Untitled - Jabatan Audit Negara

audit.gov.my

Untitled - Jabatan Audit Negara

KANDUNGANPERKARAKATA PENDAHULUANMUKA SURATiiINTI SARI LAPORANvBAHAGIAN I: AKTIVITI DAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSIPendahuluan 1Jabatan Pengairan Dan Saliran Negeri JohorPengurusan Projek Saliran Bandar 1Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorPengurusan Program Pembangunan Industri Ternakan 64Pejabat Tanah Dan Galian Negeri Johor, Pejabat Tanah Johor BahruDan Pejabat Tanah Batu PahatPengurusan Sistem Pendaftaran Tanah Berkomputer 123Yayasan Warisan Negeri JohorPengurusan Bahan Artifak 170Majlis Perbandaran KulaiPengurusan Pelesenan Dan Penguatkuasaan Bagi Premis Perniagaan 204BAHAGIAN II: PERKARA AMPendahuluan 250Kedudukan Masa Kini Perkara Yang DibangkitkanDalam Laporan Ketua Audit Negara Tahun 2006 250Pembentangan Laporan Ketua Audit NegaraMengenai Penyata Akaun Awam Dan Aktiviti Jabatan 257Mesyuarat Jawatankuasa Kira-kira Raya Negeri Johor 258PENUTUP 259i


KATA PENDAHULUAN1. Perkara 106 dan 107 Perlembagaan Persekutuan dan Akta Audit 1957 menghendakiKetua Audit Negara mengaudit Penyata Akaun Awam serta aktiviti Kerajaan Negeri danmengemukakan Laporan mengenainya kepada Seri Paduka Baginda Yang di-PertuanAgong dan Duli Yang Maha Mulia Sultan Johor. Seri Paduka Baginda Yang di-PertuanAgong akan menitahkan supaya Laporan itu dibentangkan di Parlimen manakala Duli YangMaha Mulia Sultan Johor menitahkan untuk dibentangkan di Dewan Undangan NegeriJohor. Bagi memenuhi tanggungjawab ini, Jabatan Audit Negara telah menjalankanPengauditan Prestasi untuk menentukan sama ada sesuatu aktiviti Kerajaan dilaksanakandengan cekap, berhemat dan mencapai objektif/matlamat yang telah ditetapkan.2. Laporan saya mengenai aktiviti Jabatan/Agensi Kerajaan Negeri Johor Tahun 2007adalah hasil daripada pengauditan yang dijalankan terhadap aktiviti-aktiviti tertentu yangdilaksanakan di 7 buah Jabatan/Agensi Kerajaan Negeri iaitu Jabatan Pengairan danSaliran Negeri Johor, Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor, Pejabat Tanah danGalian Negeri Johor, Pejabat Tanah Johor Bahru, Pejabat Tanah Batu Pahat, YayasanWarisan Negeri Johor dan Majlis Perbandaran Kulai. Program/aktiviti yang diaudit adalahberkaitan dengan Pengurusan Projek Saliran Bandar, Pengurusan Program PembangunanIndustri Ternakan, Pengurusan Sistem Pendaftaran Tanah Berkomputer, PengurusanBahan Artifak dan Pengurusan Pelesenan dan Penguatkuasaan Bagi Premis Perniagaan.Pengauditan terhadap program/aktiviti Kerajaan Negeri adalah untuk memastikan semuapolisi, program dan projek yang telah dirancang dilaksanakan dengan jayanya mengikuttempoh yang ditetapkan, spesifikasi kontrak/syarat-syarat perjanjian dipatuhi, tiadapembaziran dan mencapai matlamatnya. Pada umumnya, program/aktiviti yangdilaksanakan oleh Jabatan/Agensi Kerajaan Negeri Johor bagi tempoh pengauditan tahun2005 hingga 2007 tidak menunjukkan kemajuan yang ketara. Kelemahan yang sayalaporkan dalam Laporan Ketua Audit Negara Terhadap Aktiviti Jabatan/Agensi KerajaanNegeri Johor Tahun 2006 seperti kelemahan dalam pelaksanaan dan pemantauan sesuatuaktiviti atau projek masih berlaku bagi 5 aktiviti dan projek yang dilaporkan pada tahun ini.Di peringkat pelaksanaan kelemahan yang ditemui adalah seperti sasaran aktiviti tidaktercapai, ketidakpatuhan kepada peraturan, kerja penyenggaraan dan perkhidmatansokongan yang tidak memuaskan. Perkara ini telah menyebabkan berlakunya pembaziranwang awam, menjejaskan imej Kerajaan Negeri dan perkhidmatan awam dan sekiranyatidak ditangani matlamat Pelan Integriti Nasional sukar dicapai.ii


3. Semua Pegawai Pengawal yang berkenaan telah dimaklumkan tentang perkara yangakan dilaporkan untuk pengesahan mereka. Laporan ini juga mengandungi kedudukanmasa kini perkara yang dibangkitkan dalam Laporan saya bagi tahun 2006 untuk memberigambaran sejauh mana tindakan susulan dan pembetulan telah diambil oleh pihakJabatan/Agensi Kerajaan Negeri terhadap isu yang telah dibangkitkan.4. Di samping memenuhi kehendak perundangan, saya berharap laporan ini dapatdijadikan asas untuk memperbaiki segala kelemahan, usaha penambahbaikan danmeningkatkan akauntabiliti dan integriti. Usaha ini penting bagi menjamin setiap RinggitMalaysia yang dipungut dan dibelanjakan akan dapat menyumbang ke arah pertumbuhanekonomi negeri yang mampu membantu pembangunan dan keselesaan hidup rakyat.Secara tidak langsung ianya akan menyumbang ke arah mewujudkan sebuah NegaraMalaysia yang cemerlang, gemilang dan terbilang.5. Pada pandangan saya, prestasi pelaksanaan aktiviti Kerajaan Negeri dan agensinyaboleh dipertingkatkan lagi sekiranya semua pihak yang terlibat menghayati danmengamalkan 5 perkara utama yang diringkaskan sebagai DAMAI iaitu:a) DUE DILIGENCE – Kakitangan Awam perlu menjalankan tugas dengan penuhketelitian yang profesional (due diligence) untuk mewujudkan sistem penyampaianyang cemerlang.b) ACHIEVEMENT – Memastikan semua polisi dan program yang telah dirancangdilaksanakan dengan jayanya mengikut tempoh yang ditetapkan, tidak berlakupeningkatan kos, spesifikasi kontrak/syarat-syarat perjanjian dipatuhi dan mencapaimatlamatnya.c) MONITORING – Pemantauan yang rapi hendaklah dibuat bagi memastikan semuaprogram atau aktiviti yang dirancang berjaya dilaksanakan, diurus secara akauntabilitidan berintegriti. Segala kelemahan yang ditemui hendaklah diambil tindakan. Projekyang telah siap dibina hendaklah digunakan untuk mengelakkan berlakunyapembaziran dan memberi impak positif kepada golongan sasaran.d) ATTITUDE - Setiap pegawai/kakitangan perlu mempunyai pandangan holistik dalammelaksanakan tugas dan tanggungjawab masing-masing dengan penuh komitmenyang tinggi. Nilai-nilai positif hendaklah diamalkan dan tidak ada sikap sambil lewadalam melaksanakan tugas.e) INTEREST - Setiap pegawai/kakitangan perlu melaksanakan tugas yang diamanahkandengan minat dan dedikasi supaya projek yang dilaksanakan ada usahapenambahbaikan dan berinovasi.iii


6. Saya ingin merakamkan ucapan terima kasih kepada semua pegawai Jabatan/AgensiKerajaan Negeri Johor yang telah memberikan kerjasama kepada pegawai sayasepanjang pengauditan dijalankan. Saya juga ingin melahirkan penghargaan dan terimakasih kepada semua pegawai saya yang telah berusaha gigih serta memberikan sepenuhkomitmen untuk menyiapkan Laporan ini.Putrajaya20 Jun 2008iv


INTI SARI LAPORANBAHAGIAN I – AKTIVITI DAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSI1. Jabatan Pengairan Dan Saliran Bandar: Pengurusan Projek Saliran BandarJabatan Pengairan dan Saliran Negeri Johor (JPS) telah mewujudkan BahagianSaliran Bandar yang bertanggungjawab untuk menyediakan kajian Pelan Induk SaliranBandar, merancang, mereka bentuk, melaksana dan mengurus kerja-kerja perparitan bagimengatasi masalah banjir di kawasan bandar. Pada tahun 2005 hingga 2007, JPS telahmenerima peruntukan berjumlah RM27.3 juta bagi melaksanakan Projek Saliran Bandar.JPS telah menyediakan perancangan yang baik bagi melaksanakan Projek Saliran Bandar.Bagaimanapun terdapat beberapa kelemahan di peringkat pelaksanaan. Konsep MASMAtidak diguna pakai secara menyeluruh di dalam melaksanakan Projek Saliran Bandar. JPSjuga gagal memantau kualiti bahan binaan dan mutu kerja pembinaan yang dilaksanakanoleh pihak kontraktor. Masalah seperti kesesuaian penggunaan geoprotect, bottle neckdan keselamatan di tapak bina tidak diberi perhatian sewajarnya. JPS tidak menyediakanperuntukan dan jadual penyenggaran secara berkala bagi kerja-kerja penyenggaraan.Kakitangan yang menjalankan kerja-kerja pemantauan terhadap Projek Saliran Bandarjuga dikehendaki memantau projek-projek lain menyebabkan Projek Saliran Bandar tidakdapat dipantau dengan lebih berkesan. JPS perlu membuat pertambahan jawatan diperingkat daerah bagi memastikan projek yang diserahkan kepada kontraktor dapatdipantau dengan lebih teliti dan latihan mencukupi hendaklah diberi kepada semuakakitangan. JPS hendaklah memastikan segala dokumen yang berkaitan denganpemantauan kerja disediakan dan diselenggarakan dengan lengkap dan kemas kini.2. Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor: Pengurusan ProgramPembangunan Industri TernakanJabatan telah melaksanakan Skim Pinjaman Tanpa Faedah (PINTAF) bagipembangunan industri lembu pedaging dan kambing pedaging serta Projek Padang Ragutuntuk aktiviti peningkatan pengeluaran makanan ternakan. Pemilihan peserta bagiprogram ini telah dibuat dengan sewajarnya. Bantuan dalam bentuk ternakan,infrastruktur, peralatan dan benih rumput juga telah diberikan kepada peserta dengansempurna. Pengukuran prestasi program adalah berdasarkan rekod bagi tahun 2005hingga 2007 dan juga tahun sebelumnya. Jabatan telah membelanjakan sejumlahRM6.64 juta untuk Skim PINTAF dan RM1.75 juta untuk pembangunan Projek PadangRagut bagi tempoh 2005 hingga 2007. Pada keseluruhannya pelaksanaan bagi SkimPINTAF adalah kurang memuaskan dari aspek kelemahan perjanjian, pemulangan anakv


ternakan, serahan anak tidak mengikut spesifikasi dan pengembangan ternakan.Akibatnya, jumlah ternakan yang sepatutnya boleh diagih untuk Skim PINTAF semulaadalah berkurangan. Jabatan tidak dapat mengetahui jumlah pengembangan ternakan danjumlah pendapatan penternak yang menyertai Skim PINTAF. Manakala pelaksanaanProjek Padang Ragut juga kurang memuaskan dari aspek pembangunan kawasan,tempoh proses permohonan dan penguatkuasaan perjanjian. Akibatnya, kemudahan yangtelah disediakan tidak digunakan dan menyekat peluang bagi penternak lain.3. Pejabat Tanah Dan Galian Negeri Johor, Pejabat Tanah Johor Bahru dan PejabatTanah Batu Pahat: Pengurusan Sistem Pendaftaran Tanah BerkomputerSistem Pendaftaran Tanah Berkomputer (SPTB) dibangunkan untuk meningkatkankecekapan kaedah pendaftaran hak milik dan urus niaga tanah supaya urusanpendaftarannya lebih berkesan tanpa mengabaikan elemen keselamatan data hak milik.Kementerian Sumber Asli Dan Alam Sekitar adalah dipertanggungjawabkan bagimengendalikan pembangunan sistem maklumat tanah bersama agensi pelaksana diperingkat Persekutuan dan negeri-negeri di Semenanjung Malaysia. Pejabat Tanah danGalian Negeri Johor (PTG) dan Pejabat Tanah Daerah (PTD) adalah pelaksana diperingkat negeri Johor. SPTB ini diberi secara turnkey kepada Syarikat Imatera DigitalImage Services Sdn. Bhd. Syarikat dipertanggungjawabkan untuk membangun danmelaksanakan SPTB di PTG dan seluruh PTD Negeri Johor. Kementerian telahmenyediakan perancangan yang baik untuk melaksanakan SPTB di PTG dan PTD.Bagaimanapun terdapat beberapa kelemahan di peringkat pelaksanaan di mana pihaksyarikat tidak dapat memindahkan keseluruhan data hak milik manual kepada hak milikberkomputer kerana masih terdapat 2,461 hak milik belum disempurnakan. Pihak PTGdan PTD kurang penelitian semasa menyemak data pemindahan hak milik manual kepadahak milik berkomputer yang dilaksanakan oleh syarikat di mana terdapat kesilapan sepertitarikh daftar tidak dicatatkan dengan betul dan keluasan tanah tidak dinyatakan.Pemindahan data hak milik dari sistem manual kepada SPTB adalah tidak memuaskankerana berlaku kesilapan kemasukan maklumat dalam SPTB yang menjejaskan integriti.Kawalan persekitaran yang lain juga kurang memuaskan di mana rekod stok kertaskeselamatan yang diselenggarakan tidak lengkap kerana rekod penerimaan tidakdicatatkan dan ditulis dengan teratur mengikut siri. Surat cara dan draf surat cara belumdijilid dan disimpan di tempat yang selamat supaya surat berkenaan tidak hilang.4. Yayasan Warisan Negeri Johor: Pengurusan Bahan ArtifakPengurusan bahan artifak Yayasan Warisan Negeri (Yayasan) telahdipertanggungjawabkan kepada Muzium Kota Tinggi (Muzium). Yayasan memiliki 1,459unit bahan artifak yang terdiri daripada 11 jenis bahan artifak yang bernilai RM2.27 juta.Antara jenis bahan artifak yang dimiliki ialah senjata dan peralatan peperangan, alat-alatperusahaan, mata wang, alat muzik dan perhiasan diri. Yayasan telah menerimaperuntukan sejumlah RM30.6 juta daripada Kerajaan Negeri untuk pengurusan Bahanvi


Artifak bagi tempoh 2005 hingga 2007. Yayasan juga menerima sumbangan terusdaripada Kerajaan Persekutuan melalui KeKKWa mulai tahun 2005. Yayasan telahmembeli 280 unit bahan artifak bernilai RM659,435 bagi tempoh 2005 hingga 2007.Proses pembelian bahan artifak dinilai dari segi harga, keaslian dan kesesuaianpembelian. Penilaian bahan artifak dilakukan oleh Kurator dan Penolong Kurator diperingkat Ibu Pejabat sebelum diluluskan oleh Pengarah. Secara keseluruhannya,pengurusan bahan artifak oleh Yayasan adalah baik kecuali Yayasan tidak dapatmelaksanakan pembelian berdasarkan perancangan pembelian yang ditetapkan bagitahun 2005 dan 2007 dan tidak dapat melaksanakan 8 aktiviti gali cari seperti yangdirancang. Selain itu, rekod bahan artifak oleh Yayasan adalah tidak lengkap dan terdapatbahan artifak berharga yang tidak didaftarkan.5. Majlis Perbandaran Kulai: Pengurusan Pelesenan Dan Penguatkuasaan BagiPremis PerniagaanSalah satu fungsi utama Majlis Perbandaran Kulai (Majlis) adalah untuk mengurustadbir pelesenan dan penguatkuasaan bagi setiap jenis premis perniagaan yang dijalankandi seluruh kawasan pentadbiran Majlis. Majlis perlu menguruskan pelesenan danpenguatkuasaan berdasarkan kepada Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171) danundang-undang kecil yang diwujudkan dengan matlamat untuk memastikan peniagamematuhi undang-undang dan peraturan yang ditetapkan. Majlis telah menyediakanperancangan yang jelas dan teratur untuk menjalankan pengurusan pelesenan danpenguatkuasaan premis perniagaan. Bagaimanapun aktiviti pelaksanaan secarakeseluruhan adalah tidak memuaskan. Permohonan bagi 43 dari 50 lesen perniagaanbaru yang sensitif telah diproses untuk kelulusan antara tempoh 91 hari hingga 361 haridan terdapat satu permohonan telah mencapai tempoh 645 hari. Notis membarui lesenperniagaan dan papan iklan yang tamat tempoh pada akhir setiap tahun tidak dikeluarkan.Peniaga yang tidak membaharui lesen menunjukkan peningkatan dan nilai lesen yangtidak dibaharui untuk tempoh 2005 hingga 2007 adalah berjumlah RM2.67 juta.Seterusnya lawatan Audit ke 45 premis perniagaan mendapati bilangan pemilik premisyang melanggar peraturan kebersihan, alam sekitar dan melakukan kacau ganggu masihtinggi. Di kalangan premis tersebut didapati 20 premis yang sedang beroperasi atau44.4% tidak mempunyai lesen perniagaan. Manakala 33 atau 67.3% daripada 49 papaniklan yang dipasang tidak mempunyai lesen papan iklan. Keperluan untuk menjalankantugas rondaan dan pemeriksaan premis tidak dijalankan sendiri oleh Jabatan Pelesenandan Kesihatan tetapi telah dilaksanakan oleh anggota dari Jabatan Undang-undang DanPenguatkuasaan yang tidak terhad kepada undang-undang dan peraturan pelesenansahaja. Strategi jangka pendek yang tidak dapat dilaksanakan pihak Majlis ialah tidakmengambil tindakan Mahkamah terhadap kes-kes pelanggaran undang-undang. Selainitu, perolehan sistem komputer (SPEKHA) berharga RM606,669 tidak diteruskanpenggunaannya kerana sistem yang dibekalkan tidak berkesan dalam membantukeupayaan Majlis untuk memproses pengeluaran dan pengawasan lesen perniagaan.vii


BAHAGIAN IAKTIVITI DAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSI1. PENDAHULUANSeksyen 6 (d), Akta Audit 1957 menghendaki Ketua Audit Negara menjalankanpengauditan prestasi terhadap program atau aktiviti Jabatan Kerajaan Negeri untukmenentukan sama ada program dan aktiviti tersebut dilaksanakan dengan cekap,berkesan dan mencapai matlamatnya. Pada tahun 2007, Jabatan Audit Negara telahmemilih beberapa program dan aktiviti untuk dikaji secara mendalam seperti berikut:a) Pengurusan Projek Saliran Bandar, Jabatan Pengairan Dan Saliran Negeri Johor.b) Pengurusan Program Pembangunan Industri Ternakan, Jabatan Perkhidmatan HaiwanNegeri Johor.c) Pengurusan Sistem Pendaftaran Tanah Berkomputer, Pejabat Tanah Dan GalianNegeri Johor, Pejabat Tanah Johor Bahru dan Pejabat Tanah Batu Pahat.d) Pengurusan Bahan Artifak, Yayasan Warisan Negeri Johor.e) Pengurusan Pelesenan Dan Penguatkuasaan Bagi Premis Perniagaan, MajlisPerbandaran Kulai.JABATAN PENGAIRAN DAN SALIRAN NEGERI JOHORPENGURUSAN PROJEK SALIRAN BANDAR2. LATAR BELAKANG2.1 Jabatan Pengairan dan Saliran telah ditubuhkan pada tahun 1932 yang dikenalisebagai Jabatan Parit dan Taliair (JPT). Pada tahun 1989, JPT telah menjalanitransformasi dan menggunakan nama baru iaitu Jabatan Pengairan Dan Saliran (JPS)yang mempunyai wawasan, misi dan hala tuju yang baru. JPS Negeri Johor mempunyaiwawasan untuk menjadi sebuah organisasi bertaraf dunia menjelang tahun 2010.Perkhidmatan yang disediakan adalah meliputi pembangunan dan pengurusan pengairan,saliran, sungai, zon pantai, hidrologi dan sumber air sebagai sumbangan kepada sektorpertanian, peningkatan kualiti hidup dan pemuliharaan alam sekitar.2.2 Selepas berlakunya banjir besar terutama di kawasan lembah Sungai Johor danSungai Muar pada tahun 1971, JPS telah diberi tanggungjawab untuk merancang,melaksana dan memantau Program Tebatan Banjir bagi menyelesaikan masalah banjir dikawasan bandar dan juga luar bandar. Justeru, JPS telah mewujudkan Bahagian SaliranBandar. Bahagian ini bertanggungjawab untuk menyediakan kajian Pelan Induk SaliranBandar, merancang, mereka bentuk, melaksana dan mengurus kerja-kerja perparitan bagimengatasi masalah banjir kilat di kawasan bandar. Pada tahun 2001, JPS telah1


memperkenalkan dan seterusnya menguatkuasakan Manual Saliran Mesra Alam(MASMA) dalam projek-projek pembangunannya.2.3 Projek Saliran Bandar merupakan salah satu projek pembangunan yangdilaksanakan oleh JPS setiap tahun. Objektif utama projek adalah untuk membinakemudahan infrastruktur saliran berdasarkan reka bentuk yang dicadangkan oleh JuruPerunding bagi mengatasi masalah banjir di kawasan bandar. Sebahagian besarperuntukan pembangunan yang diterima oleh JPS setiap tahun adalah untuk ProjekSaliran Bandar. Bagi tempoh 2005 hingga 2007, JPS telah menerima peruntukanberjumlah RM27.27 juta iaitu RM10 juta pada tahun 2005, RM8.77 juta pada tahun 2006dan RM8.50 juta pada tahun 2007.3. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menilai sama ada Projek Saliran Bandar telahdirancang dan dilaksanakan dengan cekap dan berkesan serta mencapai matlamat yangditetapkan.4. SKOP PENGAUDITANSkop pengauditan Projek Saliran Bandar yang dilaksanakan JPS Negeri Johor meliputikawasan Bandar Senai, Kota Tinggi, Pontian, Batu Pahat, Tangkak, Segamat dan Mersing.Pengauditan adalah meliputi projek-projek yang dilaksanakan bagi tempoh 2005 hingga2007 dan di mana perlu semakan juga dibuat bagi tahun-tahun terdahulu. Senarai projekyang dipilih untuk dilawati adalah seperti di Jadual 1.Jadual 1Senarai Projek Saliran Bandar Yang Dipilih Untuk Lawatan AuditBil. Nama Projek Bandar1. Tembok Penahan Hakisan Tebing Di CabangSungai Skudai, Taman Aman2. Projek Tebatan Banjir, Kg. Bt. 25 (Fasa1), Sg.Tembioh3. Membina Dan Menyiapkan Tembok PenahanHakisan Tebing, Pt. Semerah4. Membina Dan Menyiapkan Saliran Utama Di Pt.Besar (Pakej 1)5. Menggali Dan Membina Parit Konkrit SungaiPadang Lerek6. Menyiapkan Sistem Saliran Utama BandarSegamat Pt-02-047. Membina Dan Menyiapkan Sistem SaliranUtama SLB Dan LB 3/2 Sg. Lengan Baju DanLB 1, Taman Mersing8. Membina Dan Menyiapkan Sistem SaliranUtama LB 3 Anak Sg. Lengan BajuSumber: JPS Negeri JohorKosProjek(RM Juta)Senai 0.59Kota Tinggi 1.75Pontian 0.80Batu Pahat 1.00Tangkak 3.93Segamat 1.43Mersing 1.10Mersing 0.962


5. KAEDAH PENGAUDITANKaedah pengauditan adalah dengan menyemak, mengkaji dan menganalisis data sertamaklumat yang terkandung dalam Pelan Induk Saliran, dokumen kontrak, fail projek, bukuharian tapak, laporan kemajuan kerja, laporan ujian bahan, minit mesyuarat, rekodkewangan dan rekod-rekod lain yang berkaitan dengan Projek Saliran Bandar. Selain itu,pihak Audit juga telah mengadakan lawatan ke tapak projek bagi menilai kerja-kerja yangtelah atau sedang dijalankan. Temu bual juga dibuat dengan pegawai JPS dan orangawam di sekitar projek bagi mendapatkan maklum balas mengenai keberkesanan projekberkenaan.6. PENEMUAN AUDIT6.1 PERANCANGANPerancangan yang lengkap dan rapi merupakan komponen penting bagi menentukansesuatu program dapat dilaksanakan dengan lancar untuk mencapai objektif yangditetapkan. Aspek-aspek perancangan yang dinilai adalah meliputi perkara berikut:6.1.1 Dasar Kerajaan NegeriDasar Kerajaan Negeri adalah untuk menyediakan satu sistem saliran yang bersepadu,sempurna dan mencukupi bagi mengatasi masalah banjir dan takungan air di kawasanbandar. Kerajaan Negeri Johor memberi tanggungjawab kepada JPS untukmerancang, melaksana dan memantau pembinaan Projek Saliran Bandar. Selepasprojek disiapkan, JPS akan menyerahkan projek berkenaan kepada Pihak BerkuasaTempatan untuk kerja-kerja penyenggaraan.6.1.2 Undang-undangJPS mengguna pakai akta dan undang-undang berkaitan bagi memastikan pengurusanProjek Saliran Bandar adalah berkesan. Akta dan undang-undang yang dimaksudkanadalah seperti berikut:a) Akta Kerja Saliran 1954 (Akta 354)Akta ini adalah berkaitan dengan kerja saliran yang diterima oleh semua negeri diSemenanjung Malaysia. Menurut Seksyen 2 Akta Kerja Saliran 1954, kerja saliranadalah pembinaan dan penyenggaraan parit dan aliran air, menambak,membetung, sluis, pintu air laluan masuk kawasan rizab saliran dan kerja lain. Aktaini memberi kuasa kepada JPS untuk mengambil tindakan terhadap sesiapa sahajayang melakukan pencerobohan terhadap rizab saliran.b) Akta Parit, Jalan Dan Bangunan 1974Akta ini adalah berkaitan dengan jalan, parit dan bangunan di kawasan PihakBerkuasa Tempatan di Semenanjung Malaysia. Bahagian III, Akta tersebut3


menyatakan kuasa Pihak Berkuasa Tempatan berkaitan pembinaan danpenyenggaraan parit dan alur air.c) Akta Pengambilan Balik Tanah 1960Akta Pengambilan Balik Tanah 1960 mula berkuat kuasa di Semenanjung Malaysiasejak bulan Oktober 1960. Ia merupakan panduan utama bagi menentukan kaedahdalam urusan pengambilan tanah terhadap semua permohonan. Akta inimenggariskan dengan jelas kaedah dalam urusan pengambilan tanah dari prosespermulaan hingga proses selesai. Akta ini memberi kuasa kepada Pihak BerkuasaNegeri untuk mengambil tanah milik yang diperlukan untuk sesuatu maksud awam.d) Kanun Tanah Negara 1965 (Akta 56)Satu Akta bagi meminda dan menyatukan undang-undang mengenai tanah, urusniaga tanah dan pungutan hasil tanah. Seksyen 62, Kanun Tanah Negaramenyatakan Pihak Berkuasa Negeri boleh dengan pemberitahuan dalam Wartamerizabkan mana-mana tanah Kerajaan untuk tujuan kegunaan awam.Pemberitahuan tersebut perlu menerangkan tujuan merizabkan tanah dan melantikpegawai yang mengawal tanah rizab tersebut. Rizab sungai bertindak sebagaipenampan di antara sungai dan tanah yang bersebelahan dengannya bagimelindungi sungai dari aktiviti yang tidak diingini yang boleh menjejaskan fungsisungai tersebut.e) Akta Kontrak Kerajaan 1949Akta yang disemak semula tahun 1973 ini menetapkan tatacara penyediaankontrak bagi pihak Kerajaan dan segala perkara yang berkaitan dengannya. Aktaini menetapkan semua kontrak bagi pihak Kerajaan Negeri hendaklahditandatangani oleh Menteri Besar atau lain-lain pegawai awam yang diberi kuasa.6.1.3 Peraturan Dan Garis Panduana) Peraturan BerkaitanJPS mengguna pakai Arahan Perbendaharaan dan Surat PekelilingPerbendaharaan Malaysia yang berkaitan, dalam menguruskan Projek SaliranBandar. Peraturan yang berkaitan adalah seperti berikut:i) Arahan PerbendaharaanMenteri Kewangan telah membuat ketetapan mengenai kaedah perolehan dankerja dengan mengeluarkan Arahan Perbendaharaan. Prosedur mengenaiperolehan kerja dinyatakan dengan jelas di Arahan Perbendaharaan 166 hingga300.4


ii) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bil. 7 Tahun 2007Pegawai Penguasa hendaklah memastikan bahawa kerja tersebut mempunyaiperuntukan yang mencukupi bagi menampung perbelanjaan tambahan.Kelulusan ke atas kerja tersebut hendaklah diperoleh terlebih dahulu daripadajawatankuasa/pihak berkuasa yang berkenaan sebelum arahan perubahankerja dikeluarkan.iii) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bil. 3 Tahun 1995(Tambahan SPP Bil. 8 Tahun 2006 Dan SPP Bil. 8 Tahun 2007)Surat Pekeliling ini adalah mengenai perolehan perkhidmatan perunding bagimelaksanakan projek/kajian yang dibiayai daripada peruntukan KumpulanWang Kerajaan serta had kuasa melantik dan meluluskan kos perkhidmatanperunding.iv) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bil. 2 Tahun 1995(Tambahan SPP Bil. 2 Tahun 2001 Dan SPP Bil. 2 Tahun 1999)Surat Pekeliling ini adalah mengenai tatacara penyediaan, penilaian danpenerimaan tender bagi perolehan kerajaan di semuaKementerian/Jabatan/Badan Berkanun dan had nilai perolehan, kuasa dantanggung jawab Lembaga Perolehan dan Jawatankuasa Sebut Harga.b) Garis Panduan Berkaitan Saliran BandarJPS mengguna pakai garis panduan berkaitan dengan saliran dalam menjalankanpengurusan Projek Saliran Bandar. Garis panduan yang dimaksudkan adalahseperti berikut:i) Manual Saliran Mesra Alam MalaysiaJPS memperkenalkan Manual Saliran Mesra Alam Malaysia (MASMA) padaawal bulan Januari 2001. MASMA merupakan garis panduan kepadaperancang, pengawal selia dan pereka bentuk yang terlibat dalam pengurusansaliran dengan memberi penekanan yang lebih kepada konsep mengekalkanalam semula jadi yang bersih, sistem perparitan yang lebih baik dan tersusun.Penggunaan MASMA mula dikuatkuasakan di seluruh Negeri Johor setelahMajlis Mesyuarat Kerajaan Johor (EXCO) memutuskan untuk dikuatkuasakanmulai awal bulan April 2001.Manual lama yang digunakan oleh JPS iaitu Urban Drainage Standard AndProcedures For Peninsular Malaysia, 1975 (UDDS) lebih menekankan kepadakaedah rapid disposal. Kaedah ini menekankan kepada segala pertambahanair larian permukaan akan disalirkan dengan cepat ke laut atau sungai melaluirangkaian saliran keluar sedia ada. Ini menyebabkan sesetengah sungai tidakdapat menampung pertambahan air larian dan akhirnya melimpah ke tebingsungai yang menyebabkan berlaku banjir kilat. Selain itu, halangan-halangan5


seperti sampah sarap, mendapan tanah, saluran pembetung yang tersumbatdan sebagainya menyebabkan aliran air tidak mengalir dengan lancar.MASMA pula menekankan kepada konsep “Kawalan Di Punca” iaitu segalatambahan air larian permukaan akan ditakung dalam kawasanpembangunannya terlebih dahulu sebelum disalirkan ke laut atau sungai.Tujuannya bagi mengelakkan berlakunya peningkatan kapasiti air larian secaramendadak dalam saliran sedia ada yang boleh menyumbang kepada banjirkilat. Oleh itu, kawasan takungan air hendaklah dibina di kawasan yang dikenalpasti bagi memastikan air larian dapat ditakung terlebih dahulu sebelum airberkenaan disalirkan ke laut atau sungai. Selain itu, pendekatan pelaksanaanMASMA juga menekankan kepada aspek mengekalkan alam semula jadi iaitudengan tidak mengubah struktur asal sungai tanpa menggunakan konkrit ataupremix supaya air dapat diserap oleh tanah secara semula jadi.ii) Manual Prosedur KerjaJPS ada menyediakan Manual Prosedur Kerja (MPK) sebagai garis panduankepada Bahagian Saliran Bandar untuk melaksanakan aktivitinya. Manual yangdisediakan mengandungi latar belakang, objektif, carta organisasi, fungsiutama, aktiviti, proses, carta aliran kerja dan borang-borang yang digunakan.6.1.4 Pelan Induk Saliran BandarJPS melantik Juru Perunding untuk melaksanakan kajian terhadap sistem saliran disetiap bandar utama kerana sistem sedia ada didapati tidak lagi mampu menampungpeningkatan kapasiti air larian permukaan dan sering berlaku banjir kilat. Hasil kajianakan dimuatkan dalam Pelan Induk Saliran Bandar dan JPS menggunakan pelan inisebagai panduan dan rujukan untuk merancang dan membangunkan projek saliran dikawasan bandar yang berkenaan. Antara perkara penting yang dimuatkan di dalamPelan Induk Saliran adalah seperti berikut:a) Tempoh Kajian Pelan IndukObjektif utama Kajian Pelan Induk adalah untuk merangka satu Pelan Induk SaliranBandar secara menyeluruh bagi mengatasi masalah banjir kilat. Kajian inidiharapkan akan menemui satu penyelesaian jangka panjang kepada masalahsaliran serta bagi menentukan strategi saliran bagi menyokong pembangunan dikawasan bandar. Reka bentuk saliran yang dicadangkan hendaklah mengambilkira unjuran pembangunan masa depan bagi tempoh 15 tahun dari tarikh kajiandijalankan.b) Kriteria Pemilihan KawasanAsas pemilihan lokasi projek adalah kawasan bandar yang sering dilanda banjirkilat. Maklumat mengenai banjir kilat diperoleh daripada Unit Hidrologi, Pejabat6


Daerah dan Pihak Berkuasa Tempatan. Antara punca utama banjir kilat yangdikenal pasti adalah seperti berikut:i) Pertambahan kadar air larian permukaan akibat daripada pembangunan yangpesat di kawasan berkenaan.ii) Alur sungai dan longkang yang terhalang akibat terlalu sempit atau tidakdiselenggarakan.iii) Reka bentuk longkang dan pembetung yang tidak bersesuaian.iv) Sungai menjadi cetek akibat pemendapan kelodak tanah dan pasir keranahakisan tanah.Pelan Induk Saliran Bandar menyenaraikan kawasan yang dikenal pasti seringdilanda banjir kilat bagi semua bandar dan mencadangkan supaya Projek SaliranBandar dibina di kawasan berkenaan bagi mengatasi masalah banjir kilat yangsering berlaku. Maklumat kawasan yang sering dilanda banjir kilat adalah seperti diJadual 2.Jadual 2Kawasan Yang Sering Dilanda Banjir KilatBil. Bandar Kawasan Banjir1. Johor Bahru Kg. Ubi, Kg. Damai Jaya (GP Batteries) Jalan Tampoi/JalanKempas, Depan Taman Orkid, Jalan Sri Pelangi, Jalan Ulu AirMolek, Jalan Stulang Darat, Kg. Mohd Amin, Mount Austin,Jalan Yahya Awal (TNB), KOMTAR, KTM, Kangkar Tebrau,Jalan Tampoi ke Ungku Mohsin, Kg. Sri Serdang danKampung Melayu.2. Senai Sg. Senai, Anak Sungai Senai, Anak Sungai Skudai – Kg.Jaya Sepakat.3. Pontian Jalan Parit Mesjid, Parit Semerah dan Parit Sekolah Arab.4. Pekan Nanas Parit Pasir, Sg. Jeram Batu dan Sg. Jeram Choh.5. SimpangParit Yassin, Sg. Berumbong, Parit Chokro dan Sg.Benut.Renggam6. Kluang Sg. Mengkibol, Sg. Sembrong Kecil, Kg. Yap Tau Sah, Kg.Melayu, Kg. Bentong dan Kg. Paya.7. Ayer Hitam Parit Khalil, TNB sub-station of Jalan Yong Peng, Jalan BatuPahat (berdekatan Pejabat Pos), Kg. Baru, Jalan Yong Peng– Kg. Jawa.8. Parit Raja Bandar Parit Raja, Kg. Parit Londang dan Kg. Jambol.9. Parit Sulong Parit Sulung, Parit Tegak, Kg. Dalan, Kg. Baru dan ParitJidden.10. Yong Peng Sungai Bekok, Sungai Temehel, Taman Sri Jelita dan TamanRia/Taman Bayu.11. Tangkak Parit Tanjung Labuh, Sg. Tangkak (Jalan Paya Mas dan JalanPanggung) dan Parit Padang Lerek.12. Labis Kg. Gatom, Jalan Muar, Bandar Labis dan Jalan Besar Labis/Segamat.13. Segamat Sg. Segamat dan Sg. Chodan.14. Kota Tinggi Sg. Bang, Sg. Kemang, Sg. Kelantan, Sg. Pemandi, Sg.Tembioh dan Bandar Kota Tinggi.15. Mersing Pengkalan Batu, Jalan Temenggong, Mersing Kecil, SekolahKebangsaan dan sekolah Jenis Kebangsaan Tamil, TamanGuru, Sg. Mersing (Sg. Air Merah, Sg. Muka Dua dan Sg.Lengan Baju).Sumber: Pelan Induk Saliran Bandar (JPS)7


c) Projek Yang Dicadangkan Dan Anggaran KosJuru Perunding telah mengenal pasti 98 projek saliran yang perlu dilaksanakanoleh JPS bagi mengatasi masalah banjir di 15 buah bandar di Negeri Johor.Anggaran kos bagi melaksanakan semua projek yang dicadangkan adalahberjumlah RM831.77 juta. Butiran lanjut mengenai bilangan projek dan anggarankos projek adalah seperti di Jadual 3.Jadual 3Cadangan Projek Dalam Pelan IndukPelan Induk SaliranCadangan ProjekTahunBil. Kos ProjekBandarSiapKawasan (RM Juta)Kota Tinggi 7 26.811999 Segamat 13 83.62Pontian 5 23.10Kluang 7 332.822000 Mersing 8 63.672001 Johor Bahru 16 133.23Senai 5 19.70Simpang Renggam 3 23.90Air Hitam 8 18.582005 Yong Peng 4 21.98Tangkak 3 25.50Labis 7 10.50Parit Sulong 6 13.132007 Pekan Nenas 2 5.13Parit Raja 4 30.10Jumlah 98 831.77Sumber: Pelan Induk Saliran Bandar(JPS)6.1.5 Kaedah Pelaksanaan ProjekJPS melaksanakan Projek Saliran Bandar berdasarkan Pelan Induk Saliran Bandaryang disediakan oleh Juru Perunding. Pemilihan projek akan mengikut keutamaanberdasarkan peruntukan kewangan, kawasan yang sering dilanda banjir danpermohonan orang awam. Sistem pelawaan tender akan digunakan untuk pemilihankontraktor dan kelulusan akan diperoleh daripada Lembaga Tawaran Negeri. Bagitapak projek yang melibatkan tanah milik, permohonan pengambilan balik tanah akandikemukakan ke Pejabat Tanah Dan Galian Negeri untuk tindakan selanjutnya. JPSDaerah pula dipertanggungjawabkan untuk memantau pelaksanaan kerja-kerjapembinaan bagi memastikan semua syarat dan piawaian yang ditetapkan di dalamkontrak telah dipatuhi.a) Pelantikan Juru PerundingPerolehan perkhidmatan Juru Perunding bagi melaksanakan projek akan dibuatmengikut Arahan Perbendaharaan dan Surat Pekeliling Perbendaharaan. Sebaiksahaja pelantikan Juru Perunding diluluskan, satu perjanjian hendaklahditandatangani antara Kerajaan Negeri dengan Juru Perunding yang dilantik dimana terma perjanjian perlu menyatakan dengan jelas mengenai skop kerja, kos8


perkhidmatan, syarat-syarat bayaran dan butiran yang berkaitan. Carta aliranpelantikan Juru Perunding adalah seperti di Carta 1.Carta 1Carta Aliran Pelantikan Juru PerundingMulaJPS menyediakan Kertas CadanganPelantikan Juru Perunding melaluikaedah rundingan terusKertas Cadangan dikemukakan kepadaMajlis Mesyuarat Kerajaan Johor(EXCO) untuk mendapat kelulusanTidakDiluluskanYaKadar bayaran ditentukan olehJawatankuasa Kewangan yang terdiridaripada Pegawai Kewangan Negeri,Unit Perancang Ekonomi Negeri, JPS &Yang Dipertua Majlis yang berkenaanPerjanjianDitandatanganiTamatSumber: JPS Negeri Johorb) Pemilihan KontraktorArahan Perbendaharaan dan Surat Pekeliling Perbendaharaan telah menggariskanbeberapa peraturan kewangan yang perlu dipatuhi semasa proses pemilihankontraktor melalui tender. Antara perkara-perkara penting yang ditetapkan adalahseperti berikut:i) Satu Jawatankuasa Penentuan Teknikal yang terdiri daripada sekurangkurangnya3 orang pegawai yang mahir dan berkelayakan dalam bidangberkenaan hendaklah dilantik bagi menyediakan penentuan teknikal kerja yanghendak dilaksanakan.9


ii) Bagi projek yang dianggarkan melebihi RM200,000 pelawaan hendaklah dibuatsecara tender.iii) Semua pelawaan tender hendaklah diberi publisiti meluas denganmengiklankan dalam sekurang-kurangnya satu akhbar harian utama berbahasaMelayu.iv) Urusan pembukaan tender hendaklah dibuat oleh Jawatankuasa PembukaTender yang keahliannya terdiri daripada sekurang-kurangnya dua orangpegawai dan salah seorang daripadanya adalah pegawai kumpulan pengurusandan profesional.v) Ahli Jawatankuasa Pembuka Tender hendaklah menyediakan Jadual HargaTender dan mempamerkannya.vi) Keahlian Lembaga Tawaran Negeri adalah terdiri daripada SetiausahaKerajaan Negeri/Pegawai Kewangan Negeri sebagai Pengerusi dengankeahliannya terdiri daripada Pegawai Kewangan Negeri (jika tidak menjadiPengerusi), Pengarah Jabatan Kerja Raya Negeri dan seorang/dua orangpegawai awam dari jabatan lain yang mempunyai pengetahuan danpengalamannya boleh memberi sumbangan kepada Lembaga Perolehan.vii) Kontraktor hendaklah berdaftar dengan Pusat Khidmat Kontraktor (PKK) danLembaga Pembangunan Industri Pembinaan Malaysia (CIDB) serta mempunyairekod kerja lampau yang baik.Carta aliran proses penilaian tender adalah seperti di Carta 2.10


Carta 2Carta Aliran Proses Penilaian TenderMulaDokumen tender dibuka dandiperiksa oleh J/kuasa PembukaTenderDokumen TenderLengkap?TidakTenderDitolakYa1. Jawatankuasa Pembuka Tender menyediakanJadual Tender2. Mengemukakan dokumen tender kepadaJawatankuasa Teknikal untuk dikaji danmenyediakan laporanPenilaian awal oleh Jawatankuasa Teknikal1. Menepati pra-syarat tender2. Keupayaan kewangan dan keupayaanteknikal3. Mencadangkan penender yang menawarkanharga paling munasabah dan mempunyaikeupayaan kewangan dan teknikal yang baikJadual Tender, Dokumen Tender dan LaporanJawatankuasa Teknikal dikemukakakan KepadaLembaga Tawaran Negeri untuk membuatkeputusanLembaga Tawaran Negeri mengkaji LaporanJawatankuasa Teknikal dan menilai tawaranTender untuk membuat keputusanTenderberjaya?TidakTenderDitolakYaPerjanjian Kontrak DitandatanganiTamatSumber: JPS Negeri Johor11


6.1.6 Dokumen KontrakDokumen kontrak akan disediakan dan ditandatangani oleh kedua-dua belah pihakbagi menjamin kepentingan Kerajaan Negeri. Perkara-perkara penting yang perludimasukkan di dalam dokumen kontrak adalah seperti berikut:i) Seksyen 3, Akta Kontrak Kerajaan 1949 yang disemak semula pada tahun 1973memberi kuasa kepada Menteri Besar untuk menandatangani kontrak atas namaKerajaan Negeri atau menurunkan kuasa kepada mana-mana pegawai awamuntuk menandatangani kontrak bagi pihak kerajaan.ii) Dokumen kontrak perlu dikemukakan kepada Penasihat Undang-undang Negeriuntuk semakan sebelum ditandatangani.iii) Kontrak hendaklah ditandatangani secepat mungkin selepas semua syaratdipersetujui oleh kedua-dua pihak dalam tempoh tidak lebih daripada 4 bulan daritarikh Surat Setuju Terima.iv) Kontraktor perlu menyerahkan Bon Pelaksanaan sebanyak 5% daripada nilaikontrak dalam bentuk sama ada Wang Jaminan Pelaksanaan, Jaminan Bankatau Jaminan Insurans.v) Kontraktor dikehendaki menyerahkan polisi insurans tanggungan awam,PERKESO dan Pampasan Pekerja.6.1.7 Sasaran ProjekBerpandukan kepada cadangan di dalam Pelan Induk Saliran Bandar, JPSmensasarkan projek-projek yang akan dilaksanakan mengikut peruntukan kewanganyang diluluskan oleh Kerajaan Negeri. Senarai projek yang disasarkan oleh JPS bagitempoh 2005 hingga 2007 adalah seperti di Jadual 4.Jadual 4Bilangan Projek Yang DisasarkanBagi Tempoh 2005 Hingga 2007Tahun Bilangan Projek2005 102006 112007 9Jumlah 30Sumber: JPS Negeri Johor6.1.8 Rancangan PenyenggaraanPenyenggaraan terhadap sistem saliran perlu dibuat secara berjadual bagimemastikan saliran sentiasa berada dalam keadaan yang sempurna supaya air larianpermukaan dapat disalurkan ke laut atau sungai dengan lancar tanpa halangan. Skopkerja penyenggaraan meliputi kerja memotong rumput dan pokok di rizab saliran,membersihkan sampah sarap dan mendapan kelodak atau tanah serta membaik pulihkerosakan kecil pada sistem saliran dan landskap.12


6.1.9 Keperluan Modal InsanStruktur pengurusan yang jelas, kakitangan serta latihan yang mencukupi adalah faktorpenting bagi memastikan kecekapan dan keberkesanan pengurusan program yangdirancang.a) Guna TenagaStruktur organisasi JPS terdiri daripada 4 bahagian utama iaitu BahagianOperasi, Bahagian Mekanikal, Bahagian Kejuruteraan Sungai dan Pantai sertaBahagian Pengairan dan Saliran. Unit Saliran Bandar ditempatkan di bawahBahagian Pengairan dan Saliran bersama-sama Unit Pengairan dan SaliranPertanian. Projek Saliran Bandar adalah di bawah tanggung jawab Unit SaliranBandar. Selain itu, terdapat juga Bahagian lain yang terlibat dalam Projek SaliranBandar. Sementara itu, pemantauan projek akan dilaksanakan oleh pegawai diperingkat JPS daerah. Setiap JPS daerah akan diketuai oleh seorang JuruteraDaerah. Struktur organisasi JPS Negeri Johor adalah seperti di Carta 3.Carta 3Struktur Organisasi JPS Negeri JohorPENGARAH JPSNEGERI JOHOR( Gred J 54)BAHAGIANOPERASI(Gred J48)BAHAGIANPENGAIRAN &SALIRAN(Gred J52)BAHAGIANKEJURUTERAANSUNGAI & PANTAI(Gred J52)BAHAGIANMEKANIKAL(Gred J48)PengairanDanSaliranSaliranBandarMekanikalUkurBahanPentadbiran danKewanganKejuruteraanPantaiKejuruteraanSungaiHidrologiJPSDaerahMuarJPSDaerahB. PahatJPSDaerahJ. BahruJPSDaerahSegamatJPSDaerahMersingJPSDaerahPontianJPSDaerahKluangJPS DaerahKota TinggiSumber: JPS Negeri Johor13


) LatihanLatihan merupakan aktiviti pembelajaran dan pengajaran bagi meningkatkan ilmupengetahuan dan kemahiran pegawai berkaitan dengan tugas yangdipertanggungjawabkan. Oleh itu, pihak pengurusan perlu mengenal pastikeperluan latihan di kalangan kakitangannya supaya latihan yang bersesuaiandengan tugas dan jawatan dapat diberikan. Latihan boleh diberi sama adasecara khusus melalui program yang dianjurkan oleh mana-mana pusat latihanatau Unit Latihan yang berkaitan ataupun latihan dalaman yang dianjurkan olehpihak pengurusan. Pihak Jabatan hendaklah memastikan setiap pegawai dankakitangannya mengikuti kursus sekurang-kurangnya tujuh hari setahunsebagaimana di kehendaki dalam Pekeliling Perkhidmatan.JPS akan menghantar kakitangannya berkursus berdasarkan program latihan di 3institusinya iaitu Institusi Pembangunan Kompetensi, Kuala Lumpur; InstitusiPembangunan Kompetensi, Ipoh dan Institusi Pengurusan Air Negara, KotaBharu, Kelantan.6.1.10 Keperluan KewanganJPS telah memohon peruntukan berjumlah RM29.02 juta pada tahun 2005 hingga 2007untuk melaksanakan Projek Saliran Bandar. Permohonan peruntukan adalah seperti diJadual 5.Jadual 5Permohonan Peruntukan BagiProjek Saliran BandarTahunRM Juta2005 10.002006 9.022007 10.00Jumlah 29.02Sumber: JPS Negeri Johor6.1.11 Kaedah PemantauanJabatan menetapkan beberapa mekanisme pemantauan terhadap Projek SaliranBandar. Jurutera Daerah sebagai wakil Pegawai Penguasa dan Pegawai Teknikal diperingkat daerah akan mengawal selia dan memantau pelaksanaan kerja-kerjapembinaan dan mengesahkan tuntutan bayaran kemajuan oleh kontraktor. Antaramekanisme pemantauan yang diwujudkan adalah seperti berikut:a) Pemantauan Peringkat Kerajaan NegeriKerajaan Negeri menubuhkan dua jawatankuasa iaitu JawatankuasaPembangunan Negeri dan Jawatankuasa Pengurusan dan Bencana. Ahli danfungsi jawatankuasa tersebut adalah seperti berikut:14


i) Jawatankuasa Pembangunan NegeriPengarah JPS Negeri adalah merupakan salah seorang ahli dalamJawatankuasa Pembangunan Negeri selain Pengarah-pengarah Jabatan laindi peringkat Negeri. Jawatankuasa ini berfungsi membincangkan projekprojekpembangunan yang dijalankan di Negeri Johor berkaitan denganperuntukan kewangan dan kemajuan projek daripada peringkat perancangansehingga projek selesai.ii) Jawatankuasa Pengurusan Dan Bencana Negeri/DaerahPengarah JPS Negeri adalah merupakan salah seorang ahli JawatankuasaPengurusan Bencana Negeri. Manakala Jurutera Daerah adalah merupakansalah seorang ahli dalam Jawatankuasa Pengurusan dan Bencana Daerah.Fungsi jawatankuasa ini pula adalah mengendalikan bencana di peringkatnegeri/daerah, menyelaras keperluan bencana, menyediakan kemudahan dankeperluan kepada mangsa dan petugas, mengkaji dan mengumpul maklumatmengenai potensi dan risiko bencana, menjalankan post-mortem danpelaksanaan tindakan di peringkat negeri/daerah.b) Pemantauan Peringkat JabatanJabatan Pengairan dan Saliran juga mewujudkan mekanisme kawalan diperingkat Jabatan bagi memantau pengurusan Projek Saliran Bandar sepertiberikut:i) Mesyuarat TapakMesyuarat tapak hendaklah diadakan untuk memberi peluang kepadakontraktor membentangkan masalah yang dihadapi semasa melaksanakankerja supaya masalah ini boleh dibincangkan dan diselesaikan dengansegera. Mesyuarat tapak juga memudahkan Pegawai Penguasa memantaukemajuan kerja sebenar berbanding program kerja yang dirancang.Sementara itu, Surat Pekeliling Ketua Pengarah Kerja Raya Bilangan 3 Tahun1991 pula menyatakan mesyuarat tapak bagi kontrak bernilai RM500,000 danke atas serta tidak melebihi RM2 juta hendaklah diadakan sekurangkurangnyasebulan sekali untuk menyelesaikan masalah tapak.Keanggotaannya terdiri daripada Jurutera, penyelia projek dan kontraktoryang terlibat.ii) Laporan Kemajuan KerjaJabatan akan menggunakan Laporan Kemajuan Kerja yang disediakan olehkontraktor sebagai salah satu kaedah bagi memantau pelaksanaan projek.Mengikut syarat-syarat kontrak, Laporan Kemajuan Kerja hendaklah disediadan dikemukakan setiap bulan kepada wakil Pegawai Penguasa. Laporantersebut hendaklah mengandungi maklumat seperti kemajuan kerja dankuantiti yang terlibat, bilangan pekerja yang dilantik, bahan keperluan, jentera15


yang digunakan, rekod cuaca, gambar, keterangan perubahan kerja dantuntutan bayaran kemajuan serta perkara yang masih belum selesai dan perludibincangkan.iii) Buku Harian TapakSurat Pekeliling Ketua Pengarah Kerja Raya Bilangan 4 tahun 1988menyatakan buku harian tapak merupakan dokumen penting yang membantujabatan/agensi kerajaan semasa membuat penilaian terhadap prestasi kerjakontraktor, menilai kerja tambahan dan penyelesaian masalah pentadbirankontrak. Menurut pekeliling berkenaan, wakil kontraktor hendaklahmenurunkan tandatangan di dalam buku berkenaan setiap hari. Oleh itu,wakil Pegawai Penguasa akan mengadakan pertemuan dengan wakilkontraktor setiap hari dan mencatatkan maklumat penting mengenai keadaancuaca, bilangan pekerja kontraktor yang ada di tapak pembinaan,mencatatkan arahan kerja yang perlu dipatuhi oleh kontraktor dansebagainya. Buku Harian Tapak hendaklah sentiasa dikemaskinikan danakan disemak oleh Pegawai Penguasa atau lain-lain pegawai atasan setiapkali mereka membuat lawatan ke tapak projek.Pada pendapat Audit, JPS telah menyediakan perancangan yang baik bagimelaksanakan Projek Saliran Bandar dengan menyediakan Pelan IndukSaliran Bandar, menetapkan sasaran projek dan menentukan kaedahpelaksanaan serta pemantauan terhadap projek.6.2 PELAKSANAANPelaksanaan aktiviti pengurusan Projek Saliran Bandar adalah berdasarkan perancanganyang melibatkan perundangan, peraturan dan garis panduan, sasaran projek dan kerjapenyenggaraan, kaedah pelaksanaan, keperluan modal insan, keperluan kewangan danpemantauan. Semakan Audit terhadap pelaksanaan Projek Saliran Bandar mendapatiperkara berikut:6.2.1 Dasar Kerajaan NegeriDasar Kerajaan Negeri berkaitan Projek Saliran Bandar adalah jelas iaitu untukmenyediakan satu sistem saliran yang bersepadu, sempurna dan mencukupi bagimengatasi masalah banjir kilat dan takungan air. Semakan Audit terhadappelaksanaan projek oleh JPS mendapati Projek Saliran Bandar yang dilaksanakanadalah selaras dengan Dasar Kerajaan Negeri. Projek yang dilaksanakan adalahbertujuan untuk mengatasi masalah banjir di kawasan yang dikenal pasti. LawatanAudit ke 8 tapak projek mendapati projek telah dibina di kawasan yang sering dilandabanjir.Pada pendapat Audit, pelaksanaan Projek Saliran Bandar adalah selaras denganDasar Kerajaan Negeri.16


6.2.2 Undang-undangJPS telah mengguna pakai akta-akta yang berkaitan dengan pelaksanaan ProjekSaliran Bandar mengikut kesesuaian. Semakan Audit mendapati dalam melaksanakanprojek ini, JPS merujuk kepada seksyen-seksyen tertentu dalam akta berikut:a) Akta Kerja Saliran 1954 (Akta 354)b) Akta Parit, Jalan Dan Bangunan 1974c) Akta Pengambilan Balik Tanah 1960d) Kanun Tanah Negara 1965 (Akta 56)e) Akta Kontrak Kerajaan 1949Pada pendapat Audit, JPS mematuhi peruntukan undang-undang dalammelaksanakan Projek Saliran Bandar.6.2.3 Peraturan Dan Garis PanduanJabatan telah mengguna pakai segala peraturan dan garis panduan yang berkaitandalam melaksanakan Projek Saliran Bandar mengikut kesesuaian seperti berikut:a) Pematuhan PeraturanSemakan Audit terhadap 8 Projek Saliran Bandar mendapati segala perolehankerja dan penyediaan tender dan pelaksanaannya telah mengikut peraturan yangditetapkan dalam Arahan Perbendaharaan dan surat-surat pekeliling berkaitanseperti berikut:• Surat Pekeliling Perbendaharaan Bil. 7 Tahun 2007• Surat Pekeliling Perbendaharaan Bil. 3 Tahun 1995(Tambahan SPP Bil. 8 Tahun 2006 dan SPP Bil. 8 Tahun 2007)• Surat Pekeliling Perbendaharaan Bil. 2 Tahun 1995(Tambahan SPP Bil. 2 Tahun 2001 dan SPP Bil. 2 Tahun 1999)Pada pendapat Audit, JPS telah mematuhi peraturan yang berkaitan dalampelaksanaan Projek Saliran Bandar.b) Garis Panduan Berkaitan Saliran BandarJabatan juga telah mengguna pakai garis panduan yang dikeluarkan olehnyauntuk memastikan pelaksanaan projek berjalan dengan baik. Garis panduanyang diguna pakai adalah Manual Saliran Mesra Alam (MASMA) dan ManualProsedur Kerja. Semakan Audit terhadap garis panduan yang diguna pakaimendapati perkara seperti berikut:i) Manual Saliran Mesra AlamKerajaan Negeri telah bersetuju supaya Manual Saliran Mesra Alam(MASMA) diguna pakai di seluruh Negeri Johor mulai awal bulan Januari17


2001. Bagaimanapun, lawatan Audit mendapati 5 projek yang dibinamempunyai reka bentuk saliran menggunakan Concrete U-Shape dan L-Shape di mana dasar sungai dan parit ditutupi konkrit. Kaedah ini perludisesuaikan dengan konsep MASMA yang menghendaki pengekalan alamsemula jadi. Manakala 3 projek lagi yang melibatkan pembinaan tebing sungaimenggunakan kaedah wellguard dan geoprotect bagi mengatasi masalahhakisan tebing tanpa mengganggu struktur asal dasar sungai. Reka bentuksaliran yang tidak menepati ciri-ciri MASMA adalah seperti di Jadual 6.Jadual 6Reka Bentuk Saliran Yang Tidak Menepati Ciri-ciri MASMADaerah Lokasi Reka Bentuk Saliran Yang DigunakanMersingSungai Lengan Baju Concrete U-Shape & L-ShapeAnak Sg.Lengan Baju Concrete U-Shape & L-ShapeSegamat Bandar Segamat Concrete U-Shape & L-ShapeTangkak Sg.Padang Lerek Concrete U-Shape & L-ShapeBatu Pahat Parit Besar Concrete U-Shape & L-ShapeSumber: Dokumen Kontrakii) Manual Prosedur KerjaManual Prosedur Kerja pula digunakan sebagai panduan dalammelaksanakan fungsi dan aktivitinya. Semakan Audit terhadap ManualProsedur Kerja mendapati kerja-kerja untuk merancang dan memantau projekpembangunan saliran bandar serta pelaksanaan Kajian Pelan Induk dilaksanaberdasarkan kepada aliran kerja yang dinyatakan dalam Manual ProsedurKerja.Pada pendapat Audit, hanya sebahagian projek yang dilaksanakanmematuhi konsep MASMA.6.2.4 Laporan Kajian Pelan Induk Saliran BandarSepanjang tempoh 1999 hingga 2007, JPS telah melantik 10 syarikat Juru Perundinguntuk menjalankan kajian di 15 buah bandar iaitu Mersing, Segamat, Kota Tinggi,Johor Bahru, Pontian, Kluang, Tangkak, Yong Peng, Labis, Senai, Simpang Renggam,Ayer Hitam, Pekan Nanas, Parit Raja dan Parit Sulung. Jumlah kos yang terlibat bagibayaran perkhidmatan Juru Perunding berkenaan adalah RM7.40 juta. Kajian ini tidakmelibatkan bandar Muar dan Batu Pahat kerana kajian bagi kedua-dua bandar inidijalankan oleh JPS Ibu Pejabat, Kuala Lumpur. Juru Perunding telah menjalankankajian dan menyerahkan Laporan Kajian Pelan Induk Saliran dalam tempoh yangditetapkan bagi semua bandar kepada JPS secara berperingkat-peringkat. SemakanAudit terhadap Laporan Kajian Pelan Induk Saliran bagi bandar-bandar yang dipilihmendapati perkara-perkara seperti berikut:18


a) Pemilihan Kawasan ProjekJuru Perunding telah mengenal pasti kawasan yang sering dilanda banjir kilat didalam setiap bandar dan mencadangkan supaya projek saliran dibina di kawasanberkenaan. Semakan Audit mendapati 6 daripada 8 projek yang dilawatimerupakan kawasan yang dikenal pasti sebagai kawasan banjir kilat di dalamPelan Induk Saliran Bandar. Oleh itu, JPS telah berjaya membuat pemilihankawasan projek mengikut cadangan di dalam Pelan Induk Saliran Bandar.Manakala 2 projek lain yang dilawati adalah juga kawasan yang sering dilandabanjir walaupun ia bukan kawasan yang tersenarai dalam Pelan Induk SaliranBandar. Maklumat mengenai kawasan banjir yang dikenal pasti dalam pelan indukdengan projek saliran yang dibina adalah seperti di Jadual 7.Jadual 7Kawasan Banjir Yang Dikenal Pasti Dalam Pelan Induk Saliran BandarDengan Projek Saliran Yang DibinaBil. Bandar Kawasan Banjir Pelaksanaan Projek Saliran Bandar1. Senai Anak Sungai Skudai2. Pontian Parit Semerah3. Tangkak Parit Padang Lerek4. Kota Tinggi Sungai Tembioh5. Mersing Sg. Lengan Baju6. Mersing Sg. Lengan BajuSumber: Pelan Induk Saliran Dan JPS Negeri JohorTembok penahan hakisan tebing dicabang Sg. Skudai, Taman AmanMembina dan Siapkan Tembok PenahanHakisan Tebing, Pt. SemerahMenggali Dan Membina Parit KonkritSungai Padang LerekProjek Tebatan Banjir, Kg. Bt.25(Fasa1)Sg. TembiohMembina Dan Menyiapkan Sistem SaliranUtama SLB Dan LB 3/2 Sg. Lengan BajuDan LB 1, Taman MersingMembina Dan Menyiapkan Sistem SaliranUtama LB 3 Anak Sg. Lengan BajuPada pendapat Audit, pemilihan kawasan adalah memuaskan di mana 6 (75%)daripada 8 projek yang dilawati adalah mengikut cadangan dalam LaporanKajian Pelan Induk Saliran Bandar.b) Pelaksanaan ProjekJuru Perunding telah menyiapkan Pelan Induk Saliran Bandar dalam tahun 1999,2000, 2001, 2005 dan 2007 untuk 98 projek bagi mengatasi masalah banjir kilat di15 buah bandar. Kos terlibat dianggarkan berjumlah RM831.77 juta. JPSmelaksanakan projek berdasarkan cadangan yang dikemukakan oleh setiap JPSDaerah. Pelaksanaan cadangan projek ini seterusnya bergantung kepada jumlahperuntukan yang diterima oleh JPS. Semakan Audit mendapati selepas 8 tahunpelan tersebut disediakan, JPS hanya dapat melaksanakan 12 (30%) daripada 40projek yang dicadangkan dalam Pelan Induk Saliran Bandar tahun 1999 dan tahun2000. Memandangkan reka bentuk saliran yang dicadangkan oleh Juru Perundinghanya relevan untuk tempoh 15 tahun dan projek yang dapat dilaksanakan dalamtempoh 8 tahun hanya mencapai 30% maka dikhuatiri JPS tidak dapatmelaksanakan semua projek yang dicadangkan dalam tempoh yang ditetapkan.19


Pada pendapat Audit, pelaksanaan projek mengikut Pelan Induk SaliranBandar adalah kurang memuaskan kerana JPS hanya dapat melaksanakan30% daripada projek yang dicadangkan dalam Pelan Induk Saliran Bandarselepas 8 tahun disediakan.c) Pelaksanaan Projek Di Luar Pelan Induk Saliran BandarJabatan telah melaksanakan 17 projek dengan kos berjumlah RM13.16 juta yangtidak disenaraikan di dalam Pelan Induk Saliran Bandar bagi tempoh 2001 hingga2007. Senarai projek yang tidak disenaraikan dalam Pelan Induk Saliran Bandaradalah seperti di Jadual 8.Jadual 8Senarai Projek Yang Tidak Disenaraikan DalamPelan Induk Saliran BandarBil. DaerahBilangan Kos ProjekProjek (RM Juta)1. Mersing 5 2.402. Muar 4 3.003. Batu Pahat 4 3.704. Pontian 1 1.335. Segamat 3 2.73Jumlah 17 13.16Sumber: Pelan Induk Saliran Bandar Dan JPS Negeri JohorMelalui temu bual pihak Audit dengan pegawai JPS, faktor yang menyebabkanpelaksanaan projek di luar perancangan ini adalah disebabkan oleh situasi-situasiseperti berikut:i) Projek ini perlu disegerakan memandangkan keadaan yang mendesakdisebabkan kawasan ini sering menghadapi banjir kilat yang teruk.ii) Permohonan daripada orang awam dan pertubuhan-pertubuhan bukanKerajaan.Pihak Audit telah memilih 2 projek iaitu Projek Sistem Saliran Bandar di MukimGemereh, Segamat dan Projek Membina Saliran Utama di Parit Besar Pakej 1,Batu Pahat dengan kos berjumlah RM2.43 juta yang dilaksanakan pada tahun 2006dan 2007 untuk dinilai kemajuan kerja pembinaannya. Lawatan Audit ke tapakprojek berkenaan mendapati Projek Sistem Saliran Bandar di Mukim Gemereh,Segamat telah dapat disiapkan manakala kemajuan kerja pembinaan bagi ProjekMembina Saliran Utama di Parit Besar Pakej 1, Batu Pahat adalah sekitar 65%pada akhir bulan September 2007. Kemajuan kerja projek berkenaan adalahseperti di Foto 1 dan Foto 2.20


Foto 1Projek Saliran Bandar Segamat PT-02-04Di Mukim Gemereh, Segamat Telah DisiapkanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 September 2007Lokasi: Bandar Segamat PT-02-04, Mukim GemerehFoto 2Membina Saliran Utama Di Parit Besar Pakej 1,Batu Pahat Dalam PembinaanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007Lokasi: Parit Besar Batu PahatPada pendapat Audit, pelaksanaan projek mengikut Pelan Induk ProjekSaliran Bandar adalah tidak memuaskan kerana terdapat kawasan yangsering dilanda banjir kilat tetapi tidak disenaraikan dalam Pelan Induk SaliranBandar.21


