Untitled
Untitled
Untitled
Trasformi i suoi PDF in rivista online e aumenti il suo fatturato!
Ottimizzi le sue riviste online per SEO, utilizza backlink potenti e contenuti multimediali per aumentare la sua visibilità e il suo fatturato.
saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli<br />
akademia<br />
wliuri angariSi<br />
2008<br />
Tbilisi<br />
2009
2<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
2008 wlis angariSSi asaxulia saqarTvelos mecnierebaTa<br />
akademiisa da misi wevrebis samecniero da<br />
samecniero-saorganizacio saqmianoba.<br />
angariSi moamzada saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis samecniero-saorganizacio samsaxurma<br />
akademiis wevrebis, akademiis samecniero<br />
ganyofilebebis, samecniero komisiebisa da redaqciebis,<br />
akademiis aparatis mier warmodgenili masalebis<br />
safuZvelze.
3<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wesdeba<br />
damtkicebulia saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis saerTo krebis mier<br />
2008 wlis 11 ivniss<br />
22-e, 27-e, 35-e da 37-e muxlebSi cvlilebebi<br />
Setanilia 2008 wlis 16 dekembers<br />
I. zogadi debulebebi<br />
1. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
aris saerTaSoriso mniSvnelobis miRwevebisa<br />
da maRali samecniero avtoritetis mqone pirTa<br />
gaerTianeba, romelic aris memkvidre da tradiciebis<br />
gamgrZelebeli uZvelesi qarTuli ganaTlebisa<br />
da sulierebis kerebisa _ gelaTisa da iyal-<br />
Tos akademiebisa. igi aris saqarTvelos mTavrobis<br />
mecnieruli mrCeveli.<br />
2. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
warmoadgens wevrobaze dafuZnebul sajaro<br />
samarTlis iuridiul pirs da aris saqarTvelos<br />
mecnierebaTa akademiis uflebamonacvle. igi Sedgeba<br />
namdvili wevrebis (akademikosebis) da wevrkorespondentebisagan,<br />
agreTve sapatio akademikosebisa<br />
da ucxoeli wevrebisagan.<br />
3. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
Tavis saqmianobaSi xelmZRvanelobs saqarTvelos<br />
konstituciiT, saqarTvelos kanoniT `saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis Sesaxeb~,<br />
saqarTvelos kanonmdeblobiTa da akademiis<br />
wesdebiT.
4<br />
4. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
aris TviTmarTvadi samecniero dawesebuleba,<br />
romelic damoukideblad amtkicebs Tavis wesdebas,<br />
gansazRvravs Tavis struqturas, wyvets samecniero-organizaciul,<br />
sakadro, ekonomikur da<br />
saerTaSoriso TanamSromlobis sakiTxebs.<br />
II. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis miznebi da amocanebi<br />
5. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
miznebia:<br />
a) saqarTveloSi mecnierebis ganviTarebis xel-<br />
Sewyoba;<br />
b) fundamenturi da gamoyenebiTi xasiaTis kvlevebis<br />
warmoeba;<br />
g) saxelmwifo enebze zrunva;<br />
d) qveyanaSi mecnierebis ganviTarebis gzebis prognozireba.<br />
msoflio mecnierebis uaxles mi-<br />
Rwevebze dayrdnobiT saxelmwifo prioritetebis<br />
Sesaxeb winadadebaTa SemuSaveba da<br />
Sesabamisi rekomendaciebis mTavrobaSi wardgena;<br />
e) qveyanaSi warmoebuli mecnieruli kvlevis<br />
Sedegebis eqspertiza;<br />
v) mecnieruli miRwevebis sazogadoebisTvis gacnoba<br />
da saqarTvelos mecnierTa mier mopovebuli<br />
miRwevebis saerTaSoriso asparezze<br />
warmoCena.<br />
6. Tavisi miznebis gansaxorcieleblad saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademia:<br />
a) eweva samecniero-kvleviTi da eqspertuli xasiaTis<br />
saqmianobas. Sesabamisi amocanebis<br />
gadasawyvetad, saWiroebis SemTxvevaSi, aya-
5<br />
libebs da xelmZRvanelobs samecniero-kvleviT<br />
koleqtivebs;<br />
b) ixilavs da afasebs saqarTvelos umaRlesi<br />
saganmanaTleblo dawesebulebebisa da samecniero-kvleviTi<br />
institutebis samecniero<br />
saqmianobis amsaxvel wliur angariSebs<br />
da dasrulebul samecniero-kvleviT samu-<br />
Saoebs. uflebamosilia am organizaciebisagan<br />
gamoiTxovos saWiro damatebiTi informacia,<br />
xolo eqspertizis Sedegi acnobos<br />
am organizaciebs, ganaTlebisa da<br />
mecnierebis saministros da mecnierebis ganviTarebis<br />
fondebs;<br />
g) atarebs samecniero saqmianobisa da naSromebis<br />
eqspertizas. awyobs samecniero diskusiebs,<br />
simpoziumebsa da konferenciebs;<br />
d) gamoscems beWdviT da eleqtronul samecniero<br />
Jurnalebsa da sxva periodul gamocemebs,<br />
axorcielebs samecniero literaturis<br />
saerTaSoriso gacvlas;<br />
e) eweva samecniero miRwevaTa da mecnieruli<br />
memkvidreobis popularizacias; atarebs sajaro<br />
leqciebs saganmanaTleblo dawesebulebebSi;<br />
v) aarsebs da aniWebs premiebs mecnierebisa da<br />
teqnologiebis dargSi mniSvnelovani samecniero<br />
samuSaoebis warmosaCenad;<br />
z) uflebamosilia gaxdes saerTaSoriso samecniero<br />
organizaciebis wevri; amyarebs<br />
kavSirebs msoflios wamyvan mecnierebTan<br />
da samecniero centrebTan;<br />
T) koordinacias uwevs samecniero dawesebulebebis<br />
kvleviT saqmianobas;
6<br />
i) qmnis komisiebs mecnierebisa da teqnologiebis<br />
sxvadasxva dargSi;<br />
k) uflebamosili piris werilobiTi mimarTvis<br />
safuZvelze inaxavs mecnierebisa da kulturis<br />
moRvaweTa pirad arqivebs, romlebic<br />
faseulia saqarTvelos istoriisaTvis;<br />
l) dargebis mixedviT aniWebs wlis saukeTeso<br />
samecniero-kvleviTi dawesebulebis tituls<br />
da gascems jildoebs;<br />
m) axorcielebs akademiis amocanebTan dakav-<br />
Sirebul sxva, maT Soris, damxmare ekonomikur<br />
saqmianobas kanonmdeblobiT dadgenili<br />
wesiT.<br />
III. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wevrebi<br />
7. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevrebi arian akademiis namdvili wevrebi<br />
(akademikosebi), wevr-korespondentebi, sapatio akademikosebi<br />
da ucxoeli wevrebi.<br />
8. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosad SeiZleba im mecnieris arCeva,<br />
romelmac saerTaSorisod aRiarebuli wvlili<br />
Seitana mecnierebis ganviTarebaSi.<br />
9. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevr-korespondentad SeiZleba im mecnieris<br />
arCeva, romelmac mecnierebas didmniSvnelovani<br />
Sromebi SesZina.<br />
10. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
Tavis SemadgenlobaSi sapatio akademikosad<br />
irCevs saqarTvelos moqalaqes, msoflioSi aRiarebul<br />
moRvawes, romelmac Tavisi saqmianobiT didi
7<br />
wvlili Seitana saqarTveloSi mecnierebis, kulturis<br />
da sulierebis ganviTarebaSi.<br />
11. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
Tavis SemadgenlobaSi ucxoel wevrad ir-<br />
Cevs msoflioSi aRiarebul sazRvargareTel mecniers,<br />
sazogado moRvawes, romelmac didi wvlili<br />
Seitana mecnierebisa da kulturis ganviTarebaSi<br />
da romelic Tavisi saqmianobiT dakavSirebulia<br />
saqarTvelos mecnierebasa da kulturas-<br />
Tan.<br />
12. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
namdvil wevrTa (akademikosTa) saerTo raodenoba<br />
ar unda aRematebodes samocdaaTs.<br />
13. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo krebasa da akademiis sabWoSi saqmianoba<br />
ar iTvleba administraciuli funqciebis<br />
ganxorcielebad.<br />
IV. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis marTva<br />
14. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
marTva xorcieldeba arCeviTobis, demokratiulobisa<br />
da gamWvirvalobis principebze dayrdnobiT.<br />
15. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
marTvas axorcieleben:<br />
a) saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo kreba – akademiis marTvis umaRlesi<br />
organo;<br />
b) saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiuri sabWo (SemdgomSi akademiuri<br />
sabWo);<br />
g) akademiis prezidenti.
8<br />
V. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saerTo kreba<br />
16. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
marTvis umaRlesi organoa akademiis saer-<br />
To kreba, romelSic xmis uflebiT monawileoben<br />
akademiis namdvili wevrebi (akademikosebi) da<br />
wevr-korespondentebi. saerTo krebis muSaobaSi<br />
saTaTbiro xmis uflebiT monawileoben agreTve<br />
saqarTveloSi myofi saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis sapatio akademikosebi da<br />
ucxoeli wevrebi.<br />
17. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo kreba:<br />
a) siiTi Semadgenlobis umravlesobiT amtkicebs<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wesdebas;<br />
b) gansazRvravs saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saqmianobis ZiriTad mimar-<br />
Tulebebs;<br />
g) siiTi Semadgenlobis umravlesobiT, faruli<br />
kenWisyriT, irCevs saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis prezidents, vice-prezidents<br />
(vice-prezidentebs), akademiis<br />
akademikos-mdivans da akademiuri sabWos<br />
sxva wevrebs;<br />
d) ixilavs da amtkicebs saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis wliur angariSs,<br />
waradgens dasabuTebul moTxovnas<br />
momavali wlis sabiujeto dafinansebaze;<br />
e) irCevs saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis namdvil wevrebs (akademikosebs)<br />
da wevr-korespondentebs;
9<br />
v) amtkicebs akademiuri sabWos mier arCeul<br />
akademiis sapatio da ucxoel wevrebs.<br />
SeniSvna: `saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
Sesaxeb~ miRebuli kanonis Sesabamisad 2009<br />
wlis pirveli maisidan saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnul akademiaSi wydeba wevr-korespondentebis<br />
arCeva.<br />
z) ismens akademiis wevrTa moxsenebebs, ixilavs<br />
samecniero da samecniero-organizaciuli<br />
xasiaTis sakiTxebs;<br />
T) ismens samecniero eTikasTan dakavSirebul<br />
sakiTxebs;<br />
i) siiTi Semadgenlobis sami mexuTediT, faruli<br />
kenWisyriT, vadamde gamoiwvevs akademiuri<br />
sabWos wevrebs.<br />
18. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo kreba moiwveva saWiroebisamebr,<br />
magram weliwadSi orjer mainc. saerTo krebis<br />
mowveva savaldebuloa, Tuki amas iTxovs xmis uflebis<br />
mqone wevrTa erTi mesamedi mainc.<br />
19. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo kreba uflebamosilia, Tu mas eswreba<br />
xmis uflebis mqone wevrTa saerTo raodenobis<br />
aranakleb sami mexuTedisa.<br />
20. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo krebas iwvevs da Tavmjdomareobs<br />
akademiis prezidenti, xolo misi aryofnisas akademiis<br />
prezidentis movaleobis Semsrulebeli.<br />
21. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo kreba gadawyvetilebebs iRebs siiTi<br />
Semadgenlobis umravlesobiT, garda im Sem-<br />
Txvevisa, rodesac akademiuri sabWos specialuri<br />
dadgenilebiT sakiTxis gadasawyvetad aucilebe-
10<br />
lia kvalificiuri umravlesoba (siiTi Semadgenlobis<br />
aranakleb sami mexuTedisa).<br />
VI. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademiuri sabWo<br />
22. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiuri sabWo Sedgeba akademiis prezidentis,<br />
vice-prezidentebis, akademiis akademikosmdivnis,<br />
ganyofilebaTa akademikos-mdivnebisa da<br />
akademiis sxva wevrebisagan. akademiuri sabWos<br />
wevrTa ricxovnobas gansazRvravs akademiis saer-<br />
To kreba. akademiuri sabWos wevrebi ar arian sajaro<br />
moxeleebi.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
prezidenti, vice-prezidentebi da akademiis<br />
akademikos-mdivani qmnian akademiuri sabWos prezidiums.<br />
akademiur sabWosTan funqcionirebs mrCevel-<br />
Ta jgufi, romelic iqmneba sabWos (prezidiumis)<br />
yofil wevrTagan da romelic monawileobs sab-<br />
Wos muSaobaSi saTaTbiro xmis uflebiT. mrCevel-<br />
Ta jgufSi Semaval wevrTa raodenobas gansaz-<br />
Rvravs akademiuri sabWo.<br />
23. akademiuri sabWos muSaobaSi saTaTbiro<br />
xmis uflebiT monawileoben akademiuri sabWos<br />
asociirebuli wevrebi, romelTa arCeva xdeba Ria<br />
kenWisyriT sabWos wevrTa xmaTa umravlesobiT.<br />
akademiuri sabWos asociirebuli wevrebis raodenobas<br />
gansazRvravs akademiuri sabWo.<br />
akademiuri sabWos asociirebul wevrebad iTvlebian<br />
agreTve im samecniero organizaciaTa<br />
uflebamosili warmomadgenlebi, romlebic stru-
11<br />
qturuli erTeulis formiT eqvemdebarebian saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnul akademias (qar-<br />
Tuli enciklopediis irakli abaSiZis saxelobis<br />
mTavari samecniero redaqcia, giorgi wereTlis<br />
saxelobis `vefxistyaosnis~ akademiuri gamocemisa<br />
da qarTuli enis Tesaurusis komiteti).<br />
`mecnierebis, teqnologiebisa da maTi ganvi-<br />
Tarebis Sesaxeb" saqarTvelos kanonis me-10 muxlis<br />
Sesabamisad, samecniero-kvleviTi dawesebulebis<br />
Txovnis da saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademiuri sabWos Tanxmobis<br />
SemTxvevaSi am samecniero dawesebulebis akademiis<br />
struqturuli erTeulis formiT Camoyalibeba<br />
SesaZlebelia, Tu saqarTvelos ekonomikuri ganvi-<br />
Tarebis saministros mier miRebulia gadawyvetileba<br />
misTvis qonebis gadacemis Sesaxeb.<br />
24. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
prezidents, vice-prezidentebs da akademiis<br />
akademikos-mdivans saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademikosTagan irCevs akademiis<br />
saerTo kreba faruli kenWisyriT, siiTi Semadgenlobis<br />
umravlesobiT, 5 wlis vadiT.<br />
akademiuri sabWos sxva wevrebs akademiis wevrTagan<br />
irCevs akademiis saerTo kreba 5 wlis<br />
vadiT, siiTi Semadgenlobis umravlesobiT, faruli<br />
kenWisyriT.<br />
akademiis prezidents, vice-prezidentebs, akademiis<br />
akademikos-mdivansa da akademiuri sabWos<br />
sxva wevrTa Soris movaleobebs anawilebs akademiuri<br />
sabWo.<br />
25. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiuri sabWo asrulebs akademiis saer-<br />
To krebebis dadgenilebebs da saerTo krebebs
12<br />
Soris periodSi xelmZRvanelobs akademiis saqmianobas.<br />
26. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiur sabWosTan SeiZleba arsebobdes<br />
samecniero komitetebi, komisiebi, samecniero sazogadoebebi.<br />
27. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiuri sabWo:<br />
a) amyarebs samecniero kontaqtebs dargobriv<br />
mecnierebaTa akademiebTan da ucxoeTis<br />
mecnierebaTa akademiebTan, agreTve sxva samecniero<br />
dawesebulebebTan;<br />
b) iwvevs samecniero sesiebs, konferenciebs,<br />
TaTbirebsa da simpoziumebs; aniWebs saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saxelobiT premiebs didmniSvnelovani mecnieruli<br />
SromebisaTvis, aRmoCenebisa da gamogonebebisaTvis,<br />
agreTve saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis premiebs<br />
axalgazrda mecnierTa da umaRlesi saswavleblebis<br />
studentTa saukeTeso mecnieruli<br />
naSromebisaTvis;<br />
g) warudgens saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saerTo krebas gansaxilvelad<br />
da dasamtkiceblad akademiis saqmianobis<br />
wliur angariSs;<br />
d) saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
samecniero ganyofilebaTa mier warmodgenili<br />
daskvnebis safuZvelze Sefasebas<br />
aZlevs saqarTvelos umaRlesi saganmanaTleblo<br />
dawesebulebebis da samecniero-kvleviTi<br />
institutebis samecniero<br />
saqmianobis wliur angariSebs da dasrulebul<br />
samecniero-kvleviT samuSaoebs. Ta-
13<br />
vis mosazrebebs acnobs am organizaciebs,<br />
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis<br />
saministros da mecnierebis ganviTarebis<br />
fondebs;<br />
e) amtkicebs im organizaciaTa debulebebs,<br />
romlebic struqturuli erTeulis formiT<br />
eqvemdebarebian saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnul akademias (qarTuli enciklopediis<br />
irakli abaSiZis saxelobis mTavari<br />
samecniero redaqcia, giorgi wereTlis saxelobis<br />
`vefxistyaosnis~ akademiuri gamocemisa<br />
da qarTuli enis Tesaurusis komiteti<br />
da sxv.);<br />
v) prezidentis wardginebiT amtkicebs im organizaciaTa<br />
xelmZRvanelebs, romlebic<br />
struqturuli erTeulis formiT eqvemdebarebian<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnul<br />
akademias;<br />
z) amtkicebs akademiis periodul gamocemaTa<br />
saredaqcio kolegiebisa da sabWoebis Semadgenlobas<br />
da debulebebs;<br />
T) amtkicebs gamoCenil mecnierTa akademiuri<br />
saxelobiTi premiebis miniWebis sanimuSo<br />
debulebas.<br />
i) amtkicebs samecniero ganyofilebis saerTo<br />
krebis mier faruli kenWisyriT arCeul biuros<br />
Semadgenlobas da ganyofilebis swavlul<br />
mdivans.<br />
28. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiuri sabWo angariSvaldebulia saerTo<br />
krebis winaSe.<br />
29. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiur sabWos emsaxureba administraciuli<br />
aparati; administraciuli aparatis debu-
14<br />
lebas da Sinaganawess amtkicebs akademiuri sab-<br />
Wo. administraciul aparats xelmZRvanelobs prezidentis<br />
moadgile, romelsac prezidentis wardginebiT<br />
amtkicebs akademiuri sabWo Ria kenWisyriT.<br />
VII. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis prezidenti<br />
30. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
prezidents akademiis namdvil wevrTagan<br />
5 wlis vadiT irCevs akademiis saerTo kreba sii-<br />
Ti Semadgenlobis umravlesobiT, faruli kenWisyriT.<br />
akademiis prezidenti SeiZleba arCeul iqnes<br />
zedized ara umetes ori vadiT.<br />
prezidentis kandidaturis wamoyenebis ufleba<br />
aqvT akademiur sabWos, samecniero ganyofilebebs,<br />
dargobriv komisiebs, akademiis wevrTa jgufebs<br />
da calkeul wevrebs.<br />
31. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
prezidenti:<br />
a) xelmZRvanelobs akademias da aris akademiis<br />
sruluflebiani warmomadgeneli rogorc<br />
qveynis SigniT, ise mis farglebs gareT.<br />
akademiis prezidenti aris akademiuri<br />
sabWos Tavmjdomare;<br />
b) warudgens saerTo krebas akademiuri sab-<br />
Wos wevrobis kandidatebs;<br />
g) iwvevs da Tavmjdomareobs akademiis saer-<br />
To krebas, akademiuri sabWos sxdomebs;<br />
d) gankargavs akademiis finansebs.<br />
32. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
prezidentis Tanamdeboba aris administra-
15<br />
ciuli Tanamdeboba. masze ar vrceldeba asakobrivi<br />
SezRudva.<br />
VIII. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis struqtura<br />
33. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
ZiriTadi struqturuli erTeulia samecniero<br />
ganyofileba.<br />
34. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
struqturas gansazRvravs saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis akademiuri sab-<br />
Wo da amtkicebs akademiis saerTo kreba.<br />
IX. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
samecniero ganyofileba<br />
35. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
ZiriTadi samecniero-organizaciuli erTeulia<br />
samecniero ganyofileba (SemdgomSi ganyofileba),<br />
romelsac xelmZRvanelobs saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis samecniero ganyofilebis<br />
akademikos-mdivani.<br />
ganyofileba saqmianobas warmarTavs akademiuri<br />
sabWos mier damtkicebuli debulebiT.<br />
36. ganyofilebis umaRlesi organoa ganyofilebis<br />
saerTo kreba. krebebs Soris periodSi ganyofilebis<br />
saqmianobas xelmZRvanelobs ganyofilebis<br />
biuro.<br />
G 37. ganyofilebis saerTo kreba faruli ken-<br />
WisyriT irCevs ganyofilebis akademikos-mdivans<br />
akademiis namdvil wevrTagan da ganyofilebis<br />
swavlul mdivans.
16<br />
38. ganyofileba ayalibebs mecnierebis da<br />
teqnologiebis dargobriv komisiebs (SemdgomSi<br />
dargobriv komisiebs) da ganyofilebis saerTo<br />
kreba faruli kenWisyriT irCevs dargobrivi komisiebis<br />
Tavmjdomareebs akademiis wevrTagan.<br />
39. ganyofilebis biuros SemadgenlobaSi Sedian<br />
ganyofilebis akademikos-mdivani da dargobrivi<br />
komisiebis Tavmjdomareebi. biuros SemadgenlobaSi<br />
SeiZleba arCeul iqnen ganyofilebis sxva<br />
wevrebic.<br />
40. samecniero ganyofileba:<br />
a) gansazRvravs biuros wevrTa raodenobas da<br />
irCevs mis Semadgenlobas;<br />
b) ismens da amtkicebs ganyofilebis muSaobis<br />
angariSs;<br />
g) ixilavs mecnierebis Sesabamisi dargebis<br />
prioritetuli mimarTulebebis ganviTarebis<br />
sakiTxebs da saTanado winadadebebs warudgens<br />
akademiur sabWos;<br />
d) eqspertizas uwevs saqarTvelos samecniero<br />
da saganmanaTleblo dawesebulebebis saqmianobis<br />
wliur angariSebs da Sesabamis<br />
daskvnas warudgens akademiur sabWos;<br />
e) koordinacias uwevs Sesabamisi samecniero<br />
dawesebulebebis saqmianobas;<br />
v) ayalibebs saeqsperto komisiebs saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis saxelobiTi<br />
premiebis misaniWeblad;<br />
z) warudgens saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiuri sabWos winadadebebs saxelobiTi<br />
premiebis miniWebis Taobaze. akademiuri<br />
sabWo saTanado gadawyvetilebis<br />
SemTxvevaSi ayalibebs saeqsperto komisiebs<br />
Semosuli gancxadebebis gansaxilvelad;
17<br />
T) ixilavs samecniero sesiebis, konferenciebisa<br />
da TaTbirebis mowyobis sakiTxebs da<br />
saTanado winadadebebs warudgens akademiur<br />
sabWos;<br />
i) SearCevs saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis namdvili wevrobisa da wevrkorespondentobis<br />
kandidatebs.<br />
41. ganyofilebis biuro:<br />
a) amzadebs samecniero-saorganizacio sakiTxebs<br />
ganyofilebis saerTo krebaze ganxilvisaTvis;<br />
b) koordinirebas uwevs gamoCenil mecnierTa<br />
saxelobiTi premiebis misaniWeblad Seqmnili<br />
saeqsperto komisiebis saqmianobas, ixilavs<br />
maTi muSaobis Sedegebs da ganyofilebis<br />
saerTo krebaze ganxilvis masalebs<br />
dasamtkiceblad warudgens akademiur sab-<br />
Wos;<br />
g) saerTo xelmZRvanelobas uwevs ganyofilebaSi<br />
Semaval dargobriv komisiaTa saqmianobas.<br />
42. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
samecniero ganyofilebis akademikos-mdivani:<br />
a) xelmZRvanelobs ganyofilebas da aris ganyofilebis<br />
sruluflebiani warmomadgeneli<br />
akademiur sabWoSi;<br />
b) iwvevs da Tavmjdomareobs ganyofilebis saerTo<br />
krebas da ganyofilebis biuros.<br />
43. ganyofilebis dargobrivi komisiebis miznebia:<br />
a) mecnierebisa da teqnologiebis sferoSi mopovebuli<br />
saerTaSoriso donis Sedegebis<br />
gaanalizeba, rekomendaciebis SemuSaveba da
18<br />
maTi wardgena ganyofilebis saerTo krebaze<br />
gansaxilvelad;<br />
b) saqarTveloSi Catarebuli samecniero-teqnologiuri<br />
kvlevebis wliuri angariSebisa<br />
da calkeuli samecniero naSromebis eqspertiza<br />
da Sesabamisi daskvnis wardgena<br />
ganyofilebis biuroze gansaxilvelad;<br />
g) dargebis mixedviT wlis saukeTeso kvlevi-<br />
Ti jgufebis gamovlena da saTanado winadadebebis<br />
wardgena ganyofilebis biuroze<br />
gansaxilvelad; saukeTeso kvleviTi koleqtivis<br />
SerCeva xdeba ganyofilebis biuros<br />
mier SemuSavebuli kriteriumebis safuZvelze.<br />
X. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademikosTa, wevr-korespondentTa,<br />
sapatio akademikosTa da ucxoel wevrTa<br />
arCevnebis wesi<br />
44. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosebis da wevr-korespondentebis<br />
arCevnebi tardeba am wesdebisa da akademiuri<br />
sabWos mier damtkicebuli droebiTi debulebis<br />
safuZvelze.<br />
45. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevrTa arCevnebi ewyoba ganTavisuflebul<br />
vakansiebze akademiuri sabWos mier damtkicebuli<br />
specialobebis mixedviT. arCevnebis Catarebis vadebs<br />
gansazRvravs saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademiuri sabWo.<br />
46. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademiuri sabWos cnoba saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis wevrTa arCevne-
19<br />
bis Catarebis Sesaxeb qveyndeba ara ugvianes sami<br />
Tvisa arCevnebamde.<br />
47. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevrobis kandidatTa wamoyenebis ufleba<br />
aqvT saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevrebs, dargobriv komisiebs, samecniero<br />
dawesebulebebs, saxelmwifo umaRles saswavleblebsa<br />
da samecniero sazogadoebebs.<br />
organizaciebisa da akademiis wevrebis mier<br />
dasaxelebul kandidatTa monacemebi registraciisa<br />
da arCevnebSi monawileobisaTvis arCevnebis<br />
Sesaxeb, cnobis gamoqveynebis dRidan erTi Tvis<br />
vadaSi, werilobiT ecnobeba saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademiur sabWos.<br />
arCevnebSi monawile im kandidatTa sia, romlebic<br />
registraciaSi arian gatarebuli, qveyndeba<br />
ara ugvianes erTi Tvisa arCevnebis Catarebamde.<br />
48. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevrs irCevs akademiis saerTo kreba im<br />
kandidatTagan, romlebic SeirCeva akademiis samecniero<br />
ganyofilebaTa mier.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnul akademiaSi<br />
arCevnebisas, saWiroebis SemTxvevaSi, akademiuri<br />
sabWos saTanado dadgenilebiT calkeul<br />
ganyofilebebs SeuZliaT Caataron gaerTianebuli<br />
kreba am ganyofilebebisaTvis gamoyofili yvela<br />
vakansiis dasakaveblad.<br />
49. akademikosobis kandidatTa arCevnebisas<br />
ganyofilebaSi xmis uflebiT sargebloben saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis akademikosebi.<br />
wevr-korespondentobis kandidatTa arCevnebisas<br />
ganyofilebaSi xmis uflebiT sargebloben
20<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosebi da wevr-korespondentebi.<br />
50. ganyofileba uflebamosilia moawyos akademikosobis<br />
kandidatTa SerCeva, Tu sxdomas eswreba<br />
ganyofilebis akademikosTa siiTi Semadgenlobis<br />
sul mcire sami mexuTedi; wevr-korespondentobis<br />
kandidatTa SerCeva _ Tu SerCevas eswreba<br />
am ganyofilebis akademikosTa da wevr-korespondentTa<br />
siiTi Semadgenlobis sul mcire<br />
sami mexuTedi.<br />
SeniSvna: ganyofilebis wevrTa siiT SemadgenlobaSi<br />
ar CaiTvlebian saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademikosebi da wevr-korespondentebi, romlebic<br />
arCevnebis dros sazRvargareT imyofebian mivlinebiT,<br />
agreTve saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosebi da wevr-korespondentebi, romelTa<br />
Sesaxeb miRebulia saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademiuri sabWos specialuri gadawyvetileba<br />
janmrTelobis mdgomareobis gamo SerCevaSi monawileobisagan<br />
maTi ganTavisuflebis Sesaxeb.<br />
51. ganyofileba saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis wevrobis kandidatebs Sear-<br />
Cevs faruli kenWisyriT.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosobis kandidatebad SerCeulad CaiTvlebian<br />
is pirebi, romlebic miiReben am ganyofilebis<br />
akademikosTa siiTi Semadgenlobis xmaTa<br />
umravlesobas, magram aranakleb sami mexuTedisa.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevr-korespondentobis kandidatebad SerCeulad<br />
CaiTvlebian is pirebi, romlebic miiReben am<br />
ganyofilebis akademikosTa da wevr-korespondent-<br />
Ta siiTi Semadgenlobis xmaTa umravlesobas, magram<br />
aranakleb sami mexuTedisa.
21<br />
52. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosebis arCevnebisas akademiis saer-<br />
To krebaze xmis uflebiT sargebloben saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis akademikosebi,<br />
xolo wevr-korespondentebis arCevnebisas<br />
_ akademikosebi da wevr-korespondentebi.<br />
53. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo krebaze saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademikosebisa da wevr-korespondentebis<br />
arCevnebi tardeba faruli kenWisyriT.<br />
akademikosebad arCeulad CaiTvlebian pirebi,<br />
romlebic miiReben saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademikosTa siiTi Semadgenlobis<br />
xmaTa umravlesobas, magram aranakleb sami<br />
mexuTedisa, xolo wevr-korespondentebi _ akademiis<br />
namdvil wevrTa da wevr-korespondentTa siiTi<br />
Semadgenlobis xmaTa umravlesobas, magram<br />
aranakleb sami mexuTedisa.<br />
SeniSvna: siiT SemadgenlobaSi ar CaiTvlebian saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis akademikosebi<br />
da wevr-korespondentebi, romlebic arCevnebis<br />
dros sazRvargareT imyofebian mivlinebiT, agreTve saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis akademikosebi<br />
da wevr-korespondentebi, romelTa Sesaxeb miRebulia<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis akademiuri<br />
sabWos specialuri gadawyvetileba janmrTelobis<br />
mdgomareobis gamo arCevnebSi monawileobisagan<br />
maTi ganTavisuflebis Sesaxeb.<br />
54. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
sapatio akademikosad da ucxoel wevrad<br />
asarCev kandidats akademiuri sabWos mier dawesebul<br />
vakansiebze wamoayenebs akademiis prezidenti.<br />
55. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
ucxoel wevrs Ria kenWisyriT irCevs aka-
22<br />
demiuri sabWo xmaTa umravlesobiT da Ria ken-<br />
WisyriT amtkicebs saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis saerTo kreba.<br />
56. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
sapatio akademikoss Ria kenWisyriT irCevs<br />
akademiuri sabWo xmaTa umravlesobiT da amtkicebs<br />
Ria kenWisyriT saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis saerTo kreba.<br />
XI. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiisAakademikosis da<br />
wevr-korespondentis statusi<br />
57. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosi da wevr-korespondenti SeiZleba<br />
xelmZRvanelobdes umniSvnelovanesi mecnieruli<br />
problemis kvlevas an monawileobdes mis<br />
SesrulebaSi.<br />
58. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
akademikosebi da wevr-korespondentebi<br />
arian saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
erT-erTi ganyofilebis wevrebi; maT SeuZliaT<br />
gadavidnen erTi ganyofilebidan meoreSi im<br />
SemTxvevaSi, Tu amaze Tanxmobas ganacxadebs<br />
meore ganyofilebis wevrTa siiTi Semadgenlobis<br />
umravlesoba.<br />
59. erT ganyofilebaSi Semaval akademikossa<br />
Tu wevr-korespondents, meore ganyofilebis wevrTa<br />
siiTi Semadgenlobis umravlesobis TanxmobiT,<br />
SeuZlia monawileoba miiRos meore ganyofilebis<br />
muSaobaSi da isargeblos am ganyofilebis<br />
wevris yvela uflebiT, garda saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademikosTa da<br />
wevr-korespondentTa SerCevisas xmis uflebiT.
23<br />
60. akademiis wevrs ufleba aqvs saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis akademiur sab-<br />
Wosa da im ganyofilebaSi, romelSic igi Sedis,<br />
gansaxilvelad Seitanos samecniero da samecniero-saorganizacio<br />
sakiTxebi, agreTve gamoitanos<br />
aseTi sakiTxebi akademiis saerTo krebaze gansaxilvelad.<br />
61. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevri, dargobriv komisiaze ganxilvis Semdeg,<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis Sesabamis<br />
ganyofilebas yovelwliurad warudgens angariSs<br />
samecniero saqmianobis Sesaxeb.<br />
XII. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wevris anazRaureba<br />
62. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
namdvil wevrs _ akademikoss mTeli sicocxlis<br />
ganmavlobaSi eniSneba anazRaureba Tve-<br />
Si aranakleb 1600 laris odenobiT.<br />
63. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevr-korespondents mTeli sicocxlis ganmavlobaSi<br />
eniSneba anazRaureba TveSi aranakleb<br />
1000 laris odenobiT.<br />
64. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevris anazRaureba gaicema saqarTvelos<br />
saxelmwifo biujetidan.<br />
65. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
namdvil wevrs an wevr-korespondents 62-e<br />
da 63-e punqtebiT gaTvaliswinebuli anazRaureba<br />
Seuwydeba saqarTvelos moqalaqeobidan gasvlis<br />
an saqarTvelos moqalaqeobis dakargvis SemTxvevaSi.
24<br />
66. 62-e da 63-e punqtebiT gaTvaliswinebuli<br />
anazRaureba aris akademiis wevris samecniero statusis<br />
Sesabamisi anazRaureba.<br />
XIII. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis qoneba<br />
67. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
dasaxuli miznebisa da dakisrebuli funqciebis<br />
gansaxorcieleblad usasyidlo uzufruqtis<br />
uflebiT sargeblobs Sesabamisi qonebiT, romelic<br />
mas gadmocemuli aqvs saqarTvelos ekonomikuri<br />
ganviTarebis saministros mier saqarTvelos<br />
kanonmdeblobiT dadgenili wesiT.<br />
XIV. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis dafinanseba<br />
68. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
dafinansebis ZiriTadi wyaroa saqarTvelos<br />
saxelmwifo biujeti. akademiisaTvis gamoyofili<br />
saxsrebi calke aisaxeba kanonSi `saqar-<br />
Tvelos Sesabamisi wlis saxelmwifo biujetis<br />
Sesaxeb~.<br />
69. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
dafinansebis damatebiTi wyaroebia:<br />
a) samecniero kvlevebis mxardamWeri saxelmwifo<br />
da kerZo, maT Soris, saerTaSoriso da<br />
ucxo qveynebis fondebi;<br />
b) grantebi da xelSekrulebebis SesrulebiT<br />
miRebuli Semosavlebi;<br />
g) samecniero-sagamomcemlo saqmianobis realizaciidan<br />
Semosavlebi (maT Soris, saxelmwifo<br />
biujetidan dafinansebuli);
25<br />
d) saqarTvelos kanonmdeblobis safuZvelze<br />
ekonomikuri saqmianobidan miRebuli fuladi<br />
saxsrebi;<br />
e) akademiis amocanebTan dakavSirebuli da saqarTvelos<br />
kanonmdeblobiT dadgenili wesiT<br />
ganxorcielebuli sxva, maT Soris,<br />
damxmare ekonomikuri saqmianoba.<br />
XV. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saqmianobis saxelmwifo kontroli<br />
70. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saqmianobaze saxelmwifo kontrols axorcielebs<br />
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis<br />
saministro saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili<br />
wesiT.<br />
XVI. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wesdebis Secvlis wesi<br />
71. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wesdebis Secvla xdeba saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis saerTo krebis gadawyvetilebiT,<br />
romelsac xma unda misces akademiis<br />
wevrTa siiTi Semadgenlobis sul mcire samma<br />
mexuTedma.
26<br />
S e s a v a l i<br />
saqarTvelos politikas mecnierebisa da teqnologiebis<br />
sferoSi gansazRvravs saqarTvelos<br />
konstitucia, saqarTvelos kanoni `saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis Sesaxeb~, saqar-<br />
Tvelos kanoni `mecnierebis, teqnologiebisa da<br />
maTi ganviTarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi<br />
cvlilebebisa da damatebebis Setanis Taobaze~<br />
da sxva normatiuli dokumentebi, romlebic mecnierebisa<br />
da teqnologiebis ganviTarebis xelSewyobas<br />
exeba.<br />
saqarTvelos mTavrobis dadgenilebiT mesame<br />
welia saqarTvelos mecnierebaTa akademiaSi Semavali<br />
samecniero-kvleviTi dawesebulebebi Camoyalibdnen<br />
sajaro samarTlis iuridiul pirebad<br />
(ssip), ris safuZvelzec gamoyvanil iqnen akademiis<br />
Semadgenlobidan.<br />
zemoT miTiTebuli kanonebis safuZvelze, saqarTvelos<br />
samecniero-kvleviTi da umaRlesi saganmanaTleblo<br />
dawesebulebebi valdebulni gaxdnen<br />
samecniero saqmianobis wliuri angariSebi<br />
gansaxilvelad warudginon saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnul akademias.<br />
cnobilia, rom fundamenturi da umniSvnelovanesi<br />
gamoyenebiTi kvlevebi sazogadoebis ganvi-<br />
Tarebis erT-erT ZiriTad ganmsazRvrel mdgenels<br />
warmoadgens. mecniereba qveynis ekonomikuri ganvi-<br />
Tarebis safuZvelia, xolo saqarTvelos erovnuli<br />
strategiuli prioritetebis uzrunvelyofa gulisxmobs<br />
mosaxleobis cxovrebis pirobebis amaR-
27<br />
lebas, qveynis ekonomikur winsvlas, fundamenturi<br />
da gamoyenebiTi kvlevebis, ganaTlebis, kulturis<br />
xelSewyobas, Tavdacvisa da qveynis usafrTxoebis<br />
gaZlierebas.<br />
2008 wels saqarTvelos mecnierebaTa erovnul<br />
akademiaSi 2007 wlis samecniero angariSebi<br />
warmoadgina 67-ma samecniero-kvleviTma da 12-ma<br />
umaRlesma saganmanaTleblo dawesebulebam.<br />
akademiis samecniero ganyofilebaTa rekomendaciiT<br />
samecniero-kvleviT dawesebulebaTa angariSebi<br />
eqspertizisaTvis gadaegzavna 78 maRali<br />
kvalifikaciis mqone specialists, maT Soris, saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
32 wevrs. rac Seexeba umaRles saganmanaTleblo<br />
dawesebulebebs, maTi angariSebi Seafasa 72-ma eqspertma.<br />
aqedan 23 saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wevria. Sefasebis masalebi gadaegzavna<br />
saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis<br />
saministros da mecnierebis ganviTarebis erovnul<br />
fondebs.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wevrebis mier mecnierebis sxvadasxva dargis<br />
ganviTarebaSi Setanil wvlilze nawilobriv warmodgenas<br />
gvaZlevs maTi saqmianobis Sedegebi 2006,<br />
2007 da 2008 wlebSi (ix. cxrili #1).<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
2008 wlis angariSSi warmodgenilia akademiis<br />
wevrebis mier Sesrulebuli samuSaoebis anotaciebi<br />
da akademiaSi Semavali struqturuli erTeulebis<br />
saqmianobis amsaxveli masalebi.
