ. 1 იანვრიდან 50%-იანი შემცირება2007 წ. 1 იანვრიდან 85%-იანი შემცირება2010 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)საბაზო დონე (1995-1997 წწ საშუალო moxmareba): 7,3 t.2002 წ. 1 იანვრიდან მოხმარების და წარმოების გაყინვა საბაზო დონეზე2005 წ. 1 იანვრიდან 50%-იანი შემცირება2010 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)საბაზო დონე (1998-2000 წწ საშუალო moxmareba): 0 t.2003 წ. 1 იანვრიდან 20%-იანი შემცირება2007 წ. 1 იანვრიდან 85%-იანი შემცირება


CFC-211, CFC-212, CFC-213,CFC-214, CFC-215, CFC-216,CFC-217)B-დანართის II ჯგუფი:ოთხქლორიანი ნახშირბადიB-დანართის III ჯგუფი:მეთილქლოროფორმი(1,1,1 ტრიქლორეთანი)C-დანართის I ჯგუფი:ქლორფტორნახშირწყალბადები (მოხმარება)HCFCsC-დანართის II ჯგუფი:ბრომფტორნახშირწყალბადები (HBFCs)C-დანართის III ჯგუფი:ბრომქლორმეთანიE-დანართი:მეთილბრომიდი(ბრომმეთანი)2010 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)საბაზო დონე (1998-2000 წწ საშუალო moxmareba): 0 t.2005 წ. 1 იანვრიდან 85%-იანი შემცირება2010 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)საბაზო დონე (1998-2000 წწ საშუალო moxmareba): 0 t.2003 წ. 1 იანვრიდან მოხმარების და წარმოების გაყინვა საბაზო დონეზე2005 წ. 1 იანვრიდან 30%-იანი შემცირება2010 წ. 1 იანვრიდან 70%-იანი შემცირება2015 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)საბაზო დონე: 2009-2010 წწ საშუალო moxmareba2013 წ. 1 იანვრიდან მოხმარების და წარმოების გაყინვა საბაზო დონეზე2015 წ. 1 იანვრიდან 10%-იანი შემცირება2020 წ. 1 იანვრიდან 35%-იანი შემცირება2025 წ. 1 იანვრიდან 67,5%-იანი შემცირება2030 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელიაშენარჩუნდეს2,5% არსებული მაცივრების მომსახურებისთვის)1996 წ. 1 იანვიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)2002 წ. 1 იანვრიდან 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)საბაზო დონე (1995-1998 წწ საშუალო moxmareba): 22,74 t.2002 წ. მოხმარების და წარმოების გაყინვა საბაზო დონეზე(გარდა საკარანტინო და ტვირთის გადაზიდვამდედამუშავების მიზნებისთვის მოხმარებისა)2005 წ. 20%-იანი შემცირება2015 წ. 100% ხმარებიდან ამოღება (შესაძლებელია შენარჩუნდესმოხმარება მნიშვნელოვანი მიზნებისთვის)mdgradi organulidambinZureblebi (inglisuriabreviaturiT: POPs) ewodebaTiseT organul naerTebs,romlebsac axasiaTebT: maRalitoqsikuroba, gaZlierebulimdgradoba daSlis mimarT dabioakumulaciis (anubiologiur organizmebSi anekosistemaSi dagrovebis) unari.haers, wyals an migrirebadsaxeobebs es nivTierebebi SormanZilebze gadaaqvT. Tavisimdgadobis gamo nivTierebebi amgadatanas uZleben, ar iSlebianda toqsikur TvisebebsinarCuneben. isini haeridan anwylidan gamoileqebian maTigafrqvevis wyarodan ZalzeSor manZilze (magaliTadpesticidi “ddt”antarqtidaSic kia aRmoCenili)da iq azianeben ekosistemas.garda amisa, 2004 wlidan saqarTveloSimoqmedebs 1998 wlis roterdamis konvencia”ცალკეული საშიში ქიმიური ნივთიერებებითა დაპესტიციდებით საერთაშორისო ვაჭრობის სფეროშიწინასწარი დასაბუთებული თანხმობისპროცედურის შესახებ”, romelic 37 saSiSiqimikatis saerTaSoriso vaWrobisproceduras