6.2.5 Kaedah Pelaksanaan ProjekPerkhidmatan Juru Perunding diperoleh untuk merangka Pelan Induk Saliran Bandarmanakala kontraktor dipilih untuk menjalankan kerja-kerja pembinaan saliran.Semakan Audit terhadap proses pelaksanaan projek mendapati perkara seperti berikut:a) Pelantikan Juru PerundingJabatan telah memutuskan supaya kajian Pelan Induk Saliran Bandar dibuat olehJuru Perunding profesional yang dilantik memandangkan JPS tidak mempunyaitenaga kerja yang mencukupi bagi menjalankan kajian berkenaan. Bagi tujuantersebut, JPS telah mendapatkan kelulusan daripada Pegawai Kewangan Negeriuntuk menggunakan khidmat perunding bagi melaksanakan Kajian Pelan IndukSaliran Bandar. Selain itu, JPS juga telah menubuhkan Jawatankuasa Pemilihandan Pelantikan Juru Perunding Peringkat Agensi (JPPPA) yang dipengerusikanoleh Pengarah JPS Negeri dan keahliannya terdiri daripada Timbalan PengarahJPS Negeri dan tiga orang Penolong Pengarah untuk mendapatkan perkhidmatanperunding bagi jumlah kos keseluruhan perkhidmatan perunding tidak melebihiRM200,000. Bagi kos yang melebihi RM200,000 maka Pegawai Kewangan Negerimerupakan salah seorang daripada ahli dalam jawatankuasa berkenaan.Bayaran perkhidmatan Juru Perunding yang meliputi komponen gaji, bilangankakitangan yang terlibat, item imbuhan balik seperti bayaran perjalanan danpengangkutan, percetakan dan alat tulis, lukisan, bayaran telefon dan pelbagaiyang berkaitan adalah berdasarkan formula yang ditetapkan oleh Kerajaan.Sementara itu, pemberian kontrak kepada Juru Perunding dibuat berdasarkankepada konsep rundingan terus dan kadar bayaran ditentukan mengikut kadar yangditetapkan.Semakan Audit mendapati proses pelantikan dan bayaran perkhidmatan JuruPerunding adalah selaras dengan peraturan yang ditetapkan oleh Kerajaan.Semakan juga mendapati Juru Perunding telah melaksanakan kajian mengikutskop yang telah ditetapkan. Seramai 10 Juru Perunding yang dilantik telah berjayamenyiapkan pelan induk terhadap 15 bandar adalah seperti di Jadual 9.22


Jadual 9Senarai Juru Perunding Yang DilantikUntuk Menjalankan Kajian Pelan Induk Saliran BandarBil. Bandar Nama PerundingTahun Kos KajianSiap (RM)1. Pontian Ranhill Bersekutu Sdn. Bhd. 1999 673,7642. Segamat SSP Sdn. Bhd. 1999 876,0643. Kota Tinggi HSSI Sdn. Bhd. 1999 856,6644. Kluang O & L Perunding Sdn. Bhd. 1999 734,5705. Mersing Sritenaga Perunding Sdn. Bhd. 2000 795,4046. Johor Bahru Sritenaga Perunding Sdn. Bhd. 2001 1,023,9307. Tangkak O & L Perunding Sdn. Bhd. 2005 282,3008. Yong Peng Lee & Ooi Perunding Sdn. 2005 278,101Bhd.9. Labis Jurutera Perunding PAR 2005 269,94110. Senai Perunding Sejati Sdn. Bhd. 2005 217,03411. Simpang HSSI Sdn. Bhd. 2005 266,810Renggam12. Ayer Hitam N S Ng & Associates 2005 260,31313. Pekan Nanas Jurutera Perunding AA Sdn. 2007 268,991Bhd.14. Parit Raja Jurutera Perunding PAR 2007 375,56015. Parit Sulong O&L Perunding Sdn. Bhd. 2007 266,266Sumber: JPS Negeri JohorPada pendapat Audit, pelantikan Juru Perunding adalah mematuhi peraturanyang ditetapkan dan laporan kajian dikemukakan dalam tempoh yangditetapkan.b) Pemilihan KontraktorJabatan telah menyediakan spesifikasi kerja dan lukisan reka bentuk saliran untukdimuatkan dalam Borang Tender. Notis tender juga telah diiklankan di akhbar dansalinan keratan iklan ada di simpan dalam fail tender untuk pemilihan kontraktor.JPS telah melantik 4 orang pegawai sebagai Jawatankuasa Pembuka Tender yangdianggotai oleh Penolong Pengarah III, Penolong Pengarah Pentadbiran danKewangan, Pembantu Teknik, Juruteknik Kanan dan Juruteknik. ManakalaJawatankuasa Penilaian Tender/Teknikal diketuai oleh Pengarah JPS Negeri Johordan keahliannya terdiri daripada Timbalan Pengarah JPS Negeri Johor, PenolongPegawai Tadbir dan Ketua Unit Kewangan. Surat pelantikan JawatankuasaPembuka Tender ditandatangani oleh Pengarah JPS Negeri Johor.Jawatankuasa Pembuka Tender menyediakan Jadual Harga Tender danmengemukakan dokumen tender kepada Jawatankuasa Penilaian Tender/Teknikaluntuk memastikan sama ada kontraktor menepati semua pra-syarat kontrak danmempunyai keupayaan kewangan dan teknikal bagi melaksanakan projek tersebut.Jawatankuasa Penilaian Tender/Teknikal menyediakan Laporan Penilaian Tenderdan mencadangkan kontraktor yang memenuhi semua syarat dan mempunyaikeupayaan kewangan dan teknikal kepada Lembaga Tawaran Negeri untukdipertimbangkan. Lembaga Tawaran Negeri adalah terdiri daripada PegawaiKewangan Negeri selaku Pengerusi dan dianggotai oleh Pengarah Kerja Raya23


Negeri Johor dan Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri Johor. Keputusanpemilihan adalah di bawah bidang kuasa Lembaga Tawaran Negeri dankeputusannya akan dimaklumkan oleh JPS kepada kontraktor yang berjaya.Semakan Audit mendapati proses pemilihan kontraktor bagi 8 projek yang dipilihadalah selaras dengan peraturan yang ditetapkan kecuali pemilihan kontraktoruntuk projek Menggali Dan Membina Parit Konkrit Sungai Padang Lerek, Tangkak.Iklan untuk projek ini dibuka pada awal bulan Mac 2006 dan ditutup pada awalbulan April 2006. Tender ini terbuka kepada kontraktor yang berdaftar denganPusat Khidmat Kontraktor dalam Kelas C dan Lembaga Pembangunan IndustriPembinaan Malaysia. Seramai 25 petender telah mengambil bahagian dan 10daripadanya didapati layak dalam penilaian awal.Laporan Penilaian Tender yang disediakan oleh Jawatankuasa Penilaian Tendertelah mencadangkan kontraktor yang menawarkan harga kedua terendahberjumlah RM3.69 juta kepada Lembaga Tawaran Negeri untuk dipertimbangkan.Bagaimanapun, Lembaga Tawaran Negeri tidak memperakukan tawaranberkenaan sebaliknya menawarkan tender ini kepada kontraktor lain yangmenawarkan harga yang lebih tinggi. Harga yang ditawarkan adalah berjumlahRM3.93 juta iaitu RM0.24 juta lebih tinggi daripada harga tawaran oleh kontraktoryang dicadangkan oleh Jawatankuasa Penilaian Tender. Selain itu, semakan Auditterhadap fail tender juga mendapati kontraktor yang dipilih oleh Lembaga TawaranNegeri tidak melepasi penilaian awal dan diletakkan sebagai kontraktor yangberada di tangga ke sebelas dalam senarai penilaian awal oleh JawatankuasaPenilaian Tender. Bagaimanapun, Lembaga Tawaran Negeri tidak memberisebarang ulasan/sebab berhubung pemilihan itu.Pada pendapat Audit, pemilihan kontraktor untuk melaksanakan projekadalah baik kerana peraturan yang berkaitan telah dipatuhi kecuali pemilihankontraktor bagi Projek Menggali Dan Membina Parit Konkrit Sungai PadangLerek, Tangkak.6.2.6 Dokumen KontrakDokumen kontrak disediakan bagi menjamin kepentingan Kerajaan. Semakan Auditterhadap 8 perjanjian kontrak projek yang dipilih mendapati Setiausaha KerajaanNegeri telah menandatangani perjanjian bagi pihak Kerajaan Negeri Johor dalamtempoh masa yang ditetapkan. Ini adalah selaras dengan perwakilan kuasa yangdiberi oleh Menteri Besar Johor. Semakan lanjut Audit mendapati pihak kontraktortelah mengemukakan bon pelaksanaan dan polisi insurans dalam tempoh yangditetapkan sebagaimana yang disyaratkan dalam perjanjian.Pada pendapat Audit, penyediaan dokumen kontrak adalah baik kerana peraturanberkaitan telah dipatuhi bagi menjamin kepentingan Kerajaan.24


6.2.7 Prestasi Pelaksanaan Projeka) Pencapaian Sasaran ProjekJabatan telah mensasarkan untuk melaksanakan 30 Projek Saliran Bandar bagitempoh 2005 hingga 2007. Bagaimanapun, semakan Audit mendapati JPS hanyaberjaya melaksanakan 19 projek (63.3%) berbanding bilangan projek yangdisasarkan. Ini adalah disebabkan oleh kekangan peruntukan kewangan danpelaksanaan projek yang tidak dirancang berikutan keperluan semasa. Butiranlanjut senarai projek yang dilaksanakan oleh JPS bagi tempoh 2005 hingga 2007adalah seperti Jadual 10.Jadual 10Senarai Projek Yang Dilaksanakan Oleh JPS Bagi Tempoh 2005 Hingga 2007TahunNama Projeki) Sistem Perparitan Bandar Maharani Parit Hj. Baki –Pakej 4F, Muar.ii) Menggali dan Membina Parit Konkrit Sg. Padang Lerek, Tangkak.iii) Sistem Saliran Pekan Chaah.iv) Sistem Saliran Jalan Batu Pahat, Pt. Besar Fasa 2, Batu Pahat.2005 v) Tembok Penahan Hakisan Sg. Skudai Taman Aman, Senai.vi) Sistem Saliran Utama SLB dan LB 3/2 Sg. Lengan Baju dan LB 1,Taman Mersing.vii) Sistem Saliran Utama LB 3, Anak Sg. Lengan Baju, Mersing.i) Menggali dan Membina konkrit Sg. Padang Lerek, Tangkak(Sambungan).ii) Sistem Saliran Bandar Segamat Mukim Gemereh, Segamat.iii) Tembok Penahan Hakisan Tebing Parit Semerah, Pontian.2006 iv) Tembok Penahan Hakisan Sg. Skudai Taman Aman, Senai.v) Sistem Saliran Utama SLB dan LB 3/2 Sg. Lengan Baju dan LB 1,Taman Mersing.vi) Sistem Saliran Utama LB 3 Anak Sg. Lengan Baju, Mersing.i) Menggali dan Membina konkrit Sungai Padang Lerek, Tangkak(Sambungan).ii) Sistem Saliran Bandar Segamat Mukim Gemereh, Segamat.iii) Pembinaan Saliran Utama Parit Besar, Pakej 1.2007 iv) Tembok Penahan Hakisan Sg. Skudai Taman Aman, Senai.v) Projek Tebatan Banjir Kg.Batu 25, Sg. Tembioh, Kota Tinggi.vi) Sistem Saliran Utama LB 3 Anak Sg. Lengan Baju, Mersing.Sumber: JPS Negeri JohorPada pendapat Audit, prestasi pelaksanaan projek adalah memuaskan dimana JPS telah berjaya melaksanakan 63.3% daripada projek yangdisasarkan.b) Prestasi Kerja PembinaanProjek-projek yang dijalankan oleh JPS telah dibuat secara tender terbuka. JPSNegeri melantik JPS Daerah untuk memantau projek dengan mengadakanmesyuarat tapak, lawatan tapak dan mengemukakan laporan kemajuan projek.Semakan Audit terhadap 8 projek yang dipilih mendapati 5 (62.5%) projek telahdapat disiapkan dalam tempoh yang ditetapkan, 2 (25%) projek lain dapat25


disiapkan lebih awal daripada tempoh masa yang ditetapkan manakala satu(12.5%) lagi projek sedang dalam pembinaan. Sementara itu, JPS juga telahmeluluskan permohonan lanjutan masa bagi 4 projek. Alasan untuk melanjutkantempoh masa siap projek adalah disebabkan oleh faktor cuaca. Prestasi kerjapembinaan sehingga 31 Disember 2007 adalah seperti Jadual 11.Jadual 11Prestasi Kerja Pembinaan Sehingga 31 Disember 2007Tempoh KontrakTarikhLanjutanStatusSiapBil. Nama Projek Mula Siap MasaPembinaanSebenar1. Cabang Sg. Skudai,Taman Aman.7.9.2006 16.5.2007 - 26.2.2007 Siap Awal2. Pt. Semerah,Pontian.4.9.2006 18.2.2007 - 31.12.2006 Siap Awal3. Sg. Padang Lerek,Tangkak.4.9.2006 28.10.2007 - - Siap4. Bandar SegamatPT-02-04.4.9.2006 13.5.2007 27.6.2007 27.6.2007 Siap5. Sg. Lengan BajuDan LBI, Taman 11.7.2005 05.2.2006 19.3.2006 19.3.2006 SiapMersing.6. Anak Sg. LenganBaju, Mersing.4.9.2006 1.4.2007 25.9.2007 25.9.2007 Siap7. Pt. Besar (Pakej 1),Batu Pahat.12.2.2007 23.12.2007 - 23.12.2007 Siap8. Kg. Bt. 25 (Fasa1)Sg. Tembioh, KotaTinggi.Sumber: JPS Negeri Johor12.02.2007 9.9.2007 13.12.2007 -DalamPembinaanPada pendapat Audit, pencapaian prestasi kerja pembinaan untuk 8 projekyang dipilih adalah baik kerana dapat disiapkan dalam tempoh yangditetapkan dan sekiranya ada kelewatan, tempoh lanjutan masa telah dimintadan diluluskan.c) Kualiti Dan Spesifikasi PembinaanKontraktor perlu mematuhi syarat mengenai kualiti dan spesifikasi pembinaan yangtelah ditetapkan dalam kontrak. Kontraktor yang gagal mematuhinya bolehdikenakan tindakan sama ada untuk membaiki segala kecacatan yang dikesan,dikenakan denda atau ditamatkan kontrak. Semakan Audit terhadap kualiti danspesifikasi kerja pembinaan yang dilaksanakan oleh kontraktor mendapati perkaraseperti berikut:i) Perubahan Kerja Yang Tidak Dapat DisahkanJabatan telah mengeluarkan Arahan Perubahan Kerja bagi Projek UtamaSungai Lengan Baju, Mersing iaitu untuk membina pembetung, parit konkrit danpagar keselamatan bernilai RM58,872. Lawatan Audit pada pertengahan bulanSeptember 2007 mendapati pihak kontraktor telah membina pagar keselamatan26


ernilai RM46,740. Bagaimanapun, JPS tidak dapat menunjukkan bukti kerjapemasangan parit konkrit dan pembetung bernilai RM12,132 telahdilaksanakan. Semakan Audit juga mendapati bayaran bagi semua kerja diatas telah dijelaskan pada akhir bulan September 2006. Kerja berkenaan telahdiperakukan siap sepenuhnya pada pertengahan bulan Mac 2006.ii) Kerja Dan Bahan Yang Tidak Mengikut Spesifikasi• Projek Tebatan Banjir Kg. Batu 25 (Fasa 1), Sg. Tembioh, Kota TinggiLawatan Audit ke tapak Projek Tebatan Banjir Kg. Batu 25 (Fasa 1), SungaiTembioh, Kota Tinggi mendapati kemajuan kerja pembinaan sehingga akhirbulan Ogos 2007 hanya mencapai tahap 75% siap. Mengikut kontrak,projek ini hendaklah disiapkan pada awal bulan September 2007.Bagaimanapun, JPS telah meluluskan lanjutan masa kepada kontraktoruntuk menyiapkan projek sehingga pertengahan bulan Disember 2007. Kosbagi projek ini adalah RM1.75 juta. Hasil lawatan Audit mendapati perkaraseperti berikut:- Geoprotect Yang Dibekalkan Tidak Mengikut Ukuran DalamKontrakMengikut kontrak, pihak kontraktor dikehendaki membekal danmemasang geoprotect yang terdiri daripada Main Anchor berukuran 3.0meter panjang dan diikat dengan interlocking two layer berukuran 0.3meter panjang. Reka bentuk geoprotect ini digunakan untuk menahanhakisan tebing. Pemasangan ini dibuat menggunakan sistem hidraulik.Kos bagi kerja-kerja ini adalah berjumlah RM0.66 juta. Pihak Audit telahmelakukan pengukuran terhadap Main Anchor dan interlocking yangmasih belum dipasang dan mendapati ukuran sebenar bahan yangdibekalkan adalah 2.5 meter panjang bagi Main Anchor dan 0.25 meterpanjang bagi interlocking. Pemeriksaan Audit mendapati bilangan MainAnchor dan interlocking yang belum dipasang dianggarkan masingmasingberjumlah 1,035 batang dan 500 set.Semakan Audit terhadap bayaran kemajuan kerja mendapati jumlahbayaran yang dituntut dan dijelaskan adalah berdasarkan harga atasukuran 3.0 meter panjang bagi Main Anchor dan 0.3 meter panjang bagiinterlocking. Tiada perubahan harga dibuat bagi kerja-kerja ini padamasa lawatan Audit. Kerja-kerja pengukuran Main Anchor daninterlocking dilakukan oleh Pegawai Audit dan pegawai JPS DaerahKota Tinggi seperti di Foto 3 hingga Foto 5.27


Foto 3 Foto 4Pengukuran Main Anchor Bagi GeoprotectSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 September 2007 Tarikh: 29 Ogos 2007Lokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota TinggiLokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota TinggiFoto 5Pengukuran Interlocking Bagi GeoprotectSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 September 2007Lokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota Tinggi- Pembetung Tidak DibinaBerdasarkan kontrak, pihak kontraktor perlu membina 6 unit pembetungdi lokasi yang ditetapkan. Bagaimanapun, lawatan Audit mendapatihanya 5 unit pembetung yang dibina manakala seunit pembetung lagitidak dibina. Kos seunit pembetung mengikut kontrak adalah berjumlahRM9,000. JPS memaklumkan pelarasan pembayaran akan dilakukansemasa bayaran muktamad. Lokasi di mana pembetung berkenaansepatutnya dibina adalah seperti di Foto 6 dan Foto 7.28


Foto 6 Foto 7Lokasi Pembetung Yang Sepatutnya DibinaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 3 September 2007 Tarikh: 3 September 2007Lokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota TinggiLokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota Tinggi• Projek Saliran Utama Bandar Segamat PT-02-04Lawatan Audit ke tapak Projek Saliran Utama Bandar Segamat PT02-04,Mukim Gemereh mendapati kerja-kerja pembinaan telah siap sepenuhnyapada akhir bulan Jun 2007. Kos bagi projek ini adalah berjumlah RM1.43juta. Berikut adalah perkara yang diperhatikan semasa lawatan tersebut.- Aras Tanah Yang Ditambak Melebihi Caping BeamBerdasarkan lukisan kejuruteraan pada dokumen kontrak, aras tanahyang ditambak hendaklah sama dengan aras caping beam.Bagaimanapun, lawatan Audit ke Ch 1,000 hingga Ch 1,060 mendapatikontraktor telah menambak tanah hampir 1 meter melebihi aras capingbeam sepanjang kira-kira 20 meter seperti di Rajah 1 dan Foto 8.29


Rajah 1 Foto 8Lukisan KejuruteraanAras Tanah Yang DitambakAras Tanah Yang Sepatutnya DiTambakMelebihi Caping BeamSumber: Dokumen KontrakSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 September 2007Lokasi: Bandar Segamat PT-02-04 Mukim Gemereh- Pemasangan Mattress Dan VigormattMengikut kontrak, kerja-kerja pemasangan mattress hendaklah dibuatdengan menggunakan J-pins yang berfungsi sebagai penahan yangdipacak di Vigormatt. Bagaimanapun, semasa pemeriksaan Auditdidapati hanya kayu lurus sepanjang 18 cm telah digunakan sebagaiganti J-pins. Tiada bukti kelulusan diperoleh atas perubahan ini.Keadaan ini menyebabkan salah satu mattress dan Vigormatt yangdipasang di lereng cerun bagi menghalang hakisan tanah telah runtuhseperti di Foto 9 hingga Foto 11.Foto 9 Foto 10Kayu Lurus Yang Dipacak Pada Matress Dan VigormattSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 September 2007 Tarikh: 17 September 2007Lokasi: Bandar Segamat PT-02-04 Mukim Gemereh Lokasi : Bandar Segamat PT-02-04 Mukim Gemereh30


Foto 11Matress Dan Vigormatt RuntuhSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 September 2007Lokasi: Bandar Segamat PT-02-04 Mukim GemerehSelain itu, terdapat satu lokasi di mana Matress dan Vigormatt tidakdipasang kerana wujud laluan utiliti. Lokasi berkenaan seperti di Foto 12.Foto 12Matress Dan Vigormatt Tidak Dipasang Kerana WujudLaluan UtilitiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007Lokasi: Bandar Segamat PT-02-04 Mukim Gemereh31


• Projek Saliran Utama LB 3, Anak Sungai Lengan Baju, MersingLawatan Audit ke tapak Projek Saliran Utama LB 3, Anak Sungai LenganBaju, Mersing pada pertengahan bulan September 2007 mendapatikemajuan kerja bagi projek adalah 90% siap. Mengikut kontrak, projek iniperlu disiapkan pada atau sebelum awal bulan April 2007. Bagaimanapun,JPS telah meluluskan lanjutan masa sebanyak 2 kali dan projek ini dijangkasiap pada akhir bulan September 2007. Kos bagi projek ini adalahberjumlah RM0.96 juta. Berikut adalah perkara yang diperhatikan semasalawatan tersebut.- Kerja Penambakan Tanah Hitam Tidak DijalankanMengikut kontrak, kontraktor dikehendaki membekal dan menambaktanah hitam/top soil setebal 50 mm sebelum kerja-kerja penanamanrumput dijalankan. Lawatan Audit pada pertengahan bulan September2007 mendapati kerja menambak tanah hitam/top soil belum dilakukantetapi kerja penanaman rumput telah dilakukan oleh kontraktor.Bagaimanapun, bayaran bagi kerja-kerja ini masih belum dilakukan danmemandangkan projek masih dalam tempoh kecacatan Jabatan telahmeminta kontraktor menambak tanah hitam serta menanam rumputbaru. Gambaran rumput yang telah mati/tidak subur sebelumpenanaman semula seperti di Foto 13 dan 14.Foto 13 Foto 14Tanah Hitam/Top Soil Belum DitambakTapi Kerja Penanaman Rumput Telah DilakukanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007 Tarikh: 12 September 2007Lokasi: Anak Sungai Lengan Baju LB3, Mersing Lokasi: Anak Sungai Lengan Baju LB3, Mersing32


- Pemasangan Handrail Yang Tidak SempurnaHandrail yang dibina tidak mempunyai asas konkrit yang kukuh keranadibina di tepi slab. Ini menyebabkan struktur pagar tidak kukuh danmudah tumbang seperti yang ditunjukkan di Foto 15 dan Foto 16.Foto 15 Foto 16Handrail Tidak Kukuh Kerana Dibina Di Tepi SlabSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007 Tarikh: 11 September 2007Lokasi: Anak Sungai Lengan Baju, MersingLokasi: Anak Sungai Lengan Baju, Mersing- Sump Yang Tidak Dibina Dengan SempurnaFungsi utama sump dibina adalah untuk memerangkap kelodak/sampahdaripada memasuki sungai yang akan mengganggu aliran air sungaidan seterusnya boleh mengakibatkan banjir. Mengikut lukisankejuruteraan, bilangan sump yang perlu dibina bagi projek ini adalahsebanyak 35 sump. Bagaimanapun, kesemua sump yang dibina dikawasan ini tidak mempunyai perangkap kelodak/sampah. Contohpembinaan sump yang tidak mengikut piawaian seperti di Foto 17 danFoto 18.33


Foto 17 Foto 18Sump Yang Tidak Dibina Dengan SempurnaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007 Tarikh: 12 September 2007Lokasi: Anak Sungai Lengan Baju, MersingLokasi : Anak Sungai Lengan Baju, Mersing- Pemasangan Precast Drain Dan Slab Tidak KemasPihak Audit juga mendapati kualiti kerja pemasangan precast draindan concrete slab oleh kontraktor di saliran utama adalah tidakkemas. Sebagai contohnya, salah satu precast drain dan concreteslab yang dipasang/bina telah terkeluar dari jajaran sepatutnya di ch550 – ch 600. Selain itu, pihak kontraktor juga tidak menampalsimen mortar di setiap sambungan precast drain seperti di Foto 19dan Foto 20.Foto 19 Foto 20Pemasangan Precast Drain Dan Concrete Slab Yang Tidak KemasSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007 Tarikh: 11 September 2007Lokasi: Anak Sungai Lengan Baju, MersingLokasi: Anak Sungai Lengan Baju, Mersing34


• Projek Saliran Utama SLB Dan LB 3/2, Sg. Lengan Baju, MersingLawatan Audit pada pertengahan bulan September 2007 ke tapakProjek Utama Sungai Lengan Baju, Mersing mendapati projekberkenaan telah siap pada pertengahan bulan Mac 2006. Kos bagiprojek ini adalah berjumlah RM1.10 juta. Berikut adalah perkaraberbangkit hasil dari lawatan tersebut.- Concrete Slab Tidak DibinaLawatan Audit ke tapak Projek Saliran Utama, Sg. Lengan Baju diJalan Merdeka, Taman Mersing mendapati concrete slab sepanjang2.63 meter tidak dibina di atas precast-drain oleh pihak kontraktorseperti di Foto 21.Foto 21Concrete Slab Tidak DibinaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Jalan Merdeka, Taman Mersing – Sg. Lengan Baju, Mersing- Pemasangan Precast Drain Tidak KemasLawatan Audit mendapati kerja-kerja pemasangan Precast Draintidak kemas menyebabkan air dan kelodak berkumpul. Ini dapatdilihat di mana rumpai tumbuh di lokasi berkenaan yangmenyebabkan aliran air terhalang seperti ditunjukkan di Foto 22.35


Foto 22Pemasangan Precast Drain Yang Tidak KemasMenyebabkan Rumpai TumbuhSumber: Jabatan Audit NegaraTarikh : 11 September 2007Lokasi: Jalan Merdeka, Taman Mersing - Sg. Lengan Baju, MersingSelain itu, pihak kontraktor juga tidak memasang Precast Drainmengikut spesifikasi sehingga menyebabkan jarak antarasambungan terlalu lebar seperti di Foto 23 dan Foto 24.Foto 23 Foto 24Pemasangan Precast Drain Yang Tidak SempurnaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Jalan Merdeka, Taman Mersing - Sungai Lengan Baju, Mersing- Kurang Koordinasi Kerja Antara Jabatan Mengakibatkan SistemSaliran Tidak MenyeluruhPihak Audit mendapati JPS tidak menggantikan Gabion sedia adadengan precast drain. Kawasan yang terlibat dalam lingkungan 3036


meter panjang. Ini mengakibatkan kawasan tersebut dipenuhi tanahdan rumput. Lokasi berkenaan seperti di Foto 25 dan Foto 26.Foto 25 Foto 26Lokasi Kerja-Kerja Pembinaan Yang Tidak Sempurna Disebabkan KurangnyaKoordinasi Antara JabatanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Sungai Lengan Baju, Mersing- Laluan Sementara Tidak Ditutup dan DibersihkanPihak kontraktor telah membina laluan sementara melintasi paritsedia ada menggunakan pembetung dan batu baur. Bagaimanapun,laluan berkenaan tidak ditutup dan dibersihkan selepas kerjapembinaan tamat seperti di Foto 27.Foto 27Laluan Sementara Tidak Ditutup Dan DibersihkanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Sungai Lengan Baju, Mersing37


• Projek Parit Konkrit Sungai Padang Lerek, TangkakLawatan Audit ke tapak Projek Parit Konkrit Sg. Padang Lerek, Tangkakpada pertengahan bulan September 2007 mendapati kerja-kerjapembinaan telah mencapai tahap 90% siap. Projek ini telah disiapkansepenuhnya pada akhir bulan Oktober 2007. Kos bagi projek ini adalahRM3.93 juta. Berikut adalah perkara-perkara yang berbangkit hasil darilawatan tersebut:- Pemasangan Precast Drain Tidak KemasKerja-kerja pemasangan precast drain oleh kontraktor adalah tidakkemas kerana pemasangannya tidak mengikut aras yang ditetapkanmenyebabkan air hanya mengalir di bahagian tertentu sahaja.Pemasangan precast drain yang tidak kemas adalah seperti di Foto28 dan Foto 29.Foto 28 Foto 29Pemasangan Precast Drain Tidak KemasSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007 Tarikh: 20 September 2007Lokasi: Padang Lerek, TangkakLokasi: Padang Lerek, Tangkak- Ujian BahanSpesifikasi kontrak menetapkan hammer test perlu dijalankan bagimenentukan kualiti bahan yang dibekalkan. Pihak Audit mendapatiJPS tidak pernah menjalankan ujian berkenaan kerana berpendapatprecast drain yang dibekalkan oleh pengilang adalah berkualiti tinggiberdasarkan laporan ujian dan pengesahan Jurutera Bertauliah.Bagaimanapun, lawatan Audit mendapati beberapa unit precastdrain yang dipasang oleh kontraktor telah mengalami keretakanseperti di Foto 30.38


Foto 30Keretakan Pada Precast DrainSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007Lokasi: Padang Lerek, Tangkak- Handrail Tidak Disapu Dengan Cat Anti KaratPemeriksaan Audit mendapati handrail tidak disapu dengan cat antikarat menyebabkannya berkarat. Handrail yang tidak disapu dengancat anti karat seperti di Foto 31.Foto 31Handrail Tidak Disapu Dengan Cat Anti KaratSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007Lokasi: Padang Lerek, Tangkak39


- Kerja Pembinaan Jalan Tidak SempurnaMengikut kontrak, jalan sedia ada perlu dibuat kerja resurfacing bagimembaiki segala kerosakan akibat dari kerja-kerja pembinaansaliran. Kos bagi kerja-kerja resurfacing jalan bagi Projek SungaiPadang Lerek adalah berjumlah RM405,000 iaitu dengan kadarRM45 setiap meter persegi. Lawatan Audit mendapati kerjaresurfacing sebagaimana yang dinyatakan dalam kontrak telahdiganti dengan kerja membina jalan baru. Bagaimanapun, tiadatuntutan tambahan dari pihak kontraktor untuk kerja-kerja tersebutdan tiada arahan secara bertulis dikeluarkan kepada kontraktoruntuk melaksanakan kerja pembinaan jalan baru. Lokasi pembinaanjalan baru di sepanjang Sungai Padang Lerek dan jalan masuk keKampung Sri Makmur adalah seperti di Foto 32 dan Foto 33.Foto 32 Foto 33Pembinaan Jalan BaruSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007 Tarikh: 21 September 2007Lokasi: Sungai Padang Lerek, TangkakLokasi: Jalan Masuk Kampung Seri MakmurSpesifikasi kontrak menetapkan bahawa ujian tanah perlu dijalankanbagi menentukan kekuatan struktur tanah sedia ada supaya rekabentuk jalan yang bersesuaian dapat ditentukan. Pihak Auditmendapati ujian tanah tidak dilakukan sebaliknya JPS menggunapakai reka bentuk jalan yang dicadangkan oleh Juru Perunding.Mengikut piawaian Marshal Density yang diterima pakai oleh JKRbagi kerja-kerja pembinaan jalan, ketumpatan yang diperlukanadalah 98% ke atas. Semakan Audit mendapati tiada bukti yangmenunjukkan pihak JPS telah menjalankan ujian Marshal Density(ujian ketumpatan) terhadap premix yang digunakan. Selain itu,pihak Audit juga mendapati tiada bukti menunjukkan JPS telahmemeriksa ketebalan crusher run dan binder coarse sebelum kerja-40


kerja premix dijalankan. Kesannya, Lawatan Audit mengesan 5lokasi kerosakan jalan pada jalan yang baru dibina seperti contoh diFoto 34.Foto 34Kerosakan Jalan Yang Baru DibinaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007Lokasi: Padang Lerek, Tangkak- Ujian Bahan Tidak DibuatKontrak menetapkan supaya kerja pemasangan cerucuk kayu keras(timber piling) sepanjang 6 meter dibuat terlebih dahulu sebelumkerja pemasangan precast drain dimulakan. Semakan Auditmendapati tiada bukti menunjukkan JPS telah menghantar kayuyang dibekalkan oleh kontraktor untuk diuji terlebih dahulu bagimenentukan kualitinya sebelum kerja pemasangan cerucuk dibuat.Pada pendapat Audit, kualiti bahan binaan dan mutu pembinaankurang memuaskan kerana kontraktor tidak mematuhi syaratsyaratyang ditetapkan di dalam kontrak.d) Perancangan Kerja Yang Kurang Lengkap• Kesinambungan ProjekLawatan Audit ke tapak Projek Anak Sungai Lengan Baju LB1, Mersingmendapati cabang Anak Sungai Lengan Baju (Parit Lintang No. 4) dan uluAnak Sungai Lengan Baju masih belum dibuat menyebabkan kelodakmasuk ke tapak projek. Semasa lawatan susulan pada akhir Januari 2008,pihak Audit dimaklumkan projek penyambungan di bahagian ulu AnakSungai Lengan Baju sedang dalam proses tender manakala cabang saliran41


dari Taman Mahkota ke Anak Sungai Lengan Baju belum dirancang untukdilaksanakan. Kedudukan saliran baru dan parit lama yang akan di binadan sedang dalam peringkat tender untuk menyambung projek yang sediaadalah seperti di Foto 35 dan Foto 36.Foto 35 Foto 36Saliran Ulu Anak Sungai YangCabang Anak Sungai Yang BelumTelah DitenderBelum Dirancang Untuk DilaksanakanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Januari 2008 Tarikh: 29 Januari 2008Lokasi: Ulu Anak Sg. Lengan BajuLokasi: Parit Lintang No. 4, Cabang Anak Sg.Lengan Baju• Saluran Air Keluar Tidak Dibina- Adalah diperhatikan terdapat 4 lokasi di sepanjang Projek Saliran AnakSungai Lengan Baju, Mersing di mana wujud aliran air sama ada melaluiparit kecil yang dibina atau air bawah tanah di kawasan projek.Bagaimanapun, saluran air keluar (outlet) tidak dibina di kawasanberkenaan untuk menyalurkan air ke dalam saliran utama. Inimenyebabkan aliran air berkenaan bertakung dan akhirnya melimpahmasuk ke dalam sistem saliran yang dibina. Kesan jangka panjang pulaboleh menyebabkan berlakunya hakisan tanah. Contoh saluran airkeluar (outlet) yang sepatutnya dibina tetapi tidak dibina seperti di Foto37 dan Foto 38.42


Foto 37 Foto 38Tiada Saluran Air Keluar (Outlet) Masuk Ke Sistem SaliranSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 19 September 2007 Tarikh : 19 September 2007Lokasi: Anak Sungai Lengan Baju, MersingLokasi: Anak Sungai Lengan Baju, Mersing- Terdapat sebuah parit lama yang dibina untuk mengalirkan air dariTaman Merdeka ke Sungai Lengan Baju. Bagaimanapun, pihakkontraktor tidak membina saluran air keluar yang sempurna bagimembolehkan air dari parit lama disalurkan ke dalam sungai.Sebaliknya, slab sedia ada telah dipecahkan bagi membolehkan airmasuk ke sungai seperti di Foto 39 dan Foto 40.Foto 39 Foto 40Outlet Tidak DibinaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007 Tarikh: 11 September 2007Lokasi: Taman Merdeka, Sungai Lengan Baju Lokasi: Taman Merdeka, Sungai Lengan Baju43


• Handrail Tidak DibinaTujuan utama handrail/pagar keselamatan dibina adalah untuk menjagakeselamatan orang awam. Semasa lawatan di tapak Projek Utama Sg.Lengan Baju, Mersing, pihak Audit mendapati handrail/pagar keselamatantidak dibina berhampiran penempatan penduduk. Sebaliknya,handrail/pagar keselamatan dipasang di rizab saliran. Anggaran kawasanyang tidak dipasang handrail adalah 200 meter panjang seperti di Foto 41.Foto 41Handrail / Pagar Keselamatan Tidak DipasangDi Kawasan Penempatan PendudukSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Sungai Lengan Baju, MersingPada pendapat Audit, kontrak yang dibuat tidak dirancang dengan sempurnakerana beberapa perkara penting tidak diambil kira seperti saluran air keluardan pagar keselamatan.e) Cerutan (Bottle Neck) Di Sistem Saliran Yang Baru DibinaMatlamat utama Projek Saliran Bandar adalah untuk mengatasi masalah banjir kilatdi kawasan yang dikenal pasti. Kebiasaannya, punca banjir adalah disebabkansistem saliran sedia ada tidak dapat menampung pertambahan kadar air lariandisebabkan oleh pembangunan yang pesat di kawasan berkenaan. Oleh itu, ProjekSaliran Bandar melibatkan kerja-kerja melebarkan sistem saliran sedia ada,membina tembok penahan hakisan, membina kolam takungan dan sebagainya.Bagaimanapun, lawatan Audit mendapati pembetung jambatan sedia ada tidakdibesarkan supaya sama dengan lebar saliran yang baru dibina. Keadaan inimenyebabkan berlakunya cerutan. Keadaan cerutan ini berlaku di 4 Projek SaliranBandar yang dilawati seperti berikut:44


i) Projek Saliran Utama, Sungai Lengan Baju, Mersing seperti di Foto 42 danFoto 43.Foto 42 Foto 43Cerutan Di Bawah Jambatan Menghalang Laluan AirSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Januari 2008 Tarikh: 11 September 2007Lokasi: Sungai Lengan Baju, MersingLokasi: Sungai Lengan Baju, Mersingii) Projek Tembok Penahan Hakisan Tebing Sungai Skudai di Taman Amanseperti di Foto 44.Foto 44Cerutan Di Bawah Jambatan Menghalang Laluan AirSumber:Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 31 Julai 2007Lokasi: Taman Aman, Senai45


iii) Projek Tebatan Banjir, Kampung Batu 25 (Fasa 1), Sungai Tembioh, KotaTinggi seperti di Foto 45.Foto 45Cerutan Di Bawah Jambatan Menghalang Laluan AirSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Ogos 2007Lokasi: Kg. Batu 25, Sg. Tembioh, Kota Tinggiiv) Projek Tembok Penahan Hakisan Tebing Parit Semerah, Pontian seperti diFoto 46.Foto 46Cerutan Di Bawah Jambatan Menghalang Laluan AirSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 18 September 2007Lokasi: Parit Semerah, Pontian46


Pada pendapat Audit, matlamat projek tidak dapat dicapai sepenuhnyakerana pembetung yang sempit boleh menyebabkan banjir kilat.f) Kesesuaian Reka Bentuk Salirani) Projek Tebatan Banjir, Kg. Batu 25, Sungai Tembioh, Kota Tinggi• Ketinggian Geoprotect Kurang SesuaiMengikut kontrak, kerja pemasangan geoprotect bagi menahan tebingsungai hanya setinggi 0.5 meter daripada dasar sungai. Bagaimanapun,sekiranya berlaku air pasang atau hujan lebat, paras air akan meningkatmelebihi ketinggian tersebut. Mengikut rekod Unit Hidrologi, aras airsemasa hujan lebat adalah 0.8 meter dan boleh menyebabkan hakisantebing sungai. Geoprotect yang dipasang berbanding paras air sungaidalam keadaan normal seperti di Foto 47 dan Foto 48.Foto 47 Foto 48Paras Air Sungai Dalam Keadaan Normal Paras Air Sungai Semasa Hujan LebatSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Ogos 2007 Tarikh: 2 April 2008Lokasi: Sg. Tembioh, Batu 25, Kota TinggiLokasi: Sg. Tembioh, Batu 25, Kota Tinggi• Kesesuaian Geoprotect Sebagai Penahan TebingSemakan Audit mendapati JPS tidak dapat mengemukakan laporan ujianbahan bagi menentukan kesesuaian bahan ini digunakan sebagai penahantebing bagi projek ini. Lawatan Audit pada akhir bulan Ogos 2007mendapati geoprotect yang dipasang gagal menahan pergerakan tanahseperti di Foto 49.47


Foto 49Lokasi Kegagalan Struktur Tebing SungaiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 28 Ogos 2007Lokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota TinggiBahan yang sama pernah digunakan dalam projek penahan tebing SungaiKampung Singapura, Tanjung Sedili di mana projek berkenaan gagalapabila ianya runtuh dalam tempoh tidak lebih satu tahun selepas siapdibina. Maklumat ini diperoleh daripada pengaduan awam yang diterimaoleh JPS, Kota Tinggi. Kegagalan geoprotect untuk menahan tebing sungaiKampung Singapura adalah seperti di Foto 50.Foto 50Penahan Tebing Menggunakan Geoprotect RuntuhSumber: Foto Jabatan Pengairan Dan Saliran, Kota TinggiTarikh: 4 April 2007Lokasi: Sungai Kampung Singapura,Tanjong Sedili48


Pihak Audit berpendapat, geoprotect tidak sesuai digunakan sebagaipenahan tebing sungai di Projek Tebatan Banjir Kg. Batu 25, SungaiTembioh, Kota Tinggi.• Pembinaan Tebing Sungai Yang CuramDiperhatikan terdapat beberapa lokasi di mana cerun tebing sungai yangdibina oleh pihak kontraktor adalah terlalu curam. Adalah dianggarkankawasan cerun tebing yang curam ini adalah sepanjang 50 meter dengankecuraman hampir 75 darjah. Kesan daripada pembinaan tebing yangterlalu curam menyebabkan berlaku runtuhan tanah sepanjang lebih kurang20 meter di tebing yang belum dipasang geoprotect. Lawatan Audit padaakhir bulan Ogos 2007 iaitu semasa projek dalam pembinaan menunjukkantebing yang curam seperti di Foto 51 dan Foto 52.Foto 51 Foto 52Pembinaan Tebing Sungai Yang CuramSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 28 Ogos 2007 dan 29 Ogos 2007Lokasi: Sungai Tembioh, Kota TinggiLawatan susulan ke tapak projek pada akhir bulan Januari 2008 mendapatitebing berkenaan telah runtuh semasa hujan lebat yang berlaku sekitarbulan Disember 2007. Keruntuhan tebing ini juga telah menyebabkangeoprotect yang dipasang telah tercabut seperti di Foto 53 hingga Foto 55.49


Foto 53 Foto 54Tebing Sungai Yang Runtuh Kerana Terlalu CuramSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Januari 2008 Tarikh: 29 Januari 2008Lokasi: Sungai Tembioh, Kota TinggiLokasi: Sungai Tembioh, Kota TinggiFoto 55Kesan Geoprotect Yang Tercabut MenyebabkanTebing RuntuhSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Januari 2008Lokasi: Sungai Tembioh, Kota Tinggiii) Projek Saliran Bandar Segamat PT-02-04 Mukim Gemereh, SegamatSemakan Audit terhadap lukisan kejuruteraan mendapati tiada kerja-kerjapembinaan cerun di ch 1060. Bagaimanapun, lawatan Audit ke lokasiberkenaan mendapati kontraktor telah membina cerun yang terlalu curam dantiada tanaman tutup bumi dilakukan. Anggaran kecerunan adalah melebihi 75darjah. Selain itu, parit/longkang juga tidak dibina bagi mengalirkan air daricerun berkenaan. Menurut JPS Daerah Segamat, pihak kontraktor terpaksamembina cerun yang agak curam kerana JPS tidak memasukkan peruntukan50


kos Pengambilan Balik Tanah di dalam projek berkenaan. Pihak Auditmenganggarkan pembinaan cerun yang curam adalah sepanjang 30 meter.Cerun yang curam ditunjukkan seperti di Rajah 2 dan Foto 56.Rajah 2 Foto 56Pembinaan Cerun Yang Curam di Tebing SaliranSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 17 September 2007Lokasi: Ch 1060m , Saliran Bandar Segamat PT02-04Pada pendapat Audit, pembinaan cerun yang curam tanpa tanaman tutupbumi dan parit bagi mengalirkan air boleh menyebabkan berlakunya tanahruntuh di kawasan berkenaan.g) Keselamatan Di Tapak PembinaanBagi memastikan keselamatan awam di tapak projek terutamanya projek yangberada di kawasan sepanjang jalan awam, laluan awam dan terowong, pagarawam sepatutnya dibina. Kos pembinaan pagar ini adalah ditanggung olehkontraktor terlibat. Lawatan Audit di dua tapak projek iaitu Projek Tebatan Banjir,Sungai Tembioh, Batu 25, Kota Tinggi dan Projek Saliran Bandar di Parit Besar,Batu Pahat didapati tiada pagar keselamatan dibina di sepanjang tapak projek.Projek tersebut masing-masing melibatkan kawasan laluan awam kerana terletak dikawasan perumahan, jalan raya utama dan kawasan sekolah. Lokasi terlibatadalah seperti di Foto 57 dan Foto 58.51


Foto 57Pagar Keselamatan Tidak DibinaDi Kawasan Penempatan PendudukSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 29 Ogos 2007Lokasi: Sungai Tembioh, Batu 25, Kota TinggiFoto 58Pagar Keselamatan Tidak DibinaDi Kawasan Sekolah Dan Tepi Jalan RayaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 20 September 2007Lokasi: Parit Besar Batu PahatPada pendapat Audit, pagar keselamatan yang tidak dibina di tapak projekboleh membahayakan orang awam.52


h) Keberkesanan ProjekMatlamat utama projek adalah untuk mengatasi masalah banjir di kawasanyang dikenal pasti. Bagi menentukan keberkesanan projek yang dilaksanakan,pihak Audit telah membuat lawatan susulan ke Projek Anak Sungai LenganBaju, Mersing dan Projek Tebatan Banjir Kg. Batu 25, Sungai Tembioh, KotaTinggi semasa musim tengkujuh pada awal bulan Disember 2007. Pihak Auditmendapati banjir tidak berlaku di kawasan Projek Anak Sungai Lengan Baju,Mersing. Bagaimanapun, pihak Audit dimaklumkan banjir telah berlaku diProjek Tebatan Banjir Kg. Batu 25, Sungai Tembioh, Kota Tinggi sebanyak 3kali dan yang terakhir pada awal Januari 2008. Projek ini masih di peringkatpembinaan dan dijangka siap pertengahan bulan Disember 2007. Punca utamamasalah banjir kilat di kawasan berkenaan adalah seperti berikut:i) Sungai Tembioh tidak mempunyai rizab dan mengalir ke kawasan tanahpersendirian. Proses pengambilan balik tanah masih belum dibuat.ii) Keadaan semula jadi kawasan tanah sekeliling yang rendah iaitu sekitar 1.5meter hingga 2.0 meter dari paras laut.iii) Saliran yang telah dinaik taraf hanya sepanjang 300 meter sahaja keranakawasan di hulunya yang kini terlibat dengan projek Pusat Ikan Hiasanbelum dibuat pengambilan balik tanah. Di kawasan ini juga terdapatpembetung yang agak kecil menyebabkan kelambatan air surut danseterusnya berlaku limpahan di kawasan sekeliling.iv) Cross-section di bawah jambatan Jalan Johor berhampiran Kampung Batu25 ini tidak dilebarkan bagi menampung peningkatan kapasiti aliran airketika hujan lebat.Pada pendapat Audit, Projek Saliran Bandar ini telah dapat mencapaimatlamatnya dalam mengatasi masalah banjir kilat di kawasan yang dipilihkecuali di Projek Tebatan Banjir Kampung Batu 25, Sungai Tembioh, KotaTinggi.6.2.8 Penyenggaraan Sistem SaliranMenurut JPS, tanggungjawab untuk menyenggara semua sistem saliran yang telahsiap dibina di kawasan bandar adalah menjadi tanggungjawab Pihak BerkuasaTempatan berdasarkan peruntukan Akta Parit, Jalan dan Bangunan 1974. Oleh itu,JPS melaksanakan kerja penyenggaraan biasa sekiranya perlu dan menyerahkanprojek yang telah siap dibina kepada Pihak Berkuasa Tempatan. Justeru, JPS tidakmenyediakan jadual penyenggaraan secara berkala.Semakan Audit mendapati JPS juga tidak memohon peruntukan khusus untuk kerjakerjapenyenggaraan semua projek saliran bandar yang telah dibina olehnya.Sebaliknya, kerja-kerja penyenggaraan dilakukan oleh Unit Penyenggaraan JPS yangjuga terlibat untuk menyenggara semua sistem saliran termasuk saliran bandar. Kerja-53


kerja penyenggaraan dilaksanakan mengikut keperluan dan baki peruntukan yang ada.Pihak Audit telah memilih 4 projek yang telah siap dibina pada tahun 2005 hingga 2007untuk memastikan semua saliran yang siap dibina diselenggara dengan baik.Bagaimanapun, lawatan Audit mendapati perkara seperti berikut:a) Projek Tembok Penahan Hakisan Tebing Di Cabang Sungai Skudai, TamanAmanProjek ini telah siap dibina oleh JPS pada akhir bulan Februari 2007. LawatanAudit akhir bulan Julai 2007 dan temu bual yang dibuat dengan penduduk sekitarmendapati kerja-kerja penyenggaraan tidak dijalankan secara berkala selepasprojek itu disiapkan. Kesannya dapat dilihat di mana tanah mendak di kiri dankanan tebing sungai menyebabkan tumbuhan hidup dengan subur dan bolehmenyempitkan sungai. Sampah sarap juga tidak dibersihkan. Saliran yang tidak diselenggara adalah seperti di Foto 59 dan Foto 60.Foto 59 Foto 60Saliran Tidak DisenggaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 31 Julai 2007 Tarikh: 31 Julai 2007Lokasi: Cabang Sungai Skudai, Taman AmanLokasi: Cabang Sungai Skudai, Taman Amanb) Membina Dan Menyiapkan Sistem Saliran Utama SLB Dan LB3/2 SungaiLengan Baju Dan LB1 Taman MersingProjek ini telah disiapkan oleh JPS pada pertengahan bulan Mac 2006. LawatanAudit ke tapak projek telah dibuat pada awal bulan September 2007. Pihak Auditmendapati mendapan tanah di kiri dan kanan tebing sungai yang menyebabkantumbuhan hidup subur di kawasan sepanjang lebih kurang 140 meter. Keadaan initelah menyebabkan dasar sungai semakin cetek dan mengganggu pengaliran air.Pihak Audit telah mengukur kedalaman sungai tersebut dan mendapati kedalamansungai adalah 1.4 meter berbanding kedalaman 2 meter mengikut lukisankejuruteraan. Ini bermakna lumpur telah mendap setebal lebih kurang 0.6 meterdari dasar sungai tersebut. Saliran yang tidak disenggara adalah seperti di Foto61.54


Foto 61Saliran Tidak DisenggaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Sungai Lengan Baju.Lawatan Audit ke tapak projek di Taman Mahkota pula mendapati tanah telahmendap di kiri dan kanan gabion yang dibina menyebabkan tumbuhan hidup subur.Keadaan ini boleh menyempitkan aliran sungai seperti di Foto 62.Foto 62Saliran Tidak DisenggaraSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 11 September 2007Lokasi: Sungai Lengan Baju LB 3/2Pada pendapat Audit, tahap penyenggaraan terhadap saliran yang telahdibina tidak memuaskan kerana JPS tidak menyediakan jadual55


penyenggaraan secara berkala dan tiada peruntukan khusus bagi tujuanpenyenggaraan.6.2.9 Keperluan Modal InsanUnit Saliran Bandar, JPS Negeri Johor bertanggungjawab untuk merancang,menyelaras, memohon peruntukan serta memantau program bagi seluruh NegeriJohor. Bagi tujuan tersebut, Unit ini memerlukan bilangan pegawai dan kakitanganyang mencukupi serta mempunyai asas latihan yang berkaitan dengan saliran bandar.a) Guna TenagaUnit Saliran Bandar diketuai oleh seorang Penolong Pengarah Gred J52 dandibantu oleh seorang Pembantu Teknik Gred J38, seorang Juruteknik Gred J22dan 3 orang Juruteknik Gred J17. Butiran lanjut mengenai struktur organisasi UnitSaliran Bandar seperti di Carta 4.Carta 4Carta Organisasi Unit Saliran Bandar JPS Negeri JohorPEN. PENGARAH J52Ir. Balasingam A/L C.K. VeluPEMBANTU TEKNIK J38Khoo Lek KiangJURUTEKNIK J22Rohani Binti Abu BakarJURUTEKNIK J17Razif Bin NadzamJURUTEKNIK J17Norhisham Bin SeninJURUTEKNIK J17Amiruddin Bin IsmailSumber: JPS Negeri JohorDi peringkat JPS Daerah-daerah pula, Unit Saliran Bandar diketuai oleh JuruteraDaerah dan dibantu oleh Pembantu Teknik Gred J36/J29 dan Juruteknik J26hingga Gred J17 seperti di Carta 5.56


Carta 5Struktur Organisasi Unit Saliran Bandar JPS DaerahJohor Bahru/Kota Tinggi/ Pontian/ Muar/Segamat/Mersing/Batu PahatJURUTERA DAERAHPEMBANTU TEKNIKJ36 / J29JURUTEKNIK J26 / J17Sumber: JPS Negeri JohorBilangan pegawai dan kakitangan yang terlibat dengan Projek Saliran Bandar diperingkat Ibu Pejabat dan daerah-daerah yang dipilih iaitu JPS Daerah JohorBahru, Kota Tinggi, Pontian, Muar, Segamat, Mersing dan Batu Pahat adalahseramai 42 orang berbanding dengan perjawatan yang diluluskan seramai 45orang. Kedudukan mengikut gred jawatan adalah seperti di Jadual 12.Jadual 12Bilangan Perjawatan Mengikut GredBil. Perjawatan Di lulus Diisi Kekosongan1. Pengarah Gred J54 1 1 -2. Pen.Pengarah Gred J52 1 - 13. Tim. Pengarah Gred J48 3 3 -4. Jurutera Gred J44 4 3 15. Jurutera Gred J41 4 4 -6. Pem. Teknik Gred J38 2 1 17. Pem. Teknik Gred J36 1 1 -8. Pem. Teknik Gred J29 6 6 -9. Juruteknik Gred J26 1 1 -10. Juruteknik Gred J22 3 3 -11. Juruteknik Gred J17 19 19 -Jumlah 45 42 3Sumber: JPS Negeri JohorSemakan Audit mendapati kekosongan 2 jawatan berlaku di peringkat JPS NegeriJohor yang terdiri daripada kakitangan Gred J52 dan Gred J38 serta satu jawatandi peringkat JPS Daerah Batu Pahat iaitu kakitangan Gred J48. Temu bual dansemakan terhadap senarai tugas pula mendapati pegawai-pegawai terlibat jugamenjalankan kerja-kerja pemantauan terhadap projek-projek yang lain. Inimenyebabkan Projek Saliran Bandar tidak dapat dipantau dengan teliti yangmenyebabkan beberapa kelemahan dan kecacatan sebagaimana yangdibangkitkan dalam perenggan-perenggan sebelumnya.Pada pendapat Audit, pengisian perjawatan adalah tidak mencukupi bagi JPSmemantau Projek Saliran Bandar.Akibatnya, kakitangan yang sama57


ditugaskan untuk memantau projek-projek selain daripada Projek SaliranBandar. Ini menyebabkan projek tidak dapat dikawal selia dengan berkesan.b) LatihanJPS mempunyai 3 buah institusi latihan yang mengendalikan secara khusus latihanteknikal kepada kakitangannya iaitu Institut Pembangunan Kompetensi, KualaLumpur; Institut Pembangunan Kompetensi Ipoh, Perak dan Institut Pengurusan AirNegara, Kota Bharu Kelantan. Semakan Audit terhadap fail kursus bagi pegawaidan kakitangan yang terlibat dengan Projek Saliran Bandar mendapati 20 (47.6%)daripada 42 kakitangan di bahagian ini telah dihantar menghadiri 21 jenis kursusyang berkaitan dengan saliran bandar di institusi tersebut bagi tempoh 2005 hingga2007. Kakitangan yang terlibat adalah terdiri daripada 9 kakitangan kumpulansokongan dan 11 kakitangan kumpulan pengurusan. Kursus yang dihadiri ialahseperti Kursus Pengairan, Kursus Reka Bentuk Saliran Bandar mengikut MASMA,Kursus Kejuruteraan Sungai, Kursus Asas MASMA dan Kursus Asas TebatanBanjir.Pada pendapat Audit, latihan yang diberi adalah memuaskan kerana meliputibidang yang berkaitan dengan saliran bandar tetapi masih tidak mencukupikerana 47.6% kakitangan sahaja yang menghadirinya dan sebahagian besaryang menghadirinya adalah kakitangan Kumpulan Pengurusan.6.2.10 Prestasi Kewangana) Kos Projek SaliranSemakan Audit mendapati sejumlah RM27.27 juta telah diterima dalam tahun 2005hingga 2007 berbanding dengan RM29.02 juta yang dimohon. Seterusnyaperbelanjaan tahunan dari tahun 2005 hingga 2007 adalah berjumlah RM25.08juta. Butiran mengenai peruntukan yang telah diterima dan dibelanjakan sehinggaDisember 2007 adalah seperti di Jadual 13.58


Jadual 13Permohonan, Peruntukan Dan Perbelanjaan Untuk Saliran BandarPeruntukanPeratus BelanjaTahun Dimohon Diluluskan Dibelanja(RM Juta) (RM Juta) (RM Juta)(%)2005 10.00 10.00 9.54 95.42006 9.02 8.77 8.39 95.72007 10.00 8.50 7.15 84.1Jumlah 29.02 27.27 25.08 92.0Sumber: JPS Negeri JohorPeruntukan yang diterima telah diagihkan kepada Ibu Pejabat dan 8 JPS Daerahuntuk digunakan bagi melaksanakan projek sebagaimana yang dirancang.Berdasarkan peratusan perbelanjaan tahunan bagi program ini, JPS telah berjayamembelanjakan 92% daripada peruntukan yang diterima.Pada pendapat Audit, JPS telah membelanjakan peruntukan yang diberidengan baik dan dimanfaatkan sepenuhnya untuk melaksanakan projek yangdirancang.b) Prestasi Bayaran ProjekSemakan Audit terhadap rekod bayaran mendapati pembayaran dibuat denganteratur berdasarkan tuntutan bayaran kemajuan kerja yang dikemukakan oleh pihakkontraktor. Bayaran kepada 7 projek telah dijelaskan sepenuhnya, manakala satuprojek lagi masih dibayar mengikut kemajuan kerja yang dikemukakan.Perbelanjaan sebenar kesemua projek adalah seperti di Jadual 14.Jadual 14Prestasi Bayaran Projek Sehingga Disember 2007Harga KontrakBil.Nama ProjekAsal(RM Juta)Sebenar(RM Juta)1. Saliran utama SLB dan LB 3/2, Sungai Lengan 1.04 1.10Baju2. Saliran Bandar Segamat PT-02-04 1.43 1.433. Saliran Utama LB3 Anak Sungai Lengan Baju 0.96 0.964. Parit Konkrit Sungai Padang Lerek 3.93 3.935. Tembok Penahan Hakisan Tebing, Di Parit 0.80 0.80Semerah6. Saliran Utama Di Parit Besar Pakej 1 1.00 1.007. Tebatan Banjir Kg. Batu 25, Sungai Tembioh 1.75 1.658. Tembok Penahan Hakisan Tebing, Taman 0.59 0.59Aman, SenaiSumber: JPS Negeri JohorPada pendapat Audit, secara keseluruhan Jabatan telah melaksanakanpembayaran dengan baik dan mengikut peraturan kewangan.59


Pada pendapat Audit, secara keseluruhannya pelaksanaan Projek Saliran Bandaradalah memuaskan kerana projek-projek dapat disiapkan dalam tempoh yangditetapkan dan mencapai matlamat pembinaannya. Bagaimanapun, JPS perlumemberi perhatian terhadap masalah cerutan dan memohon tambahanperuntukan bagi memastikan semua cadangan projek dalam Pelan Induk SaliranBandar dapat dilaksanakan.6.3 Kaedah PemantauanJabatan telah menetapkan beberapa mekanisme pemantauan terhadap Projek SaliranBandar bagi memastikan projek dilaksanakan mengikut jadual dan spesifikasi yangtelah ditetapkan dalam kontrak. Surat Perwakilan Kuasa oleh Pegawai Penguasakepada wakilnya iaitu Jurutera Daerah telah dilakukan dengan betul bagi membolehkanpemantauan dan penyeliaan arahan keseluruhan kerja-kerja pada kontrak dilakukan didaerah tempat projek dilaksanakan. Antara mekanisme yang digunakan adalah sepertiberikut:a) Jawatankuasa Yang DianggotaiPemeriksaan Audit mendapati Pengarah JPS Negeri serta semua Jurutera JPSDaerah, Pembantu Teknik dan Juruteknik terlibat secara langsung dalamJawatankuasa Pembangunan dan Jawatankuasa Pengurusan dan Bencana.Mesyuarat Pembangunan Negeri diadakan setiap bulan manakala mesyuaratJawatankuasa Pengurusan dan Bencana diadakan mengikut keperluan ataupunsetiap hujung tahun (pada musim tengkujuh). Tujuannya adalah untuk memantaudan menangani masalah berkaitan saliran terutamanya semasa banjir. Di peringkatdaerah, JPS akan memantau stesen mengukur paras air sungai dan jumlah hujanyang turun yang beroperasi di sekitar daerah. Maklumat ini kemudian akandimaklumkan kepada Bilik Gerakan di Pejabat-pejabat Daerah. Selain itu JPS jugabertanggungjawab memaklumkan projek-projek yang telah dan akan dilaksanakandi daerah berkaitan untuk mengatasi masalah banjir dalam mesyuaratJawatankuasa tersebut.Pada pendapat Audit, peranan dan penglibatan JPS dalam jawatankuasa yangbermesyuarat untuk mengatasi masalah banjir telah dilakukan denganmemuaskan. Segala maklumat berkaitan taburan hujan dan tindakanmengatasi banjir yang diperoleh daripada JPS dibincangkan olehjawatankuasa-jawatankuasa berkaitan.60


) Mesyuarat TapakSurat Pekeliling Ketua Pengarah Kerja Raya Bilangan 3 Tahun 1981 para 3.1 (b)yang juga diterima pakai oleh JPS menyatakan mesyuarat tapak bagi kontrakbernilai RM500,000 ke atas dan tidak melebihi RM2 juta hendaklah diadakansekurang-kurang sekali bagi tempoh sebulan untuk menyelesaikan masalah ditapak. Pemeriksaan Audit mendapati amalan sedemikian tidak dilakukan dansepanjang tempoh kontrak hanya 2 hingga 6 mesyuarat dilaksanakan seperti diJadual 15.Bil.ProjekJadual 15Kekerapan Mesyuarat Tapak1.Projek Parit Konkrit Sg. PadangLerek, Tangkak2.Projek Sistem Saliran BandarSegamat3.Projek Tebatan Banjir, Sg. Tembioh,Kota Tinggi4.Projek Utama Sg. Lengan Baju,Mersing5.Projek Anak Sg. Lengan Baju,Mersing6.Tembok Penahan Hakisan Tebing, DiParit Semerah7.Tembok Penahan Hakisan Tebing,Taman Aman, Senai8.Membina Dan Menyiapkan SaliranUtama Di Pt. Besar (Pakej1)Sumber: JPS Negeri JohorBilangan Mesyuarat(Kali)Tempoh KerjaSiap(Bulan)6 62 94 103 83 93 3Tidak Dikemukakan 53 10Pada pendapat Audit, pengurusan mesyuarat tapak oleh JPS adalah tidakmemuaskan kerana tidak diadakan setiap bulan.c) Laporan Kemajuan Kerja KontrakMengikut syarat kontrak, kontraktor hendaklah menyedia dan menyerahkanLaporan Kemajuan Kerja setiap bulan. Pemeriksaan Audit mendapati laporan inihanya disediakan setiap kali mesyuarat diadakan sahaja dan bukannya setiapbulan sebagaimana dikehendaki. Manakala bagi Projek Sistem Saliran BandarSegamat dan Projek Utama Sungai Lengan Baju, Mersing tidak dapat dipastikankerana laporan tersebut tidak dikemukakan untuk pengauditan.Pada pendapat Audit, penyediaan laporan kemajuan kerja adalah tidakmemuaskan kerana tidak dikemukakan setiap bulan seperti peraturan yangditetapkan.61


d) Buku Harian Tapak BinaPemeriksaan Audit mendapati buku harian tapak bina yang diselenggara adalahseperti berikut:i) Buku Harian Tidak DitandatanganiSurat Pekeliling Ketua Pengarah Kerja Raya Bilangan 4 Tahun 1988 yang jugaditerima pakai oleh JPS menyatakan buku harian tapak merupakan dokumenpenting yang boleh membantu semasa menilai tuntutan kontraktor, menilai kerjatambahan dan penyelesaian masalah pentadbiran kontrak. Buku harian tapaktersebut juga hendaklah ditandatangani oleh pegawai penyelia JPS dankontraktor sepanjang masa kontrak dilaksanakan. Bagaimanapun, tiada buktibuku tersebut disemak kerana tiada tanda tangan pegawai penyelia pada BukuHarian Tapak untuk Projek Parit Konkrit Sungai Padang Lerek, Tangkak danProjek Sistem Saliran Bandar Segamat, Mukim Gemereh.ii) Buku Harian Tapak Tidak DikemaskiniSemakan Audit mendapati daripada 8 projek yang dilawati hanya satu projeksahaja yang menyediakan buku harian tapak dengan baik dan kemas kini iaituProjek Membina dan Menyiapkan Saliran Utama Parit Besar, Batu Pahat.Manakala 7 projek yang lain tidak menyediakan Buku Harian tapak denganlengkap dan kemaskini. Antara perkara yang tidak dilengkapkan dan dikemaskini dalam buku harian tersebut adalah seperti catatan butiran kontrak,penyeliaan projek, loji yang diterima, bahan yang dibina di tapak projek dan kiubkonkrit yang hendak diuji.Pada pendapat Audit, penyediaan buku harian tapak tidak memuaskankerana tidak diselenggarakan dengan lengkap dan kemas kini.Pada pendapat Audit pemantauan Projek Saliran Bandar adalah tidakmemuaskan kerana mesyuarat tapak dan laporan kemajuan kerja tidakdilaksanakan setiap bulan. Selain itu, buku harian tapak tidak diselenggaradengan lengkap dan kemas kini.7. RUMUSAN DAN SYOR AUDITSecara keseluruhannya, Projek Saliran Bandar telah dirancang dengan baik keranasegala keperluan dari segi perundangan, kajian kemungkinan dan kaedah pelaksanaanprojek telah disediakan. Bagaimanapun, terdapat kelemahan di peringkat pelaksanaandan pemantauan projek yang memerlukan penambahbaikan bagi memastikan projek ini62


dapat mencapai matlamatnya untuk mengatasi masalah banjir di Negeri Johor. Padapandangan Audit, pelaksanaan projek ini masih boleh dipertingkatkan lagi jika perkaraperkaraberikut diperkemas dan diberi perhatian:a) JPS perlu melaksanakan projek selaras dengan Manual Saliran Mesra Alam Malaysia(MASMA) memandangkan manual ini telah diperkenalkan oleh JPS sejak tahun 2001dan Kerajaan Negeri telah menguatkuasakan pada tahun yang sama.b) JPS perlu menyiapkan cadangan projek dalam Pelan Induk Saliran Bandar yangterdahulu sebelum menjalankan kajian pelan induk bagi bandar lain. Kajian pelaninduk juga hendaklah mengambil kira keupayaan kewangan Kerajaan Negeri supayareka bentuk saliran yang dicadangkan bersesuaian pada masa pembinaannya.c) JPS hendaklah memohon tambahan peruntukan daripada Kerajaan Negeri bagimemastikan semua cadangan projek dalam Pelan Induk dapat dilaksanakan dalamtempoh yang ditetapkan supaya matlamat untuk mengatasi masalah banjir dapatdicapai.d) JPS perlu memberi perhatian terhadap perkara-perkara penting seperti kesinambunganprojek, pembinaan cerun, saluran air keluar (outlet), reka bentuk saliran dansebagainya semasa menyediakan perancangan projek.e) JPS hendaklah meningkatkan pemantauan terhadap kualiti bahan binaan dan mutukerja pembinaan agar menepati spesifikasi yang ditetapkan.f) Kerja-kerja penggantian pembetung jambatan perlu diambil kira dalam kontrak bagimengelakkan terjadinya bottle-neck.g) JPS perlu memohon peruntukan khusus untuk kerja penyenggaraan saliran danmenyediakan jadual penyenggaraan secara berkala supaya saliran yang dibinasentiasa berfungsi dengan baik.h) JPS hendaklah membuat penstrukturan semula perjawatan dengan menambahjawatan terutama di peringkat daerah bagi memastikan pelaksanaan projek pembinaandapat dipantau dengan lebih teliti dan berkesan.i) Latihan kepada semua kakitangan hendaklah diberikan dengan mencukupi dan meluaskepada semua kakitangan.j) JPS hendaklah memantau projek dengan rapi dengan mengadakan mesyuarat tapaksecara berkala, menyemak Laporan Kemajuan Kerja yang disediakan oleh kontraktormengikut tempoh yang ditetapkan dan menyelenggara Buku Harian Tapak Binadengan lengkap dan kemas kini. Tindakan hendaklah diambil terhadap kontraktor yanggagal melaksanakan kerja mengikut syarat-syarat kontrak.63