28<br />
cxrili 1<br />
monacemebi saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wevrTa samecniero moRvaweobis Sesaxeb<br />
akademiis wevrTa raodenoba<br />
2006 w. 2007 w.<br />
# samecniero ganyofilebis<br />
dasaxeleba<br />
sul<br />
akad.<br />
wevr-kor.<br />
sul<br />
akad.<br />
wevr-kor.<br />
1. maTematikisa da fizikis 20 12 8 20 12 8<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
2.<br />
mecnierebaTa<br />
gamoyenebiTi meqanikis,<br />
3. manqanaTmSeneblobisa da<br />
marTvis procesebis<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis<br />
4.<br />
6 2 4 6 2 4<br />
14 5 9 13 5 8<br />
11 8 3 11 8 3<br />
5. biologiur mecnierebaTa 16 6 10 13 5 8<br />
fiziologiisa da eqsperimentuli<br />
medicinis<br />
6.<br />
soflis meurneobis<br />
7.<br />
mecnierebis problemaTa<br />
8. sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
enis, literaturisa da<br />
9.<br />
xelovnebis<br />
12 9 3 11 9 2<br />
7 3 4 7 3 4<br />
14 7 7 14 7 7<br />
16 6 10 14 5 9<br />
10. j a m i 116 58 58 109 56 53
29<br />
gamocemul an gamosacemad<br />
gadacemul<br />
monografiaTa<br />
raodenoba<br />
gamocemul an redaqciebis<br />
mier gamosacemad<br />
miRebul samecniero<br />
statiaTa raodenoba<br />
2008 w. 2006 w. 2007 w. 2008 w. 2006 w. 2007 w. 2008 w.<br />
sul<br />
akad.<br />
wevr-kor.<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
20 12 8 3 1 1 1 3 1 45 31 44 20 59 42<br />
6 2 4 4 1 1 - - - 8 2 12 5 23 4<br />
13 5 8 3 - 3 - 4 2 21 10 36 16 20 2<br />
9 6 3 5 - 2 - 3 - 12 9 43 13 44 16<br />
13 5 8 2 2 1 - 4 - 28 10 29 10 25 9<br />
10 9 1 3 - 2 - 2 - 42 13 35 28 25 11<br />
7 3 4 4 1 7 1 - - 18 11 41 13 31 15<br />
15 7 8 23 4 8 2 15 1 28 13 48 10 73 22<br />
12 4 8 10 3 4 - 7 - 8 - 16 - 19 2<br />
105 53 52 57 12 29 4 38 4 210 99 304 114 318 123
30<br />
miRebuli grantebi<br />
samecniero konferenciebSi,<br />
simpoziumebSi monawileoba<br />
#<br />
2006 w. 2007 w. 2008 w. 2006 w. 2007 w. 2008 w.<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
sul<br />
m.S.ucxoeTSi<br />
1. 24 13 18 10 16 6 15 14 23 19 21 19<br />
2. 2 1 7 5 4 1 - - 4 4 5 5<br />
3. 3 2 1 1 1 - 10 6 10 5 5 3<br />
4. 7 5 4 1 5 4 5 5 9 6 12 5<br />
5. 11 7 5 5 11 6 4 4 11 8 4 4<br />
6. 4 4 1 1 1 1 21 13 9 9 17 12<br />
7. 5 3 4 2 - - 4 4 7 3 12 5<br />
8. 2 - 4 1 4 1 11 2 18 8 23 10<br />
9. 4 1 2 2 7 4 6 2 7 1 6 3<br />
10. 62 36 46 29 49 23 76 50 98 63 105 66
31<br />
ssip – samecniero dawesebulebebis<br />
Sesafaseblad Semosuli<br />
samecniero angariSebis<br />
raodenoba<br />
gamogonebaze mopovebuli<br />
patentebis raodenoba<br />
#<br />
2006 w. 2007 w. 2008 w. 2006 w. 2007 w. 2008 w.<br />
1. 6 5 5 - - -<br />
2. 8 8 7 - - -<br />
3. 7 9 9 1 5 3<br />
4. 5 4 4 4 7 2<br />
5. 7 6 4 - - -<br />
6. 5 5 3 - - -<br />
7. 17 17 4 2 2 4<br />
8. 10 9 8 - - -<br />
9. 4 4 4 - - -<br />
10. 69 67 48 7 14 9
32<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saerTo kreba<br />
2008 wlis 11, 19 ivniss d 4 ivliss gaimarTa<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis saerTo<br />
krebis sxdomebi, romlebic mieZRvna akademiis<br />
xelmZRvanelobis arCevas da akademiis ZiriTadi<br />
struqturuli erTeulebis – samecniero<br />
ganyofilebebis Camoyalibebas.<br />
11 ivnisis sxdomaze saerTo krebam daamtkica:<br />
1. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
2007 wlis muSaobis angariSi, 2. saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis wesdeba, 3. saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis prezidentis<br />
arCevis droebiTi debuleba.<br />
saerTo krebam saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis prezidentis arCevnebis Catareba<br />
gadawyvita 2008 wlis 19 ivnisis saerTo krebis<br />
sxdomaze.<br />
19 ivnisis sxdomaze akademikosma o.naTiSvilma<br />
saerTo krebas moaxsena, rom akademiis prezidentis<br />
Tanamdebobaze asarCevad akademiis 27-ma<br />
wevrma wamoayena akademikos Tamaz gamyreliZis kandidatura.<br />
aRniSnul winadadebas mxari dauWires<br />
akad. r.metrevelma, akad. m.lorTqifaniZem, akad.<br />
wevr-kor. v.papavam da akad. o.naTiSvilma.<br />
akademiis momavali gegmebis Sesaxeb sityva<br />
warmoTqva akad. T.gamyreliZem (ix. gv. 48).<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
prezidentis Tanamdebobaze arCeul iqna akademikosi<br />
Tamaz gamyreliZe.
33<br />
19 ivnisis sxdomaze saerTo krebam daamtkica<br />
akad. T.gamyreliZis mier warmodgenili akademiis<br />
akademiuri sabWos arCevis droebiTi debuleba.<br />
akad. T.gamyreliZem saerTo krebas akademiis viceprezidentebis<br />
Tanamdebobebze asarCevad warudgina<br />
akademikosebis fridon Toduas, guram xarati-<br />
Svilisa da guram TevzaZis kandidaturebi, xolo<br />
akademiis akademikos-mdivnis Tanamdebobaze _ akademikos<br />
oTar naTiSvilis kandidatura. saerTo<br />
krebam dasaxelebuli kandidaturebi airCia faruli<br />
kenWisyriT.<br />
akad. T.gamyreliZem saerTo krebas moaxsena<br />
akademiis ZiriTadi struqturis _ samecniero ganyofilebebis<br />
Camoyalibebis Sesaxeb. damtkicda saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis Semdegi<br />
samecniero ganyofilebebi:<br />
1. maTematikisa da fizikis;<br />
2. dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa;<br />
3. gamoyenebiTi meqanikis, manqanaTmSeneblobisa<br />
da marTvis procesebis;<br />
4. qimiisa da qimiuri teqnologiebis;<br />
5. biologiur mecnierebaTa;<br />
6. fiziologiisa da medicinis;<br />
7. soflis meurneobis mecnierebaTa;<br />
8. sazogadoebriv mecnierebaTa;<br />
9. enis, literaturisa da xelovnebis.<br />
2008 wlis 4 ivlisis sxdomaze akad. T.gamyreliZem<br />
daasaxela akademiuri sabWos wevrebis<br />
kandidaturebi. saerTo krebam faruli kenWisyriT<br />
akademiuri sabWos wevrebad airCia: akademikosi<br />
jumber lominaZe _ maTematikisa da fizikis ganyofilebis<br />
akademikos-mdivani, akademikosi erekle<br />
gamyreliZe _ dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa<br />
ganyofilebis akademikos-mdivani, akademikosi min-
34<br />
dia saluqvaZe _ gamoyenebiTi meqanikis, manqanaTmSeneblobisa<br />
da marTvis precesebis ganyofilebis<br />
akademikos-mdivani, akademikosi givi cincaZe _<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis ganyofilebis<br />
akademikos-mdivani, akademikosi giorgi kvesitaZe _<br />
biologiur mecnierebaTa ganyofilebis akademikos-mdivani,<br />
akademikosi Tengiz oniani _ fiziologiisa<br />
da medicinis ganyofilebis akademikosmdivani,<br />
akademikosi roin metreveli _ sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa ganyofilebis akademikosmdivani,<br />
akademiis wevr-korespondenti guCa kvaracxelia<br />
_ enis, literaturisa da xelovnebis ganyofilebis<br />
akdemikos-mdivnis movaleobis Semsrulebeli,<br />
akademikosi daviT musxeliSvili, akademikosi<br />
giorgi xaraZe.<br />
16 dekembers gaimarTa saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis saerTo krebis sxdoma.<br />
saerTo krebam pirvel sakiTxad ganixila saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
ucxoel sapatio wevrad msoflio patriarqis,<br />
yovlad uwmidesis barTolomeos I-is damtkicebis<br />
sakiTxi. saerTo krebas eswreboda sruliad saqarTvelos<br />
kaTolikos-patriarqi, saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis sapatio wevri,<br />
uwmidesi da unetaresi ilia II. akademiis prezidentma,<br />
akad. T.gamyreliZem Tavis gamosvlaSi daaxasiaTa<br />
uwmidesi barTolomeos I rogorc qristianuli<br />
samyaros umniSvnelovanesi moRvawe. man,<br />
agreTve, miuloca uwmidessa da unetaress ilia<br />
II-s aRsaydrebis 31-e da dabadebis 76-e wlisTavi.<br />
saerTo krebam erTsulovnad daamtkica uwmidesi<br />
barTolomeos I saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis ucxoel sapatio wevrad. saerTo
35<br />
krebas sityviT mimarTa uwmidesma da unetaresma<br />
ilia II-m.<br />
saerTo krebam daamtkica cvlilebebi saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis wesdebis<br />
22-e, 27-e, 35-e da 37-e muxlebSi.<br />
saerTo krebaze saiubileo TariRebi miuloces<br />
da adresebi gadasces: akad. nodar yifSiZes<br />
dabadebidan 85 wlisTavTan dakavSirebiT, akad.<br />
daviT musxeliSvilsa da akad.wevr-kor. gogi To-<br />
TibaZes dabadebidan 80 wlisTavTan dakavSirebiT.<br />
saerTo krebaze premiebi da diplomebi gadasces<br />
gamoCenil mecnierTa saxelobiTi premiebis<br />
laureatebs (ix. gv. 44).<br />
saerTo krebis sxdomis bolos gaimarTa<br />
d.arayiSvilis saxelobis premiis laureatebis<br />
anzor erqomaiSvilisa da vaxtang rodonaias wignis<br />
– `qarTuli xalxuri simRera. pirveli fono-<br />
Canawerebi (1901-1914 ww.)~ prezentacia.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademiuri sabWo<br />
2008 wels Sedga saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademiuri sabWos 14 sxdoma.<br />
2008 wlis 1 Tebervals akademiuri sabWos<br />
sxdomaze saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis prezidentma akad. T.gamyreliZem akademiuri<br />
sabWos wevrebsa da sxdomaze damswre akademiuri<br />
sabWos aparatis TanamSromlebs gaacno<br />
`saqarTvelos kanoni saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis Sesaxeb~, romelic saqarTve-
36<br />
los parlamentma daamtkica 2007 wlis 14 dekembers.<br />
akad. T.gamyreliZem akademiuri sabWos sxdomis<br />
monawileebs gaacno saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis droebiTi struqtura.<br />
akademiis akademiur sabWos daevala 5 Tvis vadaSi<br />
`saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
wesdebis~ momzadeba da akademiis saerTo krebisaTvis<br />
wardgena, xolo akademiis wesdebis miRebidan<br />
3 Tvis vadaSi _ akademiis saerTo krebis Catareba<br />
akademiuri sabWos Semadgenlobis SesarCevad<br />
da dasamtkiceblad.<br />
22 Tebervals akademiurma sabWom moiwona<br />
proeqti `saqarTvelos politika mecnierebisa da<br />
teqnologiebis ganviTarebis sferoSi (2015 wlamde<br />
da Semdgomi periodisaTvis)~, romelic momzadda<br />
saqarTvelos kanonis `mecnierebis, teqnologiebisa<br />
da maTi ganviTarebis Sesaxeb~ saqarTvelos<br />
kanonSi cvlilebebisa da damatebebis Setanis<br />
Taobaze~ me-6 muxlis me-2 punqtis Tanaxmad da<br />
Semdgomi msvlelobisaTvis gadaeca saqarTvelos<br />
ganaTlebisa da mecnierebis saministros.<br />
akademiurma sabWom saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis wesdebis SemmuSavebeli komisiis<br />
Tavmjdomareoba daavala akad. o.naTiSvils,<br />
xolo komisiaSi Seiyvana axali wevrebi.<br />
akademiuri sabWos sxdomebze mosmenil iqna<br />
Semdegi moxsenebebi:<br />
– ist.mecn.doqt. g.anCabaZe _ `qcevis tradiciuli<br />
normebi kavkasiaSi omebisa da SeiaraRebuli<br />
konfliqtebis dros~ (7 marti).<br />
– akad.wevr-kor. T.uruSaZe _ `saqarTveloSi<br />
omiT gamowveuli ekologiuri agresia: faqtebi,<br />
prognozebi~ (3 oqtomberi).
37<br />
– teqn.mecn.doqt. l.maxvilaZe _ `samSeneblo<br />
mecnierebis ganviTarebis prioritetebi da progresuli<br />
teqnologiebis roli aRmSeneblobis procesSi~<br />
(14 noemberi).<br />
akademiuri sabWos winadadebebi aRniSnul<br />
moxsenebebTan dakavSirebiT waredgina saqarTvelos<br />
mTavrobasa da calkeul saministroebs.<br />
21 marts akademiuri sabWos sxdomaze mosmenil<br />
iqna saqarTvelos prezidentis mrCevlis mecnierebis<br />
dargSi al.RonRaZis moxseneba `saqarTveloSi<br />
mecnierebis politikis Sefaseba euTos eqspertTa<br />
mier~.<br />
amave sxdomaze damtkicda gamoCenil mecnierTa<br />
saxelobiTi premiebis nusxa.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis gamoCenil mecnierTa<br />
saxelobiTi premiebis nusxa<br />
1. ivane TarxniSvilis saxelobis premia –<br />
biologiisa da medicinis dargSi (1945 wlidan,<br />
3000 lari);<br />
2. simon janaSias saxelobis premia – istoriis,<br />
arqeologiisa da eTnologiis dargSi (1947<br />
wlidan, 3000 lari);<br />
3. petre meliqiSvilis saxelobis premia – qimiisa<br />
da fizikis dargSi (1950 wlidan, 5000 lari);<br />
4. giorgi nikolaZis saxelobis premia – teqnikis<br />
dargSi (1973 wlidan, 3000 lari);<br />
5. andria razmaZis saxelobis premia – maTematikis<br />
dargSi (1975 wlidan, 3000 lari);<br />
6. nikoloz musxeliSvilis saxelobis premia<br />
– maTematikis, meqanikisa da fizikis dargSi<br />
(1977 wlidan, 5000 lari);
38<br />
7. ilia vekuas saxelobis premia – maTematikis,<br />
meqanikisa da fizikis dargSi (1978 wlidan,<br />
3000 lari);<br />
8. ivane beritaSvilis saxelobis premia – fiziologiis<br />
dargSi (1979 wlidan, 3000 lari);<br />
9. korneli kekeliZis saxelobis premia – Zveli<br />
qarTuli literaturisa da literaturaTmcodneobis<br />
dargSi (1979 wlidan, 3000 lari);<br />
10. giorgi wereTlis saxelobis premia – aRmosavleTmcodneobis<br />
dargSi (1979 wlidan, 3000<br />
lari);<br />
11. aleqsandre janeliZis saxelobis premia –<br />
geologiis dargSi (1979 wlidan, 3000 lari);<br />
12. aleqsandre TvalWreliZis saxelobis premia<br />
– saqarTvelos mineraluri nedleulis geologiisa<br />
da teqnologiis dargSi (1981 wlidan,<br />
3000 lari);<br />
13. dimitri uznaZis saxelobis premia –<br />
fsiqologiis dargSi (1986 wlidan, 3000 lari);<br />
14. arnold Ciqobavas saxelobis premia – zogadi<br />
da iberiul-kavkasiuri enaTmecnierebis dargSi<br />
(1988 wlidan, 3000 lari);<br />
15. sergi durmiSiZis saxelobis premia – bioqimiis<br />
dargSi (1991 wlidan, 3000 lari);<br />
16. petre qomeTianis saxelobis premia – bioqimiis<br />
dargSi (2000 wlidan, 3000 lari);<br />
17. evgeni xaraZis saxelobis premia – astrofizikis<br />
dargSi (2007 wlidan, 3000 lari);<br />
18. ivane javaxiSvilis saxelobis premia – saqarTvelos<br />
istoriis, filologiis, arqeologiisa<br />
da eTnologiis dargSi (2008 wlidan, 5000 lari);<br />
19. giorgi CubinaSvilis saxelobis premia –<br />
xelovnebaTmcodneobis dargSi (2008 wlidan, 3000<br />
lari);
39<br />
20. giorgi axvledianis saxelobis premia –<br />
zogadi da indoevropuli enaTmecnierebis dargSi<br />
(2008 wlidan, 3000 lari);<br />
21. akaki SaniZis saxelobis premia – qarTuli<br />
enisa da filologiis dargSi (2008 wlidan, 3000<br />
lari);<br />
22. zaza fanaskertelis saxelobis premia –<br />
medicinis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
23. aleqsandre naTiSvilis saxelobis premia<br />
– adamianis anatomiis, morfologiis, fiziologiisa<br />
da paTologiis dargSi (2008 wlidan, 3000<br />
lari);<br />
24. grigol muxaZis saxelobis premia – qirurgiis<br />
dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
25. nikoloz kecxovelis saxelobis premia –<br />
botanikis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
26. varlam Tofurias saxelobis premia –<br />
enaTmecnierebis, qarTveluri enebis dargSi<br />
(2008 wlidan, 3000 lari);<br />
27. filipe gogiCaiSvilis saxelobis premia –<br />
ekonomikisa da filosofiis dargSi (2008 wlidan,<br />
3000 lari);<br />
28. Salva nucubiZis saxelobis premia –<br />
filosofiis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
29. dimitri arayiSvilis saxelobis premia –<br />
qarTuli musikisa da musikaTmcodneobis dargSi<br />
(2008 wlidan, 3000 lari);<br />
30. konstantine gamsaxurdias saxelobis premia<br />
– qarTuli mwerlobis dargSi (2008 wlidan,<br />
3000 lari);<br />
31. kiriak zavrievis saxelobis premia – samSeneblo<br />
meqanikis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);
40<br />
32. simon yauxCiSvilis saxelobis premia –<br />
klasikuri filologiis dargSi (2008 wlidan, 3000<br />
lari);<br />
33. giorgi Citaiasa da vera bardaveliZis<br />
saxelobis premia – qarTuli eTnologiis dargSi<br />
(2008 wlidan, 3000 lari);<br />
34. nikoloz berZeniSvilis saxelobis premia<br />
– saqarTvelos istoriis dargSi (2008 wlidan,<br />
3000 lari);<br />
35. eqvTime TayaiSvilis saxelobis premia –<br />
istoriis, arqeologiis, wyaroTmcodneobisa da<br />
xelovnebis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
36. giorgi nioraZis saxelobis premia – arqeologiis<br />
dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
37. galaktion tabiZis saxelobis premia –<br />
poezia (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
38. ana kalandaZis saxelobis premia – poezia<br />
(2008 wlidan, 3000 lari);<br />
39. vaxuSti bagrationis saxelobis premia –<br />
geografiis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
40. TinaTin wereTlis saxelobis premia – samarTalmcodneobis<br />
dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
41. giorgi meliqiSvilis saxelobis premia –<br />
Zveli istoriis dargSi (2008 wlidan, 3000 lari);<br />
42. mixeil nodias saxelobis premia – geofizikis<br />
dargSi (2008 wlidan, 3000 lari).<br />
dadginda, rom TiToeuli premia gaices 4 weliwadSi<br />
erTxel.<br />
saqarTvelos kanonis `saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis~ me-4 muxlis Sesabamisad<br />
akademiaSi Seiqmna droebiTi dargobrivi komisiebi<br />
da damtkicda komisiebis Semadgenloba.
41<br />
6 maiss akademiurma sabWom moiwona saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis 2007 wlis<br />
angariSi da saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wesdebis proeqti da dasamtkiceblad<br />
warudgina saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saerTo krebas.<br />
akademiurma sabWom gansazRvra 2008 wels misaniWebeli<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saxelobiTi premiebis CamonaTvali da<br />
gamoacxada konkursi maT mosapoveblad.<br />
akademiurma sabWom daamtkica akademiis saredaqcio-sagamomcemlo<br />
sabWos debuleba da sabWos<br />
Semadgenloba: 1. akad. T.gamyreliZe (Tavmjdomare),<br />
2. akad. r.metreveli (Tavmjdomaris moadgile),<br />
3. teqn.mecn.doqt. l.mgalobliSvili (pasuxismgebeli<br />
mdivani), 4. akad. f.Todua, 5. akad. g.TevzaZe,<br />
6. akad. g.xaratiSvili, 7. akad. o.naTiSvili.<br />
9 ivniss akademiurma sabWom miiRo dadgenileba<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo krebis 2008 wlis 11 ivniss mowvevis Sesaxeb.<br />
8 ivliss akademiurma sabWom moismina sajaro<br />
samarTlis iuridiuli pirebis (ssip) – samecniero<br />
kvleviTi dawesebulebebis 2007 wlis samecniero<br />
saqmianobis Sefasebis Sedegebi.<br />
`mecnierebis, teqnologiebisa da maTi ganvi-<br />
Tarebis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonSi cvlilebebisa<br />
da damatebebis Setanis Taobaze~ saqarTvelos<br />
kanonis (2005 wlis 23 dekemberi) da saqarTvelos<br />
kanonis `saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis Sesaxeb~ (2007 wlis 14 dekemberi)<br />
Tanaxmad 67-ma samecniero-kvleviTma dawesebulebam,<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnul akademias<br />
gansaxilvelad da Sesafaseblad warudgi-
42<br />
na 2007 wlis samecniero saqmianobis angariSebi.<br />
akademiis samecniero-saorganizacio samsaxurma warmodgenili<br />
angariSebi samecniero mimarTulebebis<br />
Sesabamisad gadasca 11 droebiT dargobriv komisias,<br />
romlebmac angariSebis Sesafaseblad gamoyves<br />
mecnier-recenzentebi. recenzirebis safuZvelze<br />
66 samecniero dawesebulebis samecniero saqmianoba<br />
akademiis droebiTi dargobrivi komisiebis mier<br />
Sefasda dadebiTad, xolo aleqsandre janeli-<br />
Zis geologiuri institutis – uaryofiTad.<br />
saqarTvelos kanoniT `saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis Sesaxeb~ akademias evaleba,<br />
agreTve, saqarTvelos umaRlesi saganmanaTleblo<br />
dawesebulebebis samecniero saqmianobis<br />
wliuri angariSebis ganxilva da Sefaseba.<br />
2008 wels akademiam ganixila da Seafasa saqar-<br />
Tvelos 12 saxelmwifo universitetis 2007 wlis<br />
samecniero angariSebi. sul Sefasda universitetebis<br />
fakultetebis, institutebis, departamentebis,<br />
kaTedrebis, centrebis da sxva samecniero<br />
danayofebis 110 samecniero angariSi. 94-ma angariSma<br />
miiRo dadebiTi Sefaseba, xolo 5-ma uaryofiTi.<br />
11 samecniero angariSi ver Sefasda maTi<br />
arasrulyofilebis gamo.<br />
akademiurma sabWom saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis 2008 wlis saxelobiTi premiebis<br />
miniWebasTan dakavSirebiT daamtkica saeqsperto<br />
komisiebi.<br />
akademiurma sabWom daamtkica saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis Sinaganawesi da<br />
akademiis ministambis debuleba.<br />
2008 wlis 12 agvistos gamoqveynda saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis mimarTva ruseTis<br />
mier ganxorcielebuli agresiis winaaRmdeg.
43<br />
sruliad evropis akademiaTa asociacias,<br />
amsterdami, mecnierebaTa akademiebis<br />
saerTaSoriso asociacias, kievi<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis mimarTva<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia,<br />
rogorc aRniSnul samecniero asociaciaTa sruluflebiani<br />
wevri, gatyobinebT, rom dRes Cveni sam-<br />
Soblo saqarTvelo gansacdelSia: saqarTvelos<br />
mTel teritoriaze ibombeba qalaqebi da soflebi,<br />
iRupeba mSvidobiani mosaxleoba, aravisTvis<br />
aRaraa saeWvo, rom Cveni Crdiloeli mezobeli<br />
Zal-Rones ar iSurebs samxedro manqanis farTomasStabian<br />
gamoyenebaSi, awarmoebs masirebul<br />
sainformacio Setevas saqarTveloze, mis samar-<br />
Tlian brZolaze teritoriuli mTlianobis aRdgenisaTvis.<br />
Cven mivmarTavT msoflios yvela qveynis mecnierebs,<br />
Cvens kolegebs sazRvargareT, xma aRimaRlon<br />
saqarTveloze ganxorcielebuli samxedro<br />
agresiis winaaRmdeg.<br />
gansakuTrebiT gvinda mivmarToT Cvens rus<br />
kolegebs, raTa Tanadgoma gagviwion samarTlian<br />
brZolaSi Cveni damoukidebeli qveynis suverenitetis<br />
dacvaSi; yoveli sadavo sakiTxi unda gadawydes<br />
civilizebuli gziT, mxolod molaparakebis<br />
magidasTan.<br />
saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademia<br />
18 agvistos akademiurma sabWom mxari dauWira<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis
44<br />
prezidentis akad. T.gamyreliZis winadadebas, rom<br />
akademiis wevrebis 2008 wlis agvistos Tvis akademiuri<br />
sargos naxevari, maTi werilobiTi Tanxmobis<br />
SemTxvevaSi, gadaricxuliyo devnilTa daxmarebis<br />
fondSi.<br />
3 oqtombers akademiurma sabWom miiRo dadgenileba<br />
akademiis akademiuri sabWos wevrebsa da<br />
prezidentis moadgiles Soris movaleobaTa ganawilebis<br />
Sesaxeb.<br />
akademiuri sabWos mier mowonebul iqna `dargebis<br />
mixedviT wlis saukeTeso samecniero-kvleviTi<br />
dawesebulebis gamovlenis meTodika~.<br />
2008 wels warmodgenili naSromebisaTvis<br />
gamoCenil mecnierTa saxelobiTi premiebi mieniWaT:<br />
1. ivane javaxiSvilis saxelobis premia avtor-<br />
Ta koleqtivs: akademikos daviT musxeliSvils,<br />
istoriis mecnierebaTa doqtorebs: devi berZeni-<br />
Svils (gardacvalebis Semdeg), jondo gvasalias<br />
(gardacvalebis Semdeg), iuri sixaruliZes; istoriis<br />
mecnierebaTa kandidats zurab cincaZes; Tengiz<br />
Todrias (gardacvalebis Semdeg), avTandil<br />
Todrias da malxaz futkaraZes naSromisaTvis<br />
`saqarTvelos istoriis atlasi~;<br />
2. nikoloz musxeliSvilis saxelobis premia<br />
fizika-maTematikis mecnierebaTa doqtors aleqsandre<br />
xaraziSvils naSromTa ciklisaTvis: `abstraqtuli<br />
analizis, zomis Teoriisa da kombinatoruli<br />
geometriis problemebi~;<br />
3. arnold Ciqobavas saxelobis premia filologiis<br />
mecnierebaTa doqtors vaJa Sengelias<br />
naSromisaTvis: `qarTvelur da Cerqezul enobriv<br />
sistemaTa istoriis zogi sakiTxi~;<br />
4. aleqsandre TvalWreliZis saxelobis premia<br />
akademikos erekle gamyreliZesa da akademiis
45<br />
wevr-korespondents daviT Sengelias monografiisaTvis:<br />
`kambriulis winapaleozuri regionaluri<br />
metamorfizmi, granitoiduli magmatizmi da kavkasiis<br />
geodinamika~;<br />
5. simon yauxCiSvilis saxelobis premia akademikos<br />
TinaTin yauxCiSvils naSromisaTvis: `saqarTvelos<br />
berZnuli warwerebis korpusi~;<br />
6. zaza fanaskertelis saxelobis premia akademikos<br />
fridon Toduas, medicinis mecnierebaTa<br />
doqtorebs roman SaqariSvilsa da dudana gaCeCilaZes<br />
monografiisaTvis: `cerebrovaskulur paTologiaTa<br />
arainvaziuri sxivuri diagnostika~;<br />
7. evgeni xaraZis saxelobis premia filosofiis<br />
doqtors aleqsandre TevzaZes SromaTa ciklisaTvis:<br />
`turbulenturi da koherentuli procesebi<br />
astrofizikur diskebSi~;<br />
8. dimitri arayiSvilis saxelobis premia<br />
anzor erqomaiSvilsa da vaxtang rodonaias naSromisaTvis:<br />
`qarTuli xalxuri simRera. pirveli<br />
fonoCanawerebi (1901-1914)~;<br />
9. filipe gogiCaiSvilis saxelobis premia akademiis<br />
wevr-korespondents vladimer papavas naSromisaTvis:<br />
`nekroekonomika. postkomunisturi kapitalizmis<br />
politikuri ekonomia~.<br />
2007 wlis saukeTeso samecniero-kvleviTi dawesebulebis<br />
wodebis mosapoveblad konkursSi monawileoba<br />
miiRo saqarTvelos ganaTlebisa da mecnierebis<br />
saministros siiT damtkicebuli 66 ssip<br />
_ samecniero-kvleviTi dawesebulebidan 60-ma. akademiis<br />
akademiurma sabWom daamtkica samecniero<br />
ganyofilebebis gadawyvetilebebi da dargebis mixedviT<br />
saukeTeso samecniero-kvleviT dawesebulebebad<br />
aRiara:
46<br />
maTematikisa da fizikis dargebSi – andria<br />
razmaZis maTematikis instituti;<br />
dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa dargebSi<br />
– mixeil nodias geofizikis instituti;<br />
meqanikis, manqanaTmSeneblobisa da marTvis<br />
procesebis dargebSi – kiriak zavrievis samSeneblo<br />
meqanikisa da seismomedegobis instituti;<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis dargebSi –<br />
iovel quTaTelaZis farmakoqimiis instituti;<br />
biologiur mecnierebaTa dargebSi – sergi durmiSiZis<br />
bioqimiisa da bioteqnologiis instituti;<br />
fiziologiisa da medicinis dargebSi – ivane<br />
beritaSvilis fiziologiis instituti;<br />
soflis meurneobis mecnierebaTa dargebSi – mebaReobis,<br />
mevenaxeobisa da meRvineobis instituti;<br />
sazogadoebriv mecnierebaTa dargebSi – savle<br />
wereTlis filosofiis instituti;<br />
enis, literaturisa da xelovnebis dargebSi<br />
– SoTa rusTavelis qarTuli literaturis instituti.<br />
akademiurma sabWom daamtkica saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis qarTuli enciklopediis<br />
ir.abaSiZis sax. mTavari samecniero redaqciis<br />
debuleba da mTavar redaqtorad daniSna<br />
politol.mecn.doqt. z.abaSiZe.<br />
akademiurma sabWom daamtkica samecniero ganyofilebebTan<br />
Seqmnili dargobrivi komisiebi, samecniero<br />
ganyofilebebSi faruli kenWisyriT ar-<br />
Ceuli biuroebis Semadgenlobebi da ganyofilebaTa<br />
swavluli mdivnebi.<br />
18 dekembris akademiuri sabWos sxdomaze mosmenil<br />
iqna mebaReobis, mevenaxeobisa da meRvineobis<br />
institutis direqtoris, biol. mecn.doqt. T.dekanosiZis<br />
moxseneba `mebaReobis, mevenaxeobisa da
47<br />
meRvineobis instituti – instituciuri reformis<br />
obieqti da modeli~.<br />
sxdomas eswrebodnen mowveuli stumrebi, maT<br />
Soris, saqarTvelos soflis meurneobis ministri<br />
b.kvezereli, saqarTvelos parlamentis agrarul<br />
sakiTxTa komitetis Tavmjdomare a.gegenava da garemos<br />
dacvisa da bunebrivi resursebis komitetis<br />
Tavmjdomare z.gamcemliZe.<br />
aRiniSna mebaReobis, mevenaxeobisa da meRvineobis<br />
institutSi msoflio bankis finansuri mxardaWeriT<br />
ganxorcielebuli proeqtis farglebSi<br />
gatarebuli instituciuri reformis maRali efeqturoba<br />
da misi mzadyofna teqnikur-finansuri<br />
mxardaWera aRmouCinos instituts, raTa etapobrivad<br />
ganxorcieldes misi TviTdafinansebaze gadasvlis<br />
modelis amoqmedeba.<br />
eTxova saqarTvelos mTavrobas:<br />
a) ganixilos mebaReobis, mevenaxeobisa da me-<br />
Rvineobis institutisaTvis erovnuli statusis<br />
miniWebis sakiTxi;<br />
b) aRiarebul iqnes vazisa da xexilis genofondi<br />
`erovnul saganZurad~.<br />
eTxova saqarTvelos soflis meurneobis saministros<br />
mebaReobaSi, mevenaxeobasa da meRvineoba-<br />
Si dasaxos miznobrivi programebi da gamoyos sakonkurso<br />
grantebi, rac xels Seuwyobs am dargebSi<br />
kvlevis Sedegebis komercializacias da Seqmnis<br />
safuZvels qveyanaSi prioritetuli dargebis<br />
ganviTarebisaTvis.