aregulirebs. kerZod, amnivTierebaTasaerTaSorisogadazidvebisTvis aucilebelia gamgzavniqveynis mier mimRebi qveynis informireba daam ukanasknelisgan oficialuri TanxmobismiReba.saqarTveloSi am konvenciebiT regulirebadinivTierebebi Sedis e.w. ‘SezRuduli brunvadimasalebis” CamonaTvalSi, romelTa warmoeba,transasazRvro an qveynis Sida gadazidvasagangebo nebarTvas saWiroebs (Sesabamisidebuleba 2011 wlis 1 ivlisamde droebiTSeCerebulia). garda amisa, roterdamisa da stokholmis konvenciiTregulirebadi nivTierebebi საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და


სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 wlis #133/ნ ბრძანებიs mixedviTsaqarTveloSi warmoebis import-eqsportisa da gamoyenebisTvis akrZalulnivTierebebs miekuTvneba.cxrili 2: saqarTvelos valdebulebebi “mdgradi organulidambinZureblebis Sesaxeb” stokholmis konvenciis mixedviTნივთიერებისდასახელებანივთიერებისდანიშნულებაკონვენციის მოთხოვნა მხარე ქვეყნებისადმიწარმოება და გამოყენებაენდრინიტოქსაფენიპესტიციდიპესტიციდიწარმოების, იმპორტ-ექსპორტის დაგამოყენების სრული აკრძალვა / აღკვეთაალდრინი პესტიციდი წარმოების სრული შეწყვეტა;არსებული მარაგების იმპორტი დადიელდრინიპესტიციდი გამოყენება მხოლოდ კონვენციითდადგენილი მიზნებისთვის და მხოლოდჰეპტაქლორიპესტიციდი კონვენციის სამდივნოში რეგისტრაციისსაფუძველზექლორდანი პესტიციდი წარმოება, იმპორტი და გამოყენებამირექსიპესტიციდიმხოლოდ კონვენციით დადგენილიმიზნებისთვის და მხოლოდ კონვენციისდდტპესტიციდი სამდივნოში რეგისტრაციის საფუძველზეჰექსაქლორ-ბენზოლი პესტიციდი, წარმოება, იმპორტი და გამოყენებასამრეწველო მხოლოდ კონვენციით დადგენილიქიმიკატი მიზნებისთვის და მხოლოდ კონვენციისსამდივნოში რეგისტრაციის საფუძველზე;გაუმიზნავი ემისიების მინიმიზაციაპოლიქლორირებულიბიფენილები (PCB)პოლიქლორირებულიდიბენზო-პ-დიოქსინები (PCDD)პოლიქლორირებულიდიბენზოფურანები(PCDF)სამრეწველო(ზეთებში)არ გააჩნია (წვისთანა-პროდუქტია)არ გააჩნია (წვისთანა-პროდუქტია)წარმოების სრული შეწყვეტა;PCB-შემცველი მოწყობილობისხმარებიდან ამოღება 2025 წლამდე, ასეთიმოწყობილობის იმპორტ-ექსპორტისშეწყვეტა, არსებული მოწყობილობიდანნივთიერების მოგროვება დაგანადგურება 2028 წლამდე,ემისიების/დაღვრების მინიმიზაციაგაფრქვევების მინიმიზაციაიმპორტ-ექსპორტიიმპორტ-ექსპორტი დაიშვება მხოლოდ ეკოლოგიურად მისაღებიმეთოდით განთავსებისთვის ან დაშვებული და რეგისტრირებულიგამონაკლისების ფარგლებში გამოყენებისთვის


garda aRwerilisa, saqarTveloSi damatebiTi moTxovnebi vrceldebapesticidebze – kerZod, saqarTveloSipoliqlorirebuli bifenilebi _ daSvebulia mxolod im pesticidebis warmoeba,qlorSemcvel organulimporti da gamoyeneba, romelicnivTierebaTa erTi klasis krebsiTi registrirebulia saqarTvelos sursaTisdasaxelebaa, romelic 209nivTierebas moicavs. es sinTetikuri uvneblobis, veterinariisa da mcenareTanivTierebebia, romlebic sxvadasxva dacvis samsaxuris mier. dReisaTvis amsamrewvelo daniSnulebiTsamsaxurSi pesticidis moqmedi 168 nivTierebagamoiyeneba, maT Soris, rogorc da 350-mde pesticiduri preparati arisdieleqtruli siTxeebiregistrirebuli. ZiriTadad es aristransformatorebsa da