JABATAN PERKHIDMATAN HAIWAN NEGERI JOHORPENGURUSAN PROGRAM PEMBANGUNAN INDUSTRI TERNAKAN8. LATAR BELAKANG8.1 Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor (Jabatan) merupakan agensi yangbertanggungjawab membangunkan industri ternakan di Negeri Johor. Fungsi utamaJabatan ialah untuk mencegah, mengawal dan membasmi penyakit haiwan dan zoonotik,menentukan bahan-bahan haiwan untuk makanan manusia adalah bersih dan selamatuntuk dimakan serta menggalakkan pertumbuhan dan pembangunan industri makananhaiwan. Jabatan telah memperkenalkan Program Pembangunan Industri Ternakan bagimembangunkan industri ternakan di Negeri Johor. Objektif Program Pembangunan IndustriTernakan adalah untuk menambah populasi ternakan, meningkatkan pengeluaran hasilternakan, meningkatkan pengeluaran makanan ternakan, memberikan latihan kepadapenternak bagi pengeluar, pemprosesan dan pengedaran produk hasil ternakan,memastikan kesihatan ternakan sentiasa pada tahap optimum, mengurangkan import,meningkatkan pendapatan penternak/peladang melalui peningkatan kuantiti dan kualitipengeluaran secara berterusan dengan penggunaan kaedah pengeluaran yangberteknologi tinggi.8.2 Program Pembangunan Industri Ternakan meliputi 21 aktiviti yang dijalankan olehJabatan antaranya mengagihkan binatang ternakan ruminan seperti lembu pedaging,lembu tenusu, kambing pedaging, program unggas, pengeluaran makanan ternakan,program pembiakan, program kesihatan veterinar, penguatkuasaan, programpembangunan sumber manusia, pembangunan keusahawanan dan pembangunaninfrastruktur dan kemudahan veterinar. Jabatan telah melaksanakan Skim Pinjaman TanpaFaedah (PINTAF) yang diberi kepada penternak/peladang bagi pembangunan industrilembu pedaging dan kambing pedaging serta Projek Padang Ragut untuk aktivitipeningkatan pengeluaran makanan ternakan. Skim PINTAF adalah skim yang melibatkanpenyerahan lembu pedaging atau kambing pedaging kepada penternak dengan syaratpenternak memulangkan anak pertama yang memenuhi syarat tertentu kepada Jabatan.Jabatan telah membelanjakan sejumlah RM6.64 juta untuk Skim PINTAF dan RM1.75 jutauntuk pembangunan Projek Padang Ragut bagi tempoh 2005 hingga 2007.9. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menilai sama ada Skim PINTAF dan ProjekPadang Ragut di bawah Program Pembangunan Industri Ternakan telah dirancang dandilaksanakan dengan cekap, berkesan dan mencapai objektif yang ditetapkan.64


10. SKOP PENGAUDITANSkop pengauditan adalah meliputi Skim PINTAF yang melibatkan aktiviti iaituPembangunan Industri Lembu Pedaging, Pembangunan Industri Kambing Pedaging danProjek Padang Ragut bagi aktiviti Peningkatan Pengeluaran Makanan Ternakan di bawahProgram Pembangunan Industri Ternakan. Pengauditan dijalankan di Ibu Pejabat JabatanPerkhidmatan Haiwan Negeri Johor dan 2 Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah iaituSegamat dan Mersing. Pengauditan meliputi transaksi dan pelaksanaan program bagitempoh 2005 hingga 2007. Bagaimanapun skop pengauditan ini diperluaskan untuktempoh ke belakang sekiranya perlu sehingga tahun 2000.11. KAEDAH PENGAUDITANKaedah pengauditan adalah dengan menyemak, mengkaji dan menganalisis data,rekod dan dokumen berkaitan yang diselenggarakan oleh Jabatan. Dokumen yangdisemak termasuklah borang permohonan, perjanjian, daftar agihan ternakan, laporanprestasi dan rekod lain yang berkaitan. Lawatan ke kawasan penternak/peladang jugadilakukan. Temu bual dengan Pegawai Perkhidmatan Haiwan dan penternak/peladangdibuat untuk mendapatkan penerangan dan penjelasan terperinci. Selain itu, soal selidikjuga digunakan bagi mendapatkan maklumat daripada penternak/peladang berhubungdengan pelaksanaan program ini.12. PENEMUAN AUDIT12.1 PERANCANGANPerancangan merupakan aspek penting yang perlu diberikan perhatian bagi menjayakansesuatu program. Perancangan yang rapi dapat membantu Jabatan melaksanakanprogram dengan teratur dan berkesan serta mencapai objektif yang ditetapkan. Aspekperancangan yang dinilai bagi program ini adalah seperti berikut:12.1.1 Dasar Kerajaan NegeriKerajaan Negeri menerima pakai Dasar Pertanian Negara Ke-3 bagi menentukanpembangunan sektor pertanian di negeri Johor dapat memainkan peranan ke arahmeningkatkan pembangunan industri pertanian dan ternakan. Bagi sektor ternakan,penglibatan sektor swasta digalakkan untuk meningkatkan perkembangan industriternakan. Industri ternakan dibangunkan dan dilaksanakan supaya pengeluaran daging,susu dan telur dapat memenuhi permintaan tempatan dan negara. Projek sepertiternakan lembu pedaging, lembu tenusu, kambing dan bebiri akan diberi penekanan.Bagi merealisasikan hasrat di atas, Kerajaan Negeri Johor meletakkan tanggungjawabtersebut kepada Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor untuk menjayakannya.65


12.1.2 Undang-undangJabatan hendaklah berpandukan kepada undang-undang yang berkaitan bagimemastikan Program Pembangunan Industri Ternakan dapat dilaksanakan dengansempurna dan lancar. Undang-undang yang berkaitan adalah seperti berikut:a) Akta Binatang 1953 (Semakan 2006), Perintah Binatang (Pengimportan) 1962Undang-undang mengenai kawalan penyakit terhadap pengimportan binatang danproduk haiwan serta pemindahan binatang dalam negeri dari satu tempat ke tempatyang lain.b) Akta Binatang 1953 (Semakan 2006), Kaedah-kaedah Binatang 1962Undang-undang mengenai kawalan pengimportan binatang mengikut pintu-pintumasuk negara yang diwartakan.c) Seksyen 62 Kanun Tanah Negara (Pewartaan)Kerajaan Negeri menggunakan undang-undang ini untuk merizabkan tanah dengantujuan dijadikan kawasan padang ragut Jabatan.12.1.3 Peraturan Berkaitan PerolehanPeraturan yang digunakan bagi melaksanakan program ini adalah seperti berikut:a) Arahan Perbendaharaan 173 dan Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 8 Tahun2004 menyatakan peraturan mengenai kaedah perolehan secara pembelian terusyang dibuat sebelum 19 Disember 2007.b) Arahan Perbendaharaan 170 dan Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 2 Tahun2001 mengenai perolehan secara sebut harga.c) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 2 Tahun 1995 mengenai perolehansecara tender yang berkuat kuasa sehingga 26 Februari 2007.d) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 5 Tahun 2007 mengenai tatacaraperolehan secara tender yang berkuat kuasa mulai 27 Februari 2007.12.1.4 Sasaran ProgramJabatan merancang melaksanakan Skim PINTAF dengan menawarkan ternakan lembupedaging dan kambing pedaging untuk meningkatkan bilangan ternakan danmenyediakan kawasan padang ragut untuk membantu penternak/peladang mendapatkankawasan bagi mengusahakan ternakan dengan lebih sistematik. Sasaran pemberiankawasan padang ragut meliputi kategori penternak/peladang tradisional dan komersial.Selain itu, Jabatan menyediakan peralatan dan kemudahan untuk bantuan kepadapenternak/peladang mengusahakan Projek Padang Ragut.a) Skim PINTAF Untuk Lembu PedagingJabatan mensasarkan pembelian ternakan lembu pedaging untuk pemberian bantuandi bawah Skim PINTAF adalah seperti di Jadual 16.66


Jadual 16Sasaran Pembelian Lembu PedagingTahun200520062007BakaBaka kacukan tempatan betinaBaka kacukan tempatan pejantanBrahman betinaBrahman pejantanBaka kacukan tempatan betinaBaka kacukan tempatan pejantanBrahman betinaBrahman pejantanKacukan tempatan betinaKacukan tempatan pejantanBrahman betinaBrahman pejantanKuantiti(Ekor)3807020080300502501004005063060Jumlah 2,570Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johorb) Skim PINTAF Untuk Kambing PedagingJabatan mensasarkan pembelian kambing tempatan dan import bagi bantuan SkimPINTAF untuk kambing pedaging adalah seperti di Jadual 17.Jadual 17Sasaran Pembelian Kambing PedagingTahun200520062007BakaBoer betinaBoer pejantanBebiri tempatan betinaBebiri tempatan pejantanJamnapari betinaJamnapari pejantanBoer betinaBoer pejantanBebiri tempatan betinaBebiri tempatan pejantanBoer betinaBoer pejantanJamnapari betinaJamnapari pejantanBebiri tempatan betinaBebiri tempatan pejantanKuantiti(Ekor)3605025051503038050301025020100101005Jumlah 1,800Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor67


c) Projek Padang RagutJabatan mempunyai rizab kawasan padang ragut yang diwartakan seluas 1,065.04hektar di Daerah Segamat dan seluas 404.80 hektar di Daerah Mersing. Sehinggatahun 2004 seluas 372.17 hektar kawasan padang ragut di Daerah Segamat danseluas 259.30 hektar di Daerah Mersing telah diberi kepada penternak/peladang.Baki kawasan padang ragut yang belum diberi di Daerah Segamat adalah seluas692.87 hektar dan seluas 186.70 hektar di Daerah Mersing. Jabatan tidakmensasarkan pemberian baki kawasan padang ragut kerana pemberian bergantungpada bilangan permohonan yang diterima. Jabatan akan memberi bantuan berupaperalatan dan benih rumput mengikut keperluan.d) Sasaran Pengeluaran Daging Negeri JohorSasaran Jabatan adalah untuk meningkatkan pengeluaran daging negara menjelangtahun 2010. Kementerian Pertanian dan Asas Tani telah menetapkan sasaranpengeluaran daging lembu dan kambing bagi setiap negeri. Antara pelan tindakanyang dilaksanakan merangkumi penambahan bilangan penternak bertaraf komersialbagi meningkatkan bilangan lembu dan kambing dengan melaksanakan SkimPINTAF dan Projek Padang Ragut. Sasaran pengeluaran daging lembu dankambing bagi tempoh 2005 hingga 2007 adalah seperti di Jadual 18.Jadual 18Sasaran Pengeluaran Daging Lembu Dan KambingBagi Tempoh 2005 Hingga 2007TahunLembu Kambing(Tan Metrik) (Tan Metrik)2005 5,630 1202006 6,180 1502007 6,810 180Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor12.1.5 Kaedah PelaksanaanSkim PINTAF melibatkan proses pemilihan peserta, pemilihan ternakan, pengagihanternakan dan perjanjian dengan peserta. Manakala Projek Padang Ragut melibatkanproses pemilihan peserta, pengagihan kepada peserta dan perjanjian dengan peserta.Jabatan merancang kaedah pelaksanaan mengikut skim dan projek seperti berikut:a) Skim PINTAFi) Pemilihan PesertaPeserta yang akan menyertai Skim PINTAF bagi program pembangunan industrilembu pedaging dan kambing pedaging terdiri daripada individu yang berminatdalam industri ternakan. Jabatan menetapkan kriteria pemilihan peserta sepertiberikut:• Pemohon adalah warganegara Malaysia.• Berumur 18 tahun ke atas.68


• Permohonan mestilah menggunakan borang yang telah disediakan.• Mempunyai pengetahuan asas dan pengalaman mengenai pengurusanternakan ruminan.• Mempunyai kemudahan asas untuk ternakan seperti kawasan berpagar,kandang dan pasung.• Memiliki sekurang-kurangnya 5 ekor bibit lembu dan 5 ekor bibit kambing ataubebiri.Carta aliran proses pemilihan peserta Skim PINTAF ditunjukkan di Carta 6.Carta 6Carta Aliran Proses Pemilihan Peserta Skim PINTAFSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor69


ii) Pemilihan TernakanLembu pedaging dan kambing pedaging yang dipilih untuk peserta Skim PINTAFadalah daripada baka tempatan dan baka luar negara. Lembu pedaging dankambing pedaging yang dibeli daripada luar negara ialah lembu baka Brahmandan kambing Boer daripada Australia. Jenis baka ternakan ini dipilih kerana telahterbukti tahan lasak dan cepat menyesuaikan diri dengan makanan danpersekitaran tropika, mempunyai kandungan daging yang tinggi dan berpotensitinggi bagi tujuan pembangunan baka. Spesifikasi dan kriteria pemilihan lembupedaging dan kambing pedaging yang ditetapkan oleh Jabatan adalah sepertiberikut:• Lembu dan kambing berasal dari baka pedaging tempatan, baka pedagingluar negeri, baka pedaging kacukan tempatan atau baka pedaging kacukanluar negeri.• Lembu pedaging luar negeri baka pejantan hendaklah berumur 20 bulanhingga 30 bulan dengan berat antara 350 kilogram hingga 450 kilogram daninduk betina berumur antara 12 bulan hingga 18 bulan dengan berat antara250 kilogram hingga 300 kilogram. Manakala bagi baka pejantan kacukantempatan pula mestilah berumur antara 24 bulan hingga 30 bulan denganberat antara 250 kilogram hingga 350 kilogram dan induk betina berumurantara 18 bulan hingga 24 bulan dengan berat antara 200 kilogram hingga300 kilogram.• Kambing Betina Boer untuk pembiakan hendaklah berumur antara 10 bulanhingga 18 bulan dengan berat minimum 30 kilogram dan berat maksimum 40kilogram.• Ternakan yang dipilih mestilah diperoleh dari sumber atau kelompok ternakanyang sihat dan disahkan bebas dari jangkitan penyakit oleh Jabatan sebelumternakan dihantar ke Pejabat Veterinar Daerah. Ternakan yang dibekalkanhendaklah dari kumpulan pembiak yang disahkan. Bagi memastikan lembudan kambing yang dipilih adalah baik, lembu dan kambing tersebut akandibekalkan bersama-sama dengan dokumen berikut:• Pengenalan iaitu kenyataan yang mengandungi keterangan penuhpengenalan lembu dan kambing tersebut; dan• Sijil Kesihatan bagi mengesahkan bahawa semua lembu dan kambingadalah sihat secara klinikal dan bebas dari sebarang penyakit dankesemua lembu dan kambing telah diperiksa.Lembu dan kambing yang memenuhi kriteria di peringkat pertama akandiasingkan untuk melalui peringkat pemeriksaan klinikal. Contoh darah diambildan dihantar ke Makmal Veterinar untuk ujian penyakit dan mengenal pasti statuskesihatannya. Ternakan yang melepasi ujian saringan akan diberi Sijil KesihatanVeterinar. Sijil Kesihatan Veterinar merupakan surat akuan tentang status70


kesihatan ternakan yang disahkan oleh pegawai Jabatan. Ternakan diberinombor tag, suntikan pelalian dan rawatan jika perlu sebelum prosespenghantaran dan pengagihan kepada penternak. Menurut syarat kontrakternakan import yang dibekalkan hendaklah menjalani tempoh penyesuaian diladang pembekal antara 7 hingga 14 hari dari tarikh ternakan sampai untuktujuan penyesuaian dan pemulihan.iii) Pengagihan TernakanLembu dan kambing yang dipilih dan disahkan bebas daripada penyakit akandihantar atau diagih kepada penternak yang telah berjaya. Ternakan diagihberdasarkan jadual bekalan mengikut bilangan ternakan yang ditetapkan.Penghantaran akan dibuat terus kepada penternak oleh pembekal. Sijil KesihatanVeterinar dan Borang Penghantaran Ternakan/Akuan Penerimaan Ternakanperlu disertakan. Borang Penghantaran Ternakan akan ditandatangani olehpegawai Jabatan di peringkat daerah dan Surat Akuan Penerimaan akanditandatangani oleh peserta. Aliran proses mengenai pemilihan dan pengagihanternakan Skim PINTAF adalah seperti di Carta 7.71


Carta 7Carta Aliran Pemilihan dan Pengagihan TernakanMulaDapatkan dokumen pengesahankesihatan ternakan daripada pembekalTentukan tarikh pemeriksaan denganpembekalAmbil sampel darahPasang tag pada ternakanHantar sampel darah ke makmal untukujian saringanPositif penyakitGagalTerima keputusanNegatif penyakitPemeriksaan fizikal, pemilihan dantimbang ternakanDitolakLulusPenyediaan Pesanan KerajaanTetapkan tarikh penghantaranB72


BMaklum kepada penternakHantar ternakanDapatkan akuan terimaanRekodkanTamatSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johoriv) Perjanjian Dengan PesertaPenternak yang dipilih untuk menyertai Skim PINTAF dikehendakimenandatangani perjanjian dengan Kerajaan. Perjanjian yang disediakan olehJabatan ini adalah untuk memastikan kedua-dua pihak iaitu Kerajaan Negeri danpenternak menjaga kepentingan masing-masing. Dokumen Perjanjian SkimPINTAF mengandungi maklumat seperti nama peminjam, bilangan ternakan yangditerima, pulangan balik, pelanggaran syarat dan hak untuk membatalkanperjanjian akan diambil kira. Tujuannya adalah untuk memantau prestasikemajuan peserta dan memudahkan Jabatan mendapatkan balik pulangan atasternakan. Antara syarat perjanjian adalah seperti berikut:• Penternak hendaklah memulangkan kepada Kerajaan anak pertama setelahmemenuhi syarat-syarat yang telah ditetapkan oleh Jabatan.• Penternak hendaklah menjaga dengan sempurna ternakan yang diserahkan.• Membayar ganti rugi kepada Kerajaan terhadap kehilangan atau kecederaanternakan yang timbul dari kecuaian pihak penternak.• Tidak boleh menjual atau memindah milik tanpa kebenaran bertulis daripadaKerajaan.v) Projek Ladang PenggandaDi bawah Skim PINTAF Jabatan melaksanakan Projek Ladang Penggandasebagai satu langkah meningkatkan industri pengeluaran daging di negeri Johordan menghasilkan pengeluaran baka bermutu serta melahirkan penternakbertaraf komersial. Jabatan akan memilih penternak yang berkelayakan danmempunyai potensi untuk melaksanakan Projek Ladang Pengganda. Jabatanmengimport ibu dan baka pejantan Brahman dan kambing Boer untuk diagih73


kepada penternak tersebut. Jabatan mensasarkan pemberian 100 ekor lembuBrahman dan 100 ekor kambing Boer kepada setiap penternak yang dipilih.b) Projek Padang Raguti) Pemilihan PesertaPemilihan peserta terhadap permohonan menyertai Projek Padang Ragut terdiridaripada 2 kategori penternak/peladang iaitu:• Kategori Penternak/Peladang Tradisionalo Pemohon adalah warganegara Malaysia dan telah bermastautin di negeriJohor sekurang-kurangnya 5 tahun.o Sedang mengusahakan ternakan di kawasan padang ragut yangdiwartakan.o Pengusaha yang tidak mempunyai kawasan ternakan.• Kategori Penternak/Peladang Komersialo Pemohon adalah warganegara Malaysia dan telah bermastautin di negeriJohor sekurang-kurangnya 5 tahun.o Mempunyai modal yang mencukupi untuk mengusahakan aktivitipenternakan.o Permohonan diterima daripada individu atau syarikat berdaftar.Permohonan menyertai Projek Padang Ragut perlu menyertakan Kertas KerjaCadangan Projek mengikut format kertas kerja yang disediakan oleh Jabatan.Proses permohonan menyertai Projek Padang Ragut adalah seperti di Carta 8.74


Carta 8Carta Aliran Proses Permohonan Projek Padang RagutMulaTerima PermohonanSiasat PermohonanMajukan Permohonan dan LaporanSiasatan Kepada PengarahPembentangan Kertas KerjaCadangan ProjekTolakBerjayaTandatangan Surat PerjanjianLaporan Prestasi ProjekTamatSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johorii) Pengagihan Kawasan Padang RagutPengagihan kawasan padang ragut kepada penternak/peladang adalahberdasarkan keputusan pihak pengurusan yang dibuat terhadap semuapermohonan yang berjaya. Penetapan kawasan padang ragut dan luas kawasanditentukan melalui penilaian dan kesesuaiannya mengikut projek yang hendakdijalankan serta jumlah bilangan ternakan yang hendak diusahakan.75


iii) Perjanjian Dengan Peserta Projek Padang RagutDokumen Perjanjian untuk menggunakan rizab padang ragut mengandungimaklumat penternak/peladang, butiran lot dan luas kawasan, tarikh perjanjian,tempoh kuat kuasa perjanjian, jenis projek, perkara berkaitan tanggungjawabKerajaan dan pengusaha serta tindakan yang boleh diambil di atas perlanggaransyarat perjanjian.12.1.6 Kaedah PerolehanJabatan akan menggunakan 3 kaedah bagi perolehan ternakan untuk Skim PINTAF,bekalan peralatan dan infrastruktur untuk Projek Padang Ragut seperti berikut:a) Perolehan Secara TenderPerolehan ternakan untuk Skim PINTAF yang bernilai melebihi RM200,000 akandibuat secara tender terbuka. Jabatan akan menyediakan dokumen tender danmengiklankan tawaran tender kepada para pembekal setelah peruntukan diluluskan.Seterusnya penilaian tender dibuat untuk tujuan pemilihan dan kelulusan LembagaTender Negeri Johor. Penender yang berjaya akan menandatangani kontrak. Aliranproses perolehan ternakan secara tender adalah seperti di Carta 9.76


Carta 9Carta Aliran Perolehan Ternakan Secara TenderMulaTerima peruntukanSediakan dokumen tenderIklan tenderPenjual dokumen tenderPenerimaan dokumen tenderBuka peti tenderTutup peti tenderPenilaian tenderPengesahan laporan penilaian tenderGagalPenyerahan laporan perakuan tender kepada LembagaTender Negeri JohorKeputusan tenderMakluman kepada petender berjayaPenyediaan dokumen perjanjian tenderTandatangan surat perjanjian untuk bekalanEdaran surat perjanjian untuk bekalanTamatSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor77


) Perolehan Secara Sebut HargaPerolehan ternakan untuk Skim PINTAF dan bekalan peralatan dan kemudahaninfrastruktur yang akan diberikan kepada peserta Projek Padang Ragut yang bernilaimelebihi RM50,000 tetapi tidak melebihi RM200,000 akan dibuat melalui sebutharga. Setiap pembekal mestilah berdaftar dengan Jabatan dan aspek yang diambilkira adalah seperti pengalaman, kemampuan kewangan, kemudahan logistik sertamempunyai kredibiliti dan rekod syarikat yang baik.c) Bekalan Melalui Peserta Skim PINTAFJabatan juga mendapatkan bekalan ternakan melalui penternak yang menyertaiSkim PINTAF terdahulu untuk penternak lain yang dipilih. Melalui kaedah ini,Jabatan akan menentukan semua peserta Skim PINTAF menyerahkan anakpertama ternakan yang mengikut spesifikasi kepada Jabatan. Aliran prosesmendapatkan bekalan ternakan melalui peserta Skim PINTAF adalah seperti diCarta 10.Carta 10Aliran Proses Mendapatkan Bekalan Ternakan MelaluiPeserta Skim PINTAFMulaSemak rekod peserta skimMaklumkan kepada peserta untukmenyerahkan anak ternakanPengambilan ternakan yangmemenuhi spesifikasiMerekodkan butiran pemulanganTamatSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor12.1.7 Keperluan Kenderaan Dan PeralatanJabatan Perkhidmatan Haiwan memerlukan kenderaan dan peralatan bagi membolehkankakitangannya menjalankan tugas hariannya. Kenderaan diperlukan untuk kegunaanpegawai dalam melaksanakan tugasan bagi Skim PINTAF dan Projek Padang Ragut.Bagi keperluan peralatan pula, Jabatan merancang pembelian peralatan sepertikandang, pasung, tangki air, penimbang, mesin perincih, benih rumput, makanan78


tambahan dan ubat-ubatan. Anggaran permohonan peralatan yang dibuat untuk ProgramPembangunan Industri Ternakan adalah seperti di Jadual 19.Jadual 19Permohonan Pembelian PeralatanTahun Program Jenis Peralatan Kuantiti2005Program PembangunanIndustri Lembu PedagingTangki air bergerakPasung mudah alihPenimbang digitalPagarPlatform penimbang digitalRump mudah alihTag applicatorTanda telinga ternakanCoxer shocker4 unit5 unit2 unit7 unit1 unit1 unit2 unit600 pasang8 unitProgram PembangunanIndustri KambingPedagingTanda telinga ternakanTag applicatorPenimbang salter400 pasang10 unit10 unitProgram PeningkatanMakanan TernakanMesin perincihBenih rumput bracharia decumbensBenih rumput bracharia ruzienisisBenih rumput napier Taiwan5 unit1,000 kg500 kg50 tanProgram PembangunanIndustri Lembu PedagingTangki air bergerakPasung mudah alihKurungan lembu2 unit2 unit1 unit2006Program PembangunanIndustri KambingPedagingTanda telinga ternakan2,000 pasangProgram PeningkatanMakanan TernakanPeralatanBenih rumputTiadacatatan unitProgram PembangunanIndustri Lembu PedagingPasung mudah alihKandang mudah alihPlatform penimbang digitalTanda telinga ternakan2 unit1 unit1 unit1,500 pasang2007Program PembangunanIndustri KambingPedagingTiadaProgram PeningkatanMakanan TernakanPeralatanBenih rumputTiadacatatan unitSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor12.1.8 Keperluan Modal InsanStruktur organisasi yang baik, kakitangan yang mencukupi dan berkemahiran untukmelaksanakan tugas perlu diwujudkan bagi meningkatkan kecekapan dan keberkesananpengurusan Program Pembangunan Industri Ternakan.79


a) Struktur PengurusanJabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri dibahagikan kepada 3 Bahagian iaituBahagian Pentadbiran, Bahagian Kesihatan dan Bahagian Pembangunan Industri.Jabatan ini diketuai oleh seorang Pengarah dan mempunyai 8 Pejabat PerkhidmatanHaiwan Daerah di seluruh Negeri Johor. Bahagian Pembangunan Industri adalahbertanggungjawab untuk mengurus dan menyelaras pelbagai ProgramPembangunan Industri Ternakan termasuk Skim PINTAF dan Projek Padang Ragut.Carta yang menunjukkan keseluruhan struktur organisasi Jabatan adalah seperti diCarta 11.Carta 11Carta Organisasi Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johorb) Keperluan LatihanLatihan akan membantu kakitangan dan penternak meningkatkan pengetahuan dankemahiran di samping memberi pendedahan kepada maklumat terkini yang berkaitandengan industri ternakan. Pada tahun 2005 hingga 2007, Jabatan PerkhidmatanHaiwan merancang mengadakan 17 latihan/kursus yang disusun bagi kakitangan dan80


penternak berkaitan ternakan lembu dan kambing. Antara kursus yang dirancangadalah Kursus Asas Pengurusan Lembu/Kambing Pedaging, Kursus PembiakbakaanLembu/Kambing, Skim PINTAF Lembu/Kambing Pedaging dan Kursus PengurusanPadang Ragut/ Pemakanan Ternakan.12.1.9 Keperluan KewanganPeruntukan kewangan bagi membiayai aktiviti pembangunan industri lembu pedaging,pembangunan industri kambing pedaging dan peningkatan pengeluaran makananternakan disediakan di bawah Program Pembangunan Industri Ternakan. Jumlahperuntukan yang dimohon bagi tahun 2005 hingga 2007 adalah seperti di Jadual 20.Jadual 20Permohonan Peruntukan Aktiviti Bagi Tempoh 2005 Hingga 2007Cadangan PeruntukanAktiviti(RM Juta)2005 2006 2007Pembangunan Industri LembuPedaging1.90 3.00 3.00Pembangunan Industri KambingPedaging0.65 0.70 0.70Peningkatan Makanan Ternakan 0.50 2.00 1.50Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor12.1.10 Kaedah PemantauanBagi memastikan program yang akan dilaksanakan berjalan dengan lancar danmencapai matlamat, kaedah pemantauan perlu dirancang dengan teliti. Kaedahpemantauan yang akan dijalankan oleh Jabatan adalah seperti berikut:a) Peringkat Ibu PejabatJabatan akan mengadakan mesyuarat 3 kali setahun bagi mendapatkan maklumbalas serta mencari penyelesaian masalah yang dihadapi oleh penternak.Pencapaian dan prestasi penternak yang terlibat akan dibincangkan berdasarkanLaporan Prestasi Penternak yang disediakan oleh Pejabat Perkhidmatan HaiwanDaerah.b) Peringkat DaerahBagi peringkat daerah pemantauan yang dirancang bagi mencapai matlamat programadalah seperti berikut:i) Pemeriksaan Kawasan Ladang TernakanLawatan dan pemeriksaan ke ladang ternakan akan dilakukan oleh pegawaiyang bertanggungjawab bagi memastikan penternak yang akan menjalankanprogram penternakan lembu dan kambing mempunyai kawasan yangbersesuaian.81


ii)Lawatan Berkala Ke Ladang TernakanLawatan berkala ke ladang ternakan dan tapak projek adalah perlu bagimemantau projek ternakan yang dijalankan. Jabatan juga akan dapat mengenalpasti masalah yang dihadapi oleh penternak dan memastikan skim ini dapatdilaksanakan dengan jayanya. Jadual Pemantauan Ternakan PINTAF adalahjadual yang dirancang bagi semua penternak yang mendapat bantuan ternakan.Lawatan Terancang Berjadual ialah satu kaedah pengembangan yangmelibatkan lawatan yang dirancang terlebih dahulu secara berkala bagi ProgramPengembangan Veterinar yang memberi tumpuan kepada penternak komersialsejajar dengan Dasar Pertanian Negara di mana perusahaan secara komersialdiberi galakan. Pada tahun 2006 dan 2007 daerah Segamat telah merancangmelawat 7 penternak di dalam Lawatan Terancang Berjadual. Bagi pemantauanProjek Padang Ragut, Jabatan akan membuat lawatan dan siasatan jika tidakmenerima Laporan Prestasi daripada penternak.iii) Laporan/Prestasi Bulanan Skim PINTAFPerkembangan penternak yang menjalankan ternakan menggunakan SkimPINTAF akan dipantau melalui Laporan/Prestasi Bulanan Program. Laporantersebut mengandungi maklumat mengenai nama penternak, jumlah bantuan,kelahiran, jualan, serahan dan baki ternakan.iv) Laporan Pembangunan Projek Padang RagutPenternak/peladang dikehendaki melaporkan kemajuan prestasi projek setiap 3bulan sekali untuk dihantar kepada Pegawai Perkhidmatan Haiwan Daerah(PPHD). Kemudian PPHD akan menyediakan Laporan Pembangunan ProjekPadang Ragut untuk dikemukakan kepada Pengarah.Pada pandangan Audit, Jabatan telah menyediakan satu perancangan yang baik danmenyeluruh bagi memastikan Program Pembangunan Industri Ternakan dapatdilaksanakan dengan jayanya.12.2 PELAKSANAANPelaksanaan berdasarkan perancangan yang rapi dan tersusun akan menentukankejayaan sesuatu program. Pelaksanaan pengurusan Program Pembangunan IndustriTernakan bagi Skim PINTAF dan Projek Padang Ragut dinilai berdasarkan perkara sepertiberikut:12.2.1 Dasar Kerajaan NegeriDasar Kerajaan Negeri adalah untuk meningkatkan pengeluaran daging lembu dankambing bagi memenuhi permintaan dalam negeri dan mengurangkan import. KerajaanNegeri meletakkan tanggungjawab kepada Jabatan untuk menjayakannya. SemakanAudit terhadap pelaksanaan program pembangunan industri ternakan mendapati82


Jabatan telah melaksanakan program selaras dengan kehendak Kerajaan Negeri iaitumewujudkan Skim PINTAF dan Projek Padang Ragut. Skim PINTAF dan Projek PadangRagut ini pula telah dikembangkan bagi meningkatkan pengeluaran daging danpemakanan dengan aktiviti ladang pengganda, pembesaran projek integrasi semikomersialkepada komersial dan mewujudkan ladang baru.Pada pendapat Audit, Jabatan telah mematuhi dasar yang ditetapkan olehKerajaan Negeri.12.2.2 Undang-undangJabatan melaksanakan program pembangunan industri ternakan berdasarkanperuntukan tertentu yang melibatkan proses berkaitan dengan ternakan. Semakan Auditterhadap pemakaian undang-undang mendapati Jabatan telah menggunakan peruntukanundang-undang yang diluluskan seperti menggunakan Akta Binatang 1953 (Pindaan2006), Perintah Binatang (Pengimportan) 1962 dan Kaedah-kaedah Binatang 1962 untukpembelian baka ternakan lembu pedaging dan kambing pedaging dari luar negara. Bagitujuan pengagihan ternakan yang melibatkan perpindahan dari satu daerah ke daerahyang lain, Jabatan telah menggunakan Akta Binatang 1953 (Pindaan 2006), PerintahBinatang (Pengimportan) 1962 bagi tujuan perpindahan baka kepada penternak.Semakan Audit juga mendapati Jabatan telah mematuhi peruntukan di bawah Seksyen62 Kanun Tanah Negara iaitu pewartaan bagi merizabkan tanah untuk tujuan dijadikankawasan Projek Padang Ragut.Pada pendapat Audit, akta yang ada dan diguna pakai bagi melaksanakan ProgramPembangunan Industri Ternakan adalah mencukupi.12.2.3 Pematuhan Peraturan Berkaitan PerolehanJabatan hendaklah berpandukan kepada arahan dan pekeliling Kerajaan yang berkaitanbagi proses pengurusan perolehan. Semakan Audit mendapati proses pengurusanperolehan ternakan dan peralatan yang dibuat secara tender serta sebut harga telahmematuhi Arahan Perbendaharaan dan Pekeliling berikut:a) Arahan Perbendaharaan 170 dan Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 2 Tahun2001 bagi perolehan secara sebut harga bagi ternakan dan peralatan sepertipenimbang digital, tangki air bergerak dan mesin perincih telah dipatuhi.b) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 2 Tahun 1995 bagi perolehan ternakansecara tender sebelum 27 Februari 2007 telah dipatuhi.c) Surat Pekeliling Perbendaharaan Bilangan 5 Tahun 2007 bagi tatacara perolehansecara tender yang berkuat kuasa mulai 27 Februari 2007 bagi ternakan secaraimport dan tempatan juga telah dipatuhi.Pada pendapat Audit, peraturan yang telah ditetapkan adalah mencukupi dan telahdipatuhi sepenuhnya oleh Jabatan.83


12.2.4 Pencapaian ProgramJabatan telah melaksanakan Skim PINTAF yang meliputi ternakan lembu pedaging dankambing pedaging serta Projek Padang Ragut. Pencapaian program berdasarkanperancangan mengikut pembelian bagi kedua-dua baka ternakan dan pemberiankawasan Projek Padang Ragut adalah seperti berikut:a) Skim PINTAF Untuk Lembu PedagingJabatan telah meminda sasaran berdasarkan peruntukan sebenar yang diluluskandan diterima bagi pembelian lembu pedaging untuk Skim PINTAF. Sasaran danpencapaian pembelian lembu pedaging bagi tahun 2005 hingga 2007 adalah sepertidi Jadual 21 dan Rajah 3.Jadual 21Pencapaian Pembelian Lembu Pedaging Bagi Tahun 2005 Hingga 2007Tahun 2005BakaPindaanSasaranYangDiluluskanKuantitiPencapaianPeratus(Ekor) (Ekor) (%)Kacukan tempatan betinaKacukan tempatan pejantanBrahman betinaBrahman pejantan50060200507088220065141.6136.7100.0130.0Tahun 2006Jumlah 810 1,055 130.2Kacukan tempatan betinaKacukan tempatan pejantanBrahman betinaBrahman pejantan12020350351202035035100.0100.0100.0100.0Tahun 2007Jumlah 525 525 100.0Kacukan tempatan betinaKacukan tempatan pejantanBrahman betinaBrahman pejantanBrahman kacukan tempatanpejantanBali betinaBali pejantan2003033030266031627360302320281.023.3109.1100.088.533.366.7Jumlah 679 604 89.0Jumlah Keseluruhan 2,014 2,184 108.4Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri Johor84


Rajah 3Pencapaian Pembelian Lembu Pedaging12001,055Bagi Tahun 2005 Hingga 20071000K uantiti (E kor)800600400810525 525679604SasaranPencapaian20002005 2006 2007TahunSumber: Jabatan Audit NegaraSemakan Audit terhadap pencapaian pembelian lembu pedaging bagi tempoh 2005hingga 2007 mendapati Jabatan telah membeli 2,184 ekor lembu daripada 2,014ekor lembu yang disasarkan iaitu pencapaian sebanyak 108.4%. Pada tahun 2005pencapaian pembelian lembu pedaging adalah sebanyak 130.3% atau 1,055 ekordaripada 810 ekor yang disasarkan. Manakala pada tahun 2006 pencapaian adalahsama dengan sasaran iaitu sebanyak 525 ekor. Pada tahun 2007 pula sebanyak604 ekor dibeli daripada 679 ekor yang disasarkan iaitu pencapaian sebanyak 89%.Kekurangan pencapaian disebabkan pembekal tidak dapat membekalkan lembukacukan tempatan sebagaimana jumlah sasaran. Selain itu pencapaian pembelianlembu baka Bali betina hanya 33.3% kerana pembekal tidak dapat membekalkanternakan mengikut spesifikasi Jabatan serta tawaran harga ditolak oleh Jabatankerana tawaran harga yang tinggi.b) Skim PINTAF Untuk Kambing PedagingJabatan telah membuat penyesuaian sasaran bagi pembelian kambing pedaginguntuk Skim PINTAF berdasarkan peruntukan yang diluluskan, sasaran danpencapaian pembelian kambing pedaging bagi tahun 2005 hingga 2007 adalahseperti di Jadual 22.85


Jadual 22Pencapaian Pembelian Kambing Pedaging Bagi Tahun 2005 Hingga 2007Tahun 2005BakaPindaanSasaranYangDiluluskanKuantitiPencapaianPeratus(Ekor) (Ekor) (%)Boer betinaBoer pejantanBebiri betinaBebiri pejantanJamnapari betinaJamnapari pejantan300502020551030050005510100.0100.000100.0100.0Tahun 2006Jumlah 455 415 91.2Boer betinaBoer pejantanBebiri Barbados Black BellybetinaBebiri Barbados Black BellypejantanJamnapari betinaJamnapari pejantan2002512010851020025120108510100.0100.0100.0100.0100.0100.0Tahun 2007Jumlah 450 450 100.0Boer betinaBoer pejantanBebiri Barbados Black BellybetinaBebiri Barbados Black Bellypejantan222250022225236100.0100.0**Jumlah 247 276 111.7Jumlah Keseluruhan 1,152 1,141 99.0Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorNota: * Pencapaian tanpa sasaranSemakan Audit terhadap prestasi pencapaian pembelian kambing pedaging bagitempoh 2005 hingga 2007 mendapati Jabatan telah membeli 1,141 ekor kambingatau 99.0% daripada 1,152 ekor kambing yang disasarkan. Pada tahun 2005prestasi pencapaian pembelian kambing pedaging adalah sebanyak 91.2% atau415 ekor daripada 455 ekor yang disasarkan. Manakala pada tahun 2006, Jabatantelah dapat mencapai sasaran yang ditetapkan iaitu pembelian sebanyak 450 ekorkambing. Pada tahun 2007 pula, sebanyak 276 ekor dibeli atau 111.7% daripada247 ekor yang disasarkan. Sebanyak 23 ekor bebiri barbados black belly betinadan 6 ekor jantan telah dibeli tetapi tidak disasarkan oleh Jabatan. Pencapaianpembelian kambing pedaging ditunjukkan di Rajah 4.86


Rajah 4Pencapaian Pembelian Kambing Pedaging Bagi Tahun 2005 Hingga 2007500450400455415450 450K uantiti (E kor)35030025020015010050247276SasaranPencapaian02005 2006 2007TahunSumber: Jabatan Audit Negara, Cawangan Negeri Johorc) Projek Padang RagutPencapaian pembangunan Projek Padang Ragut berdasarkan pelaksanaan dankemajuan projek di Daerah Segamat dan Daerah Mersing bagi tempoh 2005 hingga2007 adalah seperti di Jadual 23.Jadual 23Pencapaian Pembangunan Projek Padang RagutDaerahKawasan Diberi(Hektar)Jumlah(Hektar)KawasanDibangunkan(Hektar)2005 2006 2007 2005 2006 2007Jumlah(Hektar)PeratusDibangunkan(%)Segamat 18.21 2.02 0 20.23 18.21 1.62 0 19.83 98.0Mersing 37.70 0 81.00 118.70 37.70 0 0 37.70 31.8Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan DaerahMersingPemberian kawasan padang ragut bagi Segamat dan Mersing telah diberikansepenuhnya kepada penternak/peladang. Bagaimanapun bagi tempoh 2005 hingga2007, penternak/peladang telah mengusahakan 19.83 hektar atau 98% daripada20.23 hektar kawasan padang ragut yang diberikan di Daerah Segamat. Manakaladi Daerah Mersing, penternak/peladang hanya mengusahakan 37.70 hektar atau31.8% daripada 118.70 hektar kawasan padang ragut yang diberikan. Kawasanpadang ragut yang belum dibangunkan adalah seperti di Foto 63 dan kawasanyang telah dibangunkan adalah seperti di Foto 64.87


Foto 63Padang Ragut Telah Diberi Tetapi Belum DibangunkanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 Februari 2008Lokasi: Padang Ragut Peta, SegamatFoto 64Padang Ragut Yang Telah Dibangunkan.Sumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 13 Disember 2007Lokasi: Padang Ragut, MersingPada pendapat Audit, pencapaian terhadap sasaran pembelian ternakan danpemberian Projek Padang Ragut adalah baik. Manakala pembangunan padangragut di Daerah Mersing adalah tidak memuaskan kerana 68% kawasanpadang ragut yang diberi tidak dibangunkan.88


d) Pengeluaran Daging NegeriJabatan telah mengambil tindakan untuk meningkatkan pengeluaran daging negeridengan melaksanakan pelan tindakan yang merangkumi penambahan bilanganpenternak bertaraf komersial bagi meningkatkan bilangan lembu dan kambingdengan melaksanakan pembesaran projek integrasi semi komersial kepadakomersial, mewujudkan ladang pengganda dan ladang fidlot. Pengeluaran daginglembu dan kambing bagi Negeri Johor adalah seperti di Jadual 24.Jadual 24Pengeluaran Daging Lembu Dan Kambing Bagi Negeri JohorBagi Tempoh 2005 Hingga 2007LembuKambingTahunSasaran Pencapaian Peratus Sasaran Pencapaian Peratus(Tan Metrik) (Tan Metrik) (%) (Tan Metrik) (Tan Metrik) (%)2005 5,630 5,032 89.4 120 57 47.52006 6,180 5,475 88.6 150 66 44.02007 6,810 5,801 85.2 180 68 37.8Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorSemakan Audit mendapati pencapaian untuk meningkatkan pengeluaran daginglembu berada pada tahap menggalakkan iaitu daripada 85.2% hingga 89.4%sepanjang tahun 2005 hingga 2007 berbanding sasaran pengeluaran yangditetapkan. Bagaimanapun pencapaian pengeluaran daging kambing tidakmenggalakkan iaitu hanya mencapai sebanyak 37.8% hingga 47.5% berbandingsasaran dan mengalami penurunan bagi tempoh 2005 hingga 2007.Bagaimanapun, pencapaian pengeluaran daging kambing bagi tahun 2005 hingga2007 adalah meningkat daripada 57 tan metrik kepada 68 tan metrik.Pada pendapat Audit, usaha Jabatan untuk meningkatkan pengeluaran daginglembu dan kambing adalah baik. Pengeluaran daging lembu negeri Johormenunjukkan pencapaian yang memuaskan. Bagaimanapun pencapaianpengeluaran daging kambing tidak selari dengan sasaran yang ditetapkan danmenurun pada setiap tahun.Jabatan memaklumkan sasaran pengeluaran daging kambing tidak tercapai keranasasaran Imbangan Dagangan yang ditetapkan Kementerian Pertanian dan Asas Taniadalah terlalu tinggi dan sukar dicapai.89


12.2.5 Kaedah PelaksanaanBagi memastikan Skim PINTAF dan Projek Padang Ragut berjalan dengan lancarJabatan telah melaksanakan kaedah pelaksanaan seperti berikut:a) Skim PINTAFi) Pemilihan PesertaPermohonan peserta untuk menyertai Skim PINTAF hendaklah dihantar kePejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah tempat peserta tinggal. Pemilihan padaperingkat ini dikendalikan oleh Jawatankuasa Pemilihan Penternak peringkatdaerah yang dilantik. Jawatankuasa Pemilihan Penternak kemudiannyamenjalankan temu duga dan memberikan markah ke atas permohonan yangditerima seterusnya menentukan permohonan yang layak untuk dipertimbangkan.Pihak Jabatan kemudiannya menyenarai pendekkan penternak yang layakmenerima ternakan dan mengemukakan senarai tersebut untuk persetujuan dansokongan ADUN kawasan tempat penternak memohon skim ini dalam tempoh 14hari. Semakan Audit mendapati pada tahun 2005 hingga 2007, sebanyak 302permohonan di Daerah Segamat dan 139 permohonan di Daerah Mersing bagiSkim PINTAF untuk lembu pedaging. Manakala sebanyak 73 permohonan diDaerah Segamat dan 43 permohonan di Daerah Mersing bagi Skim PINTAFuntuk kambing pedaging. Semua pemohon yang berjaya dipilih telah mematuhikriteria yang ditetapkan. Jumlah permohonan Skim PINTAF yang berjaya dipilihadalah seperti di Jadual 25 dan Jadual 26.Jadual 25Jumlah Permohonan Skim PINTAF Bagi Lembu Pedaging Dan Bilangan Yang DipilihSegamatMersingTahunBil.PermohonanLayakBil. Peratus(%)Bil.DipilihPeratus(%)Bil.PermohonanLayakBil. Peratus(%)Bil.DipilihPeratus(%)2005 125 44 35.2 24 54.5 47 11 23.4 11 100.02006 118 41 34.7 21 51.2 58 11 19.0 4 36.42007 59 34 57.6 8 23.5 34 6 17.6 3 50.0Jumlah 302 119 39.4 53 44.5 139 28 20.1 18 64.3Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Mersing90


Jadual 26Permohonan Skim PINTAF Bagi Kambing Pedaging Dan Bilangan Yang DipilihSegamatMersingTahunBil.PermohonanLayakBil. Peratus(%)DipilihBil. Peratus(%)Bil.PermohonanLayakBil. Peratus(%)DipilihBil. Peratus(%)2005 24 16 66.7 6 37.5 7 1 14.3 1 100.02006 25 8 32.0 5 62.5 18 4 22.2 1 25.02007 24 13 54.2 1 7.7 18 4 22.2 1 25.0Jumlah 73 37 50.7 12 32.4 43 9 20.9 3 33.3Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingSemakan Audit terhadap permohonan bagi tempoh 2005 hingga 2007 mendapatipenternak yang layak menyertai skim bagi lembu pedaging adalah seramai 119orang iaitu 39.4% berbanding 302 pemohon di Daerah Segamat dan hanya 20.1%atau 28 penternak layak berbanding dengan 139 penternak di Daerah Mersingyang membuat permohonan. Manakala penternak yang layak menyertai skimbagi kambing pedaging adalah seramai 37 orang atau 50.7% daripada 73permohonan di Daerah Segamat dan 20.9% atau 9 orang daripada 43permohonan di Daerah Mersing. Bagaimanapun jumlah penternak yang berjayabagi lembu pedaging di kedua-dua daerah dan bagi kambing pedaging di DaerahSegamat mula berkurangan pada tahun 2007 kerana Jabatan telahmemperkenalkan projek ladang pengganda. Projek ini bertujuan untukmewujudkan ladang pengganda sebagai sumber bekalan yang berterusan untukpengusaha. Selaras dengan skim ini penternak yang berjaya telah dibekalkansama ada dengan 100 ekor lembu atau 100 ekor kambing bagi mewujudkanpenternak komersial. Oleh kerana itu bagi jumlah penternak individu secara kecilkecilanyang dapat menyertai Skim PINTAF telah berkurangan.Pada pendapat Audit proses pemilihan peserta telah dilakukan dengan baikkerana pemilihan dibuat mengikut kriteria yang ditetapkan dan mengikutjumlah peruntukan yang diberi.ii) Pemilihan TernakanJabatan telah menetapkan kriteria yang perlu dipatuhi semasa pemilihanternakan dibuat. Bagi tahun 2005 hingga 2007 sebanyak 1,099 ekor lembu dan319 ekor kambing telah dibeli dari pasaran tempatan. Manakala, sebanyak 1,052ekor lembu dan 822 ekor kambing telah diimport dari luar negara. Jabatan telahmelantik 2 atau 3 orang Pegawai Veterinar untuk membuat pemilihan ternakansetiap kali perolehan dibuat. Pemilihan ternakan juga dibuat berdasarkan kriteriayang ditetapkan seperti baka ternakan, umur dan berat. Bagi setiap perolehan91


aka tempatan, pemilihan dibuat di ladang pembekal dan pemeriksaan perludirekodkan dalam Borang Pemeriksaan Teknikal Ternakan. Peringkat daerahmengesahkan sama ada semua ternakan yang diterima oleh penternak adalahsama dengan pemilihan yang telah dibuat. Bagi perolehan yang dibuat dari luarnegara, pemilihan dibuat oleh pegawai veterinar yang dilantik bersama pembekaldi ladang ternakan negara berkenaan. Pemilihan dan pemeriksaan perludirekodkan dalam Borang Pemeriksaan Teknikal Ternakan. Semua ternakanyang dipilih hendaklah dikeluarkan Sijil Kesihatan sebagai pengesahan statuskesihatan ternakan tersebut. Apabila ternakan tiba di ladang pembekal,pemeriksaan dilakukan sekali lagi oleh Pegawai Veterinar bagi memastikan samaada ternakan yang diterima adalah sama dengan pemilihan yang dibuat dankesihatan ternakan adalah baik.Semakan Audit terhadap Borang Pemeriksaan Teknikal Ternakan dan BorangPenghantaran Ternakan bagi 9 perolehan ternakan lembu dan kambing bernilaiRM1.79 juta bagi pembelian baka tempatan mendapati ternakan yang telahdihantar kepada penternak adalah sama dengan pemilihan yang dibuat bagitahun 2005 hingga 2007. Bagaimanapun pihak Audit tidak dapat mengesahkansama ada ternakan yang diterima adalah sama dengan pemilihan yang dibuatterhadap 4 perolehan lembu yang diimport dari luar negara bernilai RM3.02 jutapada tahun 2005 hingga 2007 kerana Borang Pemeriksaan Teknikal Ternakansemasa pemilihan di luar negara tidak dikemukakan. Pada tahun 2006 dan 2007sebanyak 2 perolehan kambing bernilai RM761,700 yang diimport dari luarnegara telah dipilih di luar negara oleh pegawai veterinar dan dihantar teruskepada penternak oleh pembekal. Baka-baka ternakan yang dipilih untuk SkimPINTAF ditunjukkan dalam Foto 65 hingga Foto 68.92


Foto 65Lembu Baka BrahmanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2007Lokasi: Ladang Mados Sermin,SegamatFoto 66Lembu Baka Kacukan TempatanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh:21 November 2007Lokasi: Felda Palong Timur 2, Segamat93


Foto 67Kambing Baka BoerSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 13 Disember 2007Lokasi: Mukim Tenggaroh, MersingFoto 68Kambing Baka JamnapariSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 21 November 2007Lokasi: Felda Palong Timur, SegamatPada pendapat Audit, pengurusan pemilihan ternakan yang dibuat oleh Jabatanadalah tidak memuaskan kerana pemilihan bagi perolehan luar negara tidakmengikut prosedur pemilihan ternakan yang ditetapkan.94


iii) Pengagihan TernakanProses bekalan ternakan bermula dari tarikh pesanan sehingga tarikh ternakanditerima oleh penternak. Semakan Audit mendapati setiap bekalan lembu dankambing telah disahkan penerimaannya oleh Pegawai Jabatan di peringkatdaerah. Penternak juga telah membuat pengesahan yang sama denganmenurunkan tandatangan di dalam Borang Penghantaran Ternakan/AkuanPenerimaan Ternakan. Agihan ternakan yang telah dibuat pada tahun 2005hingga 2007 adalah seperti di Jadual 27.TahunLembu(Ekor)Jadual 27Pengagihan Ternakan Kepada Peserta Skim PINTAFDaerah SegamatKambing(Ekor)Jumlah(Ekor)Bil.PenternakLembu(Ekor)Daerah MersingKambing(Ekor)Jumlah(Ekor)Bil.Penternak2005 154 35 189 30 76 60 136 122006 214 55 269 26 65 55 120 52007 87 55 142 9 43 44 87 4Jumlah 455 145 600 65 184 159 343 21Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingMenurut syarat kontrak pembekal yang membekalkan ternakan import hendaklahmengkuarantin semua ternakan di ladang pembekal antara 7 hingga 14 hari daritarikh ternakan sampai untuk tujuan penyesuaian dan pemulihan.Bagaimanapun, pihak Audit tidak dapat mengesahkan sama ada ternakan yangdihantar kepada penternak telah menjalani tempoh penyesuaian sewajarnyakerana Jabatan tidak mempunyai maklumat ketibaan ternakan.Pada pendapat Audit, pengagihan yang dibuat adalah memuaskan.Bagaimanapun pematuhan terhadap keperluan menjalani tempoh penyesuaiantidak dapat disahkan.Jabatan memaklumkan akan menyediakan Borang Tempoh Penyesuaian yangdilengkapkan oleh pembekal dan disahkan oleh pegawai Jabatan.iv) PerjanjianPerjanjian telah dimeterai dengan sempurna antara Jabatan dan penternak bagipenyerahan dan penerimaan ternakan Skim PINTAF. Surat Perjanjian telahdisediakan dengan maklumat yang lengkap dan jelas menyatakan syarat-syaratdan tanggungjawab kedua-dua pihak. Pemohon yang berjaya dipilih sebagaipenternak Skim PINTAF disyaratkan menandatangani perjanjian dengan pihakJabatan Perkhidmatan Haiwan. Semakan Audit terhadap 30 penternak yangberjaya menyertai Skim PINTAF mendapati kesemua penternak telah95


menandatangani perjanjian. Kesemua surat perjanjian mempunyai maklumatyang diperlukan seperti tandatangan peserta, setiap peserta juga telahmenamakan waris, mempunyai tandatangan saksi, serta telah ditandatanganioleh Pengarah Jabatan bagi pihak Kerajaan. Semakan Audit seterusnyamendapati surat perjanjian bagi Skim PINTAF tiada memasukkan syarat ataudenda jika penternak tidak memulangkan anak daripada ternakan seperti yangtercatat di dalam Perenggan 4 Surat Perjanjian.Pada pendapat Audit, perjanjian antara Jabatan dan penternak telah dibuatdengan sempurna. Bagaimanapun Jabatan tidak memasukkan syarat dendajika penternak tidak menyerahkan anak pertama.Selain itu semakan Audit terhadap pematuhan syarat perjanjian mendapati perkaraseperti berikut:• Penyerahan Anak TernakanMengikut perenggan 4 surat perjanjian, penternak yang menyertai Skim PINTAFdan mendapat lembu atau kambing betina mestilah menyerahkan balik kepadaKerajaan anak pertama daripada ternakan yang diterima. Penyerahan anakpertama sama ada jantan atau betina hendaklah berumur kira-kira 2 tahun 9bulan bagi lembu dan 9 bulan bagi kambing yang hidup sihat dan sempurna.Ternakan akan menjadi hak milik penternak apabila anak ternakan telahdipulangkan kepada Jabatan. Semakan Audit mendapati bagi kedua-dua daerahternakan lembu pedaging yang telah diterima bagi tahun 2000 hingga 2005mendapati sebanyak 927 ekor anak lembu daripada 1,720 ekor ibu lembu atau53.9% belum dipulangkan oleh penternak. Di Daerah Segamat sebanyak 517ekor lembu atau 49% daripada 1,056 ekor lembu yang diterima belummenyerahkan anak ternakan kepada Kerajaan. Anak yang tidak dipulangkanterdiri daripada 116 ekor ibu dari baka lembu Brahman, dan sebanyak 196 adalahbaka Kedah Kelantan. Di Daerah Mersing pula sebanyak 410 atau 61.7%daripada 664 ekor ternakan yang diterima tidak dipulangkan yang terdiri daripada37 ekor baka lembu Brahman dan 246 ekor adalah baka Kedah Kelantan. PihakAudit tidak dapat mengesahkan bilangan anak ternakan yang tidak diserahkankerana Jabatan tidak mempunyai rekod yang kemas kini. Jumlah penyerahananak lembu bagi tahun 2000 hingga 2005 adalah seperti di Jadual 28.96


Jadual 28Serahan Anak Lembu Pedaging Bagi Daerah Segamat Dan Daerah MersingTahun 2000 Hingga 2005DaerahTahunJumlahIbu(Ekor)Mati(Ekor)SerahanAnak(Ekor)JualanAnak(Ekor)Baki BelumPulang(Ekor)Peratus(%)2000-2003 722 56 145 224 297 41.1Segamat2004 200 41 29 25 105 52.52005 134 7 9 3 115 85.8Jumlah 1,056 104 183 252 517 49.02000-2003 557 75 28 125 329 59.1Mersing2004 47 3 0 19 25 53.22005 60 1 0 3 56 93.3Jumlah 664 79 28 147 410 61.7Jumlah Keseluruhan 1,720 183 211 399 927 53.9Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan DaerahMersingNota: Data 2006 tidak diambil kira kerana anak lembu belum mencapai umur serahanBagi kambing pula, jumlah anak yang belum dipulangkan bagi Daerah Segamatdan Mersing adalah sebanyak 333 ekor atau 47.2% daripada 706 ekor kambingyang diterima. Bagi Daerah Segamat sebanyak 257 ekor kambing atau 77.9%daripada 330 ternakan yang diterima belum dipulangkan dan Mersing sebanyak76 ekor kambing atau 20.2% daripada 376 ekor kambing yang diterima.Penternak yang tidak memulangkan anak ternakan menerima di antara 5 hingga50 ekor ibu kambing dan terdapat penternak yang langsung tidak memulangkananak pada pihak Kerajaan. Jumlah penyerahan anak kambing bagi tahun 2000hingga 2005 adalah seperti di Jadual 29.97


Jadual 29Serahan Anak Kambing Pedaging Bagi Daerah Segamat Dan Daerah MersingTahun 2000 Hingga 2005DaerahTahunJumlahIbuMatiSerahanAnakJualanAnakBakiBelumPulangPeratus(Ekor) (Ekor) (Ekor) (Ekor) (Ekor) (%)2000-2003 230 14 52 7 157 68.3Segamat2004 50 0 0 0 50 100.02005 50 0 0 0 50 100.0Jumlah 330 14 52 7 257 77.92000-2003 276 167 19 14 76 27.5Mersing2004 50 3 0 47 0 02005 50 2 0 48 0 0Jumlah 376 172 19 109 76 20.2Jumlah Keseluruhan 706 186 71 116 333 47.2Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingNota: Data 2006 tidak diambil kira kerana anak lembu belum mencapai umur serahanPada pendapat Audit, urusan penyerahan semula anak ternakan daripadapeserta Skim PINTAF kepada Jabatan tidak memuaskan kerana jumlahpenternak tidak memulangkan anak ternakan lembu dan kambing adalah tinggi.Jabatan memaklumkan jumlah anak ternakan yang belum diserahkan adalah tinggidisebabkan oleh faktor peningkatan kos makanan ternakan dan kekurangankakitangan untuk pemantauan di ladang ternakan yang menjejaskan prestasipembiakan dan pengembangan ternakan.• Jualan TernakanAnak lembu dan kambing yang dipulangkan oleh penternak dan tidak mengikutspesifikasi yang ditetapkan dan tidak berpotensi untuk dibiakkan akan dijual.Hasil daripada jualan dimasukkan ke hasil Kerajaan. Harga jualan yang telahditetapkan oleh jabatan bagi lembu pedaging ialah antara RM2.30 sekilogramsehingga RM4.20 sekilogram bagi lembu yang berumur melebihi 2 tahun dantelah di asing singkir dan mengikut body score ternakan. Manakala bagi lembulain yang tidak mengikut spesifikasi harga jualan adalah antara RM5.20sekilogram hingga RM6.50 sekilogram mengikut umur ternakan. Bagi kambingpula tiada kadar harga yang ditetapkan oleh Jabatan. Semakan Audit bagiDaerah Segamat dan Mersing untuk tempoh 2005 hingga 2007 mendapatisebanyak 400 ekor lembu atau 65% daripada 611 jumlah pulangan telah dijualkerana tidak mengikut spesifikasi Jabatan. Manakala bagi kambing pula98


sebanyak 116 ekor atau 62% daripada jumlah pulangan sebanyak 187 ekor telahdijual kerana tidak mengikut spesifikasi. Jumlah jualan bagi tahun 2005 hingga2007 adalah seperti di Jadual 30.Jadual 30Jualan Serahan Ternakan PINTAF Yang Tidak MemenuhiSpesifikasi Tahun 2005 Hingga 2007DaerahNilai Jualan (RM)2005 2006 2007Segamat 82,292 67,640 75,462Mersing 40,072 28,180 33,895Jumlah 122,364 95,820 109,357Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat DanPejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingPada pendapat Audit, penetapan jualan ternakan adalah kurang memuaskankerana harga jualan tidak ditetapkan bagi kambing.• Baka TernakanJabatan juga melaksanakan program ini melalui kaedah pemberian lembu dankambing jantan (baka). Setiap ekor baka yang dibekalkan berumur tidak kurangdari 3 tahun dan mempunyai ciri-ciri libido yang tinggi. Penternak diberi subsidilembu dan kambing baka dengan tujuan setiap penternak menghasilkan sendiribaka anak lembu dan kambing. Mengikut Perenggan 13 surat perjanjian lembubaka dan Perenggan 3 surat perjanjian kambing baka, penternak akanmemelihara dan menjaga ternakan selama 4 tahun bagi lembu dan 3 tahun bagikambing dan selepas itu ternakan akan menjadi hak milik penternak. Pada tahun2000 hingga 2007 sebanyak 153 ekor lembu jantan baka Brahman dan kacukantempatan telah diagihkan kepada penternak bagi Daerah Segamat dan Mersingdan sebanyak 117 ekor baka kambing telah diagihkan kepada penternak tanpabetina kerana penternak mempunyai ternakan betina. Semakan Audit mendapatiJabatan tidak mempunyai rekod mengenai pengembangan ternakan danpencapaian penternak yang dibekalkan baka jantan sahaja. Tiada buktipemantauan dijalankan kepada penternak tersebut selepas agihan dibuat.Pada pendapat Audit, Jabatan gagal menyediakan maklumat pengembanganbaka ternakan.• Kelahiran TernakanSyarat perjanjian menyatakan kelahiran anak bagi ternakan yang diterima perludilaporkan kepada Jabatan tidak lewat daripada satu bulan selepas kelahiran.Kelahiran tersebut direkodkan di dalam Buku Pendaftaran Jabatan. Pada99


kebiasaannya, dalam masa 5 tahun seekor lembu induk yang sihat bolehmelahirkan 4 ekor anak dan seekor kambing induk boleh melahirkan 5 ekor anak.Daftar kelahiran ternakan bagi Skim PINTAF adalah sangat mustahak bagimemastikan pengembangan ternakan dan kejayaan skim dapat dipantau.Semakan Audit telah dibuat terhadap rekod kelahiran anak lembu dan kambingbagi ternakan yang diperoleh pada tempoh 2000 hingga 2006 adalah seperti diJadual 31.JenisTernakanLembuTahunDiterima2000-2003200420052006Jadual 31Bilangan Ibu Dan Kelahiran TernakanDaerahSegamatMersingSegamatMersingSegamatMersingSegamatMersingBilanganIbuJumlahKelahiran SehinggaSeptember 2007Peratus(Ekor) (Ekor) (%)72242759.255711821.2200471346016751851711312442.536.28.25.07.27.8Jumlah 1,938 677 34.92000-2003SegamatMersing230276394517.016.3Kambing20042005SegamatMersingSegamatMersing50505050-47-48094.0096.02006SegamatMersing5010-4040.0Jumlah 766 183 23.9Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Segamat Dan MersingNota: Data Bagi Tahun 2007 Tidak Berkenaan Kerana Belum Ada Kelahiran TernakanSemakan Audit berdasarkan nisbah seekor ibu dengan kelahiran mendapati jumlahkelahiran adalah sangat rendah bagi kedua-dua jenis ternakan. Kelahiran anaklembu hanya 34.9% atau 677 ekor anak yang lahir berbanding dengan 1,938 ekorlembu betina yang diternak bagi tempoh 2000 hingga 2006. Bagi kambing pulahanya sebanyak 23.9% atau 183 kelahiran berbanding 766 ekor kambing betina yangditernak bagi tempoh yang sama. Bagaimanapun pihak Audit tidak dapatmemastikan pengembangan ternakan secara berterusan bagi setiap peserta keranaselepas penternak memulangkan anak, Jabatan tidak lagi memantau kelahiranseterusnya dan penternak pula tidak memaklumkan kepada Jabatan.100