48<br />
saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis prezidenti<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
saerTo krebam 19 ivniss akademiis prezidentad<br />
axali vadiT airCia akademikosi Tamaz gamyreliZe.<br />
akad. T.gamyreliZe saerTo krebis sxdomaze gamovida<br />
saprezidento programiT.<br />
akademiis saprezidento programa<br />
1. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
upirvelesi da umaRlesi amocanaa Cveni mecnierebis<br />
ganviTarebaze zrunva, qarTuli mecnierebisaTvis<br />
damaxasiaTebeli maRali saerTaSoriso<br />
donis SenarCuneba da misi momavali miRwevebis<br />
uzrunvelyofa.<br />
2. am miznis gansaxorcieleblad aucilebelia<br />
mecnierebis sabiujeto dafinansebis gazrda sazogadod<br />
da, Sesabamisad, mecnier muSakTa xelfasebis<br />
mkveTri zrda, rac xels Seuwyobs axalgazrdobis<br />
mecnierebaSi mozidvas da Sewyvets<br />
mecnier muSakTa ucxoeTSi gadinebas: maRali anaz-<br />
Raureba unda hqondeT ara mxolod Cveni akademiis<br />
wevrebs _ rac axla ukve kanoniT aris uzrunvelyofili<br />
_ aramed rigiT mecnier muSakebsac.<br />
3. am problemasTan dakavSirebulia uSualod<br />
axalgazrda mecnier muSakTa samecniero xarisxebis<br />
sakiTxi, maTi mecnieruli momzadebis sakiTxi<br />
sazogadod.<br />
mizanSewonilad migvaCnia `akademiuri doqtoris~<br />
_ PhD _ xarisxis gverdiT (rac arsebiTad<br />
swavlis damasrulebeli etapis damadasturebeli
49<br />
xarisxia), Cveni akademiis sistemaSi davawesoT<br />
`mecnierebaTa doqtoris~ samecniero xarisxi, romelic<br />
mieniWeba axalgazrda mecnier muSaks garkveuli<br />
samecniero-dacviTi proceduris gavlis<br />
Sedegad; `mecnierebaTa doqtoris~ xarisxis<br />
mflobels meti Sansi unda mieces saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnul akademiaSi wevrad arCevisa,<br />
SedarebiT im mecnier muSakTan, vinc ar flobs<br />
aRniSnul xarisxs.<br />
4. Cveni akademiis cxovrebaSi udidesi movlena<br />
iyo kanonis miReba mecnierebaTa akademiis<br />
Sesaxeb, romlis Tanaxmadac Cvens akademias ewoda<br />
`saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia~; am<br />
kanonma Camoayaliba is principebi, romlebsac<br />
unda daeyrdnos Tavis saqmianobaSi saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademia. am etapze Cvens<br />
akademiaSi warmodgenilia ori struqturuli er-<br />
Teuli: `qarTuli enciklopedia~, romelic mniSvnelovan<br />
samecniero-sazogadoebriv saqmianobas<br />
eweva, da `vefxistyaosnis~ akademiuri teqstis<br />
damdgeni da qarTuli enis Tesaurusis komiteti~,<br />
romelic aseve istoriuli mniSvnelobis teqstologiur<br />
da saleqsikono samuSaos asrulebs.<br />
Cveni akademiis uSualo amocanaa axla (da es<br />
gaTvaliswinebulia kanoniT akademiis Sesaxeb da<br />
agreTve sxva sakanonmdeblo aqtebiT), rom akademias<br />
daubrundes, an akademiaSi Semovides, nebismieri<br />
samecniero instituti, nebismieri samecniero<br />
struqtura, Tuki igi ganacxadebs amis survils<br />
da Tu mas amisTvis akademiis Tanxmoba da<br />
saTanado iuridiuli safuZveli eqneba; es aris<br />
erTgvari perspeqtiva imisa, rom akademiam daibrunos<br />
zogierTi Teoriuli, fundamenturi xasiaTis<br />
instituti, Tu igi mizanSewonilad CaTvlis
50<br />
amas da es institutebi, rogorc akademiuri<br />
struqturebi, CaerTveba saerTo akademiur saqmianobaSi.<br />
amJamad, rogorc cnobilia, yvela es samecniero-kvleviTi<br />
struqtura (damoukidebeli<br />
kvleviTi institutebi da nebismieri sxva kvleviTi<br />
struqturebi) angariSvaldebulni arian mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis winaSe mxolod<br />
samecniero TvalsazrisiT.<br />
5. mizanSewonilad vTvliT, rom Cvenma akademiam<br />
ufro aqtiuri monawileoba miiRos samecniero<br />
grantebiT Sesrulebuli samuSaoebis ara<br />
mxolod SefasebaSi, aramed TviT am grantebis<br />
ganawilebasa da miniWebis procesSic.<br />
6. Cven migvaCnia `saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademia~ Cveni uZvelesi akademiebis _<br />
me-12 saukuneSi daarsebuli gelaTisa da iyalTos<br />
akademiebis _ memkvidred da maTi tradiciebis<br />
gamgrZeleblad.<br />
amiT Cven vacxadebT Cvens `mecnierebaTa erovnul<br />
akademias~ uZveles samecniero dawesebulebad<br />
evropaSi _ aqamde aseTad iTvleboda italiuri<br />
Academia dei Lincei, romelic daarsebul iqna<br />
1603 wels.<br />
Cven amis Sesaxeb oficialurad ganvacxadeT<br />
madridSi mimdinare wlis aprilSi gamarTul<br />
`aleas~ (`sruliad evropis mecnierebaTa akademiebis~)<br />
generalur asambleaze, rac saTanadod gaformda<br />
asambleis aqtebSi.<br />
7. `saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis~<br />
Semdgomi warmatebuli muSaobisaTvis mizanSewonilad<br />
migvaCnia mecnierebaTa akademiis<br />
saerTo krebis 11 ivnisis sxdomaze Cvens mier warmodgenili<br />
akademiis struqturis proeqtis ganxorcieleba,<br />
romlis damtkicebis SemTxvevaSi sa-
51<br />
erTo krebis mier Cveni akademia ufro myar safuZvelze<br />
dadgeba, rac sawindari iqneba Cveni<br />
momavali winsvlisa da ganviTarebis.<br />
Zvirfaso kolegebo,<br />
es aris mokled zogierTi Cemi mosazreba Cveni<br />
akademiis samomavlo saqmianobis Taobaze da,<br />
Tu arCeul viqnebi akademiis prezidentad, me<br />
imedi meqneba Tqveni _ akademiis yvela wevris _<br />
Tanadgomisa da daxmarebis Cveni saerTo saqmis<br />
swori mimarTulebiT warmarTvaSi.<br />
gmadlobT.<br />
2008 wels akad. T.gamyreliZe saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnul akademias warmoadgenda Semdeg<br />
saerTaSoriso RonisZiebebze:<br />
1. evropis mecnierebaTa erovnuli akademiebis<br />
federaciis yovelwliur generalur asambleaze<br />
(15-20 aprili, madridi, espaneTi).<br />
2. avstriis mecnierebaTa akademiis saerTo krebis<br />
sazeimo sxdomaze ucxoeli wevrebis arCevas-<br />
Tan dakavSirebiT (13-16 maisi, vena, avstria).<br />
3. suam-is qveynebis samitze saqarTvelos delegaciis<br />
wevrad (30 ivnisi-1 ivlisi, baTumi, saqarTvelo).<br />
4. bonis universitetSi (boni, germaniis federaciuli<br />
respublika) da indoevropuli enebis<br />
Semswavleli sazogadoebis XIII saerTaSoriso konferenciaze<br />
(16-28 seqtemberi, zalcburgi, avstria).<br />
5. aziis qveynebis mecnierebaTa akademiebis me-8<br />
generalur asambleaze (14-18 oqtomberi, ankara,<br />
TurqeTi).<br />
6. ukrainis mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
daarsebidan 90 wlisTavisadmi miZRvnili saerTo
52<br />
krebis sesiaze (30 noemberi-3 dekemberi, kievi, ukraina).<br />
gamoqveynda: T.gamyreliZe `ena da enobrivi ni-<br />
Sani~ (statiebis krebuli, Tbilisi, 207 gv.).<br />
krebulSi warmodgenilia samecniero periodikaSi<br />
gamoqveynebuli statiebi, rac saSualebas<br />
iZleva dainteresebul qarTvel mkiTxvels SedarebiT<br />
srulad miewodos avtoris lingvisturi<br />
naazrevi. krebulSi Sesulia, agreTve, statiebi didi<br />
qarTveli enaTmecnierebis akaki SaniZis, giorgi<br />
axvledianis, arnold Ciqobavas, giorgi wereTlis<br />
Sesaxeb.<br />
JurnalSi `saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe~ daibeWda akad. T.gamyreliZis<br />
statiebi:<br />
1. `indoevropuli glotaluri Teoria: axali<br />
paradigma indoevropul SedarebiT enaTmecnierebaSi~<br />
(t. II, #1, 140-143, inglisur enaze);<br />
2. `qarTveluri da indoevropuli: rekonstruirebul<br />
sistemaTa tipologiuri Sepirispireba~<br />
(t. II, #2, 154-160, inglisur enaze);<br />
3. `xeTuri lursmuli damwerlobis warmoSobis<br />
problema~ (t. II, #3, 169-174, inglisur enaze);<br />
4. `enaTmecniereba da kulturis paleontologia~<br />
(t. II, #4, 146-150, inglisur enaze).<br />
akad. T.gamyreliZe xelmZRvanelobs akad. g.wereTlis<br />
sax. `vefxistyaosnis~ akademiuri gamocemisa<br />
da `qarTuli enis Tesaurusis~ komitets.<br />
2008 wels komiteti agrZelebda intensiur mu-<br />
Saobas `vefxistyaosnis~ akademiur gamocemaze da<br />
poemis popularuli gamocemisaTvis misadagebul<br />
ganmartebiT^leqsikonze. saqmianobis am etapze saredaqcio<br />
kolegiam (prof. g.kartozia, b.bregvaZe,<br />
T.cqitiSvili, g.arabuli, p.margvelaSvili), akade-
53<br />
mikos Tamaz gamyreliZis TavmjdomareobiT gamosacemad<br />
moamzada da sagamomcemlo jgufs `jeo<br />
eqspabliSings~ dasabeWdad gadasca masobrivi mki-<br />
TxvelisaTvis gankuTvnili `vefxistyaosnis~ akademiuri<br />
teqsti da mcire leqsikoni (wigni ibeWdeba<br />
maRal poligrafiul doneze gamomcemloba<br />
`sezanSi~).<br />
qarTuli enis Tesaurusze muSaoba grZeldeboda<br />
Semdegi mimarTulebebiT:<br />
a) SemuSavda sam welze gaTvlili proeqti<br />
samecniero grantis mosapoveblad da waredgina<br />
saqarTvelos erovnul samecniero fonds;<br />
b) gagrZelda literaturuli Zeglebis eleqtronul<br />
versiaTa damuSaveba da baraTebad dayofa.<br />
saangariSo wels damuSavda da baraTebad<br />
daiyo adreuli xanis (V-X ss.) literaturul ZeglTa<br />
eleqtronuli versiebi (damuSavebuli versiebi<br />
2 milionamde sityva-formas Seicavs);<br />
g) SemuSavda monacemTa bazis eleqtronuli<br />
versiis axali koncefcia da samuSao sqema 4 Ziri-<br />
Tadi mimarTulebiT: 1) literaturuli wyaroebis<br />
klasifikacia; 2) teqstebis eleqtronul versiaTa<br />
baraTebad (konteqstebad) dayofa; 3) sityva-formebisaTvis<br />
meTauri sityvis miniWeba; 4) samuSaoebis<br />
teqnologiuri uzrunvelyofa (programebi, interneti).<br />
d) Seiqmna specialuri internet saiti bibliografiisaTvis<br />
(http://www.sangu.ge/thesaurus/bibliography),<br />
romlis gamoyenebac SesaZlebelia, agreTve, qar-<br />
Tul samecniero internet bibliografiis Seqmnis<br />
mizniT;<br />
e) Seiqmna winaswari saZiebo versia `vefxistyaosnis~<br />
magaliTze, romlis yoveli baraTi Seicavs<br />
calkeul strofs (http://www.sangu.ge/language/vt)
54<br />
da bibliis sruli teqstis magaliTze, romlis<br />
yoveli baraTi Seicavs calkeul muxls<br />
(http://www.sangu.ge/religion/pmb). winaswari saZiebo sistemis<br />
internetSi ganTavsebuli es magaliTebi yvela<br />
msurvelisaTvis aris xelmisawvdomi.<br />
v) Seiqmna sityva-formebis meTauri sityvis<br />
misaTiTebeli formis samuSao versia internetisaTvis<br />
(http://www.sangu.ge/religion/pmb/zindex.php).<br />
Sexvedrebi, saiubileo dReebi<br />
8 Tebervals sruliad saqarTvelos kaTolikos-patriarqma,<br />
uwmidesma da unetaresma ilia II-m<br />
wminda samebis taZarSi miiwvia saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis wevrebi meuRleebi-<br />
TurT da wirva aRavlina daviT aRmaSeneblis<br />
xsenebis dRisa da iv.javaxiSvilis Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetis 90 wlisTavis aRsaniSnavad.<br />
13 Tebervals saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnul akademiaSi Catarda sruliad saqarTvelos<br />
kaTolikos-patriarqis, uwmidesisa da unetaresis<br />
ilia II-sadmi miZRvnili akademiuri saiubileo<br />
krebulis sazeimo prezentacia. patriarqs<br />
miesalma saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis prezidenti, akad. T.gamyreliZe, sityvebiT<br />
gamovidnen akad. r.metreveli, a.erqomaiSvili.<br />
samadlobelo sityviT gamovida kaTolikos-patriarqi<br />
ilia II.<br />
akademiaSi aRiniSna gamoCenili qarTveli mecnierebis<br />
xsovnisadmi miZRvnili iubileebi: akademikos<br />
Salva nucubiZis dabadebidan 120 wlisTavi;<br />
akademikosebis arnold Coqobavas, nikoloz ke-
55<br />
cxovelisa da sergi jiqias dabadebidan 110 wlis-<br />
Tavi; akademikos giorgi meliqiSvilis da akademikos<br />
irakli gverdwiTelis dabadebidan 90 wlis-<br />
Tavi; akademikos grigol giorgaZis dabadebidan<br />
80 wlisTavi.<br />
akademiaSi gaimarTa saiubileo sxdomebi, mi-<br />
ZRvnili akademikosebis mariam lorTqifaniZisa da<br />
oTar jafariZis dabadebidan 85 wlisTavisadmi,<br />
akademikos daviT musxeliSvilis da akad.wevr-kor.<br />
l.Ciqavas dabadebidan 80 wlisTavisadmi.<br />
dedamiwis saerTaSoriso welTan dakavSirebiT<br />
18-19 noembers akademiaSi gaimarTa saerTaSoriso<br />
konferencia _ `klimati, bunebrivi resursebi,<br />
stiqiuri katastrofebi samxreT kavkasiaSi~,<br />
miZRvnili Tbilisis magnitur-meteorologiuri<br />
observatoriis 165-e, mixeil nodias geofizikis<br />
institutis daarsebis 75-e da hidrometeorologiis<br />
institutis daarsebis 55-e wlisTavisadmi.<br />
19 dekembers saqarTvelos mecnierebaTa erovnulma<br />
akademiam qarTuli enciklopediis i.abaSi-<br />
Zis saxelobis mTavarma samecniero redaqciam da<br />
Tibisi bankma gamarTes wignis `qarTuli damwerloba~<br />
prezentacia.<br />
26 dekembers SoTa rusTavelis sax. saxelmwifo<br />
TeatrSi Catarda gamoCenili qarTveli mecnieris,<br />
ivane javaxiSvilis saxelobis Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetis reqtoris, saqarTvelos<br />
mecnierebaTa akademiis prezidentis, abasTumnis<br />
astrofizikuri observatoriis damaarseblis akademikos<br />
evgeni xaraZis dabadebidan 100 wlisTavisadmi<br />
miZRvnili saiubileo saRamo.
56<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis samecniero ganyofilebebi<br />
maTematikisa da fizikis ganyofileba<br />
maTematikisa da fizikis ganyofilebaSi 2009<br />
wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli iyo 20 wevri,<br />
maT Soris 12 akademikosi da 8 wevr-korespondenti.<br />
ganyofilebis wevrebma 2008 wels gamoaqveynes<br />
3 monografia da 58 samecniero statia.<br />
m a T e m a t i k a<br />
a) monografia<br />
akad.wevr-kor. e.nadaraia<br />
`dakvirvebaTa ganawilebis kanonis funqcionaluri<br />
maxasiaTeblebis araparametrul SefasebaTa<br />
Teoriis zogierTi amocana” (Tsu gamomcemloba,<br />
324 gv., rusul enaze).<br />
miRebulia funqcionaluri maxasiaTeblebis<br />
araparametrul SefasebaTa integraluri kvadratuli<br />
gadaxrebis zRvariTi ganawilebis erTiani<br />
meTodi. agebulia sxvadasxva saxis Tanxmobis kriteriumebi<br />
da naCvenebia maTi upiratesoba rozenblat-bikelis<br />
da kolmogorov-smirnovis kriteriumebTan<br />
garkveuli klasis alternativebisaTvis.<br />
b) statiebi<br />
akad. n.vaxania<br />
`poias da skitoviC-darmuas daxasiaTebis Teoremebs<br />
Soris kavSiris Sesaxeb” (International Journal<br />
of Pure and Applied Mathematics, v. 9, #3, 303-308, inglisur<br />
enaze).
57<br />
gausis ganawilebis daxasiaTebis Teorema mi-<br />
Rebuli iyo poias mier albaTur-statistikuri<br />
meTodebis gamoyenebiT. meore tipis daxasiaTebis<br />
Teorema damtkicebuli iyo darmuasa da skitoviCis<br />
mier analizur funqciaTa Teoriis aparatis<br />
gamoyenebiT. naSromis mizania skitoviC-darmuas<br />
Teoremis reduqcia poias Teoremaze. mocemulia<br />
aseTi reduqciis damtkicebis SesaZlebloba im<br />
SemTxvevisaTvis, rodesac orive wrfivi forma<br />
Seicavs or-or SemTxveviT sidides.<br />
akad. x. inasariZe<br />
`karubis hipoTeza gluvi K-TeoriisaTvis”<br />
(TanaavtorobiT; C.R. Acad. Sci. Paris, Ser. I-346, 1129-<br />
1132, frangul enaze).<br />
grZeldeboda lokalurad amozneqili algebrebis<br />
homotopiuri Tvisebebis Seswavla gluvi K-<br />
funqtorebis saSualebiT. damtkicebulia gluvi<br />
da algebruli K-funqtorebis izomorfizmi dadebiT<br />
ganzomilebebSi kvazi stabiluri freSes<br />
algebrebisaTvis, riTac dasturdeba karubis hipo-<br />
Teza freSes algebrebisaTvis.<br />
akad. i.kiRuraZe<br />
1) `arawrfiv operatorul gantolebaTa amoxsnadobis<br />
pirobebis Sesaxeb” (Mathematical and Computer<br />
Modelling 48, #11-12. 1914-1924, inglisur enaze).<br />
damtkicebulia zogadi Teorema banaxis sivrceSi<br />
arawrfivi operatoruli gantolebis amoxsnadobis<br />
Sesaxeb (e.w. aprioruli SemosazRvrulobis<br />
principi), ris safuZvelzec dadgenilia<br />
diferencialur gantolebaTa TeoriaSi kargad<br />
cnobili konti-opialis tipis Teoremebis abstraqtuli<br />
analogebi.
58<br />
2) `sasazRvro amocanebis amoxsnadobis Sesaxeb<br />
maRali rigis arawrfivi hiperboluri gantolebebisaTvis”<br />
(TanaavtorobiT; J. Nonlinear Analysis:<br />
Theory, Methods & Applications 69(2008), 1914-1933, inglisur<br />
enaze).<br />
3) `aralokaluri rezonansuli amocanis Sesaxeb<br />
meore rigis arawrfivi diferencialuri<br />
gantolebebisaTvis” (TanaavtorobiT; Дифференциальные<br />
уравнения 44, #11, 1583-1584, rusul enaze).<br />
2) da 3) statiebSi miRebulia aralokalur<br />
sasazRvro amocanaTa amoxsnadobisa da calsaxad<br />
amoxsnadobis aragaumjobesebadi sakmarisi pirobebi<br />
maRali rigis hiperboluri tipis arawrfivi<br />
kerZowarmoebulebiani gantolebebisa da meore<br />
rigis arawrfivi Cveulebrivi diferencialuri<br />
gantolebebisaTvis.<br />
4) `maRali rigis funqcionalur-diferencialuri<br />
gantolebebis perioduli amonaxsnebis<br />
Sesaxeb” (TanaavtorobiT; Boundary Value Problems, ID<br />
389028, 18 pp., inglisur enaze).<br />
5) `rezonansuli perioduli amocanis Sesaxeb<br />
maRali rigis araavtonomiuri diferencialuri<br />
gantolebebisaTvis” (Differential Equations 44, #8, 1022-<br />
1032, inglisur enaze).<br />
6) `cvladkoeficientebiani wrfivi diferencialuri<br />
gantolebebis perioduli amonaxsnebis<br />
Sesaxeb” (TanaavtorobiT; Дифференциальные уравнения<br />
44, #11, 1580-1581, rusul enaze).<br />
4), 5) da 6) statiebSi araavtonomiuri diferencialuri<br />
da funqcionalur-diferencialuri<br />
gantolebebisaTvis, rogorc ararezonansul, ise<br />
rezonansul SemTxvevebSi, napovnia perioduli amo-
59<br />
canis amoxsnadobisa da koreqtulobis optimaluri<br />
pirobebi.<br />
7) `burling-borgis tipis Teorema organzomilebiani<br />
wrfivi diferencialuri sistemebisaTvis”<br />
(Georgian Math. J. 15, #4, 677-682).<br />
organzomilebiani wrfivi diferencialuri<br />
sistemebisaTvis damtkicebulia burling-borgis<br />
tipis Teorema araavtonomiuri amonaxsnebis komponentebis<br />
nulebis raodenobis zemodan Sefasebis<br />
Sesaxeb.<br />
akad. g. xaratiSvili<br />
1) `meore rigis wrfivi araerTgvarovani<br />
cvladkoeficientebiani diferencialuri gantolebebis<br />
kerZo klasebis zogadi amonaxsnebis Sesaxeb”<br />
(Journal of Mathematical Sciences, v. 148. #3, 293-301,<br />
inglisur enaze).<br />
agebulia zogadi amonaxsnis formula gantolebisaTvis<br />
2<br />
α () d x dx<br />
t + () t () t x f(), t t I,<br />
2<br />
dt<br />
β +<br />
dt<br />
γ = ∈<br />
Tu<br />
db(<br />
t)<br />
α ( t ) = a(<br />
t)<br />
b(<br />
t),<br />
β ( t)<br />
= a(<br />
t)<br />
+ q(<br />
t)<br />
b(<br />
t)<br />
+ a(<br />
t)<br />
h(<br />
t),<br />
dt<br />
dh(<br />
t)<br />
γ ( t)<br />
= a(<br />
t)<br />
+ q(<br />
t)<br />
h(<br />
t),<br />
t ∈ I,<br />
dt<br />
sadac abqh , , , nebismieri dasaSvebi funqciebia.<br />
am Sedegis safuZvelze agebulia zogadi amonaxsnebis<br />
formulebi heinis, gausis, lames, leJandris,<br />
rikatis da sxva gantolebebis kerZo klasebisaTvis.<br />
2) `amonaxsnis variaciis formulebi dagvianebis<br />
Semcveli arawrfivi diferencialuri gantolebisaTvis<br />
Sereuli sawyisi pirobiT” (Tanaav-
60<br />
torobiT; Journal of Mathematical Sciences, v. 148, #3, 302-<br />
330, inglisur enaze).<br />
damtkicebulia amonaxsnis variaciis formulebi<br />
n-uri rigis arawrfiv diferencialur gantolebTa<br />
sistemisaTvis cvladi dagvianebebiT da<br />
Sereuli sawyisi pirobiT:<br />
dx()<br />
t<br />
= f ( t, y( τ1( t) ),..., y ( τs( t) ), z( σ1( t) ),..., z( σm( t)) ), t0 ≤t ≤t1,<br />
dt<br />
( ) ( ϕ ) τ<br />
( )<br />
T T T.<br />
xt () = yt (), zt () = (), t gt () , t∈ [ , t), xt ( ) = y, gt ( )<br />
0 0 0 0 0<br />
3) `subkanonikuri wrfivi matriculi da skalaruli<br />
cvladkoeficientebiani meore rigis diferencialuri<br />
gantolebebis zogadi amonaxsnebi”<br />
(saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #2, 5-12, inglisur enaze).<br />
agebulia zogadi amonaxsnis formula matriculi<br />
diferencialuri gantolebisaTvis<br />
d ⎛ dX ⎞ dX d<br />
⎜A B ⎟ − aA B − ( bAXB) + abAXB = F,<br />
dt ⎝ dt ⎠ dt dt<br />
sadac<br />
( i ) ( i ) ( i<br />
j j j )<br />
A= a () t , B b () t , F = f () t i, j = 1, n<br />
mocemuli n -uri rigis matriculi funqciebia, xolo<br />
(), (), i<br />
i i<br />
a = a t b= b t aj<br />
(), t bj(), t f<br />
j(), t t∈ [ t1, t2]<br />
- mocemuli<br />
dasaSvebi skalaruli funqciebi.<br />
am Sedegis safuZvelze miRebulia zogadi<br />
amonaxsnebis formulebi gausis, heinis, lames,<br />
leJandris, rikatis da sxva gantolebebis kerZo<br />
klasebisaTvis.<br />
akad.wevr-kor. v.kokilaSvili<br />
1) `karlesonis wirebze gansazRvruli kalderonis<br />
singularuli operatorebis SemosazRvruloba<br />
cvladmaCveneblian lebegis sivrceebSi~ (sa-
61<br />
qarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe,<br />
t. II, #4, 5-7, inglisur enaze).<br />
dadgenilia kalderonis singularuli operatoris<br />
SemosazRvruloba lebegis erTi cvladmaCvenebliani<br />
sivrcidan meoreSi. naCvenebia, rom<br />
aRniSnuli operatoris SemosazRvrulobisaTvis<br />
rig SemTxvevebSi saintegro wiris regularoba<br />
aucilebelicaa.<br />
2) `calmxrivi operatorebi cvladmaCveneblian<br />
lebegis sivrceebSi~ (TanaavtorobiT; Mathematische<br />
Nachrichten 281, #11, 1525-1548, inglisur enaze).<br />
dadgenilia, rom calmxrivi maqsimaluri funqciebis,<br />
singularuli integraluri operatorebisa<br />
da potencialebis uwyvetobas adgili aqvs lebegis<br />
sivrceebSi gacilebiT ufro farTo klasis cvladi<br />
maCveneblebisaTvis, vidre ormxrivi integraluri<br />
operatorebis uwyvetobisTvis aris saWiro.<br />
3) `karlesonis wirebze gansazRvruli maqsimaluri<br />
funqciebis SemosazRvruloba lebegis<br />
sivrceebSi cvladi maCveneblebiT~ (Acta Mathematica<br />
Sinica, 24, #11, 1775-1800, inglisur enaze).<br />
sasruli sigrZis karlesonis wirebze gansaz-<br />
Rvruli maqsimaluri funqciebis SemosazRvruloba<br />
dadgenilia cvladmaCveneblian lebegis sivrceebSi<br />
oscilebadi wonebiT.<br />
4) `rimanis problema koSis tipis integralTa<br />
klasebSi simkvriviT cvladmaCveneblian lebegis<br />
sivrceebSi~ (TanaavtorobiT; Doklady Mathematics 78,<br />
#1, 510-513, inglisur enaze).<br />
gamokvleulia rimanis sasazRvro amocanis amoxsnadobis<br />
sakiTxebi analizuri funqciebisaTvis<br />
cvladmaCveneblian smirnovis klasebSi. amoxsnadobis<br />
SemTxvevaSi amonaxsnebi agebulia efeqturad.
62<br />
5) `i.vekuas ganzogadebuli singularuli integralebi<br />
lebegis wonian sivrceebSi~ (Operator<br />
Theory: Advances and Applications, 181, 283-293, inglisur<br />
enaze).<br />
damtkicebulia, rom i.vekuas ganzogadebul<br />
koSis tipis integrals jamebadi simkvriviT TiTqmis<br />
yvelgan gaaCnia kuTxuri sasazRvro mniSvnelobebi<br />
nebismieri gawrfevadi saintegro wiris<br />
SemTxvevaSi. dadgenilia ganzogadebuli singularuli<br />
integraluri operatoris SemosazRvruloba<br />
cvladmaCveneblian lebegis sivrceebSi wonebiT.<br />
6) `harmoniuli analizis operatorebi wonian<br />
sivrceebSi arastandartuli zrdadobis rigiT~<br />
(TanaavtorobiT; Journal Math. Analysis and Appl., doi: 10.<br />
1016/j.jmaa, 06.056, inglisur enaze).<br />
damtkicebulia zogad naxevradwrfiv operatorTa<br />
eqstrapolaciis Teorema, romelic saSualebas<br />
gvaZlevs erTianad davadginoT harmoniuli<br />
analizis operatorebis (singularuli integralebi,<br />
furies multiplikatorebi, komutatorebi, furies<br />
kerZo jamebis maJorantebi, potencialebi)<br />
SemosazRvruloba cvladmaCveneblian lebegis sivrceebSi<br />
wonebiT.<br />
7) `maqsimaluri funqciebi da singularuli<br />
integralebi cvladmaCveneblian moris sivrceeb-<br />
Si~ (Armenian J. Math. 1, #1, 18-28, inglisur enaze).<br />
erTgvarovan sivrceebze gansazRvruli maqsimaluri<br />
funqciebisa da singularuli operatorebis<br />
SemosazRvruloba dadgenilia moris sivrceebSi<br />
cvladi maCveneblebiT. miRebuli Sedegebidan,<br />
kerZod, miiReba koSis singularuli integ-
63<br />
raluri operatoris SemosazRvruloba zemoaRniSnul<br />
sivrceebSi.<br />
8) `wiladuri, maqsimaluri da integraluri<br />
operatorebi cvladmaCveneblian lorencis sivrceebSi~<br />
(Fract. Calculus and Appl. 11, #4, 407-420, inglisur<br />
enaze).<br />
SemoRebulia axali funqcionaluri sivrce,<br />
romelic warmoadgens lorencis sivrcis ganzogadebas<br />
cvladi maCveneblebisTvis. am sivrceebSi<br />
wonebiT dadgenilia potencialebis, maqsimaluri<br />
da singularuli operatorebisa da maTi ergoduli<br />
analogebis SemosazRvruloba.<br />
9) `maqsimaluri da potencialuri operatorebi<br />
gaormagebis pirobis gareSe kvazimetrikul zomad<br />
sivrceebze cvladmaCveneblian moris sivrceebSi~<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #3, 18-21, inglisur<br />
enaze).<br />
damtkicebulia SemosazRvruloba cvladmaCveneblian<br />
moris sivrceebSi modificirebuli maqsimaluri<br />
funqciebisa da potencialebisaTvis, romlebic<br />
gansazRvrulia gaormagebis pirobis gareSe<br />
kvazimetrikul zomad sivrceebze.<br />
akad.wevr-kor. e. nadaraia<br />
1) `simkvrivis volverton-vagneris Sefasebaze<br />
dafuZnebuli Tanxmobis kriteriumis simZlavris<br />
Sesaxeb” (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecniereba-<br />
Ta erovnuli akademiis moambe, t. II, #1, 7-15, inglisur<br />
enaze).<br />
moZebnilia ganawilebis simkvrivis volverton-vagneris<br />
araparametrul SefasebaTa integraluri<br />
kvadratuli gadaxris zRvariTi ganawilebis<br />
kanoni da misi saSualebiT agebulia Tanxmobis<br />
kriteriumi. garda amisa, moZebnilia misi
64<br />
zRvariTi simZlavre ori tipis daaxloebadi<br />
alternativebisaTvis. naCvenebia agebuli kriteriumis<br />
upiratesoba rozenblat-bikelis cnobil kriteriumTan.<br />
2) `ganawilebis simkvrivis rozenblat-parzenis<br />
Sefasebis `delta funqciis” woniT integraluri<br />
kvadratuli gadaxris zRvariTi ganawilebis<br />
Sesaxeb~ (saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe, t. II, #4, 9-13, inglisur enaze).<br />
miRebulia ganawilebis simkvrivis rozenblat-parzenis<br />
Sefasebis “delta funqciis” woniT<br />
integraluri kvadratuli gadaxris zRvariTi ganawilebis<br />
kanoni. agebulia Tanxmobis kriteriumi<br />
da moZebnilia misi asimptoturi simZlavre garkveuli<br />
tipis daaxloebadi alternativebisaTvis.<br />
naCvenebia, agreTve, rom agebuli Tanxmobis kriteriumi<br />
ufro mZlavria, vidre rozenblat-bikelis<br />
Tanxmobis kriteriumi xsenebuli tipis daaxloebadi<br />
alternativebisaTvis.<br />
3) `ganawilebis simkvriveTa tolobis hipoTezis<br />
SemowmebisaTvis kriteriumis erTi statistikis<br />
Sesaxeb” (asimptoturi statistikis konferenciis<br />
Sromebi, barselona, espaneTi, inglisur enaze).<br />
ganxilulia erTgvarovnebis statistikuri hipoTezis<br />
Semowmebis problema. am mizniT ganawilebis<br />
simkvrivis gulovan SefasebaTa safuZvelze<br />
agebulia erTgvarovnebis hipoTezis Semowmebis<br />
axali kriteriumi da moZebnilia misi zRvariTi<br />
simZlavre garkveuli tipis daaxloebadi alternativebisaTvis.
65<br />
f i z i k a<br />
a) monografiebi<br />
akad.wevr-kor. a.xelaSvili<br />
1) `feinmanis funqcionaluri integrali da<br />
misi zogierTi gamoyeneba” (monografia da damxmare<br />
saxelmZRvanelo magistraturis studentebisaTvis,<br />
`nekeri”, Tbilisi, 150 gv.).<br />
wigni eZRvneba Tanamedrove fizikis erT-erTi<br />
umniSvnelovanesi kategoriis _ feinmanis funqcionaluri<br />
(kontinualuri) integralis formalizms.<br />
am integralis saSualebiT Caketili formiT iwereba<br />
sxvadasxva korelaciuri da grinis funqciebi.<br />
mas farTod iyeneben kvantur meqanikaSi,<br />
statistikur fizikaSi, kondensirebuli garemos<br />
fizikaSi. meTodma gansakuTrebuli gamoyeneba hpova<br />
elementarul nawilakTa fizikasa da velis<br />
kvantur TeoriaSi.<br />
ganxilulia cvladTa gardaqmna funqcionalur<br />
integralSi, maT Soris, sivrce-droiTi gardaqmna,<br />
ris mixedviTac amoxsnilia kvantur-meqanikuri<br />
amocanebi. gadmocemulia mawarmoebeli funqcionalis<br />
gamoyenebani, maT Soris, velis kvantur<br />
TeoriaSi araabeluri yalibruli velebis dakvantvisaTvis.<br />
2) `kepler-kulonis problemis dinamikuri simetriebi<br />
klasikur da kvantur meqanikaSi (ararelativisturi<br />
da relativisturi)” (Nova Publishers,<br />
niu-iorki, aSS, 150 gv., inglisur enaze).<br />
Sejamebulia klasikur da kvantur TeoriebSi<br />
faruli dinamikuri simetriebis ganviTarebis ZiriTadi<br />
safexurebi. mTavari aqcenti gadatanilia<br />
kulonuri potencialis simetriebze. ganxilulia
66<br />
dirakis gantolebis simetriebi. Seswavlilia dirakis<br />
gantolebaSi supersimetriuli algebris<br />
warmoqmna; damtkicebulia, rom am algebris mimarT<br />
invariantulobidan gamomdinareobs TviT<br />
kulonuri potenciali. agebulia superdenebi da<br />
garkveulia maTi kavSiri klasikur meqanikaSi<br />
cnobil dinamikur simetriasTan. ganxilulia, agreTve,<br />
monopoliebis simetria, mravalganzomilebiani<br />
sivrceebi da a.S.<br />
b) statiebi<br />
akad. n. cincaZe<br />
1) `damuxtuli mtvris marcvlebis aCqareba<br />
tokomakSi” (TanaavtorobiT; Physics Letters A, 372,<br />
2053, inglisur enaze).<br />
ganxilulia mtvriani nawilakebis gavlena<br />
plazmis periferiis fizikaze.<br />
2) `jinsis aramdgradoba magnitoaqtiur mtvrian<br />
plazmaSi” (TanaavtorobiT; J. Plasma Physics, 74,<br />
847, inglisur enaze).<br />
ganxilulia radiaciis gavlena jinsis aramdgradobaze.<br />
naCvenebia, rom radiacias SeuZlia<br />
jinsis aramdgradobis stabilizeba.<br />
3) `damuxtuli mtvris gantolebis Sesaxeb~<br />
(TanaavtorobiT; Europian Physics Letters, 83, 15005, inglisur<br />
enaze).<br />
naCvenebia, rom am sakiTxze adre gamoqveynebuli<br />
aseuli Sroma arasworia.<br />
4) `grigalebSi CaWeris efeqti” (TanaavtorobiT;<br />
J. Fusion Energy 27, 216, inglisur enaze).<br />
ganxilulia CaWerili nawilakebis gavlena<br />
grigalebze.
67<br />
akad. g. xaraZe<br />
`aerogelSi moTavsebuli zedenadi A-tipis<br />
fazis birTvuli magnituri rezonansis Tvisebebis<br />
Sesaxeb” (TanaavtorobiT; J. Low Temp. Phys. 150, 710,<br />
inglisur enaze).<br />
ganxilulia forovan garemoSi (aerogelSi)<br />
moTavsebuli zedenadi He 3 -is A tipis fazis<br />
birTvuli magnituri rezonansis Taviseburebani<br />
alternatiuli Teoriuli modelebisaTvis. Semo-<br />
Tavazebulia axali midgoma Teoriul modelebs<br />
Soris arCevanis gakeTebis mizniT.<br />
akad.wevr-kor. a.xelaSvili<br />
`sinaTlis frontis formalizmi Sedgenili<br />
sistemebisaTvis da maTi zogierTi gamoyeneba nawilakebisa<br />
da birTvul fizikaSi” (TanaavtorobiT;<br />
Physics Reports, v. 458, #6, 247-300, inglisur enaze).<br />
gadmocemulia Sedgenili sistemebisaTvis sinaTlis<br />
frontis cvladebis formalizmi bmuli<br />
mdgomareobebisa da gafantvis amocanebis Sesaswavlad.<br />
agebulia gantolebebi bmuli mdgomareobebis<br />
talRuri funqciebisa da Rrmadaradrekadi<br />
procesebis struqturuli funqciebisaTvis, ganvi-<br />
Tarebulia sinaTlis frontis cvladebSi dakvantvis<br />
formalizmi 1/2 spiniani nawilakebisaTvis,<br />
miRebulia maTi bmuli mdgomareobis gantolebebi,<br />
ganviTarebulia formfaqtorebis asimptoturi yofaqcevis<br />
gamoTvlis meTodebi maRal energiebze<br />
da didi gadacemuli impulsebisaTvis, miRebulia<br />
zogadi masStaburi kanonzomierebebi; ganixileba,<br />
agreTve, birTvebze mimdinare aradrekadi procesebi,<br />
damuSavebulia eqsperimentuli monacemebi.