msxvileleqtrokondensatorebSi, agreTve, evrokavSirsa da aSS-Si registrirebulirogorc Tbosaizolacio siTxeebi pesticidebi, romlebic Sedis evrokomisiisda saRebavebis danamatebi.91/414/EEC direqtivis pirvel danarTSi, anpoliqlorirebuli bifenilebi USEPA-s registrirebuli aqtiuritoqsikuria. igi iwvevs kanis da nivTierebebis siaSi. araregistrirebuliTvalebis dazianebas, endokrinul, pesticidebis brunvis aRmoCenis mizniTimunur, reproduqciul problemebs,sursaTis uvneblobis, veterinariisa dabavSvebis ganviTarebis Seferxebas.am nivTierebebs gaaCniamcenareTa dacvis samsaxuri saqrTvelosbioakumulaciis unari da didi pesticidebis bazris regularul monitoringsodenobiT grovdeba marcvleulsa axorcielebs.da Tevzis qonSi.2. arsebuli mdgomareobasaqarTvelos soflis meurneobaSi pesticidebis moxmareba sabWoTaperiodTan SedarebiT 2-3-jer Semcirebulia. es gamowveulia erTi mxrivfermerTa ekonomikuri mdgomareobiT, meore mxriv ki im faqtiT, romaxali Taobis pesticidebis xarjvis norma ramdenjerme ufro dabalia,vidre im pesticidebis, romelic saqarTveloSi sabWoTa periodSigamoiyeneboda. garda amisa, dRes gamoyenebuli pesticidebis umravlesobaekologiuradac bevrad usafrTxoa vidre maTi winamorbedebi. dRessaqarTveloSi aRar gamoiyeneba qlororganuli, vercxlisSemcvelipesticidebi, triazolis jgufis herbicidebi. mkveTrad Semcirebuliafosfororganuli inseqticidebis gamoyeneba. qimiuri pesticidebisraodenobis naxevars spilenZSemcveli fungicidebi Seadgens.a4notias3.5aT32.521.510.501998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009diagrama 1: pesticidebis importi saqarTveloSi, wlebis mixedviT.


მდგრადი ორგანული დამბინძურებლებიsaqarTveloSi pesticidebi saerTod ar iwarmoeba. roterdamis dastokholmis konvenciiT regulirebuli pesticidebis qveyanaSi SemotanaakrZalulia, aralegaluri Semotana an brunva ki aRmoCenili ar aris.Tumca qveyanaSi arsebobs sabWoTa periodSi warmoqmnili vadagasulipesticidebis sakmaod didi maragi.2004-2006 wlebSi gaeros ganviTarebis programis daxmarebiT CatardaqveyanaSi arsebuli vadagasuli pesticidebis inventarizacia, romlisSedegad gamovlenili iqna 3057 tona vadagasuli pesticidi, romelTadidi nawili (2700 tonamde) iaRlujis Sxamqimikatebis samarxSi iyoganTavsebuli, xolo daaxloebiT 360t _ qveynis danarCen teritoriaze,yofil kolmeurneobaTa sasawyobo meurneobebSi iqna aRmoCenili.inventarizebuli iqna 214 aseTi sawyobi, aqedan pesticidebis narCenebiaRmoCnda 46 sawyobSi (ix. diagrama 2). inventarizaciis momentisaTvissasawyobo meurneobebis umetesi nawili amortizirebuli da dazianebuliiyo, zogierTi maTgani ki mTlianad dangreuli da samSeneblo masaladgatanili. pesticidebis narCenebi xSir SemTxvevaSi Ria cis qveS eyara daerTmaneTSi iyo areuli, umetes SemTxvevaSi ar gaaCnda SefuTva.atmosferuli naleqebiT xdeboda maTi Carecxva da moxvedra niadagSi.2006-2009 წლებში kolmeurneobebisa da sabWoTa meurneobebis sawyobebSiaRmoCenili pesticidebis narCenebis didi nawili მოგროვდა: 230 ტონაშეიფუთა და უსაფრთხოდ განთავსდა jer დროებით საწყობში, Semdeg