Pada pendapat Audit, Jabatan gagal menyediakan maklumat mengenaipengembangan kelahiran ternakan selepas penternak memulangkan anakpertama kepada Jabatan.• Kematian TernakanSyarat perjanjian menyatakan apabila berlaku kematian ternakan yang diterimadisebabkan oleh penyakit, kemalangan atau sebab-sebab lain, Jabatan tidakakan membayar ganti rugi atau sagu hati kepada penternak. Jabatan seterusnyamenamatkan perjanjian antara penternak dengan Kerajaan. Mengikut Jabatan,kadar kematian adalah tinggi apabila kematian ternakan melebihi 7% daripadajumlah ternakan yang diberi. Kadar kematian yang tinggi boleh mengakibatkankerugian kepada Jabatan. Kadar kematian bagi lembu pedaging yang diterimapada tahun 2004 hingga 2006 adalah seperti di Jadual 32.Jadual 32Kadar Kematian Bagi Lembu PedagingSegamatMersingTahunJumlahIbuKematianPeratusJumlahIbuKematianPeratus(Ekor) (Ekor) (%) (Ekor) (Ekor) (%)2004 200 41 20.5 47 3 6.42005 134 7 5.2 60 1 1.72006 167 9 5.4 51 2 3.9Jumlah 501 57 11.4 158 6 3.8Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan HaiwanDaerah MersingJadual 32 menunjukkan kadar kematian bagi ternakan lembu pedaging SkimPINTAF yang diterima oleh penternak pada tahun 2004 di Daerah Segamatadalah tinggi iaitu 41 ekor atau 20.5% daripada jumlah ternakan yang diterimaberjumlah 200 ekor. Bagaimanapun kadar kematian bagi ternakan yang diterimabagi tahun 2005 adalah rendah iaitu 7 ekor lembu atau 5.2% daripada 134 ekorlembu yang diterima. Kadar kematian juga adalah rendah pada tahun 2006 dimana sebanyak 9 ekor lembu atau 5.4% daripada 167 ekor lembu yang diterima.Kadar kematian lembu di Daerah Mersing adalah rendah bagi tahun 2004 hingga2006 iaitu antara 1.7% hingga 6.4% daripada jumlah lembu yang diterima.Antara sebab kematian ialah penyakit dystokia, septicimia dan acute pneumoniadan penyakit stress. Kadar kematian bagi kambing pedaging yang diterima padatahun 2004 hingga 2006 adalah seperti di Jadual 33.101


Jadual 33Kadar Kematian Bagi Kambing PedagingSegamatMersingTahunJumlahIbuBil.KematianPeratus(%)JumlahIbuBil.KematianPeratus(%)2004 50 0 0 50 3 6.02005 50 0 0 50 2 4.02006 50 0 0 10 0 0Jumlah 150 0 0 110 5 4.5Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan HaiwanDaerah MersingSemakan Audit mendapati tiada kematian bagi kambing pedaging yang diterimapada tahun 2004 hingga 2006 di Daerah Segamat. Manakala di Daerah Mersingkadar kematian adalah rendah iaitu sebanyak 2 ekor hingga 3 ekor kambing atau4% hingga 6% daripada jumlah kambing yang diterima. Semakan Auditselanjutnya mendapati kematian ternakan telah disahkan oleh Jabatan danperjanjian antara penternak dan Kerajaan telah ditamatkan.Pada pendapat Audit, pihak Jabatan mempunyai sistem rekod kematian yanglengkap dan kemas kini kerana penternak akan memaklumkan dengan segeraapabila berlaku wabak penyakit atau kematian.v) Pelaksanaan Projek PenggandaJabatan telah memilih 5 penternak yang berkelayakan dan mempunyai potensiuntuk melaksanakan projek pengganda bagi lembu Brahman di Daerah Segamat.Manakala seorang penternak bagi lembu Brahman dan seorang penternak bagikambing Boer telah dipilih di Daerah Mersing. Semakan Audit mendapatisehingga tahun 2007 sebanyak 990 ekor lembu baka Brahman betina dan 68ekor baka jantan telah diberi kepada 5 penternak tersebut. Empat penternak telahmencapai sasaran agihan 100 ekor baka betina yang ditetapkan dan seorang lagitelah mencapai 95% daripada sasaran iaitu 95 ekor. Manakala seorangpenternak bagi lembu Brahman di Daerah Mersing telah menerima sebanyak 80ekor lembu dan seorang penternak kambing telah menerima sebanyak 70 ekorkambing.Lawatan Audit ke kawasan projek ini telah dapat mengesahkan pengembanganprojek dan kriteria pelaksanaan projek dari segi kawasan, pemilihan penternak,keperluan peralatan dan pengurusan rekod. Semakan Audit mendapati kawasanprojek dijalankan di dalam ladang kelapa sawit dan keluasan seperti yangditetapkan iaitu 400 hektar atau lebih. Penternak telah memberikan komitmenyang baik kepada Jabatan dan berkemampuan menyediakan kemudahan asas102


dan makanan ternakan. Keperluan peralatan iaitu pagar elektrik, kandang, tangkiair dan pam air adalah telah disediakan oleh penternak dengan mencukupi.Selain itu penternak juga telah mengamalkan pengurusan yang sistematiktermasuk penyelenggaraan rekod kelahiran, rekod kematian, rekod timbanganberat, rekod rawatan dan aktiviti harian. Projek Ladang Pengganda LembuBrahman adalah seperti di Foto 69.Foto 69Projek Ladang Pengganda Lembu BrahmanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2007Lokasi: Ladang Mados Sermin, SegamatPada pendapat Audit pelaksanaan Skim PINTAF adalah tidak memuaskankerana jumlah penternak tidak memulangkan ternakan bertambah setiap tahun,kadar kelahiran yang rendah dan pulangan yang tidak mengikut spesifikasi danternakan tidak dapat di pawah semula. Bagaimanapun pelaksanaan projekladang pengganda adalah baik kerana pengembangan projek mempunyaipotensi untuk mencapai objektif dengan jaya.b) Projek Padang Raguti) Pemilihan Peserta Projek Padang RagutPemilihan peserta Projek Padang Ragut bagi penternak tradisional dankomersial dibuat oleh panel pemilihan setelah semua kriteria dipenuhi.Semakan Audit mendapati proses pemilihan peserta Projek Padang Ragutdibuat mengikut proses yang ditetapkan. Bagaimanapun semakan Auditseterusnya terhadap fail permohonan peserta mendapati setiap peserta perlumendapat persetujuan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) kawasan ProjekPadang Ragut berkaitan sungguhpun tidak diperlukan dalam proses103


pemilihan. Bilangan permohonan dan pemilihan yang berjaya bagi penyertaanpadang ragut di kedua-dua daerah ditunjukkan seperti di Jadual 34.Jadual 34Permohonan dan Pemilihan Padang Ragut Bagi Tahun 2005 Hingga 2007StatusSegamatMersing2005 2006 2007 2005 2006 2007JumlahBilangan Permohonan 14 12 29 2 0 30 87Bilangan Berjaya 2 1 0 1 0 1 5Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan DaerahMersingSemakan Audit mendapati 5 peserta yang berjaya iaitu 6% daripada 87permohonan bagi tempoh 2005 hingga 2007 di Daerah Segamat dan DaerahMersing. Semakan Audit juga mendapati sehingga tahun 2007, seramai 29pemohon di Segamat telah diterima dalam tempoh antara 3 hingga 20 bulandan 30 pemohon di Mersing yang telah ditemu duga pada akhir bulan Mei2007 belum dibuat pemilihan.Pada pendapat Audit proses pemilihan peserta padang ragut adalahmemuaskan kerana mengikut proses kerja yang ditetapkan tetapi tiadatempoh proses permohonan ditetapkan. Kesannya terdapat keputusanpemilihan mengambil masa yang panjang untuk dibuat.ii) Pengagihan Projek Padang RagutKerajaan Negeri telah mewartakan beberapa kawasan sebagai rizab padangragut Jabatan untuk diberikan kepada penternak/peladang yang berkelayakanmengusahakan projek-projek ternakan mereka. Sehingga tahun 2007sebanyak 15 kawasan padang ragut telah diwartakan mengikut kawasan diSegamat dengan keluasan keseluruhan 1,065 hektar. Di Mersing seluas408.5 hektar kawasan telah diwartakan sebagai rizab padang ragut denganpecahan kepada 5 kawasan padang ragut. Pengagihan kawasan ProjekPadang Ragut bagi tempoh 2005 hingga 2007 adalah seperti di Jadual 35.104


Jadual 35Pengagihan Kawasan Projek Padang Ragut Bagi Tempoh 2005 Hingga 2007Pengagihan2005 2006 2007Segamat Mersing Segamat Mersing Segamat MersingJumlahBil. PesertaBerjayaLuasDiagihkan(Hektar)2 1 1 0 0 1 518.21 37.70 2.02 0 0 81.00 138.93Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingSemakan Audit mendapati pengagihan kawasan padang ragut berdasarkanpenetapan kawasan dan keluasan telah dibuat kepada penternak/peladangyang berjaya telah mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan iaitu setiappeserta diberikan kawasan padang ragut berdasarkan kepada projek yanghendak dijalankan dan bilangan ternakan yang hendak diusahakan. Seluas138.93 hektar kawasan padang ragut telah diagihkan kepada 5penternak/peladang di Daerah Segamat dan Daerah Mersing bagi tempoh2005 hingga 2007. Sebagai contoh seorang peserta di Daerah Segamat yangtelah dilawati oleh pihak Audit mempunyai 52 ekor lembu dan telahdiserahkan kawasan padang ragut seluas 20.23 hektar.Pada pendapat Audit, pengagihan kawasan padang ragut adalah baikkerana mengambil kira kriteria yang ditetapkan dan komitmen peladangberdasarkan bilangan ternakan yang dimiliki.iii) Perjanjian Dengan PesertaPerjanjian hendaklah dimeterai antara Jabatan dengan penternak/peladangyang menyertai Projek Padang Ragut. Semakan Audit terhadap 27penternak/peladang di Daerah Segamat yang menyertai Projek Padang Ragutdari tahun 1997 hingga 2007 mendapati seramai 14 penternak/peladang telahdimeterai perjanjian dan 13 penternak/peladang tidak dimeterai perjanjian.Daripada 12 penternak/peladang yang telah menyertai projek sejak tahun1997 hingga 2007 di Daerah Mersing, 11 penternak/peladang telahmemeterai perjanjian dan seorang penternak/peladang tidak memeteraiperjanjian dengan Jabatan kerana Jabatan sedang dalam proses mengemaskini kandungan perjanjian penggunaan kawasan padang ragut.Menurut syarat perjanjian, penggunaan kemudahan padang ragut mempunyaitempoh tertentu yang ditetapkan. Bagaimanapun perjanjian ini bolehdipertimbangkan untuk dilanjutkan tempoh penggunaan padang ragut denganpermohonan bertulis dikemukakan kepada Jabatan. Semakan Auditmendapati kesemua 14 perjanjian di Daerah Segamat telah tamat tempoh105


antara tahun 2002 hingga 2006 dan satu daripada 11 perjanjian telah tamattempoh pada tahun 2000 di Daerah Mersing. Tiada permohonan bagimelanjutkan tempoh penggunaan padang ragut dibuat oleh peserta.Bagaimanapun kesemua penternak/peladang tersebut masih menggunakankemudahan padang ragut. Syarat perjanjian menyatakan bahawa kegagalanpenternak/peladang melaksanakan projek boleh mengakibatkan pembatalanperjanjian selepas notis 3 bulan diberikan. Semakan Audit seterusnyamendapati 4 penternak/peladang di Daerah Segamat dan seorangpenternak/peladang di Daerah Mersing yang mendapat kawasan padangragut seluas 207 hektar tidak mengusahakan projek sejak diluluskanpemberian kawasan padang ragut antara tahun 1999 hingga 2004.Bagaimanapun Jabatan telah membatalkan kelulusan penggunaan kawasanpadang ragut kepada 3 daripada 4 penternak/peladang di Daerah Segamatpada tahun 2006 dan seorang penternak di Daerah Mersing pada tahun 2002.Semakan Audit menunjukkan Jabatan telah mengambil tindakan selarasdengan perjanjian.Pada pendapat Audit, pengurusan perjanjian dengan peserta adalahmemuaskan kerana Jabatan tidak menguatkuasakan syarat perjanjianyang telah dimeterai di antara penternak dengan Kerajaan.12.2.6 Kaedah PerolehanJabatan telah mengambil 3 kaedah untuk perolehan ternakan Skim PINTAF dan bekalanperalatan serta infrastruktur Projek Padang Ragut. Tiga kaedah yang dimaksudkanadalah seperti berikut:a) Perolehan Secara TenderJabatan telah mengendalikan 10 perolehan ternakan Skim PINTAF secara importdan tempatan pada tahun 2005 hingga 2007 melalui tender bernilai RM5.3 juta.Semakan Audit terhadap semua perolehan tersebut mendapati Jabatan telahmematuhi peraturan dan prosedur perolehan secara tender yang ditetapkan.Lembaga Tawaran Negeri telah melantik pembekal ternakan berdasarkan kepadaharga yang munasabah, syarat tender yang disediakan semasa memanggil tenderdan keupayaan pembekal yang telah dinilai. Pembekal telah menyerahkan BonPelaksanaan dalam bentuk jaminan bank bersamaan 5% daripada nilai tawaran dandokumen kontrak telah ditandatangani.b) Perolehan Secara Sebut HargaJabatan juga telah mengendalikan 62 perolehan secara sebut harga bernilai RM3.1juta bagi tempoh 2005 hingga 2007 untuk perolehan ternakan dan bekalan peralatanserta kemudahan infrastruktur Projek Padang Ragut. Semakan Audit terhadap 25sebut harga bagi perolehan ternakan dan peralatan mendapati sebut harga telahdipelawa di kalangan sekurang-kurangnya 5 pembekal Bumiputera yang berdaftar106


dengan Kementerian Kewangan dalam bidang yang berkaitan. Jabatan juga telahmelantik Jawatankuasa Pembuka Sebut harga untuk membuka sebut harga padawaktu yang telah ditetapkan dan Jawatankuasa Sebut harga juga telah memilih danmenerima tawaran sebut harga yang paling munasabah dari segi harga dan kualitimengikut keperluan Jabatan.c) Bekalan Melalui Peserta Skim PINTAFAnak lembu dan kambing yang dipulangkan oleh penternak kepada Jabatanhendaklah mengikut spesifikasi yang telah ditetapkan dan untuk diagih semulakepada peserta lain yang berjaya. Antara spesifikasi pemilihan ternakan untukdiagih semula ialah anak lembu jantan hendaklah berumur antara 18 hingga 24bulan, mempunyai berat 250 kilogram dan 180 kilogram bagi lembu betina.Manakala bagi anak kambing betina hendaklah berumur 9 hingga 12 bulan denganberat 18 kilogram ke atas. Ternakan tersebut mestilah mempunyai satu hingga 2pasang gigi dan status kesihatan yang baik dan berpotensi untuk membiak.Semakan Audit terhadap rekod anak lembu dan kambing yang diterima melaluikaedah pulangan balik daripada Skim PINTAF mendapati Jabatan telah menerimaanak lembu dan kambing yang diserahkan oleh peserta Skim PINTAF. Jabatanseterusnya telah mengambil tindakan mengasing singkir anak lembu dan kambingyang diterima sebelum diserahkan semula kepada penternak Skim PINTAF yanglain. Bagi anak lembu dan kambing yang tidak menepati spesifikasi dan diasingsingkir dijual kepada umum. Bagi tempoh 2000 hingga 2006 sebanyak 211 ekoratau 34.5% daripada 611 ekor lembu yang dipulangkan kepada Jabatan adalahmengikut spesifikasi dan diagihkan semula kepada penternak lain. Semakan Auditjuga mendapati bagi tempoh 2000 hingga 2006 daripada 186 ekor anak kambingyang diterima hanya 71 ekor atau 38.2% mengikut spesifikasi Jabatan dan bolehdiagih semula kepada penternak Skim PINTAF yang lain. Jumlah ternakan yangdiagih adalah rendah iaitu kurang 50% daripada pulangan. Bilangan lembupedaging dan kambing pedaging yang diagih semula adalah seperti di Jadual 36dan Jadual 37.107


Jadual 36Bilangan Lembu Pedaging Yang Diagih SemulaBagi Tempoh 2000 Hingga 2006SerahanTahunTerimaDaerahJualanAnakDiagihSemulaJumlahPeratusDiagihSemula(%)2000-2003SegamatMersing2241251452836915339.318.32004SegamatMersing2519290541953.702005SegamatMersing339012375.002006SegamatMersing10001000Jumlah 400 211 611 34.5Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat DanPejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingJadual 37Bilangan Kambing Pedaging Yang Diagih SemulaBagi Tempoh 2000 Hingga 2006SerahanTahunTerimaDaerahJualanAnakDipawahSemulaJumlahPeratusDipawahSemula(%)2000-2003SegamatMersing7145219593388.157.62004SegamatMersing04700047002005SegamatMersing04800048002006SegamatMersing00000000Jumlah 116 71 187 38.0Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat Dan PejabatPerkhidmatan Haiwan Daerah Mersing108


Foto 70 menunjukkan contoh anak lembu di Ladang Felcra Sekijang, Segamat yangboleh dipawah semula apabila cukup umur.Foto 70Anak Lembu Untuk Dipawah SemulaSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 23 November 2007Lokasi: Ladang Felcra Sekijang, SegamatPada pendapat Audit, kaedah perolehan secara tender dan sebut harga telahdibuat dengan baik dan mengikut peraturan yang ditetapkan. Bagaimanapunkaedah perolehan bekalan melalui peserta Skim PINTAF bagi ternakan lembudan kambing adalah tidak memuaskan kerana kebanyakan anak yangdiserahkan pada Jabatan tidak memenuhi spesifikasi yang ditetapkan untukdiagih semula dan jumlah yang diagih semula adalah rendah.Jabatan memaklumkan jumlah ternakan yang diagih semula adalah rendah keranamasalah pengurusan ternakan di pihak penternak, penyakit ternakan dankeupayaan pemantauan oleh kakitangan Jabatan di ladang ternakan.12.2.7 Keperluan Kenderaan dan Peralatana) KenderaanKenderaan yang sesuai adalah amat diperlukan bagi kemudahan kakitangan untukmelaksanakan lawatan ke ladang ternakan dan membuat rawatan ternakan apabiladiperlukan. Keadaan kenderaan yang baik adalah sangat mustahak memandangkankawasan ternakan dan padang ragut yang jauh dan jalan perhubungan yang kurangsempurna. Kenderaan yang terdapat di Daerah Segamat dan Daerah Mersingadalah seperti di Jadual 38.109


Jadual 38Kenderaan Yang Terdapat Di DaerahSegamat Dan MersingTahunDaerah Jenis KenderaanDiperolehSegamatMitsubishi PajeroIsuzu TrooperPick Up200119801996MersingMitsubishi PajeroPick UpIsuzu (Lori)199219911991Sumber: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat DanPejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah MersingSemakan Audit mendapati kedua-dua Pejabat Perkhidmatan Daerah diperuntukkan3 kenderaan di mana 5 kenderaan telah mencapai umur melebihi 10 tahun.Kenderaan tersebut telah digunakan bagi semua unit iaitu Unit Rawatan Penyakit,Klinik Veterinar, Unit Ruminan dan Non Ruminan, Unit Agronomi Dan PemakananTernakan. Di samping itu kenderaan juga telah digunakan oleh kakitangan di Mukimdan juga Bahagian Pentadbiran Dan Kewangan bagi menjalankan aktiviti Jabatan.Kos penyelenggaraan kenderaan bagi tempoh 2005 hingga 2007 bagi DaerahSegamat berjumlah RM43,011 dan Daerah Mersing berjumlah RM15,668.Kenderaan jenis Isuzu Trooper yang digunakan di Pejabat Perkhidmatan HaiwanDaerah Segamat seperti di Foto 71.Foto 71Kenderaan Jenis Isuzu Trooper Untuk KegunaanPejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah SegamatSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 Februari 2008Lokasi: Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat110


) PeralatanJabatan telah membuat pembelian peralatan dan mesin untuk tujuan kegunaan SkimPINTAF dan Projek Padang Ragut. Jadual 39 menunjukkan keperluan danpembelian bagi tahun 2005 hingga 2007.Jadual 39Keperluan Dan Pembelian Peralatan Bagi Tahun 2005 Hingga 2007AktivitiJenis PeralatanHargaSeunit(RM)AnggaranKuantitiPembelianKuantitiPembelianSebenarTahun 2005PembangunanIndustri LembuPedagingPenimbang digitalTangki air bergerakCoxer shockerPasung mudah alihRump mudah alihPagar siklon5,00012,00055015,0007,0002,0001 unit1 unit8 unit1 unit1 unit1 unit1 unit1 unit8 unit1 unit1 unit1 unitPembangunanIndustriKambingPedagingKandang mudah alihAlat penimbang salterPlatform penimbang digitalTanda telinga ternakan10,0004006,90031 unit2 unit1 unit1,000 pasang1 unit2 unit1 unit1,000 pasangPeningkatanMakananTernakanMesin perincihDawai pagarTiang pagar konkritBenih rumput bracharia decumbensBenih rumput bracharia ruzienisisBenih rumput napier Taiwan5,300581550,00040,0005008 unit1,000 gulung1,000 unit1 tan0.5 tan50 tan8 unit1,000 gulung1,000 unit1 tan0.5 tan50 tanTahun 2006PembangunanIndustri LembuPedagingTangki air bergerakPlatform penimbang digitalPasung mudah alihTanda telinga ternakanKandang lembu mudah alih4,9706,90015,80039,3508 unit2 unit3 unit1,500 pasang2 unit8 unit2 unit3 unit1,500 pasang2 unitPembangunanIndustriKambingPedagingTanda telinga ternakan 3 1,500 pasang 1,500 pasangPeningkatanMakananTernakanMesin perincihTangki air bergerakBenih rumput bracharia decumbensBenih rumput bracharia ruzienisisBenih rumput napier Taiwan5,3005,00050,00040,00050025 unit 25 unit1 unit1 unitTidak dinyatakan Tidak dinyatakanTidak dinyatakan Tidak dinyatakanTidak dinyatakan Tidak dinyatakan111


AktivitiJenis PeralatanHargaSeunit(RM)AnggaranKuantitiPembelianKuantitiPembelianSebenarTahun 2007PembangunanIndustri LembuPedagingTangki air bergerakPlatform penimbang digitalPasung mudah alihRump mudah alih8,5006,90019,3208,9957 unit1 unit4 unit1 unit7 unit1 unit3 unit1 unitPembangunanIndustriKambingPedagingTiada 0 0 0PeningkatanMakananTernakanMesin perincihTiang pagar konkritDawai pagarTong silajBenih rumput napier TaiwanBenih rumput decumbenBenih rumput legum leucaena5,300155810050050,000315 unit1,200 unit852 gulung60 unit40 tan0.5 tan2,500 pokok15 unit2,000 unit650 gulung100 unit66 tan0.4 tan700 pokokSumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorSemakan Audit terhadap pembelian keperluan peralatan mendapati pada tahun2005 hingga 2007 Jabatan telah membeli kesemua peralatan bernilai RM940,315seperti yang dirancang berdasarkan peruntukan yang diterima. Bagaimanapunperalatan yang dibeli bagi tahun 2007 untuk Aktiviti Peningkatan Makanan Ternakanterdapat kuantiti pembelian yang tidak mengikut anggaran kerana Jabatan telahmembeli mengikut keperluan semasa. Semakan Audit seterusnya mendapatikesemua peralatan telah didaftarkan di dalam Daftar Harta Modal dan InventoriPejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat dan Mersing. Lawatan Audit di 8kawasan penternak yang telah mendapat kemudahan peralatan mendapatipenternak telah menggunakan sepenuhnya peralatan yang telah dibekalkan.Peralatan adalah di dalam keadaan baik dan masih boleh digunakan. Peralatanyang dibekalkan kepada penternak seperti di Foto 72 hingga Foto 74.112


Foto 72Pasung Mudah AlihSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 23 November 2007Lokasi: Ladang Felcra Sekijang, SegamatFoto 73Mesin PerincihSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 22 November 2007Lokasi: Padang Ragut Kg. Awat, Segamat113


Foto 74Tangki Air BergerakSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 23 November 2007Lokasi: Ladang Felcra Sekijang, SegamatAktiviti peningkatan pengeluaran makanan ternakan telah menyediakan bantuanpembekalan benih rumput seperti rumput napier yang sesuai dan berkualiti untukpemakanan ternakan terutamanya lembu dan kambing. Bantuan ini diberi kepadapenternak/peladang untuk ditanam di kawasan padang ragut kerana keadaanrumput sedia ada untuk ragutan ternakan tidak mencukupi. Selain itu kaedah inidapat mengurangkan kos penyediaan makanan seperti pembelian dedak dansebagainya yang terpaksa ditanggung oleh para penternak/peladang sendiri.Semakan Audit mendapati seramai 10 orang penternak/peladang daripada 30penternak/peladang padang ragut di Daerah Segamat telah menanam rumputbermutu tinggi seperti rumput napier dan brachiria decumber. Di Daerah Mersingtiada rekod mengenai penanaman rumput diselenggarakan oleh Jabatan. LawatanAudit mendapati penternak/peladang padang ragut menanam rumput jenis napieruntuk makanan ternakan. Foto 75 adalah salah satu contoh rumput yang ditanamdi kawasan padang ragut di Daerah Segamat.114


Foto 75Penanaman Rumput Napier Di Kawasan Padang RagutSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 23 November 2007Lokasi: Padang Ragut Jejah, SegamatPada pendapat Audit, kenderaan di daerah adalah tidak mencukupi keranaperlu dikongsi oleh kesemua unit dan usia kenderaan yang telah lama.Bagaimanapun bekalan peralatan telah diuruskan dengan baik kerana semuaperalatan telah didaftarkan dan digunakan sepenuhnya oleh penternak.12.2.8 Keperluan Modal InsanStruktur organisasi yang tersusun merupakan perkara penting dalam mengendalikanprogram supaya dapat berjalan dengan cekap dan berkesan. Kakitangan yangmencukupi dan organisasi yang teguh akan menggerakkan organisasi ke arah mencapaimatlamat yang ditetapkan.a) Struktur PengurusanPada tahun 2007, sejumlah 31 perjawatan tetap telah diluluskan di BahagianPembangunan Industri di Ibu Pejabat yang terdiri daripada Pengarah PerkhidmatanVeterinar Negeri Gred G54 hingga Jaga Gred R1. Manakala bagi Daerah Segamat,Bahagian Pembangunan Industri diketuai oleh Penolong Pegawai Veterinar GredG27, seorang Pembantu Veterinar Gred G22 dan 4 Pembantu Veterinar Gred G17.Bahagian Pembangunan Industri di Mersing diketuai oleh Pembantu Veterinar GredG22 dan 5 Pembantu Veterinar Gred G17. Semakan Audit mendapati sehingga tarikhpengauditan, sejumlah 8 jawatan belum diisi di Bahagian Pembangunan IndustriTernakan Ibu Pejabat dan 4 jawatan belum diisi di Daerah Segamat dan Mersing.Daripada jumlah tersebut sebanyak 8 kekosongan adalah bagi jawatan PembantuVeterinar Gred G17. Pemeriksaan terhadap fail perjawatan mendapati Jabatan telahmengemukakan cadangan pertambahan perjawatan sebanyak 54 jawatan pelbagaigred bagi seluruh negeri Johor kepada Bahagian Pengurusan Sumber Manusia,Setiausaha Kerajaan Negeri Johor pada pertengahan tahun 2007.Pada pendapat Audit, kedudukan perjawatan di peringkat daerah adalah tidakmencukupi kerana pegawai terlibat dengan penyelenggaraan rekod juga115


ditugaskan untuk membuat lawatan di kawasan penternak. Sebagai contoh diDaerah Segamat seorang pegawai Jabatan menjaga 138 penternak lembu dankambing.b) Latihan/KursusLatihan secara berterusan kepada kakitangan dan penternak berkaitan denganpengurusan rekod ternakan dan pengendalian ternakan. Jabatan telah menguruskanlatihan kepada pegawai dan penternak seperti berikut:i) Latihan Kepada PegawaiPegawai dan kakitangan yang mempunyai kemahiran dan kecekapan bolehmelaksanakan tanggungjawab mereka dengan lebih sempurna dan teliti.Semakan Audit mendapati program latihan dan kursus untuk kakitangandilaksanakan oleh Unit Pengurusan Sumber Manusia di bawah BahagianPembangunan Industri. Unit Pengurusan Sumber Manusia telah melaksanakanlatihan mengikut kalendar yang disediakan. Kebanyakan kursus diadakan diPusat Latihan Teknologi Veterinar Kluang dan Institut Haiwan Kluang bagimeningkatkan kemahiran serta pengetahuan dalam menjalankan tugaspengembangan dan kegiatan pembangunan industri ternakan. Semakan Auditseterusnya mendapati latihan diberikan kepada kakitangan yang berkaitandengan pengurusan ternakan lembu, kambing dan padang ragut. Daripadajumlah latihan yang disediakan berkaitan dengan ternakan lembu, kambing danpadang ragut seramai 8 orang kakitangan di Pejabat Perkhidmatan HaiwanDaerah Segamat dan Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Mersing telahmenjalani latihan pada tahun 2005 hingga 2007.ii) Latihan Kepada PenternakLatihan kepada penternak adalah perlu untuk melahirkan usahawan ternakanyang berjaya dan berdaya saing. Objektif latihan kepada penternak antara lainadalah untuk melatih dan memindahkan kemahiran dan pengetahuanpenternakan moden kepada penternak untuk mewujudkan kumpulan penternakyang maju. Semakan Audit mendapati penternak yang telah dipilih untukmenyertai Skim PINTAF telah diberi latihan yang dianjurkan oleh Jabatan bagimemastikan bakal penternak mempunyai pengetahuan berkaitan. Jenis kursusyang dijalankan adalah kursus Pengurusan Padang Ragut, Kursus PengurusanLembu dan Kambing, Kursus Pembangunan Industri Ternakan dan lain-lain.Latihan ini diurus oleh Unit Pengurusan Sumber Manusia di bawah BahagianPembangunan Industri Ternakan. Pada tahun 2005 hingga 2007 jumlah yangmendapat latihan berkaitan ternakan lembu dan kambing bagi Segamat danMersing adalah seramai 190 orang yang meliputi kursus berkaitan. Di samping ituJabatan juga telah menyediakan risalah dan bahan bacaan mengenai panduandan menternak lembu dan kambing pedaging. Seminar Industri Ternakan danlawatan sambil belajar juga dilaksanakan oleh Jabatan.116


Pada pendapat Audit, Jabatan telah berjaya melaksanakan program latihansecukupnya kepada kakitangan dan penternak.12.2.9 Prestasi PerbelanjaanBagi tempoh 2005 hingga 2007 peruntukan yang diterima untuk aktiviti PembangunanIndustri Lembu Pedaging, Pembangunan Industri Kambing Pedaging dan PeningkatanMakanan Ternakan adalah berjumlah RM9.55 juta. Daripada jumlah tersebut, sejumlahRM7.80 juta adalah untuk Skim PINTAF dan RM1.75 juta untuk Projek Padang Ragut.Semakan Audit terhadap prestasi perbelanjaan mendapati perkara seperti berikut:a) Skim PINTAFBagi tempoh 2005 hingga 2007, peruntukan yang diterima bagi Skim PINTAF untukaktiviti Pembangunan Industri Lembu Pedaging dan aktiviti Pembangunan IndustriKambing Pedaging adalah seperti di Jadual 40.AktivitiJadual 40Prestasi Perbelanjaan Bagi Tahun 2005 Hingga 2007TahunPeruntukanDiterima(RM Juta)PerbelanjaanSebenar(RM Juta)PeratusPerbelanjaan(%)PembangunanIndustri LembuPedagingPembangunanIndustri KambingPedaging2005 1.70 1.70 100.02006 1.70 1.20 70.62007 2.30 2.30 100.02005 0.60 0.33 55.02006 0.60 0.21 35.02007 0.90 0.90 100.0Jumlah 7.80 6.64 85.1Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorSemakan Audit terhadap prestasi perbelanjaan mendapati pada tahun 2005, Jabatantelah mendapat peruntukan berjumlah RM2.30 juta bagi aktiviti PembangunanIndustri Lembu Pedaging dan aktiviti Pembangunan Industri Kambing Pedaging. Bagiaktiviti Pembangunan Industri Kambing Pedaging hanya 55% dibelanjakan iaituRM0.33 juta berbanding dengan peruntukan yang diterima sebanyak RM0.60 jutakerana Jabatan membatalkan pembelian 38 ekor bebiri betina dan 4 ekor bebirijantan baka black belly tulen daripada Amerika Syarikat bernilai RM0.26 jutadisebabkan oleh kenaikan nilai Dolar Amerika. Pada tahun 2006 bagi aktivitiPembangunan Industri Lembu Pedaging hanya sejumlah RM1.20 juta atau 70.6%dibelanjakan daripada jumlah peruntukan sejumlah RM1.70 juta. Perkara inidisebabkan perolehan secara tender bernilai RM0.49 juta hanya dibekalkan padabulan Januari 2007 dan bayaran telah dibuat menggunakan peruntukan tahunsemasa berjumlah RM0.25 juta sahaja kerana pembekal tidak dapat membekalkansebahagian ternakan bernilai RM0.24 juta. Begitu juga bagi aktiviti PembangunanIndustri Kambing Pedaging hanya RM0.21 juta atau 35.0% telah dibelanjakan117


erbanding sejumlah RM0.6 juta yang diperuntukkan kerana bekalan berjumlahRM0.39 juta hanya diterima pada bulan Januari 2007 dan dibayar menggunakanperuntukan tahun semasa. Pada tahun 2007 kesemua peruntukan telahdibelanjakan.b) Projek Padang RagutBagi tempoh 2005 hingga 2007, peruntukan yang diterima bagi Projek Padang Ragutuntuk aktiviti Peningkatan Pengeluaran Makanan Ternakan adalah seperti di Jadual41.AktivitiJadual 41Prestasi Perbelanjaan Bagi Tahun 2005 Hingga 2007TahunPeruntukanDiterima(RM Juta)PerbelanjaanSebenar(RM Juta)PeratusPerbelanjaan(%)PeningkatanPengeluaranMakanan Ternakan2005 0.5 0.5 1002006 0.5 0.5 1002007 0.75 0.75 100Jumlah 1.75 1.75 100Sumber: Jabatan Perkhidmatan Haiwan Negeri JohorJadual 41 menunjukkan Jabatan telah membelanjakan kesemua peruntukan yangditerima berjumlah RM1.75 juta.Pada pendapat Audit, peruntukan yang diterima bagi aktiviti PembangunanIndustri Lembu Pedaging dan Pembangunan Industri Kambing Pedaging tidakdiuruskan dengan baik kerana terdapat perbelanjaan yang tidak dibelanjakansepenuhnya. Manakala prestasi perbelanjaan bagi aktiviti PeningkatanPengeluaran Makanan Ternakan adalah baik di mana peruntukan yang diterimadibelanjakan sepenuhnya dan perbelanjaan tidak melebihi peruntukan.Secara keseluruhannya, pada pendapat Audit pelaksanaan bagi Skim PINTAFadalah kurang memuaskan dari aspek kelemahan perjanjian, pemulangan anakternakan, serahan anak tidak mengikut spesifikasi dan pengembanganternakan. Akibatnya, jumlah ternakan yang sepatutnya boleh diagih untuk SkimPINTAF semula berkurangan. Jabatan tidak dapat mengetahui jumlahpengembangan ternakan dan jumlah pendapatan penternak yang menyertaiSkim PINTAF. Pelaksanaan Projek Padang Ragut juga kurang memuaskan dariaspek pembangunan kawasan, tempoh proses permohonan danpenguatkuasaan perjanjian. Akibatnya, kemudahan yang telah disediakan tidakdigunakan dan menyekat peluang bagi penternak lain.118


12.2.10 Analisis Maklum Balas Soal SelidikPihak Audit telah membuat lawatan di 26 ladang penternak di daerah Segamat dandaerah Mersing. Semasa lawatan, satu soal selidik telah diajukan dengan tujuan untukmemperoleh maklum balas daripada para penternak mengenai pelaksanaan programdan masalah yang dihadapi. Data mengenai maklum balas yang diterima adalah sepertidi Jadual 42.Jadual 42Analisis Maklum Balas Penternak Terhadap Soal Selidik Yang DiajukanBil. Soal selidik Maklum balas DiterimaTindakan Oleh PenternakBilanganPenternakPeratus(%)1. Penerimaan bantuanperalatan/mesinBerpuas hatiTidak Berpuas hati141254462. Pelaporan kelahiran/kematianternakan kepada JPHTindakan DibuatTindakan Tidak Dibuat18869313. Pemahaman terhadapkandungan Surat PerjanjianTindakan DibuatTindakan Tidak Dibuat26-10004. Pengiraan ternakan Tindakan DibuatTindakan Tidak Dibuat5. Perekodan bilangan ternakan Tindakan DibuatTindakan Tidak Dibuat6. Perekodan kelahiran ternakan Tindakan DibuatTindakan Tidak Dibuat2241791798515653565357. Perekodan kespenyakit/kematian ternakanTindakan DibuatTindakan Tidak Dibuat161062388. Pendapatan Penternak RM3,001 dan ke atasRM2,501 hingga RM3,000RM2,001 hingga RM2,500RM1,501 hingga RM2,000RM1,001 hingga RM1,500RM500 hingga RM1,000Kurang dari RM500Tidak menyatakanTindakan Oleh Jabatan Perkhidmatan Haiwan61212428234848158311. Pemberian bantuanternakan/peralatan/mesinmencukupiBerpuas hatiTidak Berpuas hati62023772. Perkhidmatan kesihatanmemuaskanBerpuas hatiTidak Berpuas hati2429283. Pengesahan fizikal ternakan Berpuas hatiTidak Berpuas hatiSumber: Jabatan Audit Negara10164261119


Hasil daripada kajian soal selidik berkenaan, pada keseluruhannya penternak berpuashati dengan perkhidmatan yang diberikan oleh Jabatan perkhidmatan Haiwan kecualibeberapa perkara seperti berikut:i) Daripada 26 penternak seramai 20 orang penternak atau 77% menyatakan bantuanadalah tidak mencukupi.ii) Seramai 16 penternak atau 61% menyatakan kakitangan Jabatan tidak membuatpengesahan fizikal ternakan.iii) Seramai 9 orang penternak atau 35% menyatakan lawatan ke ladang ternakan tidakpernah dilakukan oleh kakitangan Jabatan Perkhidmatan Haiwan.Pada pendapat Audit, secara keseluruhannya penternak berpuas hati denganperkhidmatan yang diberikan oleh Jabatan khususnya berkaitan khidmat nasihatpelaksanaan program dan perkhidmatan kesihatan.12.3 PEMANTAUANPemantauan yang sistematik dan berterusan merupakan elemen penting dalammemastikan program berjalan lancar dan mencapai matlamatnya. Jabatan perlumenjalankan pemantauan dari semasa ke semasa terhadap pelaksanaan programkhususnya dari segi kemajuan penternak dan peningkatan pendapatan penternak.Jabatan melaksanakan pemantauan melalui peringkat seperti berikut:12.3.1 Peringkat Ibu PejabatJabatan memantau pelaksanaan skim dengan mengadakan mesyuarat bagimembincangkan isu dan masalah yang berkaitan skim yang dilaksanakan. SemakanAudit mendapati bagi tempoh 2005 hingga 2007, Ibu Pejabat telah mengadakanmesyuarat sebanyak 6 kali bagi Skim PINTAF dan 9 kali bagi Projek Padang Ragutseperti yang dirancang. Mesyuarat telah dipengerusikan oleh Ketua BahagianPembangunan Industri Ternakan dan dihadiri oleh Pegawai Veterinar Daerah dan KetuaUnit Industri (ruminan) bagi Skim PINTAF. Bagi Projek Padang Ragut mesyuaratdipengerusikan oleh Pengarah dan dihadiri oleh Pegawai Veterinar Daerah danPembantu Veterinar. Antara perkara yang dibincangkan dalam mesyuarat ialahmengenai pencapaian dan prestasi, bantuan kepada penternak dan cadanganpenambahbaikan.12.3.2 Peringkat DaerahPemantauan di peringkat daerah meliputi aspek pemeriksaan kawasan ladang ternakan,memeriksa serta menyemak laporan yang disediakan dan mengadakan lawatan ke tapakdari semasa ke semasa. Semakan Audit di peringkat pemantauan meliputi perkaraberikut:120


a) Skim PINTAFi) Pemeriksaan Ke Kawasan Ladang TernakanSemakan Audit terhadap Borang Soal Siasat dan Penilaian Permohonan PINTAFmendapati lawatan dan pemeriksaan ke ladang ternakan bagi penternak yanglayak telah dilakukan oleh pegawai yang bertanggungjawab bagi memastikanpenternak yang akan menjalankan program penternakan lembu dan kambingmempunyai kawasan yang sesuai.ii)Lawatan Ke LadangLawatan ke ladang ternakan adalah bertujuan untuk memastikan ternakan yangtelah diagihkan mendapat penjagaan yang baik dan juga menentukan ternakantersebut berada dalam keadaan sihat. Semakan Audit mendapati bagi daerahSegamat dan Mersing Jadual Pemantauan Ternakan PINTAF, Jadual LawatanSusulan Perkhidmatan Veterinar dan Borang Pemantauan Ternakan PINTAFtidak diselenggarakan. Menurut pegawai yang menjaga, lawatan yang dibuatbergantung kepada aduan daripada pihak penternak dan tidak direkodkan.Rekod tersebut perlu disediakan dan diselenggarakan dengan kemas kini untukmemudahkan pihak Jabatan membuat semakan kekerapan lawatan yang telahdibuat. Pihak Audit juga tidak dapat mengesahkan pelaksanaan ProgramPengembangan Veterinar yang telah dirancang kerana lawatan tidak direkodkan.iii) Laporan/Prestasi Skim PINTAFJabatan juga memantau Skim PINTAF melalui laporan prestasi program yangdisediakan setiap suku tahun. Laporan merangkumi kelahiran, kematian,serahan, jualan dan baki belum pulang ternakan Skim PINTAF. Laporan ini akanditeliti dan dipantau oleh pegawai yang bertanggungjawab di peringkat Jabatan.Semakan Audit mendapati laporan tidak kemas kini kerana Jabatan tidakmembuat pemantauan terhadap kesemua peserta skim. Laporan dibuatberdasarkan maklumat yang diberi oleh penternak dan laporan tidakdikemaskinikan sekiranya penternak tidak menghubungi Jabatan dan lawatantidak dibuat.b) Projek Padang RagutSemakan Audit mendapati Pejabat Perkhidmatan Haiwan Daerah Segamat danMersing telah menyediakan Laporan Pembangunan Padang Ragut setiap 3 bulansekali untuk melaporkan kepada pihak Ibu Pejabat Perkhidmatan Haiwan mengenaikemajuan pembangunan dan aktiviti yang dijalankan di padang ragut. Lawatan Auditke kawasan Padang Ragut Peta Temalik dan Padang Ragut Kg. Awat di DaerahSegamat serta ke Padang Ragut Penyabong di Daerah Mersing didapati keadaanpembangunan padang ragut adalah seperti yang dilaporkan.Pada pendapat Audit, pemantauan di peringkat ladang penternak adalahmemuaskan.121


13. RUMUSAN DAN SYOR AUDITPada keseluruhannya pencapaian matlamat dan sasaran yang ditetapkan bagi SkimPINTAF dan Projek Padang Ragut adalah kurang memuaskan. Hasil kajian Auditmendapati kelemahan seperti penternak tidak memulangkan anak lembu/kambing,serahan tidak mengikuti spesifikasi, kekurangan kenderaan dan pemantauan hendaklahdiambil perhatian. Sehubungan itu, adalah disyorkan beberapa perkara perlu diberipenekanan sebagai penambahbaikan kepada projek ini antaranya adalah seperti berikut:a) Mewujudkan satu mekanisme bagi mengukur tahap pencapaian sesuatu aktiviti perludinyatakan dengan jelas semasa menyediakan perancangan.b) Menetapkan sasaran bagi setiap penternak untuk dicapai dalam tempoh tertentu.c) Memastikan pengurusan pemilihan ternakan bagi perolehan luar negara mengikutprosedur pemilihan ternakan yang telah ditetapkan.d) Memastikan pengesahan semasa ketibaan ternakan dari luar negara direkodkan.e) Memasukkan klausa dalam syarat perjanjian mengenai tindakan kepada penternakyang tidak menyerahkan balik kepada kerajaan anak daripada ternakan.f) Jabatan mestilah mengkaji sebab penternak tidak memulangkan anak lembu/kambingkerana jumlah ternakan yang tidak dipulangkan adalah tinggi walaupun penternakmendapat ternakan lembu dan kambing yang cukup umur dan sihat untuk membiak.g) Menetapkan harga jualan bagi lembu dan kambing yang tidak mengikut spesifikasiuntuk di pawah semula dan mewartakan kadar harga jualan.h) Menyelenggarakan satu rekod mengenai pengembangan ternakan dan pencapaianpenternak yang dibekalkan baka jantan sahaja.i) Mengambil langkah untuk mengenal pasti punca dan cara untuk mengurangkanbilangan ternakan yang tidak produktif untuk di biak.j) Menjalankan pemantauan khusus terhadap pengembangan anak ternakan untukdipulang kepada Kerajaan bagi memastikannya memenuhi spesifikasi untukdipawahkan semula.k) Menetapkan satu tempoh proses kerja tertentu bagi permohonan padang ragutsupaya keputusan tidak mengambil masa yang lama.l) Membuat permohonan dan pembelian kenderaan di peringkat daerahmemandangkan kebanyakan kawasan ternakan adalah jauh dan hanya boleh dilaluioleh kenderaan pacuan empat roda bagi urusan pemantauan dapat dijalankan.m) Memperkemas lagi pencapaian prestasi perbelanjaan supaya peruntukan dapatdigunakan sebaiknya dan penerimaan bekalan disempurnakan pada tahun semasa.n) Pemantauan terhadap penternak perlu dibuat dengan lebih berkesan supayabantuan yang diberikan dapat mencapai objektifnya.o) Menyediakan satu daftar lengkap penternak komersial dan berpotensi komersialsupaya dapat melaksanakan program pengembangan veterinar dengan lebihberkesan.122


PEJABAT TANAH DAN GALIAN NEGERI JOHOR, PEJABAT TANAHJOHOR BAHRU DAN PEJABAT TANAH BATU PAHATPENGURUSAN SISTEM PENDAFTARAN TANAH BERKOMPUTER14. LATAR BELAKANGSistem Pendaftaran Tanah Berkomputer (SPTB) adalah satu sistem pengkomputeranyang dibangunkan untuk pendaftaran tanah mengikut undang-undang sebagaimanaJadual 14, Kanun Tanah Negara 1965. Objektif pembangunan sistem ini adalah untukmeningkatkan kecekapan kaedah pendaftaran hak milik dan urus niaga tanah supayaurusan pendaftarannya lebih berkesan tanpa mengabaikan elemen keselamatan data hakmilik. Kementerian Sumber Asli Dan Alam Sekitar (Kementerian) adalahdipertanggungjawabkan bagi mengendalikan pembangunan sistem maklumat tanahbersama agensi pelaksana SPTB di peringkat Persekutuan dan negeri-negeri diSemenanjung Malaysia. Pejabat Tanah Dan Galian Negeri Johor adalah agensi pelaksanaSPTB di peringkat negeri Johor. Perjanjian bagi melaksanakan SPTB di Negeri Johortelah ditandatangani pada bulan Mei 2000 dan sistem ini beroperasi secara berperingkatmulai bulan April 2001 di Negeri Johor dengan Syarikat Imatera Digital Image ServicesSdn. Bhd. (Syarikat) sebagai kontraktor pelaksana.15. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menilai sama ada pengurusan SPTB di PejabatTanah Dan Galian (PTG) dan Pejabat Tanah Daerah (PTD) telah dilaksanakan dengancekap dan berkesan serta mencapai matlamat yang ditetapkan.16. SKOP PENGAUDITANSkop pengauditan meliputi perancangan, pelaksanaan dan pemantauan terhadappelaksanaan pengurusan pendaftaran tanah melalui SPTB di Pejabat Tanah Dan GalianNegeri (PTG), Pejabat Tanah Daerah (PTD) Johor Bahru dan Pejabat Tanah Batu Pahat.Pengauditan adalah meliputi pengurusan dan transaksi SPTB dari tahun 2005 hingga2007.17. KAEDAH PENGAUDITANKaedah pengauditan adalah dengan menyemak rekod dan dokumen seperti failbajet, fail perjawatan, dokumen hak milik, dokumen hak milik komputer, fail jopa dan failperolehan, fail pembangunan SPTB dan minit mesyuarat. Selain daripada itu, analisis datadibuat dengan menggunakan perisian Audit Command Language (ACL) untuk mengujiintegriti data dari segi kesahihan, kesempurnaan dan ketepatan. Selain daripada itu,pengauditan terhadap pelaksanaan pengurusan SPTB yang merangkumi kawalan123


keselamatan sistem, kawalan persekitaran dan kawalan aplikasi juga turut dilaksanakan.Lawatan dan muat turun data di PTG, PTD Johor Bahru dan PTD Batu Pahat turut dibuatbagi menganalisis data dengan menggunakan perisian ACL. Bagi tujuan ini pemilihansampel bagi PTG adalah sebanyak 5% atau 300 fail, manakala bagi PTD Johor Bahru danPTD Batu Pahat adalah sebanyak 5% atau 100 fail. Soal selidik terhadap kepuasanpelanggan daripada orang awam, pihak pengurusan dan kakitangan yang terlibat terhadappelaksanaan SPTB juga dibuat bagi menilai sejauh mana SPTB dapat membantu dalamproses kerja pendaftaran hak milik. Selain itu, temu bual dengan pegawai dan kakitanganterlibat dibuat bagi tujuan pengesahan maklumat dan maklum balas terkini.18. PENEMUAN AUDIT18.1 PERANCANGANPengurusan Sistem Pendaftaran Tanah Berkomputer memerlukan perancangan yang telitibagi memastikan ianya dapat mencapai matlamat yang ditetapkan. Aspek perancanganyang dinilai bagi pengurusan SPTB adalah meliputi perkara berikut:18.1.1 Dasar Kerajaan NegeriBagi mempertingkatkan kecekapan dan keberkesanan jentera pentadbiran sektor awam,teknologi maklumat dan komunikasi (ICT) digunakan untuk menggantikan sistem manualdalam perkhidmatan awam. Pada bulan September 1987, Kabinet telah memutuskanuntuk memberi tanggungjawab kepada Kementerian Tanah dan Pembangunan Koperasibagi mengendalikan pembangunan Sistem Maklumat Tanah Secara Berkomputerbertujuan mempercepatkan urusan pendaftaran hak milik tanah di pejabat tanah sertamemudahkan proses mendapatkan maklumat tanah. Sehubungan itu, SPTBdibangunkan untuk menyeragamkan sistem pendaftaran hak milik dan urus niaga tanahdan semua maklumat tanah beri milik disimpan di dalam satu pengkalan data. Padabulan April 1994, Majlis Tanah Negara memutuskan pelaksanaan SPTB di negeri-negeriSemenanjung Malaysia secara berperingkat. Pemodenan pentadbiran tanah secaramenyeluruh adalah perlu bagi meningkatkan keupayaannya dan mempercepatkanproses kerja selaras dengan hasrat dan arus perkembangan ekonomi dan pembangunannegara.18.1.2 Perundangan Dan PeraturanSetiap pembangunan sesuatu sistem pengkomputeran perlu mengikut peraturan dangaris panduan yang ditetapkan. Perancangan dalam menentukan perundangan danperaturan dengan teratur serta berkesan adalah penting supaya dapat menghasilkanpengurusan pendaftaran tanah berkomputer yang lengkap dan memuaskan.Sehubungan itu, peruntukan perundangan berkaitan dengan pelaksanaan SPTB adalahtertakluk kepada perkara seperti berikut:124


a) Kanun Tanah Negara 1965Kanun Tanah Negara 1965 telah digubal bagi meminda dan menyatukan undangundangmengenai tanah dan pemegangan tanah, pendaftaran hak milik tanah, urusniaga tanah, pungutan hasil dan penguatkuasaan undang-undang tanah. Seksyenyang berkaitan dengan SPTB adalah seperti berikut:i) Seksyen 5A Kanun Tanah Negara (Akta A832/1992) menentukan tarikh mulaberkuatkuasanya SPTB di mana-mana Pejabat Pendaftaran Tanah apabilaMenteri, dengan kelulusan Majlis Tanah Negara, melalui Warta Persekutuan,menetapkan tarikh penguatkuasaan SPTB.ii) Apabila berkuatkuasanya SPTB, peruntukan Jadual Ke Empat Belas adalahterpakai.iii) Menteri boleh, dengan kelulusan Majlis Tanah Negara, mengisytiharkan di dalamWarta Persekutuan, membuat apa-apa pindaan kepada mana-mana Borang didalam Jadual Ke Empat Belas yang ia fikirkan perlu, dikehendaki atau tidak.iv) Apabila SPTB berkuasa di sesuatu Pejabat Pendaftaran Tanah, dokumen hakmilik secara manual yang sedia ada hendaklah ditukar ganti kepada dokumenhak milik cetakan komputer.b) Manual Kanun Tanah NegaraPejabat Tanah mengguna pakai Manual Kanun Tanah Negara yang dikeluarkan olehKetua Pengarah Tanah Dan Galian pada tahun 2004 sebagai panduan kerja.c) Manual Pengguna SPTBBuku Bidang Liputan SPTB disediakan oleh Kementerian untuk pengguna SPTB.Buku tersebut juga menjadi buku panduan pengguna untuk melaksanakan semuaaspek urus niaga tanah, pembetulan data serta cetakan dokumen hak milik.d) Panduan Keselamatan SPTBPanduan ini memaklumkan peraturan yang perlu dipatuhi bagi menjaga keselamatanaset ICT. Panduan ini juga menggariskan peranan dan tanggungjawab serta bidangkuasa Kerajaan Negeri sebagai pelaksana SPTB dan kaedah pelaksanaannya.e) Pekeliling Ketua Pengarah Tanah Dan Galian Persekutuani) Bil. 8 tahun 1997- Urusan Penyeragaman Syarat Nyata dan Sekatan Kepentinganyang Terkandung Dalam Dokumen Hak Milik.ii) Bil. 2 tahun 2002 - Tatacara Menukar Ganti Dokumen Hak Milik Bentuk ManualKepada Dokumen Hak Milik Cetakan Komputer Tanpa Pelan Tanah.iii) Bil.3 tahun 2002 - Penggunaan Kertas Bagi Dokumen Hak Milik DaftarKomputer.iv) Bil.4 Tahun 2002 - Tatacara Penyimpanan Dokumen Hak Milik Daftar Yang TelahDitukar Ganti Kepada Dokumen Hak Milik Komputer.125


18.1.3 Terma Dan Syarat Kontrak/Pelan PelaksanaanSatu Memorandum Persefahaman (MOU) antara Kerajaan Persekutuan yang diwakilioleh Ketua Setiausaha Kementerian Tanah dan Pembangunan Koperasi (Kementerian)dan Kerajaan Negeri Johor yang diwakili oleh Pengarah Tanah Dan Galian Negeri Johorditandatangani sebagai persetujuan antara kedua-dua pihak untuk melaksanakan SPTB.Memorandum Persefahaman ini menggariskan peranan dan tanggungjawab serta bidangkuasa antara kedua-dua belah pihak dalam melaksanakan SPTB, kaedah pelaksanaandan kos pembiayaan ditanggung oleh Kementerian.a) Pembangunan, Pelaksanaan Dan Penyenggaraan Aplikasi SPTBSebuah Syarikat dipertanggungjawabkan untuk membangun dan melaksanakanSPTB di PTG dan PTD seluruh Negeri Johor. Syarikat dikehendaki menyediakantapak, membekalkan perkakasan, perisian, alat tulis, kertas keselamatan, failberwarna dan fail jopa di samping membangunkan versi aplikasi SPTB terkinitermasuk pengubahsuaian program mengikut kehendak pengguna. Syarikatbertanggungjawab sepenuhnya untuk memberi perkhidmatan latihan kepadapengguna serta kutipan data dan tukar ganti pendaftaran hak milik secara manualkepada pendaftaran secara berkomputer. Syarikat juga dikehendaki membuatpenyenggaraan aplikasi bagi tempoh 5 tahun daripada tarikh kontrak. JadualPembangunan dan pelaksanaan projek SPTB adalah seperti di Jadual 43.Jadual 43Jadual Pelaksanaan Projek SPTBBil.AktivitiPTG Johor Bahru Batu PahatTarikh Mula Tarikh Siap Tarikh Mula Tarikh Siap Tarikh Mula Tarikh Siap1. Penghantaran DanPemasangan01.05.2000 01.06.2000 01.05.2000 01.06.2000 01.05.2000 01.06.20002. Penyediaan Tapak 01.04.2000 31.05.2000 01.04.2000 31.05.2000 01.04.2000 31.05.20003. Conversion And CustomisationOf SPTB Application01.03.2000 31.08.2000 01.03.2000 31.08.2000 01.03.2000 31.08.20004. Kutipan Data Dan Tukar GantiHak Milik01.08.2000 31.08.2002 01.08.2000 31.08.2002 01.08.2000 31.08.20025. Latihan 01.08.2000 01.09.2000 01.08.2000 01.09.2000 01.08.2000 01.09.2000Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galianb) Pembekalan Perkakasan Komputer Dan Peralatan-peralatan Serta PerisianKomputerSyarikat dikehendaki membekalkan peralatan komputer dan membangunkan sistemSPTB selaras dengan keperluan jabatan pengguna. KPTG telah memasukankeperluan membekalkan peralatan dan membangunkan sistem dalam termaperjanjian antara Syarikat dan KPTG. Mengikut Jadual 2 Anextures ll kandungankontrak, perkakasan dan perisian komputer yang perlu dibekalkan oleh Syarikatkepada PTG dan 2 PTD adalah seperti di Jadual 44.126


Jadual 44Bekalan Perkakasan Dan Perisian KomputerPTG PTDButiran PerkakasanJohor Johor BahruPTDBatu PahatBil.(Kuantiti) (Kuantiti) (Kuantiti)1. Database Server Model 1 Sun E4501 1 - -2. Database Server Model 2 Sun E3501 - - 13. Database Server Model 4 Sun E3501 - 1 -4. Network Management Server Compaq Proliant 800 1 - -5. Multimedia PC Compaq DeskPro EP6500 8 3 36. Non Multimedia PC Compaq DeskPro EP6500 41 10 117. PC Notebook Compaq Armada 1750 1 - -8. Line Printer Printronix Pedestal P5010 1 - -9. Dot Matrix Printer Epson 2180 - 1 110. Duplex Laser Printer HP LJ8000DN 4 - 111. Simplex Laser Printer HP Laser Jet 4050N 20 4 512. Duplex Kit for HP Laser Jet 4050N - 1 113. LCD Projector Infocus LP425z 1 - -14. Shredder IDEAL-2412/EBA-1124 2 1 115. Switch Hub (with 24 ports) 3COM SSii 3300 - 2 216. Switching Hub Chassis (9000) 3COM CB9000/8 1 - -17. Link Cascade Cable - 1 118. ORACLE (User License) 46 12 1319. Network Management (User License) 1 - -20. Windows 98 1 1 121. MS-Office 2000 1 1 122. Anti-Virus for PC) 1 1 1Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galianc) Penyediaan Keperluan Dan Kemudahan Bilik KhasRuang yang selamat dan selesa adalah diperlukan untuk menempatkan perkakasankomputer, termasuk data serta dokumen hak milik. Keperluan ini dimasukkan dalamterma perjanjian kontrak. Perkara yang perlu dilaksanakan oleh Syarikat adalahseperti berikut:i) Ubah suai Bilik Kebal.ii) Ubah suai Bilik Server.iii) Pendawaian Elektrik.iv) Sistem Pencegah Kebakaran.v) Pemasangan alat hawa dingin.127


d) Pewujudan Sistem Rangkaian Dari Kementerian Ke PTG NegeriDalam memorandum persefahaman antara KPTG/Kerajaan Malaysia denganPTG/Kerajaan Negeri, peranan dan tanggungjawab KPTG/PTG telah ditentukanseperti berikut:i) Kementerian Sebagai Pembekal SPTB hendaklah:• Menjalankan kajian bagi penyediaan sistem komputer.• Menyediakan perundangan bagi penggunaan sistem berkomputer.• Membangunkan SPTB.• Menyediakan perkakasan, perisian dan dokumentasi.• Menyediakan perkakasan, dokumentasi proses dan peraturan sistem danperalatan-peralatan yang diperlukan bagi penggunaan SPTB.• Menyediakan perkhidmatan kutipan data dan tukar ganti hak milik.• Menyediakan perkhidmatan penyenggaraan SPTB.• Menyediakan khidmat nasihat bagi aktiviti pengumpulan data dan sistemoperasi harian.• Menyediakan kemudahan talian data dari Kementerian ke Pejabat PengarahTanah dan Galian Negeri.ii) Peranan Dan Tanggungjawab Pengarah Tanah Dan Galian SebagaiPengguna SPTB hendaklah:• Menyediakan kemudahan ruang pejabat bagi operasi SPTB dan juga bagikerja-kerja penyediaan data.• Menyediakan sumber maklumat yang diperlukan sama ada dalam bentukhardcopy ataupun digital.• Menyediakan kerja-kerja pengumpulan data dan tukar ganti hak milik.• Menyelesaikan isu-isu kesempurnaan hak milik bagi kegunaan SPTB.• Menyelia operasi harian penggunaan SPTB.• Menjaga keselamatan SPTB.• Menyediakan bekalan bahan-bahan kegunaan harian termasuk kertas, folder,pita magnetik dan bahan-bahan percetakan setelah selesai tempoh kontrak.e) Penyenggaraan Perkakasan Dan PerisianPenyenggaraan perkakasan dan perisian yang dibekalkan adalah diperlukan sebagaijaminan agar perkakasan tersebut dapat berfungsi dengan baik dalam tempoh 5tahun. Selain dari membekal, pihak Syarikat perlu melaksanakan kerjapenyenggaraan selama 5 tahun sebagaimana terkandung dalam surat perjanjianBahagian Tiga – Perkhidmatan Penyenggaraan.128


f) Latihan Kepada PenggunaPengetahuan dan kemahiran dalam teknologi maklumat yang berasaskan perisianSPTB perlu didedahkan kepada pengguna. Pendedahan ini dibuat melalui kursusanjuran syarikat atau Institut Tanah dan Ukur Negara (INSTUN). Mengikut perjanjianyang ditandatangani, Imatera Digital Image Services Sdn. Bhd. akan memberi latihandan menyediakan perkhidmatan serta kemudahan latihan kepada pengguna SPTBseperti di Jadual 45.Jadual 45Bilangan Peserta Yang Di Jadualkan Menjalani Latihan TeknikalBil. Kursus Kategori Pengguna Bil. Peserta1. Oracle Developer/2000i) Form lii) Form lliii) Reportiv) Introduction To SQL & PL/SQL2. ORACLE RDBMSi) Adminstrationii) Backup & Recoveryiii) Tuning & Trouble ShootingSA/PDE/Pengatur ProgramSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ Programer2151553. Seminar Pelaksanaan SPTBi) Seminar lii) Seminar ll4. UNIXi) Fundamental/basicii) System Adminstrationiii) Network Adminstration5. Network & Communicationi) Fundamental/basicii) System AdmintrationSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan GalianSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ ProgramerSA/PDE/ Programer1001001515151515g) Kutipan Data Dan Tukar Ganti Hak MilikPemindahan data daripada pendaftaran hak milik secara manual kepada pendaftaranhak milik berkomputer hendaklah dimulakan dengan mengutip data kemudianmemasukkan data tersebut ke komputer. Kutipan data tersebut hendaklah dilakukanoleh pihak syarikat sebagaimana tercatat dalam kontrak. Pelaksanaan kutipan datadan seterusnya membuat tukar ganti hak milik telah dinyatakan dalam terma kontrakklausa 62 dengan kadar bayaran RM21 untuk satu hak milik yang telah dipindahlengkap. Menurut perjanjian, di Negeri Johor terdapat 598,000 hak milik yang perludipindahkan ke komputer dengan kos berjumlah RM12.58 juta. Tempoh kutipan dataadalah seperti di Jadual 46.129


Bil.Jadual 46Tempoh Kutipan Data Dan Tukar Ganti Hak MilikJumlah TarikhPejabatHak milik MulaTarikh Siap1. Pejabat Tanah Dan Galian Negeri 508,000 17.7.2000 22.3.20022. PTD Johor Bahru 13,818 17.7.2000 31.1.20013. PTD Batu Pahat 76,182 17.7.2000 16.7.2001Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian18.1.4 Kaedah PelaksanaanPelaksanaan SPTB Fasa 2 adalah berdasarkan kepada kaedah turnkey, di manaKementerian Tanah Dan Pembangunan Koperasi melantik sebuah syarikat untukmelaksanakan pengkomputeran SPTB secara pakej dari peringkat perancangan tempat,hinggalah pembangunan sistem pembekalan perkakasan dan penyenggaraan. Kaedahturnkey bermaksud sesuatu projek akan diserahkan kepada satu pihak (Syarikat) untukdilaksanakan dan kemudian diserah kepada pengguna (PTG dan PTD) apabila sesuatuprojek telah siap untuk digunakan. Dalam konteks SPTB semua kerja daripadapengutipan, pengasingan, pembersihan maklumat sehingga kemasukan maklumat kesistem dan sah kesahihan maklumat termasuk tukar ganti pendaftaran hak milikdilakukan oleh syarikat. Pejabat Pendaftar Hak milik Negeri Johor hanya menerimasistem yang sedia untuk diguna pakai. Syarikat juga bertanggungjawab memberiperkhidmatan dan latihan.Proses pendaftaran urusan tanah dan pengendalian dokumen dilaksanakan secarakomputer dan manual. Jenis urusan yang dilaksanakan melalui SPTB adalah sepertiPendaftaran Hak Milik, Pendaftaran Urus Niaga, Pendaftaran Bukan Urus Niaga,Pendaftaran Nota, Carian, Memfailkan Surat Kuasa Wakil, Surat Amanah dan BayaranUrusan Pendaftaran. Proses dan prosedur kerja pendaftaran meliputi perkara sepertiberikut:a) Urusan Pendaftaran TanahSebarang kemasukan kepada hak milik dibuat melalui SPTB menggunakan prosesawalan, kemasukan dan keputusan. Pengguna dibenarkan memasuki bahagianyang berasingan tertakluk kepada tanggungjawab dan fungsi pengguna. Setiappengguna SPTB mempunyai pengenalan (USER ID). SPTB merekodkan pengenalanpengguna, masa, tarikh dan maklumat kemas kini yang dimasukkan oleh pengguna.Proses kerja SPTB adalah seperti berikut:i) Modul AwalanPeringkat awalan merupakan peringkat pertama terimaan perserahan yangberhubung dengan pendaftaran hak milik, urus niaga, bukan urus niaga dan apaapacatatan atas hak milik serta carian.130