68<br />
akad.wevr-kor. g.jafariZe<br />
1) `efeqturi spinuri hamiltoniani erTganzomilebiani<br />
naxevrad Sevsebuli tetramerizebuli<br />
ionuri-habardis modelisaTvis Zlieri ganzidvis<br />
pirobebSi” (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #1, 66-72,<br />
inglisur enaze).<br />
agebulia efeqturi spinuri hamiltoniani, romelic<br />
aRwers erTganzomilebiani tetramerizebuli<br />
ionuri-habardis modelis dabalenergetikul<br />
Tvisebebs naxevrad Sevsebuli zonisa da<br />
Zlieri kulonuri ganzidvis SemTxvevaSi. naCvenebia,<br />
rom efeqturi spinuri hamiltoniani emTxveva<br />
spini S=1/2 haizenbergis jaWvis hamiltonians uaxloes<br />
mezobel spinebs Soris alternirebuli<br />
gacvliTi urTierTqmedebiT.<br />
2) `eleqtronuli fazuri gadasvlebi ionurihabardis<br />
modelSi naxevrad Sevsebuli zonis pirobebSi”<br />
(TanaavtorobiT; Physical Review B v.78,<br />
075121, inglisur enaze).<br />
dinamikuri saSualo velis meTodis gamoyenebiT<br />
Seswavlilia eleqtronuli fazuri gadasvlebi<br />
ionuri-habardis modelSi naxevrad Sevsebuli<br />
zonis pirobebSi. dadgenilia alternirebuli<br />
ionuri potencialis cvlilebebis is are,<br />
sadac kulonuri ganzidvis potencialis gazrdiT<br />
xorcieldeba kvanturi fazuri gadasvla zonuri<br />
izolatoris fazidan metalur fazaSi, xolo kulonuri<br />
ganzidvis Semdgomi gazrdisas – metaluri<br />
mdgomareobidan e.w. motis izolatorul<br />
fazaSi.<br />
3) `orjaWviani S = 1/ 2 `spinuri kibis” magnituri<br />
fazuri diagrama „safexuris” gaswvrivi ur-
69<br />
TierTqmedebis alternirebisas” (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #4, 62-69, inglisur enaze).<br />
ricxviTi analizis meTodis gamoyenebiT Seswavlilia<br />
`kibis” struqturis mqone spini S=1/2<br />
orjaWviani sistemis magnituri fazuri diagrama<br />
jaWvebs Soris „safexuris” gaswvriv arsebuli<br />
gacvliTi urTierTqmedebis alternirebis SemTxvevaSi.<br />
Seswavlilia sistemis agznebaTa speqtris,<br />
damagnitebulobis, spinuri simkvrivis sivrciTi<br />
ganawilebisa da spin-spinuri korelaciebis damokidebuleba,<br />
modebuli gare magnituri velis sidideze.<br />
naCvenebia, rom „safexuris” gaswvrivi<br />
gacvlis alternireba ganapirobebs sistemis agznebaTa<br />
speqtrSi RreCos gaCenas da amis Sedegad e.w.<br />
damagnitebulobis platos warmoqmnas magnituri<br />
velis im mniSvnelobisas, rodesac sistemis damagnitebuloba<br />
Tavisi najeri mniSvnelobis<br />
naxevars aRwevs. gamoTvlilia damagnitebulobis<br />
platos siganis damokidebuleba gacvlis alternirebis<br />
amplitudaze. naCvenebia, rom platos siganis<br />
damokidebuleba alternirebis parametrze<br />
aris xarisxobrivi _ δ ν da saTanado xarisxis maCvenebeli<br />
ν = 0 .87 ± 0. 01.<br />
a s t r o f i z i k a<br />
a) statiebi<br />
akad. j. lominaZe<br />
1) `magnitobrunviTi aramdgradobebi mtvrian<br />
plazmaSi” (TanaavtorobiT; Plasma Phys. Control. Fusion<br />
50, 085015, inglisur enaze).<br />
damuxtuli mtvris efeqti damagnitebuli<br />
mbrunavi plazmis mdgradobaze Seswavlilia uZra-
70<br />
vi mtvris miaxloebaSi. modebis aRmweri gantolebebi<br />
da lokaluri dispersiuli gantoleba gamoyvanilia<br />
kanonikuri parametrebis saSualebiT.<br />
2) `magnitobrunviTi da masTan dakavSirebuli<br />
aramdgradobebis gaerTianebuli eleqtrodinamikuri<br />
Teoria mbrunavi plazmisaTvis” (TanaavtorobiT;<br />
Plasma Phys. Control. Fusion 50, 085012, inglisur<br />
enaze).<br />
Camoyalibebulia magnitobrunviTi da masTan<br />
dakavSirebuli aramdgradobebis gaerTianebuli<br />
eleqtrodinamikuri Teoria mbrunavi plazmisaTvis.<br />
naCvenebia, rom araRerZulad simetriuli modebi<br />
naklebad saSiSni arian RerZulad simetriul<br />
modebTan SedarebiT mZlavri magnitoakustikuri<br />
stabilizaciis efeqtisa da `overstable” efeqtis<br />
gamo.<br />
3) `aralokaluri magnitobrunviTi aramdgradoba”<br />
(TanaavtorobiT; Physics of Plasmas 15, 052109,<br />
inglisur enaze).<br />
SemuSavebulia aralokaluri magnitobrunvi-<br />
Ti aramdgradobis analizuri Teoria umartivesi<br />
astrofizikuri plazmis modelisaTvis. nawinaswarmetyvelebia<br />
plazmis aralokaluri aramdgradobebis<br />
arseboba.<br />
4) `anizotropiuli wnevis daujaxebeli astrofizikuri<br />
mbrunavi plazmis magnituri aramdgradobebi”<br />
(TanaavtorobiT; Physics of Plasmas 15,<br />
062904, inglisur enaze).<br />
SemuSavebulia teqnika, romlis saSualebiTac<br />
SesaZlebelia anizotropiuli wnevis daujaxebeli<br />
astrofizikuri mbrunavi plazmis magnituri aramdgradobebis<br />
Seswavla, romelTac SeuZliaT gamoiwvion<br />
magnituri turbulentoba. nawinaswarme-
71<br />
tyvelebia ori tipis hibriduli aramdgradobebi,<br />
romlebic gamowveulni arian plazmis diferencialuri<br />
brunviTa da wnevis anizotropiiT.<br />
5) `laboratoriul mbrunav plazmaSi magnituri<br />
turbulentobis gamomwvevi aramdgradobebis<br />
kinetikuri Teoria” (TanaavtorobiT; Physics Letters<br />
A 372, 3846–3851, inglisur enaze).<br />
gamokvleulia laboratoriul daujaxebel<br />
mbrunav plazmaSi magnituri turbulentobis gamomwvevi<br />
aramdgradobebis amocana. naCvenebia, rom<br />
magnitobrunviTi aramdgradobis standartuli meqanizmi,<br />
romelic gamowveulia brunvis sixSiris<br />
uaryofiTi gradientiT, qreba am tipis plazmaSi.<br />
6) `laboratoriul mbrunav plazmaSi magnituri<br />
turbulentobis gamomwvevi aramdgradobebi”<br />
(TanaavtorobiT; Physics Letters A 372, 3274–3276, inglisur<br />
enaze).<br />
Seswavlilia laboratoriul mbrunav plazmaSi<br />
magnituri turbulentobis gamomwvevi aramdgradobebi.<br />
naCvenebia, rom arsebuli axali<br />
efeqtebi SesaZlebelia gamovlindes wonasworuli<br />
magnituri velis ararsebobis SemTxvevaSi.<br />
7) `magnitobrunviTi aramdgradobebisa da<br />
mbrunav plazmaSi talRebis Teoria” (TanaavtorobiT;<br />
ЖЭТФ, t. 133. gamoSv. 1, 183-196, rusul da inglisur<br />
enebze).<br />
warmodgenilia idealuri plazmis magnitobrunviTi<br />
aramdgradobis erTnawilakovani magnitohidrodinamikuri<br />
Teoria. naCvenebia, rom aramdgradoba<br />
Cndeba eleqtruli velis gaswvrivi<br />
komponentis SeSfoTebis gamo.<br />
8) `wnevis araizotropiulobis gavlena magnitobrunviT<br />
aramdgradobaze” (TanaavtorobiT; ЖЭТФ,
72<br />
t. 133. gamoSv. 2, 429-437, rusul da inglisur enebze).<br />
naCvenebia, rom wnevis anizotropiis mqone<br />
mbrunav damagnitebul plazmaSi SesaZlebelia ga-<br />
Cndes axali hibriduli aramdgradobebi, iseTi,<br />
rogoricaa brunviTi sarkuli da `firehouse” aramdgradoba.<br />
9) `mtvris nawilakebiT gamowveuli aramdgradobebi<br />
mbrunav plazmaSi” (TanaavtorobiT; Physics<br />
of Plasmas 15, 014504, inglisur enaze).<br />
Seswavlilia uZravi mtvris nawilakebis zegavlena<br />
damagnitebuli mbrunavi plazmis mdgradobaze.<br />
10) `araRerZulad simetriuli magnitobrunviTi<br />
aramdgradoba idealur da blant plazmaSi”<br />
(TanaavtorobiT; Physics of Plasmas 15, 052103, inglisur<br />
enaze ).<br />
Seswavlilia magnitobrunviTi aramdgradobis<br />
gaCena mbrunav damagnitebul plazmaSi. analizi<br />
SemosazRvrulia martivi modeliT, sadac magnituri<br />
veli cilindruli simetriisaa da araRer-<br />
Zulad simetriuli SeSfoTebebi Seiswavleba lokalur<br />
miaxloebaSi.<br />
11) `maRalsixSiruli magnitobrunviTi aramdgradobebi<br />
astrofizikur plazmaSi” (TanaavtorobiT;<br />
Физика плазмы, t. 34, №8, 1-10, rusul da inglisur<br />
enebze).<br />
gamokvleulia velixovis efeqtiT aRZruli<br />
magnitobrunviTi aramdgradobebi standartuli magnitohidrodinamikis<br />
Teoriis reJimis miRma.<br />
12) `idealuri Sida spiraluri modebi diferencialurad<br />
mbrunav cilindrul plazmaSi” (Ta-
73<br />
naavtorobiT; Физика плазмы, t. 34, №7, 589-597, rusul<br />
da inglisur enebze).<br />
magnitobrunviTi aramdgradobis gamomwvevi velixovis<br />
efeqti damatebulia idealuri Sida<br />
spiraluri modebis TeoriaSi diferencialurad<br />
mbrunavi cilindruli plazmisaTvis.<br />
13) `RerZulad simetriuli magnitobrunviTi<br />
aramdgradoba idealur da blant laboratoriul<br />
plazmaSi” (TanaavtorobiT; Физика плазмы, t. 34, №10,<br />
908-917, rusul da inglisur enebze).<br />
velixovisa da Candrasekaris sawyisi Teoria,<br />
romelic aRwers magnitobrunviT aramdgradobas<br />
idealuri gamtari ukumSvadi damagnitebuli plazmisaTvis,<br />
laboratoriul pirobebSi ganzogadebulia<br />
kumSvadi garemosaTvis.<br />
14) `velixovis da antivelixovis efeqtebi<br />
magnitobrunviTi aramdgradobis TeoriaSi” (TanaavtorobiT;<br />
ЖЭТФ, t. 134, gamoSv. 6 (12), 1-19, rusul<br />
da inglisur enebze).<br />
Seswavlilia magnitobrunviTi aramdgradoba,<br />
romelic ganixilavs wonasworuli plazmis wnevis<br />
gradients da araRerZulad simetriul SeSfoTebebs.<br />
naCvenebia, rom velixovis meqanizmTan erTad<br />
SesaZlebelia ori damatebiTi meqanizmis arseboba.<br />
erT-erTi maTgani gamowveulia wnevis gradientiT,<br />
xolo meore gamowveulia wnevisa da simkvrivis<br />
gradientebis namravlis arsebobiT.<br />
15) `guriis magnituri anomaliis zogierTi maxasiaTeblis<br />
kvleva” (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe,<br />
t. II, #2, 49-52, inglisur enaze).<br />
gamokvlevebi Seexeba dedamiwis magnituri<br />
velis saqarTveloSi arsebuli Zlieri lokaluri
74<br />
magnituri anomaliebis areebis gamovlenas, maTi<br />
fizikuri maxasiaTeblebis dadgenasa da adamianze<br />
maTi SesaZlo gavlenis Seswavlas.<br />
16) `rezistiul-blanturi magnitobrunviTi<br />
aramdgradobis stabilizacia astrofizikur plazmaSi”<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #3, 48-50, inglisur<br />
enaze).<br />
ganxilulia magnitobrunviTi aramdgradobis<br />
rezistiul-blanturi CaxSoba astrofizikur plazmaSi.<br />
dadgenilia aseTi CaxSobis kriteriumi.<br />
17) `kurort urekis magnituri qviSebis teritoriis<br />
eleqtrometruli Seswavlis zogierTi Sedegi”<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #3, 70-72, inglisur<br />
enaze).<br />
geomorfologiuri kvlevebis mixedviT kurort<br />
urekis geologiur agebulebaSi monawileobas<br />
unda Rebulobdes md. sufsis paleokalapotSi<br />
warmodgenili mdinareuli naleqebi, rac<br />
eleqtrometruli monacemebiTac dadasturda. urekis<br />
teritoriaze warmodgenilia naleqebis aRniSnuli<br />
gadanawileba.<br />
18) `dreifuli efeqtebi mbrunavi plazmis<br />
aramdgradobebis TeoriaSi~ (saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #4, 58-61,<br />
inglisur enaze).<br />
Seswavlilia mbrunav-magnitizirebuli plazmis<br />
aramdgradobebis TeoriaSi dreifuli efeqtebis<br />
gaTvaliswinebis sakiTxi.<br />
akad.wevr-kor. r.kilaZe<br />
1) `saplanetTaSoriso xomaldebis meteoritebTan<br />
Sejaxebis albaTobis Sesaxeb” (Proc. Seventh
75<br />
US/Russian Space Surveillance Workshop, Monterey, 29 Oct.-2<br />
Nov, 2007; gamoqveynda 2008 wels inglisur enaze).<br />
kometebis daSlis Sedegad warmoqmnili meteoruli<br />
nakadebis arsebobis gaTvaliswinebiT<br />
miRebulia maTematikuri gamosaxuleba saplanet-<br />
TaSoriso gadafrenis dros meteoritebTan Sejaxebebis<br />
mosalodneli raodenobis gamosaTvlelad.<br />
2) `saerTaSoriso TanamSromloba optikuri<br />
meTodebiT kosmosuri nagvis Sesaswavlad” (TanaavtorobiT;<br />
Advances in Space Research, v. 41, Issue 7,<br />
1022-1028, inglisur enaze).<br />
aRwerilia kosmosuri xomaldebis gaSvebisas<br />
da maTi eqspluataciisas warmoqmnili fragmentebis<br />
(kosmosuri nagvis) monitoringisaTvis Seqmnili<br />
saerTaSoriso qseli, misi amocanebi da<br />
miRebuli Sedegebi.<br />
3) `Tanamedrove kalendris sizustis Sesaxeb”<br />
(saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, # 4, 86-87, inglisur enaze).<br />
dedamiwasa da mTvares Soris arsebuli moqceviTi<br />
xaxunis mier gamowveuli dRe-Ramis xangrZlivobis<br />
saukunovani zrdis gaTvaliswinebiT<br />
SemoTavazebulia mcire sididis Sesworeba Tanamedrove<br />
kalendarSi, rac garantias iZleva, rom<br />
aseTi reformirebuli kalendris Secdoma 10000<br />
wlis ganmavlobaSi ar gadaaWarbebs naxevar dRe-<br />
Rames.<br />
4) `miwisZvrebis gamomwvevi egzogenuri faqtorebi”<br />
(TanaavtorobiT; Papers Intern. Conf. ”Climate,<br />
Natural Resources, Natural Disasters in the South Caucasus”,<br />
Tbilisi, 354-358, inglisur enaze).
76<br />
ganxilulia astronomiuli movlenebi, ker-<br />
Zod, mTvare-mziseuli moqceva-ukuqcevebi, rac SeiZleba<br />
miwisZvris ganviTarebis mizezi (mainicirebeli<br />
faqtori) gaxdes.<br />
5) `Tanamedrove astronomiis dafuZneba saqar-<br />
TveloSi~ (TanaavtorobiT; abasTumnis astrofizikuri<br />
observatoriis biuleteni, №78, 3-56, rusul<br />
enaze).<br />
aRwerilia qarTveli astronomebis samecniero<br />
saqmianoba XX saukuneSi, motanilia faqtebi<br />
abasTumnis astrofizikuri observatoriis istoriidan.<br />
akad.wevr-kor. g.CageliSvili<br />
1) `hidrodinamikuri mdgradoba da modebis<br />
bma keplerul nakadebSi: lokaluri stratobrunviTi<br />
analizi” (TanaavtorobiT; Astron. & Astrophys.<br />
478, 9-15, inglisur enaze).<br />
naCvenebia rom brunvisa da stratifikaciis<br />
erTdrouli moqmedeba iwvevs damatebiTi Tavisuflebis<br />
xarisxis gaCenas – grigalur modas, romelic<br />
Tavis mxvriv wrfivad Cabmulia spiralur<br />
talRebTan.<br />
2) `SeSfoTebaTa wrfivi tranzientuli dinamika<br />
mudmivi vertikaluri wanacvlebis arageostropul<br />
nakadebSi” (TanaavtorobiT; hidrometeorologiuri<br />
institutis SromaTa krebuli, 115,<br />
330-343).<br />
Seswavlilia SeSfoTebaTa wrfivi dinamika<br />
SemousazRvrel arageostropul, zonalur, nulovani<br />
siblantis nakadebSi siCqaris mudmivi vertikaluri<br />
wanacvlebiT, rodesac garemo ukumSvadia<br />
da simkvrive stratificirebulia vertikaluri<br />
da meridianuli mimarTulebebiT. am dinamikis
77<br />
gansakuTrebuli Tvisebebi mWidro kavSirSia<br />
wrfiv SeSfoTebaTa evoluciis aRmweri operatorebis<br />
araorTogonalurobasTan wanacvlebiT nakadebSi.<br />
gaanalizebulia koriolisis parametris<br />
(dedamiwis brunva) da nakadis wanacvlebis roli<br />
SeSfoTebaTa dinamikaSi (aramdgradobaSi). es ori<br />
faqtori iwvevs SeSfoTebaTa dinamikaSi axali<br />
tipis tranzientul aramdgradobas mcire Ri < 1<br />
(rodesac sruldeba e.w. simetriuli aramdgradobis<br />
piroba). kerZod, wrfivi Teoriis fargleb-<br />
Si, wanacvleba da brunva iwvevs grigaluri modis<br />
droSi evolucias. sufTa grigalur (aperiodul)<br />
SeSfoTebebs SeuZlia amoqaCos ZiriTadi dinebis<br />
energia, gaZlierdes tranzientulad da Semdgom<br />
moaxdinos talRebis generacia.<br />
2008 wels maTematikisa da fizikis ganyofilebis<br />
wevrebi monawileobdnen saqarTvelos<br />
erovnuli samecniero fondis 10 da 6 sazRvargareTuli<br />
samecniero grantis damuSavebaSi: INTAS –<br />
3 (akad. x.inasariZe _ 1, akad.wevr-kor. v.kokila-<br />
Svili – 2), ISTC – 1 (akad. j.lominaZe, akad.wevrkor.<br />
g.CageliSvili), STCU – 2 (akad. j.lominaZe – 1,<br />
akad. g.xaraZe, akad. wevr-kor. g.jafariZe – 1).<br />
ganyofilebis wevrebma monawileoba miiRes 16<br />
saerTaSoriso konferenciis muSaobaSi, ganaxorcieles<br />
araerTi mivlineba ucxoeTis wamyvan samecniero<br />
dawesebulebebSi, muSaobdnen ucxouri<br />
samecniero Jurnalebis redkolegiebSi.<br />
akad. n.vaxaniam monawileoba miiRo (miwveuli<br />
iyo moxsenebiT) Teoriuli da gamoyenebiTi maTematikis<br />
saerTaSoriso konferenciis muSaobaSi<br />
(plovdivi, bulgareTi).
78<br />
akad. i.kiRuraZem monawileoba miiRo arawrfivi<br />
analizisadmi miZRvnili V msoflio kongresis<br />
muSaobaSi (orlando, florida, aSS), sadac miwveuli<br />
iyo moxsenebiT da xelmZRvanelobda erTerTi<br />
seqciis muSaobas. amerikel kolegebTan er-<br />
Toblivi kvlevebis Catarebis mizniT igi imyofeboda<br />
floridis teqnologiuri institutis ma-<br />
Tematikis departamentSi.<br />
r.bancurma monawileoba miiRo iv.javaxiSvilis<br />
Tbilisis saxelmwifo universitetis 90 wlis-<br />
Tavisadmi miZRvnili saerTaSoriso konferenciis<br />
muSaobaSi.<br />
akad.wevr-kor. v.kokilaSvilma monawileoba<br />
miiRo germaniaSi, fineTsa da israelSi Catarebuli<br />
funqciaTa Teoriisa da funqcionalur-diferencialur<br />
gantolebaTa Teoriis sakiTxebisadmi<br />
miZRvnili saerTaSoriso konferenciebis<br />
muSaobaSi da gamovida plenaruli moxsenebebiT.<br />
akad.wevr-kor. e.nadaraiam monawileoba miiRo<br />
(moxsenebebiT) albaTobis Teoriis sakiTxebisadmi<br />
miZRvnil 6 saerTaSoriso konferenciaSi (espane-<br />
Ti, ukraina, azerbaijani, saqarTvelo).<br />
akad. j.lominaZem monawileoba miiRo: q.erevan-<br />
Si – v.ambarcumianis dabadebis 100 wlisTvisadmi<br />
miZRvnili saerTaSoriso saiubileo konferenciis<br />
muSaobaSi; q.kievSi – ukrainis mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis 90 wlisa da b.patonis dabadebis<br />
90 wlis saiubileo RonisZiebebSi; q.moskovSi – ruseTis<br />
mecnierebaTa akademiis saerTo krebis muSaobaSi;<br />
kosmosur gamokvlevaTa institutSi Catarebuli<br />
samecniero seminaris muSaobaSi.<br />
akad. n.cincaZem monawileoba miiRo plazmis<br />
fizikis sakiTxebisadmi miZRvnili 2 saerTaSoriso<br />
konferenciis muSaobaSi (iaponia, pakistani).
79<br />
akad.wevr-kor. r.kilaZem monawileoba miiRo<br />
v.ambarcumianis dabadebis 100 wlisTavisadmi mi-<br />
ZRvnili saerTaSoriso konferenciis muSaobaSi.<br />
akad.wevr-kor. g.CageliSvili 3 TviT aris mivlinebuli<br />
texasis universitetSi (aSS), ISTC samecniero<br />
grantis farglebSi miRebuli kvlevebis<br />
Sedegebisa da axali TanamSromlobis proeqtis<br />
gansaxilvelad (g.CageliSvili am proeqtis xelmZRvanelia<br />
saqarTvelos mxridan).<br />
akad.wevr-kor. a.xelaSvili moxsenebiT gamovida<br />
niu-orkis (aSS) universitetis kosmologiis<br />
samecniero centris seminarze.<br />
akad.wevr-kor. g.jafariZem saerTaSoriso konferenciaze<br />
(q.vora, portugalia) waikiTxa moxseneba<br />
_ `korelaciebi da koherentuloba kvantur<br />
garemoSi”. manve, sazRvargareT samecniero mivlinebebis<br />
dros, moxsenebebi gaakeTa tuluzis,<br />
strasburgis, parizis orses universitetebSi (safrangeTi),<br />
fraiburgis, giotingenis, karlsrues,<br />
kiolnis universitetebSi da maqs plankis sazogadoebis<br />
Stutgartis myari tanis fizikis institutSi<br />
(gfr), lisabonis teqnikur universitetSi<br />
(portugalia).<br />
maTematikisa da fizikis ganyofilebis wevrebis<br />
xelmZRvanelobiT damTavrda 3 samecnierokvleviTi<br />
Tema (akad. g.xaratiSvili, akad. x.inasariZe,<br />
akad.wevr-kor. v.kokilaSvili).<br />
maTematikisa da fizikis ganyofilebam ganixila<br />
da Seafasa ssip – samecniero-kvleviTi dawesebulebebisa<br />
da saxelmwifo umaRlesi saswavleblis<br />
mier maTematikisa da fizikis dargebSi<br />
2007 wels gaweuli samecniero muSaoba.<br />
maTematikisa da fizikis ganyofilebis saer-<br />
To krebam ganyofilebis akademikos-mdivnis Tanam-
80<br />
debobaze airCia akad. j.lominaZe da biuros axali<br />
Semadgenloba: akad. n.vaxania, akad. T.sanaZe,<br />
akademiis wevr-kirespondentebi v.kokilaSvili, e.nadaraia,<br />
g.CageliSvili, a.xelaSvili, g.jafariZe.<br />
amave sxdomaze ganyofilebis swavlul mdivnad<br />
arCeul iqna fiz.-maT.mecn.kand. l.gogolauri.<br />
maTematikisa da fizikis ganyofilebis wevrTa<br />
aqtiuri xelSewyobiT 2008 wlis 26 dekembers So-<br />
Ta rusTavelis sax. saxelmwifo TeatrSi Catarda<br />
akademikos evgeni xaraZis dabadebis 100 wlisTavisadmi<br />
miZRvnili saiubileo saRamo.<br />
ganyofilebis 3 wevri (akad. n.berikaSvili,<br />
akad. n.vaxania, akad. wevr-kor. r.bancuri), saqar-<br />
Tvelos erovnuli samecniero fondis miwveviT,<br />
monawileobda axalgazrda mecnier TanamSromel-<br />
TaTvis akademikos ilia vekuas saxelobis stipendiis<br />
mimniWebeli komisiis muSaobaSi.<br />
dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa ganyofilebaSi<br />
2009 wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli<br />
iyo akademiis 6 wevri, maT Soris 2 akademikosi da<br />
4 wevr-korespondenti.<br />
ganyofilebis wevrebma 2008 wels gamoaqveynes<br />
23 samecniero statia.<br />
a) statiebi<br />
akad. e.gamyreliZe<br />
1) `Tbilisis olistostromebis genezisis Sesaxeb~<br />
(TanaavtorobiT; al.janeliZis geologiuri<br />
institutis Sromebi, axali seria, gamoSv. 124, 24-<br />
29, inglisur enaze).
81<br />
savele dakvirvebebis, burRvisa da geofizikuri<br />
monacemebis analizis safuZvelze naCvenebia,<br />
rom Suaeocenuri asakis Tbilisis olistostromebis<br />
warmoSoba dakavSirebuli iyo submeridianul<br />
xangrZliv ganviTarebad, konsedimentaciur,<br />
farul siRrmul rRvevasTan (nasxletTan), romelic<br />
gaidevneba, ZiriTadad, md. mtkvris marjvena<br />
napiris gaswvriv.<br />
2) `Tbilisis rRveva da Tbilisis midamoebis<br />
seismuri aqtiuroba~ (TanaavtorobiT; al.janeli-<br />
Zis geologiuri institutis Sromebi, axali seria,<br />
gamoSv. 124, 30-35, inglisur enaze).<br />
geomorfologiuri, petrologiuri, qanebis<br />
temperaturuli velis ganawilebis da seismuri<br />
monacemebis kompleqsi miuTiTebs Tbilisis midamoebSi<br />
gamovlenili Zveli faruli siRrmuli<br />
rRvevis axlos axalgazrda rRvevis arsebobas,<br />
romelic kinematikuri TvalsazrisiT Sesxletvaa<br />
da marjvena nawevs warmoadgens. Tbilisis rRveva<br />
xasiaTdeba seismuri aqtivobiT da masTan dakav-<br />
Sirebulia rogorc 2002 wlis 25 aprilis Tbilisis,<br />
ise mTeli rigi istoriuli miwisZvrebi.<br />
3) `falezis teqtonika da liTosferos horizontaluri<br />
teqtonikuri ganSreveba – dedamiwis<br />
gare garsebis ganviTarebis fuZemdebluri koncefciebi~<br />
(saerTaSoriso geologiuri kongresi,<br />
oslo, norvegia, inglisur enaze).<br />
kavkasiisa da xmelTaSua zRvis moZravi sartylis<br />
magaliTze naCvenebia, rom dedamiwis gare<br />
garsebis agebuleba da ganviTareba ganpirobebulia<br />
falezis teqtonikisa da liTosferos horizontaluri<br />
teqtonikuri ganSrevebis meqanizmis<br />
ganxorcielebiT.
82<br />
4) `axali petro- da geoqimiuri monacemebi<br />
kavkasiis kambriuliswina magmatizmis Sesaxeb~<br />
(TanaavtorobiT; al.janeliZis geologiuri institutis<br />
Sromebi, axali seria, gamoSv. 124, 190-203, inglisur<br />
enaze).<br />
axali monacemebis Tanaxmad, kavkasiaSi dadgenilia<br />
kambriuliswina magmatizmis farTo gavrceleba.<br />
mdidari analitikuri masalis safuZvelze<br />
ganxilulia kavkasiis kambriuliswina magmatitebSi<br />
petrogenuli, iSviTi da iSviaTmiwa elementebis<br />
(Sm/Nd, La n /Yb n , Rb/Sr, Eu/Eu*, Sr/Nd, Rb/Sr-SiO 2<br />
da sxv.) ganawilebis kanonzomierebebi. petrogeoqimiuri<br />
parametrebis mixedviT granitoidebi warmodgenilia,<br />
upiratesad, qerquli da zedaqerquli<br />
warmonaqmnebiT, xolo bazitebs Soris Warbobs<br />
ofiolitebi. dadgenilia, rom kavkasiis sxvadasxva<br />
struqturuli erTeulis kambriuliswina magmatitebi<br />
gansxvavdeba erTmaneTisagan rogorc asakiT,<br />
qimiuri SedgenilobiT da warmoSobis geodinamikuri<br />
pirobebiT, aseve petroqimiuri TaviseburebebiT.<br />
5) `kavkasiis gvianvariskuli granitoidebis<br />
petrogeoqimia~ (TanaavtorobiT; al.janeliZis geologiuri<br />
institutis Sromebi, axali seria, gamo-<br />
Sv. 124, 204-221, inglisur enaze).<br />
kavkasiis farglebSi gvianvariskuli (sudeturi)<br />
orofazisis gamovlenis dros formirdeba<br />
postmetamorfuli kaliumiani granitoidebi da<br />
Sedegad yalibdeba WeSmariti kontinenturi qerqi.<br />
amave dros zedapirze gamodis RrmaddaZiruli<br />
kristaluri qanebi. gvianvariskuli granitoidebi<br />
upiratesad warmodgenilia orqarsiani an biotitiani<br />
mikrokliniani granodioritebiT, iSviaTad
83<br />
– granitebiTa da aliaskitebiT. yvela gamosavalis<br />
granitoidebi xasiaTdeba msgavsi mineraluri<br />
SedgenilobiT, petrogeoqimiuri parametrebiTa<br />
da formirebis geodinamikuri pirobebiT. es<br />
qanebi Seesabameba kirtute seriis normalur-tute<br />
da subtute granitoidebis saxeobebs. geoqimiuri<br />
maxasiaTeblebis mixedviT gvianvariskuli granitoidebis<br />
didi nawili upasuxebs zeda qerqul<br />
warmonaqmnebs da yvelaze ufro eTanadeba S tipis<br />
granitoidebs, naklebad – saerTo qerqul Sedgenilobas<br />
da Seesabameba I tipis granitoidebs.<br />
iSviaTi da iSviaTmiwa elementebis (Sm/Nd, La n /Yb n ,<br />
Rb/Sr, Eu/Eu*, Sr/Nd, Rb/Sr-SiO 2 da sxv.) ganawileba<br />
maTSi, mTlianobaSi, msgavsia am elementebis ganawilebisa<br />
msoflios sxva regionebis zeda qerqul<br />
granitoidebSi.<br />
akad.wevr-kor. m.TofCiSvili<br />
1) `saqarTvelos da momijnave Aazerbaijanisa<br />
da ruseTis federaciis regionebis qvedaiuruli<br />
zonebis da maTi Semadgeneli amonitebis kompleqsebis<br />
korelacia~ (al.janeliZis geologiuri institutis<br />
Sromebi, axali seria, gamoSv. 124, 126-136).<br />
qvedaiurul naleqebs erT-erTi mTavari adgili<br />
ukaviaT saqarTvelos, Aazerbaijanisa da ruse-<br />
Tis federaciis regionebis geologiur agebulebaSi.<br />
isini Seicavs Tavfexiani moluskuri faunis<br />
sxvadasxva xasiaTis kompleqsebs, romlebic dro-<br />
Si xSirad swrafad icvlebian (ganicdian evolucias)<br />
da stratigrafiuli daskvnebisTvis gansakuTrebul<br />
mniSvnelobas iZenen. am faunistur<br />
kompleqsebSi, romlebic saxelmZRvanelo amonitebiTaa<br />
warmodgenili, aRniSnul regionebSi gamoiyo<br />
standartuli biostratigrafiuli zonebi da
84<br />
maTi erTmaneTTan korelaciis safuZvelze dadginda<br />
Semadgeneli amonitebis msgavseba-gansxvavebis<br />
zogi aspeqti.<br />
2) `al.janeliZis geologiuri institutis daarsebidan<br />
80 weli~ (al.janeliZis geologiuri institutis<br />
Sromebi, axali seria, gamoSv. 124, 5-23,<br />
rusul enaze).<br />
detaluradaa ganxiluli al.janeliZis geologiuri<br />
institutis ganviTarebis 80-wliani istoria<br />
da sxvadasxva Taobis mecnierTa mier Catarebuli<br />
kvlevis Sedegebi.<br />
akad.wevr-kor. d.Sengelia<br />
`kavkasionis mTavari qedis struqturuli zonis<br />
adrevariskuli granitoidebis geoqimiis Sesaxeb~<br />
(TanaavtorobiT; saqrTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, N2, 59-63, inglisur<br />
enaze).<br />
naCvenebia, rom iSviaTi da iSviaTmiwa elementebis<br />
Semcvelobisa da geoqimiuri maxasiaTeblebis<br />
(Eu/Eu* _Sr/Nd, Rb (Sr –SiO 2 , Rb/Sr, Eu/Eu*, Sm/Nd,<br />
La n /Yb n fardobebis) ganawileba kavkasionis adrevariskul<br />
granitoidebSi, ZiriTadad, iseTivea, rogoric<br />
msoflios sxva regionebis saerTo da<br />
zedaqerqul granitoidebSi.<br />
akad.wevr.-kor. T.WeliZe<br />
1) `enguris TaRovani kaSxlis dinamikaze daxrismzomebiT<br />
Catarebuli dakvirvebebis Sedegebi~<br />
(TanaavtorobiT; Jurnali `energia~, #1 (45), 20-26,<br />
Tbilisi).<br />
enguris kaSxalze dakvirvebebi mimdinareobs<br />
maRali sizustis daxrismzomiTi (tiltmetriuli)<br />
aparaturiT. miRebuli masalis analizis safuZvelze<br />
keTdeba daskvna, rom kaSxali moZraobs
85<br />
rogorc erTi sxeuli da es moZraoba srul<br />
SesabamisobaSia wylis regulirebis siCqaresTan,<br />
mis Senelebasa da dgomis procesebTan.<br />
2) `engurhesis TaRovani kaSxlis teritoriaze<br />
marjvena sanapiros rRvevis zonaSi deformografiuli<br />
dakvirvebebis Sedegebi~ (TanaavtorobiT;<br />
m.nodias geofizikis institutis Sromebi, t. 60,<br />
rusul enaze).<br />
Catarebulia enguris kaSxlis qveS gamavali<br />
rRvevis zonaSi dayenebuli kvarcis deformografis<br />
(eqstenzometris) 30-wliani fotomasalis<br />
analizi. dadgenilia, rom rRvevis gavrcelebis<br />
perpendikularulad blokebi ganicdis mudmiv fardobiT<br />
ryevas. Tu wyalsacavis gaCenamde rRvevaze<br />
mcire, magram gaweviTi moZraoba Warbobda, mas<br />
Semdeg es procesi Sesustda, magram 30 wlis man-<br />
Zilze 5-6 mm mainc Seadgina. gamoTqmulia mosazreba,<br />
rom am sididis Semcireba SeiZleba, Tu<br />
SevamcirebT did gansxvavebas wyalsacavis wyliT<br />
avsebisa da damuSavebis droebs Soris, xolo<br />
doneTa vardnas 510 m-dan 440 m-mde daviyvanT ise,<br />
rom eleqtroenergiis gamomuSaveba ar Semcirdes.<br />
3) `kavkasiis Tanamedrove teqtonikuri moZraobebi,<br />
rogorc miwiZvrebisa da didi gravitaciuli<br />
movlenebis sinergetikuli faqtori~ (TanaavtorobiT;<br />
vaxuSti bagrationis geografiis institutis<br />
SromaTa krebuli, axali seria, #2(81), 46-<br />
59, rusul enaze).<br />
kavkasiis magaliTze ganxilulia Tanamedrove<br />
teqtonikuri moZraobebis, miwiZvrebisa da didi<br />
gravitaciuli movlenebis integraluri kavSiri.<br />
miwiZvrebi dakavSirebulia morfostruqturuli<br />
blokebis niSancvalebad teqtonikur moZraobeb-<br />
Tan. didi moculobis mewyrul-gravitaciuli mov-
86<br />
lenebi, warmoqmnili ZiriTadi QqanebiT agebuli<br />
ferdobis Sida nawilSi, upirobod ukavSirdeba<br />
cocxal teqtonikur rRvevebsa da miwisZvrebis<br />
gamoZaxils. teqtoseismogravitaciuli movlenebis<br />
Seswavla da maTi geografiuli gavrcelebis arealebis<br />
dadgena mniSvnelovan informacias iZleva<br />
miwisZvrebis riskis dadgenisa da teritoriis<br />
makroseismuri daraionebis TvalsazrisiT.<br />
4) `radonis gavcelebis raodenobiTi Sefaseba<br />
dasavleT saqarTvelos calkeul raionebSi~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos geofizikuri Jurnali,<br />
t. 12b, inglisur enaze).<br />
Sefasebulia radonis raodenobrivi ganawileba<br />
dasavleT saqarTvelos calkeul raionebSi.<br />
miRebuli monacemebi mowmobs, rom 100-ze met<br />
wylis sinjSi aRiniSneba radonis maRali Semcveloba.<br />
anomalur zonebSi radonis Semcveloba<br />
niadagSi aRwevs 28 kilobekerel/m 3 -s, xolo wyal-<br />
Si – 33 kilobekerel/m 3 -s. unda aRiniSnos, rom anomaluri<br />
zonebis mniSvnelovani nawili ganlagebulia<br />
mWidrod dasaxlebul areebSi, soflis meurneobis<br />
raionebSi da adamianis aqtiurobis sxva<br />
adgilebSi.<br />
5) `radonis gavrceleba da filtvis kibo dasavleT<br />
saqarTvelos calkeul raionebSi~ (TanaavtorobiT;<br />
hidrometeorologiis institutis Sromebi,<br />
t. #115, 349-353, Tbilisi, inglisur enaze).<br />
Catarebulia radonis ganawilebis raodenobrivi<br />
Sefaseba dasavleT saqarTvelos calkeul<br />
raionebSi. miRebuli monacemebi mowmobs, rom 100-<br />
ze met wylis sinjSi aRiniSneba radonis maRali<br />
Semcveloba. am ubnebTanaa dakavSirebuli binebSi<br />
Rn-is dagrovebis maRali maCveneblebi. Catarebuli<br />
kvleva kidev erTxel adasturebs korelaciur
87<br />
kavSirs radonis koncentraciasa da filtvis kibos<br />
gavrcelebas Soris.<br />
6) `dasavleT saqarTvelos sxvadasxva raion-<br />
Si niadagSi da wyalSi radonis Semcvelobis<br />
kvlevis winaswari Sedegebi~ (TanaavtorobiT; m.nodias<br />
geofizikis institutis Sromebi, t. 60, rusul<br />
enaze).<br />
niadagSi da wyalSi radonis Semcvelobis<br />
ganmeorebadoba damakmayofileblad aRiwereba eqsponenciuri<br />
damokidebulebiT. niadagSi da wyalSi<br />
radonis Semcvelobas Soris arsebobs pirdapiri<br />
korelaciuri damokidebuleba. sakvlevi teritoriis<br />
12% miekuTvneba radonis maRal Semcvel kategorias.<br />
gamokvleuli Webis 4%-ze metSi dafiqsirebulia<br />
wyalSi radonis maRali mniSvnelobebi.<br />
7) `msxvili mewyrul-gravitaciuli movlenebi,<br />
rogorc Zlieri miwisZvrebis SesaZlo warmoSobis<br />
areebis damadasturebeli fenomeni (samxreT kavkasiis<br />
magaliTze)~ (TanaavtorobiT; m.nodias geofizikis<br />
institutis Sromebi, t. 60, rusul enaze).<br />
saqarTvelos teritoriis calkeuli monakve-<br />
TebisaTvis mocemulia arsebuli masalebis ganzogadebisa<br />
da savele geologiur-geomorfologiuri<br />
da seismoteqtonikuri gamokvlevebis Sedegebi.<br />
gamovlenilia aqamde ucnobi sruliad axalgazrda<br />
teqtonikuri deformaciebi rogorc terasul<br />
danaleq, aseve ZiriTad kldovan qanebSi da maT-<br />
Tan dakavSirebuli seismogenuri mewyrul-gravitaciuli<br />
warmonaqmnebi.<br />
8) `sxvadasxva bunebrivi saSiSroebis mravlobiTi<br />
riskis Sefaseba saqarTvelosTvis~ (TanaavtorobiT;<br />
NATO-s vorkSopi „katastrofebis prognozirebis<br />
optimizacia da prevenciuli Ronis-
88<br />
Ziebebi sazogado da socialuri dinamikis konteqstSi“,<br />
kiSiniovi, moldova, inglisur enaze).<br />
saqarTvelos teritoriaze ekonomikuri danakargebis<br />
gansazRvrisaTvis Sefasebulia riskis<br />
indeqsi, risTvisac gamoyenebulia stiqiuri ubedurebis<br />
riskis cxeli wertilebis globaluri<br />
rukis Sedgenis meTodi (kolumbiis universitetis<br />
jgufis angariSi, 2005). 1980-2006 ww. periodisaTvis<br />
ganxilulia oTxi saxis saSiSroeba (miwisZvra,<br />
mewyeri, Rvarcofi, zvavi).<br />
9) `wyvetili deformaciis akustika gareSe Zalis<br />
zemoqmedebis Sedegad: seismuri sinqronizaciis<br />
procesis modeli~ (TanaavtorobiT; kembriji,<br />
WSEAS Press, 36-43, inglisur enaze).<br />
sinqronizacia da trigerireba gvxvdeba sxvadasxva<br />
dargSi meqanikidan biologiur da socialur<br />
sistemebamde. Aamitom, sruliad bunebrivia,<br />
rom sinqronizaciis fenomeni mraval geofizikur<br />
velSi daikvirveba: dedamiwaze moqmedebs sxvadasxva<br />
warmoSobis oscilirebadi zemoqmedebani,<br />
romlebic sixSireTa farTo diapazons moicavs.<br />
magaliTad, aris bevri monacemi imis Sesaxeb, rom<br />
seismuri aqtivoba garkveulad damokidebulia<br />
iseT sust oscilirebad velebze, rogoricaa<br />
dedamiwis mimoqcevebi, mzis aqtivoba, atmosferuli<br />
wneva, eleqtromagnituri impulsebi (qariSxlebi),<br />
sezonuri variaciebi da rezervuarebis<br />
eqspluatacia. am susti zemoqmedebebis intensivoba,<br />
rogorc wesi, gacilebiT ufro mcirea, vidre<br />
ZiriTadi mamoZravebeli Zala – teqtonikuri daZabuloba.<br />
miuxedavad amisa, sabolood, es susti<br />
zemoqmedeba badebs trigerirebisa da sinqronizaciis<br />
fenomens, an sul mcire, sistemis yofaqcevis<br />
mowesrigebas droSi (e.w. fazur sinqronizacias).