kigadatanili iqna iaRlujis samarxSi. kolmeurneobebisa da sabWoTameurneobebis sawyobebis teritoriebidan mogrovda agreTve 400 ათასი ტონაპესტიციდებით დაბინძურებული გრუნტი, romelic aseve იაღლუჯის სამარხისტერიტორიაზე განთავსდა.imereTi, 10Sida qarTli, 19aWara, 15mcxeTa-mTianeTi, 24samcxe-javaxeTi, 4kaxeTi, 230xaSuris raioni, 51qvemo qarTli, 5iaRlujissamarxi, 2700diagrama 2: saqarTvelos regionebSi aRmoCenli vadagasuli pesticidebisraodenobebi, tonebi, 2005 w.მდგრადი ორგანული დამბინძურებლები საქართველოში აგრეთვე აღმოჩენილიაელექტროენერგიის გამანაწილებელ დანადგარებში, როგორიცაა ტრანსფორმატორები,


კონდენსატორები, დენის ამომრთველები. kerZod, inventarizaciis saSualebiTgamovlinda poliqlorirebuli bifenilebiT dabinZurebuli zeTebisSemcveli msxvili transformatorebi da kondensatorebi da SefasdaSefasda maTi Semcveli saSualo da wvrili transformatorebis,kondensatorebis da denis amomrTvelebis saerTo raodenoba. amSefasebaTa mixedviT sul poliqlorirebuli bifenilebiTdabinZurebuli zeTebis Semcveli danadgarebis raodenoba saqarTveloSi14 aTasamdea, maTSi arsebuli dabinZurebuli zeTebis raodenoba ki 2aTas tonas aWarbebs (ix. diagrama 3).100%90%80%70%nado 60%Treas 50%itnec 40%opr30%20%msxvili transformatorebiwvrili da saSualotransformatorebikondensatorebi10%0%poliqlorirebulibifenilebis Semcvelidanadgarebis raodenobapoliqlorirebulibifenilebis SemcvelizeTebis raodenobadioqsinebi da furanebi uaRresadtoqsikur organul nivTierebaTaklasia, romelic wvis procesebisTanaur produqts warmoadgens.dioqsinebi warmoiqmneba wvis iseTiprocesis dros, rogoricaa:narCenebis insiniracia, myari daTxevadi sawvavis wva samrewvelo(eleqtroenergiis gamomuSaveba) dasayofacxovrebo pirobebSi(RumlebSi da buxrebSi wva),agreTve nagvis Riad wva, xanZrebida a.S. es nivTierebebi aqroladia,gamZlea, haeriT did manZilebzegadaitaneba, atmosferulnaleqebTan erTad gamoileqeba,xvdeba cocxali organizmebiskvebis jaWvebSi da cocxalqsovilebSi akumulirdeba.dioqsin-furanebis zemoqmedebaiwvevs kanis dazianebas, imunur,endokrinul, reproduqciulsistemaTa moSlas, ganviTarebisproblemebs, simsivneebs.diagrama 3: poliqlorirebuli bifenilebiTdabinZurebuli zeTebis Semcveli sxvadasxvaeleqtrodanadgarebis raodenobaTa da maTSiarsebuli dabinZurebuli zeTebis Sefardeba.2004 wels agreTve Catarda saqarTveloSidioqsinebisa da furanebis inventarizacia.kerZod, Sefasda Tu ra raodenobiT gaifrqvevaes nivTierebebi saqarTvelos teritoriidan, raprocesebis Sedegad da romeli regionebidan.Sefasebebma aCvena, rom dioqsin-furanebiswarmoqmnis ZiriTad wyaros narCenebisukontrolo wva warmoadgenda (ZiriTadadnagavsayrelebze, TviTaalebis Sedegad, ix.diagrama 4). xolo regionuli ganawilebisTvalsazrisiT am nivTierebaTa udidesi wiliTbilisSi (konkretulad, Tbilisisnagavsayrelebze) warmoiqmneboda (ix. diagrama5). dioqsinebis jamuri gafrqveva qveynisteritoriidan weliwadSi Seadgens 100 gramtoqsikur eqvivalents 1 , rac sakmaod maRal1 grami toqsikuri eqvivalenti aris dioqsin-furanebis jgufis sxvadasxva nivTierebaTamasis SedarebisTvis miRebuli sazomi erTeuli, romelic damokidebuli TiToeuli