• Perserahan Di Kaunter• Terimaan perserahan daripada pelanggan di kaunter perserahan.• Masukan maklumat perserahan.• Terima bayaran.• Cetak resit/penyata perserahan.• Perserahan Belakang Kaunter• Fail diterima dari Unit lain di pejabat atau agensi-agensi Kerajaan.• Permohonan hak milik baru dan sambungan.• Perkhidmatan carian.ii) Modul Kemasukan ButiranPada peringkat kedua semua maklumat terperinci permohonan dimasukkan kekomputer.• Pembantu Tadbir menerima dokumen dan membuat semakan secaramanual.• Pembantu Tadbir memasukkan butiran terperinci perserahan berdasarkanborang permohonan yang diterima ke dalam sistem.• Pendaftar membuat semakan pendaftaran hak milik melalui komputer.• Dokumen verifikasi atau draf hak milik akan dicetak di akhir proses.• Semua dokumen dihantar kepada Pendaftar untuk membuat keputusan.iii) Modul KeputusanPada peringkat ketiga, Pendaftar akan membuat keputusan untuk mendaftar,menolak atau menggantung perserahan yang diterima.• Pendaftar akan membuat semakan secara manual terhadap dokumenverifikasi atau draf hak milik, dokumen hak milik dan borang-borang yangterlibat.• Pendaftar dengan menggunakan komputer akan membuat semakanterhadap maklumat keutamaan, halangan, kepentingan berdaftar, syer atashak milik dan lain-lain.• Pendaftar akan membuat keputusan sama ada untuk mendaftar, menolakatau menggantung.• Jika keputusan menolak atau menggantung, surat akan dicetak. Jikakeputusan untuk mendaftar, Dokumen Hak Milik Daftar Komputer (DHDK)dan Dokumen Hak Milik Keluaran Komputer (DHKK) akan dicetakmenggunakan kertas keselamatan.• Pendaftar akan menandatangani serta cop mohor DHDK dan DHKK sertadokumen lain yang berkenaan.• Dokumen Hak Milik Daftar (DHD) dan Dokumen Hak Milik Keluaran (DHK)lama akan dimusnahkan.131


iv) Modul Kendalian DokumenPeringkat terakhir proses SPTB adalah penyusunan dokumen selepas urusanpendaftaran selesai.• DHDK difailkan dalam loose leaf binder (Fail Jopa), borang dan dokumenverifikasi difailkan dan disimpan dalam bilik kebal.• DHKK dihantar ke kaunter untuk diambil oleh pelanggan.• Jika urusan berkenaan diterima daripada Unit lain, fail berkaitandikembalikan ke Unit berkenaan.b) Proses Kerja Pembetulan Data SPTBPembetulan kepada kesilapan data boleh dibuat melalui menu Urusan Pembetulan380 dalam SPTB. Urusan ini adalah selaras dengan keperluan Seksyen 380 KanunTanah Negara. Bagi menjaga integriti dan kesahihan data hak milik tanah, sebarangpembetulan data terus melalui pengkalan data adalah tidak dibenarkan kecuali dalamkes yang memerlukan tindakan serta merta dan pembetulan data perlu dibuat terus dipengkalan data. Semua pembetulan hanya boleh dibuat dengan arahan dantandatangan Pendaftar sahaja dan di rekod dalam Buku Daftar Pembetulan 380 KTN.Urusan pembetulan melalui 380 akan membetulkan maklumat terlibat dan denganpengesahan Pendaftar menjadikannya berkuat kuasa. Cetakan DHDK dan DHKKakan menunjukkan maklumat yang dibatalkan. Carta aliran kerja pembetulan dataadalah seperti di Carta 12.132


Carta 12Carta Aliran Kerja Pembetulan Di bawah Seksyen 380 KTNMulaTerima permohonandari Individu/TetuanRekod dalam BukuPerserahan Di KaunterSemak butir-butir hak milikKemasukan betulkanbutir-butir yang salahCetak dokumen verifikasiSemak dan rekod dalamBuku Pembetulan 380 KTNsebelum diserah kepadaPendaftarPendaftar menyemak semula untukmemastikan dokumen betul dan sahCetak DHDK dan DHKKTandatangan BukuPembetulan 380 KTNSemak DHDK/DHKK yangtelah dicetak sekali lagiSerah DHKK kepadapemohon. Rekod dalamDaftar PerserahanPembetulan 380DHDK disimpandalam failTamatTamatSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian133


c) Penyelenggaraan Dokumeni) Rekod InventoriSyarikat membekalkan alat-alat tulis, kertas keselamatan dan fail-fail berwarnadan fail jopa. Peralatan ini perlu di rekod dalam daftar inventori supayapenerimaan dan pengeluaran dapat dikawal dan perlu disimpan di tempat yangselamat dan diselia oleh seorang pegawai yang bertanggungjawab.ii) Kertas KeselamatanSemua hak milik cetakan komputer akan dicetak pada Kertas Keselamatan.Mengikut perjanjian kontrak, vendor akan membekalkan sebanyak 3,049,800helai Kertas Keselamatan kepada PTG dan PTD Johor Bahru serta PTD BatuPahat sebagai penyediaan DHDK dan DHKK. Kertas Keselamatan hendaklahdirekod ke dalam daftar yang merekodkan penerimaan, pengeluaran, baki KertasKeselamatan, nama dan tandatangan.d) Aspek Keselamatan SPTBJKPTG mengeluarkan Garis Panduan Keselamatan Sistem Pendaftaran TanahBerkomputer yang berkaitan dengan Aset ICT dan SPTB untuk dipatuhi oleh Pejabatpelaksana. Aset ICT yang dimaksudkan ialah bilik server, bilik kebal, bilik pendaftar,bilik fail, ruang pendaftaran dan kaunter. Secara amnya aspek keselamatandibahagikan kepada tiga peringkat iaitu:i) Kawalan FizikalKawalan fizikal bermaksud kawalan perlindungan dan pencegahan daripadabencana yang boleh berlaku terhadap premis yang menempatkan pegawai danperkakasan ICT serta bukan ICT di bawah projek SPTB. Kawalan fizikal ini akanmelibatkan kawalan daripada kebakaran, kawalan daripada air dan kawalanpersekitaran dan juga kebersihan.ii) Kawalan AksesKawalan akses bermaksud had atau sempadan sesuatu kawasan yang bolehdimasuki oleh seseorang atau kumpulan. Ini bertujuan bagi menjaga keselamatandan kerahsiaan dokumen yang ada di sesuatu tempat tersebut.iii) Kawalan AplikasiKawalan Aplikasi perlu diwujudkan bagi mengawal sistem data dari dicerobohi(hack) sama ada melibatkan kakitangan jabatan atau anasir luar. Antara carayang boleh digunakan untuk memastikan sistem dan data hanya akan dicapaioleh mereka yang diberi kebenaran untuk mengguna dan mengendalikannyaadalah seperti berikut:• Setiap pengguna diberikan pengecaman pengguna (user-id).134


• Pengguna mesti menyediakan kata laluan dan kata laluan perlu ditukarsekurang-kurangnya setiap 30 hari.• Kata laluan untuk user-id khas hanya diketahui oleh maksimum 2 orangpegawai teknikal gred 41 dan ke atas pada satu-satu masa atau pegawaiyang dilantik oleh Kerajaan Negeri.• Satu salinan kata laluan disimpan oleh Ketua Jabatan dalam sampul suratberlakri, dalam peti besi keselamatan. Kata laluan ini tidak boleh diketahuioleh Ketua Jabatan walaupun disimpan olehnya.• Versi aplikasi yang terkini sahaja dibenarkan berada dalam komputer dengankelulusan.• Perisian dilindungi daripada pindaan yang tidak dibenarkan dan salinan bagisetiap perisian disimpan di bangunan lain.• Sistem back up dan rekod disediakan.• Melindungi perisian daripada serangan atau gangguan.18.1.5 Keperluan KewanganKementerian Sumber Asli Dan Alam Sekitar (Kementerian) bertanggungjawabmembangunkan SPTB fasa ll selepas kejayaannya di peringkat Persekutuan.Pelaksanaan ini yang melibatkan negeri Johor, Kelantan, Melaka, Negeri Sembilan,Perak, Pulau Pinang dan Selangor dengan kos berjumlah RM180 juta sebagaimanadinyatakan dalam kontrak. Jumlah ini meliputi kerja-kerja penyenggaraan perkakasandan perisian meliputi tempoh selama 5 tahun. Kos penyenggaraan perkakasan danperisian selepas tempoh kontrak tamat akan ditanggung oleh Kerajaan Negeri. Selain itukeperluan kewangan juga perlu disediakan untuk operasi harian SPTB yang melibatkanbekalan lain yang tidak dinyatakan dalam kontrak.18.1.6 Keperluan Modal Insana) Guna TenagaGuna tenaga merupakan elemen penting yang perlu dirancang, dipilih dan dilatihdengan baik bagi memastikan fungsi dan peranan tugasan dapat dilaksanakandengan cekap dan berkesan. Ini termasuklah menyusun organisasi, mengisiperjawatan yang telah diluluskan, menentukan kuasa dan tanggungjawab pegawai.i) Struktur Pengurusan Pejabat Tanah Dan Galian NegeriStruktur organisasi Pejabat Tanah Dan Galian Negeri (PTG) dibahagikan kepadadua bahagian iaitu Bahagian Pengurusan dan Bahagian Pendaftaran. PejabatTanah Dan Galian Negeri Johor diketuai oleh seorang Pengarah Gred JUSA Cdan dibantu oleh dua orang Timbalan Pengarah iaitu Timbalan PengarahPengurusan Gred N54 dan Timbalan Pengarah Pendaftaran Gred N54.Pengurusan Pendaftaran Tanah Berkomputer akan diuruskan oleh BahagianPendaftaran Hak Milik dan diketuai oleh seorang Ketua Penolong PengarahGred N48. Bahagian Teknologi Maklumat yang diketuai oleh seorang Pegawai135


Sistem Maklumat Gred F44 bertanggungjawab bagi penyenggaraan sistem sertamemastikan sistem sentiasa berfungsi dengan berkesan di PTG dan PTD. Cartaorganisasi Bahagian Pendaftaran Hak Milik dan Bahagian Teknologi MaklumatPejabat Tanah Dan Galian Negeri Johor adalah seperti di Carta 13.Carta 13Carta Organisasi Bahagian Pendaftaran Hak Milik Dan Bahagian Teknologi Maklumat PejabatTanah Dan Galian Negeri JohorSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan GalianMelalui Waran Perjawatan Bilangan 12 Tahun 2006 yang berkuat kuasa padaawal bulan Oktober 2006, sebanyak 319 jawatan tetap yang terdiri daripada 15pegawai kumpulan pengurusan dan profesional, manakala baki 304 adalahpegawai kumpulan sokongan telah diluluskan di PTG. Berdasarkan perjawatanyang diluluskan, bilangan pegawai yang akan ditempatkan di BahagianPendaftaran Hak Milik dan Bahagian Teknologi Maklumat adalah seperti diJadual 47.136


Jadual 47Perjawatan Bahagian Pendaftaran Hak Milik Dan Bahagian Teknologi MaklumatBil.Nama JawatanBilanganGred Diluluskan1. Pengarah Tanah Dan Galian JUSA C 1Bahagian Pendaftaran Hak Milik2. Pegawai Tadbir Johor N54 13. Pen. Pegawai Tadbir Johor N48 14. Pegawai Tadbir N44 15. Pegawai Tadbir N41 16. Penolong Pegawai Tadbir N36 17. Penolong Pegawai Tanah N31/N32 38. Penolong Pegawai Tadbir N27 79. Penolong Pegawai Tanah N26 110. Pembantu Tadbir (Perkeranian/Operasi) N22 611. Pembantu Tadbir (Perkeranian/Operasi) N17 6912. Pembantu Tadbir (Kesetiausahaan) N17 113. Pembantu Penerbitan N17 314. Pelukis Pelan J17 115 Pembantu Tadbir Rendah N11 116. Penghantar Notis N3 217. Pembantu Am Pejabat N1 1118. Pembantu Rendah Am R1 7Bahagian Teknologi Maklumat19. Pegawai Tadbir N48 120. Pegawai Sistem Maklumat F44 121. Pegawai Sistem Maklumat F41 122. Penolong Pegawai Sistem Maklumat F32 123. Penolong Pegawai Sistem Maklumat F29 524. Penolong Akauntan (Perkeranian/Operasi) W27 225. Juruteknik Komputer FT17 226. Operator Mesin N17 327. Operator Proses Data F11 628. Pembantu Am Pejabat N1 129. Pembantu Tadbir (Kewangan) W17 5Jumlah 146Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Negeriii)Pejabat Tanah Daerah Johor BahruPejabat Tanah Daerah Johor Bahru diketuai oleh Pegawai Pentadbir Tanah GredN52 dan dibantu oleh seorang Penolong Pentadbir Tanah Gred N44.Pengurusan Pendaftaran Tanah Berkomputer diuruskan oleh Unit Pendaftaran.Unit Teknologi Maklumat yang diketuai oleh Penolong Pegawai Sistem MaklumatGred F32 akan bertanggungjawab bagi penyenggaraan sistem serta memastikansistem sentiasa berfungsi dengan berkesan. Carta organisasi Pejabat TanahJohor Bahru adalah seperti di Carta 14.137


Carta 14Carta Organisasi Pejabat Tanah Johor BahruPentadbir Tanah Daerah N52PendaftaranTeknologi MaklumatPen. Pentadbir Tanah N44Pen. Peg. Sistem Maklumat F32Penolong Pegawai Tadbir N2Pembantu Tadbir N17Pembantu Tabir N22Pembantu Tadbir N178 orangPenghantar Notis N12Penghantar Notis N32 orangPembantu Am Pejabat N12 orangSumber: Rekod Pejabat Tanah Daerah Johor Bahruiii)Pejabat Tanah Daerah Batu PahatPejabat Tanah Daerah Batu Pahat diketuai oleh Pegawai Pentadbir Tanah GredN52 dan dibantu oleh seorang Penolong Pentadbir Tanah Gred N44.Pengurusan Pendaftaran Tanah Berkomputer diuruskan oleh Unit Pendaftaran.Unit Teknologi Maklumat yang diketuai oleh Penolong Pegawai SistemMaklumat Gred F29 akan bertanggungjawab bagi penyelenggaraan sistem sertamemastikan sistem sentiasa berfungsi dengan berkesan. Carta organisasiPejabat Tanah Batu Pahat adalah seperti di Carta 15.138


Carta 15Carta Organisasi Pejabat Tanah Daerah Batu PahatPentadbir Tanah Daerah N52PendaftaranTeknologi MaklumatPenolong Pentadbir Tanah N44Pen. Peg. Sistem Maklumat F29Penolong Pegawai Tadbir N27Pembantu Tadbir N17Pembantu Tadbir N22Pembantu Tadbir N1710 orangPenghantar Notis N12Penghantar Notis N33 orangPembantu Am Pejabat N13 orangSumber : Rekod Pejabat Tanah Daerah Batu Pahatb) LatihanDari aspek latihan kepada kakitangan, Jabatan akan menghantar pegawai yangbersesuaian untuk mengikuti kursus dan latihan yang dianjurkan oleh syarikat.Kursus yang akan dianjurkan oleh syarikat termaktub di dalam kontrak SPTB sepertidi Jadual 48.139


Bil.Jadual 48Kursus Dan Latihan Anjuran SyarikatBil.KursusPesertaBil.(Sesi)1.PC Perisian Window 9812362.Penggunaan SPTB Modul Perkeranian12063.Pendaftar Pemindahan DHDSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian28218.1.7 Kaedah PemantauanPemantauan terhadap pelaksanaan sistem SPTB dilakukan di peringkat Jabatan KetuaPengarah Tanah Dan Galian (JKPTG) dan PTG Negeri yang melibatkan perkara berikut:a) Laporan Kemajuan Pemantauan Kutipan Data Tukar Ganti Hak MilikPasukan Projek SPTB JKPTG menyediakan format Laporan Kemajuan PemantauanKutipan Data dan Tukar Ganti Hak Milik. Pejabat Tanah dan Galian Negeri sertasyarikat perlu mengemukakan laporan berkenaan pada hari terakhir setiap minggubermula pada minggu pertama bulan November 2000 berdasarkan jadualpelaksanaan.b) Mesyuarat JKPTG Dan Timbalan Pengarah PTG Negeri-negeriMesyuarat bertujuan untuk memberi maklum balas kedudukan terkini kemajuanberhubung pengurusan pentadbiran tanah, kewangan, pasukan petugas khas,penstrukturan semula pentadbiran PTG dan PTD. Isu-isu yang dibangkitkan olehpihak Majlis Peguam Negara serta urusan tanah yang menyeluruh di PTG dan PTD.c) Pejabat Tanah Dan Galian NegeriPejabat Tanah Dan Galian memantau urusan pentadbiran tanah daerah melaluimaklum balas diterima daripada Pejabat Tanah dan mesyuarat.Pada pandangan Audit, perancangan pengurusan pendaftaran tanah berkomputeradalah memuaskan.18.2 PELAKSANAANPengurusan SPTB merupakan aktiviti berterusan yang dilaksanakan oleh PTG dan PTD.Bagi memastikan pengurusan SPTB mencapai matlamatnya ia perlu dilaksanakanmengikut perancangan dan prosedur serta peraturan yang ditetapkan. Hasil semakanAudit berkaitan pelaksanaan SPTB mendapati perkara-perkara seperti berikut:18.2.1 Dasar Kerajaan NegeriPengurusan SPTB yang disarankan oleh Kerajaan Persekutuan adalah untukmemastikan sistem penyampaian berkenaan hal-ehwal tanah dilaksanakan dengan lebihcekap dan berkesan bagi memudahkan urusan berkaitan hak milik tanah yang berada di140


semua PTG dan PTD. Semakan Audit mendapati Kerajaan Negeri Johor telah bersetujudengan dasar Kerajaan Persekutuan untuk meningkatkan mutu sistem maklumat tanahmulai bulan April 2001. Kerajaan Negeri telah melaksanakan SPTB secara berperingkatdi PTG dan PTD seluruh Negeri Johor.Pada pendapat Audit, PTG dan PTD telah mematuhi dasar Kerajaan Negeri denganbaik.18.2.2 Perundangan Dan PeraturanPelaksanaan sepenuhnya SPTB di Negeri Johor telah diluluskan oleh Majlis MesyuaratKerajaan Negeri (MMK) pada tahun 2001 dengan menerima pakai semua undangundangdan peraturan yang ditetapkan. Semakan Audit mendapati keseluruhan undangundangdan peraturan seperti Kanun Tanah Negara, Manual Kanun Tanah Negara,Manual Pengguna SPTB, Panduan Keselamatan SPTB, Pekeliling Ketua PengarahTanah dan Galian Persekutuan telah diguna pakai dan dipatuhi sepenuhnya.Pada pendapat Audit, perundangan dan peraturan yang berkuat kuasa bagipengurusan SPTB adalah mencukupi dan dipatuhi.18.2.3 Terma Dan Syarat Kontrak/Pelan PelaksanaanSemakan Audit terhadap pelaksanaan Memorandum Persefahaman mendapati perkaraseperti berikut:a) Pembangunan, Pelaksanaan Dan Penyenggaraan Aplikasi SPTBKementerian Tanah dan Pembangunan Koperasi telah melantik sebuah syarikatuntuk membangun, melaksana dan menyenggara aplikasi SPTB denganmenyediakan kontrak kerja, di mana dalam kontrak tersebut Kementerianmenyatakan tanggungjawab, bidang kerja dan tempoh masa untukmelaksanakannya. Semakan Audit terhadap laporan kemajuan pelaksanaan SPTBmendapati syarikat lewat melaksanakan aktiviti penghantaran dan pemasangan,conversion and customisation of SPTB application dan latihan sebagaimana diJadual 49.141


Jadual 49Jadual Pelaksanaan Projek SPTBPTG Johor Bahru Batu PahatBil. Aktiviti Tarikh Siap Tarikh Siap Tarikh Siap Tarikh Siap Tarikh Siap Tarikh SiapKontrak Sebenar Kontrak Sebenar Kontrak Sebenar1.Penghantaran DanPemasangan01.06.2000 31.08.2000 01.06.2000 31.08.2000 01.06.2000 31.08.20002. Penyediaan Tapak 31.05.2000 31.05.2000 31.05.2000 31.05.2000 31.05.2000 31.05.20003.Conversion AndCustomisation Of 31.08.2000 30.09.2000 31.08.2000 30.09.2000 31.08.2000 30.09.2000SPTB Application4. Latihan 01.09.2000 30.11.2000 01.09.2000 30.11.2000 01.09.2000 30.11.2000Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Negerib) Bekalan Perkakasan Dan Peralatan Serta Perisian KomputerTemu bual dengan pegawai yang bertanggungjawab di PTG dan PTD berkaitandengan pembekalan perkakasan, peralatan dan perisian komputer dimaklumkanbahawa pihak PTG dan PTD menerima bekalan perkakasan dan peralatan sertaperisian komputer tanpa mengetahui peralatan yang sepatutnya mereka terima.Bagaimanapun pihak Audit tidak dapat mengesahkan penghantaran danpenerimaan bekalan perkakasan dan peralatan serta perisian komputer keranamaklumat tersebut tidak dimasukkan ke daftar aset dan inventori.c) Penyediaan Keperluan Dan Persiapan Bilik KhasMenurut klausa 57 surat perjanjian, pihak syarikat hendaklah mengubahsuai bilikkebal, server dan kaunter pendaftaran, menyediakan uninterruptible power supplysystem, sistem penghawa dingin di bilik server dan kaunter, sistem pencegahkebakaran, raised flooring system, furniture, compactus and shredder, data cablingand accessories dan kerja-kerja elektrik. Perbelanjaan untuk mengubahsuai danmenyediakan keperluan di atas adalah berjumlah RM573,873. Semakan Auditmendapati syarikat ada membuat pengubahsuaian di bilik server dan kaunterpendaftaran serta telah menyediakan keperluan mengikut dokumen kontrak. Antarakemudahan yang disediakan ialah bilik server dan bilik kebal seperti di Foto 76 danFoto 77.142


Foto 76Bilik Server di PTD Johor BahruYang Telah DiubahsuaiFoto 77Bilik Kebal di PTD Johor BahruYang Telah DiubahsuaiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor BahruSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor Bahrud) Pewujudan Sistem Rangkaian Dari Kementerian Ke PTG NegeriKementerian Tanah dan Pembangunan Koperasi bertanggungjawab dalammenyediakan khidmat sokongan bagi pelaksanaan SPTB di peringkat negeri.Pegawai-pegawai Kementerian telah ditempatkan di setiap negeri begitu juga diNegeri Johor. Pegawai berkenaan telah melaksanakan tugas sebagai penasihatdan menyelesaikan masalah yang timbul semasa pengguna melaksanakan tugasmereka. Semakan Audit terhadap senarai tugas kakitangan berkaitan mendapatitugasan yang diberikan adalah mematuhi Memorandum persefahaman antaraKPTG/Kerajaan Malaysia dengan PTG/Kerajaan Negeri. Antara tugasan tersebutialah memberi khidmat nasihat, perkhidmatan penyenggaraan, menyeliakemudahan talian data dari Kementerian ke PTG. Lawatan Audit di PTG dan 2 PTDmendapati mereka telah menyediakan ruang pejabat, menyediakan sumbermaklumat sama ada hard copy atau digital, memantau kerja pengumpulan data,menjaga keselamatan SPTB dan menyediakan bekalan bahan kegunaan harian.e) Penyenggaraan Perkakasan Dan PerisianPenyenggaraan perkakasan dan perisian yang dilaksanakan oleh syarikat adalahmeliputi tempoh pelaksanaan dan 5 tahun selepas tamat kontrak. Dalam waktutersebut syarikat perlu melaksanakan penyenggaraan perkakasan dan perisiandengan menyediakan laporan penyenggaraan. Kos penyenggaraan bagi tempoh 5tahun adalah menjadi tanggungjawab Kementerian, manakala Kerajaan Negerimenanggung kos penyenggaraan selepas tempoh berkenaan. Semakan Auditmendapati pihak Syarikat ada memberikan perkhidmatan penyenggaraan sepertiyang disyaratkan dalam perjanjian. Syarikat telah mengisi borang penyenggaraandan disahkan oleh Pendaftar PTG dan PTD.143


f) Latihan Kepada Kakitangan Dan PegawaiSyarikat dikehendaki memberikan kursus serta latihan kepada kakitangan danpegawai yang menggunakan SPTB. Semakan Audit mendapati pihak syarikat telahmemberi perkhidmatan latihan kepada kakitangan yang terlibat dengan projekSPTB tetapi tidak mengikut jadual. Sesi latihan sepatutnya diberi pada bulan Jun2000 hingga September 2000, tetapi pihak syarikat telah menyempurnakan latihantidak berdasarkan tempoh mengikut jadual latihan dan latihan berlanjutan sehinggatahun 2002.g) Kutipan Data Dan Tukar Ganti Hak MilikMengikut dokumen kontrak, syarikat hendaklah memindahkan maklumat dalamdokumen hak milik kepada hak milik berkomputer sebanyak 598,000 bagi tempohJulai 2000 hingga Ogos 2002. Pengarah PTG dan 2 Pentadbir Tanah Daerahhendaklah menyelia kerja-kerja pengumpulan data dan tukar ganti hak milik sertamenyediakan laporan pemantauan perkhidmatan kutipan data pada setiap bulan.Semakan Audit mendapati tukar ganti hak milik dibuat mengikut tempoh yangditetapkan dan syarikat telah memindahkan sebanyak 592,270 daripada 598,000hak milik iaitu 99% maklumat hak milik asal kepada hak milik berkomputersebagaimana Jadual 50.Jadual 50Kutipan Data Yang Dilaksanakan Oleh SyarikatBil.PejabatDokumen Hak MilikPerluPindahTelahPindahTarikhMulaTarikhSiap1. Pejabat Tanah Dan Galian Negeri 508,000 502,591 17.7.2000 31.12.20022. Pejabat Tanah Daerah Johor Bahru 13,818 14,035 17.7.2000 31.1.20013. Pejabat Tanah Daerah Batu Pahat 76,182 75,644 17.7.2000 16.7.2001Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian NegeriBagaimanapun semakan Audit terhadap 5 fail jopa di PTG dan 5 fail jopa di PTD yangmengandungi 50 folder setiap fail mendapati terdapat folder yang belum berisi denganDHDK di dalam kesemua fail jopa yang disemak kerana terdapat maklumat dalamdokumen asal tidak dapat dibaca dan hancur ataupun pemindahan hak milik asal kepadahak milik komputer tidak dibuat.Pada pendapat Audit, pematuhan terhadap terma dan syarat kontrak/pelanpelaksanaan adalah tidak memuaskan kerana berlaku kelewatan pelaksanaan dansyarikat tidak menyempurnakan keseluruhan tukar ganti daftar hak milikberkomputer.144


18.2.4 Kaedah PelaksanaanPelaksanaan SPTB di Negeri Johor adalah termasuk di dalam pelaksanaan Fasa 2 danberdasarkan kepada kaedah turnkey di mana Kementerian Tanah dan PembangunanKoperasi telah melantik sebuah syarikat bagi keseluruhan aktiviti yang diperlukansebelum SPTB dapat digunakan sepenuhnya. Untuk pelaksanaan SPTB Fasa 2 ini satuperjanjian kontrak telah ditandatangani pada 16 Mei 2000 antara Kerajaan Persekutuanmelalui Kementerian Tanah dan Pembangunan Koperasi dengan syarikat tersebut.Kaedah pelaksanaan secara turnkey yang ditetapkan dalam pembangunan SPTBadalah bermula daripada penyediaan tapak hinggalah kepada pemindahan datadaripada DHD kepada DHDK. Semakan Audit mendapati kaedah pelaksanaanpembangunan SPTB di PTG dan 2 PTD telah berjalan mengikut jadual. PelaksanaanSPTB ini turut dilaksanakan terhadap pendaftaran semasa yang melibatkan pendaftaranhak milik, urus niaga dan bukan urus niaga tanah, catatan nota dan urusan carian data.Semakan Audit seterusnya terhadap proses dan prosedur kerja pendaftaran mendapatiperkara berikut:a) Proses Kerja Pendaftaran TanahPelaksanaan proses pendaftaran hak milik SPTB di tiga pejabat yang dilawatimenunjukkan pelaksanaannya telah dilakukan mengikut sebagaimana prosidur yangtelah ditetapkan. Semakan Audit mendapati kerja pendaftaran dilaksanakanmengikut modul pelaksanaan seperti berikut:i) Modul AwalanModul Awalan melibatkan pengesahan dokumen surat cara orang awam kepadapegawai di kaunter pendaftaran dan mengambil nombor giliran pada waktuurusan yang sah sahaja. Selepas dokumen disemak, Pembantu Tadbirberkenaan akan menentukan jenis urusan yang diserahkan kepada kaunter yangberkaitan dan mencatatkan masa terimaan. Pembantu Tadbir kaunterhendaklah memasukkan maklumat untuk melengkapkan penyerahan sepertinama, nombor hak milik dan tarikh penyaksian bagi urus niaga. Setelahmendapati semua maklumat dalam borang permohonan adalah betul, makaPembantu Tadbir akan mengira jumlah bayaran yang perlu dibayar olehpemohon. Bayaran adalah berdasarkan jenis urusan yang diserahkan, bilangandan dokumen yang disertakan, dan kemudian resit dicetak untuk diserahkankepada pemohon. Pembantu Tadbir akan mencetak resit berdasarkan bilangandokumen yang disertakan untuk didaftarkan dan diserahkan kepada kaunterberikutnya untuk modul kemasukan. Semakan Audit mendapati proses ini telahdipatuhi sepenuhnya.ii) Modul KemasukanDi peringkat ini dokumen perserahan disemak untuk menentukan ketepatanmaklumat dan kesempurnaan dokumen yang disertakan sebelum data dokumendimasukkan dengan terperinci ke sistem. Di peringkat ini juga verifikasi145


dokumen dicetak dan dihantar kepada Pendaftar untuk ditandatangani.Pegawai dibenarkan memasuki bahagian yang berasingan tertakluk kepadatanggungjawab dan fungsi pengguna. Semakan Audit mendapati proses ini telahdipatuhi sepenuhnya.iii) Modul KeputusanSetelah Pendaftar berpuas hati dengan semua maklumat, dokumen hak milikdan dokumen verifikasi ditandatangani, manakala dokumen lama dimusnahkan.Semakan Audit mendapati proses ini telah dipatuhi sepenuhnya.iv) Modul Kendalian DokumenSelepas urusan pendaftaran selesai, DHDK difailkan dalam loose leaf binder(fail jopa), borang dan dokumen verifikasi difailkan dan disimpan dalam bilikkebal. DHKK dihantar ke kaunter untuk diserahkan kepada pelanggan. Diperingkat ini semua dokumen hak milik baru, dokumen verifikasi dan dokumenlain akan difailkan dan disimpan dalam bilik kebal. Semakan Audit di PTG dan2 PTD mendapati proses kerja pendaftaran mematuhi prosedur dan peraturanditetapkan. DHDK telah difailkan dalam fail jopa dan disimpan di bilik kebal.Bagaimanapun dokumen verifikasi bagi PTG dan 2 PTD yang dilawati didapatidisimpan di atas rak fail, dalam almari dan di atas lantai dalam bilik kebal tanpadifailkan atau dijilid. Perkara ini berlaku kerana kakitangan untukmengendalikan urusan fail ini tidak mencukupi dan fail jopa telah kehabisan.Jika perkara ini tidak dapat diatasi dengan segera maka pertambahan dokumenverifikasi akan meningkat dan memerlukan ruang yang luas untukmenyimpannya. Dokumen berkenaan juga boleh berselerak dan tiada kawalanyang sempurna.Pada pendapat Audit, proses kerja pendaftaran hak milik tanah adalah baik.b) Proses Kerja Pembetulan Data SPTBSemua pembetulan terhadap kesilapan data boleh dibuat melalui UrusanPembetulan 380 dalam SPTB. Urusan ini adalah selaras dengan keperluanSeksyen 380 Kanun Tanah Negara. Semakan Audit terhadap 10 sampelpembetulan data SPTB mendapati proses kerja pembetulan data ini berjalanmengikut proses kerja yang ditetapkan. Pembetulan data SPTB ini dilakukankerana terdapat banyak kesilapan semasa pemindahan data daripada dokumenasal kepada dokumen SPTB. Maklum balas daripada PTG menyatakan sebanyak55,297 pembetulan telah dibuat dari tahun 2001 hingga 2007. Impak daripadapembetulan ini menunjukkan proses pemindahan data ini tidak dilakukan secaraberhati-hati. Walaupun terdapat kemudahan untuk membuat pembetulan di bawahSeksyen 380 KTN, keyakinan orang awam terhadap ketepatan data SPTB bolehdipertikaikan.146


Pada pendapat Audit, proses kerja pembetulan data SPTB adalah kurangmemuaskan kerana proses kerja pembetulan tidak selaras dengan Seksyen380 Kanun Tanah Negara di mana pembetulan data yang dibenarkan hanyamelibatkan kesilapan ejaan nama, salah huraian tanah dan kesilapan menaipnama, kad pengenalan dan alamat.c) Pembetulan Data Melalui Pengkalan Data Secara Back DoorPembetulan data melalui pengkalan data secara back door adalah satu prosesmembetulkan data yang tersilap semasa membuat pemindahan data daripada DHDkepada DHDK. Proses pembetulan back door dihadkan kepada pegawai unit ICTPTG dan JKPTG sahaja. Garis panduan proses ini tidak didokumenkan sebagaikawalan terhadap capaian data. Permohonan memproses secara back door dibuatmelalui borang permohonan dan diluluskan oleh Pegawai Pendaftaran Tanah.Proses ini hanya dilakukan sekiranya pembetulan/pindaan data melalui Sek. 380tidak boleh dilakukan ataupun permohonan ini dibuat kepada semua urusanpendaftaran yang memerlukan tindakan segera. Semakan Audit mendapati BorangPermohonan Pembetulan telah diselenggarakan oleh Bahagian Pendaftaran HakMilik PTG. Buku Pembetulan bersama dengan dokumen sokongan dihantar kepadaBahagian Teknologi Maklumat untuk pembetulan. Setiap pegawai yang membuatpembetulan hendaklah menyelenggara Buku Log untuk merekodkan pembetulanyang telah dibuat. Buku Pembetulan bersama dengan dokumen sokongan dihantarbalik kepada Bahagian berkenaan selepas pembetulan diselesaikan. Permohonanpembetulan daripada PTD dihantar kepada Bahagian Teknologi Maklumat PTGuntuk pembetulan. Pegawai yang membuat pembetulan mencatat dalam Buku Logselepas pembetulan selesai dilakukan. Walaupun prosedur pembetulan back doormengikut proses dengan teratur tetapi pembetulan seperti ini tidak dibenarkan samasekali sebagaimana Para 6 Pembetulan Data, Panduan Keselamatan SistemPendaftaran Tanah Berkomputer yang dikeluarkan oleh Seksyen KomputerPentadbiran Tanah JKPTG, Kementerian Sumber Asli Dan Alam Sekitar. Di PTGsebanyak 5,505 pembetulan secara back door telah dibuat dari tahun 2004 hingga2007.Pada pendapat Audit, proses pembetulan melalui back door telahmenimbulkan keraguan dan memberi ruang kepada manipulasi data olehkakitangan.d) Penyelenggaraan DokumenKertas Keselamatan dibekalkan oleh Imatera Digital Image Sdn. Bhd. kepada PTGdan semua PTD. Mengikut perjanjian kertas keselamatan ini dibekalkan sebanyak3,049,800 helai pada bulan Julai dan Ogos 2000. Semakan Audit mendapatibekalan untuk PTD Johor Bahru dan PTD Batu Pahat diterima pada April 2001,manakala PTG pula diterima pada Mac dan September 2001 jumlah yang diterimaadalah sebanyak 2,460,000 helai. Dengan itu kekurangan yang belum diterima147


ialah sebanyak 589,800 helai. PTD tidak menerima salinan kontrak dan tidakdimaklumkan jumlah sebenar dan tarikh sepatutnya bekalan diterima sebagaimanadalam terma perjanjian. Semakan Audit seterusnya di PTG dan 2 PTD mendapatibaki stok bekalan kertas keselamatan disimpan dalam bilik kebal. Namun begiturekod kawalan stok tidak diselenggara dengan lengkap kerana catatan rekod dibuatapabila berlaku pengeluaran. Pengeluaran kertas ini tidak mengikut turutan nomborsirinya.Pada pendapat Audit Kertas Keselamatan tidak dibekalkan sebagaimanadalam perjanjian dan rekod yang diselenggara tidak lengkap di mana rekodpenerimaan tidak dicatatkan dan ditulis dengan teratur mengikut siri.e) Aspek Keselamatan SPTBSemakan Audit terhadap aspek keselamatan SPTB mendapati perkara sepertiberikut:i) Kawalan FizikalKawalan fizikal melibatkan keselamatan aset ICT seperti bilik kebal, bilik server,bilik pendaftar, bilik fail, ruang pendaftaran dan kaunter. Kawalan keselamatanini meliputi kawalan daripada kebakaran, air dan persekitaran serta kebersihan.Semakan Audit mendapati aspek keselamatan di bilik khas telah dilaksanakanseperti berikut:• Bilik KebalLokasi bilik kebal Pejabat Tanah dan Galian, Pejabat Tanah Daerah JohorBahru dan Pejabat Tanah Daerah Batu Pahat adalah terletak di BahagianPendaftaran bangunan induk ketiga-tiga pejabat berkenaan. Komponenpenting bagi keselamatan bilik kebal ini ialah struktur bangunan dan pintukeselamatan adalah seperti berikut:• Struktur Bilik KebalStruktur bilik kebal hendaklah terdiri daripada lantai, bumbung dandinding yang diperbuat daripada konkrit. Semakan Audit mendapatistruktur binaan bilik kebal di PTG dan 2 PTD telah mematuhi piawaiansebagaimana di Foto 78.148


Foto 78Struktur Luaran Bilik Kebal Pejabat Tanah Johor BahruSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor Bahru• Pintu KeselamatanPintu bilik kebal hendaklah mempunyai dua unit pintu keselamatan dimana pintu utama menggunakan dua jenis kunci iaitu anak kunci dannombor rahsia combination key. Manakala pintu gril yang berada disebelah dalam menggunakan satu anak kunci. Anak kunci dipegangoleh 2 orang pegawai yang berasingan. Semakan Audit terhadap pintubilik kebal di PTG dan 2 PTD mendapati pintu di ketiga-tiga pejabatmempunyai ciri-ciri keselamatan yang diperlukan. Foto 79menunjukkan pintu keselamatan bilik kebal di Pejabat Tanah JohorBahru.149


Foto 79Pintu Keselamatan Bilik Kebal Pejabat Tanah Johor BahruSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor Bahru• Susunan Dalam Bilik Kebal• Rak Fail Dan Dokumen Hak Milik Daftar KomputerBilik kebal perlu mempunyai persekitaran yang bersih, susunan rak failyang sistematik dan kemas untuk memudahkan simpanan dan carianDHDK. Semakan Audit mendapati PTG dan 2 PTD meletakkan DHDKdi atas rak fail yang dibina daripada kerangka besi dan berlantaikanplywood. Keadaan bilik kebal untuk ketiga-tiga pejabat memenuhikehendak ciri-ciri keselamatan yang diperlukan. Bagaimanapunterdapat dokumen-dokumen lain yang turut berada dalam bilik kebal diketiga-tiga pejabat berkenaan sebagaimana berikut:i) Surat Cara Yang Belum DijilidSurat cara merupakan satu dokumen untuk mendaftarkan urus niagaatau bukan urus niaga hak milik tanah. Surat cara ini perlu dijilid dandisimpan dalam bilik kebal. Semakan Audit mendapati surat cara yangtelah didaftarkan sebelum SPTB dilaksanakan, belum dijilid dandisimpan di bilik kebal. Pejabat sepatutnya mengambil langkah segerabagi menjilid surat cara ini agar mudah dikesan untuk rujukan dankeselamatan. Keadaan surat cara di PTG dan PTD Batu Pahat adalahsebagaimana di Foto 80 dan Foto 81.150


Foto 80Surat Cara Yang Belum Berjilid DiPejabat Tanah Dan Galian JohorFoto 81Surat Cara Yang Belum Berjilid DiPejabat Tanah Daerah Batu PahatSumber : Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 23 November 2007Lokasi: PTG JohorSumber : Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Batu Pahatii) Kertas Keselamatan Yang Belum DigunakanSemakan Audit di PTD Johor Bahru, mendapati 45,000 helai kertaskeselamatan (dokumen hak milik kosong) yang belum digunakantersimpan dalam bilik kebal. Manakala kertas keselamatan yangtersimpan di PTG berbaki 525,000 helai. Kertas keselamatan tidak direkod mengikut nombor siri secara berturutan. Semakan Auditselanjutnya mendapati di PTG terdapat kertas keselamatan yang belumdiguna diletak di atas meja di bilik mesyuarat. Kertas keselamatanyang belum diguna sepatutnya disimpan di bilik kebal.iii) Geran Yang Tidak Dituntut Oleh Pemilik TanahSemakan Audit di PTD Johor Bahru mendapati bagi geran yang tidakdituntut oleh pemilik tanah, PTD telah mengeluarkan notis pengambilankepada pemilik tanah untuk menuntut geran-geran berkenaan.iv) Draf Surat Cara Yang Belum DifailkanMengikut peraturan SPTB draf dokumen hak milik perlu difailkansebagai surat cara. Semakan Audit di PTG mendapati dokumen initidak difailkan dan disimpan di luar bilik kebal. Terdapat juga draf suratcara diletakkan di atas meja di hadapan bilik kebal, di atas lantai dan diBahagian Penguatkuasaan. Surat cara ini sepatutnya dijilid mengikuttarikh, tetapi pihak PTG belum melaksanakannya kerana kekurangankakitangan untuk menjilid dokumen tersebut. Bagaimanapun PTGberusaha mengatasi perkara ini dengan bantuan 2 Pekerja Rendah Amdari Bahagian lain untuk membuat kerja-kerja menjilid.151


Pada pendapat Audit, aspek keselamatan bilik kebal adalah sangatbaik. Bagaimanapun penyelenggaraan dokumen keselamatan adalahtidak memuaskan kerana dokumen berkenaan tidak disusun dandiletak di tempat yang sesuai.• Bilik ServerBilik server menempatkan sistem rangkaian pengkalan data pendaftaranhak milik tanah berkomputer. Bilik ini perlu mempunyai aspek keselamatandaripada kebakaran, air, persekitaran serta kebersihan. Semakan Audit di 2PTD mendapati ciri-ciri keselamatan yang telah ditetapkan dipatuhi.Manakala di PTG aspek keselamatan bilik server tidak dipatuhisepenuhnya, kerana pintu bilik server tidak berkunci dan aspek kebersihanjuga kurang diambil kira kerana terdapat kertas terpakai dan kotak.Kelemahan yang ditemui adalah sebagaimana berikut:• Pintu bilik server tidak dikunci setiap masa (kecuali PTD Batu Pahat).• Pelawat yang terdiri dari kakitangan pejabat bebas untuk keluar masukke dalam bilik server tanpa mencatatkan maklumat dalam buku log.• Pegawai Keselamatan Bilik Server tidak melantik pegawai khas untukmemegang kunci bilik server.• Tiada Buku Log untuk mencatatkan pergerakan keluar masukkakitangan ke bilik server (kecuali PTD Batu Pahat).• Tiada senarai dan jadual pegawai yang bertugas mengendalikanpenyenggaraan bilik server.Bilik server di PTG dan 2 PTD adalah seperti di Foto 82 hingga Foto 87.152


Foto 82Bilik Server Pejabat Tanah Dan GalianTidak Tersusun Dengan KemasFoto 83Bilik Server Pejabat Tanah Dan GalianBercampur Dengan Peralatan LainSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: Pejabat Tanah Dan GalianSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: Pejabat Tanah Dan GalianFoto 84Bilik Server Pejabat Tanah Daerah JohorBahru Tersusun Dengan KemasFoto 85Bilik Server Pejabat Tanah Daerah JohorBahru Sentiasa BersihSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor BahruSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor Bahru153


Foto 86Bilik Server Pejabat Tanah Daerah BatuPahat Tersusun Dengan KemasFoto 87Bilik Server Pejabat Tanah Daerah BatuPahat Sentiasa Bersih Dan BerkunciSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor BahruSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 24 Oktober 2007Lokasi: PTD Johor BahruPada pendapat Audit, aspek keselamatan dan kebersihan di bilik server bagiPTD Batu Pahat adalah memuaskan, manakala di PTG dan PTD Johor Bahruadalah tidak memuaskan kerana tidak mematuhi Garis Panduan KeselamatanSPTB.ii) Kawalan AksesKawalan Akses bermaksud had atau sempadan sesuatu kawasan yangdibenarkan kepada seseorang atau kumpulan bagi menjaga keselamatan dankerahsiaan dokumen yang ada di sesuatu tempat. Lawatan Audit ke BilikServer PTG dan PTD Johor Bahru mendapati ada tanda “dilarang masuk”kecuali dengan kebenaran. Semakan Audit mendapati Buku Log tidakdiselenggarakan bagi mencatat maklumat pelawat seperti tarikh, nama, namasyarikat, tujuan lawatan serta waktu masuk dan keluar. Pegawai yangbertanggungjawab terhadap keselamatan Bilik Kebal dan Bilik Server tidakdiberi latihan yang sesuai supaya boleh menjaga, mengawasi dan bolehbertindak dengan betul jika berlaku sebarang kecemasan. Hanya Bilik Server diPTD Batu Pahat yang mempunyai ciri-ciri keselamatan dan menyediakan BukuLog. PTG dan PTD Johor Bahru telah mengambil tindakan terhadap teguranpihak Audit dengan menyediakan Buku Log untuk bilik server. Selain itu PTGtelah melantik pegawai yang bertanggungjawab terhadap bilik server danmenyediakan jadual untuk memantau tugas kakitangan yang terlibat denganmembuat backup.154


Pada pendapat Audit, keselamatan bilik server di PTD Batu Pahat adalah baikdan PTD Johor Bahru adalah memuaskan, manakala PTG tidak memuaskankerana tidak mematuhi peraturan keselamatan yang ditetapkan.iii) Kawalan Sistem AplikasiBagi mengawal sistem dan data dari dicerobohi sama ada dari kakitangan atauanasir luar, beberapa cara boleh digunakan untuk memastikan sistem dan datahanya dicapai oleh mereka yang diberi kebenaran untuk mengguna danmengendalikannya. Semakan Audit mendapati Pejabat PTG dan 2 PTDmematuhi ciri-ciri dan garis panduan keselamatan ICT yang telah ditetapkan.Semua pengguna SPTB diberi pengecaman pengguna (user id) dan katalaluan. Akses menu sistem dibenarkan mengikut tugas yangdipertanggungjawabkan. Sistem akan mengingatkan pengguna secaraautomatik untuk menukar kata laluan setiap 30 hari. Sementara itu aspekkeselamatan yang lain seperti kawalan pengurusan, persekitaran, capaianlogikal, perubahan dan proses yang melibatkan kawalan input dan kawalanoutput ada dilaksanakan.Pada pendapat Audit, kawalan Sistem Aplikasi adalah baik.18.2.5 Analisis Data Hak Milik SPTBPada bulan September 2007 pihak Audit telah memuat turun data SPTB di PTG dan 2PTD. Analisis data telah dibuat dengan menggunakan perisian ACL untuk memastikanintegriti data dalam aspek kesahihan, kesempurnaan dan ketepatan. Hasil daripadaanalisis ini mendapati perkara seperti berikut:a) Medan Pegawai ConvertSetiap transaksi pemindahan data yang dibuat hendaklah mencatatkan namapegawai yang melaksanakan pemindahan (convert). Analisis data menunjukkan6,857 hak milik di PTG, 312 hak milik di PTD Johor Bahru dan 35 hak milik di PTDBatu Pahat untuk medan Pegawai Convert tidak diisi dan jumlah sampel yang dipilihadalah seperti di Jadual 51.155


Jadual 51Medan Pegawai Convert KosongPejabat Bil. Perihal Hak Milik Yang DipilihNama Pegawai ConvertDalam DHDK (Skrin)PTG 1. 010503QTR00000080 Tiada nama tercatatJohor 2. 010709QTR00000045 Tiada nama tercatat3. 010308QTR00000208 Tiada nama tercatat4. 010205QTR040002207 Tiada nama tercatat5. 010640GRN00093608 Y.B.M Tunku Zahrah6. 010240GRN00024383En. Azman B. Hj MohamedShah7. 010240SL00002368 Tiada nama tercatat8. 010240L00000679 Tiada nama tercatat9. 010340GRT00018411 Tiada nama tercatat10. 010645GRN00091972 Rosman Bin Abdullah11. 010240L00000606 Tiada nama tercatat12. 010304GRN00095500 Y.B.M Tunku Zahrah13. 010670GRT00016385 Tiada nama tercatatPTD 1. 01024GM00000151 Hasnah Binti SafuatJohor 2. 010208HSM00027273 Tiada nama tercatatBahru 3. 010203HSL00000421 Tiada nama tercatat4. 010203HSL00000526 Tiada nama tercatat5. 010208PM00000126 Tiada nama tercatat6. 010202HSM0000085A Tiada nama tercatatPTD 1. 010105EMR00001344 Tiada nama tercatatBatu 2. 010114EMR00003384 Tiada nama tercatatPahat 3. 010109HSM00006614 Tiada nama tercatat4. 010102HSM00003391 Tiada nama tercatatSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Dan Pejabat Tanah DaerahSemakan Audit terhadap 23 sampel ke skrin komputer mendapati hanya 5 hak milikatau 21.7% terdapat nama Pegawai Convert dipaparkan walaupun DHDK telahdikeluarkan dan ditandatangani oleh Pendaftar berkenaan. Maklum balas daripadaPTD Johor Bahru menyatakan 2 hak milik adalah hak milik tidak wujud, 2 hak miliktempoh pajakan telah tamat dan satu hak milik yang ditukar ganti telah dikeluarkandaripada sistem.b) Keluasan TanahAnalisis data menunjukkan 488 hak milik di PTG, 36 hak milik di PTD Johor Bahrudan 13 hak milik di PTD Batu Pahat tidak merekodkan keluasan tanah. SemakanAudit terhadap 17 sampel yang dipilih ke skrin komputer mendapati ruangankeluasan tidak diisi. Daripada 17 DHDK yang diminta hanya 12 yang diterima, dimana 9 DHDK mempunyai keluasan tanah manakala 2 DHDK tiada dalam jopa dansatu DHDK tidak mempunyai catatan keluasan tanah. Perbezaan maklumat di156


antara di paparan skrin komputer dengan DHDK tidak dapat dijelaskan. Butirannyaadalah seperti di Jadual 52.Jadual 52Tanah Luas KosongPejabat Bil. Perihal Hak Milik Catatan Pada DHDKPTGJohorPTDJohorBahruPTDBatuPahat1. 010841HSD00026906 DHDK tiada dalam jopa2. 010203HSD00309472 4180.6332.5372 meter persegi3. 010303HSD00031421 Tidak dicatat dalam DHDK4. 010202HSD00042335 163.5093 meter persegi5. 010203GRN00035255 163 meter persegi6. 010203GRN00035222 322 meter persegi7. 010303HSD00029305 0 ekar 0 rood 23 pole8. 010807HSD00036835 DHDK tiada dalam jopa9. 010208HSD00125545 Tidak dikemukakan10. 010618HSD00021169 Tidak dikemukakan11. 010303HSD00000003 Tidak dikemukakan12. 010304CT00000596 Tidak dikemukakan1. 010202HSM00000708 94.619 meter persegi2. 010208HSM00000112 2023.427 meter persegi3. 010208HSM00002956 2023.427 meter persegi1. 010104GM00001594 2 Ekar 0 Rood2.010114GM00012304Tidak dikemukakanSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Dan Pejabat Tanah Daerahc) Tarikh Daftar Hak MilikMedan Tarikh Daftar merekodkan tarikh hak milik didaftarkan. Analisis datamenunjukkan medan Tarikh Daftar bagi 243 hak milik di PTG, 23 hak milik di PTDJohor Bahru dan 22 hak milik di PTD Batu Pahat mencatat tarikh daftar 1.1.1900.Semakan Audit terhadap 24 sampel di paparan skrin komputer dan DHDKmendapati tarikh pendaftaran hak milik ada dicatat tetapi tarikh yang dicatat adalahtidak munasabah. Contohnya tahun 0971, 1197 dan 1875. Perkara ini menunjukkanmaklumat dalam SPTB tidak tepat dan semakan tidak dibuat selepas DHDK dicetakuntuk memastikan ketepatan maklumat. Medan Tarikh Daftar tidak betul adalahseperti di Jadual 53.157


Pejabat Bil. Perihal Hak MilikJadual 53Medan Tarikh Daftar Tidak BetulMedanTarikhDaftarTarikhPendaftaranPada DHDKTarikhPendaftaranHak MilikAsalPTG 1. 010202HSD00267958 1.1.1900 14.04.2000 27.10.1997Johor 2. 010208HSD00027958 1.1.1900 07.05.1979 07.05.1997PTD 1. 010202HSM00001845 1.1.1900 08.01.0984 08.01.1984Johor 2. 010203HSM00000198 1.1.1900 21.08.1073 21.18.1973Bahru 3. 010206HSM00000739 1.1.1900 10.11.1382 10.11.19824. 010208HSM00001247 1.1.1900 09.10.1684 09.10.19845. 010202PM000000174 1.1.1900 kosong 26.02.19876. 010202HSM00002170 1.1.1900 08.06.0988 08.06.19887. 010207GM00000069 1.1.1900 03.01.0970 03.01.19708. 010206HSM00000305 1.1.1900 09.03.0974 11.03.1974PTD 1. 010111HSM00003915 1.1.1900 27.09.1664 Tiada tarikhBatu 2. 010111HSM00000668 1.1.1900 30.06.0971 30.06.1971Pahat 3. 010111HSM00001057 1.1.1900 19.07.1072 09.19724. 010110HSM00000411 1.1.1900 08.03.1875 08.03.19755. 010110HSM00002608 1.1.1900 16.06.0993 16.06.19936. 010114HSM00003205 1.1.1900 20.11.1673 20.11.19737. 010114HSM00003808 1.1.1900 20.03.1876 20.03.19768. 010114HSM00004487 1.1.1900 18.07.1878 18.07.19789. 010106HSM00001163 1.1.1900 13.10.1086 13.10.198610. 010108GM00001592 1.1.1900 14.01.1197 04.12.197511. 010111HSM0000938 1.1.1900 29.04.1872 29.04.197212. 010110HSM0000432 1.1.1900 18.07.1975 18.07.197513. 010108HSM0005293 1.1.1900 29.07.1195 Tiada tarikh14. 010108GM00001600 1.1.1900 16.01.1197 Tiada tarikhSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Dan Pejabat Tanah DaerahSemakan Audit mendapati PTD Johor Bahru telah membetulkan tarikh daftar hakmilik melalui urusan pembetulan 380 seperti tarikh pendaftaran hak milik asal.d) Tanah WakafKanun Tanah Negara mempunyai peruntukan untuk membolehkan tanah wakafdiletakkan di bawah milikan badan yang mentadbirnya iaitu Majlis Agama IslamNegeri, sebuah badan yang ditubuhkan di bawah undang-undang pentadbiranundang-undang Islam Negeri yang berkenaan. Analisis data menunjukkan 36 hakmilik iaitu 14 hak milik di PTG, 15 hak milik di PTD Johor Bahru dan 7 hak milik diPTD Batu Pahat disenaraikan sebagai mempunyai kepentingan tanah wakaf.Mengikut kod jenis kepentingan, medan Kepentingan yang diisi dengan 00 adalahtanah wakaf. Semakan Audit terhadap 32 DHDK yang dipilih mendapati 5daripadanya adalah tanah wakaf, 19 bukan tanah wakaf dan 8 tidak dikemukakanuntuk pengauditan seperti di Jadual 54.158


Jadual 54Tanah WakafPejabat Bil. Perihal Hak Milik Nama Pemilik Catatan Pada DHDKPTG 1. 010202HSD00238425 Hassan B. Lani Bukan Tanah WakafJohor 2. 010208HSD00135427 Tan Tai Kee Bukan Tanah Wakaf3. 010110HSD00013376 Sri Mutiara Sdn. Bhd DHDK tidak dikemukakan4. 010203HSD00127351 Lak Ti @ Lim Lak Ti DHDK tidak dikemukakan5. 010202HSD00253548 Ang Ah Hong Bukan Tanah Wakaf6. 010202HSD00087181 Kerk York Tin (P) DHDK tidak dikemukakan7. 010202HSD00098724 Chai Yoon Long Bukan Tanah Wakaf8. 010205GRN00061691 Wong Siong Fatt Bukan Tanah Wakaf9. 010203HSD00048875 Mohdamad Shukri B. Abdul Manaf Bukan Tanah Wakaf10. 010208HSD00138017 Chong Tuan Huat Bukan Tanah Wakaf11. 010208HSD00334082 Yukong Develepment (Pte) Limited DHDK tidak dikemukakan12. 010640GRN00098303 Gnanasegaram s/o N.K Pillay DHDK tidak dikemukakan13. 010205GRN00100013 Wong Chee Sean @ Wong Sean DHDK tidak dikemukakan14. 010405PN00013720 Mohd Yasin B. Jamaludin Bukan Tanah WakafPTD 1. 010202GM00000127 Sim Ah Ti DHDK tidak dikemukakanJohor 2. 010202GM00000288 Tong Yon Lai Bukan Tanah WakafBahru 3. 010202GM00000289 Tong Yon Lai Bukan Tanah Wakf4. 010202HSM00000709 Inland Enterprise Sdn. Bhd Bukan Tanah Wakaf5. 010208HSM00001409 Tan Hui Eng Bukan Tanah Wakaf6. 010208HSM00001815 Yip Kam Hon Bukan Tanah Wakaf7. 010202GM00000557 Tulos Bin Marto Bukan Tanah Wakaf8. 010208GM00000037 Lim Ah Koey Bukan Tanah Wakaf9. 010207GM00000185 Alias Bin Eudin Bukan Tanah Wakaf10. 010202GM00000920 Low Fook Lai Bukan Tanah Wakaf11. 010202GM00000921 Chong Ah Jen @ Chong Ah Yen Bukan Tanah WakafPTD 1. 010106GM00000729 Ramlah Bte Hussin DHDK tidak dikemukakanBatu 2. 010108HSM00004734 Petco (M) Sdn. Bhd Tanah WakafPahat 3. 010101GM00001262 Mohammed Bin Mohd Noor Tanah Wakaf4. 010108GM00006004 Ahmad Bin Mansor Tanah Wakaf5. 010106GM00001908 Rahamat Bin Embi Tanah Wakaf6. 010105GM00002980 Kadir Bin Jaafar Tanah Wakaf7. 010107GM00001466 Hashim Bin Md Aris Bukan Tanah WakafSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Dan Pejabat Tanah DaerahSemakan Audit mendapati PTD Johor Bahru telah membuat pembetulan dalamsistem terhadap 14 hak milik tersebut dengan membuangkan kod 00 kerana hakmilik tersebut bukan tanah wakaf.e) Syarat NyataSyarat Nyata ialah suatu arahan atau larangan yang dikenakan dan dinyatakandalam hak milik ke atas sesuatu tanah yang diberi milik bagi maksud mengawalkegunaannya. Analisis data menunjukkan sebanyak 11 hak milik di PTG, 23 hakmilik di PTD Johor Bahru dan 12 hak milik di PTD Batu Pahat yang mana medanSyarat Nyata tidak diisi atau tidak diisi mengikut kod-kod yang ditetapkan.Sebanyak 10 sampel hak milik yang dipilih adalah seperti di Jadual 55.159


Jadual 55Kod Medan Syarat Nyata Tidak BetulPejabat Bil. Perihal Hak MilikMedanSyarat Nyata Pada Syarat Nyata PadaSyaratDHDKHak Milik AsalNyataPTG 1. 01010HSD00000111 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dikemukakanJohor 2. 010203HSD0000237 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dinyatakan3. 010101GRN0000001 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dikemukakan4. 010205HSD000000564 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dinyatakanPTD 1. 010202HSM00001924 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dikemukakanJohorNo rubber, oil palm,Bahrutapicca shall be2. 010208GM00000111 Tidak diisi Tidak dikemukakancultivated on thisland3. 010201HSM00000023 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dikemukakan4. 010207PM00000397 Tidak diisi Tidak dikemukakan Tidak dikemukakanPTD 1. 010110PM00000011 Tidak diisi Tanaman Getah Tanaman GetahBatuPahat2. 010114GM00012304 Tidak diisi Tidak dinyatakan Tidak dikemukakanSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Dan Pejabat Tanah DaerahSemakan Audit mendapati kod syarat nyata mempunyai 7 digit tetapi dimasukkankurang daripada 7 digit. Sistem tidak menolak secara automatik apabila angka yangdimasukkan tidak mengikut kod-kod yang ditetapkan. Syarat nyata yang tidakdinyatakan dengan betul dan jelas akan mengelirukan maksud kegunaannya danpengiraan cukai tanah yang perlu dibayar. Semakan Audit terhadap 10 sampel diDHDK mendapati 1 DHDK syarat nyata tidak dicatat dan satu syarat nyata dicatatdengan tanaman getah, manakala 8 sampel tidak dikemukakan. Semakan terhadapDHD pula didapati hanya 2 hak milik dicatat syarat nyata, 2 tidak dicatat manakala 6tidak dikemukakan. Bagaimanapun, PTD Johor Bahru telah mengambil tindakan diatas teguran Audit dengan membatalkan 3 hak milik daripada bilangan 1 hingga 3kerana telah diganti dengan hak milik baru, manakala hak milik untuk perenggan 4tidak wujud.f) Taraf Milik TanahTaraf milik tanah boleh dijeniskan sebagai pajak (P) atau selama-lamanya (S).Taraf milik tanah dalam SPTB dijeniskan kepada 3 kategori iaitu P bagi pajakan, Sselama-lamanya dan 0 tidak diketahui. Analisis data mendapati medan Taraf MilikTanah bagi 263 hak milik di PTG tidak diisi, 119 hak milik diisi dengan 0 dan 118hak milik dengan catatan ‘, +, dan 2. Bagi PTD Batu Pahat pula terdapat medanTaraf Milik Tanah bagi 12 hak milik tidak diisi. Sampel taraf milik tanah yang dipilihadalah seperti di Jadual 56.160


Jadual 56Taraf Milik TanahPejabat Bil. Perihal Hak MilikMedan Taraf Catatan Hak MilikMilik TanahAsalPTG 1. 0101208HSD00119637 0 KekalJohor 2. 010202HSD00011365 0 Lease3. 010208HSD00239697 0 PajakanPTD 1. 010110PM00000011 0 Tiada catatanBatu 2. 010110HSM00007086 Tidak diisi Tidak dikemukakanPahat 3. 010109GM00001252 Tidak diisi Tiada catatanSumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian Dan Pejabat Tanah DaerahSemakan Audit terhadap 6 sampel yang dipilih mendapati taraf milik tanah tidakdinyatakan mengikut kelulusan pemberimilikan tanah. Tidak ada penjelasan sebabkategori 0 perlu diwujudkan dan catatan lain yang diperhatikan dalam sistem.Semakan terhadap hak milik asal mendapati 3 hak milik dicatatkan taraf milik tanahdan 2 hak milik tiada catatan, manakala 3 hak milik tidak dikemukakan.Pada pendapat Audit, pemindahan data hak milik dari sistem manual kepada SPTBadalah tidak memuaskan kerana berlaku kesilapan kemasukan maklumat dalamSPTB yang menjejaskan integriti data.18.2.6 Kepuasan Hati PelangganBagi menilai pencapaian dan impak pelaksanaan SPTB, soal selidik digunakan untukmendapat maklum balas kepuasan pelanggan, pandangan pihak pengurusan dankakitangan yang terlibat secara langsung dalam penggunaan SPTB di PTG dan PTD.Maklum balas digunakan untuk menilai sejauh mana SPTB dapat membantu dalamproses kerja dan input untuk menambah baik perkhidmatan pelanggan. Analisisterhadap maklum balas yang diterima adalah seperti di Jadual 57.161


Jadual 57Analisis Responden Pelaksanaan SPTBBil.PerkaraPihakPengurusanPengguna Pelanggan1. Bilangan Responden 3 37 682. Jantina: i) Lelakiii) Perempuan 33. Umur: i) 20-30 tahunii) 31-40 tahuniii) 41-50 tahuniv) 51 tahun ke atas6313 1611914. Tempoh Perkhidmatan 3-5 tahun 2 – 32 tahun5. Kepuasan Hati:i) Baikii) Memuaskaniii) Tidak MemuaskanSumber: Soal Selidik Jabatan Audit Negara1-229-8599152321960-8a) Pihak PengurusanBorang Soal Selidik yang diedarkan kepada pihak pengurusan berjumlah 10 danyang diterima kembali berjumlah 3 iaitu 30%. Soal selidik terhadap pihak pengurusanmengenai pelaksanaan SPTB mendapati tahap kepuasan untuk kategori tidakmemuaskan adalah 66%. Secara amnya pihak pengurusan berpendapatpelaksanaan SPTB dapat mengurangkan karenah birokrasi dan memudahkan kerjatetapi kurang dari aspek keselamatan. Sistem ini perlu dipertingkatkan tahapkeselamatan data bagi mengelak dari berlaku pemalsuan dan penyelewenganterhadap data pendaftaran tanah. Selain itu, usaha perlu dilipat ganda untukmemantapkannya supaya laporan dan statistik yang dikeluarkan boleh dipercayai.b) PenggunaBorang Soal Selidik yang diedarkan kepada pengguna berjumlah 50 dan yangditerima kembali berjumlah 37 iaitu 74%. Secara keseluruhannya pengguna sistemSPTB yang terdiri daripada kakitangan yang berurusan terus dengan pelangganmendapati pelaksanaan sistem ini memudahkan kerja mereka seperti membuatsemakan dan sebagainya. Keputusan Soal Selidik terhadap kepuasan penggunauntuk kategori baik ialah 78.4%.c) PelangganBorang Soal Selidik yang diedarkan kepada pelanggan berjumlah 150 dan yangditerima kembali berjumlah 68 iaitu 45.3%. Pihak pelanggan yang terdiri daripadaorang awam secara amnya berpuas hati dengan pelaksanaan SPTB. Pelaksanaansistem ini ternyata mempercepatkan lagi urusan dan memendekkan tempohmenunggu bagi menyelesaikan sesuatu urusan. Keputusan Soal Selidik terhadapkepuasan pelanggan untuk kategori baik ialah 88.2%.162