89<br />
am efeqtis laboratoriul pirobebSi modelirebiT<br />
aRmoCnda, rom meqanikuri da eleqtromagnituri<br />
zemoqmedeba (e.w. forsingi) aris moxerxebuli<br />
meTodi laboratoriul pirobebSi zambaramcoci<br />
sistemis sinqronizaciis fenomenis Sesaswavlad.<br />
moyvanilia zambara-mcoci sistemis meqanikuri<br />
da eleqtromagnituri zemoqmedebiT meqanikuri<br />
aramdgradobis (wanacvlebebis) sinqronizaciis<br />
eqsperimentuli kvlevis Sedegebi. meqanikuri aramdgradoba<br />
aRiricxeboda rogorc akustikuri emisiis<br />
impulsebi.<br />
10) `araTanabari xaxunis maRali rigis sinqronizacia<br />
perioduli (tangenciuri) meqanikuri<br />
zemoqmedebiT zambara-mcocis modelSi~ (TanaavtorobiT;<br />
geofizikuri sazogadoebis Jurnali, ser.<br />
A, myari sxeulebis fizika, t. 12, 16-24, inglisur<br />
enaze).<br />
ganxilulia gare perioduli (tangencialuri)<br />
datvirTvis qveS laboratoriuli zambara-mcoci<br />
sistemis srialis fazuri sinqronizaciis eqsperimentuli<br />
dasabuTebis kvleva. sistemaSi zambaramcoci,<br />
garkveul pirobebSi, adgili aqvs stikslipis<br />
efeqts. aRniSnul eqsperimentebSi srialis<br />
gamoyofa xdeboda mcocavi filis gasrialebisas<br />
generirebuli akustikuri emisiis saSualebiT. zeda<br />
mcocav filaze, moZraobis paralelurad, modebulia<br />
cvladi meqanikuri datvirTva, romelic<br />
mcirea realur gaswvriv ZalebTan SedarebiT. gare<br />
datvirTvis amplitudis zrdasTan erTad SeiniSneba<br />
stik-slipis akustikuri impulsebis pirveli<br />
da bolo Semosvlebis fazuri sinqronizaciis<br />
zrda, saxeldobr, xdeba pirveli Semosvlebis<br />
dajgufeba gare zemoqmedebis periodis garkveul<br />
fazaSi.
90<br />
11) `stroboskopuli (sinqrogramis) meTodi<br />
maRali rigis sinqronizaciis aRmosaCenad araTanabari<br />
xaxunis procesSi~ (TanaavtorobiT; geofizikuri<br />
sazogadoebis Jurnali, ser. A, myari sxeulebis<br />
fizika, t. 12, 29-32, inglisur enaze).<br />
ganxilulia stik-slipis procesis fazuri<br />
sinqronizacia. eqsperimentuli danadgari zambaramcoci<br />
tipis sistemaa: bazaltis erTi fila, masze<br />
mibmuli zambaris saSualebiT, micocavs meoreze.<br />
garkveul pirobebSi am moZraobas aqvs diskretuli,<br />
stik-slipis xasiaTi. gasrialeba kompiuterSi<br />
registrirdeboda aRZruli akustikuri emisiis saxiT.<br />
naCvenebia, rom garkveul pirobebSi modebuli<br />
eleqtromagnituri velis SedarebiT dabali<br />
sixSiris pirobebSi, stik-slipis procesSi aRiniSneba<br />
maRali rigis sinqronizacia. damuSavebulia<br />
akustikuri emisiis pirveli Semosvlis momentis<br />
avtomaturi gansazRvris programa da meTodika.<br />
12) `SYM-H monacemTa variaciis dinamikuri da<br />
masStaburi maxasiaTeblebis kvleva~ (TanaavtorobiT;<br />
geofizikuri sazogadoebis Jurnali, ser. A,<br />
myari sxeulebis fizika, t. 12, 25-28, inglisur enaze).<br />
ganxilulia 1995-2006 wlebis SYM-monacemebis<br />
fluqtuaciis analizi. aRniSnuli monacemebi Seicavs<br />
wynari da sxvadasxva magnituri qariSxlebis<br />
periodebs, romlebic aRemateba 400 nT maCvenebels.<br />
saaTobriv gasaSualebul SYM-monacemebze<br />
Catarda arawrfivi rekurentuli raodenobrivi<br />
analizi (RQA). analizis Sedegad gairkva, rom arsebobs<br />
mniSvnelovani sxvaoba SYM-variaciebis<br />
arawrfiv statistikaSi wynari da mSfoTavi periodebisaTvis.<br />
wynar periodSi gamovlinda SYM-va-
91<br />
riaciebis Semcireba. SYM-monacemebis variaciis<br />
mateba aRiniSneba Zlieri magnituri qariSxlebis<br />
dros. unda aRiniSnos, rom magnituri qariSxlebis<br />
minimumebis ganawileba atarebs xarisxobriv<br />
xasiaTs.<br />
13) `miwisZvrebis magnitudis gansazRvra cifruli<br />
monacemebisaTvis~ (TanaavtorobiT; saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe,<br />
t. II, #1, 80-82, inglisur enaze).<br />
koda talRebis KfarTo diapazonSi, cifruli<br />
Canawerebis analizis safuZvelze, Sedgenilia nomograma,<br />
romliTac SesaZloa kavkasiiis miwis-<br />
Zvrebis magnitudebis gamoTvla. Ees iZleva saSualebas<br />
Seiqmnas miwisZvrebis erTgvarovani katalogi<br />
1955 wlidan dRemde.<br />
14) `cocvis fazuri sinqronizacia perioduli<br />
(tangenciuri da normaluri) meqanikuri zemoqmedebiT<br />
zambara-mcocis modelSi~ (TanaavtorobiT;<br />
Acta Geophysica, 56, 357-371, inglisur enaze).<br />
mocemulia laboratoriul pirobebSi zambara-mcoci<br />
sistemis cocvis reJimis cvlileba susti<br />
gare (tangencialuri, normaluri) meqanikuri<br />
zemoqmedebis gamo.Qeqsperimentulad dadasturebulia<br />
wanacvlebebis dinamika.<br />
15) `enguris wyalsacavSi wylis donis perioduli<br />
cvlilebis gavlena regionul seismur<br />
aqtivobaze~ (TanaavtorobiT; geofizikuri Jurnali,<br />
t. 30, 87-94, rusul enaze).<br />
gaanalizebulia maRlivi kaSxlis rezervuarSi<br />
wylis donis variaciebis gavlena seismur<br />
aqtivobaze, romelic registrirdeboda specialuri<br />
lokaluri qseliT, agreTve, laboratoriuli<br />
akustikuri emisiis monacemebi, miRebuli susti<br />
perioduli zemoqmedebiT modificirebuli stik-
92<br />
slipis eqsperimentebis dros, amgvari procesi<br />
bunebrivi seismurobis models warmoadgens. statistikuri,<br />
wrfivi, arawrfivi da fazuri sinqronizaciis<br />
analizis meTodebi (kerZod, ganmeorebadobis<br />
raodenobrivi analizi RQA da fazuri sinqronizaciis<br />
analizis meTodebi) iqna gamoyenebuli<br />
savele da laboratoriuli monacemebis interpretaciisaTvis,<br />
raTa miRebul iqnes sinqronizaciis<br />
xarisxis raodenobrivi Sefasebebi.<br />
16) `miqsaris rRvevaze teqtogenuri zemoqmedebis<br />
gavlenis monitoringi geofizikuri da geodeziuri<br />
meTodebiT~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe, t. II,<br />
#2, 53-55, inglisur enaze).<br />
siriis arabTa respublikaSi, md. evfratze,<br />
`tiSrinis~ hidrokvanZis wyalsacavis SevsebasTan<br />
dakavSirebiT, misi gadamkveTi miqsaris regionaluri<br />
rRvevis SesaZlo gaaqtiurebis kontrolis<br />
mizniT Catarebulia reJimuli geofizikuri da<br />
geodeziuri kvlevebis seria. dadginda, rom wyalsacavis<br />
Sevsebis momentidan iwyeba misi zemoqmedeba<br />
rRvevis sanapiro zonis zedapiruli nawilis<br />
hidrogeologiur da daZabul-deformirebul<br />
wonasworobaze, xolo or weliwadSi wyalsacavis<br />
donis saproeqto niSnulamde miRwevis Semdeg es<br />
procesi stabilurdeba.<br />
dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa ganyofilebis<br />
wevrebma moipoves erovnuli saxelmwifo<br />
samecniero fondis 3 da 1 NATO-s granti (akad.<br />
wevr-kor. T.WeliZe).<br />
ganyofilebis wevrebi monawileobdnen samecniero<br />
konferenciebis muSaobaSi: akad. e.gamyreli-<br />
Ze da akad.wevr-kor. d.Sengelia _ 33-e saerTaSo-
93<br />
riso geologiuri kongresis (q.oslo, norvegia),<br />
akad.wevr.kor. T.WeliZe –Eevropis geomecnierebaTa<br />
kavSiris generaluri asambleis (q.vena, avstria),<br />
evropis seismologiuri komisiis 31-e generaluri<br />
asambleis (q.kreta, saberZneTi), atomuri energiis<br />
saerTaSoriso saagentos regionuli vorkSopis<br />
(q.vena, avstria) da samecniero konferenciis `bunebrivi<br />
riskebis axali marTvisken~ (q.stambuli,<br />
TurqeTi) muSaobaSi.<br />
akad.wevr-kor. T.WeliZe aris evropuli centris<br />
`maRlivi kaSxlebis geodinamikuri riskis~<br />
direqtori, agreTve, evropis miwisZvrebis prognozis<br />
saeqsperto komisiis wevri.<br />
dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa ganyofilebis<br />
saerTo krebam akademikos-mdivnad airCia<br />
akad. e.gamyreliZe, biuros wevrebad akad.wevr-kor.<br />
m.TofCiSvili, akad.wevr-kor. T.WeliZe da akad.<br />
wevr-kor. d.Sengelia. ganyofilebis swavlul mdivnad<br />
arCeulia geol.-mineral.mecn.kand. e.kilasonia.<br />
ganyofilebasTan Camoyalibda dargobrivi komisiebi:<br />
geologiis (Tavmj. akad. e.gamyreliZe), geofizikis<br />
(Tavmj. akad.wevr-kor. T.WeliZe), geografiis<br />
(Tavmj. akad.wevr-kor. z.tataSiZe) da geoekologiis<br />
qvekomisia (Tavmj. fiz.-maT.mecn.doqt. n.begaliSvili).<br />
Seiqmna saxelobiTi premiebis miniWebis sanimuSo<br />
debulebebi.<br />
ganyofilebaSi Semovida ssip – samecnierokvleviTi<br />
dawesebulebebis 2007 wlis samecniero<br />
da samecniero-saorganizacio angariSebi, romlebsac<br />
CautardaT eqspertiza. yvela samecniero dawesebulebis<br />
angariSma, garda al.janeliZis geologiuri<br />
institutisa, miiRo dadebiTi Sefaseba. geo-
94<br />
logiuri institutis angariSi ar Sefasda misi<br />
arasrulyofilebis gamo.<br />
gamoyenebiTi meqanikis,<br />
manqanaTmSeneblobisa da<br />
marTvis procesebis ganyofileba<br />
gamoyenebiTi meqanikis, manqanaTmSeneblobisa<br />
da marTvis procesebis ganyofilebaSi 2009 wlis<br />
1 ianvrisaTvis gaerTianebuli iyo akademiis 13 wevri,<br />
MmaT Soris 5 akademikosi da 8 wevr-korespondenti.<br />
ganyofilebis wevrebma 2008 wels gamoaqveynes<br />
4 monografia, 1 saxelmZRvanelo da 17 samecniero<br />
statia.<br />
a) monografiebi<br />
akad. r.adamia<br />
`eleqtroamZravebis ukukavSirebiani sistemebis<br />
marTva~ (TanaavtorobiT; gamomcemloba `mecniereba”,<br />
243 gv., Tbilisi).<br />
ganxilulia mudmivi da cvladi denis Tanamedrove<br />
tiristoruli eleqtroamZravebis sistemebi<br />
invariantuli marTvis Sesabamisi damatebiTi<br />
ukukavSirebis gaTvaliswinebiT. Sedgenilia eleqtroamZravebis<br />
dinamikis aRmweri maTematikuri modelebi,<br />
gansazRvrulia amZravTa SeSfoTebis makompensirebeli,<br />
damatebiT ukukavSirebSi CarTuli<br />
rgolebis gadamcemi funqciebi. amZravis<br />
datvirTvis cvlilebis invariantobis uzrunvelmyofeli<br />
mowyobiloba SemuSavebulia kalman-biusis<br />
filtris bazaze. sistemebis sixSiruli analizis<br />
safuZvelze mocemulia regulatorebis op-
95<br />
timaluri parametrebis gamosaTvleli formulebi<br />
rogorc xisti, ise drekadlilviani amZravebisaTvis.<br />
drekadi rxevebis sakompensaciod rekomendebulia<br />
R-L-C elementebisagan Sedgenili filtri.<br />
gansazRvrulia amZravTa cifruli koreqtirebis<br />
optimaluri gadamcemi funqciebi. wigni<br />
gankuTvnilia teqnologiuri manqanebis avtomatizebuli<br />
eleqtroamZravebis dargSi moRvawe specialistebisaTvis.<br />
akad. m.saluqvaZe<br />
`riskebi marTvis konfliqtur sistemebSi~ (TanaavtorobiT;<br />
gamomcemloba `inteleqti”, moskovi-<br />
Tbilisi, 456 gv., rusul enaze).<br />
monografia eZRvneba konfliqtur sistemebs<br />
ganuzRvrelobis dros. igulisxmeba, rom ganuz-<br />
Rvreli faqtorebis pirobebSi cnobilia mxolod<br />
cvlilebebis sazRvrebi, xolo statistikuri monacemebi<br />
ar moipoveba. damuSavebulia axali midgoma<br />
garantirebuli gadawyvetilebebis miRebisadmi<br />
gamosavlebisa da riskebis optimaluri<br />
Tanafardobis pirobebSi. igi gankuTvnilia rTul<br />
marTvad sistemebSi gadawyvetilebaTa miRebis<br />
sakiTxebSi momuSave specialistebis, studentebisa<br />
da aspirantebisaTvis.<br />
akad.wevr-kor. r.xuroZe<br />
1) `gamoyenebiTi kriptografiis safuZvlebi~<br />
(TanaavtorobiT; gamomcemloba `teqnikuri universiteti~,<br />
188 gv., Tbilisi).<br />
ganxilulia qseluri usafrTxoebis saki-<br />
Txebi, masTan dakavSirebuli Teoriuli da gamoyenebiTi<br />
problemebi, qselebSi informaciis gadacemis<br />
usafrTxoebis darRvevis Tavidan acilebis<br />
RonisZiebebi. dawvrilebiTaa ganxiluli simetriuli<br />
da arasimetriuli Sifraciis sxvadasxva
96<br />
algoriTmi, cifrul xelmowerasTan dakavSirebuli<br />
problemebi da maTi gadawyvetis meTodebi.<br />
2) `sistemuri regulaciebi da sistemuri optimizacia~<br />
(TanaavtorobiT; Nova Science Publishers.<br />
niu-iorki, 200 gv., inglisur enaze).<br />
b) saxelmZRvaneloebi<br />
akad.wevr-kor. a.frangiSvili<br />
1) `imitaciuri modelirebis ena GPSS-WORLD da<br />
rTuli sistemebis modelebi~ (TanaavtorobiT; gamomcemloba<br />
`teqnikuri universiteti~, 254 gv., Tbilisi).<br />
damuSavda ra axali modeli personaluri kompiuterisaTvis,<br />
imitaciuri modelirebis am enam<br />
SeiZina meore sicocxle. aSS-Si imitaciuri modelirebis<br />
enebSi GPSS-WORLD iTvleba yvelaze popularulad.<br />
igi warmoadgens masobrivi momsaxurebis<br />
sferos modelirebis obieqt-orientirebul<br />
makro enas. axsnilia enis operatorebi da moyvanilia<br />
magaliTebi am operatorebze. warmodgenilia<br />
avtorebis mier damuSavebuli realuri procesebis<br />
modelebi, romlebic momxmarebels warmodgenas<br />
uqmnis farTo klasis amocanebSi enis<br />
gamoyenebis simZlavreze.<br />
2) `biznes dagegmareba da informaciuli teqnologiebi~<br />
(TanaavtorobiT; gamomcemloba `teqnikuri<br />
universiteti~, 237 gv., Tbilisi).<br />
naSromi warmoadgens rogorc saswavlo, aseve<br />
samecniero daniSnulebis saxelmZRvanelos. biznesis<br />
modelirebis enis gamoyenebiT damuSavebulia<br />
makro modeli, dagegmarebis meToduri safuZvlebi,<br />
finansuri analizis meTodologia da Sesabamisi<br />
qarTulenovani programa. aRniSnuli masala<br />
Tavis TavSi Seicavs saswavlo daniSnulebis mizansac.<br />
Sesrulebulia realuri biznes modelebi.
97<br />
3) `kompiuteruli qselebis inJineringis safuZvlebi~<br />
(TanaavtorobiT; stu, 240 gv., Tbilisi).<br />
kompiuteruli qselebi informaciuli sistemis<br />
mTavar teqnologiur safuZvels warmoadgens.<br />
amdenad, momxmarebelTa farTo speqtrisaTvis kompiuteruli<br />
qselebis proeqtirebaSi saWiro gaxda<br />
Tanamedrove qarTulenovani saxelmZRvanelo, romelic<br />
qselebis sainJinro proeqtirebis safuZvlebs<br />
Seaswavlis sainJinro personals.<br />
akad.wevr-kor. r.xuroZe<br />
`kriptografia~ (TanaavtorobiT; gamomcemloba<br />
`teqnikuri universiteti~, 214 gv., Tbilisi).<br />
ganxilulia kriptografiis ZiriTadi saki-<br />
Txebi, usafrTxoebis servisebi da meqanizmebi, simetriuli<br />
da arasimetriuli Sifraciis sxvadasxva<br />
algoriTmebi, cifruli xelmowera, heSfunqciebi,<br />
gasaRebebis gacvlis algoriTmebi da<br />
SetyobinebaTa auTentikaciis sakiTxebi. masala<br />
dayofilia leqciebad, TiToeuli leqciis bolos<br />
mocemulia testebi.<br />
g) statiebi<br />
akad. r.adamia<br />
1) `perioduli qmedebis universaluri daxuruli<br />
rkaluri Rumeli Ffoladis pirdapiri mi-<br />
RebisaTvis rkinis madnis monokazmis briketebisagan~<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecniereba-<br />
Ta erovnuli akademiis moambe, t. II, #2, 70-73, inglisur<br />
enaze).<br />
foladis warmoebis praqtikaSi pirveladaa<br />
SemoTavazebuli perioduli qmedebis universaluri<br />
daxuruli rkaluri Rumeli foladis pirdapiri<br />
miRebisaTvis rkinis madnis monokazmis<br />
briketebisagan. moyvanilia Rumelis ZiriTadi
98<br />
eleqtruli da geometriuli parametrebis saangariSo<br />
formulebi. warmodgenilia Rumelis wyliT<br />
gamacivebeli saxuravis axali konstruqcia, romelic<br />
uzrunvelyofs minimalur eleqtrul danakargebs<br />
da saSualebas iZleva mis dasamzadeblad<br />
gamoviyenoT iafi dabalnaxSirbadiani markis foladi,<br />
rac sagrZnoblad zrdis Rumelis ekonomiurobas<br />
da minimumamde dahyavs Rumelis asagebad<br />
saWiro kapitaluri dabandebebi.<br />
2) `metalurgiuli manqanebis transmisiebSi<br />
Sidarezonansuli movlenebis aRmofxvra~ (TanaavtorobiT;<br />
Ж. `Сталь”, #12, 21-25, moskovi, rusul<br />
enaze).<br />
naCvenebia, rom metalurgiuli manqanebis konstruqciuli<br />
da drekad-inerciuli parametrebis<br />
araracionalurad SerCevis SemTxvevaSi maT<br />
transmisiebSi aRiZvreba Sidarezonansuli movlenebi,<br />
rac rxevaTa fluqtuaciis (cemis) xasiaTs<br />
atarebs da ganapirobebs samanqano agregatebis<br />
sapasuxismgeblo kvanZebis daCqarebul msxvrevebs.<br />
SemoTavazebulia algoriTmebi, romelTa gamoyenebiT<br />
konstruqtors SesaZlebloba eZleva jer kidev<br />
manqanis daproeqtebis sawyis stadiaze sworad<br />
gansazRvros metalurgiuli agregatebis<br />
transmisiis elementebis parametrTa mniSvnelobani<br />
da Tanafardobani, rac ganapirobebs dasaproeqtebel<br />
sistemaSi rxevaTa Sidarezonansuli<br />
movlenebis srul aRmofxvras da amis Sedegad<br />
manqanebis medegobisa da xangamZleobis mniSvnelovnad<br />
amaRlebas.<br />
3)G`ganmaRruebeli dganis mTavar xazSi dinamikuri<br />
movlenebis analizi misi elementebis SeerTebebSi<br />
RreCoebis gaTvaliswinebiT~ (Tanaavto-
99<br />
robiT; Jurnali `novacia”, #2, 7-13, quTaisi, rusul<br />
enaze).<br />
gaanalizebulia ganmaRruebeli dganebis<br />
transmisiebSi warmoqmnili dinamikuri movlenebi<br />
mTavari eleqtroamZravis CarTvis momentidan sistemis<br />
damyarebul moZraobamde transmisiis elementebSi<br />
RreCoebis etapobrivad gadaxurvis (Caketvis)<br />
gaTvaliswinebiT. gansazRvrulia dganebis<br />
mTavari xazis transmisiebSi dinamikurobis koeficientis<br />
mniSvnelobani. dadgenilia ganmaRruebeli<br />
agregatebis konstruqciuli da drekad-inerciuli<br />
parametrebis mniSvnelobebi, romelTa realizacia<br />
uzrunvelyofs minimalur dinamikur datvirTvebs<br />
dganebis amZravTa sistemebSi.<br />
4) `samanqano agregatebis optimaluri dinamikuri<br />
procesebis gaangariSebisa da daproeqtebis<br />
algoriTmebi~ (ilia vekuas saxelobis gamoyenebi-<br />
Ti maTematikis institutis seminaris XXII gafar-<br />
Toebuli sxdomis moxsenebebi, t. 23, saerTaSoriso<br />
konferencia, miZRvnili i.vekuas dabadebis 100<br />
wlisTavisadmi, 27-33, inglisur enaze).<br />
dasmuli da gadawyvetilia samanqano agregatebis<br />
transmisiebSi dinamikuri (rxeviTi) procesebis<br />
optimizaciuri sinTezis amocanebi. napovnia<br />
analizuri damokidebuleba, urTierTkavSiri meqanikuri<br />
sistemebis struqturasa da maT dinamikur<br />
funqcias (dinamikur doneebs) Soris. SemoTavazebulia<br />
meTodebi da algoriTmebi, romlebic sa-<br />
Sualebas iZleva ganisazRvros samanqano agregatebis<br />
konstruqciuli da drekad-inerciuli parametrebis<br />
mniSvnelobebi da Tanafardobebi. maTi<br />
praqtikuli realizacia uzrunvelyofs samanqano<br />
sistemebis medegobis, swrafqmedebisa da muSaunarianobis<br />
mniSvnelovan zrdas.
100<br />
5) `metalurgiuli manqanebis transmisiebSi<br />
dinamikuri datvirTvebis minimizaciis sainJinro<br />
meTodebi~ (TanaavtorobiT; doneckis teqnikuri<br />
universitetis Sromebi, t. 47, 103-111, rusul enaze).<br />
SemoTavazebulia inJiner-damproeqteblebisaTvis<br />
xelmisawvdomi meTodebi da algoriTmebi,<br />
romlebic saSualebas aZlevs konstruqtorebs<br />
metalurgiuli manqanebis mocemuli struqturisa<br />
da konstruqciul parametrTa mniSvnelobebis mixedviT<br />
sworad Seafason dasagegmarebeli obieqtis<br />
dinamikuri datvirTvebis done da xasiaTi,<br />
saWiroebis SemTxvevaSi ganaxorcielon aRniSnul<br />
parametrTa mizanmimarTuli koreqtireba, rac uzrunvelyofs<br />
manqanis transmisiis elementebis minimalur<br />
vibroaqtivobas maTi saimedoobisa da<br />
simtkicis amaRlebis mizniT.<br />
akad. m.saluqvaZe<br />
1) `optimaluri marTvis amocanebis gadawyvetis<br />
ricxviTi meTodi simZimis centrebis meTodis<br />
safuZvelze~ (TanaavtorobiT; a.eliaSvilis mar-<br />
Tvis sistemebis institutis SromaTa krebuli,<br />
#12, 7-21, Tbilisi, inglisur enaze).<br />
ganxilulia optimaluri marTvis amocanebis<br />
amoxsnis ricxviTi meTodi, romelic SemuSavebulia<br />
simZimis centrebis meTodis safuZvelze. igi<br />
saSualebas iZleva gadawydes optimaluri marTvis<br />
amocanebi sainJinro praqtikaSi dasaSvebi sizustiT<br />
martivad da kompiuteruli drois minimaluri<br />
danaxarjebiT. SemuSavebuli meTodiT gadawyvetilia<br />
optimaluri marTvis rogorc uwyveti, ise<br />
diskretuli amocanebi. miRebuli Sedegebi miuTi-<br />
Tebs meTodis efeqturobaze.<br />
2) `cvladparametrebiani wrfivi dinamikuri<br />
sistemebis parametruli identifikacia da mode-
101<br />
lis dadastureba~ (TanaavtorobiT; a.eliaSvilis<br />
marTvis sistemebis institutis SromaTa krebuli,<br />
#12, 38-43, Tbilisi, rusul enaze).<br />
ganxilulia cvladparametrebiani wrfivi dinamikuri<br />
sistemebis parametruli identifikaciis<br />
amocana. igi dasmulia rogorc wrfivi Cveulebrivi<br />
diferencialuri gantolebis koSis amocanis<br />
garkveuli azriT Sebrunebuli amocana. sistemis<br />
parametrebze, Sesaval da gamosaval cvladebze<br />
garkveuli SezRudvebis dros formulirebuli da<br />
damtkicebulia Teorema iseTi intervalis arsebobis<br />
Sesaxeb, sadac sistemis koeficientebis<br />
uwyveti matrica identificirebadia. parametrebis<br />
Sefasebis algoriTmi da modelis dadasturebis<br />
sakiTxi gamokvleulia organzomilebiani sistemis<br />
magaliTze rogorc analizurad, ise kompiuteruli<br />
modelirebis saSualebiT.<br />
akad. v.WavWaniZe<br />
`wylis Sedgenilobis gansazRvra wyalsacav-<br />
Si arsebuli faunis warmomadgenlebis meSveobiT~<br />
(TanaavtorobiT; a.eliaSvilis marTvis sistemebis<br />
institutis SromaTa krebuli, #12, 208-213, Tbilisi).<br />
ganxilulia ekologiuri monitoringis kompleqsuri<br />
meTodi garemos dabinZurebis gamoaSkaravebisaTvis,<br />
romelsac ewodeba `bioindikacia”.<br />
bioindikaciis mTavar komponents warmoadgens bioindikatori<br />
_ erTi saxeobis individTa jgufi an<br />
Tanasazogadoeba, romelTa arsebobis, mdgomareobisa<br />
da qcevis mixedviT msjeloben garemoSi<br />
mimdinare cvlilebebze, maT Soris dabinZurebis<br />
arsebobisa da mavne nivTierebebis koncentraciis<br />
Sesaxeb. ganxilulia bioindikaciis meTodis gamoyeneba<br />
marilian da mtknar wyalSi, wyalsacavebSi
102<br />
da md. mtkvris dinebis did monakveTze. naCvenebia,<br />
rom bioindikatorebis rolSi SeiZleba iyos gamoyenebuli<br />
Tevzebis sxvadasxva tipebi, maTi saarsebo<br />
pirobebi, zomebi da organoebis (layuCebi,<br />
RviZli) mdgomareoba. amocanis gadawyvetisas gamoyenebulia<br />
xelovnuri konceptualuri inteleqtis<br />
meTodis erT-erTi midgoma.<br />
akad. v.WiWinaZe<br />
`hidroenergoresursebis roli saqarTvelos<br />
eleqtroenergetikaSi~ (TanaavtorobiT; a.eliaSvilis<br />
marTvis sistemebis institutis SromaTa krebuli,<br />
#12, 118-123, Tbilisi).<br />
gaanalizebulia saqarTvelos eleqtroenergetikuli<br />
sistemis sadReiso mdgomareoba da naCvenebia<br />
krizisis gamomwvevi mizezebi. moyvanilia<br />
energetikuli resursebis arsebuli monacemebi.<br />
optimizaciis amocanis amoxsnis Sedegad naCvenebia,<br />
rom bunebriv airze fasebis permanentuli<br />
zrdis pirobebSi saqarTvelos hidroenergetikuli<br />
resursebis teqnikuri potencialis mniSvnelovani<br />
nawili SeiZleba gadavides ekonomikurad<br />
gamarTlebuli potencialis kategoriaSi, rac arsebiTad<br />
gazrdis hidroenergoresursebis rols<br />
saqarTvelos eleqtroenergetikaSi.<br />
akad.wevr-kor. g.gabriCiZe<br />
`Tu gare Zala iwyebs zemoqmedebas materialur<br />
wertilze, igi Seicvlis uZraobis an Tanabari<br />
sworxazovani moZraobis mdgomareobas, magram<br />
dagvianebiT~ (saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe, t. II, #1, 54-56, inglisur<br />
enaze).<br />
gamoTqmulia mosazreba, rom materialuri<br />
wertilis moZraobis Seferxebis, an rxevebis Caqrobis<br />
mizezi SeiZleba iyos ara marto is faq-
103<br />
torebi, romlebic masisaTvis warmoadgens garemos,<br />
aramed TviT masis buneba. moyvanilia analitikuri<br />
ilustracia imisa, Tu rogor xdeba moZraobis<br />
Seferxeba reaqciis dagvianebis mizeziT.<br />
magaliTad, gamoyenebulia materialuri wertilis<br />
moZraobis Cveulebrivi diferencialuri gantoleba,<br />
romelic gardaiqmneba diferencialur gantolebad<br />
winmswrebi argumentiT.<br />
akad.wevr-kor. T.iamaniZe<br />
`sazRvarze Seyursuli Zalis moZraobiT gamowveuli<br />
orTotropuli naxevarsibrtyis SeSfoTebis<br />
Sesaxeb~ (saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe, t. II, #3, 43-47, inglisur enaze).<br />
ganxilulia orTotropuli naxevarsibrtyis<br />
sazRvarze Seyursuli Zalis moZraobiT gamowveuli<br />
SeSfoTeba. naCvenebia, rom anizotropiul<br />
sxeulSi Zabvebis sidideebi da talRebis gavrcelebis<br />
are gacilebiT didia, vidre izotropiul<br />
masalebSi.<br />
akad.wevr-kor. e.meZmariaSvili<br />
1) `TaRovani transformirebadi sistemis<br />
struqturuli da kinematikuri analizi~ (TanaavtorobiT;<br />
`meqanikis problemebi”, #1(30), 53-61, Tbilisi,<br />
inglisur enaze).<br />
ganxilulia regularuli struqturul elementebiani<br />
TaRovani transformirebadi sistemis<br />
struqturuli da kinematikuri analizi. gansaz-<br />
Rvrulia sistemis geometriuli parametrebis<br />
cvlilebis kanonzomierebani, romlebic uzrunvelyofs<br />
sistemis ganSlas TaRovan zedapirze mocemuli<br />
sawyisi parametrebis Sesabamisad.<br />
2) `axali kosmosuri refleqtoruli struqturebi~<br />
(TanaavtorobiT; `meqanikis problemebi”,<br />
#1(30), 24-30, Tbilisi, inglisur enaze).
104<br />
warmodgenilia didi gasaSleli refleqtoris<br />
struqturuli analizi da damuSavebuli<br />
modelis aRwera. Seqmnilia konstruqciis gaSlis<br />
arawrfivi sasrulelementiani modeli. Sedgenilia<br />
moZraobis diferencialuri gantolebebi, romelTa<br />
amoxsna miRebulia bijuri integrirebiT.<br />
Sedegad miRebulia refleqtoris yvela kvanZis<br />
traeqtoriebi da koordinatebi drosTan mimarTebaSi.<br />
dadgenilia elementebSi moqmedi Zalovani<br />
faqtorebi. am faqtorebis gaTvaliswinebiT miRebulia<br />
refleqtoris gaSlis suraTi animaciis<br />
saxiT.<br />
3) `gasaSleli saieriSo xidi maliT 48<br />
metri~ (TanaavtorobiT; `meqanikis problemebi”,<br />
#2(31), 24-38, Tbilisi, inglisur enaze).<br />
ganxilulia erTmaliani, mravaljeradi gamoyenebis<br />
eqstremaluri xidebi, romelTa gaxsnisa<br />
da dakecvis organika zust SesabamisobaSia maTi<br />
transportirebisa da adgilze gamoyenebis pirobebTan.<br />
aseTi xidebi ganTavsdeba satransportosamontaJo<br />
saSualebis erT erTeulze _ avtomanqanaze,<br />
tankze an vertmfrenze. igi umokles vadaSi<br />
gaideba da aiReba gadasalaxi winaaRmdegobidan.<br />
misi montaJisa da demontaJis dros adamianebi<br />
ar gadmodian satransporto-samontaJo sa-<br />
Sualebidan. amasTan, warmodgenili xidis konstruqciaSi,<br />
erTis mxriv, gazrdilia xidis mali<br />
24 metridan 48 metramde da, meores mxriv, misi<br />
dakecili paketis wona da gabaritebi igivea, rac<br />
ukve arsebuli 24-metriani malis mqone xidebisa.<br />
4) `refleqtoris transformirebadi meqanikuri<br />
sistemebis struqtura da kinematika~D (TanaavtorobiT;<br />
`meqanikis problemebi” #3(32), 23-33, Tbilisi,<br />
inglisur enaze).
105<br />
ganxilulia refleqtoris berketuli elementebisagan<br />
Semdgari arasimetriuli Caketili sistema,<br />
romlis transformireba xdeba warmosaxviT<br />
konusur zedapirze, rac ganpirobebulia berketebis<br />
periferiuli saxsrebis centraluri saxsrebis<br />
mimarT araTanabar manZilze ganlagebiT. dadgenilia<br />
sistemis moZraobis kanoni da geometriuli<br />
parametrebi, rac uzrunvelyofs sinTezis<br />
amocanis gadawyvetas mocemuli sawyisi pirobebis<br />
gaTvaliswinebiT. warmodgenilia, agreTve, sferul<br />
zedapirze transformirebadi jaWvuri sistemis<br />
principuli sqema da misi struqturuli<br />
analizi.<br />
akad.wevr-kor. a.frangiSvili<br />
1) `wylis donis monitoringis sistema~ (TanaavtorobiT;<br />
saerTaSoriso samecniero konferenciis<br />
`marTvis sistemebis, kontrolisa da gazomvebis<br />
teqnikuri da programuli saSualebebi~ masalebi,<br />
moskovi, rusul enaze).<br />
ganxilulia wylis donis monitoringis unificirebuli<br />
sistema, romelic gamiznulia hidroeleqtrosadgurebisaTvis.<br />
sistema Sedgeba ori ZiriTadi<br />
komponentisagan: unificirebuli donmzomisa<br />
da monitoringis kompiuteruli programuli<br />
uzrunvelyofisagan. donmzomi gadawyvetilia eleqtromeqanikuri<br />
xelsawyos saxiT. igi unificirebulia<br />
konstruqciuli, eleqtruli, informaciis<br />
damuSavebisa da gadacemis TvalsazrisiT da universaluria<br />
sxvadasxva simZlavrisa da konstruqciis<br />
hidroeleqtrosadgurebSi gamosayeneblad.<br />
2) `municipaluri warmonaqmnis ekonomikuri bazis<br />
indikatorul maxasiaTebelTa Sefasebis sistemis<br />
damuSaveba~ (TanaavtorobiT; stu-s Sromebi,<br />
#3(469), 50-55).