maCveneblad iTvleba rogorc qveynis masStabisa da mosaxleobisraodenobis, ise klimaturi pirobebis gaTvaliswinebiT.narCenebisganTavseba9%narCenebiskontrolirebadiwva/insineracia3%mrewveloba1%eleqtroenergiis daTboenergiiswarmoeba8%narCenebisukontrolo wva79%diagrama 4: dioqsin-furanebis warmoqmnis wyaroebi saqarTveloSi,Sefaseba, 2004 weli. wyaro [1]Sida qarTli3%kaxeTi3%samegrelo-zemosvaneTi2% mcxeTa-mTianeTiA1%aWara8%imereTi8%q. Tbilisi49%qvemo qarTli26%diagrama 5: dioqsin-furanebis gafrqvevebi saqarTvelodan, regionebismixedviT, Sefaseba, 2004 weli. wyaro [1]nivTierebis fardobiT toqsikurobaze am jgufis yvelaze toqsikur nivTierebasTan,2,3,7,8-tetraqlordibenzodioqsinTan SedarebiT.


ოზონდამშლელი ნივთიერებებიozondamSleli nivTierebebi saqarTveloSi ar iwarmoeba. maTi moxmarebaqveyanaSi mTlianad importiT aris ganpirobebuli. pirvel cxrilSimiTiTebulia saqarTvelos mier ozondamSlel nivTierebaTa moxmareba1995-1998 wlebSi, romelic saqarTvelosTvis e.w. “sabazo wlebs”warmoadgens saqarTvelosTvis (am wlebis moxmarebis mimarTgaiangariSeba nivTierebaTa moxmarebis Semcirebis ganrigi). rogorc, me-6diagramidan Cans, ozondamSlel nivTierebata moxmareba saqarTveloSimcirdeba da es Semcireba srulad Seesabameba monrealis oqmiT dadgenilganrigs.3530freon-12-is moxmareba25meTilbromidis moxmareba20halonebis moxmareba?15105qlorftornaxSirwyalbadebisxmarebidan amoRebis ganrigisaqarTvelosTvismeTilbromidis xmarebidanamoRebis ganrigisaqarTvelosTvishalonebis xmarebidan amoRebisganrigi saqarTvelosTvis0?? ???diagrama 6: ozondamSlel nivTierebaTa moxmareba saqarTveloSi da maTTandakavSirebuli valdebulebebi monrealis oqmis mixedviTozondamSlel nivTierebaTa moxmarebis Semcireba saqarTveloSiramodenime paralelur RonisZiebaTa Sedegad iqna miRweuli. maT Sorisiyo normatiuli maregulirebeli CarCoebis gamkacreba (rogorc zemoTaRiniSna, ozondamSleli nivTierebebi saqarTveloSi SezRuduladbrunvadi masalebs ganekuTvneba), sabaJoebis SesaZleblobaTa gaZlierebaozondamSlel nivTierebaTa import-eqsportis mkacrad aRricxvisTvis(sabaJo moxeleTa swavleba da sabaJoebis aRWurva Sesabamisi aparaturiT).Tumca unda aRiniSnos, rom ozondamSlel nivTierebaTa moxmarebisSemcireba ZiriTadad miRweuli iqna alternatiul nivTierebaTa dateqnologiebis danergvis xelSewyobiT (sademonstracio proeqtebi,Treningebi), agreTve Sesabamis arasamTavrobo organizaciaTa(“saqarTvelos memacivreTa asociacia” da “asociacia samoqalaqosazogadoeba soflad”) gaZlierebisa da maTi saqmianobebis xelSewyobisgziT. magaliTad, memacivreTa asociaciisTvis Seiqmna da aRiWurvaozondamSleli macivaragentebis Segrovebisa da reciklirebis centri,romelic saSualebas iZleva am nivTierebebze momuSave, xmarebaSi myofimacivrebisa da kondicionerebis momsaxureba nivTierebaTa axali partiis