Pada pendapat Audit, pihak pengurusan memberi tahap kepuasan yang tidakmemuaskan, manakala pihak pelanggan dan pengguna memberi maklumbalas yang baik terhadap penggunaan SPTB.18.2.7 Prestasi Kewangana) Kementerian Sumber Asli Dan Alam SekitarKos yang ditanggung oleh Kementerian untuk pelaksanaan SPTB di negeri Johorberjumlah RM34.5 juta. Agihan kos mengikut perjanjian adalah seperti di Jadual58.Jadual 58Kos Pelaksanaan SPTB Negeri JohorBil.PerkaraKos(RM)1. Perkakasan 5,734,0912. Perisian 917,5583. Penyediaan Tapak 2,213,1964. Latih Pengguna 124,6265. System Support and Services 1,100,4006. Kutipan Data/Tukar Ganti Hak Milik 18,816,0007. Start-up Stationery 165,0308. Kertas Keselamatan 822,5289. Hard Cover Files With Plastic Pockets 689,92010. Traffic light Coloured Files 50,00011. Two Sheet Cards 98,56012. Penyelenggaraan 3,749,364Jumlah 34,481,273Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galianb) Kerajaan Negeri JohorPejabat Tanah Dan Galian Negeri telah mendapat peruntukan sebanyak RM20,000setahun pada tahun 2005 hingga 2007. Peruntukan ini adalah untuk perbelanjaanpenyenggaraan peralatan komputer yang dibeli sendiri oleh PTG. Jumlahperuntukan dan perbelanjaan tersebut adalah seperti di Jadual 59.TahunJadual 59Peruntukan Dan Perbelanjaan PenyenggaraanBagi Peralatan Yang Dibekalkan Oleh PTGAktivitiPeruntukan(RM)Perbelanjaan(RM)Baki(RM)2005 260300 20,000 19,541 4592006 260300 20,000 17,089 2,9112007 260300 20,000 19,952 48Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan Galian163


Pada pendapat Audit, peruntukkan yang disediakan oleh PTG untuk perbelanjaanpenyenggaraan SPTB adalah mencukupi.18.2.8 Modal Insana) Struktur PengurusanPengurusan pendaftaran tanah adalah terletak di bawah tanggungjawabBahagian/Unit Pendaftaran dan Bahagian/Unit Teknologi Maklumat Pejabat Tanahdan Galian. Bilangan perjawatan yang diluluskan pada tahun 2007 bagi kedua-duabahagian/unit yang bertanggungjawab ialah sebanyak 197 jawatan iaitu 12 jawatandaripada Kumpulan Pengurusan Dan Profesional dan 185 jawatan daripadaKumpulan Sokongan. Daripada jumlah tersebut, sebanyak 164 jawatan telah diisimanakala 33 jawatan belum diisi. Kekosongan adalah 2 jawatan daripadaKumpulan Pengurusan Profesional di PTG Unit Teknologi Maklumat 31 jawatanKumpulan Sokongan di PTG dan PTD. Kedudukan pengisian perjawatan diBahagian/Unit Pendaftaran dan Bahagian/Unit Teknologi Pejabat Tanah dan Galiandan Pejabat Tanah Daerah adalah seperti di Jadual 60.Jadual 60Kedudukan Perjawatan Bahagian Pendaftaran DanBahagian Teknologi Maklumat Sehingga 31 Disember 2007Bil. PejabatPengurusan Dan Profesional Sokongan I Dan IILulus Isi Kosong Lulus Isi Kosong1. PTG Johor 8 6 2 148 127 212. PTD Johor Bahru 2 2 - 17 14 33. PTD Batu Pahat 2 2 - 20 13 7Jumlah 12 10 2 185 154 31Sumber: Rekod Pejabat Tanah Dan GalianCarta organisasi Bahagian Pendaftaran Hak Milik dan Bahagian TeknologiMaklumat Pejabat Tanah Dan Galian Negeri Johor, Pejabat Tanah Daerah JohorBahru dan Pejabat Tanah Daerah Batu Pahat adalah seperti di Carta 16 hinggaCarta 18.164


Carta 16Carta Organisasi Bahagian Pendaftaran Hak Milik Dan Bahagian Teknologi MaklumatPejabat Tanah Dan Galian Negeri JohorSumber: Pejabat Tanah Dan Galian Negeri Johor165


Carta 17Carta Organisasi Pejabat Tanah Johor BaruSumber: Pejabat Tanah Johor Bahru166


Carta 18Carta Organisasi Pejabat Tanah Daerah Batu PahatSumber: Pejabat Tanah Daerah Batu Pahatb) LatihanSemakan Audit mendapati Syarikat dapat mengadakan kursus sebagaimanaperjanjian. Bagaimanapun, kakitangan dan pegawai yang menghadiri kursus yangdisediakan oleh syarikat telah ditukarkan ke bahagian lain, bertukar pejabat ataumenamatkan perkhidmatan. Manakala bagi kakitangan yang mengambil alih tugaspegawai yang berpindah tidak pernah menghadiri kursus berkenaan SPTB. Pejabatpula tidak ada menyediakan rancangan untuk memberi latihan kepada kakitanganbaru bagi meningkatkan pengetahuan, kemahiran dan kecekapan mereka.Pada pendapat Audit, prestasi pengisian perjawatan dan latihan adalah tidakmemuaskan kerana masih terdapat 33 jawatan belum diisi dan pihak pejabat tidakmenyediakan latihan kepada kakitangan baru.167


18.3 PEMANTAUANPemantauan yang berkesan dapat memastikan SPTB dilaksanakan dengan lancar.Kaedah pemantauan yang dilakukan adalah seperti berikut:18.3.1 Peringkat JKPTGa) Mesyuarat Kemajuan Pelaksanaan SPTBMesyuarat ini diadakan antara Timbalan Ketua Pengarah Tanah dan Galianbersama Timbalan Pengarah PTG Negeri-negeri. Antara perkara yangdibincangkan dalam mesyuarat adalah mengenai prestasi dan masalah SPTB yangdibangunkan di seluruh daerah dan tindakan yang perlu diambil untuk menanganiisu-isu berbangkit serta cadangan penambahbaikan dalam proses pendaftaranSPTB. Semakan Audit mendapati mesyuarat diadakan sepanjang pelaksanaanSPTB daripada tahun 2000 hingga 2002 sahaja.18.3.2 Peringkat Pejabat Tanah Dan Galian Negeria) Jawatankuasa PenyelarasJawatankuasa Penyelaras telah ditubuhkan untuk memantau kerja-kerja syarikatmelaksanakan pengurusan sistem pendaftaran berkomputer. Jawatankuasa inidipengerusikan oleh Pengarah Tanah Dan Galian Negeri, manakala ahlinya terdiridaripada Pengurus Besar Syarikat, Pegawai Tadbir Tanah Daerah sertaJuruanalisa Sistem Teknologi Maklumat Kementerian Tanah Dan PembangunanKoperasi dan Juruanalisa Sistem PTG. Jawatan kuasa ini telah mengadakanmesyuarat pada setiap bulan dan membincangkan kemajuan dan masalah SPTBdaripada tahun 2000 hingga 2004 sahaja.Pada pendapat Audit, mekanisme pemantauan wujud tetapi kurang berkesankerana jawatankuasa terbabit tidak mengadakan mesyuarat pada tahun semasa2006 dan 2007.Pada keseluruhannya pelaksanaan pengurusan Sistem Pendaftaran TanahBerkomputer adalah kurang memuaskan kerana pembetulan data secara back doorboleh di manipulasi oleh kakitangan. Pengurusan kertas keselamatan pula diragui,integriti data juga diragui kerana terdapat kesilapan akibat kecuaian manusia,pemantauan yang kurang berkesan, kakitangan kontrak tidak diberi latihan danbeberapa medan penting tidak diisi dengan maklumat berkaitan.168


19. RUMUSAN DAN SYOR AUDITSecara amnya pelaksanaan SPTB dapat mempercepatkan tempoh pemprosesanurusan tanah dan memendekkan masa menunggu pelanggan. Bagaimanapun, terdapatkelemahan seperti ketepatan data diragui, jumlah hasil cukai yang sepatutnya dibayar danditerima tidak dapat ditentukan kerana maklumat tidak diisi dengan lengkap; sistemterdedah kepada pencerobohan data; penipuan dokumen hak milik; pemalsuan identitipemilik dan penyelewengan yang menimbulkan keraguan, keresahan rakyat terhadappengurusan tanah dan menjejaskan imej kerajaan serta sistem penyampaian di PTG/PTDjuga wujud penyalahgunaan pembetulan back door disebabkan kelemahan dan masalahsistem. Amalan ini akan menimbulkan risiko pemalsuan data dan penyelewengan. Adalahdicadangkan langkah-langkah berikut diambil untuk menambah baik pelaksanaan SPTB:a) PTG dan PTD hendaklah menyemak semula maklumat dalam pangkalan data denganmaklumat dalam hak milik asal supaya daftar hak milik berkomputer menjadi lengkapdan tepat.b) Ciri-ciri keselamatan perlu dititik beratkan bagi menjamin keselamatan dokumen daridicerobohi.c) PTG dan PTD hendaklah menyelenggara dokumen kertas keselamatan denganlengkap dan kemas kini serta disimpan dengan teratur.d) Latihan perlu diberi secara berterusan kepada kakitangan terutama kakitangan baru.e) Deadline ditetapkan bagi tindakan pembersihan data oleh PTG/PTD dengan segerasebelum pelaksanaan e-Tanah.f) Pelaksanaan pembetulan data secara back door hendaklah diberhentikan.g) PTG menjalankan naziran terhadap PTD bagi membantu kawalan dalaman terjamindan memastikan pembetulan data dibuat dengan sempurna.h) Pembelian perisian komputer bagi tujuan mengesan kelemahan data dan membantupembersihan data serta mengemas kini maklumat yang lebih tepat dan efisien.169


YAYASAN WARISAN NEGERIPENGURUSAN BAHAN ARTIFAK20. LATAR BELAKANG20.1 Yayasan Warisan Negeri (Yayasan) ditubuhkan di bawah Enakmen No. 7 Tahun1988 dengan tujuan untuk memelihara warisan budaya dan sejarah Negeri Johor sertamembuat peruntukan-peruntukan berkaitan dengannya. Yayasan mempunyai misi untukmemartabatkan warisan sejarah, persuratan, seni dan budaya Negeri Johor. Visi Yayasanpula adalah memantapkan jati diri rakyat Johor melalui pemuliharaan warisan budayabangsa. Dalam usaha pengembangan seni budaya Negeri Johor, Yayasan telahmenetapkan objektifnya seperti berikut:a) Menjalankan penyelidikan dan usaha-usaha pemuliharaan sejarah, persuratan, senidan budaya.b) Mengenal pasti bagi tujuan pengumpulan bahan-bahan yang berkaitan denganwarisan sejarah, persuratan dan seni budaya.c) Memelihara secara sistematik dan saintifik warisan sejarah, persuratan, seni danbudaya.d) Mendokumentasi dan menyebarkan hasil usaha pemuliharaan warisan sejarah,persuratan, seni dan budaya.20.2 Bahan artifak adalah barang-barang buatan manusia terutamanya alat perkakasdan senjata yang merupakan warisan sesuatu zaman. Pada masa ini, pengurusan bahanartifak Yayasan telah dipertanggungjawabkan kepada Muzium Kota Tinggi (Muzium).Muzium pada awalnya menggunakan nama Pusat Sejarah Kota Tinggi mula dibina padatahun 1997. Kerja-kerja pembinaan telah diselia oleh Jabatan Kerja Raya (JKR) KotaTinggi. Bangunan ini telah disiapkan dan diserahkan kepada Jabatan Muzium dan Antikuitipada pertengahan bulan Jun 1999. Pada akhir bulan Februari 2001, pihak JabatanMuzium dan Antikuiti menyerahkan Muzium Kota Tinggi kepada Kerajaan Negeri Johordan diselenggarakan oleh Yayasan Warisan Johor. Bangunan Muzium yang dimaksudkanadalah seperti di Foto 88.170


Foto 88Bangunan Muzium Kota TinggiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 12 September 2007Lokasi: Muzium Kota Tinggi20.3 Sehingga akhir tahun 2007, Yayasan memiliki 1,459 unit bahan artifak yang terdiridaripada 11 jenis bahan artifak yang bernilai RM1.77 juta. Antara jenis bahan artifak yangdimiliki ialah senjata dan peralatan peperangan, alat-alat perusahaan, mata wang, alatmuzik dan perhiasan diri.21. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menilai sama ada pengurusan bahan artifakYayasan yang ditempatkan di Muzium Kota Tinggi telah diuruskan dengan cekap,berkesan dan mencapai matlamatnya.22. SKOP PENGAUDITANSkop pengauditan adalah ditumpukan kepada pengurusan bahan artifak di Yayasandan di Muzium Kota Tinggi. Tempoh pengauditan adalah bagi aktiviti dan transaksi yangdilakukan sepanjang tahun 2005 hingga 2007.23. KAEDAH PENGAUDITANKaedah pengauditan dijalankan dengan menyemak, mengkaji dan menganalisis data,rekod dan dokumen yang diselenggarakan oleh Yayasan dan Muzium Kota Tinggi. Temubual dengan pegawai yang berkenaan juga dijalankan untuk mendapatkan penjelasanmengenai pengurusan bahan artifak. Sebanyak 100 borang soal selidik diedarkan kepada171


orang awam untuk memperoleh maklum balas mengenai pameran bahan artifak dankemudahan yang disediakan di Muzium.24. PENEMUAN AUDIT24.1 PERANCANGANPerancangan yang lengkap dan rapi merupakan komponen penting bagi menentukansesuatu program dapat dilaksanakan dengan lancar untuk mencapai objektif yangditetapkan. Aspek-aspek perancangan yang dinilai adalah meliputi perkara seperti berikut:24.1.1 Undang-undangOperasi Yayasan adalah berpandukan kepada undang-undang yang berkuat kuasa bagimenguruskan bahan artifak. Undang-undang yang dimaksudkan adalah seperti berikut:a) Enakmen Yayasan Warisan Negeri No. 7 Tahun 1988Enakmen Yayasan Warisan Negeri No. 7 Tahun 1988 mula berkuat kuasa padapertengahan bulan Disember 1988. Enakmen ini menyatakan tujuan penubuhanYayasan adalah untuk memelihara warisan budaya dan sejarah Negeri Johor.b) Akta Warisan Kebangsaan 2005 (Akta 645)Akta ini diguna pakai bagi pemuliharaan dan pemeliharaan warisan kebangsaan,warisan semula jadi, warisan kebudayaan ketara dan tidak ketara, warisankebudayaan di bawah air, harta karun dan bagi perkara-perkara yang berkaitan.Warisan kebudayaan ketara adalah termasuk kawasan, monumen dan bangunan.Manakala warisan kebudayaan tidak ketara adalah termasuk mana-mana bentukungkapan, bahasa, sebutan lidah, pepatah dan lagu.24.1.2 Peraturan Dan Garis PanduanYayasan juga mempunyai peraturan dan garis panduan yang akan digunakan bagipengurusan bahan artifak seperti berikut:a) Peraturan PembelianPembelian bahan artifak dilakukan melalui penyelidikan oleh Bahagian Pemuziumanatau ditawarkan oleh pembekal. Lembaga Pengarah Yayasan telah menetapkanperaturan pembelian bahan artifak seperti berikut:i) Artifak di bawah harga RM10,000 untuk setiap item diwakilkan kuasa kepadaPengarah Yayasan Warisan Johor.ii) Artifak melebihi harga RM10,000 untuk setiap item hendaklah mendapatpersetujuan daripada Jawatankuasa Perolehan Artifak yang terdiri daripada:• Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri Johor.172


• Wakil Jabatan Muzium Malaysia/Muzium Diraja Johor.• Wakil Pihak Pejabat Kewangan Negeri Johor.• Pengarah Arkib Negara Kawasan Selatan.• Pengarah Yayasan Warisan Johor.• Wakil Persatuan Sejarah Johor.b) Garis Panduan Proses Gali CariBagi proses gali cari, Yayasan akan mengguna pakai Akta Warisan Kebangsaan2005 (Akta 645) dan Garis Panduan Permohonan Lesen Penggalian Benda Purbayang dikeluarkan oleh Jabatan Muzium Negara. Garis panduan ini menetapkan carapermohonan penggalian, pemprosesan, keputusan dan jawapan kepadapermohonan bagi tujuan penggalian.c) Manual Prosedur KerjaYayasan mempunyai Manual Prosedur Kerja (MPK) yang akan menjadi asaspelaksanaan kerja bagi Bahagian Pengurusan Sumber Manusia, Kewangan,Kesenian dan Warisan Johor, Kepimpinan dan Latihan, Persuratan dan Sejarah,Pengembangan dan Pemuziuman. MPK Bahagian Pemuziuman mengandungiobjektif dan fungsi muzium, tanggungjawab terhadap misi Yayasan, carta organisasibahagian, struktur organisasi, senarai tugas, kuasa, hubungan dan carta aliran kerja.24.1.3 Sasaran Pengurusan Bahan ArtifakYayasan merancang sasaran pengurusan bahan artifak meliputi perkara seperti berikut:a) Pembelian Bahan ArtifakYayasan merancang pembelian bahan artifak bagi tahun 2005 hingga 2007berdasarkan peruntukan berjumlah RM800,000 seperti di Jadual 61.Jadual 61Peruntukan Pembelian Bahan ArtifakBagi Tahun 2005 Hingga 2007PeruntukanTahun(RM)2005 100,0002006 100,0002007 600,000Jumlah 800,000Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri Johorb) Rancangan Penyelidikan ArkeologiYayasan merancang untuk melaksanakan sebanyak 9 penyelidikan arkeologi di 5lokasi penyelidikan dengan peruntukan berjumlah RM120,000 bagi tahun 2005hingga 2007. Rancangan penyelidikan arkeologi bagi tahun 2005 hingga 2007adalah seperti di Jadual 62.173


Jadual 62Rancangan Penyelidikan Arkeologi Bagi Tahun 2005 Hingga 2007Bil.TahunLokasi PenyelidikanJumlah2005 2006 2007Arkeologi(RM) (RM) (RM) (RM)1. Bukit Seluyut, KotaTinggi25,000 10,000 10,000 45,0002. Kampung Panchor,Kota Tinggi25,000 - 10,000 35,0003. Daerah Muar - 10,000 10,000 20,0004. Daerah Batu Pahat - 10,000 - 10,0005. Sungai Pemandi,Kota Tinggi- - 10,000 10,000Jumlah 50,000 30,000 40,000 120,000Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri Johorc) Pengunjung Di Muzium Kota TinggiYayasan mensasarkan golongan pengunjung di Muzium Kota Tinggi berdasarkankepada kategori pelancong asing, pelajar dan orang awam. Bagi menentukansasaran ketiga-tiga kategori ini, Muzium menyediakan rekod pengunjung dibahagian kaunter informasi. Kakitangan yang bertugas akan merekodkan maklumatpengunjung berdasarkan 3 kategori di atas secara manual.24.1.4 Kaedah PelaksanaanPengurusan bahan artifak melibatkan proses pengumpulan, pemeliharaan danpemuliharaan, pameran, penyimpanan, promosi dan penyelenggaraan rekod bahanbahanartifak.a) Pengumpulan Bahan ArtifakPihak pengurusan Yayasan mengamalkan beberapa kaedah bagi pengumpulanbahan artifak yang berkait dengan sejarah Negeri Johor. Kaedah yang dimaksudkanadalah seperti berikut:i) PembelianSetiap pembelian perlu mempunyai justifikasi yang jelas seperti keunikan,berkaitan nilai sejarah dan budaya akan menjadi asas kepada sesuatu pembelianatau perolehan. Manakala faktor keaslian dan kepentingan semasa bagimenambah koleksi bahan artifak juga perlu memenuhi kriteria seperti berikut:• Bahan-bahan koleksi ini hendaklah mempunyai kaitan secara langsung dantidak langsung dengan perkembangan sejarah kebudayaan dan alam semulajadi Malaysia.• Bahan ini boleh digunakan untuk penyelidikan dan perbandingan sama adadari dalam atau luar negeri.174


• Bahan-bahan penting yang boleh dinilai dari segi estetika, keunikan,keganjilan, kehalusan buatan dan sukar ditemui.• Bahan yang menghadapi kepupusan atau tidak boleh dicari ganti.ii) Derma Atau SumbanganYayasan sedia menerima sumbangan atau derma bahan artifak secara sukareladaripada mana-mana penderma. Yayasan juga mengenal pasti bahan artifakyang mempunyai nilai sejarah dan membuat rayuan untuk mendapatkannyadaripada pemilik bahan tersebut. Surat penghargaan akan diberikan kepadapenderma sebagai menghargai sumbangannya. Di samping itu, nama pendermaakan dipaparkan bersama dengan bahan artifak yang dipamerkan.iii) PinjamanYayasan juga mengamalkan kaedah meminjam bahan-bahan artifak untuk tujuanpameran, penyelidikan dan pendokumentasian jika pemiliknya enggan menjualatau menghadiahkan kepada pihak Yayasan. Bagi tujuan kawalan terhadapbahan artifak yang dipinjam, Yayasan akan menyediakan borang pinjamanbahan artifak. Bahan artifak yang mempunyai nilai sejarah ini akan dikembalikankepada pemilik asal setelah pameran selesai dijalankan.iv) Gali Cari Dan JumpaanPenyelidikan Arkeologi merupakan penyelidikan yang dilakukan melalui kerjakerjagali cari. Ianya bertujuan mengesan lokasi sebenar tapak sesuatu sejarah,melindungi dan memulihara tapak sejarah dan menambahkan koleksi bahanartifak. Yayasan akan bekerjasama dengan Bahagian Antikuiti/Arkeologi atauUnit Ilmu Kejadian di Jabatan Muzium Negara bagi melaksanakan penyelidikanarkeologi. Kerjasama ini dibuat kerana Yayasan belum mempunyai Unit IlmuKejadian seperti di Jabatan Muzium Negara. Yayasan juga akan mengadakanusaha sama dengan universiti tempatan, jabatan kerajaan dan pakar arkeologidalam dan luar negara bagi tujuan gali cari dan jumpaan bahan artifak.b) Pemeliharaan Dan Pemuliharaan Bahan ArtifakPemeliharaan dan pemuliharaan bahan artifak akan dibuat mengikut keperluan dankeadaan bahan artifak tersebut yang mungkin terjejas seperti berkarat, kusam,kotor dan berhabuk. Yayasan akan menggunakan kaedah pemuliharaan sepertiberikut:i) Cara TradisionalCara ini menggunakan bahan-bahan daripada alam semula jadi seperti asamjawa, limau nipis, nenas dan mengkudu untuk memulihara barangan tembaga,perak dan gangsa daripada berkarat, kusam, kotor dan berhabuk. Kaedah inidigunakan bagi menjaga kualiti dan keaslian bahan artifak daripada berlakukerosakan dan kepudaran.175


ii) Cara ModenCara ini menggunakan bahan kimia yang bersesuaian seperti autosol untukmerawat dan memulihara bahan artifak. Manakala bahan artifak yangberbentuk dokumen akan dihantar terus ke Arkib Negara atau Jabatan MuziumMalaysia untuk diawet serta membuat konservasi yang bersesuaian denganbahan artifak untuk menjamin mutu yang berkekalan.c) Pameran Bahan ArtifakPameran bahan artifak Yayasan akan dibuat di Muzium Kota Tinggi yangmempunyai 2 ruang pameran untuk tatapan pengunjung seperti berikut:i) Galeri Pameran TetapGaleri Pameran Tetap ini melibatkan ruang khas Muzium di mana bahan artifakditempatkan secara tetap untuk tatapan umum pada setiap hari kecuali hariJumaat. Ruang pameran tetap ditempatkan di tingkat bawah Muzium. Bahanartifak yang dipamerkan adalah koleksi bahan yang meliputi sejarahkegemilangan Empayar Kesultanan Melayu Johor. Koleksi bahan artifak yangdipamerkan meliputi sejarah bermula selepas kejatuhan Kerajaan MelayuMelaka ke tangan Portugis pada tahun 1511 sehinggalah era perpecahanEmpayar Kesultanan Johor akibat Perjanjian Inggeris-Belanda pada tahun1824. Galeri pameran tetap ini mempunyai 9 segmen seperti berikut:• Balai Rong Seri.• Pengenalan Tentang Muzium Kota Tinggi.• Koleksi Sejarah Sultan Mahmud Shah I.• Koleksi Bahan Artifak Era Sultan Alauddin Riayat Shah II, Sultan MuzaffarShah dan Sultan Jalil Shah I serta Sudut Mata Wang.• Koleksi Bahan Artifak Era Sultan Ali Jalla Abd. Jalil Shah II, Sultan AlauddinRiayat Shah III dan Sultan Abdullah Maayat Shah.• Koleksi Bahan Artifak Era Sultan Abd. Jalil Shah III dan Sultan IbrahimShah.• Koleksi Bahan Artifak Era Sultan Mahmud Shah II (Mangkat Dijulang).• Koleksi Kelengkapan Pahlawan.• Bahan Tembikar.ii) Galeri Pameran SementaraGaleri Pameran Sementara ditempatkan di tingkat atas Muzium bagimenempatkan Pameran Sejarah Seni dan Kebudayaan Negeri Johor. Galeri inimenetapkan tempoh tertentu bagi mempamerkan segmen-segmen mengikutkesesuaian dan keperluan semasa. Bahan-bahan pameran adalah mengenaitokoh-tokoh pentadbir Negeri Johor, kesenian dan kebudayaan Johor, maritimdan rumah tradisional.176


d) Penyimpanan Bahan ArtifakBahan artifak yang tidak dipamerkan akan disimpan di stor Muzium Kota Tinggi.Bahan artifak yang disimpan di stor adalah mengikut kategori nilai bahan dandisusun di dalam rak, kabinet, almari bercermin dan sebagainya.e) PromosiYayasan merancang beberapa promosi bagi memperkenalkan Muzium Kota Tinggikepada pengunjung dan pelancong di dalam dan luar negara seperti berikut:i) Laman Web Rasmi Yayasan Warisan JohorPada tahun 2005, Yayasan telah mempunyai laman webnya iaituwww.ywj.gov.my bagi memberi maklumat mengenai kebudayaan, kesenian danwarisan Negeri Johor termasuk latar belakang, bahagian dan ruang pameran diMuzium Kota Tinggi.ii) Pengiklanan Di Media Cetak Dan ElektronikYayasan merancang promosi melalui pengiklanan di media cetak dan elektronikserta edaran risalah sebagaimana berikut:• Majalah pelancongan seperti Expatriate Lifestyle, Majalah Impiana,Malaysian and Singapore Guide.• Dokumentari sejarah dan tempat pelancongan menarik di Johor yangdisiarkan melalui RTM dan TV9.• Akhbar-akhbar tempatan bagi mempromosikan setiap projek yang akandilaksanakan.• Edaran risalah kepada agensi pelancongan, sekolah dan jabatan-jabatankerajaan.iii) Pameran Sempena Hari Muzium AntarabangsaYayasan merancang untuk mengambil bahagian dalam Pameran SempenaHari Muzium Antarabangsa yang akan diadakan pada setiap tahun. Inimerupakan sebahagian daripada usaha Yayasan bagi mempromosikan bahanbahanartifak yang terdapat di Muzium Kota Tinggi. Hari Muzium Antarabangsadisambut pada 18 Mei setiap tahun oleh 102 buah negara di seluruh dunia.Sambutan ini telah diperkenalkan oleh International Council of Museum (ICOM)sejak tahun 1977. Di Malaysia, perayaan ini disambut dan dianjurkan olehPersatuan Muzium Malaysia (PMM) dengan kerjasama muzium-muzium diseluruh negara. Lokasi dan tema pameran akan berbeza pada tiap-tiap tahun.Biasanya bahan yang dipamerkan akan mengikut tema berdasarkan kehendakpenganjur.177


iv) Pameran KhasYayasan akan mengadakan pameran khas di tempat-tempat tertentu ataspermintaan daripada Jabatan atau Agensi Kerajaan, Sekolah dan AgensiBukan Kerajaan (NGO). Bahan artifak yang dipamerkan adalah mengikutkeperluan pihak penganjur bagi tujuan tertentu.f) Penyelenggaraan RekodBahan artifak yang diperoleh sama ada secara pembelian, derma, sumbangan,jumpaan dan gali cari akan didaftarkan terlebih dahulu dalam Daftar Bahan Artifakdi Yayasan sebelum dihantar ke Muzium Kota Tinggi. Seorang Penolong Kuratordan seorang Pembantu Muzium ditugaskan untuk menyelenggarakan Daftar BahanArtifak dan merekodkan pergerakan serta lokasi koleksi. Daftar Bahan Artifakdisediakan sebagai rekod kawalan dengan mencatatkan kesemua maklumat bahanartifak yang dimiliki, manakala kad pendaftaran bahan artifak mengandungimaklumat dan gambar bagi setiap item. Yayasan merancang untuk menggunakanSistem Pengkalan Data Artifak bagi menggantikan cara manual dalam merekodkanbahan artifak supaya memudahkan pelawat mencari maklumat berkenaan bahanartifak.24.1.5 Keperluan Peralatan Dan KemudahanYayasan akan membeli peralatan berdasarkan keperluan semasa bagi tujuanpenyelidikan dan pameran. Yayasan juga menyediakan kemudahan bagi kegunaanorang awam di Muzium Kota Tinggi seperti berikut:a) KioskKiosk ini disediakan bagi memudahkan pengunjung membuat rujukan untukmengetahui susun atur dan maklumat pameran yang terdapat di Muzium KotaTinggi. Kiosk mula digunakan di Muzium Kota Tinggi pada tahun 2002 di mana iadiletakkan berhampiran dengan kaunter pertanyaan yang dikawal oleh PembantuMuzium. Pengunjung perlu menekan butang yang diperlukan di skrin jika hendakmengetahui maklumat yang dikehendaki.b) Bilik Audio VideoBilik Audio Video disediakan di tingkat atas Muzium bagi membolehkan pengunjungmenyaksikan cerita-cerita berkaitan dengan sejarah sepanjang persisiran SungaiJohor, dokumentasi tentang bangunan-bangunan bersejarah di Negeri Johor sertadokumentasi kesenian. Bilik audio video ini telah disiapkan pada bulan Januaritahun 2007. Tayangan akan menggunakan projektor dengan memainkan cakerapadat yang diperoleh dari Yayasan. Bilik ini boleh menampung sehingga 50 orangpengunjung bagi setiap tayangan.178


c) Sistem Audio SegmenSistem audio segmen disediakan bagi membolehkan pengunjung mengetahuidengan lebih lanjut berkaitan sejarah setiap segmen yang dikunjunginya.Pengunjung hanya perlu menekan butang merah yang terdapat pada dinding setiapsegmen untuk mendengar penerangan yang berkaitan dengan segmen tersebut.Penerangan yang dibuat adalah menggunakan Bahasa Malaysia.d) Kemudahan Untuk Orang Kurang Upaya (OKU)Muzium Kota Tinggi juga menyediakan laluan khas untuk ke tempat pameran tingkatbawah bagi kemudahan pengunjung kurang upaya.24.1.6 Keperluan Modal InsanStruktur organisasi yang baik, kakitangan yang mencukupi dan berkemahiran untukmelaksanakan tugas perlu dimiliki bagi meningkatkan kecekapan dan keberkesananpengurusan bahan artifak. Oleh itu, Yayasan membuat perancangan seperti berikut:a) Struktur OrganisasiYayasan diketuai oleh seorang Pengarah Gred VU7, dibantu oleh seorang PengarahIKLAS Gred N54, 3 orang Timbalan Pengarah Gred N48/S48 serta 11 orangkakitangan profesional dan 202 orang kakitangan sokongan. Muzium Kota Tinggiditadbir oleh Timbalan Pengarah I Gred S48 di bawah Bahagian Pemuziuman.Struktur organisasi Yayasan terbahagi kepada 9 Bahagian utama sebagaimana diCarta 19.Carta 19Carta Organisasi Yayasan Warisan Negeri JohorPENGARAH(VU7)TIMBALAN PENGARAH I(S48)TIMBALAN PENGARAH II(N48)PENGARAH IKLAS(N54)PERSURATAN DANSEJARAHPEMUZIUMANTIMBALAN PENGARAHIKLAS (N48/S48)BADAN KESENIANWARISAN JOHORPENTADBIRANDANPENGURUSANKEWANGANKHIDMATSOKONGANSOSIO BUDAYADAN SWASTAPENGEMBANGANSENI BUDAYAAWAM DANPOLITIKSumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri Johor179


Bahagian yang dipertanggungjawabkan oleh Yayasan bagi pengurusan bahan artifakadalah Bahagian Pemuziuman. Bagi memenuhi tanggungjawab BahagianPemuziuman, Yayasan mewujudkan 6 jawatan Kurator Gred S41, 5 PenolongKurator Gred S27, 13 Pembantu Muzium Gred S17 dan 10 Penjaga Muzium GredKP11. Daripada jumlah ini, seramai 11 kakitangan ditugaskan untuk menguruskanpenyimpanan, pemuliharaan dan pameran bahan artifak di Muzium Kota Tinggi.b) Keperluan LatihanYayasan akan menghantar pegawai yang bersesuaian menghadiri kursus dan latihanberdasarkan keperluan atau jemputan daripada Jabatan Muzium Dan AntikuitiMalaysia, Agensi kerajaan, Kerajaan Negeri dan pihak swasta serta kursus dalamanyang dianjurkan oleh Yayasan kepada kakitangan Bahagian Pemuziuman.24.1.7 Keperluan KewanganYayasan mempunyai 2 sumber peruntukan kewangan bagi pengurusan bahan artifak.Sumber kewangannya terdiri dari peruntukan Kerajaan Negeri dan sumbanganKementerian Kebudayaan Kesenian dan Warisan Malaysia (KeKKWa). Yayasanmemohon peruntukan daripada Kerajaan Negeri Johor berjumlah RM40.4 juta bagi tahun2005 hingga 2007. Pecahan peruntukan yang dimohon adalah sejumlah RM12.4 jutabagi tahun 2005, RM13.7 juta bagi tahun 2006 dan RM14.3 juta bagi tahun 2007.Sumbangan daripada KeKKWa disalurkan kepada Yayasan bagi tujuan pengurusanBahagian Pemuziuman berdasarkan perkiraan seperti di Jadual 63.Jadual 63Peruntukan KeKKWa Yang Sepatutnya Diterima Oleh Yayasan Bagi Tahun 2005 Hingga 2007TahunButiran2005 2006 2007Jumlah(RM Juta ) (RM Juta) (RM Juta) (RM Juta)Jumlah Perbelanjaan KeseluruhanTahun Sebelumnya (a)3.03 3.01 10.5 16.54Jumlah Hasil Tahun Sebelumnya( tidak termasuk pemberian kerajaan 0.05 0.07 0.13 0.25negeri) (b)Perbezaan (a – b = c) 2.98 2.94 10.37 16.29Jumlah Peruntukan SepatutnyaDiterima Tahun Semasa (RM juta) 1.49 1.47 5.19 8.15= d (50% x c)Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri Johor24.1.8 Kaedah PemantauanPemantauan adalah satu aspek penting untuk memastikan pengurusan bahan artifakdapat dilaksanakan dengan berkesan. Sehubungan itu, Yayasan merancangpemantauan bahan artifak melalui perkara seperti berikut:180


a) Mesyuarat Lembaga PengarahPemantauan terhadap pengurusan bahan artifak di Yayasan adalah melaluiMesyuarat Lembaga Pengarah. Lembaga akan membincang perkara-perkaraberkaitan pengurusan Yayasan termasuk Bahagian Pemuziuman. BerdasarkanEnakmen Penubuhan Yayasan, Lembaga Pengarah hendaklah bermesyuaratsekurang-kurangnya sekali dalam setahun.b) Kawalan Keselamatan Bangunan Dan Bahan ArtifakKawalan keselamatan bangunan dan bahan artifak ada disediakan terdiri daripadapengawal keselamatan, kamera litar tertutup, alat pencegah kebakaran dan smartcard. Penggunaan smart card ini bertindak sebagai kad akses untuk memasuki bilikstor penyimpanan bahan artifak di Muzium Kota Tinggi.Pada pandangan Audit, Yayasan mempunyai perancangan yang baik bagipengurusan bahan artifak.24.2 PELAKSANAANPelaksanaan aktiviti pengurusan bahan artifak adalah berdasarkan perancangan yangmelibatkan undang-undang, peraturan dan garis panduan, sasaran pengurusan bahanartifak, kaedah pelaksanaan, keperluan peralatan dan kemudahan, keperluan modal insan,keperluan kewangan dan pemantauan. Semakan Audit terhadap pelaksanaan pengurusanbahan artifak mendapati perkara berikut:24.2.1 Undang-undangYayasan melaksanakan pengurusan bahan artifak sebagaimana yang diperuntukkanoleh Akta Warisan Kebangsaan 2005 dan Enakmen Yayasan Warisan Negeri 1988.Semakan Audit terhadap keseluruhan proses pengurusan bahan artifak berkaitandengan pemakaian Akta Warisan Kebangsaan dan Enakmen Yayasan Warisan Negerimendapati Yayasan telah menggunakan Seksyen 86 Akta Warisan Kebangsaan iaitubagi tujuan memasuki tapak dan menjalankan aktiviti gali cari di Sungai Pemandi, KotaTinggi. Manakala aktiviti pengumpulan bahan artifak telah dilaksanakan berdasarkanSeksyen 8 Enakmen Yayasan Warisan Negeri 1988 iaitu berkaitan dengan kuasa-kuasaYayasan bagi pengumpulan bahan artifak.Pada pendapat Audit, akta dan enakmen yang digunakan bagi pengurusan bahanartifak di Negeri Johor adalah mencukupi.24.2.2 Peraturan Dan Garis Panduana) Peraturan PembelianPembelian bahan artifak yang melibatkan peruntukan tahunan adalah berdasarkanketetapan yang telah dikeluarkan oleh Lembaga Pengarah Yayasan. Pembelian181


atau perolehan di bawah harga RM10,000 untuk setiap item adalah diberi kuasakepada Pengarah Yayasan Warisan Johor dan pembelian atau perolehan melebihiharga RM10,000 untuk setiap item hendaklah mendapat persetujuan daripadaJawatankuasa Perolehan Artifak. Semakan Audit terhadap proses perolehanYayasan mendapati sepanjang tempoh 2005 hingga 2007 tiada pembelian bahanartifak bernilai melebihi RM10,000 setiap item telah dibeli. Semua pembelian yangdibuat sepanjang tempoh tersebut adalah di bawah nilai RM10,000 bagi setiap itemdan telah mematuhi proses perolehan yang ditetapkan serta mendapat kelulusandari Pengarah Yayasan.b) Garis Panduan Proses Gali CariGaris Panduan Permohonan Lesen Penggalian Benda Purba yang dikeluarkan olehJabatan Muzium Negara telah diguna pakai sepenuhnya oleh Yayasan. SemakanAudit mendapati aktiviti gali cari yang dikendalikan oleh Yayasan adalahberpandukan garis panduan ini iaitu mematuhi peraturan mendapatkan lesendaripada Jabatan Muzium Negara bagi tujuan penggalian. Bagi aktiviti penggalianyang telah dijalankan di Sungai Pemandi Kota Tinggi, Yayasan telah mendapatkankebenaran daripada Pejabat Daerah, Polis Diraja Malaysia dan Jabatan PengairanDan Saliran.c) Manual Prosedur KerjaYayasan telah menerima pakai Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam 1991 yangberkaitan dengan penyediaan Manual Prosedur Kerja (MPK). Semakan Auditterhadap dokumen MPK Yayasan mendapati ianya telah disediakan denganlengkap dan kemas kini di mana proses kerja mengikut bahagian telah dinyatakandengan jelas.Pada pendapat Audit, peraturan yang telah ditetapkan dan garis panduan yangdiguna pakai adalah mencukupi dan telah dipatuhi sepenuhnya.24.2.3 Sasaran Pengurusan Bahan Artifaka) Pembelian Bahan ArtifakYayasan telah membelanjakan sejumlah RM659,435 atau 82.4% daripadaperuntukan berjumlah RM800,000 bagi pembelian 280 jenis bahan artifaksepanjang tahun 2005 hingga 2007. Pembelian bahan artifak bagi tahun 2005hingga 2007 adalah seperti di Jadual 64.182


Jadual 64Pembelian Bahan Artifak Bagi Tahun 2005 hingga 2007TahunBahan Artifak Peruntukan Kos Pembelian(Unit) (RM) (RM)2005 9 100,000 28,8002006 136 100,000 277,9402007 135 600,000 352,695Jumlah 280 800,000 659,435Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri JohorSemakan Audit terhadap baucar pembelian bahan artifak mendapati pada tahun2005, Yayasan telah membelanjakan sejumlah RM28,800 bagi pembelian 9 bahanartifak. Manakala pada tahun 2006, Yayasan telah membelanjakan sejumlahRM277,940 atau 278% daripada peruntukan berjumlah RM100,000 untukpembelian 136 bahan artifak. Lebihan perbelanjaan yang berlaku pada tahun 2006telah ditampung daripada sumbangan yang diterima daripada KeKKWa. Bagitahun 2007, Yayasan hanya membelanjakan sejumlah RM352,695 bagi pembelian135 bahan artifak. Semakan Audit selanjutnya mendapati Yayasan tidak dapatmembelanjakan sebagaimana yang telah diperuntukkan bagi pembelian bahanartifak pada tahun 2005 dan 2007 disebabkan kurangnya penawaran bekalanbahan artifak yang sesuai.Pada pendapat Audit, pembelian bahan artifak oleh Yayasan adalah memuaskanwalaupun Yayasan tidak dapat melaksanakan pembelian berdasarkan perancanganyang ditetapkan pada tahun 2005 dan 2007.b) Penyelidikan ArkeologiBagi tempoh 2005 hingga 2007, Yayasan telah menetapkan untuk mengadakan 9penyelidikan arkeologi. Penyelidikan arkeologi ini melibatkan pengesanan tempattempatyang dijangka mempunyai kesan-kesan peninggalan sejarah. SemakanAudit terhadap pelaksanaan program penyelidikan arkeologi mendapati Yayasanhanya melaksanakan satu penyelidikan arkeologi daripada 9 yang dirancang iaitubagi mengesan lokasi sebenar tapak Istana Sultan Mahmud Shah MangkatDijulang dan rumah pembesar-pembesar sebagaimana catatan dalam sejarah.Gali cari dijalankan di Sungai Pemandi, Kota Tinggi yang dipercayai menjadi lokasiistana yang dimaksudkan. Kerja gali cari ini telah dijalankan pada tahun 2007dengan perbelanjaan berjumlah RM5,444 berbanding peruntukan sebenarberjumlah RM10,000. Perbelanjaan ini melibatkan bayaran elaun bagi 14kakitangan, manakala bagi tujuan aktiviti gali cari Yayasan menggunakan peralatandan kelengkapan yang sedia ada. Kajian arkeologi ini telah dijalankan selama 7hari bermula pada 18 Jun hingga 24 Jun 2007. Pihak Audit telah menemu bualpegawai-pegawai yang terlibat dalam usaha gali cari dan dimaklumkan bahawatiada bahan artifak yang sempurna ditemui. Semakan Audit seterusnya terhadap 8aktiviti yang tidak dilaksanakan mendapati Yayasan tidak mempunyai kakitangan183


yang mencukupi dan khusus bagi melaksanakan aktiviti gali cari walaupun setiapaktiviti mempunyai peruntukan tersendiri. Bagaimanapun, Yayasan telahmembantu Jabatan Muzium Malaysia dalam melaksanakan penyelidikan arkeologibagi mengesan Kota Gelanggi (Kota Purba Linggiu) di Kota Tinggi pada tahun2005. Penyelidikan ini dibuat secara ad-hoc atas permintaan daripada KeKKWadan Kerajaan Negeri Johor.Pada pendapat Audit, penyelidikan arkeologi adalah tidak memuaskan keranaYayasan gagal melaksanakan 8 aktiviti gali cari seperti yang dirancang.c) Pengunjung Di Muzium Kota TinggiYayasan melaksanakan aktiviti-aktiviti tertentu bagi menarik pengunjung untukmelawat Muzium Kota Tinggi. Muzium mempunyai rekod pengunjung bagimerekodkan kedatangan setiap pengunjung mengikut kategori orang awam, pelajardan pelancong asing. Semakan Audit terhadap rekod pengunjung mendapatijumlah pengunjung dikenal pasti mengikut 3 kategori iaitu orang awam, pelajar danpelancong asing. Orang awam merupakan kategori pengunjung yang paling ramaimanakala pelancong asing merupakan kategori pengunjung yang paling kurang.Bilangan keseluruhan orang awam yang mengunjungi Muzium adalah seramai21,791 orang iaitu 67.7% daripada jumlah keseluruhan pelawat. Jumlahpengunjung asing pula adalah seramai 4,212 orang atau 13.1%. Jumlahpengunjung mengikut kategori adalah seperti di Jadual 65.Jadual 65Jumlah Pengunjung Mengikut Kategori Bagi Tempoh 2005 Hingga 2007KategoriBilangan PengunjungJumlah PeratusPengunjung 2005 2006 2007 Pengunjung (%)Orang Awam 7,642 6,455 7,694 21,791 67.7Pelajar 2,613 1,607 1,950 6,170 19.2Pelancong Asing 791 2,055 1,366 4,212 13.1Jumlah 11,046 10,117 11,010 32,173 100Sumber: Rekod Muzium Kota TinggiSemakan Audit terhadap data pengunjung mendapati Yayasan tidak menetapkansasaran bilangan pengunjung bagi setiap kategori.Pada pendapat Audit, Yayasan tidak mempunyai hala tuju yang jelas bagi menarikdan menambah bilangan kedatangan pengunjung kerana tiada sasaran pengunjung.24.2.4 Kaedah Pelaksanaana) Pengumpulan Bahan ArtifakYayasan telah melaksanakan pengumpulan bahan artifak sebagaimana berikut:184


i) PembelianYayasan telah membeli 280 unit bahan artifak bernilai RM659,435 bagi tempoh2005 hingga 2007. Proses pembelian bahan artifak dinilai dari segi harga,keaslian dan kesesuaian pembelian. Penilaian bahan artifak dilakukan olehKurator dan Penolong Kurator di peringkat ibu pejabat sebelum diluluskan olehPengarah. Semakan Audit terhadap 126 baucar bayaran bagi pembelian bahanartifak tahun 2005 hingga 2007 mendapati sebanyak 140 unit daripada 280 unitbahan artifak yang dibeli telah mendapat pengurangan harga berbanding hargatawaran asal. Daripada 140 unit ini 10 unit bahan artifak mempunyai hargatawaran asal melebihi RM10,000 seunit. Yayasan telah melaksanakanpembelian 10 unit bahan artifak tersebut melalui kelulusan Pengarah. Inibertentangan dengan peraturan pembelian yang menetapkan bahawa bahanartifak yang bernilai melebihi RM10,000 untuk setiap item hendaklah mendapatpersetujuan dan kelulusan daripada Jawatankuasa Perolehan Artifak. Maklumatberkaitan pembelian bahan artifak tersebut adalah seperti di Jadual 66.Jadual 66Tawaran Harga Asal Bahan Artifak Yang Melebihi RM10,000HargaBil. Bahan ArtifakTawaran Asal(RM)1. Tepak Sirih (Muar, Johor) 12,5002. Tepak Sirih (Muar, Johor) 13,0003. Tepak Sirih (Johor Bahru) 15,0004. Tepak Sirih (Kucing,15,000Sarawak)5. Tepak Sirih (Johor Bahru) 15,0006. Kain Songket Teluk Berantai 19,9507. Meriam (Melayu Riau) 13,0008. Meriam (Melayu Riau) 15,0009. Meriam (Melayu Riau) 22,00010. Meriam (Melayu Riau) 24,000Jumlah 164,450Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri Johorii) Derma Atau SumbanganSehingga akhir tahun 2007, Muzium Kota Tinggi menyimpan sebanyak 27 unitbahan artifak yang diperoleh melalui kaedah derma atau sumbangan secarapercuma. Bahan artifak yang diterima melalui derma atau sumbangan telahdidaftarkan di Daftar Bahan Artifak. Semakan Audit terhadap Daftar BahanArtifak mendapati bagi tempoh 2005 hingga 2007, Yayasan tidak menerimaapa-apa bahan artifak melalui kaedah derma atau sumbangan. Semakan Auditselanjutnya terhadap bahan artifak yang diterima melalui sumbangan kesemua27 unit bahan artifak yang ada telah diterima sebelum tahun 2005. SemakanAudit seterusnya terhadap bahan artifak yang diterima secara sumbangandipamerkan bersama dengan nama penyumbang dan berada dalam keadaan185


aik, dijaga dengan rapi serta direkodkan dengan sempurna. Sijil penghargaanjuga telah dikeluarkan kepada penderma berkenaan.iii) PinjamanPengumpulan bahan artifak melalui kaedah pinjaman sementara hanyadilakukan jika terdapat pameran khas atau penyelidikan tertentu dibuat. PihakMuzium mempunyai maklumat berkaitan dengan pemilik bahan artifak mengikutjenis bahan artifak. Pihak Muzium akan bertindak menghubungi pemilik-pemilikbagi proses pinjaman bahan artifak jika perlu. Semakan Audit terhadap rekodbahan artifak yang dipinjam mendapati tiada sebarang pinjaman dilakukan olehYayasan sepanjang tahun 2005 hingga 2007. Ini adalah disebabkan pamerankhas atau penyelidikan tertentu yang dibuat sepanjang tempoh tersebutmenggunakan bahan artifak yang sedia ada di Muzium.iv) Gali Cari Dan JumpaanAktiviti gali cari bertujuan mengesan lokasi sebenar tapak sesuatu sejarah,melindungi dan memulihara tapak sejarah dan menambahkan koleksi bahanartifak. Semakan Audit terhadap rekod gali cari mendapati hanya satu usahagali cari telah dijalankan oleh Yayasan dalam tahun 2007. Bagaimanapunpengumpulan bahan artifak dari usaha ini tidak dapat dibuat kerana bahanbahanartifak yang ditemui adalah tidak sempurna dan dalam keadaan pecah,serpihan dan tercerai. Ianya hanya disimpan di stor Muzium. Usaha samadengan pihak luar juga tidak dilaksanakan sepanjang tahun 2005 hingga 2007.Pada pendapat Audit, pengumpulan oleh Yayasan adalah baik untuk menambahkoleksi dan bahan pameran.b) Pemeliharaan Dan Pemuliharaan Bahan ArtifakYayasan melaksanakan pemeliharaan dan pemuliharaan bahan artifak bergantungkepada keadaan fizikal dari segi kebersihan dan ketahanan bahan tersebut.Muzium memperuntukkan pada setiap hari Jumaat untuk mengadakan pemeriksaanmenyeluruh setiap bahan artifak bagi mengenal pasti keadaan setiap item bahantersebut. Tindakan membersihkan akan dibuat pada hari yang sama. SemakanAudit mendapati tiada jadual khusus bagi tujuan pemuliharaan sama ada secaratradisional atau moden disediakan mengikut item. Tiada bukti pemeliharaan ataupemuliharaan dilaksanakan secara berkala bagi bahan artifak yang memerlukanpenjagaan berterusan walaupun pemeriksaan dibuat pada setiap hari Jumaat.Pemeriksaan fizikal terhadap bahan artifak yang dipamerkan mendapati kesemuabahan artifak dalam keadaan baik. Semakan terhadap beberapa item yang diterimasejak tahun 1993 mendapati ianya dijaga dengan baik seperti Pencedok Air danHarmonium sebagaimana di Foto 89 dan Foto 90.186


Foto 89Bahan Artifak Pencedok AirSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 9 Disember 2007Lokasi: Muzium Kota TinggiFoto 90Bahan Artifak HarmoniumSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 9 Disember 2007Lokasi: Muzium Kota TinggiPada pendapat Audit, pemeliharaan dan pemuliharaan bahan artifak telahdilaksanakan dengan baik berdasarkan keadaan fizikal bahan artifak yangdipamerkan walaupun tiada jadual khusus dan bukti pemeliharaan dan pemuliharaandilakukan.187


c) Pameran Bahan ArtifakMuzium telah mempamerkan bahan artifak di 2 galeri mengikut kesesuaian ruangdan konsep pameran seperti berikut:i) Galeri Pameran TetapBahan artifak yang dipamerkan meliputi lukisan-lukisan, diorama dan ilustrasiperistiwa-peristiwa sejarah yang berlaku pada zaman pemerintahan KesultananJohor di Kota Tinggi. Semakan Audit mendapati sejumlah 5 diorama dan 45buah lukisan, pelbagai jenis artifak dan senjata, manuskrip, busana, tembikarporselin, peralatan tembaga dan lain-lain yang berkaitan pada zaman tersebutdipamerkan untuk tatapan para pengunjung ke Muzium ini. Selain itu, terdapatjuga bahan artifak yang dipamerkan mengikut kesesuaian suasana dioramaseperti tembaga yang diperoleh dari luar Negeri Johor iaitu Negeri Terengganu.Ianya bertujuan untuk melengkapkan ruangan adat istiadat sebagaimana yangdipamerkan di segmen Balai Rong Seri. Pameran bahan artifak adalahmenarik, mempunyai susun atur yang kemas, berdasarkan konsep mengikutsegmen, kronologi sejarah yang tersusun dan mempunyai laluan awam yanglancar. Sebahagian pameran bahan artifak di Galeri Pameran Tetap adalahseperti di Foto 91.Foto 91Pameran Bahan Artifak Di Galeri Pameran TetapSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 9 Disember 2007Lokasi: Muzium Kota Tinggiii) Galeri Pameran SementaraGaleri Pameran Sementara menempatkan bahan berkaitan tokoh-tokohpentadbir Negeri Johor, kesenian dan kebudayaan Johor, maritim dan rumahtradisional. Lawatan Audit ke galeri pameran sementara mendapati pameran188


ahan artifak dalam keadaan sempurna, bersih dan teratur. Temu bual yangtelah dibuat dengan Kurator menerangkan bahawa pameran bahan artifak digaleri sementara ini mempunyai tempoh tertentu dan akan diganti dengankonsep yang lain secara bergilir-gilir. Bahan artifak berbentuk alat muziktradisional yang dipamerkan di Galeri Pameran Sementara adalah seperti diFoto 92.Foto 92Pameran Alat Muzik TradisionalSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 9 Disember 2007Lokasi: Muzium Kota Tinggiiii) Tahap Kepuasan PengunjungPihak Audit telah mengedarkan 100 borang soal selidik kepada pengunjung keMuzium untuk mendapatkan pandangan umum tentang kecekapan dankeberkesanan Muzium dalam mengurus bahan artifak, susun atur, ruangpameran dan kemudahan yang disediakan. Analisis terhadap borang soalselidik mendapati tahap kepuasan pengunjung di Muzium Kota Tinggi adalahseperti di Jadual 67.189


Jadual 67Analisis Terhadap Kepuasan Pengunjung Di Muzium Kota TinggiTahap Pencapaian (Bilangan Orang)Bil.ButiranTidakBaik MemuaskanMemuaskan1. Bilangan Bahan Artifak Di92 0 8Pamerkan2. Susun Atur Dan Ruang Pameran 90 10 0Bahan Artifak3. Kebersihan Bahan Artifak 93 7 04. Perkaitan Bahan Artifak YangDipamerkan Dengan Sejarah83 16 15. Kemudahan Awam 85 12 3Sumber: Rekod Jabatan Audit NegaraBerdasarkan analisis Audit terhadap kepuasan pengunjung mendapati secarakeseluruhannya pengunjung berpuas hati dengan pameran bahan artifak di MuziumKota Tinggi dari segi bilangan bahan artifak dipamerkan, susun atur dan ruangpameran, kebersihan bahan artifak, perkaitan bahan artifak dengan sejarah dankemudahan awam yang disediakan. Namun beberapa cadangan telah diberikan olehpengunjung bagi meningkatkan mutu pameran bahan artifak di Muzium terutamanyaberkaitan penambahan koleksi senjata seperti keris, kerambit dan meriam.Pada pendapat Audit, bahan artifak yang dipamerkan di Muzium Kota Tinggi adalahmenarik. Manakala tahap kepuasan pengunjung terhadap pengurusan bahan artifakdi Muzium adalah baik.d) Penyimpanan Bahan ArtifakLawatan Audit ke stor Muzium Kota Tinggi mendapati bahan artifak yang tidakdipamerkan disimpan di sini. Susun atur bahan artifak yang disimpan di stor iniadalah dalam keadaan tersusun dan kemas. Keadaan simpanan bahan artifak dalambilik stor Muzium Kota Tinggi adalah seperti di Foto 93.190


Foto 93Koleksi Bahan Artifak Dalam Stor Muzium Kota TinggiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 9 Disember 2007Lokasi: Muzium Kota TinggiPada pendapat Audit, penyimpanan bahan artifak di stor Muzium adalah baik.e) PromosiYayasan telah mengambil beberapa inisiatif bagi melaksanakan promosi untukmenarik lebih ramai pengunjung ke Muzium Kota Tinggi. Antara promosi yangtelah dijalankan oleh Yayasan bagi tempoh 2005 hingga 2007 adalah sepertiberikut:i) Laman Web Rasmi Yayasan Warisan JohorSehingga bulan Disember 2007, sebanyak 8,101 pengguna internet telahmelayari laman web Yayasan. Melalui laman web ini, pengunjung danpelancong dapat memperoleh maklumat berkaitan ruang pameran bahan artifakyang ada di Muzium Kota Tinggi. Pelan lokasi kedudukan Muzium Kota Tinggiada disediakan bagi memudahkan pengunjung mengetahui lokasi sebenarMuzium. Pihak Audit telah melayari laman web yang telah disediakan olehYayasan mendapati laman web yang disediakan adalah menarik, mesrapengguna, mempunyai maklumat yang mencukupi dan lengkap.ii) Pengiklanan Di Media Cetak dan ElektronikYayasan telah mengiklankan serta mempromosikan Muzium Kota Tinggi didalam majalah pelancongan, media elektronik dan risalah seperti berikut:191


• Majalah PelanconganSemakan Audit mendapati Yayasan telah mengiklankan maklumat berkaitanMuzium dalam majalah Expatriate Lifestyle dan Visitors Guide ToSingapore. Dalam Expatriate Lifestyle keluaran bulan Julai 2007, Yayasantelah mengiklankan di muka surat 69 berkaitan dengan Muzium Kota Tinggi.Pengiklanan melalui majalah tersebut melibatkan kos sejumlah RM3,969dengan menggunakan peruntukan yang diterima daripada KeKKWa.Pengunjung atau pencinta sejarah boleh membeli majalah ini di mana-manakedai majalah dengan harga RM10 senaskhah.Yayasan juga mempromosikan di majalah Visitors Guide To Singaporepada keluaran 2004/2005. Iklan yang terbaru diterbitkan dalam majalah iniadalah keluaran 2006/2007 di mana iklannya terdapat di muka surat 167.Dalam majalah ini, Yayasan diberi satu ruangan untuk mempromosikanberkaitan keseluruhan aktiviti Yayasan Warisan Negeri Johor termasuklahMuzium Kota Tinggi. Secara tidak langsung ia dapat menarik perhatianpelancong sama ada dari dalam atau luar negeri untuk berkunjung keMuzium Kota Tinggi khasnya dan mengetahui berkenaan Yayasan secaraamnya.• Media ElektronikYayasan tidak membuat promosi secara langsung dengan media elektroniktetapi ia hanya sekadar pelawaan dari saluran TV9 bagi program realiti TViaitu Mencari Menantu yang telah membuat rakaman berkisarkan sejarah diMuzium Kota Tinggi. Secara tidak langsung dapat membantumemperkenalkan Muzium Kota Tinggi kepada orang ramai tentangwujudnya muzium di Negeri Johor yang mempunyai keunikan dan dayatarikan tersendiri.• Risalah Muzium Kota TinggiPada tahun 2007, Yayasan telah membelanjakan sejumlah RM8,700daripada peruntukan KeKKWa untuk mencetak sebanyak 6,000 kepingrisalah berkaitan Muzium Kota Tinggi. Bagi menjadikan promosi ini lebihberkesan, Yayasan telah mengedarkan risalah ke agensi-agensipelancongan seperti Persatuan Pemandu Pelancong Negeri Johor danMajlis Tindakan Pelancongan. Selain itu, Yayasan juga meletakkan risalahini di kaunter Muzium Kota Tinggi, kaunter informasi di Lapangan TerbangAntarabangsa Senai dan juga di pameran-pameran yang disertai olehYayasan.iii) Pameran Sempena Hari Muzium AntarabangsaSepanjang tahun 2005 hingga 2007, Yayasan telah terlibat dalam PameranSempena Hari Muzium Antarabangsa. Melalui pameran ini, Yayasan dapat192


memperkenalkan dan mempromosikan warisan sejarah Negeri Johor termasukkoleksi bahan artifak yang dimiliki. Yayasan juga dapat berkongsi maklumatberkaitan cara pengurusan Muzium dan koleksi yang lebih baik dan berkesandengan pengurusan Muzium Negeri lain. Bahan artifak yang dipamerkanadalah mengikut tema yang telah ditetapkan oleh pihak penganjur. SemakanAudit mendapati Yayasan telah menyertai Pameran Sempena Hari MuziumAntarabangsa seperti di Jadual 68.Jadual 68Hari Muzium Antarabangsa Peringkat Kebangsaan Bagi Tahun 2005 Hingga 2007ButiranTahun2005 2006 2007Tarikh 26 Mei hingga 3 Jun 14 hingga 21 Mei 13 hingga 19 MeiTempat Johor Bahru, Johor Langkawi, Kedah MelakaTema Muzium Titian Budaya Muzium dan RemajaMuzium dan WarisanSejagatBahan YangdipamerkanAlat muzik ghazal danzapinAlat muzik zapin dankuda kepangAlat muzik jawa danlukisan-lukisanSumber: Fail Hari Muzium Antarabangsaiv) Pameran KhasPameran khas dibuat hasil permintaan dari pihak sekolah, agensi bukankerajaan (NGO) dan pihak swasta. Bahan artifak yang dipamerkan adalahmengikut permintaan dari pihak sekolah, agensi bukan kerajaan dan pihakswasta. Yayasan telah mengadakan 16 pameran bagi tahun 2005 hingga 2007walaupun tiada perancangan awal dibuat mengenai program pameran tahunan.Pameran khas yang dilakukan sepanjang tahun 2005 hingga 2007 adalahseperti di Jadual 69.193


Jadual 69Pameran Khas Yang Dilakukan Sepanjang Tahun 2005 Hingga 2007Bil. Anjuran Tema Pameran Tempoh Pameran1. Sek. Men. Keb. Kempas Johor Baru Sempena Hari Ko-kurikulum 25 Jun 20052.Panitia Sejarah Sek. Men.Keb. Sejarah Sempena BulanSultanah Engku Tun Aminah Patriotisme15-18 Ogos 20053.Universiti Putra Malaysia – Bukit Sempena Pesta KonvokesyenEkspo UPMUPM ke-3824-27 Sept. 20054.Lapangan Terbang Antarabangsa7 Sept. 2005 hinggaPameran Yayasan WarisanSultan Ismail, Senaikini5. Pejabat Daerah Kota Tinggi Sejarah Warisan Kota Tinggi 25-26 Jun 20056.Kelab Kebudayaan Kolej UniversitiKejuruteraan Dan TeknologiMalaysia (KUKTEM)Minggu Peradaban Budaya danPerpaduan 2006 9-10 Mac 20067. Pejabat Daerah Mersing8.Pertubuhan Kebangsaan MelayuBersatu UMNO Bahagian PasirGudangPejabat Pelajaran Daerah KotaTinggiKebudayaan Yayasan Warisan 22 April - 7 MeiJohor2006Memperingati Ulang tahunUMNO ke-60 21-23 Mei 20069.Dato’ Onn Pembina SebuahNegara Bangsa6-7 Julai 200610.Sempena ProgramJabatan Kebudayaan, KesenianMerakyatkan Seni BudayaDan Warisan Negeri Johor200622-23 Julai 200611.Sek. Men. Keb. Sultanah Engku Tun Sejarah perkembangan NegeriAminahJohor2-4 Ogos 200612. Maktab Rendah Sains MARA, MuarSempena Kembara MahkotaJohor 200616 Sept. 200613. Politeknik Johor BaruHospitality Carnival andExhibition 200613-14 Nov. 2006Artifak dan bahan yang14. Persada Johormencerminkan budaya17 Okt. - 30 Nov.tempatan serta Sejarah Negeri 2006Johor15. Persada JohorSalasilah Kesultanan MelayuJohor3 Mei 200716. Atrium Plaza Kota Raya Lukisan Terbuka Johor 27-30 April 2007Sumber: Fail Pameran Yayasan Warisan Negeri JohorAntara pameran yang sedang dijalankan oleh Yayasan adalah PameranSenjata di Persada Johor. Sebanyak 122 jenis senjata dipamerkan bermulapada 3 Mei 2007 sehingga kini. Pameran Senjata yang dipamerkan di PersadaJohor adalah seperti di Foto 94.194


Foto 94Pameran Senjata Di Dewan Konvensyen Persada JohorSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 27 September 2007Lokasi: Persada JohorMelalui pameran-pameran yang telah dijalankan, Yayasan berharap dapatmenarik lebih ramai pelawat mengunjungi Muzium dan mencintai warisansejarah. Pemeriksaan Audit terhadap fail dan rekod pameran mendapatilaporan prestasi meliputi pencapaian pameran, sambutan pelawat, kos sebenar,bilangan koleksi dipamerkan dan penyumbang koleksi tidak disediakan bagisetiap pameran yang telah dijalankan.Pada pendapat Audit, Yayasan telah menjalankan promosi yang baik bagimemberikan maklumat berkaitan aktiviti yang dijalankan di Muzium Kota Tinggi.f) Penyelenggaraan RekodSehingga tahun 2007, Yayasan telah merekodkan sebanyak 1,459 unit bahanartifak yang dimiliki ke Daftar Bahan Artifak secara manual. Pemeriksaan Auditterhadap Daftar Bahan Artifak di Muzium Kota Tinggi mendapati ianya tidakdiselenggarakan dengan lengkap dan kemas kini. Pihak Audit tidak dapatmenentukan kos keseluruhan bahan artifak disebabkan terdapat sebanyak 411 unitbahan artifak yang direkodkan tidak mencatatkan kos pembelian dari tahun 1993hingga 1997. Semakan juga mendapati sebanyak 49 helai kain yang ditempatkan distor Muzium Kota Tinggi tidak didaftarkan kerana tiada maklumat berkaitan puncaperolehan bahan artifak tersebut. Senarai kain yang tidak didaftarkan adalahseperti di Jadual 70 dan gambarnya ditunjukkan seperti di Foto 95.195