106<br />
SemoTavazebulia municipaluri warmonaqmnis<br />
ekonomikuri mdgomareobis maxasiaTebelTa Sefasebis<br />
sistema. warmodgenili sistema moicavs pirvelad<br />
sainformacio bazas, indikatorul maxasiaTebelTa<br />
vels, pirvelad sainformacio bazaze dayrdnobiT<br />
maTi gansazRvris wesebs da erTiani sainformacio<br />
sistemis arqiteqturas, romelic klient-serveris<br />
korporaciuli qselis principzea<br />
agebuli.<br />
3) `saqalaqo meurneobis momsaxurebis sfero~<br />
(TanaavtorobiT; Jurn. `hidroinJineria~, #2(6)).<br />
SemoTavazebulia municipaluri warmonaqmnis<br />
socialur-ekonomikuri ganviTarebis indikatoruli<br />
sistema, Semotanilia calkeul indikatorTa<br />
Sefaseba mosaxleobis socialur-ekonomikuri mdgomareobis<br />
dasaxasiaTeblad. Semotanilia mosaxleobis<br />
socialur-ekonomikuri mdgomareobis Sefasebis<br />
sainformacio bazis struqtura, romelic<br />
eyrdnoba saraiono monacemebs. agebulia klientserveruli<br />
ierarqiuli monacemTa bazebis sistema.<br />
akad.wevr-kor. i.RuduSauri<br />
1) `RmerTisagan naboZebi mTagoriani reliefisa<br />
da mravali wyaluxvi mdinaris pirobebSi<br />
saqarTvelos energetikis ganviTarebis taqtikisa<br />
da strategiis Sesaxeb~ (Jurnali `energia~, #1(45),<br />
Tbilisi).<br />
ganxilulia sakiTxebi, romlebic dakavSirebulia<br />
saqarTvelos energetikis ganviTarebis taqtikasa<br />
da strategiasTan.<br />
2) `saqarTvelos bedis ironiis Sesaxeb~ (Jurnali<br />
`energia~, #2(46), Tbilisi).<br />
dasabuTebulia axali mimarTulebis _ `uwyvet<br />
tanTa meqanika Cveulebriv diferencialur gantolebebSi”<br />
arsi da moyvanilia misi gamoyenebiT
107<br />
avtoris mier zusti saxiT gadawyvetili mravali<br />
rTuli amocanis Sedegebi.<br />
akad.wevr-kor. l.jafariZe<br />
`miwisqveSa nagebobebis saeqsploatacio pirobebis<br />
zRvrul mdgomareobebze gaangariSebis pirobebi~,<br />
eleqtronuli versia: http://www. scientific. net.<br />
akad. m.saluqvaZis dabadebis 75 wlisTavTan<br />
dakavSirebiT saqarTvelos mecnierebaTa erovnulma<br />
akademiam, saqarTvelos sainJinro akademiam,<br />
saqarTvelos teqnikurma universitetma, a.eliaSvilis<br />
marTvis sistemebis institutma da mecnierebis<br />
istoriis saqarTvelos sazogadoebam gamosces<br />
krebuli `mindia saluqvaZe 75~, romelic<br />
eZRvneba mis cxovrebasa da mecnierul da sazogadoebriv<br />
saqmianobas.<br />
ganyofilebis wevrebi akad. m.saluqvaZe, akad.<br />
r.adamia, akad.wevr-kor. e.meZmariaSvili da akad.<br />
wevr-kor. l.jafariZe monawileobdnen (an xelmZRvanelobdnen)<br />
samecniero Temebis SesrulebaSi.<br />
akad. m.saluqvaZe monawileobda erovnuli samecniero<br />
fondis grantiT dafinansebuli proeqtis:<br />
`rTuli dinamikuri sistemebis identifikacia,<br />
marTva da modelireba” SesrulebaSi.<br />
miRebulia 3 patenti gamogonebaze.<br />
ganyofilebis wevrebi monawileobdnen samecniero<br />
konferenciebSi:<br />
akad. m.saluqvaZem monawileoba miiRo saerTa-<br />
Soriso samecniero konferenciis `dinamikuri sistemebi:<br />
mdgradoba, marTva, optimizacia” (q.minski,<br />
belorusia) muSaobaSi; akad.wevr-kor. g.gabriCiZe<br />
monawileobda saerTaSoriso konferenciis _ `geofizikisa<br />
da sainJinro seismologiis aqtualuri<br />
problemebi~, i.vekuas dabadebis 100 wlisTavisadmi
108<br />
miZRvnili saerTaSoriso konferenciis (q.Tbilisi)<br />
muSaobaSi; akad. wevr-kor. e.meZmariaSvili monawileobda<br />
evropuli kosmosuri saagentos saerTa-<br />
Soriso konferenciaSi didi gasaSleli kosmosuri<br />
antenebis dargSi (q.nordviki, niderlandebi);<br />
akad.wevr-kor. l.jafariZe monawileobda saerTa-<br />
Soriso konferenciaSi `miwisqveSa saSualebebi<br />
ukeTesi garemosa da usafrTxoebisaTvis~ (q.agra,<br />
indoeTi).<br />
akad.wevr-kor. e.meZmariaSvili Seyvanilia saer-<br />
TaSoriso biografiuli centris (IBC) 2008 wlis<br />
pirvel aseulSi (kembriji, didi britaneTi).<br />
ganyofilebis saerTo krebam akademikos-mdivnad<br />
airCia akad. m.saluqvaZe; ganyofilebis biuro<br />
arCeulia Semdegi SemadgenlobiT: akad. r.adamia,<br />
akad.wevr-kor. g.gabriCiZe, akad.wevr-kor. p.merabi-<br />
Svili, akad.wevr-kor. a.frangiSvili, akad.wevr-kor.<br />
l.jafariZe, akad.wevr-kor. r.xuroZe. ganyofilebis<br />
swavlul mdivnad arCeulia teqn.mecn.kand. n.kilasonia.<br />
ganyofilebasTan funqcionirebs sainJinro<br />
problemebis, energetikisa da marTvis Teoriis<br />
dargobrivi komisia (Tavmj. akad. m.saluqvaZe).
109<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis<br />
ganyofileba<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis ganyofilebaSi<br />
2009 wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli iyo<br />
9 wevri, maT Soris 6 akademikosi da 3 wevr-korespondenti.<br />
2008 wels ganyofilebis wevrebma gamoaqveynes<br />
2 monografia, 1 wigni, 44 samecniero statia, maT<br />
Soris 16 sazRvargareT.<br />
a) monografiebi da wignebi<br />
akad. i.Jordania<br />
1) `imereTis bunebrivi resursebi da maTi<br />
gamoyenebis perspeqtivebi” (TanaavtorobiT; gamomcemloba<br />
`saunje~, Tbilisi, 20 n.T.).<br />
monografiaSi mocemulia imereTisa da misi<br />
administraciuli raionebis sasargeblo wiaRiseulis,<br />
energetikuli, miwis, wylis, tyisa da bunebriv-rekreaciuli<br />
da SromiTi resursebis Tanamedrove<br />
mdgomareobis Sefaseba da maTi racionaluri,<br />
kompleqsuri gamoyenebis perspeqtivebi.<br />
2) `kaxeTis bunebrivi resursebi da maTi<br />
gamoyenebis perspeqtivebi” (TanaavtorobiT; gamomcemloba<br />
`saunje~, Tbilisi, 19,5 n.T.).<br />
mocemulia kaxeTis mxarisa da misi administraciuli<br />
raionebis bunebrivi da SromiTi resursebis<br />
potencialis Sefaseba da misi racionaluri<br />
gamoyenebis perspeqtiuli mimarTulebebi.<br />
aRniSnulia maTi mniSvneloba rogorc calkeuli<br />
regionis, aseve mTlianad qveynis socialur-ekonomikuri<br />
ganviTarebis saqmeSi.
110<br />
akad. g.cincaZe<br />
`Salva cincaZis mecnieruli memkvidreoba”<br />
(TanaavtorobiT; gamomcemloba `Tbilisi”, Tbilisi,<br />
206 gv.).<br />
wignSi mocemulia gamorCeuli qarTveli qimikosis<br />
Salva cincaZis moRvaweobis ZiriTadi etapebi.<br />
ganxiluli da gaanalizebulia misi Sromebi<br />
analizur da agronomiul qimiaSi.<br />
b) statiebi<br />
akad.T.andronikaSvili<br />
1) `ceoliTSemcveli mTis qanebis gamoyeneba<br />
memcenareobaSi” (TanaavtorobiT; Jurnali `agroqimia~,<br />
rf, #12, 63-79, rusul enaze).<br />
Seswavlilia rogorc sufTa saxis, aseve mineraluri<br />
da organuli sasuqebiT gamdidrebuli<br />
sedimentaciuri warmoSobis bunebrivi ceoliTebis<br />
gavlena sxvadasxva sasoflo-sameurneo kulturebis<br />
mosavlianobaze. naCvenebia, rom niadagSi<br />
aseTi saxis qanebis Setanisas umjobesdeba misi<br />
fizikur-qimiuri da agroqimiuri Tvisebebi, izrdeba<br />
mosavlianoba da umjobesdeba sasoflosameurneo<br />
produqciis xarisxi. Ees axali mimar-<br />
Tuleba faqtiurad warmoadgens samrewvelo miwaTmoqmedebidan<br />
biologiurze gadasvlas da aris<br />
ekologiurad ufro usafrTxo. aseTi mineralebis<br />
gamoyeneba gansakuTrebiT efeqturia naklebad<br />
nayofier niadagebSi.<br />
2) `yurZnis mosavalze bunebrivi ceoliTebis<br />
zemoqmedeba da Semdgomi qmedeba” (TanaavtorobiT;<br />
agraruli mecnierebis macne, t. 6, #2, 15-19).<br />
naCvenebia, rom yurZnis sacdeli vazis ZirSi<br />
wvriladdafqvili ceoliTSemcveli qanebisa da<br />
Sesabamisi organo-ceoliTuri sasuqis Setanisas
111<br />
mosavlianoba sakontrolosTan SedarebiT daaxloebiT<br />
1,5-2-jer izrdeba. aRniSnulia analcimSemcveli<br />
qanisa da Sesabamisi organo-ceoliTuri<br />
sasuqis Semdgomi qmedebis dadebiTi efeqti yur-<br />
Znis mosavalze eqsperimentis meore wels.<br />
3) `bunebrivi ceoliTis _ klinoptiloliTis<br />
Semcveli tufis biologiuri aqtivoba” (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #3, 99-107, inglisur enaze).<br />
ganxilulia bunebrivi ceoliTebis _ klinoptiloliTSemcveli<br />
tufebisa da mis safuZvelze<br />
momzadebuli torfian-ceoliTuri da organo-ceoliTuri<br />
sasuqebis zemoqmedeba niadagis mikroorganizmebis<br />
Tvisobriv da raodenobriv Semadgenlobaze.<br />
4) `bunebrivi ceoliTebis gamoyeneba maRalefeqturi<br />
Txevadi qromatografiis praqtikaSi gamoyenebuli<br />
zogierTi gamxsnelis gasaSrobad” (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis macne, qimiis seria, t. 34, #3, 293-304, rusul<br />
enaze).<br />
Gganxilulia gamxsnelis gauwyloebis procesze<br />
mTeli rigi faqtorebis gavlena. dadgenilia<br />
gaSrobis procesis ori meqanizmi: gamxsneliwyali<br />
molekulebis konkurirebadi adsorbcia da<br />
molekulur-sacruli efeqtis gamovlena anu ceoliTis<br />
arxebSi mxolod wylis molekulebis migracia.<br />
5) `С 2 -С 5 spirtebis gasauwyloeblad AA tipis<br />
ceoliTebis gamoyenebis upiratesoba” (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
macne, qimiis seria, t. 34, #4, 414-418, rusul<br />
enaze).
112<br />
dadgenilia, rom С 2 -С 5 normaluri aRnagobis<br />
erTatomiani spirtebis gasauwyloeblad mizanSewonilia<br />
AAtipis ceoliTis kaliumisa da natriumis<br />
formis gamoyeneba, xolo kalciumis formis,<br />
X da Y tipis ceoliTebis da, agreTve, mordenitis<br />
gamoyeneba am mizniT naklebad perspeqtiulia.<br />
6) `organuli siTxeebis gasauwyloeblad gamoyenebuli<br />
nanomodificirebuli ceoliTebis zogierTi<br />
fizikur-qimiuri Tvisebebis Seswavla” (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos sainJinro siaxleni, t. 48,<br />
#4, 102-104, rusul enaze).<br />
ganxilulia mordenitis, erionitis, klinoptiloliTis,<br />
heilanditis, filifsitis, Sabazitisa<br />
da A, X, Y tipis ceoliTebis fizikur-qimiuri<br />
Tvisebebis zogierTi aspeqti. naCvenebia, rom maTi<br />
molekulur-sacruli Tvisebebi damokidebulia<br />
ara marto arxebis geometriaze, aramed kristalebis<br />
qimiur Sedgenilobaze da, pirvel rigSi, alumin-silikaturi<br />
karkasis uaryofiTi muxtis makompensirebeli<br />
kaTionebis bunebasa da raodenobaze.<br />
akad. i.Jordania<br />
1) `tyibuli-Saoris sabados bazaze saqarTvelos<br />
naxSiris mrewvelobis restruqturizaciis<br />
principebi da mosalodneli Sedegebi” (TanaavtorobiT;<br />
Jurnali `mecniereba da teqnologiebi~,<br />
#1-3, 55-69, Tbilisi).<br />
ganxilulia saqarTvelos naxSiris mrewvelobis<br />
Tanamedrove mdgomareoba da dadgenilia dargis<br />
degradaciis gamomwvevi mizezebi. dasabuTebulia<br />
tyibuli-Saoris sabados aTvisebis eqstensiuri<br />
modelis intensiuri modeliT Secvlis SesaZlebloba.
113<br />
2) `Tujis Rrutaniani namzadebis uwyveti Camosxma<br />
da Camosxmis procesis avtomatizacia”<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe, t. II, #2, 64-69, inglisur<br />
enaze).<br />
SemuSavebulia Camosxmis procesis avtomatizaciis<br />
originaluri mowyobiloba; ganxilulia<br />
misi funqcionirebis principi; moyvanilia gamowevis<br />
Zalis cvlilebebis amsaxveli diagramebi,<br />
saidanac Cans optimaluri reJimidan gadacdomis<br />
SemTxvevaSi ramdenad operatiulad axdens reagirebas<br />
avtomatizaciis mowyobiloba.<br />
3) `sortuli naglinis namzadis warmoebis<br />
perspeqtivebi saqarTveloSi” (TanaavtorobiT; Jurnali<br />
`SeduRebis, metalurgiisa da monaTesave teqnologiebis<br />
problemebi”, Tbilisi, #1 (19), rusul<br />
enaze).<br />
SemuSavebulia specialuri nomograma, romlis<br />
saSualebiTac SesaZlebelia rogorc vertikaluri,<br />
aseve radialuri tipis uwyveti Camosxmis<br />
manqanebis ZiriTadi konstruqciuli parametrebis<br />
gansazRvra Camosxmis teqnologiuri parametrebis<br />
gaTvaliswinebiT konstruqciuli foladebis far-<br />
To speqtrisaTvis.<br />
akad. e.qemerteliZe<br />
1) `Yucca gloriosa-s qerqsa da fesvebSi fenolur<br />
nivTierebaTa gansazRvris LC-MS/MS meTodi”,<br />
(TanaavtorobiT; Journal of Pharmaceutical and biomedical<br />
analysis, 47, 854-859, aSS, inglisur enaze).<br />
SemuSavebulia saqarTveloSi introducirebuli<br />
Yucca gloriosa-s fesvebidan da Reros qerqidan<br />
wina wlebSi gamoyofili iSviaTi jgufis fenoluri<br />
nivTierebebis – stilbenebis raodenobiTi
114<br />
LC-MS/MS maRalefeqtur-Txevad-mas-speqtruli analizis<br />
meTodi. gansazRvrulia calkeuli stilbenebis<br />
iukaolebis A,B,C,D,E da gloriozaolebis<br />
A,B,C,D,E raodenoba. dadgenilia stilbenebis ma-<br />
Rali Semcveloba Reros qerqSi. maT ZiriTad<br />
komponents rTuli spirostruqturis mqone nivTiereba<br />
gloriozaoli B warmoadgens. mowodebuli<br />
meTodi kargad aRwarmoebadia, SeiZleba gamoyenebul<br />
iqnes nedleulisa da mza produqciis xarisxis<br />
kontrolisaTvis. Yucca gloriosa-s stilbenebi metad<br />
Zlieri antioqsidanturi aqtivobiT ipyroben<br />
yuradRebas.<br />
2) `saqarTveloSi mozardi zogierTi mcenaridan<br />
biologiurad aqtiuri nivTierebebi da samkurnalo<br />
preparatebi” (Химия в интересах устойчивого<br />
развития, 16, 77-86, novosibirski, rf, rusul<br />
enaze).<br />
statia mimoxilviTi xasiaTisaa da masSi Tavmoyrilia<br />
mravali wlis kvlevis Sedegebi saqar-<br />
TveloSi mozardi an introducirebuli mcenareebis<br />
iseT biologiurad aqtiur nivTierebebze,<br />
rogoricaa: kardenolidebi da bufadienolidebi,<br />
steroiduli da triterpenuli glikozidebi, lipidebi,<br />
flavonoidebi, stilbenebi, tanidebi, fenilkarbonmJavebi,<br />
antraqinonebi; maT safuZvelze<br />
Seqmnilia originaluri preparatebi: digicileni,<br />
digicili, acetiltigitoqsini, tribusponini, aleqsini,<br />
digitonini (originaluri teqnologia), kavsuroni,<br />
faciflogini, flaronini, rodopesi, caruboli,<br />
saturini, fsorantroni, ramnili.<br />
3) `steroiduli glikozidebi Helleborus caucasicus<br />
miwisqveSa nawilebidan” (TanaavtorobiT; Phytochemistry,<br />
69, 1227-1233, aSS, inglisur enaze).
115<br />
Helleborus caucasicus-is miwisqveSa nawilebis me-<br />
Tanoliani eqstraqtidan gamoyofilia furo- da<br />
spirostanoluri steroiduli glikozidebi. maT<br />
Sorisaa axali organuli nivTierebebi, romlebsac<br />
kavkazikozidebi A,B,C,D ewodaT Semdegi qimiuri<br />
struqturiT:<br />
A – furosta-5,20(22),25(27)-trien-1β,3β,11α, 26-tetraol-26-O-β-D-glukopiranozidi;<br />
B – 26-O-β-D-glukopiranozil furosta-5,20(22),<br />
25(27)-trien-1β,3β,11α, 26-tetraol 3-O-α-L-ramnopiranozil(1→<br />
2)-O-β -D- glukopiranozidi;<br />
C – 26-O-β-D-glukopiranozil 22α-meToqsi-furosta-5,25(27)-dien-1β,3β,11α,<br />
26-tetraol 3-O-α-L-ramnopiranozil<br />
(1→2)-O-β-D-glukopiranozidi;<br />
D – 26-O-β-D-glukopiranozil furosta-5,20(22),<br />
25(27)-trien-1β,3β,11α, 26-tetraol 3-O-β-D–qsilopiranozil<br />
(1→3)-O-α-L-amnopiranozil(1→2)-4-D-sulfo-O-α-<br />
L-arabinopiranozidi;L<br />
nivTierebaTa struqturebi dadgenilia bir-<br />
Tvul-magnituri rezonansis erT- ( 1 H, 13 C, 1D-TOCSY)<br />
da organzomilebiani (HSQC, HMBC, COSY) speqtrebiT,<br />
ESI-MS da HR-ESI/MS analiziT.<br />
4) `Akebia quinata-s foTlebidan triterpenuli<br />
glikozidebi da flavonoidebi” (TanaavtorobiT;<br />
Ж. “Химия природных соединений”, #3, 321, taSkenti,<br />
uzbekeTi, rusul enaze).<br />
saqarTveloSi mozardi mcenare Akebia quinata-s<br />
foTlebidan gamoyofilia triterpenuli glikozidi<br />
– hederagenin-3-O-α-L-ramnopiranozil (1→2)-<br />
O-α-L-arabinopiranozidi anu α-hederini da flavonoglikozidebi<br />
_ nikotiflorini da rutini.
116<br />
5) `herpesis sawinaaRmdego preparat rodopesis<br />
polimeruli firebi stomatologiuri praqtikisaTvis”<br />
(TanaavtorobiT; Ж. `Стоматология~, 87, #3,<br />
36-40, moskovi, rusul enaze).<br />
SeqmniliaHherpesis sawinaaRmdego, wina wleb-<br />
Si mowodebuli preparat rodopesis axali samkurnalo<br />
forma – polimeruli firi, romelic<br />
Tavisi Terapiuli moqmedebiT aWarbebs mis malamos<br />
da pastas, aseve herpesis samkurnalo arsebul<br />
preparatebs _ zoviraqssa da interferons.<br />
dadgenilia, rom rodopesis polimeruli firi<br />
warmatebiT SeiZleba iqnes gamoyenebuli stomatologiur<br />
praqtikaSi rogorc metad moxerxebuli<br />
da maRalefeqturi preparati.<br />
6) `saqarTveloSi mozardi Pueraria hirsuta-s foTlebis<br />
qimiuri Sedgeniloba da farmakologiuri<br />
aqtivoba” (TanaavtorobiT; Химико-фармацевтический<br />
журнал, 42, #6, 28-31, moskovi, rusul enaze).<br />
Pueraria hirsuta-s foTlebidan gamoyofili da<br />
daxasiaTebulia flavonoidebi: robinini, nikotiflorini,<br />
rutini da izoflavonoiduri glikozidi<br />
daidzini, xolo fesvebidan izoflavonebi<br />
daidzini, daidzeini, formoninetini, ononini, agreTve,<br />
kumestani, mirofukumestani. foTlebis ZiriTadi<br />
flavonoidi robininia (1,7%), romelic<br />
hipoazotemiur preparat flaroninis aqtiur substancias<br />
warmoadgens. farmakologiuri gamokvlevebiT<br />
dadginda Pueraria hirsuta-s foTlebis naturaluri<br />
formis – wyliani mSrali eqstraqtis maRali<br />
hipoazotemiuri moqmedeba. rekomendebulia<br />
klinikuri aprobaciisaTvis, rogorc antiuremiuli<br />
saSualeba.
117<br />
7) `bususovani puerarias – Pueraria hirsuta-s<br />
foTlisa da yunwis anatomiuri struqtura” (TanaavtorobiT;<br />
`agraruli mecnierebis problemebi~,<br />
42, #3, 39-40, Tbilisi).<br />
ganxilulia Pueraria hirsuta-s morfologiuri<br />
maxasiaTeblebi, foTlis yunwis da, zogadad,<br />
foTlis struqturuli Taviseburebani. gamoikveTa<br />
foTlis zeda da qveda epidermisis mrudkedliani<br />
tipis fuZeze mdebare ujredebi, qveda epidermisSi<br />
martivi formis, ospiseburi bageebi, dorziventraluri<br />
tipis mezofili, foTlis yunwis simtkicis<br />
ganmsazRvreli firfitovani kolenqima,<br />
romelic qerqis parenqimaSi masiur areals<br />
flobs da yunwis centrSi mdebare daxurulkoncentruli<br />
saxis gamtari sistemaa.<br />
8) `mcenareuli warmoSobis preparat rodopesis<br />
efeqturobis imunologiuri aspeqtebi stomatologiur<br />
praqtikaSi” (TanaavtorobiT; Ж. `Аллергология<br />
и иммунология~, 9, #5, 569-571, moskovi, rusul<br />
enaze).<br />
Eeqsperimentul-klinikuri gamokvlevebiT dadgenilia,<br />
rom herpesuli infeqciiT gamowveuli<br />
daavadebebis dros rodopesis gamoyenebiT mkveTrad<br />
umjobesdeba imunologiuri maCveneblebi.<br />
gamovlenilia imunokompetenturobis mniSvnelovani<br />
daTrgunva. daqveiTebulia Т-limfocitebis aqtiuri<br />
fraqciisa da Т-xelperebis procenti, imunoregulaciis<br />
indeqsi. mkveTrad Semcirda fagocitozis<br />
samive maCvenebeli. gansakuTrebiT Zlieri<br />
depresia ganicada interferonis sistemam. gamokvlevebma<br />
sicxade Seitana preparat rodopesis<br />
Terapiuli moqmedebis meqanizmSi.
118<br />
9) `kultivirebuli Cotinus coggygria-s foTlebis<br />
polifenoluri naerTebi” (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis macne,<br />
qimiis seria, t. 33 , №4, 451-460, rusul enaze).<br />
HPLC|MS maRalefeqturi Txevad-qromatografiuli<br />
mas-speqtruli analiziT kultivirebuli<br />
Trimlis foTlebSi _ Cotinus coggygria dadgenilia<br />
aranakleb 22 fenoluri bunebis nivTierebis arseboba.<br />
maTgan gamoyofilia 8 nivTiereba, maT Soris,<br />
galis mJava, meTil-, dimeTil-, trimeTilgalatebi,<br />
tetra- da pentagaloil glukozebi, agreTve,<br />
flavonoglikozidebi: miricetin-3-O-β-D-galaqtopiranozidi<br />
da miricetin-3-O-α–L-ramnopiranozidi.<br />
mcenareSi aRmoCenilia heqsa-, hepta-, oqtagaloil<br />
glukozebi. struqturebi dadgenilia ma-<br />
RalmgrZnobiare NMR da LC|MS analizebiT. vegetaciis<br />
bolos foTlebSi antocianebis piki Cndeba.<br />
Seswavlilia foTlebSi tanidebis dagrovebis<br />
dinamika vegetaciis fazebis mixedviT. kultivirebuli<br />
Trimlis foTlebi maRali antioqsidanturi<br />
aqtivobiT xasiaTdebian.<br />
10) `Helleborus, Digitalis, Paliurus mcenareebis lipidebi”<br />
(TanaavtorobiT; agraruli mecnierebis macne,<br />
5, #4, 7-12, rusul enaze).<br />
Helleborus abchasicus, H. caucasicus miwisqveSa nawilebis,<br />
Digitalis ciliata, D. purpurea, D. ferruginea Teslebis,<br />
Paliurus spin-christi nayofebis neitraluri lipidebis<br />
SeswavliT dadgenilia TiToeuli maTganis specifikuri<br />
da unikaluri qimiuri Sedgeniloba, trigliceridebis<br />
iSviaTi poziciur-saxeobiTi Taviseburebani.<br />
gamovlenilia Helleborus-is neitraluri<br />
lipidebis avTvisebiani simsivnis sawinaaRmdego<br />
moqmedeba, Digitalis-is lipidebis gripis virusis
119<br />
mainhibirebeli efeqturoba. rekomendebulia savaraudo<br />
samkurnalo saSualebebi: `helipoli” da<br />
`digipuroli”. Paliurus spin-christi-s nayofebidan Seqmnilia<br />
hepatoproteqtoruli da naRvlis damdeni<br />
preparati `caruboli”, romelic ukve ixmareba<br />
medicinaSi.<br />
akad. g.cincaZe<br />
1) `giorgi agrikola Zvel kolxeTSi oqros<br />
mopovebis Sesaxeb” (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
qimiuri Jurnali, t. 8, #1, 94-96).<br />
mocemulia metalurgisa da teqnoqimikosis<br />
giorgi agrikolas (1494-1555) cnobebi Zvel kolxeTsa<br />
da XVI saukunis evropaSi oqros mopovebis<br />
Sesaxeb. am cnobebis Tanaxmad, imdroindel evropaSi,<br />
mdinareebidan oqros mosapoveblad, kolxebis<br />
msgavsad saqonlis tyavs iyenebdnen.<br />
2) „2-piroqsi-1,2,3-propantrikarbonmJavas (limonmJavas)<br />
reaqciisunarianobis kvantur-qimiuri Seswavla“<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos qimiuri Jurnali,<br />
t. 8, #2, 161-164)<br />
kvantur-qimiuri naxevrad empiriuli AM1 me-<br />
TodiT gamoTvlilia limonmJavas (H 3 L) warmoqmnis<br />
siTbo, atomTSorisi manZilebi, bmis rigebi, valenturi<br />
kuTxeebi, efeqturi muxtebi atomebze,<br />
eleqtronuli simkvriveebi, eleqtronTa dasaxlebebi<br />
atomur orbitalebze da sxv. dadgenilia molekulis<br />
koordinirebis SesaZleblobebi liTonkompleqswarmomqmnelTan.<br />
3) „nikelis rodaninebTan warmoqmnili kompleqsebis<br />
Seswavla infrawiTeli speqtrebis gamoyenebiT“<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos qimiuri<br />
Jurnali, t. 8, #2, 165-167).
120<br />
pirveladaa Seswavlili rodaninis warmoebulebis<br />
nikelTan(II) warmoqmnili kompleqsebis aRnagoba<br />
infrawiTeli speqtrebisa da kvantur-qimiuri<br />
naxevrad empiriuli AM1 meTodebiT. naCvenebia,<br />
rom rodaninis warmoebulebi nikelTan koordinireben<br />
maT molekulebSi arsebuli karboqsilis<br />
jgufebis Jangbadisa da azojgufis erT-erTi azotis<br />
atomis, savaraudod N(7)-is meSveobiT. vinaidan<br />
Ni÷L=1÷2 kompleqsnaerTebSi moreagire komponentebis<br />
Tanafardobaa, maTi aRnagoba warmogvidgeba<br />
rogorc oqtaedruli Ni(O,N,O) 2 , sadac nikelis<br />
koordinaciuli ricxvi eqvsia.<br />
4) „benzaldehidis benzoilhidrazonisa (L) da<br />
mis safuZvelze sinTezirebuli kobaltis(II), nikelis(II)<br />
da kadmiumis Tiocianatebis kompleqsuri<br />
naerTebis sinTezi da maTi fizikur-qimiuri Tvisebebis<br />
kvleva“ (TanaavtorobiT; saqarTvelos qimiuri<br />
Jurnali, t. 8, #3, 236-238).<br />
sinTezirebulia benzaldehidis benzoilhidrazoni<br />
(babh-L) da masTan Tiocianaturi koordinaciuli<br />
naerTebi, SedgenilobiT ML n (NCS) 2, sadac<br />
M(II)=Co, Ni, Cd, xolo n=1,2. Seswavlilia maTi<br />
STanTqmis infrawiTeli speqtrebi da dadgenilia<br />
hidrazonis(L) da NCS jgufebis koordinirebis<br />
wesi liTonebTan da gamoTqmulia mosazrebebi<br />
sinTezirebuli naerTebis aRnagobis Sesaxeb.<br />
5) `petre meliqiSvilis zogierTi zeJanguri<br />
(peroqsiduri) naerTebi da maTi koordinaciuli<br />
formulebi“ (TanaavtorobiT; saqarTvelos qimiuri<br />
Jurnali, t. 8, #3, 247-248).<br />
6) `saqarTveloSi koordinaciuli qimiis dargSi<br />
kvlevebis sawyisi etapis istoriisTvis“ (Tana-
121<br />
avtorobiT; saqarTvelos qimiuri Jurnali, t. 8,<br />
#3, 312-314).<br />
qarTveli mecnierebis mier koordinaciuli<br />
naerTebis kvleva jer kidev XIX saukuneSi daiwyo<br />
(p.bagrationi, p.meliqiSvili), magram maT sistematuri<br />
xasiaTi miiRes 1934 wlidan mecnierebaTa<br />
akademiis axlad organizebul Tbilisis qimiur<br />
institutSi, ZiriTadad, analizuri qimiis laboratoriaSi.<br />
iv.tananaevis xelmZRvanelobiT da monawileobiT<br />
institutis TanamSromlebma (m.giorgobiani,<br />
el.jafariZe, p.gogoriSvili) Caatares koordinaciul<br />
naerTebze analizuri saxis mTeli rigi<br />
gamokvlevebi, romlebic 1935 wliT daTariRebuli<br />
institutis Sromebis I tomSi gamoqveynda. am SromebiT<br />
saqarTveloSi safuZveli Caeyara qimiuri<br />
kvlevebis axal etaps, romelic ukve koordinaciuli<br />
qimiis sferosac moicavda.<br />
7) `Salva cincaZis pirveli samecniero publikaciebi“<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos qimiuri<br />
Jurnali, t. 8, #3, 310-311).<br />
ganxilulia S.cincaZis pirveli samecniero<br />
statiebi, romlebic moskovSi n.zelinskisa da<br />
d.prianiSnikovis laboratoriebSi (1925-1926 ww.)<br />
Catarebuli kvlevis Sedegebs mieZRvna. es ori weli<br />
axalgazrda mkvlevarisTvis imdenad nayofieri<br />
aRmoCnda, rom eqsperimentebiT miRebuli mravalricxovani<br />
masalis maSinve dabeWdva ver moxerxda<br />
da amitomac maTi publikacia 1925-1926 wlebis<br />
Semdgomac grZeldeboda.<br />
8) `limonmJavasa da orTonitrobenzoilhidrazinis<br />
Semcveli liTonTa sxvadasxvaligandiani<br />
koordinaciuli naerTebis wyalxsnarebSi kvleva“<br />
(TanaavtorobiT; Ж. `Защита металлов~, т. 44, №3, 1-2,<br />
rusul enaze).
122<br />
mocemulia limonmJavasa da orTo-nitrobenzoilhidrazinis<br />
Semcveli liTonTa sxvadasxvaligandiani<br />
koordinaciuli naerTebis wyalxsnarebSi<br />
kvlevis Sedegebi. mocemulia limonis mJavasa<br />
da benzoilhidrazinis koordinirebis wesi<br />
liTonebTan, sadac limonis mJava da benzoilhidrazinis<br />
ligandebi bidentatur funqcias asruleben.<br />
akad. k.jafariZe<br />
„TermomgrZnobiare Txevad-kristaluri polimeruli<br />
firebi“ (TanaavtorobiT; Jurnali saqar-<br />
Tvelos sainJinro siaxleebi, #3, 63-67, inglisur<br />
enaze).<br />
miRebulia qiralur-nematikuri TermomgrZnobiare<br />
Txevadkristaluri polimeruli firebi,<br />
romlebic gamoirCevian maRali fer-kontrastuli<br />
maxasiaTeblebiT da qimiuri da foto-qimiuri stabilurobiT.<br />
akad.wevr-kor. i.baraTaSvili<br />
`sammagi oqsidebis dnobis temperaturis gansazRvris<br />
inkrementuli saangariSo meTodi” (saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe.,<br />
t. II, #1, 92-94, inglisur enaze).<br />
sammagi oqsidebis dnobis temperaturis (T dn )<br />
ucnobi mniSvnelobebis gansazRvrisaTvis SemoTavazebulia<br />
saangariSo gantoleba, romelic saSualebas<br />
gvaZlevs T dn ganvsazRvroT Termodinamikuri<br />
gaTvlebisaTvis misaRebi sizustiT, kerZod,<br />
ganxiluli naerTebis 45%-saTvis cdomileba meryeobs<br />
0-10%-is zRvrebSi, 37%-saTvis 10-20%-mde, xolo<br />
12%-saTvis 20-25% zRvrebSi. naerTebis mxolod<br />
6%-saTvis es maxasiaTebeli aRemateba dasa-<br />
Sveb zRvars, igi 30%-ze metia.
123<br />
akad.wevr-kor. S.samsonia<br />
1) „5(6)-(1-adamantil)benzimidazolebis sinTezi<br />
da gardaqmnebi“ (TanaavtorobiT; International Journal<br />
- Chemistry of Heterocyclic Compounds, v. 44, № 8, 941-949,<br />
inglisur enaze).<br />
SemuSavebulia adamantanis fragmentebis Semcveli<br />
axali benzimidazolebis sinTezis meTodebi.<br />
infrawiTeli, ultraiisferi, birTvul-magnituri<br />
rezonansis, speqtroskopiisa da mas-speqtriometriis<br />
meTodebis gamoyenebiT dadgenilia<br />
sinTezirebuli naerTebis struqtura.<br />
2) `piroloindolebi. axali spirocikluri<br />
sistemebis sinTezi benzo(e)pirolo[3,2-g]indolis<br />
safuZvelze” (TanaavtorobiT; International Journal Chemistry<br />
of Heterocyclic Compounds, v. 44, №8, 1016-1019, inglisur<br />
enaze).<br />
mowodebulia axali Taobis, dihidroindolizinuri<br />
tipis fotoqromuli Tvisebebis matarebeli,<br />
bis-spirocikluri naerTebis sinTezis meTodi,<br />
romelic iZleva axali rigis kondensirebuli<br />
poliheterocikluri fragmentebis Semcveli fotoqromebis<br />
sinTezis saSualebas.<br />
3) `1H,10H-benzo[e]pirolo[3,2-g]indolis zogierTi<br />
warmoebulis sinTezi da sokos sawinaaRmdego<br />
aqtiuroba” (TanaavtorobiT; Химико-фармацевтический<br />
журнал, rusul da inglisur enebze,<br />
registraciis №53-08).<br />
sinTezirebulia benzo[e]pirolo[3,2-g]indolis<br />
axali fenilazonawarmebi. Seswavlilia maTi antimikrobuli,<br />
tuberkulozisa da sokos sawinaaRmdego<br />
aqtiuroba (in vitro) mikroorganizmebis, paTogenuri<br />
mikobaqteriebisa da sokoebis mimarT.
124<br />
gamovlenilia maTi maRali antimikrobuli moqmedeba.<br />
4) `Buxus Colchica-as steroiduli alkaloidebi:<br />
struqtura da farmakologia” (TanaavtorobiT;<br />
wignSi: `Compounds and Materials with Specific Properties”,<br />
153-160, `Nova Science Publishers”, niu-iorki, aSS, inglisur<br />
enaze).<br />
Buxus Colchica-dan gamoyofili da Seswavlilia<br />
axali steroiduli alkaloidebi. maTi struqturis<br />
dasadgenad gamoyenebulia infrawiTeli, ultraiisferi<br />
da birTvul-magnituri rezonansuli<br />
speqtroskopia.<br />
5) „3-formil-2-eToqsikarbonil-5-fenilindolis<br />
sinTezi da kondensaciis reaqciebi“ (TanaavtorobiT;<br />
wignSi: `Compounds and Materials with<br />
Specific Properties”, 161-166, `Nova Science Publishers”, niuiorki,<br />
aSS, inglisur enaze).<br />
sinTezirebulia indolis axali warmoebuli<br />
_ 3-formil-2-eToqsikarbonil-5-fenilindoli. Seswavlilia<br />
misi kondensaciis reaqciebi hidroqsilaminTan,<br />
fenilhidrazinTan, Tiosemikarbazid-<br />
Tan, izonikotinoilhidrazidTan da hidrazinhidratTan.<br />
dadgenilia reaqciis mimdinareobis optimaluri<br />
pirobebi. Pproduqtebi miRebulia maRali<br />
gamosavlianobiT.<br />
6) „dipirolonafTalinebis C- da N-alkil<br />
produqtebi“ (TanaavtorobiT; wignSi: `Compounds<br />
and Materials with Specific Properties”, 167-174, `Nova Science<br />
Publishers”, niu-iorki, aSS, inglisur enaze).<br />
sinTezirebulia izomeruli dipirolonafTalinebis<br />
C- da N-alkil produqtebi. Seswavlilia<br />
N-alkilirebuli produqtebis fazaTaSorisi ka-
125<br />
taliziT miRebis reaqciebi. miRebulia fiSeris<br />
“fuZeebi” dipirolonafTalinebis safuZvelze.<br />
7) `piroloindolebis zogierTi gardaqmna.<br />
1H,6H-pirolo[2,3-e]indolis axali nawarmebis sin-<br />
Tezi” (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis macne, qimiis seria, t. 34 , № 1,<br />
35-39, inglisur enaze).<br />
axali biologiurad aqtiuri naerTebis Ziebis<br />
mizniT dieToqsikarbonil-1H,6H–pirolo[2,3-<br />
e]indolis formilirebiT vilsmaier-haakis meTodiT<br />
miRebulia qromatografiulad sufTa 2,7-<br />
dieToqsikarbonil-1H,6H–pirolo[2,3-e]indoli, romelic<br />
hidrazinhidratTan urTierTqmedebiT iZleva<br />
bis-oqsopiridazins da mis bis-enolur formas.<br />
sinTezirebulia miRebuli mJavas hidrazidi<br />
da Sesabamisi hidrazoni.<br />
8) „2-fenilindolis axali formil- da nitrozonawarmebis<br />
sinTezi“ (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis macne, qimiis<br />
seria, t. 34, #1, 40-44, rusul enaze).<br />
miRebulia N-meTil-2-fenilindolis axali nawarmebi.<br />
Mmowodebulia sinTezis ori gza: polifosformJavaSi<br />
da superfuZeSi reaqciebis Catareba.<br />
miRebuli naerTebis formilirebiTa da nitrozirebiT<br />
miRebulia Sesabamisi β-Canacvlebuli<br />
nawarmebi.<br />
9) „Tiazolidin-2,4-dionis, 5-(2-benziliden)Tiazolidin-2,4-dionisa<br />
da 5-alilTiazolidin-2,4-<br />
dionis TanamyofobaSi pirogalolis azowarmoebulebTan<br />
spilenZis(II) kompleqswarmoqmna“ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis macne, qimiis seria, t. 34, #1, 99-102, rusul<br />
enaze).