importis gareSe ganxorcieldes. analogiurad, “asociacia samoqalaqosazogadoeba soflad” wevrebma aiTvises da danerges sasaTburemeurneobaTa warmoebis iseTi teqnologiebi, romelic niadagisregularuli gauvnebelyofisTvis meTilbromidis gamoyenebis Tavidanacilebis saSualebas iZleva.amJamad saqarTveloSi moixmareba ozondamSlel nivTierebaTa mxoloderTi jgufi _ qlorftornaxSirwyalbadebi (monrealis oqmis C-დანართისI ჯგუფი, ix. cxrili 1), romelic monrealis oqmis mier daSvebuli iqnaufro sxva ozondamSleli nivTierebebis droebiT Semcvlelad.saqarTvelom am nivTierebaTa moxmarebis SezRudva da etapobriviSemcireba 2013 wlidan unda daiwyos.3. ძირითადი გამოწვევები:miuxedavad imisa, rom mdgad organul dambinZureblebisadmimikuTvnebuli pesticidebi saqarTveloSi dResdReobiT ar gamoiyeneba,qveyanaSi sabWoTa droidan dagrovilia vadagasuli pesticidebis didimaragi (3 aTas tonamde), romelic ganTavsebulia iaRlujisamortizirebul sacavSi, rac am pesticidebiT garemos dabinZurebas argamoricxavs. aucilebelia am vadagasuli pesticidebis ganadgurebagaremosTvis usafrTxo meTodebiT.garda amisa saqarTveloSi kvlav arsebobs aRuricxavi mcire obieqtebi,saidanac aucilebelia vadagasuli pesticidebis mogroveba. amis gardastokholmis konvencia iTxovs, rom saqarTvelom 2025 wlamde xmarebidanamoiRos poliqlorirebuli bifenilebis Semcveli danadgarebi,moagrovos da (2028 wlamde) gaanadguros am danadgarebSi arsebulipoliqlorirebuli bifenilebis Semcveli zeTebi. saqarTvelo agreTvevaldebulia minimumamde daiyvanos duiqsin-furanebis gafrqveva qveynisteritoriidan, romelTa ZiriTad wyaros dResdReobiT nagavsayrelebzenarCenebis TviTaaleba da wva warmoadgens.konvenciis aRweril movaleobaTa saTanadod Sesasrulebladaucilebelia mTeli rigi RonisZiebebis dagegmva da ganxorcieleba. ammizniT momzadebulia da ganxilvis procesSia konvenciis erovnuliganxorcielebis programa, romelic moicavs rogorc erovnulimaregulirebeli normebis SemuSavebasa da amoqmedebas, aseve mdgradiorganuli dambinZureblebisa da dabinZurebuli teritoriebis zustinventarizacias, poliqlorirebuli bifenilebis Semcveli aparaturisSegrovebis sqemis Sedgenas, Sesabamisi simZlavreebis uzrunvelyofas (mag.sawyobebis mowyoba da aRWurva), aseve nagavsayreli poligonebis marTvisgaumjobesebisken mimarTul RonisZiebebs (moTxovnaTa da maTiSesrulebis gamkacreba, samagaliTo praqtikis danergva).rac Seexeba ozondamSlel nivTierebebs, maTgan saqarTvelo amJamadmoixmars mxolod qlorftornaxSirwyalbadebs, romelTa regulireba 2013wlidan unda daiwyos. amJamad mimdinareobs am nivTierebaTa moxmarebisSefaseba da maTi xmarebidan amoRebisTvis saWiro RonisZiebaTa gegmisSemuSaveba.gamoyenebuli literatura:1. j. qarCava, g. ninikaSvili, k. ruxaia, saqarTveloSi pesticidebis dadioqsid-furanebis inventarizaciis masalebi, “mdgradi organulidamabinZureblebis Sesaxeb stokholmis konvenciis Sesrulebis erovnulisamoqmedo gegmis momzadeba”, UNDP, 2004-2005.


2. saqarTvelos qimiuri profili, 2009, UNITAR, saqarTvelos strategiulikvlevebis da ganviTarebis centri,http://www2.unitar.org/cwm/publications/cw/np/np_pdf/Georgia_National_Profile_2009_Georgian.pdf

More magazines by this user
Similar magazines