Jadual 70Senarai Kain Yang Tidak DidaftarkanBil. Jenis KainJumlah(helai)1. Songket 182. Pelikat 153. Selendang 94. Lain-lain 35. Limar 26. Batik Lepas 17. Telepuk 1Jumlah 49Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri JohorFoto 95Pelbagai Kain Yang Tidak DidaftarkanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 12 September 2007Lokasi: Muzium Kota TinggiYayasan juga dalam usaha membangunkan Sistem Pengkalan Data Berkomputerbagi merekodkan maklumat bahan artifak yang dimiliki. Sistem Pengkalan DataBerkomputer akan digunakan di peringkat ibu pejabat dan di Muzium Kota Tinggiyang sedang dalam peringkat pembekalan oleh vendor. Maklumat bahan artifakserta lokasi penempatan adalah antara butiran yang akan dimasukkan dalamSistem Pengkalan Data Berkomputer. Kos pembinaan Sistem Pengkalan DataBerkomputer adalah berjumlah RM80,000 di mana sejumlah RM50,000 adalah bagimembangunkan pengkalan data di peringkat ibu pejabat dan sejumlah RM30,000adalah bagi pembangunan pengkalan data di peringkat Muzium Kota Tinggi.Sistem Pengkalan Data Berkomputer ini dijangka siap untuk digunakan padapertengahan tahun 2008.196


Pada pendapat Audit penyelenggaraan rekod bahan artifak oleh Yayasan adalahtidak memuaskan kerana daftar tidak lengkap dan terdapat bahan artifak berhargayang tidak didaftarkan.24.2.5 Keperluan Peralatan Dan KemudahanYayasan membeli peralatan berdasarkan keperluan semasa bagi tujuan penyelidikandan pameran. Yayasan telah membelanjakan sejumlah RM77,001 dan RM57,125 untukpembelian peralatan bagi tujuan penyelidikan dan pameran bagi tahun 2006 dan 2007.Lawatan ke Muzium bagi menjalankan semakan fizikal terhadap kemudahan yangdisediakan mendapati perkara seperti berikut:a) KioskPihak Audit cuba menggunakan kiosk yang disediakan dan mendapati kiosk ini tidakberfungsi. Daripada temu bual yang dibuat dengan Kurator adalah dimaklumkankiosk ini tidak berfungsi sejak dari tahun 2004 lagi iaitu selepas 2 tahun digunakan.Pihak Muzium Kota Tinggi juga memaklumkan bahawa laporan kerosakan telahdibuat kepada Bahagian Pemuziuman tetapi sehingga tarikh pengauditan tiadasebarang pembaikan dilakukan atas sebab syarikat yang membekalkan sudah tidakberoperasi lagi.Yayasan memaklumkan kiosk ini telah dibaiki setelah menerima teguran daripadapihak Audit dan mula digunakan pada bulan April 2008.b) Bilik Audio VideoLawatan Audit mendapati, Bilik Audio Video masih belum diguna pakai lagi kepadapengunjung walaupun ia telah siap dengan pengisian peralatan serta bahantayangan kepada pengunjung. Yayasan tidak mengambil peluang ini untukmemberikan kemudahan yang telah disediakan dalam menarik minat pengunjungserta pelancong asing untuk mendalami tentang sejarah serta kebudayaan NegeriJohor.Yayasan memaklumkan bahawa Bilik Audio Video telah mula digunakan untukpengunjung di Muzium Kota Tinggi setelah menerima teguran daripada pihak Audit.c) Sistem AudioPemeriksaan yang dibuat terhadap Sistem Audio di segmen-segmen yang terdapatdi lokasi pameran mendapati ia tidak berfungsi sepenuhnya sebagaimana yangdimaklumkan oleh pihak Muzium Kota Tinggi. Namun tiada sebarang laporankerosakan disediakan oleh pihak Muzium Kota Tinggi ke pentadbiran Yayasanuntuk pembaikan.Yayasan memaklumkan bahawa Sistem Audio telah dibaiki dan berfungsisepenuhnya setelah menerima teguran daripada pihak Audit.197


d) Kemudahan Untuk Orang Kurang Upaya (OKU)Kemudahan dari segi laluan ke ruang pameran untuk pengunjung OKU telahdisediakan di tingkat bawah. Namun untuk ke tingkat atas, pengunjung OKUterpaksa menggunakan tangga sebagaimana orang awam lain. Keadaan inimenyebabkan kakitangan di Muzium Kota Tinggi terpaksa mendukung pengunjungOKU yang ingin menyaksikan ruang pameran di tingkat atas. Yayasan perlumenyediakan kemudahan lif atau tangga bergerak bagi mengatasi masalahtersebut. Secara tidak langsung ia juga dapat memudahkan warga tua dan wanitawanitamengandung menyaksikan pameran di tingkat atas.Pada pendapat Audit, Yayasan telah melaksanakan pembelian peralatan mengikutkeperluan semasa. Manakala kemudahan yang disediakan di Muzium Kota Tinggiadalah memuaskan namun kemudahan OKU masih tidak mencukupi.24.2.6 Keperluan Modal Insana) Struktur OrganisasiBahagian Pemuziuman telah diluluskan dengan 34 jawatan pelbagai gred bagimengurus dan mengendalikan bahan artifak. Bilangan perjawatan dan pengisianbagi tempoh 2005 hingga 2007 adalah seperti di Jadual 71.Jadual 71Perjawatan Dan Pengisian Guna Tenaga Bagi Tahun 2005 Hingga 2007TahunPerjawatan2005 2006 2007Diluluskan Diisi Kosong Diluluskan Diisi Kosong Diluluskan Diisi Kosong1. Kurator Gred S41 6 3 3 6 3 3 6 3 32. Pen. Kurator Gred S27 5 5 - 5 4 1 5 5 -3. Pemb. Muzium Gred S17 13 12 *1 13 12 *1 13 12 *14. Penjaga Muzium GredKP1110 8 2 10 10 - 10 9 1Jumlah 34 28 6 34 29 5 34 29 5Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri JohorNota: * - Pegawai Dipinjamkan Ke Bahagian Persuratan Dan SejarahBerdasarkan kepada Jadual 71, 3 kekosongan bagi jawatan penting iaitu KuratorGred S41 tidak diisi lagi. Semakan Audit terhadap rekod perjawatan Yayasanmendapati 3 jawatan Kurator ini tidak diisi sejak tahun 2000. Bagi satu kekosonganjawatan Pembantu Muzium Gred S17 ia tidak diisi kerana penjawatnya Encik JafriBin Jais telah dipinjamkan untuk berkhidmat di Bahagian Persuratan dan Sejarahsemenjak tahun 1997. Manakala bagi jawatan Penjaga Muzium Gred KP11terdapat satu kekosongan yang belum diisi pada tahun 2007.198


Pada pendapat Audit, pengisian perjawatan penting seperti Kurator bagi BahagianPemuziuman Yayasan adalah tidak memuaskan kerana 3 daripada 6 jawatan yangdiluluskan tidak diisi.b) Latihan Kepada KakitanganYayasan telah menghantar pegawai-pegawainya berkursus berdasarkan tawarandari Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri Johor, Perbadanan Muzium Negara/ Negeridan agensi/ persatuan lain. Semakan Audit terhadap fail berkaitan kursus kakitanganmendapati bagi tahun 2005 seramai 12 pegawai telah dihantar berkursus, 2006seramai 11 pegawai dan 2007 seramai 21 pegawai. Manakala seramai 8 pegawaitidak menghadiri kursus bagi tempoh 2005 hingga 2007. Kursus yang dihadiripegawai Bahagian Pemuziuman bagi tahun 2005 hingga 2007 adalah seperti diJadual 72.Jadual 72Kursus Yang Dihadiri Sepanjang Tempoh 2005 hingga 2007TahunAgensi Penganjuran2005 2006 2007Bil. Pegawai Bil. Pegawai Bil. PegawaiKursusKursusKursus1. Pejabat SUKJ 2 3 3 4 6 62. Muzium Negara/Negeri 2 5 1 3 1 33. Yayasan Warisan Johor 1 2 1 2 2 84. YPK, ATMA, Puspanita - - 1 2 2 45. Kerajaan Dan PersatuanNegeri Pahang1 2 ‐ - - -Jumlah 6 12 6 11 11 21Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri JohorYayasan terpaksa mengagihkan kursus yang ada mengikut keutamaan dan keperluantugas yang bersesuaian oleh sebab kursus yang ada agak terhad.Pada pendapat Audit, latihan kepada kakitangan adalah memuaskan sungguhpunYayasan menghantar pegawai berdasarkan tawaran daripada pihak lain.24.2.7 Prestasi KewanganYayasan telah menerima sejumlah RM30.6 juta daripada Kerajaan Negeri Johor bagitempoh 2005 hingga 2007. Pecahan peruntukan yang diterima adalah sejumlah RM9.2juta iaitu 74.2% bagi tahun 2005, RM9.7 juta iaitu 71% bagi tahun 2006 dan RM11.7 jutaiaitu 82% bagi tahun 2007 daripada peruntukan yang dimohon. Yayasan juga menerimasumbangan terus daripada Kerajaan Persekutuan melalui KeKKWa mulai tahun 2005.Sumbangan daripada KeKKWa daripada tahun 2005 hingga 2007 adalah seperti diJadual 73.199


Jadual 73Sumbangan Daripada KeKKWa Bagi Tahun 2005 Hingga 2007TahunPeringkat Sumbangan 2005 2006 2007Jumlah(RM) (RM) (RM) (RM)Pertama 126,687 128,700 539,021 794,408Kedua 128,713 949,341 2,430,958 3,509,012Jumlah Diterima 255,400 1,078,041 2,969,979 4,303,420Jumlah YangSepatutnya Diterima1,490,698 1,471,480 5,186,956 8,149,134Jumlah Yang KurangDiterima(1,235,298) (393,439) (2,216,977) (3,845,714)Sumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri JohorBerdasarkan kepada Jadual 73, didapati Yayasan telah menerima pemberiansumbangan sejumlah RM4.30 juta berbanding sumbangan yang sepatutnya diterimaadalah berjumlah RM8.15 juta daripada KeKKWa. Ini bermakna Yayasan telahterkurang menerima pemberian sumbangan sejumlah RM3.85 juta iaitu 47.2% daripadajumlah yang dianggarkan. Oleh kerana pemberian ini berbentuk sumbangan bukangeran Yayasan menerima sahaja jumlah sumbangan yang diberi walaupun jumlahnyatidak menepati formula yang diguna pakai oleh KeKKWa. Keadaan ini telahmenyukarkan Yayasan dalam merancang dan mengawal perbelanjaannya. SemakanAudit terhadap buku vot yang mengawal sumbangan KeKKWa mendapati tiadamaklumat berkaitan peruntukan, tanggungan dan perbelanjaan direkodkan pada tahun2005. Ini disebabkan sumbangan yang diterima pada tahun tersebut telah dimasukkansebagai hasil Yayasan dan direkodkan bersama dengan peruntukan yang diterimadaripada Kerajaan Negeri. Pada tahun 2006, Yayasan telah menyelenggarakan bukuvot bagi merekodkan peruntukan, tanggungan dan perbelanjaan yang dibuatmenggunakan peruntukan KeKKWa. Sejumlah RM471,255 iaitu 43.7% daripada jumlahyang diterima telah dibelanjakan untuk pengurusan Bahagian Pemuziuman meliputipembelian bahan artifak, ubah suai bangunan muzium dan pembelian peralatan pejabat.Manakala pada tahun 2007, Yayasan telah membelanjakan sejumlah RM1.44 juta iaitu48.5% daripada jumlah yang diterima untuk pengurusan Bahagian Pemuziuman.Semakan Audit selanjutnya mendapati laporan perbelanjaan tahunan telah dihantarkepada KeKKWa bagi tujuan pemberian sumbangan tahun seterusnya.Pada pendapat Audit, prestasi perbelanjaan daripada sumber kewangan KeKKWaadalah memuaskan.Pada keseluruhannya pihak Audit berpendapat pelaksanaan pengurusan bahanartifak Yayasan Di Muzium Kota Tinggi adalah baik.24.2.8 Pemantauana) Mesyuarat Lembaga PengarahPemantauan terhadap pengurusan bahan artifak di Yayasan telah dilakukan melaluiMesyuarat Lembaga Pengarah. Semakan Audit terhadap minit mesyuarat bagi200


tahun 2005 hingga 2007 mendapati Yayasan telah mematuhi Enakmen PenubuhanYayasan dengan mengadakan mesyuarat setahun sekali. Lembaga Pengarah telahmengadakan mesyuarat pada bulan Mac 2005, Ogos 2006 dan November 2007.Semakan Audit seterusnya terhadap minit mesyuarat mendapati laporan kewanganYayasan dan projek-projek yang dilaksanakan ada dibincangkan. Namun kelulusanpelantikan Encik Kamarudin bin Abd. Razak sebagai Kurator Kanan Gred S44 yangtelah dibuat semasa mesyuarat Lembaga Pengarah pada tahun 2005 belumdilaksanakan. Yayasan perlu segera melaksanakan keputusan yang telah dibuatbagi memastikan kelancaran pengurusan dan pentadbiran bahagian Pemuziuman.Pada pendapat Audit, pemantauan yang dilakukan oleh Yayasan melalui mesyuaratadalah baik.b) Kawalan Keselamatan Bangunan Dan Bahan ArtifakYayasan telah menggunakan khidmat 2 orang pengawal keselamatan bagimengawal keselamatan bangunan Muzium Kota Tinggi. Jadual bertugas pengawalkeselamatan adalah seperti di Jadual 74.Jadual 74Jadual Bertugas Pengawal KeselamatanPengawal Hari MasaPertama Isnin hingga JumaatSabtu dan AhadKedua Isnin hingga JumaatSabtu dan AhadSumber: Rekod Yayasan Warisan Negeri Johor4.00 petang hingga 12.00 malam8.00 pagi hingga 8.00 malam12.00 malam hingga 8.00 pagi8.00 malam hingga 8.00 pagiTiada khidmat pengawal keselamatan dari pukul 8.00 pagi hingga 4.00 petangdisediakan bagi mengawal keselamatan bangunan. Yayasan bergantung kepadakakitangan Bahagian Pemuziuman yang bertugas untuk mengawal keselamatanbangunan dan bahan artifak yang ditempatkan di sana. Kad akses telah digunakansejak tahun 2002 sebagai kawalan ke bilik stor Muzium. Sebanyak 6 kad telahdiberikan kepada Kurator, Penolong Kurator, 3 orang Pembantu Muzium danPenjaga Muzium.Pemeriksaan Audit terhadap kad akses tersebut mendapati hanya 2 daripada 6 kadakses masih boleh digunakan. Kad akses yang boleh digunakan adalah padaKurator dan seorang Pembantu Kurator. Kini kakitangan Muzium Kota Tinggi yangingin memasuki stor perlu meminjam daripada salah seorang sama ada daripadaKurator atau Pembantu Kurator tanpa sebarang rekod. Keadaan ini menyebabkankad akses tersebut tidak dijaga dengan baik dan mudah rosak. Yayasan juga tidakmenyediakan rekod berkaitan kakitangan yang masuk dan keluar ke stor.201


Pemeriksaan Audit ke sekeliling bangunan Muzium Kota Tinggi mendapati keadaanpagar bahagian belakang bangunan telah rosak dan perlu dibaiki. Malah terdapatruang yang boleh dibolosi melalui longkang di belakang bangunan. Keadaantersebut adalah seperti di Foto 96 dan Foto 97.Foto 96Pagar Bahagian Belakang Yang Telah RosakSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 18 September 2007Lokasi: Muzium Kota TinggiFoto 97Ruang Yang Boleh Dibolosi Melalui LongkangSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 18 September 2007Lokasi: Muzium Kota Tinggi202


Pihak Audit dimaklumkan keadaan pagar rosak adalah disebabkan banjir besar yangberlaku pada bulan Disember 2006. Yayasan perlu segera membaik pulih pagartersebut dan memastikan ruang untuk memasuki bangunan melalui longkang ditutup.Ini disebabkan kawasan belakang bangunan adalah berdekatan dengan kawasanperumahan yang mudah terdedah kepada pencerobohan.Pada pendapat Audit, kawalan keselamatan bangunan dan bahan artifak olehYayasan adalah tidak memuaskan kerana kerosakan pagar belum dibaiki.25. RUMUSAN DAN SYOR AUDITSecara keseluruhannya, pengurusan bahan artifak oleh Yayasan adalah baik kecualiYayasan tidak dapat melaksanakan 8 aktiviti gali cari dan Daftar Bahan Artifak yangdisediakan tidak lengkap serta terdapat bahan artifak yang tidak didaftarkan. Bagimemantapkan dan mengekalkan prestasi pengurusan bahan artifak di Muzium KotaTinggi, adalah disyorkan Yayasan mengambil tindakan seperti berikut:a) Merancang pembelian bahan artifak dengan teliti dan membuat pembelianberdasarkan perancangan yang ditetapkan.b) Menubuhkan unit khas bagi menjalankan aktiviti gali cari bagi memastikan tidakberlaku beban kerja dan pertindihan tugas bagi kakitangan di Bahagian Pemuziuman.c) Menetapkan sasaran bilangan pengunjung bagi setiap kategori. Yayasan perlumenjalankan penyelidikan untuk mengenal pasti punca pelawat boleh berkurangan.Promosi melawat ke Muzium Kota Tinggi hendaklah dilakukan bagi memastikanpelawat sentiasa meningkat dari tahun ke tahun.d) Menubuhkan jawatankuasa kecil bagi proses penilaian bahan artifak yang melibatkankesemua Kurator iaitu 3 orang dan Penolong Kurator iaitu seramai 5 orang sebelumdibawa kepada Pengarah (bagi bahan artifak yang bernilai kurang RM10,000) atauJawatankuasa Perolehan Artifak (bagi bahan artifak yang bernilai lebih RM10,000)untuk tujuan kelulusan. Penubuhan Jawatankuasa ini akan dapat menghasilkankeputusan yang lebih kolektif, memberikan pendedahan dan ilmu pengetahuan kepadasemua Kurator dan Penolong Kurator dalam proses penilaian bahan artifak.e) Daftar Bahan Artifak sewajarnya mempunyai maklumat lengkap kos pembelian keranamaklumat ini akan dimasukkan dalam Sistem Pengkalan Data Berkomputer yang akandiguna pakai oleh Yayasan. Tindakan segera perlu dilakukan bagi mendaftarkan asetbahan artifak yang belum didaftarkan dalam Daftar bagi mengelakkan kehilangan,memudahkan membuat penilaian stok dan pemeriksaan.f) Mengisi kekosongan jawatan penting seperti Kurator dan memastikan kakitangan yangdipinjamkan bertugas semula di bahagian yang sepatutnya.g) Kerosakan pagar perlu diperbaiki dengan segera dan ruang yang boleh dibolosi perluditutup dengan segera.203


MAJLIS PERBANDARAN KULAIPENGURUSAN PELESENAN DAN PENGUATKUASAAN BAGI PREMIS PERNIAGAAN26. LATAR BELAKANG26.1 Majlis Perbandaran Kulai (Majlis) telah dinaikkan taraf daripada status majlisdaerah menjadi majlis perbandaran pada akhir bulan Mei 2004. Majlis mentadbir kawasanperkadaran seluas 747 km persegi yang meliputi kawasan Kulai, Senai, Seelong, Saleng,Kelapa Sawit, Sedenak, Ayer Bemban, Bukit Batu dan Sengkang. Majlis mempunyaipenduduk yang dianggarkan seramai 210,000 orang. Sehingga bulan Disember 2007terdapat 7,337 pegangan harta persendirian jenis perdagangan dan industri. Salah satufungsi utama Majlis adalah untuk mengurus tadbir pelesenan dan penguatkuasaan bagisetiap jenis premis perniagaan yang dijalankan di seluruh kawasan pentadbiran Majlis.Majlis perlu menguruskan pelesenan dan penguatkuasaan berdasarkan kepada AktaKerajaan Tempatan 1976 (Akta 171) dan undang-undang kecil yang diwujudkan. Mengikutundang-undang kecil yang berkuat kuasa, setiap premis perniagaan hendaklahmempunyai lesen perniagaan dan lesen papan iklan di mana perlu. Majlis telahmengeluarkan 321 jenis lesen perniagaan kepada 6,086 pelesen sehingga akhir tahun2007. Hasil pungutan bagi tahun 2005 hingga 2007 adalah berjumlah RM1.13 juta,RM1.31 juta dan RM1.56 juta.26.2 Matlamat pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan terhadap premis perniagaanadalah untuk memastikan peniaga mematuhi undang-undang dan peraturan yangditetapkan. Aktiviti utama penguatkuasaan adalah mengawal selia semua premisperniagaan dan memastikan peniaga mempunyai lesen yang sah serta mematuhi syaratyang ditetapkan terutama dari segi kebersihan, ketenteraman dan keselamatan. Peniagaakan di kompaun atau didakwa jika melanggar undang-undang kecil Majlis. Liputankawasan pentadbiran Majlis adalah seperti di Peta 1.204


Peta 1Kawasan Pentadbiran Majlis Perbandaran KulaiBUKIT BATUSEDENAKAYER BEMBAMSENGKANGKELAPA SAWITKULAISALENGSEELONGSENAISumber: Majlis Perbandaran KulaiSumber: Majlis Perbandaran Kulai27. OBJEKTIF PENGAUDITANObjektif pengauditan adalah untuk menilai sama ada aktiviti pengurusan pelesenandan penguatkuasaan bagi premis perniagaan telah dibuat dengan cekap dan berkesanuntuk mencapai matlamat yang ditetapkan.28. SKOP PENGAUDITANSkop pengauditan pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan terhadap premisperniagaan di kawasan pentadbiran Majlis adalah bagi tempoh 2005 hingga 2007.Pemeriksaan Audit dijalankan di Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan dan di JabatanUndang-Undang Dan Penguatkuasaan, Majlis Perbandaran Kulai.29. KAEDAH PENGAUDITANKaedah pengauditan adalah melalui penyemakan, pemeriksaan dan analisisterhadap data, fail pelesen, laporan kewangan, daftar lesen perniagaan dan lesen papaniklan serta laporan mengenai aktiviti penguatkuasaan yang dilaksanakan oleh Majlis.Lawatan ke tapak premis perniagaan dan temu bual dengan pemilik premis dan pegawaiMajlis juga diadakan untuk mendapatkan maklumat lengkap.205


30. PENEMUAN AUDIT30.1 PERANCANGANPerancangan merupakan aspek penting yang perlu diberikan perhatian bagi menjayakansesuatu aktiviti. Perancangan yang rapi dan teliti dapat membantu Majlis melaksanakanaktiviti dengan teratur dan berkesan serta mencapai objektif yang ditetapkan. Aspekperancangan yang dinilai adalah meliputi perkara berikut:30.1.1 Dasar MajlisDasar Majlis menetapkan sesuatu tempat atau premis dalam kawasan pentadbirannyayang digunakan untuk menjalankan aktiviti perniagaan, perdagangan, perindustrian danmemberi perkhidmatan hendaklah membuat permohonan lesen perniagaan. Manakalabagi premis perniagaan yang memasang papan iklan hendaklah memohon lesen papaniklan. Majlis juga menetapkan beberapa perniagaan atau aktiviti tertentu tidakdikeluarkan lesen perniagaan bagi tujuan mengatasi masalah sosial setempat,keselamatan dan gangguan persekitaran.30.1.2 Undang-undanga) Akta Kerajaan Tempatan 1976Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171) yang diterima pakai oleh Majlismempunyai peruntukan khusus berkaitan dengan pelesenan premis perniagaan didalam satu-satu kawasan pentadbiran Majlis. Akta ini memberi kuasa kepadasetiap Majlis mengadakan undang-undang kecil pelesenan.b) Undang-undang KecilSeksyen 102, Akta Kerajaan Tempatan 1976 memberi kuasa kepada Majlis untukmengeluarkan undang-undang kecil bagi mengurus tadbir pelesenan danpenguatkuasaan premis perniagaan melalui lesen perniagaan dan lesen papaniklan. Undang-undang kecil yang meliputi kedua-dua lesen ini menetapkan kadarbayaran yang diwartakan. Undang-undang kecil yang dimaksudkan adalah sepertiberikut:i) Undang-Undang Kecil Pelesenan Tred, Perniagaan, Perindustrian danPekerjaan (Majlis Daerah Kulai) 1982Di bawah undang-undang kecil ini tiada seorang pun boleh menggunakansesuatu tempat atau premis dalam kawasan pentadbiran Majlis bagi apa-apatred, perniagaan dan perindustrian tanpa lesen yang dikeluarkan oleh YangDipertua. Kadar bayaran lesen yang ditetapkan adalah antara RM100 hinggaRM3,000 mengikut jenis perniagaan.206


ii) Undang-Undang Kecil Iklan (Majlis Daerah Kulai) 1982Undang-undang kecil iklan ini menyatakan peniaga tidak boleh mempamerkanpapan iklan tanpa lesen yang diberi atau diperbaharui oleh Yang Dipertua.Undang-undang kecil ini memberi kuasa kepada Majlis mengambil tindakan keatas peniaga yang mempamerkan papan iklan tanpa lesen dan juga yangmelanggar mana-mana undang-undang kecil tersebut. Bayaran minima lesenpapan iklan tidak berlampu berjumlah RM40 dan lesen papan iklan yangberlampu berjumlah RM50.iii) Undang-Undang Kecil Mencegah Kekotoran (Majlis Daerah Kulai) 1982Undang-undang kecil ini memberi kuasa kepada Yang Dipertua untukmengeluarkan kompaun terhadap kesalahan melakukan kekotoran di tempatawam, jalan, lorong belakang dan bangunan. Kompaun yang dikeluarkanterhadap kesalahan itu hendaklah tidak melebihi RM250.iv)Undang-Undang Kecil (Mengkompaun Kesalahan-Kesalahan) (MajlisDaerah Kulai) Kerajaan Tempatan 1987Undang-undang kecil ini memberi kuasa kepada Yang Dipertua untukmengeluarkan kompaun terhadap premis perniagaan yang tidak mematuhinotis yang telah dikeluarkan di bawah Seksyen 74, 82(5) dan 109 Akta 171serta undang-undang kecil yang lain. Kompaun bagi sesuatu kesalahan dibawah Akta 171 tidak melebihi RM500 manakala kesalahan di bawah undangundangkecil tidak melebihi RM250.v) Undang-Undang Kecil Pengendali Makanan (Majlis Daerah Kulai) 1987Undang-undang kecil ini menetapkan setiap orang yang menjual ataumenyediakan makanan untuk jualan menjaga kebersihan diri dan tempattempatyang digunakan untuk persediaan dan penjualan makanan.30.1.3 Peraturan Dan Garis Panduana) Peraturan Premis PerniagaanPeraturan yang diterima pakai oleh Majlis adalah melibatkan peraturan yangdinyatakan secara terperinci di dalam akta dan undang-undang kecil yang berkuatkuasa. Di antara peraturan yang khusus bagi tujuan pengurusan pelesenan danpenguatkuasaan pelesenan adalah seperti berikut:i) KebersihanMajlis berpandukan kepada Seksyen 73 (1)(a)(i) dan (ii), Seksyen 74, AktaKerajaan Tempatan 1976 dan kehendak Undang-undang Kecil MencegahKekotoran (Majlis Daerah Kulai) 1982 untuk mengeluarkan peraturanberkaitan kebersihan. Peraturan lain menghendaki setiap orang yang bekerjadalam penjualan atau persediaan menjual makanan pada setiap masa207


menyelenggarakan tempat, pakaian dan badan dalam keadaan bersih selarasdengan Seksyen 4(1),(2) dan 7(1) hingga (4) Undang-Undang KecilPengendali Makanan (Majlis Daerah Kulai) 1987.ii)Alam SekitarMajlis menerima pakai peraturan yang berkaitan perlindungan dan penjagaanalam sekitar berdasarkan undang-undang yang berkuat kuasa mengikutseksyen 70 dan 81(j) Akta Kerajaan Tempatan 1976 serta undang-undang dibawah penguatkuasaan Jabatan Alam Sekitar iaitu Akta Kualiti AlamSekeliling 1974, Peraturan-Peraturan Kualiti Alam Sekeliling (Kumbahan danEffluen-Effluen) 1979, Peraturan-peraturan Kualiti Alam Sekeliling (UdaraBersih) 1978 dan Peraturan-peraturan Kualiti Alam Sekeliling (BuanganTerjadual) 2005.iii)Larangan Kacau GangguPeraturan ini menetapkan pihak berkuasa tempatan boleh mengambillangkah-langkah untuk melarang, memberhentikan, menghapuskan danmencegah berlakunya kacau ganggu mengikut seksyen 81(a) hingga (k) AktaKerajaan Tempatan 1976.iv)Larangan Premis PerniagaanMajlis mengadakan peraturan yang boleh mencegah salah guna premis dariperbuatan maksiat seperti di pusat hiburan keluarga, perniagaan internetcafe, pusat urutan tradisional dan pusat kecantikan berdasarkan EnakmenHiburan dan Tempat-Tempat Hiburan 1998 di bawah penguatkuasaanPejabat Daerah dan Polis Diraja Malaysia.b) Garis PanduanSenarai garis panduan yang diguna pakai oleh Majlis bagi tujuan pengurusanpelesenan dan penguatkuasaan terhadap premis perniagaan adalah seperti berikut:i) Garis Panduan Kementerian Perumahan Dan Kerajaan Tempatan• Garis Panduan Papan Iklan Premis PerniagaanGaris panduan papan iklan premis perniagaan ini adalah bertujuan untukmenyeragamkan pemasangan papan iklan premis perniagaan di kawasanpentadbiran Majlis.• Garis Panduan Pusat Hiburan KeluargaGaris Panduan Pusat Hiburan Keluarga menetapkan syarat yang perludiambil oleh pengusaha sebelum permohonan lesen boleh diluluskan.208


• Garis Panduan Permohonan Lesen Premis Perusahaan Sarang BurungWalitGaris panduan permohonan lesen premis perusahaan sarang burung walitmenetapkan syarat-syarat dan langkah-langkah yang perlu diambil olehpengusaha sebelum sesebuah premis boleh diluluskan untuk perusahaansarang burung walit.ii) Garis Panduan Setiausaha Kerajaan Negeri JohorPekeliling Setiausaha Kerajaan Negeri Johor yang dikeluarkan untuk PihakBerkuasa Tempatan adalah seperti berikut:• Tatacara Pengawalan Anggota Penguatkuasaan Pihak BerkuasaTempatan.• Tindakan Penguatkuasaan Untuk Membanteras Cetak Rompak.• Larangan Mengeluarkan Lesen Premis Perniagaan Menjual CD, VCD danCD-ROM Di premis Bukan Kekal.• Tindakan Penguatkuasaan Terhadap Pengeluaran, Pengedaran danPenggunaan Video, VCD dan DVD Lucah.• Mesyuarat Jawatankuasa Gerakan Bersepadu Penguatkuasaan.iii) Manual Prosedur KerjaMajlis menyediakan Manual Prosedur Kerja sebagai garis panduan dalammelaksanakan aktivitinya. Manual yang disediakan mengandungi latarbelakang, objektif, carta organisasi, fungsi utama, aktiviti, proses dan cartaaliran kerja. Antara kandungan Manual Prosedur Kerja yang berkaitan denganpengeluaran lesen perniagaan adalah seperti berikut:• Panduan Kelulusan LesenMajlis membuat ketetapan dua jenis lesen perniagaan yang dimohon iaituperniagaan yang sensitif dan perniagaan tidak sensitif. Permohonan lesenperniagaan yang sensitif perlu mendapat ulasan dari jabatan teknikalmanakala permohonan lesen perniagaan yang tidak sensitif tidakmelibatkan ulasan dari jabatan teknikal. Permohonan lesen perniagaanyang sensitif akan diputuskan dalam tempoh 90 hari dari tarikh permohonanditerima manakala lesen perniagaan yang tidak sensitif akan diputuskandalam tempoh 14 hari dari tarikh permohonan diterima.• Panduan Pengeluaran Lesen SementaraMajlis menyediakan garis panduan pengeluaran lesen sementara bagipengusaha yang menjalankan perniagaan sebelum permohonan lesendiluluskan. Bayaran lesen sementara yang ditetapkan adalah berjumlahRM270 untuk tempoh 3 bulan.209


30.1.4 Sasaran Aktiviti Pelesenana) Sasaran Pengeluaran LesenPenetapan sasaran merupakan aspek penting yang perlu dirancang supayapengurusan pelesenan dan penguatkuasaan terhadap premis perniagaan dapatdilakukan dengan teratur dan mencapai matlamat yang ditetapkan. Sasaranpengeluaran lesen baru yang ditetapkan oleh Majlis untuk tempoh 2005 hingga2007 adalah seperti di Jadual 75.Bil.Jadual 75Bilangan Sasaran Pengeluaran Lesen Bagi Tahun 2005 Hingga 2007Bilangan SasaranSasaran1. Memproses Permohonan Baru LesenPerniagaan2005(Lesen)2006(Lesen)2007(Lesen)500 560 2002. Memproses Permohonan Baru Lesen PapanIklanSumber: Majlis Perbandaran Kulai500 560 200b) Sasaran PenguatkuasaanJabatan Undang-Undang Dan Penguatkuasaan merancang untuk menjalankanpemeriksaan lesen perniagaan dengan bilangan sasaran sebanyak 2,000 premisbagi tahun 2005, sebanyak 2,500 premis bagi tahun 2006 dan 3,000 premis bagitahun 2007.c) Sasaran Hasil Aktiviti PelesenanPada setiap tahun Majlis menyediakan anggaran hasil yang dikutip daripadasumber pelesenan. Anggaran hasil aktiviti pelesenan bagi tahun 2005 hingga 2007adalah seperti di Jadual 76.Jadual 76Anggaran Hasil Lesen Majlis Bagi Tahun 2005 Hingga 2007TahunPerniagaan(RM)Jenis LesenPapan Iklan(RM)Jumlah(RM)2005 1,018,564 152,000 1,170,5642006 998,755 157,000 1,155,7552007 806,544 153,060 959,604Sumber: Majlis Perbandaran Kulai30.1.5 Perancangan StrategikBagi mempertingkatkan mutu perkhidmatan pengurusan lesen dan penguatkuasaanpremis perniagaan dengan lebih cekap, Majlis mempunyai perancangan strategik yangmenggariskan strategi jangka panjang dan jangka pendek seperti berikut:210


a) Strategi Jangka PanjangBagi strategi jangka panjang, pihak Majlis akan melaksanakan permohonan lesensecara on-line yang berkonsepkan E-Dagang. Strategi ini disediakan dalam tempohmelebihi 5 tahun.b) Strategi Jangka PendekAntara strategi jangka pendek tidak melebihi 5 tahun yang disasarkan oleh pihakMajlis adalah seperti berikut:i) Melaksanakan satu sistem pengurusan berkomputer secara berperingkat.ii) Sentiasa menjalankan pemantauan berterusan terhadap pelanggaran undangundang.iii) Kekerapan membawa kes ke Mahkamah.iv) Menambah kakitangan dan perjawatan.30.1.6 Kaedah PelaksanaanMajlis memproses permohonan lesen perniagaan dan lesen papan iklan secara manual.Setiap permohonan lesen akan diproses oleh Unit Pelesenan. Unit ini akan menyediakanperkhidmatan untuk permohonan lesen baru, permohonan lesen papan iklan,permohonan membaharui lesen yang telah tamat tempoh dan permohonan lesensementara. Perancangan Majlis terhadap kaedah pelaksanaan pengurusan pelesenanadalah seperti berikut:a) Memproses Permohonan Lesen Barui) Setiap permohonan baru untuk lesen perniagaan dan papan iklan perlumenggunakan borang yang telah ditetapkan. Borang tersebut boleh dibeli darikaunter Unit Pelesenan. Kerani kaunter akan menyemak borang permohonanyang dikemukakan untuk memastikan ia lengkap diisi dan disertakan dengansemua dokumen yang dikehendaki. Semua permohonan yang lengkap akandirekodkan ke dalam Daftar Permohonan Lesen dan dimasukkan ke dalam failindividu. Manakala permohonan yang tidak lengkap akan dikembalikan.Pembantu Tadbir Unit Pelesenan akan merujukkan fail individu untuk tujuanpemeriksaan premis dan laporan. Pengawas Kesihatan Awam atau PenolongPegawai Kesihatan Persekitaran Pemeriksaan Majlis pula akan menjalankanpemeriksaan ke tapak premis perniagaan dan memberi ulasan. Jikapermohonan lesen telah lengkap dan mematuhi syarat yang ditetapkan,permohonan ini akan dibincangkan semasa Mesyuarat JawatankuasaPelesenan dan Kesihatan untuk pertimbangan. Kelulusan permohonan lesenakan diputuskan semasa Mesyuarat Penuh Majlis.ii) Bagi permohonan lesen perniagaan yang sensitif, akan dirujuk kepada jabatanteknikal untuk mendapatkan ulasan dan sokongan. Jabatan-jabatan teknikalyang dirujuk adalah Jabatan Alam Sekitar, Bahagian Farmasi Kementerian211


Kesihatan, Jabatan Kesihatan, Polis Diraja Malaysia, Pejabat Daerah JohorBahru, Pejabat Pelesenan Pelancongan, Jabatan Keselamatan Dan KesihatanPekerjaan, Jabatan Bomba Dan Penyelamat dan Jabatan-jabatan lain yangbersesuaian dengan jenis permohonan lesen.iii) Butiran maklumat pemohon lesen perniagaan yang telah diluluskan akandimasukkan ke pengkalan data di Unit Pelesenan dan surat pemberitahuandihantar kepada pemohon. Bil bayaran lesen kemudiannya akan dicetak dandikemukakan kepada pemohon untuk membuat pembayaran.iv) Carta aliran proses pengeluaran lesen perniagaan baru dan lesen papan iklanadalah seperti di Carta 20 dan Carta 21.Carta 20Carta Aliran Proses Permohonan Lesen Perniagaan BaruSumber: Majlis Perbandaran Kulai212


Carta 21Carta Aliran Proses Permohonan Lesen Papan IklanMulaPemohon Beli BorangPermohonan DihantarMenerima PermohonanTidakSEMAK SemakYaKeluarkan Bil Wang ProsesDaftar dan Buka Fail Individu /No. Rujukan FailRujuk kepada Ketua Jabatan/PPKPPemeriksaan Premis Oleh PPKP/PKATidakSemakYaFail Diserahkan Kepada Ketua JabatanUntuk PengesahanRujuk kepadaSetiausaha Untuk PertimbanganRujuk kepada YDP UntukKelulusanRekod Data, Nombor Akaun danKadar Harga Dalam Fail IndividuSurat Kelulusan Dihantar Kepada PemohonTamatSumber: Majlis Perbandaran Kulaib) Permohonan Membaharui LesenPembaharuan lesen hendaklah dibuat sebelum tamat tempoh sah lesen. Bagimembaharui lesen yang sedia ada pemohon dikehendaki mengemukakan lesentersebut atau menyatakan nombor akaun lesen.213


c) Permohonan Lesen SementaraSetiap permohonan lesen sementara perlu menggunakan borang yang telahditetapkan. Borang tersebut boleh didapati dari kaunter Unit Pelesenan. Borangpermohonan yang dikemukakan akan disemak bagi memastikan borang diisidengan lengkap dan disokong dengan dokumen yang dikehendaki. Unit Pelesenanakan merujuk fail permohonan kepada Setiausaha Majlis untuk kelulusan. Selepaspermohonan mendapat kelulusan surat akan dikeluarkan oleh Majlis kepadapemohon untuk pengeluaran lesen dan mengutip bayaran.30.1.7 Keperluan Peralatan Dan KenderaanSetiap jabatan perlu dilengkapkan dengan peralatan dan kenderaan yang sesuai bagimemantapkan pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan. Majlis merancangkeperluan peralatan dan kenderaan untuk Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan danJabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaan seperti berikut:a) Jabatan Pelesenan Dan KesihatanJabatan Pelesenan Dan Kesihatan memohon keperluan peralatan dan kenderaanbagi tahun 2005 hingga 2007 seperti di Jadual 77.Tahun2005Jadual 77Peralatan Yang Diperlukan Untuk Jabatan Pelesenan Dan KesihatanPeralatan dan Kenderaani. Komputer dan mesin pencetakii. Note bookiii. Mesin taip elektrikiv. Kamera digital/manualv. Lori pick-upKuantiti(Unit)21121AnggaranKos(RM)9,0005,0003,50010,000100,0002006 Tiada Permohonan - -2007i. Komputer dan mesin pencetakii. Note bookiii. Kamera digital/manualiv. Lori 5 tanv. Lori Tipper 5 tanvi. MotosikalSumber: Majlis Perbandaran Kulai2311149,00010,0004,500150,000120,00022,000b) Jabatan Undang-undang Dan PenguatkuasaanJabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaan memohon keperluan peralatanpejabat dan kenderaan bagi tahun 2005 hingga 2007 adalah seperti di Jadual 78.214


Jadual 78Peralatan Yang Diperlukan Untuk Menjalankan PenguatkuasaanTahun Peralatan/Kelengkapan PejabatAnggaranKuantitiKos(Unit)(RM)2005i. Komputer dan mesin pencetakii. Kelengkapan kayu dan besiiii. Kamera digital/manualiv. Pembelian van penumpangv. Pembelian alat komunikasi3-11-13,00020,0002,000100,00020,0002006 Tiada Permohonan - -2007i. Komputer dan mesin pencetakii. Pembelian note book219,0005,000iii. Kamera digital/manualSumber: Majlis Perbandaran Kulai25,00030.1.8 Keperluan Modal InsanPerancangan keperluan modal insan adalah penting untuk memastikan aktivitipengurusan pelesenan dan penguatkuasaan dapat dilaksanakan dengan cekap danberkesan. Keperluan modal insan adalah meliputi keperluan guna tenaga dan latihanseperti berikut:a) Guna TenagaStruktur organisasi Majlis terdiri daripada 8 Jabatan iaitu Jabatan Penilaian danPengurusan Harta, Kejuruteraan, Landskap Dan Perancang Bandar, Bangunan,Pentadbiran, Kewangan, Pelesenan Dan Kesihatan dan Undang-undang Danpenguatkuasaan. Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan bertanggungjawab terhadappengurusan pelesenan manakala Jabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaanbertanggungjawab terhadap penguatkuasaan. Sehingga akhir tahun 2007, bilanganjawatan yang diluluskan di Jabatan Pelesenan dan Kesihatan adalah sebanyak 106jawatan manakala Jabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaan sebanyak 32jawatan untuk mencapai fungsi-fungsi Jabatan tersebut. Struktur pentadbiran Majlisadalah seperti di Carta 22.215


Carta 22Carta Organisasi Majlis Perbandaran KulaiSumber: Majlis Perbandaran Kulaib) Keperluan LatihanPerancangan mengadakan latihan kepada kakitangan akan dapat meningkatkanpengetahuan dan kecekapan semasa menjalankan tugas harian. Ketua Jabatanakan menimbang dan meluluskan permohonan daripada pegawai dan kakitanganuntuk menghadiri kursus anjuran agensi kerajaan dan swasta.30.1.9 Keperluan KewanganMajlis menyediakan peruntukkan kewangan bagi Jabatan Pelesenan Dan Kesihatanberjumlah RM32.88 juta dan bagi Jabatan Undang-undang Dan Kesihatan berjumlahRM2.45 juta bagi tempoh 2005 hingga 2007. Peruntukan kewangan yang disediakanadalah untuk perbelanjaan emolumen, keperluan bekalan dan perkhidmatan. Keperluankewangan mengikut tahun dan Jabatan yang terbabit adalah seperti di Jadual 79.216


Bil.JabatanJadual 79Peruntukan Kewangan Bagi Tempoh 2005 Hingga 20072005(RM Juta)2006(RM Juta)2007(RM Juta)Jumlah(RM Juta)1. Pelesenan Dan Kesihatan 9.90 10.50 12.48 32.882. Undang-undang DanPenguatkuasaan0.90 1.02 0.53 2.45Jumlah 10.80 11.52 13.01 35.33Sumber: Majlis Perbandaran Kulai30.1.10 Kaedah Pemantauan dan PenguatkuasaanPemantauan dan penguatkuasaan adalah satu aspek penting untuk memastikanpengurusan pelesenan premis dan penguatkuasaan dapat dilaksanakan denganberkesan. Sehubungan itu, perancangan yang disediakan adalah seperti berikut:a) Kawalan Pihak Berkuasa Negerii) Jawatankuasa Kerajaan Tempatan Dan KesihatanDi peringkat Negeri, terdapat Jawatankuasa Kerajaan Tempatan Dan Kesihatanyang bertanggungjawab terhadap pengurusan pelesenan dan penguatkuasaanpremis perniagaan yang dipengerusikan oleh Yang Berhormat PengerusiJawatankuasa Kerajaan Tempatan dan Kesihatan Negeri. Sehubungan denganitu, Pihak Berkuasa Negeri mengeluarkan arahan seperti berikut:• Pihak Berkuasa Negeri tidak membenarkan lesen premis perniagaan yangmenjual CD, VCD, DVD, CD-ROM dikeluarkan kepada peniaga yangmenjalankan perniagaan di pasar malam, kios, kaki lima kedai dan ruangperniagaan sementara di kompleks perniagaan kecuali di premis kekal sepertikedai, ruang niaga kompleks perniagaan dan hypermarket.• Pihak Berkuasa Negeri bersetuju memberhentikan pengeluaran lesen bagipremis perusahaan sarang burung walit.• Pihak Berkuasa Negeri bersetuju bahawa Penguatkuasaan pemasangan alatperangkap sisa minyak (grease trap) adalah diwajibkan dengan serta mertabagi semua premis makanan di dalam kawasan pentadbiran Pihak BerkuasaTempatan Majlis sama ada permohonan lesen baru atau membaharui lesensedia ada.ii) Pasukan Petugas Gerakan Operasi Bersepadu PenguatkuasaanPada tahun 2002, Kerajaan Negeri telah menubuhkan Pasukan Petugas GerakanBersepadu Penguatkuasaan di setiap Pejabat Daerah yang dianggotai olehJabatan-jabatan Kerajaan Negeri dan pihak Polis. Bidang tugas Pasukan ini ialahmengatur tindakan Gerakan Bersepadu Penguatkuasaan supaya dapatdijalankan secara berjadual dan berterusan.217


) Kawalan Di Peringkat Majlisi) Pembatalan Kelulusan LesenMajlis melalui Unit Pelesenan akan membatalkan kelulusan lesen perniagaan jikaMajlis menerima permohonan dari peniaga, hasil laporan pemeriksaan rutin danatas aduan awam. Pembatalan kelulusan lesen juga akan dibuat jika premisperniagaan tidak menjalankan perniagaan dan perniagaan berpindah tempat.ii) Pengurusan Aduan AwamJabatan Pelesenan Dan Kesihatan serta Jabatan Undang-undang DanPenguatkuasaan mengalu-alukan dan sentiasa menerima aduan dan laporandaripada orang ramai terhadap pelanggaran syarat dari pemegang-pemeganglesen. Jabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaan akan mendaftar setiapaduan yang diterima sama ada daripada orang ramai atau Pegawai Majlis sendiri.iii) Mesyuarat Jawatankuasa• Mesyuarat Penuh MajlisMajlis merancang mengadakan Mesyuarat Penuh pada tiap-tiap bulan.Kelulusan permohonan lesen perniagaan akan diputuskan semasa MesyuaratPenuh Majlis.• Mesyuarat Jawatankuasa Pelesenan Dan KesihatanAhli-ahli Majlis yang dilantik menganggotai Jawatankuasa Pelesenan DanKesihatan akan mengadakan mesyuarat pada setiap bulan. Perkara yangdibincangkan meliputi amalan mengenai pengurusan dan pengeluaran lesenperniagaan Majlis.c) Penguatkuasaan Undang-undangPerancangan untuk menjalankan aktiviti Penguatkuasaan Undang-undang adalahpenting supaya premis perniagaan sentiasa mematuhi undang-undang dan peraturanyang ditetapkan oleh Majlis. Penguatkuasaan yang dirancang oleh Majlis adalahseperti berikut:i) Menjalankan rondaan dan pemeriksaan premis perniagaan di kawasanpentadbiran Majlis.ii) Mengeluarkan notis kompaun bagi aktiviti yang menyalahi undang-undang.iii) Menjalankan penguatkuasaan dan memastikan syarat-syarat lesen dipatuhi.Pada pandangan Audit, perancangan yang disediakan oleh Majlis untuk pengurusanpelesenan dan penguatkuasaan premis perniagaan adalah baik. Majlis telahmenetapkan perancangan aktiviti pengurusan pelesenan dan penguatkuasaanterhadap premis perniagaan dengan jelas dan tersusun.218


30.2 PELAKSANAAN30.2.1 Dasar MajlisPelaksanaan aktiviti pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan premis perniagaanMajlis adalah selari dengan dasar yang telah ditetapkan. Semakan Audit mendapatiMajlis telah mewajibkan semua peniaga yang berniaga di premis perniagaan memohonlesen sebelum perniagaan dimulakan. Semakan juga mendapati ketetapan Majlis untuktidak membenarkan perniagaan atau aktiviti tertentu telah dipatuhi sepenuhnya. Tiadalesen dikeluarkan untuk perusahaan sarang burung walit dan perniagaan runcit arak,lesen fun fair dan menjual DVD, VCD dan CD di pasar malam, kios dan kaki lima kedai.Pada pendapat Audit, Majlis telah mematuhi dasar yang ditetapkan bagi pengurusanpelesenan dan penguatkuasaan premis perniagaan di kawasan pentadbirannya.30.2.2 Undang-undanga) Akta Kerajaan Tempatan 1976Seksyen 107, Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171) mengandungi peruntukanundang-undang untuk pengeluaran lesen perniagaan, menetapkan kadar bayaranlesen, menentukan syarat lesen dan peruntukan melakukan pemeriksaan ataumenyelia tred, pekerjaan atau premis yang dilesenkan. Manakala Seksyen 102,Akta 171, membolehkan Majlis menggubal undang-undang kecil. Semakan Auditterhadap proses penggubalan undang-undang kecil Majlis mendapati seksyenseksyenyang berkaitan pelesenan telah dirujuk semasa proses menggubal undangundangkecil dan mengeluarkan lesen perniagaan.b) Undang-undang KecilSehingga tarikh pengauditan sebanyak 5 undang-undang kecil yang berkaitandengan pelesenan telah digubal untuk kegunaan Majlis. Selaras dengan keperluanAkta 171, semua undang-undang kecil ini telah dikuatkuasakan setelah diwartakan.Semakan Audit terhadap pelaksanaan dan penguatkuasaan berdasarkan undangundangkecil yang telah dikeluarkan mendapati perkara-perkara seperti berikut:i) Undang-undang Kecil Pelesenan Tred, Perniagaan, Perindustrian danPekerjaan (Majlis Daerah Kulai) 1982Undang-undang Kecil Pelesenan Tred, Perniagaan, Perindustrian danPekerjaan (Majlis Daerah Kulai) 1982 berkuat kuasa mulai awal bulan Januari1983. Semakan Audit mendapati undang-undang kecil ini masih diguna pakaiuntuk pengeluaran lesen perniagaan tetapi peruntukan belum dikemaskinikanbagi menyesuaikan dengan keadaan semasa. Bagaimanapun, Majlis telahmelakukan semakan semula terhadap senarai bayaran lesen perniagaanmengikut Jadual 3 Undang-undang Kecil ini dan telah meluluskan senaraibayaran lesen yang baru mulai tahun 2007 dengan pertambahan 54 jenis lesen.219


ii) Undang-undang Kecil Iklan (Majlis Daerah Kulai) 1982Undang-undang Kecil Iklan (Majlis Daerah Kulai) 1982 berkuat kuasa mulaiawal bulan Januari 1983. Semakan Audit mendapati Majlis telah melakukansemakan semula terhadap kadar bayaran lesen papan iklan mengikut Jadual 3undang-undang kecil ini dan telah meluluskan senarai bayaran lesen yang barumulai tahun 2007. Mengikut semakan yang dilakukan kadar bayaran lesenpapan iklan tidak berlampu keluasan kurang daripada 10 meter persegi telahdinaikkan dari RM32.50 kepada RM40. Manakala kadar bayaran papan iklanyang berlampu keluasan yang melebihi 10 meter persegi telah diturunkandaripada RM65 kepada RM50. Kadar baru yang diluluskan bertujuan memberigalakan supaya premis perniagaan memasang papan iklan yang berlampu.iii) Undang-undang Kecil Mencegah Kekotoran (Majlis Daerah Kulai) 1982Undang-undang Kecil Mencegah Kekotoran (Majlis Daerah Kulai) 1982 berkuatkuasa mulai awal bulan Januari 1983. Semakan Audit terhadap daftarkompaun mendapati undang-undang kecil ini masih diguna pakai untukpengeluaran kompaun kepada pemilik premis yang didapati bersalahmenyebabkan atau melakukan kekotoran. Sebanyak 400 kompaun telahdikeluarkan mengikut undang-undang kecil ini bagi tahun 2007.iv) Undang-undang Kecil (Mengkompaun Kesalahan-kesalahan) (MajlisDaerah Kulai) Kerajaan Tempatan 1987Undang-undang Kecil (Mengkompaun Kesalahan-kesalahan) (Majlis DaerahKulai) Kerajaan Tempatan 1987 berkuat kuasa mulai pertengahan bulanFebruari 1989. Semakan Audit terhadap daftar kompaun mendapati undangundangkecil ini masih diguna pakai untuk pengeluaran kompaun kepadapemilik premis yang didapati bersalah mengikut Akta Kerajaan Tempatan 1976,Undang-undang Kecil Pelesenan Tred, Perniagaan, Perindustrian danPekerjaan (Majlis Daerah Kulai) 1982 dan Undang-undang Kecil Iklan (MajlisDaerah Kulai) 1982. Sebanyak 348 kompaun telah dikeluarkan mengikutundang-undang kecil ini bagi tahun 2007.v) Undang-undang Kecil Pengendali Makanan (Majlis Daerah Kulai) 1987Undang-undang Kecil Pengendali Makanan (Majlis Daerah Kulai) 1987 berkuatkuasa mulai pertengahan bulan Mei 1989. Mengikut undang-undang kecil ini,Majlis boleh membuat penggredan premis makanan berdasarkan tahapkebersihan iaitu gred A, B dan C. Semakan Audit terhadap minit mesyuaratMajlis mendapati tiada laporan Jabatan Pelesenan dan Kesihatan yangmenunjukkan program penggredan premis makanan telah dilakukan. Maklumbalas yang dikemukakan oleh pegawai Majlis menunjukkan penggredan premismakanan tidak dibuat untuk tempoh 2005 hingga 2007 kerana pemeriksaanpremis tidak pernah dijalankan.220


Pada pendapat Audit, undang-undang kecil yang digubal oleh Majlis untukmenjalankan pengurusan pelesenan premis perniagaan adalah mencukupi kecualiundang-undang kecil yang perlu dikaji semula.30.2.3 Peraturan Dan Garis Panduana) Peraturan Premis PerniagaanPeraturan premis perniagaan yang berkaitan dengan kebersihan, penjagaan alamsekitar, larangan kacau ganggu dan larangan salah guna premis telah disyaratkanbagi premis perniagaan. Peraturan tersebut telah dikeluarkan untuk syarat lesenberdasarkan jenis perniagaan yang dijalankan. Semakan Audit terhadap 50 failindividu permohonan lesen pada tahun 2005 hingga 2007 mendapati perkaraseperti berikut:i) Kebersihan PremisMengikut peraturan, pengusaha perlu menjaga premis dan persekitaran supayasentiasa bersih setiap masa. Syarat tambahan untuk lesen kedai makan danminuman atau restoran pula menghendaki peniaga menjaga kebersihanpengendalian makanan. Antara Peraturan kebersihan yang dikeluarkan bagilesen premis yang terlibat adalah seperti berikut:• Kebersihan premis hendaklah dijaga dengan sempurna.• Menyediakan tempat membuang sampah dengan sempurna.• Tandas lelaki dan wanita hendaklah dibina berasingan.• Semua pekerja dikehendaki memakai apron.• Perlu mematuhi arahan dari Jabatan Kesihatan.• Telah menjalani kursus pengendalian makanan.Lawatan Audit ke 7 buah kedai makanan dan restoran serta 7 premisperniagaan lain bagi meninjau aspek pematuhan peraturan kebersihanmendapati perkara seperti berikut:‣ Premis Kedai Makan Dan RestoranLawatan Audit terhadap premis kedai makanan dan restoran mendapatisemua premis tidak mematuhi sepenuhnya syarat kebersihan yangditetapkan. Empat pelanggaran syarat kebersihan iaitu tidak memasangnotis dilarang meludah, notis menjaga kebersihan, notis melarangmembuang sampah dan pekerja tidak memakai kasut telah dilakukan olehsemua premis yang dilawati. Enam syarat yang lain pula hanya dipatuhioleh 2 hingga 5 premis tersebut. Butiran lengkap bilangan kes pelanggaransyarat adalah seperti di Jadual 80.221


Jadual 80Bilangan Kes Perlanggaran Syarat Di Premis Kedai Makan/RestoranBilangan KesBil.Syarat KebersihanMematuhi Tidak Mematuhi1. Tandas/Bilik Air Bersih 4 32. Menyediakan Tong Sampah 3 43. Lantai Bersih 3 44. Memasang Notis Dilarang Meludah 0 75. Memasang Notis Jaga Kebersihan 0 76. Memasang Notis Buang Sampah 0 77. Meletakan Bahan Makanan Di AtasLantai5 28. Pekerja Memakai Apron 2 59. Pekerja Menutup Kepala 2 510. Pekerja Memakai Kasut 0 7Sumber: Rekod Jabatan Audit NegaraContoh premis yang tidak menjaga kebersihan seperti di Foto 98 dan Foto99.Foto 98Lantai Restoran Tidak BersihSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 2007Lokasi: Lantai Dapur Sebuah Restoran Di Senai222


Foto 99Bahan Makanan Diletakkan Di Atas LantaiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 2007Lokasi: Stor Sebuah Restoran Di Senai‣ Premis Perniagaan LainPremis perniagaan lain yang dilawati adalah sebuah kedai gunting rambut,3 premis di kompleks perniagaan, sebuah premis mencuci kereta, sebuahpremis menjual nombor ramalan dan sebuah premis jahit pakaian. LawatanAudit mendapati sampah dan kertas di premis menjual nombor ramalantidak dibersihkan, manakala 6 premis telah menjaga kebersihan denganmemuaskan.ii) Pengawalan Alam SekitarMajlis menggariskan peraturan yang berkaitan perlindungan dan penjagaanalam sekitar kepada pelesen kilang pemprosesan, pembuatan dan perusahaan.Antara peraturan yang ditetapkan adalah seperti berikut:• Memastikan minyak kotor dan cecair buangan tidak dibuang di dalamlongkang.• Memenuhi kehendak Jabatan Alam Sekitar.• Tidak dibenarkan melakukan pembakaran terbuka.• Setiap premis makanan dikehendaki memasang alat perangkap sisa minyak(grease trap) bagi menapis minyak supaya tidak mengalir ke longkang.Semakan Audit terhadap 28 surat kelulusan dan lesen premis perniagaan yangdikeluarkan mendapati peraturan berkaitan pengawalan alam sekitar telahdinyatakan dalam lesen perniagaan yang dikeluarkan. Bagaimanapun lawatanAudit ke premis perniagaan mendapati perkara seperti berikut:223


• Pemilik 4 pusat servis kenderaan dan 2 bengkel kimpalan dan mengecatkenderaan telah melakukan kesalahan pencemaran alam sekitar sepertimembuang sisa minyak kenderaan ke longkang dan bahan kerja telahmencemarkan jalan. Contoh bengkel yang menyebabkan pencemaranalam sekitar adalah seperti di Foto 100 dan Foto 101.Foto 100Sisa Bahan Kerja Mencemarkan JalanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Bengkel Kimpalan Dan Mengecat Kereta Di Saleng, KulaiFoto 101Sisa Minyak Kenderaan Mencemarkan LongkangSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 12.2007Lokasi: Longkang Hadapan Pusat Servis Motosikal Di Senai, Kulai224


• Lawatan Audit telah dijalankan terhadap sebuah kilang perabot, 2 kilangacuan besi, sebuah kilang membuat cat dan 2 kilang kotak. PemeriksaanAudit mendapati 2 kilang acuan besi dan 2 kilang kotak telah mematuhiperaturan pengawalan alam sekitar di kawasan premis. Bagaimanapun,sebuah kilang perabot dan sebuah kilang membuat cat tidak mematuhipengawalan alam sekitar kerana mengeluarkan habuk kayu ke udara danpencemaran dari tong dan bekas bahan-bahan kimia berbahaya.• Lawatan Audit ke 7 premis kedai makanan/restoran mendapati 6 pemilikpremis tidak mematuhi syarat memasang grease trap dan 2 pemilik premisiaitu Restoran di Jalan Belimbing Senai dan Restoran di Taman Senai Jayamembiarkan longkangnya tersumbat dan berbau busuk. Contoh longkangtersumbat yang menyebabkan pencemaran alam sekitar adalah seperti diFoto 102.Foto 102Longkang Tersumbat Dan Berbau BusukSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 2007Lokasi: Longkang Di Hadapan Sebuah Restoran Di Senai, Kulaiiii) Pengawalan Premis PerniagaanMajlis mengadakan peraturan yang boleh mencegah salah guna premis darimenjadikan tempat perjudian, kegiatan maksiat, tidak bermoral dan lain-lain.Peraturan yang dikeluarkan bagi lesen perniagaan yang terlibat adalah sepertiberikut:• Dilarang menggunakan cermin gelap di kawasan hadapan dan tepi premis.• Tidak dibenarkan menjalankan sebarang bentuk aktiviti-aktiviti perjudian.• Komputer permainan tidak dibenarkan sama sekali.225


• Kanak-kanak sekolah yang berpakaian seragam tidak dibenarkan masuk didalam premis.• Dilarang menjual dan menghidangkan minuman keras di dalam premis.• Waktu operasi yang dibenarkan adalah daripada pukul 10 pagi hingga pukul12 tengah malam.Semakan Audit mendapati peraturan berkaitan pengawalan premis perniagaantelah dinyatakan dalam surat kelulusan lesen premis yang dikeluarkan bagiperniagaan pusat hiburan keluarga, perniagaan internet cafe, pusat kecantikandan pusat urut tradisional. Lawatan Audit ke sebuah pusat hiburan keluarga, 3Internet cafe, satu pusat urut tradisional dan satu pusat rawatan kecantikanmendapati kesemua perniagaan tersebut tidak mematuhi peraturan dan garispanduan yang ditetapkan. Pusat Urutan Tradisional dan internet cafe telahmembuat sekatan bilik dalam premis, memasang cermin gelap di bahagianhadapan, kurang pencahayaan, notis bagi pelajar berpakaian sekolah tidakdisediakan dan membenarkan permainan video. Kes kesalahan yang dilakukanadalah seperti di Jadual 81.Bil.Jadual 81Kes Perniagaan Salah Guna PremisBilanganPremis PerniagaanPremisYangJenis KesalahanDilawat2 i. Ruang premis adasekatan bilikii. Kurang pencahayaan1. Pusat UrutanTradisional, SPA danReflexsology2. Internet Cafe 3 i. Cermin gelap dihadapanii. Kurang pencahayaaniii. Menyediakanpermainan videoiv. Tiada notis pakaiansekolah3. Pusat Hiburan Keluarga 1 i. Tiada notis pakaiansekolahBilanganKesJumlah 6 15Sumber: Majlis Perbandaran Kulai2233311Penggunaan cermin gelap di bahagian hadapan premis dapat dilihat seperti diFoto 103.226


Foto 103Cermin Gelap Di Pasang Hadapan PremisSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 3 Disember 2007Lokasi: Bahagian Hadapan Sebuah Internet Cafe Di KulaiSemasa lawatan Audit ke sebuah internet cafe di Taman Puteri Kulaikelihatan remaja bawah umur sedang menggunakan komputer untukpermainan video seperti di Foto 104.Foto 104Komputer Sedang Diguna Untuk Permainan VideoSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 3 Disember 2007Lokasi: Bahagian Dalam Internet Cafe Di Kulai227


iv) Larangan Kacau GangguPeraturan larangan kacau ganggu memberi kuasa kepada Pihak BerkuasaTempatan mengambil langkah-langkah untuk melarang, memberhentikan,menghapuskan dan mencegah berlakunya kacau ganggu. Peraturan yangdikeluarkan bagi lesen perniagaan yang dibenarkan menetapkan syarat tertentusupaya dapat mengawal kacau ganggu. Kesalahan yang berkaitan mengikutkategori adalah seperti berikut:• Premis Perniagaan Barangan LusuhPerniagaan barangan lusuh terdiri daripada aktiviti perniagaan membeli,menyimpan dan menjual barang seperti besi buruk, plastik dan kertas.Lawatan Audit telah dibuat ke 6 premis perniagaan barangan lusuh disekitar kawasan pentadbiran Majlis. Lawatan Audit mendapati 2 buahpremis beroperasi di kawasan perindustrian dan 4 premis lagi beroperasi diluar kawasan perindustrian. Kedudukan premis yang berada di luarkawasan perindustrian sangat hampir dengan jalan raya, terletak dikawasan taman perumahan dan kedai, malah ada juga yang beroperasi ditepi sungai. Kawasan premis perniagaan mereka yang sempitmenyebabkan longgokan besi buruk bersepah dan terdedah. Keadaanpremis barangan lusuh adalah seperti di Foto 105 dan Foto 106.Foto 105Longgokan Besi Buruk Dan Barang LusuhSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Lot 3222, Batu 24, Jln Ayer Hitam, Kulai228


Foto 106Premis Barang Lusuh, Kertas Dan Plastik TerpakaiSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: PTD 9597, Kelapa Sawit, Kulai• Premis Menjual Kenderaan Baru Dan TerpakaiLawatan ke 3 premis menjual kenderaan baru dan terpakai mendapatisemua peniaga telah melanggar undang-undang berkaitan lebuh awam.Peniaga telah menyalahgunakan lebuh awam dengan meletakkankenderaan jualan mereka tanpa kebenaran Majlis. Contoh lebuh awamyang disalah gunakan adalah seperti di Foto 107.Foto 107Lebuh Awam Disalahgunakan Meletak Kenderaan JualanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Kedai Menjual Motosikal Di Kelapa Sawit, Kulai229


• Premis Perusahaan KilangLawatan Audit telah dilakukan terhadap 6 premis yang menjalankanperusahaan kilang perabot, kilang acuan besi, kilang membuat cat dankilang kotak. Pemeriksaan Audit mendapati operasi kilang kotak telahmematuhi peraturan tetapi tidak melakukan kacau ganggu di kawasanpremis. Bagaimanapun sebuah kilang acuan besi pula telah menggunakanlebuh awam tanpa kebenaran Majlis. Contoh lebuh awam yangdisalahgunakan dengan meletak bahan kerja seperti besi adalah seperti diFoto 108.Foto 108Lebuh Awam Disalahgunakan Meletak Bahan Keluaran KilangSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Kilang Membuat Ayan, Kawasan Perindustrian Kulai, Kulai• Premis Perusahaan Sarang Burung WalitJabatan Pelesenan dan Kesihatan telah menjalankan siasatan danmendapati terdapat 66 buah premis di kawasan pentadbiran Majlis telahdiguna untuk menjalankan perusahaan sarang burung walit. Lawatan Auditke 3 premis yang menjalankan perusahaan tersebut mendapati masih aktifdi mana panggilan burung menggunakan corong pembesar suara masihkedengaran. Mengikut peraturan Majlis, pengusaha sarang burung ini bolehdiambil tindakan undang-undang kerana melakukan kacau ganggu,menjalankan perusahaan tanpa lesen dan melakukan ubahsuai bangunantanpa kelulusan. Pegawai Majlis, menyatakan Majlis sering mendapataduan dari penduduk berhampiran kerana bunyi bising rakaman memanggilburung walit. Bagaimanapun, Majlis telah memutuskan supaya perusahaanitu boleh diteruskan dan menasihatkan pengusaha supayamemperlahankan bunyi rakaman dari corong pembesar suara. Premis yang230


digunakan untuk menjalankan perusahaan sarang burung walit adalahseperti di Foto 109 dan Foto 110.Foto 109Premis Kedai Diguna Bagi Perusahaan Sarang Burung WalitSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Taman Putri Kulai, KulaiFoto 110Premis Kedai Diguna Bagi Perusahaan Sarang Burung WalitSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Taman Puteri Kulai, Kulai231