126<br />
Seswavlilia spilenZis(II) kompleqswarmoqmna<br />
2,3,4-trioqsifenilazo-5 ’ -sulfonafTalinTan(R),<br />
Tiazilidin-2,4-dionis(Ti), 5-(2-benziliden)Tiazolidin-2,4-dionisa(beTi)<br />
da 5-alilTiazolidin-2,4-<br />
dionis(alTi) TanamyofobaSi da maT gareSe. erTgvarovani<br />
CuR da Sereulliganduri naerTebi CuR-<br />
Ti, CuR-beTi, CuR-alTi warmoiqmna Sesabamisad<br />
pH 4, 3, 3, 3 da aqvT sinaTlis STanTqmis maqsimumebi<br />
494, 478, 472 da 466 nm. dadgenilia erTgvarovanda<br />
Sereulliganduri naerTebis SedgenilobaSi<br />
moreagire komponentebis Tanafardoba. damuSavebulia<br />
spilenZis(II) fotometriuli gansazRvris me-<br />
Todika vulkanogenur qanebSi.<br />
10) `bisindoli 40. indolo[7,6-g]indolis diviniluri<br />
nawarmis miRebis erTsafexuriani sinTezi”<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis macne, qimiis seria, t. 34, №2,<br />
145-149, rusul enaze).<br />
Seswavlilia diformilindolo[7,6-g]indolis<br />
kondensaciis reaqcia malonis mJavasTan. sinTezi<br />
ganxorcielebulia knovenagelis reaqciis saxe-<br />
Secvlil pirobebSi _ dialdehidis duRiliT malonis<br />
mJavasTan piridinSi piperidinis Tanaobisas.<br />
kondensaciis mosalodneli produqtis _ indolo[7,6-g]indolo_3,8-diakrilis<br />
mJavas nacvlad<br />
gamoyofilia dekarboqsilirebis produqti, romelic<br />
warmoadgens sakvanZo naerTs axali monomeruli<br />
da polimeruli naerTebis misaRebad.<br />
akad.wevr-kor. v.ciciSvili<br />
1) „ferieritis sinTezi, qimiuri Sedgeniloba<br />
da adsorbciisunarianoba~ (TanaavtorobiT; saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis macne,<br />
qimiis seria, t. 34, #1, 68-70, rusul enaze).
127<br />
SemuSavebulia ferieritis miRebis xerxi mJavaTi<br />
winaswar damuSavebuli perlitis gadakristalebiT,<br />
romelic mimdinareobs maRal temperaturaze,<br />
organuli Sablonis gamoyenebis gareSe.<br />
ferieritis mikroforovani struqturis warmoqmna<br />
dadasturebulia rentgenuli difraqtometriiT.<br />
dadgenilia sinTezuri ferieritebis qimiuri Sedgeniloba<br />
da warmodgenilia wylisa da heqsanis<br />
mimarT maTi sorbciuli Tvisebebis daxasiaTeba.<br />
2) `sinTezuri ferieritis ionmimocvliTi<br />
formebi~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis macne, qimiis seria, t. 34,<br />
#2, 166-167, rusul enaze).<br />
ganxilulia sinTezur ferieritebze Li + ↔Na +<br />
da Li + ↔K + ionmimocvliTi reaqciebis Catarebis<br />
Sedegad miRebuli formebis qimiuri Sedgeniloba<br />
da maTi adsorbciuli tevadoba.<br />
3) `zogi ram qimiis mecnierebis istoriis<br />
sawyisebis Sesaxeb” (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis macne, qimiis seria,<br />
t. 34, #2, 240-242).<br />
4) `pesticidSemcveli narCenebis fotokatalizuri<br />
meTodiT gauvnebelyofis Sesaxeb“ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis macne, qimiis seria, t. 34, #3, 287-290, rusul<br />
enaze).<br />
mimoxilulia pesticidSemcveli narCenebis gauvnebelyofis<br />
xerxebi. iaRlujis poligonis (marneulis<br />
raioni) mdgradi organuli damabinZureblebisagan,<br />
maT Soris, pesticidebisagan gauvnebelyofisaTvis<br />
rekomendebulia fotokatalizuri<br />
meTodi fotokatalizatorad nanoganzomilebis<br />
mqone titanis dioqsidis gamoyenebiT.
128<br />
5) „ceoliTebis mikroforuli struqturebis<br />
msgavseba“ (Compounds and Materials with Specific Properties;<br />
Nova Science Publishers, niu-iorki, aSS, inglisur<br />
enaze).<br />
ganxilulia T-atomebis eqvsi maryuJisebri<br />
konfiguracia (martivi grafi, romelic gviCvenebs,<br />
ramden sam Tu oTxwevrian rgolebTanaa dakavSirebuli<br />
mocemuli T-atomi), rac ceoliTuri masalebis<br />
realur struqturebSi yvelaze ufro xSirad<br />
gvxvdeba. momijnaveobis Sesabamisi matricebis<br />
damaxasiaTebeli polinomebis P G (A)=a 0 +a 1 x+a 2 x 2 +...a n-<br />
1x n-1 +x n gaangariSebiT grafebi warmodgenilia n-<br />
ganzomilebiani veqtorebis (a 0 ,a 1 ,a 2 ,...a n-1 ,1) saxiT,<br />
rac gamoyenebulia maTi msgavsebis raodenobrivi<br />
SefasebisaTvis cnobili algoriTmis safuZvelze,<br />
Tumca damatebiT SemoRebulia normireba TviTmsgavsebis<br />
xarisxis erTeulad miRebis gaTvaliswinebiT.<br />
SemoTavazebuli midgomis meore siaxles<br />
warmoadgens `mokle” veqtoris „srialis“ ganxilva<br />
ufro maRali ganzomilebis mqone veqtoris<br />
gaswvriv, rac topologiurad grafSi erTi an<br />
ramdenime daukavSirebeli wveros damatebas niSnavs,<br />
es ki ceoliTur masalebSi, dawyvetili<br />
struqturebis CaTvliT, yovelTvis SesaZlebelia.<br />
amave midgomis farglebSi ganxilulia konfiguraciuli<br />
maryuJebis sirTule da ori konfiguraciuli<br />
maryuJis mqone ceoliTuri struqturebis<br />
daxasiaTebis sakiTxebi.<br />
ganyofilebis wevrebi monawileobdnen samecniero-kvleviTi<br />
institutebis 7 Temis damuSavebaSi<br />
da 3 saerTaSoriso samecniero-kvleviTi samuSaos<br />
SesrulebaSi.
129<br />
ganyofilebis wevrebis mier saangariSo periodSi<br />
mopovebulia 1 erovnuli da 4 sazRvargareTis<br />
granti, miRebulia 2 patenti gamogonebaze.<br />
akad. T.andronikaSvilma monawileoba miiRo:<br />
a) mesame saerTaSoriso simpoziumSi `qimiuri analizis<br />
meTodebi” (q.sevastopoli, ukraina) da gaakeTa<br />
moxseneba; b) sruliad ruseTis me-12 simpoziumSi<br />
`adsorbciis forianobis da adsorbciuli<br />
seleqturobis Teoriis aqtualuri problemebi”<br />
(q.moskovi, dastambulia moxsenebaTa Tezisebi).<br />
akad. i.Jordaniam monawileoba miiRo: a) samecniero<br />
seminarSi aratradiciuli, ganaxlebadi<br />
energoresursebis gamoyenebis sakiTxebze (f.Tava-<br />
Zis metalurgiisa da masalaTmcodneobis instituti);<br />
b) SexvedraSi naxSiris mrewvelobis dargis<br />
specialistebTan erTad prezidentis rwmunebulTan<br />
mecnierebis dargSi (saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis samTo fakulteti).<br />
akad. e.qemerteliZem monawileoba miiRo alergologiis,<br />
imunologiisa da samedicino bioteqnologiis<br />
Tanamedrove problemebis me-4 saerTa-<br />
Soriso kongresis muSaobaSi (q.Tbilisi).<br />
akad. g.cincaZem monawileoba miiRo saerTaSoriso<br />
konferenciis `specifikuri Tvisebebis mqone<br />
naerTebi da masalebi warmoebis narCenebisa da<br />
meoradi nedleulis bazaze. Tanamedrove qimiuri<br />
naerTebi da teqnologiebi” muSaobaSi (q.Tbilisi).<br />
wakiTxuli iqna 2 moxseneba.<br />
akad. k.jafariZem monawileoba miiRo: saerTa-<br />
Soriso samecniero konferenciis `informaciis<br />
holografiuli da optikuri Cawera, Senaxva da<br />
damuSaveba~ muSaobaSi (q.Tbilisi), wakiTxul iqna<br />
ori moxseneba.
130<br />
akad.wevr-kor. S.samsoniam monawileoba miiRo<br />
Semdegi samecniero konferenciebis muSaobaSi:<br />
a) yovelwliuri simpoziumi samedicino qimiaSi<br />
`mcire molekulebi, antisxeulebi da bunebrivi<br />
produqtebi: samedicino qimiis mravalsaxeoba~<br />
(q.luven-lanev, belgia); b) XI axalgazrda mecnier-<br />
Ta konferencia organul qimiaSi, miZRvnili i.postovskis<br />
dabadebidan 110 wlisTavisadmi (q.ekaterinburgi,<br />
rf); g) saerTaSoriso samecniero konferencia<br />
`informaciis holografiuli da optikuri<br />
Cawera, Senaxva da damuSaveba~ (q.Tbilisi); d) saerTaSoriso<br />
konferencia `specifikuri Tvisebebis<br />
mqone naerTebi da masalebi warmoebis narCenebisa<br />
da meoradi nedleulis bazaze. Tanamedrove qimiuri<br />
naerTebi da teqnologiebi” (q.Tbilisi). waki-<br />
Txul iqna rva moxseneba.<br />
akad.wevr-kor. v.ciciSvilma monawileoba mii-<br />
Ro saerTaSoriso konferenciis `mdgradi ganviTarebis<br />
perspeqtivebSi ekologiisa da bunebis dacvis<br />
mniSvneloba” muSaobaSi (q.erevani, somxeTi).<br />
wakiTxul iqna ori moxseneba.<br />
akad. i.Jordanias mier xelisuflebaSi wardgenilia:<br />
a) monografiuli naSromebi qveynis<br />
bunebrivi resursebis (sasargeblo wiaRiseulis,<br />
energetikuli, miwis, wylis, tyis, bunebriv-rekreaciuli)<br />
racionalurad gamoyenebis problemebze<br />
regionebis mixedviT, b) programa saqarTveloSi<br />
naxSiris mrewvelobis dargis aRorZinebis saki-<br />
Txebze.<br />
saangariSo periodSi ganyofilebam Caatara<br />
rva saerTo kreba, sadac ganxilul iqna ToTxmeti<br />
samecniero da samecniero-saorganizacio sakiTxi.<br />
Tanaxmad saqarTvelos kanonisa `saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis Sesaxeb~ ganyo-
131<br />
filebam moismina da ganixila ssip _ p.meliqiSvilis<br />
fizikuri da organuli qimiis, araorganuli<br />
qimiisa da eleqtroqimiis, i.quTaTelaZis farmakoqimiis,<br />
f.TavaZis metalurgiisa da masalaTmcodneobis<br />
institutebis, ivane javaxiSvilis Tbilisis<br />
saxelmwifo universitetis zust da sabunebismetyvelo<br />
mecnierebaTa fakultetis zogadi,<br />
araorganuli da metalo-organuli qimiis, organuli<br />
qimiisa da fizikuri da analizuri qimiis<br />
mimarTulebebis, SoTa rusTavelis saxelmwifo<br />
universitetis sabunebismetyvelo mecnierebaTa da<br />
medicinis fakultetis qimiis departamentis, akaki<br />
wereTlis saxelmwifo universitetis zust da<br />
sabunebismetyvelo mecnierebaTa fakultetis qimiis<br />
departamentisa da soxumis universitetis zusti<br />
da sabunebismetyvelo mecnierebaTa fakultetis<br />
qimiis mimarTulebis 2007 wlis samecniero saqmianobis<br />
angariSebi. moxda maTi Sefaseba da saTanado<br />
daskvnebi gadaeca akademiis samecniero-saorganizacio<br />
samsaxurs.<br />
mosmenil iqna ganyofilebis wevrebis 2007 wlis<br />
samecniero-saorganizacio saqmianobis angariSebi,<br />
moxda maTi saTanado formiT gaerTianeba da<br />
gadaeca samecniero-saorganizacio samsaxurs.<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis ganyofilebis<br />
saerTo krebam akademikos-mdivnad airCia<br />
akad.Gg.cincaZe. ganyofilebis biuroSi arCeul iqna<br />
akad. T.andronikaSvili, akad. i.Jordania, akad.<br />
e.qemerteliZe, akad. k.jafariZe, akad.wevr-kor. v.ciciSvili,<br />
ganyofilebis swavlul mdivnad _ qim.<br />
mecn.kand. z.winwkalaZe.
132<br />
ganyofilebasTan Seiqmna oTxi dargobrivi komisia:<br />
qimiis (Tavmj. akad. k.jafariZe), farmakoqimiis<br />
(Tavmj. akad. e.qemerteliZe), metalurgiisa da<br />
masalaTmcodneobis (Tavmj. akad. i.Jordania) da<br />
qimiuri ekologiis (Tavmj. akad.wevr-kor. v.cici-<br />
Svili). damtkicda dargobrivi komisiebis Semadgenlobebi.<br />
biologiur mecnierebaTa ganyofileba<br />
biologiur mecnierebaTa ganyofilebaSi 2009<br />
wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli iyo akademiis<br />
13 wevri, aqedan 5 akademikosi da 8 wevr-korespondenti.<br />
2008 wels ganyofilebis wevrebma gamoaqveynes<br />
4 monografia da wigni, 1 saxelmZRvanelo da 25<br />
samecniero statia.<br />
a) monografiebi, wignebi<br />
akad. n.nucubiZe<br />
`mcenaris azoturi kveba da cvla~ (286 gv.,<br />
Tbilisi).<br />
naSromi exeba mcenaris azoturi kvebisa da<br />
cvlis bioqimiur, mikrobiologiur da bioteqnologiur<br />
sakiTxebs. mocemulia mcenaris azoturi<br />
kvebis istoriuli mimoxilva, azoturi sasuqebis<br />
saxeobebi; makro- da mikroelementebi, romlebic<br />
xels uwyoben mcenaris optimalur kvebas; mikroflora,<br />
romelic monawileobas iRebs mcenaris<br />
azoturi sakvebis miReba-gardaqmnaSi, azotis fiqsirebaSi.<br />
daxasiaTebulia is fermentuli meqanizmebi,<br />
romlebic monawileobas iReben azotis fiqsirebaSi,<br />
pirdapir aminirebasa da azotur cvla-<br />
Si; mocemulia azotovani sasuqebis Tanamedrove
133<br />
bioteqnologiuri meTodebiT miRebis wesebi. ganxilulia<br />
azoturi cvlis mimdinareoba Teslis<br />
gaRvivebidan mcenaris mTel sasicocxlo ciklSi.<br />
akad.wevr-kor. m.gordeziani<br />
1) `bioenergetika da JangviTi procesebis regulacia~<br />
(meore gamocema, „agrarikosi“, Tbilisi,<br />
248 gv.).<br />
naSromis mizania plastikuri da energetikuli<br />
cvlis procesebis regulaciaSi dagrovili<br />
faqtebis interpretacia. igi saSualebas gvaZlevs<br />
Rrmad CavwvdeT organizmebSi mimdinare katabolur<br />
procesTa Sinagan bunebas. cocxali ujredi<br />
ganixileba gare samyarosTan mWidro kavSirSi<br />
myof Ria Termodinamikur sistemad. igi SesaZlebels<br />
xdis ufro masStaburad SevxedoT cocxalis<br />
molekuluri logikis arss mTel samyaros-<br />
Tan mimarTebaSi. warmodgenilia mniSvnelovani metaboluri<br />
gzebi Sesabamisi sakvanZo fermentebis<br />
moqmedebis, maTi regulatoruli funqciisa da<br />
procesTa energetikuli Rirebulebis gaTvaliswinebiT.<br />
2) `membranuli qsenobioqimia~ (meore gamocema,<br />
„agrarikosi“, Tbilisi, 281 gv.).<br />
monografiaSi ganxilulia membranebSi mimdinare<br />
qsenobiotikTa JangviTi metabolizmi, am<br />
procesSi monawile monooqsigenazuri tipis fermentuli<br />
sistemebi, maTi molekuluri organizacia,<br />
funqcionirebis Taviseburebebi da katalizur<br />
aqtivobaTa regulacia.<br />
3) `citoqrom P450-is qimiuri modifikacia~ (TanaavtorobiT;<br />
Tbilisi, 48 gv.).<br />
citoqrom P450 uaRresad mniSvnelovan rols<br />
asrulebs ucxo naerTebis gauvnebelyofis procesSi.<br />
es fermenti universaluri gavrcelebisaa
134<br />
da sxvadasxva formiT TiTqmis yvela cocxal<br />
organizmSi gvxvdeba. katalizuri aqtis ganxorcielebis<br />
procesSi citoqrom P450, rogorc zogierTi<br />
sxva mJangveli fermenti, qimiur modifikacias<br />
ganicdis, rac gamoixateba inaqtivaciis an<br />
aqtivobis meqanizmis SecvliT. gaanalizebulia<br />
bolo ori aTeuli wlis manZilze mopovebuli<br />
informacia citoqrom P450-is qimiuri modifikaciis<br />
Sesaxeb da warmodgenilia sakuTari kvlevis<br />
Sedegebi. avtorTa TvalsazrisiT, mcenareuli<br />
citoqrom P450 qimiuri modifikaciis Sedegad inaqtivirdeba<br />
rogorc monooqsigenaza, magram amave<br />
dros iZens peroqsidazas Tvisebebs. aseTi transformaciiT<br />
fermenti, erTi mxriv, CarTuli rCeba<br />
qsenobiotikebis detoqsikaciis procesSi, meore<br />
mxriv, ki uzrunvelyofs ujredis dacvas zeJanguri<br />
bunebis agresiuli nawilakebisagan.<br />
b) saxelmZRvanelo<br />
akad.wevr.kor. n.aleqsiZe<br />
`normaluri da paTologiuri bioqimia medikosebisaTvis~<br />
(ortomeuli, ,,inteleqti”, Tbilisi,<br />
1003 gv.).<br />
ganxilulia Tanamedrove bioqimiis zogadi<br />
kanonzomierebebi medikosebisaTvis. gaanalizebulia<br />
genoTerapiisa da enzimoTerapiis sakiTxebi<br />
da Rerovani ujredebis gamoyenebis perspeqtivebi<br />
dazianebuli qsovilebis reabilitaciis mizniT.<br />
gansakuTrebul interess iwvevs Tavi, sadac detaluradaa<br />
ganxiluli nanoteqnologiisa da nanomedicinis<br />
gamoyenebis aqtualuri problemebi da<br />
biomedicinaSi maTi gamoyenebis perspeqtivebi.
135<br />
g) statiebi<br />
akad. g.kvesitaZe<br />
1) `niadagSi mineraluri zeTis degradaciis<br />
procesis intensifikacia Rhodococcus sp.-is Stamebis<br />
introduqciiT~ (TanaavtorobiT; Journal of Biological<br />
physics and Chemistry, t. 8, inglisur enaze).<br />
Seswavlilia samxreT saqarTvelos niadagebidan<br />
gamoyofili Rhodococcus sp. 227-isa da Rhodococcus<br />
sp. 235-is mineraluri zeTis degradaciis unari<br />
sterilur (laboratoriul) da bunebriv pirobebSi.<br />
am baqteriebis 2%-isa da 10%-is Setana 5<br />
kviris ganmavlobaSi mineraluri zeTiT dabinZurebul<br />
niadagSi sterilur pirobebSi (damatebiTi<br />
sasuqis arsebobis an ararsebobisas) iwvevda toqsikantis<br />
reduqcias, Sesabamisad, 20-30%-iTa da 40-<br />
60%-iT. bunebriv pirobebSi, niadagis 3%-iT dabin-<br />
Zurebisas, Rhodococcus sp. 227-isa da Rhodococcus sp.<br />
235-is introduqcia iwvevda dabinZurebis Semcirebas<br />
15 kviris ganmavlobaSi Savmiwa niadagSi 60%-<br />
iTa da 50%-iT da wiTelmiwa niadagSi _ 40%-iTa<br />
da 55%-iT, rac, Sesabamisad, 10-20%-iT aRemateba<br />
adgilobrivi mikrofloris mier zeTis degradaciis<br />
dones.<br />
2) `Lentinus edodes da Pleurotus saxeobebis lignocelulituri<br />
fermentebis aqtivoba sxvadasxva<br />
Semadgenlobis lignocelulazuri narCenebis<br />
myarfazovani da siRrmuli fermentaciis pirobeb-<br />
Si~ (TanaavtorobiT; Bioresource Technology, 99, 457-462,<br />
inglisur enaze).<br />
Sedarebulia Lentinus edodes-isa da Pleurotus-is<br />
saxeobebis unari warmoqmnan lignocelulituri<br />
fermentebi myarfazovani da siRrmuli fermentaciis<br />
pirobebSi. Ddadgenilia, rom lignocelula-
136<br />
zuri masalis buneba da sokoebis kultivirebis<br />
pirobebi, iseve rogorc fermentul kompleqsSi<br />
calkeuli fermentebis Tanafardoba, gansazRvravs<br />
lignocelulitur potencials.<br />
3) `aromatuli naerTebis STanTqma da degradacia<br />
umaRlesi mcenareebis mier~ (TanaavtorobiT;<br />
ISTC Science Workshop at International Conference on<br />
Contamination Soil, q.milani, italia, 89-93, inglisur<br />
enaze).<br />
Seswavlilia 14 C-Ti moniSnuli nitrobenzolis,<br />
anilinis da birTvSi karboqsilis jgufSi<br />
moniSnuli benzolis gardaqmna erTwliani mcenareebis<br />
aRmonacenebSi (simindi, lobio, barda da<br />
gogra) aseptikur pirobebSi. naCvenebia, rom mcenareSi<br />
SeRwevis Semdeg aRniSnuli qsenobiotikebi<br />
gardaiqmneba JangviTi da aRdgeniTi reaqciebis<br />
gziT, endogenur naerTebTan koniugaciis gziT da<br />
biopolimerebTan dakavSirebiT.<br />
4) `antropogenuri dabinZurebis degradacia<br />
umaRlesi mcenareebis mier~ (TanaavtorobiT; me-16<br />
Tavi wignSi: `Complexity and Security~. IOS Press, amsterdami,<br />
berlini, oqsfordi, tokio, vaSingtoni, 277-<br />
298, inglisur enaze).<br />
Tavi eZRvneba mcenareebis rols anTropogenuri<br />
dambinZureblebis gauvnebelyofaSi. bolo<br />
ori dekadis ganmavlobaSi miRebuli eqsperimentuli<br />
monacemebis analizis Sedegad gamovlinda<br />
mcenareebis didi ekologiuri potenciali. ganxilulia<br />
mcenaris roli organuli toqsinebiT<br />
dabinZurebuli garemos remediaciaSi, fermentuli<br />
sistemebi da maTi maxasiaTeblebi, degradaciis<br />
gzebi. miRebulia ujredis organelebis degrada-
137<br />
ciis procesSi monawileobis damadasturebeli<br />
eleqtronul-mikroskopuli suraTebi.<br />
akad. n.nucubiZe<br />
1) `alaninisa da asparaginmJavas asimilacia<br />
safuvrebis mier meoreuli spirtuli duRilis<br />
procesSi~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #1, 83-87,<br />
inglisur enaze).<br />
Seswavlilia meoreuli spirtuli duRilis<br />
procesSi safuvrebis mier asimilirebuli 1 14 C<br />
alaninis da 4 14 C asparaginmJavas naxSirbadatomebis<br />
roli safuvrebisa da Rvinis ZiriTadi komponentebis<br />
sinTezSi. Seswavlili aminomJavebis<br />
radioaqtiurobis upiratesi nawili duRilis<br />
bolosaTvis Rvinis aminomJavebsa da organul<br />
mJavebSi gvxvdeba. meoreuli spirtuli duRilis<br />
procesSi dezaminirebisa da dekarboqsilirebis<br />
meqanizmebTan erTad funqcionirebs trikarbonmJavebis<br />
modificirebuli cikli, romelic safuvris<br />
ujredSi metabolizmisaTvis saWiro naerTebis<br />
warmoqmnas ganapirobebs.<br />
2) `aRmosavleT saqarTvelos damlaSebuli niadagebidan<br />
gamoyofili halofiluri aqtinomicetebi<br />
da maTi biologiuri Tvisebebi~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
macne, biologiis seria B, #1-2, t. 6, 43-52,<br />
inglisur enaze).<br />
Seswavlilia aRmosavleT saqarTvelos damlaSebuli<br />
niadagebidan gamoyofili halofiluri<br />
aqtinomicetebis morfologiuri, kulturaluri,<br />
fiziologiur-bioqimiuri da antagonisturi<br />
Tvisebebi. dadgenilia maTi jgufobrivi da<br />
saxeobrivi Semadgenloba. gamokvleulia damlaSe-
138<br />
buli niadagebidan gamoyofili halofiluri aqtinomicetebis<br />
proteazuli da amilazuri aqtivobebi.<br />
bicobiani da mlaSe niadagebidan gamoyofili<br />
197 Stamidan proteazul aqtivobas avlenda<br />
48 Stami. aqtivoba meryeobda 0,03-1,23 erT/ml<br />
farglebSi. Seswavlilia halofiluri aqtinomicetebis<br />
zrdis unari naxSirwyalbadebis – heqsanis,<br />
benzolis, benz-pirenis, nedli navTobis Semcvel<br />
sakveb areebze. gamovlinda, rom naftalinis Semcvel<br />
areze zrdis mixedviT gamoirCeva halofiluri<br />
aqtinomicetebi. Seswavlili kulturebi benzolsa<br />
da heqsans iTviseben saSualo intensivobiT.<br />
navTobis Semcvel areze halofilebi vi-<br />
Tardeba sustad. Seqmnilia halofiluri aqtinomicetebis<br />
koleqcia, romelic Sedgeba biologiurad<br />
aqtiuri nivTierebis producentisa da<br />
naxSirwyalbadebis detoqsikaciis unaris mqone<br />
kulturebisagan. Seswavlili kulturebi SesaZlebelia<br />
gamoyenebul iqnes axali, maRalefeqturi<br />
Tanamedrove bioteqnologiebis Sesaqmnelad.<br />
3) `naxSirwyalbadebisa da pesticid 2,4-diqlorfenoqsiZmarmJavas<br />
destruqciuli eqstremofiluri<br />
aqtinomicetebis skriningi~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
macne, biologiis seria B, #3-4, t. 6, 53-57,<br />
inglisur enaze).<br />
Seswavlilia saqarTvelos sxvadasxva niadagebidan<br />
gamoyofili eqstremofiluri aqtinomicetebis<br />
405 Stamis detoqsikaciis unari naxSirwyalbadebis<br />
(heqsanis, benzolis, benz-pirenis,<br />
naftalinis, nedli navTobis) da pesticid _ 2,4-<br />
diqlorfenoqsiZmarmJavas kaliumis marilis mimarT.<br />
halofiluri aqtinomicetebidan SerCeulia<br />
heqsanis destruqtoris 26 Stami, benzolis _ 28,
139<br />
benz-pirenis _ 19, naftalinis _ 37, navTobis _ 3<br />
Stami. alkalofilebidan SerCeulia benz-pirenis<br />
25 Stami, diqlorbenzolis _ 31, naftalinis _ 15,<br />
heqsanis _ 9 da benzolis _ 7 Stami. gamokvleuli<br />
Termofiluri aqtinomicetis 99 Stamidan TiTqmis<br />
yvela avlens naxSirwyalbadebis gardaqmnis unars.<br />
2,4-d-s destruqtori Stamebidan SerCeulia halofilebis<br />
64, alkalofilebis 10 aqtiuri Stami.<br />
Termofilebidan ar gamovlinda aRniSnuli aqtivobis<br />
mqone Stamebi. dadginda, rom eqstremofilebs<br />
Soris 2,4-d-s detoqsikaciis unariT gamoirCeva<br />
alkalofiluri da halofiluri aqtinomicetebi,<br />
xolo naxSirwyalbadebis mimarT – Termofilebi.<br />
akad.wevr-kor. n.aleqsiZe<br />
1) `baqteriuli invaziis acileba qitinis sa-<br />
SualebiT~ (TanaavtorobiT, Annals of Agrarian Science,<br />
t. 6, # 1, 18-21, inglisur enaze).<br />
aRwerilia kartofilis Senaxvis axali teqnologia<br />
glikokoniugat qitinis gamoyenebiT.<br />
2) `xorblis damazianebeli Dwarf virusi da<br />
misi prevencia~ (TanaavtorobiT; Agronomi and agroekology,<br />
t. 6, # 1, 18-21, inglisur enaze).<br />
Seqmnilia xorblis aRmonacenis damazianebeli<br />
Dwarf virusis aRmoCenis uaxlesi teqnologia<br />
PCR-is gamoyenebiT.<br />
3) `stresis neiroqimiuri safuZvlebi, agresia<br />
da mkvleli virTagvebis formireba~ (Neurochemical<br />
Research, t. 33, # 6, 1150-1167, inglisur enaze).<br />
eqsperimentulad dadgenilia sinaTlisa da<br />
sibnelis gavleniT stresirebuli cxovelebis Tavis<br />
tvinis specifikur ubnebSi neiromediator serotoninis<br />
raodenobis mkveTri Semcireba, ris
140<br />
gamoc irRveva qceviTi reaqciebis kontroli, rac<br />
gadaizrdeba mkvlelobaSi.<br />
4) `xorblis Dwarf virus-is aRmoCena da saqar-<br />
TveloSi misi SemoWris saSiSroeba~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #2, 94-97, inglisur enaze).<br />
SemuSavebulia dnm-is gamoyofisa da xorblis<br />
Dwarf virus-is aRmoCenis iafi da maRalmgrZnobelobis<br />
meTodi, rac uzrunvelyofs saqarTveloSi<br />
xorblis damazianebeli virusis SemoWris Tavidan<br />
acilebasa da adreul etapze prevenciuli zomebis<br />
miRebas.<br />
5) `qronikuli stresi da paTologiuri agresia<br />
mkvleli virTagvebis formirebis winapirobaa~<br />
(samecniero konferenciis `eqsperimentuli da Teoriuli<br />
biologiis aqtualuri sakiTxebi~ Sromebi,<br />
Tsu, Tbilisi, gv. 3).<br />
akad.wevr-kor. a.vekua<br />
1) `aRmosavleT saqarTvelos xerxemlianTa faunis<br />
istoria~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t II, #3, 149-<br />
154, inglisur enaze).<br />
statia eZRvneba aRmosavleT saqarTvelos gvian-neogenur<br />
xerxemlianTa faunis istorias, maT<br />
stratigrafiul mniSvnelobas da ekologias.<br />
2) `Jirafi saqarTvelos afSeronul faunaSi~<br />
(TanaavtorobiT;PJurn. `paleobiologiis problemebi~,<br />
t. III).<br />
statia eZRvneba Jirafis arsebobas saqarTveloSi.<br />
aRniSnulia, rom dmanisis Jirafi SemorCa<br />
saqarTvelos pliocenur naleqebSi. dmanisis Jirafi<br />
yvelaze gviandelia evraziis namarx, pliocenamde<br />
arsebul, Jirafebs Soris, romelic Se-
141<br />
morCa saqarTvelos teritoriaze aq arsebuli refugiumis<br />
gamo.<br />
3) `paleontologiuri monacemebi da aRmosavleT<br />
saqarTveloSi leopardis adgilmdebareobis<br />
problema XX saukuneSi da dRes~ (TanaavtorobiT;<br />
Jurn. `paleobiologiis problemebi~, t. III, rusul<br />
enaze).<br />
faqtobrivi monacemebis safuZvelze gamo-<br />
Tqmulia mosazreba imis Taobaze, rom leopardi<br />
dResac binadrobs da mravldeba aRmosavleT saqarTvelos<br />
(Siraqis veli) aridul pirobebSi.<br />
akad.wevr-kor. i.eliava<br />
1) `saqarTvelos Tavisuflad mcxovrebi da<br />
fitoparazituli nematodebis nusxa. IV nawili~<br />
(TanaavtorobiT; zoologiis institutis Sromebi,<br />
t. 23, 11-21, inglisur enaze).<br />
mocemulia rig Dorylaimida-s 218 saxeobis sia,<br />
romlebic ganekuTvneba 18 ojaxs. 16 maTgani aris<br />
mcenareTa paraziti. ramdenime maTgani aRwerilia<br />
statiis avtorTa mier.<br />
2) `saqarTvelos Tavisuflad mcxovrebi da<br />
fitoparazituli nematodebis nusxa. V nawili~.<br />
rigebi: Enoplida Chitwood, 1933; Chromadorida, Chitwood,<br />
1933; Monchisterida De Conick et Schuurmans Stekhoven, 1933;<br />
Mononchida Jairajpuri, 19691 (TanaavtorobiT; zoologiis<br />
institutis Sromebi, t. 23, 22-28, inglisur<br />
enaze).<br />
mocemulia saqarTveloSi registrirebuli nematodebis<br />
xuTi rigis 100 saxeobis sia.<br />
akad.wevr-kor. T.zaaliSvili<br />
1) `rkinis ionebis zegavlenis Seswavla ekariotuli<br />
ujredebis birTvuli poli(ADP–riboza)<br />
polimerazas da dnm topoizemeraza II-is aqtivo-
142<br />
bebze~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis macne, biologiis seria B, t.<br />
6, #3-4, 58-61, inglisur enaze).<br />
Seswavlilia rkinis marilebis zegavlena<br />
virTagvas Tavis tvinisa da RviZlis ujredebis<br />
birTvuli poli(ADP-riboza)polimerazas da dnm<br />
topoizomeraza II-is aqtivobebze. naCvenebia, rom<br />
Fe 2+ -is da Fe 3+ -is ionebi ainhibireben rogorc<br />
poli(ADP-riboza)polimerazas, aseve dnm topoizomeraza<br />
II-is aqtivobebs. navaraudevia, rom poli(ADP-riboza)polimerazas<br />
inhibirebis mizezi<br />
SesaZloa iyos ara marto rkinis ionebis zemoqmedeba<br />
nukleoproteinul sistemaze, aramed rkinis<br />
ionebsa da poli(ADP-riboza)polimerazas substrats<br />
(NAD) Soris iseTi kompleqsebis warmoqmna,<br />
romlebic ver gardaiqmneba fermentis mier.<br />
2) `ADP–ribozilireba aZlierebs dnm-is yulfebis<br />
gaxleCas birTvul matriqsSi~ (iv. javaxi-<br />
Svilis Tbilisis saxelmwifo universitetis 90<br />
wlisTavisadmi miZRvnili konferenciis masalebi,<br />
gv. 32).<br />
akad.wevr-kor. g.mWedliZe<br />
1) `kaSalotebi, maTi evolucia~ (Enciclopedia of<br />
Marine Mammals. Academic Press, niu-iorki, londoni,<br />
tokio, inglisur enaze).<br />
mocemulia namarxi kaSalotebis (gvarebis<br />
Physeter da Kogia) morfologiuri Taviseburebebis<br />
mimoxilva da SeguebiTi osteologiuri niSnebis<br />
droSi monacvleobis suraTi. aRniSnulia, rom<br />
uZvelesi-gvianoligocenuri drois kaSaloti aRmoCenilia<br />
kavkasiaSi da daculia paleobiologiis<br />
institutSi.