Pada pendapat Audit pematuhan peraturan oleh pemilik premis perniagaan adalahtidak memuaskan kerana bilangan peniaga yang melanggar peraturan masih tinggi.Bagaimanapun Majlis telah mengambil tindakan terhadap premis yang melanggarperaturan selepas teguran Audit.b) Garis Panduani) Garis Panduan Dikeluarkan Oleh Kementerian Perumahan Dan KerajaanTempatanMajlis telah mengguna pakai garis panduan yang dikeluarkan olehKementerian Perumahan Dan Kerajaan Tempatan seperti berikut:• Garis Panduan Papan Iklan Premis PerniagaanGaris panduan papan iklan premis perniagaan yang dikeluarkan olehKementerian pada bulan Februari 2005 digunakan oleh pihak Majlis untukmenetapkan keseragaman kandungan papan iklan yang dipamerkan sepertimenyatakan nama syarikat atau jenama, bahasa yang digunakan, saiztulisan dan penggunaan trade mark, logo dan tag line yang sesuai.Semasa lawatan Audit ke 45 premis perniagaan yang memasang 49 papaniklan mendapati sebanyak 33 papan iklan atau 67.3% tidak mempunyailesen papan iklan. Selain itu, 16 lesen papan iklan yang dikemukakan tidakdapat disahkan kerana nombor rujukan akaun lesen yang dipamer tidakdapat dipadankan atau nombor rujukan tidak dipamer di papan iklantersebut. Bagaimanapun, kandungan papan iklan adalah selaras dengangaris panduan yang ditetapkan.• Garis Panduan Pusat Hiburan KeluargaGaris panduan Pusat Hiburan Keluarga yang dikeluarkan pada bulan Mac2005 menetapkan syarat yang perlu diambil oleh pengusaha sebelumpermohonan lesen diluluskan. Garis panduan ini menetapkan jenis hiburanyang boleh beroperasi, lokasi dan tahap keselamatan premis, jenis mesinpermainan yang dibenarkan dan peraturan di dalam premis. Lawatan Auditke premis pusat hiburan keluarga mendapati garis panduan yangditetapkan telah dipatuhi dan mempunyai lesen perniagaan yang sah.ii) Garis Panduan Dikeluarkan Oleh Setiausaha Kerajaan Negeri JohorEmpat garis panduan yang dikeluarkan oleh Setiausaha Kerajaan Negeri Johormelalui Pekeliling Am Kerajaan Negeri Johor untuk diterima pakai oleh PihakBerkuasa Tempatan adalah berkaitan dengan Tatacara Pengawalan AnggotaPenguatkuasa Pihak Berkuasa Tempatan, Tindakan Penguatkuasaan UntukMembanteras Cetak Rompak dan Larangan Mengeluarkan Lesen PremisPerniagaan Menjual CD, VCD dan CD-ROM Di premis Bukan Kekal, Tindakan232


Penguatkuasaan Terhadap Pengeluaran, Pengedaran dan Penggunaan Video,VCD dan DVD Lucah dan Mesyuarat Jawatankuasa Gerakan BersepaduPenguatkuasaan. Semakan Audit mendapati Majlis telah mengguna pakaisepenuhnya garis panduan yang dikeluarkan oleh Setiausaha Kerajaan NegeriJohor.iii) Manual Prosedur Kerja• Pengeluaran Lesen Perniagaan SensitifMengikut Manual Prosedur Kerja permohonan lesen perniagaan yangsensitif akan diproses untuk kelulusan dalam tempoh 90 hari dari tarikhpermohonan diterima. Semakan Audit terhadap 50 permohonan lesen barumendapati 43 permohonan lesen baru telah diproses untuk kelulusan antaratempoh 91 hari hingga 361 hari dan terdapat satu kes mencapai tempohsehingga 645 hari. Mengikut maklum balas yang diterima daripada pegawaiMajlis, kelewatan tersebut disebabkan oleh proses pentadbiran danmenunggu ulasan daripada Jabatan Teknikal. Tempoh kelulusan lesenperniagaan adalah seperti di Jadual 82.Jadual 82Tempoh Kelulusan Lesen PerniagaanBil.Tempoh Kelulusan(Hari)BilanganPemohon1. 0 hingga 90 72. 91 hingga 180 223. 181 hingga 270 54. 271 hingga 360 115. 361 ke atas 5Jumlah 50Sumber: Rekod Majlis Perbandaran KulaiKelewatan untuk mengeluarkan lesen sehingga melebihi tempoh 90 hariboleh menyebabkan kerugian hasil Majlis dan terdedah kepada berlakuperniagaan tanpa lesen.• Perniagaan Yang Tidak SensitifMengikut Manual Prosedur Kerja permohonan lesen perniagaan yang tidaksensitif akan diproses untuk kelulusan dalam tempoh 14 hari dari tarikhpermohonan diterima. Permohonan lesen perniagaan yang tidak sensitiftidak memerlukan ulasan dari Jabatan Teknikal. Lesen perniagaan yangtidak sensitif boleh dikeluarkan oleh Yang Dipertua atau Ketua JabatanPelesenan dan Kesihatan. Semakan Audit mendapati kesemua lesen yangdikeluarkan bagi tempoh 2005 hingga 2007 telah diluluskan oleh YDP atauKetua Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan dalam tempoh 14 hari.233


Pada pendapat Audit, Majlis telah mengguna pakai garis panduan yang dikeluarkanuntuk pengurusan pelesenan dengan memuaskan.30.2.4 Pencapaian Sasaran Pelesenana) Prestasi Pengeluaran Lesen BaruJabatan Audit telah melakukan perbandingan antara bilangan sasaran yangditetapkan oleh Majlis dengan bilangan pencapaian yang sebenar oleh JabatanPelesenan Dan Kesihatan bagi tempoh 2005 hingga 2007. Bilangan sasaran danpencapaian sebenar pengeluaran lesen baru bagi tahun 2005 hingga 2007 adalahseperti di Jadual 83.Bil.Jadual 83Perbandingan Antara Sasaran Dan Pencapaian Sebenar Pengurusan LesenBagi Tahun 2005 Hingga 2007200520062007Sasaran1. MemprosesPermohonanLesen PerniagaanBilangan Lesen Peratus Bilangan Lesen Peratus Bilangan Lesen PeratusSasaran Sebenar (%) Sasaran Sebenar (%) Sasaran Sebenar (%)500 588 117.6 560 561 100.2 200 797 398.52. MemprosespermohonanLesen Papan500 379 75.8 560 384 68.6 200 614 307.0IklanSumber: Majlis Perbandaran KulaiAnalisis perbandingan mendapati Majlis telah memproses permohonan lesenperniagaan melebihi sasaran bagi ketiga-tiga tahun berkenaan. BagaimanapunMajlis tidak dapat mencapai sasaran memproses permohonan lesen papan iklanbagi tahun 2005 dan 2006 di mana Majlis hanya mencapai 75.8% untuk tahun 2005dan 68.6% untuk tahun 2006. Bagaimanapun, bilangan sasaran bagi tahun 2007adalah tidak munasabah berbanding dengan sasaran tahun sebelumnya. Initerbukti apabila bilangan pencapaian sebenar melebihi sasaran sebenar iaitu307.0% pada tahun 2007.b) Prestasi Pemeriksaan Lesen PerniagaanMengikut perancangan Majlis sasaran pemeriksaan lesen perniagaan bagi tahun2005 sebanyak 2,000, tahun 2006 sebanyak 2,500 dan tahun 2007 sebanyak3,000. Semakan Audit mendapati pemeriksaan lesen perniagaan bagi tahun 2005telah mencapai sasaran iaitu 2,557 atau 127.8%. Bagaimanapun pemeriksaanlesen perniagaan bagi tahun 2006 dan 2007 yang dibuat tidak mencapai sasaranyang ditetapkan. Bilangan pencapaian pada tahun 2006 sebanyak 739 atau 29.6%manakala bilangan pemeriksaan bagi tahun 2007 sebanyak 2,341 atau 78%.234


c) Prestasi Kutipan Hasil LesenPihak Audit telah membuat perbandingan antara anggaran hasil lesen dan kutipansebenar bagi tahun 2005 hingga 2007 seperti di Jadual 84.Jadual 84Kutipan Hasil Lesen Perniagaan Dan Papan Iklan Bagi Tahun 2005 Hingga 2007Lesen PerniagaanLesen Papan IklanTahunAnggaranKutipan(RM)KutipanSebenar(RM)Peratus(%)AnggaranKutipan(RM)KutipanSebenar(RM)Peratus(%)2005 1,018,564 988,820 97.1 152,000 140,048 92.12006 998,755 1,129,826 113.1 157,000 185,753 118.32007 806,544 1,324,649 164.2 153,060 240,774 157.3Sumber: Majlis Perbandaran KulaiJadual 84 menunjukkan prestasi kutipan hasil lesen perniagaan dan lesen papaniklan bagi tahun 2006 telah melebihi anggaran dengan RM131,071 (13.1%) danRM28,753 (18.3%). Manakala bagi tahun 2007 prestasi kutipan hasil lesenperniagaan dan lesen papan iklan melebihi anggaran dengan RM518,105 (64.2%)dan RM87,714 (57.3%).Pada pendapat Audit, prestasi pengeluaran lesen baru dan kutipan hasil adalahmemuaskan manakala prestasi pemeriksaan lesen perniagaan adalah tidakmemuaskan kerana tidak mencapai sasaran yang ditetapkan.30.2.5 Perancangan StrategikPerancangan Strategik yang disediakan oleh Majlis merangkumi strategi jangka panjangdan jangka pendek. Semakan Audit mendapati perancangan jangka panjang untukmelaksanakan permohonan lesen secara on-line yang dirancang bagi tahun 2005 belumdilaksanakan sehingga tarikh pengauditan pada akhir bulan Disember 2007. Manakalaperancangan strategik jangka pendek merangkumi perkara seperti berikut:a) Melaksanakan Sistem Pengurusan BerkomputerPada tahun 2005, Majlis telah membuat perolehan sistem berkomputer (SPEKHA)untuk melaksanakan pengurusan lesen, kutipan cukai dan penguatkuasaan.Semakan Audit dan temu bual dengan pegawai Majlis mendapati perkara sepertiberikut:i) Sistem komputer bernilai RM0.61 juta yang telah dibekalkan oleh syarikatPerniagaan Fajar tidak dibuat melalui tender terbuka seperti mana kehendakperaturan kewangan. Perolehan yang dilaksanakan tanpa tender hanya bolehdibuat setelah diluluskan oleh Pegawai Kewangan Negeri. Bagaimanapun,kelulusan dari Pegawai Kewangan Negeri tidak diperoleh.235


ii) Majlis tidak menetapkan sebarang kriteria bagi pelantikan syarikat berkenaan.Kriteria yang sepatutnya digunakan sebagai asas pertimbangan pelantikansyarikat sekiranya pelantikan tanpa tender terbuka ialah berdasarkan kepadakeperluan yang mendesak, tiada syarikat lain yang dapat membekal baranganatau perkhidmatan tersebut dan pembelian yang dibuat perlu untukpenyeragaman.iii) Mengikut perjanjian yang ditandatangani pada akhir bulan Disember 2005antara Majlis dan Syarikat, kos projek adalah bernilai RM0.61 juta seperti diJadual 85.Bil.Jadual 85Perkakasan dan Perisian Yang DibekalkanHargaPerbelanjaan(RM)1. Perkakasan 123,7292. Perisian 443,9403. Pengurusan Latihan dan Implementasi 39,000Jumlah 606,669Sumber: Majlis Perbandaran Kulaiiv) Majlis telah membuat pembayaran kepada Syarikat berjumlah RM0.37 juta iaitu60.7% daripada harga kontrak sehingga akhir tahun 2007. Semakan Auditmendapati Majlis tidak meneruskan penggunaan sistem SPEKHA keranasistem yang dibekalkan tidak berkesan untuk membantu meningkatkankeupayaan Majlis bagi memproses pengeluaran dan pengawasan lesen.Peralatan dan perkakasan yang telah dipasang tidak digunakan danpenempatan kakitangan syarikat di Majlis ditarik balik. Projek ini merupakansatu pembaziran dan merugikan pihak Majlis. Peralatan dan perkakasan sistemSPEKHA yang tidak digunakan yang masih dalam kotak adalah seperti di Foto111.236


Foto 111Peralatan Dan Perkakasan SPEKHA Yang Tidak DigunakanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 2007Lokasi: Jabatan Kewangan Majlis Perbandaran Kulaib) Tindakan Undang-undangKes-kes pelanggaran undang-undang boleh diteruskan dengan mengambil tindakanMahkamah. Temu bual Audit dengan Penolong Pegawai Penguatkuasaan Majlismendapati strategi jangka pendek Majlis untuk mengambil tindakan undang-undangterhadap pemilik premis yang melanggar undang-undang tidak dapat dilaksanakankerana Unit Pendakwaan tidak pernah menyediakan kertas pertuduhan.c) Menambah Kakitangan Dan PerjawatanStrategi jangka pendek Majlis untuk menambah bilangan kakitangan dan perjawatantelah diluluskan mengikut penstrukturan semula oleh Jabatan Perkhidmatan Awampada bulan Ogos 2007 dan diikuti Pihak Berkuasa Negeri pada bulan Mac 2008.Semakan Audit mendapati Bahagian Pelesenan diketuai oleh Pegawai KesihatanPersekitaran Gred U41 dan 6 jawatan sokongan baru telah diwujudkan iaitu seorangPenolong Pegawai Tadbir Gred N27, 3 Pembantu Kesihatan Awam Gred U17,seorang Penghantar Notis Gred N3 dan seorang Pembantu Am Pejabat Gred N1.Bahagian Penguatkuasaan pula telah diletakkan di bawah Program 1, JabatanKhidmat Pengurusan Dan Penguatkuasaan dan diketuai oleh Penolong PegawaiPenguatkuasa Gred N32. Selain itu, Bahagian Penguatkuasaan mendapat seorangPembantu Penguatkuasa Gred N22 dan pertambahan 5 Pembantu PenguatkuasaGred N17. Majlis sedang mengambil tindakan mengisi perjawatan yang diluluskanitu. Tambahan kakitangan dan penggredan semula untuk Jabatan Pelesenan danKesihatan serta Bahagian Penguatkuasaan akan dapat memberi perkhidmatanyang efisien. Perbandingan perjawatan sebelum dan selepas penstrukturandiluluskan adalah seperti di Jadual 86.237


Jadual 86Perbandingan Perjawatan Sebelum Dan Selepas Penstrukturan SemulaSebelumJawatanPenstrukturanJabatan Pelesenan Dan KesihatanPegawai Kesihatan Persekitaran (U41)Bahagian PelesenanPen. Peg. Kesihatan Persekitaran (U29)Pe. Pegawai Tadbir (N27)Pembantu Kesihatan Awam (U17)Pembantu Tadbir (P/O) N17Pembantu Tadbir Rendah (N11)Penghantar Notis (N3)Pemandu Kenderaan (R3)Pembantu Am Pejabat (N1)0100420110PenstrukturanDiluluskanJumlah 18 19Jabatan Khidmat PengurusanDan PenguatkuasaanBahagian PenguatkuasaanPenolong Pegawai Penguatkuasa (N32)Penolong Pegawai Penguatkuasa (N27)Pembantu Penguatkuasa (N22)Pembantu Penguatkuasa (N17)Pembantu Tadbir (N17)Sumber: Majlis Perbandaran Kulai010251Jumlah 27 34111341161111301Pada pendapat Audit, perancangan strategik Majlis adalah tidak memuaskan keranapelaksanaan sistem on-line pendaftaran komputer dan sistem SPEKHA gagaldilaksanakan. Kes pelanggaran undang-undang juga tidak diambil tindakan.30.2.5 Kaedah PelaksanaanMajlis telah melaksanakan perkhidmatan memproses permohonan lesen baru,permohonan membaharui lesen dan permohonan lesen sementara seperti berikut:a) Memproses Permohonan Lesen Barui) Semakan Audit terhadap 50 fail individu permohonan lesen mendapati semuapermohonan tersebut disertakan dengan dokumen yang berkaitan danmenggunakan borang yang dibeli dari kaunter Unit Pelesenan. Seterusnyapermohonan yang lengkap telah diproses dan dipertimbangkan olehJawatankuasa Pelesenan Dan Kesihatan dan dikemukakan untuk keputusanMesyuarat Penuh Majlis. Permohonan yang tidak lengkap telah dikembalikandan permohonan bagi lesen yang sensitif akan dirujuk kepada jabatan teknikaluntuk mendapatkan ulasan dan sokongan.ii) Semakan seterusnya mendapati surat-surat pemberitahu telah dihantar kepadapemohon tetapi kadar dan tempoh masa bayaran lesen tidak dinyatakan dalamsurat yang dikeluarkan. Kelonggaran seperti ini boleh menyebabkan pelesenmengambil kesempatan untuk mengelak dari membuat pembayaran.238


iii) Unit Pelesenan bertanggung jawab memasukkan butiran maklumat pemohonlesen perniagaan yang telah diluluskan ke pengkalan data. Semakan Auditmendapati maklumat pemohon lesen perniagaan yang telah diluluskan padatahun 2005 hingga 2007 telah dimasukkan ke pengkalan data lesen. Maklumatpelesen yang dimasukkan ialah nama pelesen, nombor kad pengenalan,alamat premis, nombor fail, nombor akaun, nama syarikat, jenis perniagaan dankadar bayaran lesen yang dikenakan serta tarikh kelulusan. Unit Pelesenantidak menyerahkan tuntutan bil bayaran lesen kepada pemohon sebaliknya bildicetak jika pemohon ingin membuat pembayaran lesen. Bilangan pelesenbaru yang telah dimasukkan adalah sebanyak 1,691 seperti di Jadual 87.Jadual 87Bilangan Lesen Yang Dikunci Masuk Dalam KomputerBilangan Lesen YangTahunDiakaunkan200520062007488542661Jumlah 1,691Sumber: Majlis Perbandaran Kulaib) Membaharui Lesen Yang Tamat TempohMengikut Undang-undang Kecil Pelesenan Tred, Perniagaan, Perindustrian danPekerjaan, Majlis Daerah Kulai, sesuatu lesen perniagaan akan tamat tempoh kuatkuasanya pada 31 Disember setiap tahun. Semakan Audit mendapati Majlis tidakmengeluarkan notis kepada pelesen yang telah tamat tempoh. Temu bual pihakAudit dengan pegawai Unit Pelesenan menyatakan permohonan membaharui lesenhanya diproses jika pemohon datang ke pejabat dan setelah menunjukkan lesenyang telah tamat tempoh atau memberi nombor akaun lesen, bil lesen yang baruakan dicetak untuk dibuat pembayaran. Semakan Audit seterusnya mendapatibilangan peniaga yang tidak membaharui lesen perniagaan telah meningkat dari2,574 pelesen bagi tahun 2005 kepada 3,067 pelesen pada tahun 2007. Tindakanpeniaga yang tidak membaharui lesen perniagaan boleh menyebabkan kekuranganhasil Majlis. Hasil lesen perniagaan dan hasil lesen papan iklan yang tidak dikutipkerana lesen tidak dibaharui bagi tempoh tahun 2005 hingga 2007 adalah berjumlahRM2.67 juta seperti di Jadual 88.239


Jadual 88Jumlah Hasil Lesen Perniagaan Yang Tidak Dikutip Kerana Lesen Tidak Dibaharui MengikutKawasan Bagi Tempoh Tahun 2005 Hingga 2007TahunBil.KawasanLesenPerniagaan(RM)2005 2006 2007LesenIklan(RM)LesenPerniagaan(RM)LesenIklan(RM)LesenPerniagaan(RM)LesenIklan(RM)Jumlah1. Senai 157,265 27,583 145,355 31,351 207,059 40,563 609,1762. Seelong 4,190 685 3,420 969 3,895 3,059 16,2183. Saleng 43,825 12,391 43,620 14,271 59,490 16,819 190,4164. Kulai Besar 34,605 16,532 43,490 17,890 44,290 23,751 180,5585. Kulai 222,170 54,025 214,730 56,985 291,381 82,502 921,7936. Kota Kulai 70,025 14,871 65,805 16,149 102,585 16,600 286,0357. Sengkang 4,440 123 3,140 151 3,660 220 11,734(RM)8. KelapaSawit44,720 10,438 40,395 8,469 64,707 13,423 182,1529. Sedenak 1,640 540 1,205 541 1,910 590 6,42610. AyerBemban3,105 809 3,360 743 5,545 4,743 18,30511. Bukit Batu 11,710 1,510 11,100 1,625 14,025 1,800 41,77012. 40 Rantai 310 3,611 0.00 3,827 1,125 5,463 14,33613. BandarPutra17,575 11,813 11,785 4,691 33,755 11,909 91,52814. Indah pura 13,005 33,331 8,730 2,476 25,495 13,586 96,623Jumlah 628,585 188,262 596,135 160,138 858,922 235,028 2,667,070Sumber: Majlis Perbandaran Kulaic) Memproses Permohonan Lesen SementaraTiap-tiap permohonan lesen sementara perlu menggunakan borang yang telahditetapkan. Semakan Audit terhadap 30 borang permohonan lesen sementaramendapati permohonan tersebut telah dibuat mengikut borang yang dikeluarkanoleh Unit Pelesenan dan disertakan dengan dokumen yang berkaitan. Permohonantelah dipertimbang dan diluluskan oleh Setiausaha Majlis. Bagaimanapun Majlistidak memaklumkan kepada pemohon yang telah lulus kecuali pemohon inginmengetahui status permohonan mereka. Selain itu, pihak Audit juga mendapatikelemahan seperti berikut:i) Pihak Majlis tidak menyelenggarakan daftar premis perniagaan baru, yang perludikeluarkan lesen sementara. Daftar premis adalah perlu untuk tujuanpengeluaran lesen sementara dan sambungan selepas tamat tempoh tiga bulan.Oleh itu Majlis tidak dapat menentukan bilangan sebenar peniaga yang bolehdikenakan lesen sementara.240


ii) Kadar bayaran lesen sementara telah ditetapkan sejumlah RM270. Setelahdibuat perbandingan dengan kadar lain-lain lesen perniagaan pihak Auditmendapati kadar ini terlalu tinggi untuk sesetengah perniagaan yang kecil danbaru memulakan perniagaan memandangkan tempoh kuat kuasanya selama tigabulan sahaja.Pada pendapat Audit, kaedah pelaksanaan adalah tidak memuaskan kerana berlakupeningkatan pelesen tidak membaharui lesen tamat tempoh dan Majlis tidakmenyediakan daftar lesen sementara bagi premis perniagaan.30.2.6 Keperluan Peralatan Dan KenderaanTemu bual dengan pegawai Majlis mendapati peralatan dan kenderaan yang telahdibekalkan kepada Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan serta Jabatan Undang-undangdan Penguatkuasaan telah diterima untuk kegunaan Jabatan. Semakan Audit mendapatijabatan yang menerima peralatan dan kenderaan tidak menyediakan daftar aset atausenarai inventori untuk menunjukkan penerimaannya telah dilakukan dengan sempurna.Jabatan telah dinasihatkan untuk menyediakan daftar aset atau senarai inventorimengikut peraturan. Antara kenderaan Majlis yang digunakan oleh Jabatan PelesenanDan Kesihatan adalah seperti di Foto 112.Foto 112Kenderaan Majlis Yang Digunakan Oleh Jabatan Pelesenan Dan KesihatanSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 2007Lokasi: Majlis Perbandaran KulaiPada pendapat Audit, pembekalan peralatan dan kenderaan kepada JabatanPelesenan dan Kesihatan dan Jabatan Undang-undang dan Penguatkuasaan tidakmemuaskan kerana tiada kawalan.241


30.2.7 Keperluan Modal InsanKeperluan modal insan adalah perlu dilaksanakan bagi memastikan semua aktiviti yangterlibat dengan pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan dapat dijalankan dengancekap dan berkesan. Keperluan modal insan adalah meliputi keperluan guna tenagadan latihan.a) Guna TenagaUnit Pelesenan bertanggungjawab untuk menguruskan pengeluaran lesenperniagaan dan lesen papan iklan manakala Jabatan Undang-undang DanPenguatkuasaan bertanggungjawab untuk menjalankan penguatkuasaan terhadapsemua aktiviti yang dijalankan oleh Majlis. Semakan Audit melalui perbandinganantara jawatan yang diluluskan dan pengisian jawatan di Jabatan Pelesenan DanKesihatan dan Jabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaan mendapati tiadaberlaku kekosongan guna tenaga. Carta 23 dan Carta 24 menunjukkan cartaorganisasi Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan dan Jabatan Undang-undang DanPenguatkuasaan.Carta 23Carta Organisasi Jabatan Pelesenan Dan KesihatanSumber: Majlis Perbandaran Kulai242


Carta 24Carta Organisasi Jabatan Undang-undang Dan PenguatkuasaanYang DipertuaEn. Ismail bin KarimSetiausahaEn. Ismail bin AbuPembantu Undang-Undang(Gubalan dan Pindaan) – L29En. Mohd Rosman bin MalekPembantu Undang-Undang(Pendakwaan) – L29En. Md Halim Ridhaudin Abd ManapPenolong Pegawai Penguatkuasa – N27En. Zakaria bin SulaimanPembantu Penguatkuasa – N17( 27 Orang )Pembantu Tadbir - N17( 2 Orang )Pemandu - R3( 1 Orang)Pekerja Rendah Awam – R1( 1 Orang )Sumber: Majlis Perbandaran Kulaib) LatihanLatihan berterusan perlu diberikan kepada semua kakitangan Majlis yang terlibatdengan pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan untuk menambah tahapkecekapan dan pengetahuan. Semakan Audit mendapati dari tahun 2005 hingga2007, Majlis tidak menyediakan rancangan latihan terutamanya berkaitanpengurusan pelesenan dan penguatkuasaan. Bagaimanapun, seramai 12 orangpegawai dan kakitangan Unit Pelesenan Majlis telah menghadiri kursus yangberkaitan pengurusan pelesenan bagi tempoh 2005 hingga 2007. Antaranya kursusyang melibatkan kebersihan, alam sekitar, pengendalian makanan dan integriti diri243


serta komunikasi. Manakala pegawai dan kakitangan di Jabatan Undang-undangDan Penguatkuasaan telah menghadiri kursus berkaitan dengan penguatkuasaandan undang-undang, perundangan, pendakwaan dan integriti diri. Kursus yangdihadiri oleh kakitangan di unit berkenaan adalah anjuran Setiausaha KerajaanTempatan Negeri Johor, Jabatan Kerajaan Tempatan, Jabatan Kesihatan NegeriJohor, Institut Latihan Kehakiman Dan Perundangan (ILKAP) dan Firma GuamanSwasta. Semua kursus yang dihadiri oleh pegawai diluluskan oleh Ketua Jabatan.Pada pendapat Audit, keperluan guna tenaga dan latihan yang dilaksanakan olehMajlis adalah memuaskan kerana semua jawatan yang melibatkan pengurusanpelesenan dan penguatkuasaan telah diisi dan mereka telah diberi peluangmenghadiri kursus.30.2.8 Prestasi KewanganPeruntukan kewangan untuk Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan berjumlah RM32.88 jutadan Jabatan Undang-undang Dan Penguatkuasaan berjumlah RM2.45 juta bagi tahun2005 hingga 2007 telah diluluskan oleh Majlis dan Pihak Berkuasa Negeri. SemakanAudit mendapati peruntukan kewangan telah diterima dan dibelanjakan mengikut butiranperuntukan yang diluluskan. Daripada jumlah yang diterima, sejumlah RM31.30 juta(95.2%) telah dibelanjakan oleh Jabatan Pelesenan Dan Kesihatan dan sejumlahRM2.15 juta (87.8%) telah dibelanjakan oleh Jabatan Undang-undang DanPenguatkuasaan. Prestasi perbelanjaan jabatan yang terlibat bagi tempoh 2005 hingga2007 seperti di Jadual 89.TahunJadual 89Prestasi Kewangan Bagi Tempoh 2005 Hingga 2007Jabatan Undang-undang DanJabatan Pelesenan Dan KesihatanPenguatkuasaanPeruntukan Perbelanjaan(RM Juta) (RM Juta)Peratus Peruntukan Perbelanjaan Peratus(%) (RM Juta) (RM Juta) (%)2005 9.90 9.78 98.8 0.90 0.70 77.82006 10.50 10.48 99.8 1.02 1.01 99.02007 12.48 11.04 88.5 0.53 0.44 83.0Jumlah 32.88 31.30 95.2 2.45 2.15 87.8Sumber: Majlis Perbandaran KulaiPada pendapat Audit, prestasi kewangan Majlis adalah baik.Pada pendapat Audit secara keseluruhannya, pelaksanaan pengurusan pelesenandan penguatkuasaan adalah tidak memuaskan kerana peraturan premis perniagaanyang tidak dipatuhi, kelemahan melaksanakan perancangan strategik, berlakukelewatan dalam memproses lesen baru dan peningkatan peniaga yang tidak244


membaharui lesen. Selain itu, keperluan peralatan tidak direkodkan danpemantauan dan penguatkuasaan yang dijalankan tidak mencukupi.30.2.9 Pemantauan dan PenguatkuasaanPemantauan ialah satu aspek penting untuk memastikan pengurusan lesen premis danpenguatkuasaan dapat dilaksanakan dengan berkesan. Sehubungan itu, pemantauanyang dirancang boleh dijalankan seperti berikut:a) Kawalan Pihak Berkuasa Negerii) Keputusan Jawatankuasa Kerajaan Tempatan Dan KesihatanSemakan Audit mendapati Majlis telah mematuhi arahan keputusanJawatankuasa Kerajaan Tempatan Dan Kesihatan dengan tidak mengeluarkanlesen premis perniagaan yang menjual CD, VCD, DVD, CD-ROM kepadapeniaga-peniaga yang menjalankan perniagaan di pasar malam, kios, kakilima kedai dan ruang perniagaan sementara di kompleks perniagaan kecuali dipremis kekal seperti kedai, ruang niaga kompleks perniagaan danhypermarket.ii) Operasi Bersepadu PenguatkuasaanOperasi Bersepadu Penguatkuasaan dilaksanakan oleh anggota JabatanjabatanKerajaan Negeri dan pihak Polis bertujuan bangunan haram,pencemaran alam sekitar dan kegiatan maksiat serta perjudian dapatdibanteras serta dihapuskan kepada sasaran sifar. Semakan Audit mendapatioperasi bersepadu penguatkuasaan bersama Pasukan Petugas pernahdijalankan sebanyak dua kali dalam tempoh tahun 2005 hingga 2007. Operasibersepadu yang dilaksanakan iaitu operasi merobohkan kilang fiberglass yangberoperasi di atas tanah Kerajaan bagi mengelakkan pencemaran alamsekitar, kegiatan maksiat dan aktiviti perjudian yang diketuai oleh PenolongTadbir Tanah Negeri. Selain itu, operasi membanteras murid ponteng sekolahdi kawasan pusat membeli belah dan internet cafe dijalankan. Operasi inidiketuai oleh Pejabat Pendidikan Kulai dan dibantu oleh pihak Polis sertaanggota penguatkuasaan Majlis.b) Kawalan Di Peringkat Majlisi) Pembatalan Kelulusan LesenPada tahun 2005 hingga 2007, Majlis telah membuat keputusan membatalkankelulusan lesen premis perniagaan kerana setiap perniagaan yang diberilesen tetapi tidak menjalankan perniagaan akan dibatalkan jika ada aduanatau permohonan dibuat. Semakan Audit mendapati sebanyak 691 lesentelah dibatalkan kerana pelesen tidak menjalankan perniagaan dan berpindahke premis lain. Senarai tersebut juga menunjukkan pelesen masih lagiberhutang dengan Majlis akibat bayaran lesen tidak dipungut semasaperniagaan masih dijalankan. Kerugian hasil lesen perniagaan yang tidak245


dipungut mengikut senarai pembatalan adalah berjumlah RM0.35 juta danbagi lesen papan iklan pula berjumlah RM0.03 juta.ii)Menyiasat Aduan AwamJabatan Undang-undang dan Penguatkuasaan telah menyediakan daftaraduan awam. Semakan Audit mendapati Jabatan ini telah menjalankansiasatan dan mengambil tindakan terhadap aduan awam sepanjang tahun2005 hingga 2007. Siasatan melibatkan aduan salah laku premis perniagaandan lain-lain masalah. Bagi tempoh tersebut Jabatan Undang-undang DanPenguatkuasaan berjaya menyelesaikan aduan sebanyak 257 kes.iii) Kawalan Jawatankuasa• Mesyuarat PenuhKelulusan permohonan lesen hendaklah diputuskan dalam MesyuaratPenuh Majlis. Pada tahun 2005 hingga 2007 Majlis telah mengadakan 36kali Mesyuarat Penuh bagi mempertimbangkan permohonan lesen.Jawatankuasa ini telah dipengerusikan oleh Yang Dipertua.• Jawatankuasa Pelesenan Dan KesihatanSemakan Audit terhadap keputusan mesyuarat Jawatankuasa Pelesenandan Kesihatan mendapati pada tahun 2006 Majlis telah mengambilkeputusan tidak mempertimbangkan pengeluaran lesen premisperniagaan arak runcit dan lesen fun fair bagi seluruh kawasanpentadbiran Majlis. Pengeluaran lesen tersebut tidak dipertimbangkankerana pihak berkuasa Majlis telah memberi perhatian kepada masalahsosial yang berpunca dari minum arak dan perjudian di premis fun fair.Keadaan ini perlu dikawal untuk mengurangkan masalah sosial dikawasan pentadbiran Majlis.c) Penguatkuasaan Undang-undangi) Rondaan Dan Pemeriksaan PremisAktiviti rondaan perlu dilaksanakan dari semasa ke semasa bagi memastikanperniagaan dapat beroperasi mengikut peraturan yang ditetapkan. SemakanAudit mendapati tugas rondaan dan pemeriksaan premis tidak dijalankansendiri oleh Jabatan Pelesenan dan Kesihatan kerana tiada kakitangan yangkhusus untuk melaksanakannya. Keperluan untuk menjalankan tugaspenguatkuasaan lesen dan premis perniagaan telah dilaksanakan olehanggota-anggota dari Jabatan Undang-undang dan Penguatkuasaan.Mengikut manual Jabatan kakitangan yang sama dikehendaki jugamenjalankan semua penguatkuasaan bagi semua Undang-undang Majlis yangtidak terhad kepada undang-undang dan peraturan pelesenan sahaja. Rekodpenguatkuasaan pula menunjukkan kakitangan melaksanakan tugas harian246


yang rutin iaitu menjalankan rondaan dan pemeriksaan premis jika ada aduanditerima.ii)Pengeluaran Notis KompaunNotis tawaran kompaun telah dikeluarkan oleh Jabatan Undang-undang danPenguatkuasaan. Semakan Audit terhadap daftar notis kompaun mendapatidaftar tidak diselenggarakan bagi merekodkan notis tawaran kompaun yangdikeluarkan bagi tahun 2005 dan 2006. Seterusnya, notis tawaran kompaunyang telah dikeluarkan pada tahun 2007 sebanyak 798 notis yang bernilaiRM0.22 juta masih belum dijelaskan kerana susulan tidak dibuat dalamtempoh dua minggu selepas notis dikeluarkan. Kelewatan mengambiltindakan susulan menyebabkan bayaran kompaun tidak dapat dipungut.iii) Penguatkuasaan Undang-undang Dan PeraturanAktiviti penguatkuasaan perlu dilaksanakan dengan teliti dari semasa kesemasa bagi memastikan perniagaan beroperasi secara sah tanpa melanggarperaturan atau undang-undang yang ditetapkan. Lawatan Audit bersamapegawai pelesenan ke 45 premis perniagaan mendapati 20 pemilik atau wakiltidak dapat mengemukakan lesen perniagaan yang sedang dijalankan dipremis masing-masing. Pihak Majlis mengakui lesen tidak dapat dikeluarkankerana kebanyakan premis tidak mematuhi syarat Majlis. Daripada jumlahpremis yang tidak berlesen terdapat sebuah premis telah menjalankanperniagaan melebihi 8 tahun. Mengikut perkiraan Audit jumlah bayaran lesenperniagaan tersebut untuk tahun 2007 yang tidak dikutip sejumlah RM9,030.Premis perniagaan yang tidak mempunyai lesen adalah seperti di Foto 113dan Foto 114.Foto 113Perniagaan Makanan Tanpa LesenSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 5 Disember 2007Lokasi: Premis Makanan Di Kompleks Perniagaan Kulai247


Foto 114Perniagaan Urut Tradisional Tanpa LesenSumber: Foto Jabatan Audit NegaraTarikh: 4 Disember 2007Lokasi: Taman Sri Kulai, KulaiPada pendapat Audit, pemantauan dan penguatkuasaan Majlis adalah tidakmemuaskan kerana Majlis kurang mengadakan operasi bersepadu, terdapatkerugian hasil melalui pembatalan kelulusan lesen, tiada tindakan susulan bagimengutip kompaun terhadap notis kompaun yang dikeluarkan dan peniagamenjalankan perniagaan tanpa lesen.31. RUMUSAN DAN SYOR AUDITSecara keseluruhannya, pengurusan pelesenan dan penguatkuasaan bagi premisperniagaan di Majlis Perbandaran Kulai adalah tidak memuaskan kerana permohonanlesen perniagaan baru yang sensitif telah diproses melebihi tempoh masa yang ditetapkanserta Majlis kurang memberi perhatian terhadap lesen yang telah tamat tempoh supayadiperbaharui. Bilangan premis yang tidak membaharui lesen dalam tempoh tiga tahunmenunjukkan peningkatan, manakala sasaran yang ditetapkan untuk pemeriksaan lesenperniagaan dan pengeluaran notis di bawah undang-undang masih belum tercapaisepenuhnya. Kelemahan penguatkuasaan pula menyebabkan terdapat banyak premisperniagaan melanggar undang-undang dan peraturan termasuk berniaga tanpa lesen.Bagi memperbaiki keadaan ini adalah disyorkan supaya Majlis mengambil tindakansewajarnya seperti berikut:a) Undang-undang Pelesenan perlu dikaji semula dan dipinda di mana perlu bagimenyesuaikannya dengan keadaan semasa.b) Peniaga perlu diberi bimbingan dan khidmat nasihat mengenai pematuhan syaratsyaratpelesenan dengan lebih kerap.248


c) Premis perniagaan barang lusuh yang berada di petempatan yang tidak sesuai perludiarah berpindah ke kawasan perindustrian.d) Mewajibkan pengguna-pengguna lebuh awam yang memenuhi syarat mengambilPermit Sementara Lebuh Awam.e) Majlis perlu mengkaji sama ada lesen perniagaan boleh diluluskan kepada setiappengusaha menjalankan perusahaan burung walit sebagai langkah kawalan.f) Majlis perlu mengkaji sama ada OSC boleh ditubuhkan untuk pengurusan pelesenansupaya piagam pelanggan Majlis dapat dicapai.g) Majlis perlu menjalankan pemeriksaan lesen perniagaan mengikut sasaran yang telahditetapkan bagi meningkatkan prestasi pengurusan pelesenan dan penguatkuasaandengan lebih kerap.h) Majlis perlu melaksanakan sistem pengurusan berkomputer seperti yang dirancangsupaya pengurusan pelesenan dapat beroperasi dengan lebih efisien.i) Sesuatu perancangan perlu dibuat dengan lebih teliti dan mengikut prosedur kewanganbagi mengelak pembaziran.j) Majlis hendaklah menyediakan daftar lesen sementara sebagai kawalan.k) Majlis perlu menyediakan daftar aset untuk mengawal pergerakan aset tersebut.l) Dari semasa ke semasa Majlis perlu menggerakkan Pasukan Petugas yang telahditubuhkan oleh Kerajaan Negeri mengikut Pelan Tindakan Gerakan Bersepadu.m) Jabatan Pelesenan dan Kesihatan hendaklah melantik anggota dan kakitangan yangkhusus untuk melaksanakan aktiviti penguatkuasaan.n) Rondaan ke premis perniagaan hendaklah dijalankan dengan lebih kerap bagimemantau peniaga dari menjalankan perniagaan tanpa lesen dan mematuhi syaratyang ditetapkan.o) Notis hendaklah dicetak dan disampaikan kepada pelesen supaya dapat membaharuilesen pada masa yang dibenarkan.p) Pihak pengurusan Majlis perlu sentiasa tegas dalam melaksanakan penguatkuasaandengan mengambil tindakan mengikut undang-undang atau peraturan berkaitanpelesenan supaya peniaga lebih bertanggung jawab untuk mematuhi semua peraturanpelesenan yang ditetapkan.249


BAHAGIAN IIPERKARA AM32. PENDAHULUANBagi memastikan tindakan pembetulan diambil oleh Jabatan dan Agensi terhadapperkara yang dibangkitkan dalam Laporan Ketua Audit Negara Tahun 2006, pemeriksaansusulan telah dijalankan di Jabatan dan Agensi berkenaan pada awal bulan April 2008.Hasil daripada pemeriksaan itu dilaporkan dalam Bahagian ini.33. KEDUDUKAN MASA KINI PERKARA YANG DIBANGKITKAN DALAMLAPORAN KETUA AUDIT NEGARA TAHUN 200633.1 PEJABAT TANAH MUAR DAN PEJABAT TANAH KOTA TINGGI - PengurusanPengambilan Tanah Dan PenggunaannyaNo.PerengganIsu BerbangkitKedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Ulasan Audit5.2.2(a)(ii)Tempoh MemprosesPermohonanAkta Pengambilan Tanah 1960tidak menetapkan tempoh untukproses pengambilan tanah.Semakan Audit terhadap 17permohonan di Pejabat TanahMuar mendapati prosespengambilan tanah hinggapemilikan rasmi mengambil masaantara 12 hingga 61 bulan.Proses ini termasuk prosessebelum pewartaan yangmengambil masa antara 4 hingga50 bulan.Pejabat Tanah Muartelah menetapkantempoh untuk setiapproses pengambilantanah di dalam PiagamPelanggan PengambilanBalik Tanah.Usaha PejabatTanah menetapkantempoh bagi setiapproses adalah baikkerana tempohproses permohonandapat dipendekkan.250


No.Perenggan5.2.2(b)Isu BerbangkitBayaran Pampasan MelebihiHarga NilaianBayaran pampasan terhadap 8pengambilan tanah di PejabatTanah Muar adalah melebihi harganilaian yang diberi oleh JabatanPenilaian dan Perkhidmatan Harta(JPPH) antara 5% hingga 74%iaitu daripada sejumlah RM11,680hingga RM651,140. Selain itu,nota siasatan terlalu ringkas.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Isu bayaran pampasanbagi satu kespengambilan tanah untuktujuan Tapak Sistem DanPerkhidmatanPembetungan JalanSialang, Tangkak telahselesai kerana penilaianoleh JPPH tidakmengambil kira nilai satulot yang telah diambil.Manakala bagi 7 lagipengambilan tanah,Pejabat Tanah Muartidak memberi maklumbalas mengenai isubayaran pampasan tanahyang telah dibuat.Ulasan AuditPejabat Tanah tidakmemberi maklum balasterhadap 7pengambilan tanahyang lebih tinggi dariharga nilaian keranatiada catatan dalamnota siasatan. PejabatTanah perlumemastikan notasiasatan dilengkapkandengan maklumat yangdikehendaki untukpengambilan tanahmasa depan. Tujuh kesini akan disusuli dalamLaporan Audit Tahun2008.5.2.2(b)(iii)Di Pejabat Tanah Kota Tinggi,bayaran pampasan terhadap tanahdi Mukim Sedili iaitu PTD 924dengan keluasan 0.601 hektartelah melebih nilaian dengansejumlah RM122,941. Selain itu,nota siasatan adalah terlaluringkas.Caj Bayaran Lewat BelumDibayarSeramai 1,013 pemilik tanahProjek Muar By Pass belumdibayar caj bayaran lewat yangdianggarkan berjumlah RM1.85juta. Manakala kesemua pemiliktanah projek Lenga By Passbelum dibayar caj bayaran lewatyang dianggarkan berjumlahRM33,387.Di Pejabat Tanah Kota Tinggi, cajbayaran lewat tidak dijelaskankepada 7 pemilik tanah berjumlahRM8989.Bayaran pampasan yanglebih tinggi ini masihdalam siasatan pihakBadan PencegahRasuah. Manakala bagikes pengambilan tanahyang baru, nota siasatanyang digunakan adalahlebih sistematik danterperinci.Caj bayaran lewat telahdijelaskan.Caj bayaran lewat telahdijelaskan.Nota siasatan bagipengambilan tanahyang baru adalah lebihterperinci dansistematik seperti syorAudit.Kes-kes ini selesai.Tindakan segeradiambil oleh PejabatTanah untukmembayar caj bayaranlewat perlu diteruskan.Bagaimanapun,Pejabat perlumengambil tindakanuntuk memastikanpengambilan tanahdilakukan dalamtempoh yangditetapkan untukmengelakkanpembayaran cajbayaran lewat.251


No.Isu BerbangkitPerenggan5.2.4 Daftar Kemajuan PengambilanTanah Dan Daftar BayaranPampasanPejabat Tanah Muar tidakmenyelenggarakan DaftarKemajuan Pengambilan Tanahdan Daftar Bayaran Pampasan.Manakala Daftar berkaitan yangdiselenggarakan oleh PejabatTanah Kota Tinggi adalah tidaklengkap dan kemas kini.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Kedua-dua Daftar initelah diselenggarakandengan lengkap dankemas kini oleh PejabatTanah Muar danPejabat Tanah KotaTinggi.Ulasan AuditKes ini selesai.Penyelenggaraandaftar adalah baikkerana memudahkanrujukan mengenaikemajuanpengambilan tanahpada bila-bila masa.33.2 JABATAN PERTANIAN NEGERI Johor - Program Pembangunan IndustriMakananNo.Isu BerbangkitPerenggan10.2.2 Pengurusan PerladanganBerkelompokSemakan Audit mendapati 70daripada 84 PerladanganBerkelompok tidak mewujudkanJawatankuasa PengurusanBerkelompok .Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Jawatankuasaberkenaan telahditubuhkan.Ulasan AuditPengurusanPerladanganBerkelompok akan dapatdipertingkatkan lagidengan penubuhanJawatankuasaPengurusanBerkelompok yangberoperasi sebagaimanadikehendaki.10.2.3 Pencapaian Sasaran ProgramPencapaian sasaran programadalah tidak memuaskan keranaJabatan gagal mencapai sasarankuantiti pengeluaran bagi semuajenis tanaman. Ini menyebabkansasaran pendapatan juga tidakdapat dicapai.Jabatan telahmemaklumkan antarasebab utama sasaranprogram tidak dapatdicapai adalahdisebabkan faktor luaranseperti bencana alam,harga pertanian danserangan penyakit sertasaiz tanah yang tidakekonomik. Jabatan akanmengukuhkan sistempenyampaian melaluikhidmat pengembanganyang lebih mantap agardapat mengubah sikappetani ke arah pertaniankomersial. Sementaraitu, Jabatan telahmemohon tambahanperuntukan dan padatahun 2008 Jabatantelah memperolehtambahan peruntukanberjumlah RM100,000Dengan tambahanperuntukan yangdiperoleh, Jabatan perlumempertingkatkansistem penyampaiankhususnya mengenaiaktiviti pengembanganyang lebih mantap bagimemastikan sasaranprogram dapat dicapai.252


No.Perenggan10.2.4(b)(i)Isu BerbangkitMasalah Tapak ProjekLawatan Audit mendapati 5Perladangan Berkelompok bagiprojek buah-buahan tidak dapatmeneruskan projek kerana masalahtapak seperti status tanah,penyewaan tanah, tanah tidaksubur dan kawasan rendah sertasering dilanda banjir.10.2.4(c)(i) Sistem Pengairan YangDibekalkan RosakSistem pengairan yang dibekalkanuntuk projek sayuran diPerladangan BerkelompokKampung Parit Sialang, Muar tidakberfungsi kerana telah rosak danpecah. Ini menjejaskanpembekalan air ke kawasantersebut.10.2.5 Pemilihan Kawasan DanPengusahaPemilihan kawasan dan pengusahaadalah tidak memuaskan keranamaklumat siasatan terhadap kriteriayang ditetapkan oleh Jabatan tidakdikemukakan untuk pengesahanAudit.10.2.6(a)(i)Kelewatan Bekalan Benih TisuDidik PisangKelewatan bekalan benih tisu didikpisang telah menyebabkan Jabatanterpaksa mengambil tindakanmenggantikannya dengan benihpisang sulur. Tindakan yangdiambil ini seperti menggalakkanpetani mengulangi tanaman caralama dan tidak mengikut teknologiterkini.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008untuk tujuan aktivitipengembangan.Jabatan telahmelaksanakanpenapisan permohonanprojek dengan lebihketat . Kelulusan akandiberi olehJawatankuasa yangditubuhkan di peringkatIbu Pejabat peringkatnegeri dan bukannya diperingkat daerah.Sistem bekalan ini telahdiperbaiki dan dapatdigunakan sepenuhnya.Jabatan telahmengambil tindakanuntuk memastikansebelum satu-satuprojek diluluskan, IbuPejabat akan membuatsiasatan ke atascadangan projek yangdikemukakan oleh pihakdaerah. Laporansiasatan akandibentangkan olehpemeriksa projeksemasa mesyuaratJawatankuasa diperingkat Ibu Pejabatuntuk kelulusan.Jabatan telahmenambah pembekal dimana Kerajaan Negeritelah menandatanganiMemorandumPersefahaman dengansebuah syarikat untukmembekal benih tisudidik pisang.Ulasan AuditPelaksanaan aktivitipenanaman buahbuahandijangka akanlebih berkesan keranaJabatan telahmelaksanakanpenapisan permohonanprojek dengan lebihketat di peringkat IbuPejabat.Isu ini selesai. Aktivititanaman sayur-sayurantelah dapat dilaksanakandengan baik keranasistem pengairan telahdibaiki.Pemilihan kawasanadalah memuaskankerana Ibu Pejabat akanmembuat siasatan keatas cadangan projekyang dikemukakan olehpihak daerah dan akandibentangkan semasaMesyuaratJawatankuasa diperingkat Ibu Pejabatuntuk kelulusan.Jabatan perlulahmemastikan bekalan tisubenih pisang sentiasamencukupi kepadapetani.253


No.Perenggan10.2.6(a)(ii)Isu BerbangkitKelewatan Bekalan Benih KelapaMATAGSemakan Audit mendapati kesemuabenih kelapa yang diperlukan untuktahun 2005 dan 2006 belumdibekalkan oleh pembekal tunggaldari negeri Perak.10.3.3 Sistem PemantauanBerkomputer ProjekSemakan Audit mendapati adaPerladangan Berkelompok yangtidak mempunyai Borang SistemPemantauan Berkomputer Projekatau Borang berkenaan tidakdapat disemak atau tidak lengkap.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Jabatan telah mendapatbekalan tambahandaripada sebuahsyarikat pembekal laintetapi masih belummencukupi sepenuhnyakerana pembekal ini jugaturut membuatpembekalan ke seluruhnegara.Sistem PemantauanBerkomputer projektelah beroperasidengan baik dan kemaskini di manaPerladanganBerkelompok telahmengisi borangberkaitan.33.3 YAYASAN PELAJARAN JOHOR - Pengurusan Pinjaman PelajaranUlasan AuditBekalan benih kelapaMatag masih belummemuaskan keranabekalan masih belummencukupi sepenuhnya.Jabatan perlumemastikan masalah inidapat diatasi supayatidak menjejaskanpencapaian sasaranyang ditetapkan.Isu ini selesai keranaSistem PemantauanBerkomputer Projektelah beroperasidengan baik dan teliti.No.Perenggan15.2.3(b)15.2.3(c)Isu BerbangkitSyarat PermohonanYayasan telah menetapkan tarafpengajian tertinggi pemohon yanglayak mendapat pinjaman pelajaranyayasan ialah ijazah.Bagaimanapun semakan Auditmendapati Yayasan telahmeluluskan permohonan pinjamanuntuk pelajar yang melanjutkanpelajaran ke peringkat ijazahlanjutan/sarjana dan juga ijazahdoktor falsafah. Yayasan perlumewujudkan satu dasar barumengenai kelulusan pemberianpinjaman pelajaran bagi peringkatpengajian tersebut.Kadar Pinjaman PelajaranPihak Audit tidak dapat menentukankadar pinjaman terhadap 4 pelajaryang melanjutkan pelajaran keperingkat ijazah lanjutan keranatiada dasar Yayasan mengenainya.254Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Lembaga PengarahYayasan telahmeluluskan dasarpemberian bantuanpinjaman di peringkatijazah lanjutan/sarjanadan doktor falsafahsemasa mesyuaratLembaga Pengarahpada bulan Mei 2007.Lembaga PengarahYayasan telahmeluluskan kadarpemberian bantuanpinjaman di peringkatijazah lanjutan/sarjandan doktor falsafahsemasa mesyuaratLembaga Pengarahpada bulan Mei 2007.Ulasan AuditIsu ini selesai.Isu ini selesai. TindakanYayasan meluluskankadar pemberianbantuan pinjaman diperingkat ijazahlanjutan/sarjana dandoktor falsafah akandapat membantuYayasan dalammerancang danmenguruskan pemberianpinjaman pelajarandengan lebih cekap dan


No.Perenggan15.2.3(d)(iv)15.2.10(b)Isu BerbangkitKelulusan Pemberian PinjamanTanpa DasarSemakan Audit mendapati Yayasantelah meluluskan pinjaman kepada14 orang pelajar yang melanjutkanpelajaran ke luar negara bagitempoh 2004 hingga 2006walaupun dasar untuk menghantarpelajar ke luar negara telahdibekukan pada tahun 1998.Sumber KewanganKegagalan Syarikat YPJ HoldingsSdn. Bhd., sebuah syarikatsubsidiari Yayasan, menjelaskanbayaran faedah atas pinjamandaripada Yayasan secara konsistenkepada Yayasan menjejaskankedudukan kewangan TabungKebajikan dan Pelajaran yangmerupakan dana pemberi pinjamanpelajaran. Ini disebabkan Yayasangagal menyediakan jadual bayaranbalik pinjaman dan faedah kepadasyarikat subsidiari tersebut.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Lembaga PengarahYayasan telahmeluluskan dasar untukmenghantar pelajarmelanjutkan pelajaran keluar negara semasamesyuarat LembagaPengarah pada bulanMei 2007.Yayasan telahmemaklumkan bahawasurat mengandungijadual bayaran balikpinjaman dan faedahyang dikenakan telahdihantar kepada Syarikatsubsidiari berkenaan.Bagaimanapun, suratberkenaan masih tidakdapat dikemukakanuntuk pengesahan Auditsemasa pemeriksaansusulan dijalankan.telus.Ulasan AuditIsu ini selesai. Yayasantelah melaksanakansemula dasar untukmenghantar pelajarmelanjutkan pelajaran keluar negara selarasdengan keperluan danpermintaan daripadapelajar yang melanjutkanpelajaran ke luar negara.Yayasan telahmengambil langkah yangsewajarnyasebagaimana teguranAudit bagi memastikansyarikat subsidiariYayasan menjelaskanbayaran faedah ataspinjaman daripadaYayasan secarakonsisten.Semakan Audit juga mendapatiYayasan mempunyai tanggunganuntuk menjelaskan bayaranansuran pendahuluan yang diberioleh Kerajaan Negeri pada tahun1983 hingga 1987 berjumlahRM5.52 juta. Sehingga akhir tahun2006, baki pendahuluan yang masihbelum dibayar berjumlah RM3.31juta.15.3.1 Mesyuarat Ahli LembagaPengarahSemakan Audit mendapati ahliLembaga Pengarah tidakbermesyuarat mengikut tempohyang ditetapkan dalam enakmenpenubuhannya iaitu 2 kali setahun.Pemeriksaan susulanpada awal bulan April2008 mendapatiYayasan masih belummembayar sepenuhnyatunggakan pendahuluankepada Kerajaan Negeritetapi baki telahberkurangan menjadiRM2.7 juta pada 1 April2008.Pemeriksaan susulanmendapati Yayasanhanya bermesyuaratsekali pada tahun 2007iaitu pada bulan Mei2007.Bayaran ansuran yangperlu dijelaskan kepadaKerajaan Negeri jugatelah berkurangansejumlah RM0.61 jutadaripada RM3.31 jutakepada RM2.7juta.Yayasan masih tidakdapat melaksanakanmesyuarat ahli LembagaPengarah mengikutseperti yang ditetapkandalam Enakmenpenubuhannya iaitu 2kali setahun. Yayasanperlu merancang danmemastikan pematuhanterhadap kehendakEnakmen.255


No.Isu BerbangkitPerenggan15.3.2 Jawatankuasa PengurusanKewangan Dan AkaunSemakan Audit mendapati Yayasanmasih belum menubuhkanJawatankuasa PengurusanKewangan Dan Akaun sehinggabulan Disember 2006 walaupuntelah ditegur semasa pengauditanpengurusan kewangan pada tahun2004.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Yayasan telahmemaklumkan bahawamesyuarat ahli LembagaPengarah yang diadakanpada bulan Mac 2005telah menubuhkanJawatankuasaPengurusan dan Akaun.Pemeriksaan susulanmasih mendapati tiadamesyuarat diadakansehingga awal bulanApril 2008 kerana tiadaminit mesyuarat dapatdikemukakan untukpengesahan Audit.Pihak Yayasan tidakdapat memberi sebarangpenjelasan berhubungdengan perkara ini.Ulasan AuditYayasan perlumemastikanJawatankuasa yangditubuhkan berfungsisepenuhnya mengikuttujuan penubuhannya.33.4 MAJLIS PERBANDARAN BATU PAHAT - Kemudahan Riadah Dan TamanNo.Isu BerbangkitPerenggan20.2.1 Undang-undang, Peraturan DanGaris PanduanSemakan Audit mendapati hanya 4daripada 231 lot tanah yangdirizabkan untuk membangunkantaman-taman permainandiwartakan.20.2.2 Pelan Induk LandskapMajlis telah melaksanakanpembangunan kemudahan riadahdan taman di kawasanpentadbirannya tanpa menyediakanpelan induk yang tersusun danterperinci.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Majlis masih dalamtindakan dan berurusandengan Pejabat TanahDaerah untukmewartakan 227 lottanah berkaitan.Draf Pelan IndukLandskap Majlisdijangka siap tempoh 18bulan (Julai 2007 hinggaDisember 2008). Draftersebut sedang ditelitidan dikaji olehJawatankuasa Teknikal.Ulasan AuditTindakan ini perlulahdisegerakan keranamelibatkan isuperundangan.Kajian ini adalah baikdan menepatiRancangan TempatanDaerah Batu Pahat bagitempoh 2002 hingga2020.256


No.Isu BerbangkitPerenggan20.2.8 Tempat PenyimpananSemakan Audit mendapati tempatpenyimpanan adalah tidakmemuaskan kerana MajlisPerbandaran Batu Pahat tidakmenyediakan Daftar Inventori untukmengawal penerimaan danpengeluaran keperluan landskap,tiada tindakan pelupusan, tempatpenyimpanan tidak selamat sertasusunan barang-barang tidakkemas dan teratur.20.2.9 Program PenyenggaraanSemakan Audit mendapati Majlistidak menyediakan satu jaduallawatan dan penyenggaraanterhadap alat permainan yangterdapat di taman-taman secaraberkala.Lawatan Audit ke Taman Tasik Y,Taman Industri Sri Sulung, TamanMaju dan Laman Tepian SungaiSenggarang mendapati beberapakemudahan yang disediakan telahrosak.20.3.5 Aduan AwamSemakan Audit mendapati rekodaduan sebenar tidak dapatdipastikan kerana aduan yangbelum diambil tindakan tidakdirekodkan dalam daftar aduan.Kedudukan Masa KiniSehingga 1 April 2008Majlis telah mengambiltindakan untukmenyediakan DaftarInventori bagi mengawalperalatan landskap.Segala penerimaan danpengeluaran peralatanbaru landskap yangdibeli telah didaftarkan.Tindakan masihdijalankan secaraberterusan untukmerekodkan peralatanlandskap lama danmenyusun tempatpenyimpanan supayakemas dan teratur.Jadual penyenggaraantelah disediakan olehpihak kontraktor yangdilantik seperti manayang dinyatakan dalamsyarat kontrak.Pemeriksaan susulanpada awal bulan April2008 mendapatikerosakan berkaitantelah dibaiki atau diganti.Daftar Aduan Awamtelah dilengkapkan dandikemaskinikan.Ulasan AuditIsu ini selesai. Daftaryang diselenggarakanadalah baik dan perluditeruskan.Langkah menyediakanJadual Penyelenggaraanperlu diteruskan bagimemastikan peralatanyang disediakansentiasa berada dalamkeadaan baik dan bolehdigunakan.Isu ini selesai dantindakan ini perluditeruskan.34. PEMBENTANGAN LAPORAN KETUA AUDIT NEGARA MENGENAI AKTIVITIDAN KAJIAN KHAS JABATAN/AGENSI KERAJAAN NEGERI JOHORMengikut Seksyen 16 (2) Akta Prosedur Kewangan 1957, Laporan Ketua AuditNegara mengenai Akaun Awam Kerajaan Negeri hendaklah dibentangkan dalam DewanUndangan Negeri. Laporan Ketua Audit Negara mengenai Aktiviti Dan Kajian KhasJabatan/Agensi Kerajaan Negeri Johor Tahun 2005 telah dibentangkan di DewanUndangan Negeri pada 15 November 2007. Manakala Laporan Ketua Audit Negaramengenai Aktiviti Dan Kajian Khas Jabatan/Agensi Kerajaan Negeri Johor Tahun 2006dibentangkan pada 19 Jun 2008.257


35. MESYUARAT JAWATANKUASA KIRA-KIRA RAYA NEGERI JOHOR35.1 Sehingga akhir tahun 2007, Jawatankuasa Kira-kira Raya Negeri Johor(Jawatankuasa) masih lagi membincangkan Laporan Ketua Audit Negara Tahun 2003hingga 2005. Sebanyak 3 kali mesyuarat telah diadakan pada tahun 2007. Pada tahun2007, Jawatankuasa Kira-kira Raya Negeri Johor tidak turut membincangkan LaporanKetua Audit Negara Tahun 2006 yang telah ditandatangani oleh Ketua Audit Negara pada23 Julai 2007 kerana laporan berkenaan hanya dibentangkan di Dewan Undangan Negeripada bulan Jun 2008. Selaras dengan peranan Jawatankuasa untuk menegakkanAkauntabiliti Awam, Jawatankuasa hendaklah lebih kerap bermesyuarat membincangkanLaporan Ketua Audit Negara yang terkini, membuat lawatan ke tapak projek dan anaksyarikat Kerajaan Negeri, mengkaji isu-isu lama Laporan Audit yang belum selesai danmemastikan syor-syor Jawatankuasa diambil tindakan oleh Ketua-ketua Jabatan/AgensiKerajaan Negeri. Perkara yang dibincangkan oleh Jawatankuasa semasa mesyuaratnyasepanjang tahun 2007 mengenai isu-isu pelaksanaan aktiviti dan program Jabatan/AgensiNegeri adalah seperti di Jadual 90.Jadual 90Mesyuarat Jawatankuasa Kira-kira Raya Negeri Johor Pada Tahun 2007Tarikh Jabatan/Agensi Perkara8.2.2007 i) Pejabat Daerah Batu Pahat danPejabat Daerah Segamatii) Pejabat Perhutanan Negeri Johoriii)iv)Majlis Perbandaran MuarYayasan pelajaran Johorv) Pejabat Daerah Johor Baruvi) Setiausaha Kerajaan CawanganPentadbiranvii) Jabatan Kerja Raya Negeri Johori) Pembinaan dan PengurusanKemudahan Awam di Mukim-mukimii) Pengurusan Pembalakan di NegeriJohoriii) Pembinaan dan Pengurusan Geraiiv) Kedudukan Penyerahan PenyataKewangan dan Penggunaan danPengurusan Tanah Kurniav) Pengurusan Lesen dan Permit Hiburanvi) Pengurusan Rumah Kerajaanvii) Pembinaan Kompleks MahkamahSyariah Negeri Johor1.3.2007 - Membincangkan Penyata JawatankuasaKira-kira Raya Negeri Johor mengenaiLaporan Ketua Audit Negara Tahun 2003dan 2004 untuk dibentangkan di DewanUndangan Negeri11.12.2007 - Membincangkan Laporan Audit Tahun2005 untuk memilih Jabatan/Agensitertentu dipanggil untuk pemeriksaanSumber: Minit Mesyuarat Jawatankuasa Kira-kira Raya Negeri Johor35.2 Penyata Jawatankuasa Kira-kira Raya Negeri Johor berhubung dengan LaporanKetua Audit Negara Mengenai Kerajaan Negeri Johor Tahun 2003 Dan 2004 telahdibentangkan di Dewan Undangan Negeri Johor pada 19 Mac 2007. Penyata berkenaanmengandungi syor, cadangan dan keputusan Jawatankuasa berhubung denganpemeriksaan Laporan Ketua Audit Negara berkaitan.258


PENUTUPPada prinsipnya, Kerajaan Negeri telah mewujudkan dasar, undang-undang danperaturan yang mencukupi untuk memastikan pelaksanaan aktiviti dan program dibuatdengan cekap dan berkesan bagi mencapai matlamat yang ditetapkan. Sungguhpundemikian, secara keseluruhannya pengauditan terhadap aktiviti Jabatan dan AgensiKerajaan Negeri masih wujud kelemahan dari segi pelaksanaan dan pemantauan. Tahappencapaian aktiviti dan program masih belum tercapai kerana masih terdapat kelemahanyang ketara jika dibandingkan dengan teguran yang terkandung dalam Laporan-laporanKetua Audit Negara. Laporan ini telah membangkitkan isu-isu pelaksanaan perolehan,pengurusan projek, kerja tidak mengikut spesifikasi dan pencapaian matlamatprogram/aktiviti. Kelemahan ini wujud adalah disebabkan kelemahan pemantauan yangtidak konsisten, peruntukan kewangan yang tidak mencukupi, kekurangan guna tenagadan latihan serta tiada budaya penyenggaraan telah menyebabkan berlakunya pembaziranwang awam.Sungguhpun pihak yang berkenaan telah mengambil tindakan yang sewajarnyaterhadap teguran pihak Audit namun masih ada sebahagian daripadanya yang masihbelum ditangani. Pegawai pengawal adalah disyorkan menjalankan siasatan danpemeriksaan menyeluruh bagi menentukan sama ada kelemahan yang sama juga berlakudi tempat lain atau bahagian lain yang tidak diaudit dan seterusnya mengambil tindakanpembetulan sewajarnya.JABATAN AUDIT NEGARAPutrajaya20 Jun 2008259

More magazines by this user
Similar magazines