143<br />
2) `mokle winaswari informacia gvianoligocenuri<br />
xerxemlianebis metexis adgilsapoveblis<br />
Sesaxeb~ (Jurn. `paleobiologiis problemebi~,<br />
t. III, 126-133).<br />
mopovebuli namarxi masalis safuZvelze mi-<br />
Rebulia daskvna, rom metexis adgilsapovebeli<br />
perspeqtiuli obieqtia paleontologiis TvalsazrisiT.<br />
igi specialuri gaTxrebisa da farTo<br />
samecniero kvlevebis Catarebas imsaxurebs.<br />
akad.wevr-kor. g.mWedliZem gaukeTa redaqcia<br />
akad. l.gabunias naSromis _ `uZvelesi xerxemlianebis<br />
samyaroSi” ganaxlebul gamocemas, romel-<br />
Sic mimoxilulia dinozavrebis nakvalevebis, belomeCetkaiasa<br />
da benaris faunis axali sailustracio<br />
masala, gaTvaliswinebulia dmanisis hominidebis<br />
Sesaxeb avtoriseuli yvela Zveli SeniSvna.<br />
akad.wevr-kor. g.naxucriSvili<br />
1) `Allium-is saxeobaTa habitatebi saqarTveloSi”<br />
(TanaavtorobiT; Proceedings of the First Kazbegi<br />
Workshop on “Botany, taxonomy and phytochemistry of wild<br />
Allium L. species of the Caucasus and Central Asia”. 2007,<br />
yazbegi, saqarTvelo, 45-52, inglisur enaze).<br />
dadgenilia saqarTvelos floris Allium-is<br />
gvaris saxeobaTa habitatis tipebi da gavrcelebis<br />
kanonzomierebebi. monacemebi safuZvlad daedeba<br />
samedicino gamoyenebis mxriv am metad mniSvnelovani<br />
gvaris saxeobaTa konservaciis Ronis-<br />
Ziebebs.<br />
2) `Allium-is veluri saxeobebis Segroveba saqarTveloSi”<br />
(TanaavtorobiT; Proceedings of the First<br />
Kazbegi Workshop on “Botany, taxonomy and phytochemistry of
144<br />
wild Allium L. species of the Caucasus and Central Asia”. 2007,<br />
yazbegi, saqarTvelo, 147-156, inglisur enaze).<br />
dazustebulia saqarTveloSi Allium-is gvaris<br />
saxeobaTa arealebi, Sefasebulia populaciebis<br />
sasicocxlo mdgomareoba. Tbilisis botanikur<br />
baRsa da gaterslebenis (germania) mcenaris genetikis<br />
institutSi Seqmnilia am mcenareTa ex situ<br />
koleqcia.<br />
akad.wevr-kor. d.ugrexeliZe<br />
`N-tolilglikozilaminebis sinTezi da daxasiaTeba”<br />
(TanaavtorobiT; Chemistry of Natural Compounds,<br />
t. 44, #4, 413-415, inglisur enaze).<br />
aRwerilia N-tolilglikozilaminebis sinTezi.<br />
13 С-bmr speqtrebis Seswavlis safuZvelze dadgenilia<br />
sinTezirebuli N-tolilglikozilaminebis<br />
izomeruli da anomeruli Sedgeniloba. am<br />
naerTebis 13 С-bmr speqtrebisaTvis damaxasiaTebelia<br />
signali, romelic 80-85 vmn diapazonSia mo-<br />
Tavsebuli; C 1 -is es rezonansuli sixSire SeiZleba<br />
gamoviyenoT C 1 – N bmis warmoqmnis (N-glikozidis<br />
warmoqmnis) maCveneblis saxiT.<br />
biologiur mecnierebaTa ganyofilebis wevrebi<br />
2008 wels monawileobdnen saqarTvelos erovnuli<br />
samecniero fondis 3 (akad. n.nucubiZe – 1,<br />
akad.wevr-kor. n.aleqsiZe – 1, akad.wevr-kor. a.vekua<br />
– 1), humanitaruli mecnierebis fondis 1 (akad.<br />
wevr-kor. a.vekua), saqarTvelos erovnuli muzeumis<br />
1 (akad.wevr-kor. g.mWedliZe) da 6 saerTa-<br />
Soriso samecniero grantis damuSavebaSi: ISTC _ 2<br />
(akad. g.kvesitaZe, akad.wevr-kor. m.gordeziani),<br />
STCU _ 1 (akad. g.kvesitaZe), GNSF-STCU _ 3 (akad.
145<br />
T.beriZe – 1, akad.wevr-kor. i.eliava – 1, akad.wevrkor.<br />
m.gordeziani – 1).<br />
ganyofilebis wevrebi monawileobdnen samecniero<br />
konferenciebisa da kongresebis muSaobaSi:<br />
akad. g.kvesitaZe (q.liubliana, slovenia; q.minski,<br />
belorusia; q.kievi, ukraina; q.milani, q.torino,<br />
italia); akad. wevr-kor. g.naxucriSvili (q.giseni,<br />
gfr, q.barselona, espaneTi).<br />
akad.wevr-kor. g.naxucriSvili 2008 wlis oqtomberSi<br />
insbrukisa da venis universitetebSi avstriel<br />
kolegebTan erTad muSaobda alpebisa da<br />
kavkasiis maRalmTis mcenareulobis SedarebiTi<br />
analizis sakiTxebze, monawileobda saerTaSoriso<br />
botanikur eqspediciebSi bakurianis regionsa<br />
da gudauris midamoebSi da yazbegis regionSi.<br />
akad.wevr-kor. T.zaaliSvili 2008 wels xelmeored<br />
airCies tvinis Semswavleli saerTaSoriso<br />
organizaciis (IBRO) centraluri da aRmosavleT<br />
evropis regionaluri komitetis wevrad.<br />
ganyofilebis saerTo krebam airCia akademikos-mdivnis<br />
Tanamdebobaze akad. g.kvesitaZe da biuros<br />
Semadgenloba: akad. T.beriZe, akad.wevr-kor.<br />
g.naxucriSvili, akad.wevr-kor. n.aleqsiZe, akad.<br />
wevr-kor. T.zaaliSvili, xolo swavlul mdivnad<br />
fiz.maT.mecn.kand. m.grigolava.<br />
Seiqmna dargobrivi komisiebi: bioteqnologiebis<br />
(Tavmj. akad. g.kvesitaZe), biomravalferovnebisa<br />
da ekologiur problemaTa (Tavmj. akad.wevrkor.<br />
g.naxucriSvili).
146<br />
fiziologiisa da medicinis<br />
ganyofileba<br />
fiziologiisa da medicinis ganyofilebaSi<br />
2009 wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli iyo 10<br />
wevri, maT Soris 9 akademikosi da 1 wevr-korespondenti.<br />
ganyofilebis wevrebis mier 2008 wels gamoqveynebulia<br />
2 monografia da wigni, 1 saxelmZRvanelo<br />
da 25 samecniero statia.<br />
a) monografia, wigni<br />
akad. m.xananaSvili<br />
`informaciuli stresi~ (saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis gamomcemloba, Tbilisi,<br />
166 gv.).<br />
ganxilulia stresis problemis ganviTarebis<br />
konceptualuri aspeqtebi, Teoriuli xasiaTis warmodgenebi,<br />
moyvanilia maTi damadasturebeli faqtobrivi<br />
masala _ originaluri kvlevis Sedegebi.<br />
gadmocemulia Sexedulebebi problemis momavali<br />
ganviTarebis aqtualuri sakiTxebisa da maTi gadawyvetis<br />
SesaZlo gzebis Taobaze.<br />
akad.wevr-kor. l.managaZe<br />
`rogor davadginoT da vumkurnaloT prostatis<br />
keTilTvisebian hiperplazias~ (TanaavtorobiT;<br />
Tbilisi, 79 gv.).<br />
naSromi eZRvneba winamdebare jirkvlis keTil-<br />
Tvisebiani hiperplaziis etiopaTogenezis, diagnostikisa<br />
da mkurnalobis sakiTxebs.
) saxelmZRvanelo<br />
147<br />
akad.wevr-kor. l.managaZe<br />
`urologia~, erovnuli saxelmZRvanelo n.lopatkinis<br />
redaqciiT (TanaavtorobiT; moskovi,<br />
1020 gv., rusul enaze).<br />
saxelmZRvaneloSi ganxilulia yvela urologiuri<br />
daavadebis diagnostika da mkurnaloba Tanamedrove<br />
meTodebis gamoyenebiT.<br />
d) statiebi<br />
akad. f.Todua<br />
1) `mravalSriani kompiuterul-tomografiuli<br />
angiografia filtvis centraluri kibos gulmkerdis<br />
Siga gavrcelebis gansazRvraSi~ (`saqar-<br />
Tvelos respiraciuli Jurnali~, t. 4, #1, 11-16, rusul<br />
enaze).<br />
naSromi ZiriTadad Seexeba Tanamedrove onkologiis<br />
urTules problemas _ filtvis kibos.<br />
aRniSnuli daavadebis mkurnalobis ZiriTadi me-<br />
Todia operaciuli mkurnaloba, romlis Sedegianoba<br />
damokidebulia simsivnis gavrcelebis xarisxis<br />
operaciamdel Sefasebaze. SemoTavazebulia am<br />
paTologiis diagnostikis da diferencialuri<br />
diagnostikis yvelaze informatiuli meTodi _<br />
mravalSriani kompiuteruli tomografiuli angiografia<br />
da misi roli aRniSnuli problemis<br />
gadawyvetaSi. SemuSavebulia simsivnuri procesis<br />
Suasayaris organoebze gavrcelebis kompiuteruli<br />
tomografiuli angiografiis kriteriumebi,<br />
rac mniSvnelovania operabelobisa da qirurgiuli<br />
Carevis moculobis gansazRvrisaTvis.<br />
2) `Tavis tvinis kerovani cvlilebebi da<br />
hemodinamikuri parametrebi kolateraluri mimoqcevis<br />
mdgomareobasTan mimarTebaSi~ (Tanaavtoro-
148<br />
biT; saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #3, 134-140, inglisur enaze).<br />
3) `Tavis tvinSi sisxlis mimoqcevis mdgomareoba<br />
esencialuri arteriuli hipertenziiT<br />
daavadebul pacientebSi~ (Ж. `Ангиология и сосудистая<br />
хирургия~, t. 14, gv. 55, rusul enaze).<br />
2) da 3) naSromebi Seexeba Tavis tvinis kolateraluri<br />
mimoqcevis mdgomareobas pacientebSi<br />
SigniTa saZile arteriis calmxrivi kritikuli<br />
stenoziTa da okluziiT. dadgenilia, rom wina<br />
SemaerTebeli arteria warmoadgens eqstrakraniuli<br />
steno-okluziuri procesis sakompensacio,<br />
yvelaze mniSvnelovan kolaterals. magnitur-rezonansuli<br />
tomografiis, magnitur-rezonansuli<br />
angiografiisa da eqstrakraniuli sisxlZarRvebis<br />
dupleqs-skanirebis kompleqsuri gamoyeneba praqtikulad<br />
srul informacias iZleva kolateraluri<br />
mimoqcevis funqciuri statusis Sesaxeb<br />
saZile arteriis mniSvnelovani stenozebis Sem-<br />
TxvevaSi.<br />
akad. T.ioseliani xelmZRvanelobda samuSaos,<br />
romlis mizani iyo spontanurad aRZruli krun-<br />
CxviTi ganmuxtvebis meqanizmisa da bunebis Seswavla.<br />
am mizniT cxovelebze Catarda ramdenime<br />
etapiani gamokvleva qronikuli eqsperimentis pirobebSi.<br />
Seswavlilia Tavis tvinis axali qerqisa<br />
da hipokampis eleqtruli gaRizianebiT warmoqmnili<br />
krunCxviTi ganmuxtvebis xangrZlivoba da<br />
Zil-RviZilis ciklSi epileptogenuri zRurblis<br />
cvlilebis xasiaTi, hipokampsa da neokorteqsze<br />
adrenoreceptorebis agonistebisa (klonidini) da<br />
antagonistebis (metaprololi) rogorc lokaluri,<br />
aseve difuzuri (intraperitonuli) ineqciis<br />
gavlena, piracetamis gavlena amave struqturebze.
149<br />
akad. k.nadareiSvili<br />
1) `qselis sixSiris emv-is moqmedebis gavlena<br />
ruxi virTagvebis pasiuri ganridebis reaqciaze~<br />
(TanaavtorobiT; Jurn. `eqsperimentuli da klinikuri<br />
medicina~, #5(44), 14-16, inglisur enaze).<br />
50 hc sixSirisa da 1,5 mt induqciis eleqtromagnituri<br />
velis zemoqmedeba arsebiT cvlilebebs<br />
iwvevs virTagvebSi pasiuri ganridebis reaqciis<br />
Camoyalibebasa da SenaxvaSi, kerZod, amgvari zemoqmedebis<br />
Semdeg virTagvebi depresiuli xasia-<br />
Tis niSnebs avlenen da maTSi pasiuri ganridebis<br />
reaqciis gamomuSaveba sagrZnoblad gaZnelebulia.<br />
2) `qselis sixSiris emv-is moqmedebis gavlena<br />
TeTri da ruxi virTagvebis qcevaze~ (TanaavtorobiT;<br />
Jurn. `eqsperimentuli da klinikuri medicina~,<br />
#5(44), 65-67, inglisur enaze).<br />
eqsperimentuli kvlevis Sedegad dadgenilia,<br />
rom eleqtromagnituri gamosxiveba gavlenas axdens<br />
virTagvebSi ganridebis pasiuri reaqciis<br />
Camoyalibebasa da SenarCunebaze. kerZod, garkveuli<br />
parametrebis emv-s zemoqmedebis Sedegad cxovelebSi<br />
iTrguneba adre gamomuSavebuli pasiuri<br />
ganridebis ganxorcieleba.<br />
akad. v.okujava<br />
1) `cnobis sivrciTi mexsiereba katebSi: parahipokampuri<br />
dazianebis efeqtebi~ (TanaavtorobiT;<br />
Zh. Vyssh. Nerv. Deiatv. 58, #3, 367-374, inglisur enaze).<br />
2) `stres-reaqcia da misi eqsperimentuli modeli~<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis macne, biologiis seria A,<br />
t. 34, # 1-2, 7-17, inglisur enaze).
150<br />
3) `rinaluri qerqis neli potencialebi: kav-<br />
Siri cnobis mxedvelobiT mexsierebasTan~ (TanaavtorobiT;<br />
III международная конференция по когнитивной<br />
науке, t. 2, 398, moskovi, rusul enaze).<br />
4) `cnobis mxedvelobiTi mexsiereba: rinaluri<br />
qerqis SesaZlo roli~ (TanaavtorobiT; III международная<br />
конференция по когнитивной науке. t. 2, 378,<br />
moskovi, rusul enaze).<br />
1)-4) naSromebSi aRwerilia ssip _ eqsperimentuli<br />
nevrologiis samecniero-kvleviT centr-<br />
Si samecniero proeqtis `cnobis mexsierebis neirofiziologiuri<br />
meqanizmebis eqsperimentuli<br />
kvleva~ Sesrulebis Sedegad miRebuli monacemebi.<br />
proeqtis farglebSi Catarebulia Semdegi samuSaoebi:<br />
a) mxedvelobiTi cnobis mexsierebis detaluri<br />
fenomenologiur-qceviTi Seswavla katebSi<br />
mexsierebis am formis funqciuri parametrizaciis<br />
dasadgenad; b) katebSi Tavis tvinis bazaluri<br />
qerquli struqturebis (peririnaluri da entorinaluri<br />
qerquli midamoebi, parahipokampuri ubani)<br />
rolis garkveva mxedvelobiT cnobis mexsierebaSi;<br />
g) mxedvelobiT cnobis mexsierebaSi Semavali<br />
qveprocesebis (stimulis kodireba misi damaxsovrebisas,<br />
kodis Senaxva garkveuli drois ganmavlobaSi,<br />
kodis `amokiTxva” mexsierebidan gaxsenebisas)<br />
darRvevis xasiaTi zemoT CamoTvlili qerquli<br />
struqturebis qirurgiuli dazianebisas katebSi.<br />
akad. T.oniani<br />
1) `septo-hipokampuri qolinergul-gamaemerguli<br />
urTierTkavSiri da Zil-RviZilis cikli~ (TanaavtorobiT;<br />
Georgian Medical News, 3(157), 66-71, inglisur<br />
enaze).
151<br />
statia exeba Zil-RviZilis ciklis struqturis<br />
neirobiologiur analizs. kerZod, masSi<br />
moyvanilia Zil-RviZilis ciklis struqturasa da<br />
paradoqsuli Zilis ZiriTad parametrebze septohipokampuri<br />
qolinergul-gamaemerguli Sesasvlelis<br />
Sewyvetis gavlenis Seswavlis Sedegebi.<br />
2) `Tavis tvinis adrenerguli sistemis upiratesoba<br />
paradoqsuli Zilis gamSveb meqanizmeb-<br />
Si~ (TanaavtorobiT; FENS Abstracts, 4, 018, inglisur<br />
enaze).<br />
naSromi eZRvneba monoaminerguli sistemis<br />
rols RviZilisa da paradoqsuli Zilis regulaciaSi.<br />
3) `bazolateraluri nuSisebri birTvis ormxrivi<br />
dazianebis Sedegad gamowveuli Zilis dar-<br />
Rvevebi~ (TanaavtorobiT; European Journal of the Neurology,<br />
Absracts of the EFNS, gv. 210, inglisur enaze).<br />
ganxilulia qerqqveSa birTvuli struqturebis<br />
roli Zil-RviZilis ciklis sxvadasxva fazis<br />
regulaciaSi.<br />
4) `kognituri deficiti depresiis cxovelur<br />
modelSi~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #4, 125-130,<br />
inglisur enaze).<br />
statia eZRvneba depresiis gamomwvevi faqtorebis<br />
kvlevas xangrZlivi (2 da 8 Tve) socialuri<br />
izolaciis pirobebSi sinaTlis nawilobrivi deprivaciiT,<br />
rac depresiis adekvatur modelad SeiZleba<br />
CaiTvalos. cxovelebSi depresiis modelirebiT<br />
gamokvleulia daswavlisa da mexsierebis<br />
kvalis konsolidaciis SesaZlebloba aqtiuri<br />
da pasiuri ganridebis meTodebis gamoyenebiT.
152<br />
akad. n.yifSiZe<br />
1) `rozuvastatinis roli dislipoproteinemiisa<br />
da endoTeliumis disfunqciis koreqciaSi<br />
stabiluri stenokardiis dros~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #1, 112-116, inglisur enaze).<br />
2) `rozuvastatinis lipidmakoregirebeli da<br />
aralipidmakoregirebeli efeqtebi~ (TanaavtorobiT;<br />
`alergologiisa da imunologiis Jurnali~,<br />
t. 9, #5, rusul enaze).<br />
1) da 2) statiebSi ganxilulia rozuvastatinis<br />
klinikuri gamoyenebis Sedegebi stabiluri<br />
stenokardiis mqone pacientebSi. Ddakvirvebis periodi<br />
grZeldeboda 3 Tves. dadgenilia rozuvastatinis<br />
maRali efeqtianoba daavadebis klinikur<br />
mimdinareobaze lipiduri da aralipiduri cvlis<br />
koreqciisas.<br />
3) `virusuli da idiopaTiuri dilataciuri<br />
kardiomiopaTiis klinikuri manifestacia da xangrZlivi<br />
prognozi~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe, t. II, #3,<br />
141-147, inglisur enaze).<br />
mocemulia kardiomiopaTiebis yvelaze gavrcelebuli<br />
da mZimed mimdinare formebis _ virusuli<br />
da idiopaTiuri dilataciuri kardiomiopaTiis<br />
_ klinikuri gamovlenis TaviseburebaTa<br />
da xangrZlivi prognozis maCveneblebis Sefaseba.<br />
dilataciuri kardiomiopaTiebis struqturaSi virusuli<br />
etiologiis kardiomiopaTiis maRali<br />
xvedriTi wilisa da letalobis maRali maCveneblebidan<br />
gamomdinare, aucileblad aris miCneuli<br />
qvemwvave da qronikuli virusuli miokarditebis<br />
drouli diagnostireba da maTi adekvaturi mkurnaloba,<br />
raTa Tavidan iqnes acilebuli dilata-
153<br />
ciur kardiomiopaTiad maTi SesaZlo transformacia.<br />
4) `dilataciuri kardiomiopaTia: xangrZlivi<br />
prognozis gaumjobeseba qarTul populaciaSi~<br />
(TanaavtorobiT; `alergologiisa da imunologiis<br />
Jurnali~, t. 9, #5, rusul enaze).<br />
5) `gulis ukmarisobis β-blokatorebiT mkurnalobis<br />
optimizacia dilataciuri kardiomiopa-<br />
TiiT daavadebul pacientebSi~ (TanaavtorobiT;<br />
`alergologiisa da imunologiis Jurnali~, t. 9,<br />
#5, rusul enaze).<br />
6) `statinebis roli gulis iSemiuri daavadebis<br />
meorad prevenciaSi~ (TanaavtorobiT; Jurn.<br />
`gerontologia da geriatria”, #1, inglisur enaze).<br />
akad. m.xananaSvili<br />
`siaxle marsze pilotirebuli eqpediciis pirobebisaTvis<br />
ekipaJis fsiqologiuri SerCevis, momzadebisa<br />
da dakompleqtebis saqmeSi~ (TanaavtorobiT;<br />
Вестник российского гуманитарного научного фонда<br />
137, N1(50), rusul enaze).<br />
rus kolegebTan Catarebuli erToblivi<br />
kvlevis Sedegad damuSavda kosmosuri medicinisa<br />
da fsiqologiis sakiTxebi.<br />
akad. s.xeCinaSvili<br />
`labirinTis fistula, simptomebi da mkurnaloba~<br />
(TanaavtotobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #1, 109-111, inglisur<br />
enaze).<br />
moyvanilia dakvirvebebi avadmyofebze, romlebsac<br />
ganuviTardaT Sua yuris qronikuli Cirqovani<br />
anTeba, garTulebuli Semofargluli la-
154<br />
birinTiti. Camoyalibebulia rekomendaciebi labirinTze<br />
qirurgiuli Carevebis teqnikis Sesaxeb.<br />
akad. n.javaxiSvili<br />
`aloproTezis neointimis vaskularizaciis<br />
praqtikuli mniSvneloba~ (prof. rafik askerovis<br />
75 wlis iubilesadmi miZRvnili SromaTa krebuli,<br />
baqo, 117-120, inglisur enaze).<br />
statia exeba sisxlZarRvTa aloproTezirebis<br />
problemas.<br />
SromaSi `Saqriani diabetis gamowveva aloqsanis<br />
SeyvaniT~ aRwerilia akad. n.javaxiSvilis<br />
mier TeTr virTagvebze Catarebuli eqsperimentuli<br />
kvlevis nawili SemdgomSi Saqriani diabetis<br />
dros pankreasis kunZulebis Canergva-gadanergvis<br />
zegavlenis Sesaswavlad.<br />
akad.wevr-kor. l.managaZe<br />
1) `antioqsidanturi fermentebis aqtivoba da<br />
Semadgenloba prostatis simsivneebis dros~ (TanaavtorobiT;<br />
Exp. Oncol., 30(3), 244-247, inglisur enaze).<br />
Seswavlilia prostatis kibos agresiulobis<br />
zogierTi biologiuri maCveneblis, kerZod, antioqsidanturi<br />
fermentebis roli da mniSvneloba<br />
winamdebare jirkvlis kibos warmoqmnis meqanizmebis<br />
SemuSavebasa da simsivnuri paTologiis safrTxis<br />
acilebaSi.<br />
2) `P 27 (Kipl) ciklidin D 3 da Ki 27 imunoreaqtiuloba<br />
Tirkmelujredovani kibos dros~ (TanaavtorobiT;<br />
Int. Urol. Nephrol, inglisur enaze).<br />
mocemulia Tirkmelujredovani kibosa da intaqturi<br />
Tirkmlis qsovilebSi P 27 , ciklidin D 3 da<br />
Ki 27 markerebis aqtivobis Seswavlis da erTmaneT-<br />
Tan Sedarebis Sedegebi. dadgenilia imunofer-
155<br />
mentuli maCveneblebis (markerebis) mniSvnelovani<br />
roli Tirkmelujredovani kibos prognozirebaSi<br />
daavadebis progresirebisa da metastazirebis<br />
TvalsazrisiT.<br />
3) `P 27 (kip 1), ciklidin D 3 da Ki 27 eqspresia<br />
BPH, prostatis kibosa da hormonulad namkurnalebi<br />
prostatis kibos dros~ (TanaavtorobiT; Int.<br />
Urol. Nephrol., 40(4), 953-959, inglisur enaze).<br />
naSromi eZRvneba P 27 (kip 1), ciklidin D 3 da<br />
Ki 27 markerebis rolis Seswavlas prostatis ke-<br />
TilTvisebiani hiperplaziis (BHP), prostatis kibosa<br />
da hormonulad namkurnalebi prostatis<br />
qsovilebSi. miRebuli Sedegebi erTmaneTs Sedarda<br />
da gamovlinda zemoaRniSnuli imunofermentuli<br />
maCveneblebis prognozuli mniSvneloba<br />
prostatis kibos gamosavlis dadgenaSi.<br />
akad. k.nadareiSvili monawileobda ISTC grantiT<br />
dafinansebuli proeqtis G-1294 _ `saqarTvelos<br />
teritoriaze md. mtkvris auzis radionuklidebiT<br />
da toqsikuri elementebiT dabinZurebis<br />
Seswavla da radiaciuli da hidroqimiuri monitoringis<br />
sistemis Seqmna” damuSavebaSi.<br />
fiziologiisa da medicinis ganyofilebis<br />
wevrebi monawileobdnen:<br />
akad. f.Todua _ evropis radiologTa asociaciis<br />
kongresis (q.vena, avstria), CrdiloeT amerikis<br />
radiologTa asociaciis (RSNA) kongresis<br />
(q.Cikago, aSS), evropis onkologTa sazogadoebis<br />
(ESMO) kongresis (q.stokholmi, SvedeTi), saqar-<br />
Tvelos mcire invaziur qirurgTa asociaciis I<br />
kongresis (q.Tbilisi), saerTaSoriso konferenci-
156<br />
is `Variability of biomedical signals~ (q.varSava, poloneTi)<br />
muSaobaSi;<br />
akad. T.ioseliani _ evropis neiromecniereba-<br />
Ta sazogadoebis (FENS) me-6 forumis (q.Jeneva,<br />
Sveicaria), amerikis neiromecnierebaTa sazogadoebis<br />
(SEN) 38-e samecniero konferencis (q.vaSingtoni,<br />
aSS), SoTa rusTavelis baTumis universitetis<br />
sabunebismetyvelo mecnierebaTa fakultetisa<br />
da iv. javaxiSvilis Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetis zusti da sabunebismetyvelo mecnierebaTa<br />
fakultetis erToblivi seminaris (q.baTumi)<br />
muSaobaSi;<br />
akad. k.nadareiSvili _ saerTaSoriso samecniero<br />
konferenciis (q.briuseli, belgia) muSaobaSi;<br />
akad. v.okujava _ saqarTvelos fiziologTa<br />
sazogadoebis mier organizebuli `beritaSvilis<br />
kiTxvanis~ da samecniero konferenciis `eqsperimentuli<br />
da klinikuri medicinis miRwevebi~ (q.Tbilisi)<br />
muSaobaSi, rogorc misi prezidenti;<br />
akad. n.yifSiZe 4 moxsenebiT wardga Sinagani<br />
medicinis 29-e msoflio kongresze (q.buenos-airesi,<br />
argentina), monawileoba miiRo, agreTve, alergologiisa<br />
da imunologiis saerTaSoriso kongresis<br />
(q.Tbilisi), saerTaSoriso konferenciis<br />
(q.venecia, italia), evropis kardiologTa sazogadoebis<br />
kongresis (q.miunxeni, germania) da gulis<br />
daavadebebis me-14 msoflio kongresis (q.toronto,<br />
kanada) muSaobaSi;<br />
akad.wevr-kor. l.managaZe moxsenebiT gamovida<br />
me-4 saerTaSoriso kongresze (q.parizi, safrange-<br />
Ti), saqarTvelos mcire invaziur qirurgTa asociaciis<br />
I kongresze (q.Tbilisi).
157<br />
akad. f.Todua aris saqarTvelos menciereba-<br />
Ta erovnuli akademiisa da saqarTvelos radiologTa<br />
asociaciis Jurnalis `rentgenologiisa da<br />
radiologiis macnes~ mTavari redaqtori; Jurnalebis<br />
`saqarTvelos samedicino moambe~ da `Вестник<br />
рентгенологии и радиологии" (moskovi) saredaqcio<br />
kolegiebis wevri; akad. k.nadareiSvili aris saqarTvelos<br />
radiobiologiisa da radiaciuli usafrTxoebis<br />
erovnuli samecniero sabWos Tavmjdomare,<br />
saqarTvelos ekologiur mecnierebaTa<br />
akademiis prezidenti, saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambis, saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis macnes (biologiuri<br />
seria A) da `samedicino radiologiis~ redkolegiebis<br />
wevri; akad. n.javaxiSvili aris Jurnalis<br />
`eqsperimentuli da klinikuri medicina~ redaqtori;<br />
akad. m.xananaSvili aris Jurnal `Бюллетень<br />
экспериментаной биологии и медицины”-is redkolegiis<br />
wevri da `adamianis fiziologiis” saxelmZRvanelos<br />
saredaqcio komisiis mudmivi wevri;<br />
akad s. xeCinaSvili gaxda germaniis mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis namdvili wevri.<br />
saangariSo wels Catarda fiziologiisa da<br />
eqsperimentuli medicinis ganyofilebis 3 saerTo<br />
kreba, romlebzec ganxiluli iyo ganyofilebis<br />
wevrebisa da ssip samecniero-kvleviTi dawesebulebebis<br />
angariSebi.<br />
ganyofilebis saerTo krebam akademikos-mdivnad<br />
airCia akad. T.oniani. biuros wevrebad: akad.<br />
T.ioseliani, akad.wevr-kor. l.managaZe. ganyofilebis<br />
swavlul mdivnad arCeul iqna biol.mecn.kand.<br />
n.kiknaZe.
158<br />
ganyofilebaSi Camoyalibda ori dargobrivi<br />
komisia: fiziologiis (Tavmj. akad. T.ioseliani),<br />
medicinis (Tavmj. akad.wevr-kor. l.managaZe).<br />
soflis meurneobis mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
soflis meurneobis mecnierebaTa ganyofilebaSi<br />
2009 wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli<br />
iyo 7 wevri, maT Soris 3 akademikosi da 4 wevrkorespondenti.<br />
ganyofilebis wevrebma 2008 wels gamoaqveynes<br />
(an waradgines gamosaqveyneblad) 3 saxelmZRvanelo<br />
da 31 samecniero statia.<br />
a) saxelmZRvaneloebi<br />
akad.wevr-kor. a.didebuliZe<br />
`sasoflo-sameurneo obieqtebis eleqtrifikaciis<br />
daproeqteba~ (TanaavtorobiT; gadacemulia<br />
dasabeWdad, saqarTvelos saxelmwifo sasoflosameurneo<br />
universitetis gamomcemloba, 105 gv.).<br />
saxelmZRvanelo gankuTvnilia fermerebisa da<br />
agrosainJinro mimarTulebis studentebisaTvis,<br />
agreTve, saproeqto firmebSi dasaqmebulTaTvis.<br />
masSi kompleqsuri midgomis safuZvelze ganxilulia<br />
sasoflo-sameurneo daniSnulebis obieqtTa<br />
daproeqtebis dros uwyveti energomomaragebis<br />
uzrunvelyofisa da misi saimedoobis amaRlebis,<br />
agreTve, eleqtomowyobilobis SerCevisa<br />
da eqspluataciis sakiTxebi, moyvanilia saproeqto<br />
gadawyvetilebebis ekonomikur dasabuTebasTan<br />
dakavSirebuli zogadi rekomendaciebi. danarTSi<br />
moyvanilia rogorc saqarTvelos soflis meurne-
159<br />
obaSi ukve gavrcelebuli, aseve uaxlesi eleqtromowyobilobis<br />
sakatalogo monacemebi.<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili<br />
1) `Soreuli hibridizacia da misi gamoyeneba<br />
mcenareTa seleqciaSi~ _ meToduri saxelmZRvanelo<br />
(TanaavtorobiT; sazogadoeba `codna~, 19 gv.,<br />
Tbilisi).<br />
naCvenebia hibridizaciis, kerZod, Soreuli<br />
hibridizaciis mniSvneloba sasoflo-sameurneo<br />
kulturebis maRalmosavliani da maRalxarisxovani<br />
jiSebisa da hibridebis miRebis saqmeSi, am<br />
meTodis gamoyenebis istoria, Seujvareblobis<br />
daZlevis gzebi, hibridTa unayofobis problema<br />
da misi daZlevis xerxebi, xorblis Soreuli<br />
hibridebis miReba da perspeqtivebi, agreTve, am<br />
meTodis gamoyenebiT miRebuli kulturebi da ji-<br />
Sebi. meToduri saxelmZRvanelo gankuTvnilia saqarTvelos<br />
sasoflo-sameurneo saxelmwifo universitetis<br />
agroteqnologiis specialobis studentebisaTvis.<br />
2) `siaxle saSemodgomo xorblis warmoebis<br />
agroteqnologiaSi~ _ meToduri miTiTeba-rekomendacia<br />
(TanaavtorobiT; sazogadoeba `codna, Tbilisi,<br />
28 gv.).<br />
naCvenebia, rom ukanaskneli 15 wlis manZilze<br />
saqarTveloSi xorblis mosavlianoba mkveTrad<br />
Semcirda, xSiria iseTi wlebic, rodesac xorbali<br />
ar iZleva mosavals. erTsa da imave nakveTze<br />
xorblis xSirma Tesvam gaauaresa marcvlis<br />
xarisxic, qarTvel fermerebs uWirT iseTi<br />
xarisxis xorblis marcvlis miReba, romelSic<br />
webogvara 22%-ze meti iqneba. aRniSnul meTodur<br />
miTiTeba-rekomendaciaSi naCvenebia, rom xorblis<br />
warmoebis agroteqnologiuri siaxleebis gamoye-
160<br />
nebiT SesaZlebelia mniSvnelovnad gaumjobesdes<br />
xorblis warmoeba, amaRldes marcvlis mosavlianoba<br />
da purcxobis xarisxic. SemoTavazebuli<br />
agroteqnologiuri siaxleebis gamoyenebiT Seiqmneba<br />
maRali xarisxis xorblis didi da myari<br />
mosavlis miRebis SesaZlebloba. meToduri miTi-<br />
Teba-rekomendacia gaTvaliswinebulia saqarTvelos<br />
sasoflo-sameurneo saxelmwifo universitetis<br />
agroteqnologiis specialobis bakalavrebis,<br />
magistrebis, doqtorantebisa da soflis meurneobis<br />
specialistebisaTvis.<br />
b) statiebi<br />
akad. c.mircxulava<br />
1) `damlaSebuli miwebisa da ekologiuri krizisebis<br />
mdgomareobis Sefaseba~ (Ж. `Экологические<br />
системы и приборы~, #2, moskovi, rusul enaze).<br />
SemoTavazebulia miwebis damarilianebis etapebis<br />
Sefasebis meTodika. moyvanilia niadagis damarilianebis<br />
reJimis calkeuli etapis prognozi<br />
markovis, ito da foker-plank-kolmogorovis stoqastikuri<br />
kinetikuri diferencialuri gantolebebis<br />
gamoyenebiT.<br />
2) `Rvarcofuli zemoqmedebisagan obieqtebis<br />
mowyvladi mdgomareobis prognozireba da kvlevebis<br />
perspeqtiuli mimarTulebebi~ (saerTaSoriso<br />
konferenciis `Rvarcofuli nakadebi: katastrofebi,<br />
riski, dacva, prognozi~ masalebi, 70-73, piatigorski,<br />
rf, rusul enaze).<br />
erT-erT gadasawyvet aqtualur problemad<br />
rCeba Rvarcofuli nakadebisagan gamowveuli ekologiuri<br />
krizisebis Serbileba. aRniSnulia, rom<br />
problemis gadasaWrelad aucilebelia riskis<br />
meTodologiis mudmivi daxvewa da srulyofa.
161<br />
3) `avariebis, katastrofebisa da ekologiuri<br />
krizisebis Serbilebis an Tavidan acilebis SesaZleblobebis<br />
Sesaxeb~ (Ж. `Инженерная экология~,<br />
#2, 54_63, moskovi, rusul enaze).<br />
gaanalizebulia sxvadasxva obieqtebis, gansakuTrebiT<br />
kaSxlebis katastrofebis, avariebis,<br />
daberebisa da dazianebis problemebi, romlebic<br />
iwvevs ekologiur krizisebs. SemoTavazebulia sistemaTa<br />
modelebis kombinaciebi, romlebic aRwers<br />
obieqtis mdgomareobas da zomebs mosalodneli<br />
saSiSroebebis Tavidan acilebis an Serbilebis<br />
gziT. aRniSnuli modelebis kombinaciebi SemuSavebulia<br />
markovis, ito da foker-plank-kolmogorovis<br />
gantolebaTa erToblivi gadawyvetilebebis<br />
safuZvelze.<br />
4) `ekosistemis avariulobis prognozireba<br />
mzadyofnis maCveneblebis mixedviT~ (wardgenilia<br />
gamosaqveyneblad, Ж. `Экологические системы и приборы~,<br />
moskovi, rusul enaze).<br />
naCvenebia, rom saimedoobis TeoriaSi maTematikuri<br />
meTodebis gamoyeneba rogorc perioduli,<br />
aseve regularuli gamoyenebis ekosistemis obieqtebisaTvis<br />
maTi saimedo muSaunarianobis Sefasebis<br />
saSualebas iZleva.<br />
5) `ekosistemebisaTvis funqcionaluri maTematikuri<br />
modelebis gamoyenebis SesaZlebloba~<br />
(wardgenilia gamosaqveyneblad, Ж. `Инженерная<br />
экология~ , moskovi, rusul enaze).<br />
maTematikuri modelebis daxmarebiT gamokvleulia<br />
obieqtis reaqcia ama Tu im dazianebaze<br />
funqcionirebis saSualebebis cvlilebebis gamoyenebiT.<br />
aseve, aucileblobis SemTxvevaSi, gaTva-
162<br />
liswinebulia obieqtSi Sesatani mizanmimarTuli<br />
koreqtivi.<br />
6) `karstul-sufoziuri vardnis parametrebisa<br />
da riskis donis winaswari gansazRvra~ (wardgenilia<br />
gamosaqveyneblad, Ж. `Экологические системы и<br />
приборы~, moskovi, rusul enaze).<br />
SemoTavazebulia karstul-sufoziuri vardnis<br />
parametrebis da riskis donis prognozirebis me-<br />
Todologia markovis, ito da foker-plank-kolmogorovis<br />
gantolebebis erToblivi gamoyenebiT.<br />
akad. o.naTiSvili<br />
1) `mTis wyalsadinarebSi Rvarcofis gavlis<br />
Sedegad ekologiuri situaciis SesaZlo damZimebis<br />
prognozi~ (TanaavtorobiT; Ж. `Инженерная<br />
экология~ #2, 53_63, moskovi, rusul enaze).<br />
energetikul principebze dayrdnobiT, hiperkoncentrirebuli<br />
Rvarcofuli nakadebisaTvis,<br />
Sedgenilia erTganzomilebiani moZraobis diferencialur<br />
gantolebaTa sistema cvladi masiT<br />
gadaadgilebis SemTxvevisaTvis. gaanalizebulia<br />
nakadis rogorc dawneviani, aseve udawnevo moZraobis<br />
SemTxvevebi galereebSi. SemoTavazebulia<br />
Rvarcofgamtar nagebobaTa gaangariSebis meTodika<br />
nakadis hidravlikuri parametrebis uecari<br />
(mkveTri) cvlilebis gaTvaliswinebiT. dadgenilia<br />
nakadis galereaSi Sesvlisas RvarcofsadinarSi<br />
ukutalRis SesaZlo warmoqmnis pirobebi.<br />
2) `vertikalur yru kedelze Rvarcofuli<br />
nakadis zemoqmedebis Sedegad warmoqmnili ukutalRis<br />
parametrebis dadgena~ (TanaavtorobiT;<br />
Ж. `Экологические системы и приборы~, №3, 60_62, moskovi,<br />
rusul enaze).
163<br />
SemoTavazebulia Rvarcofuli nakadis vertikalur<br />
yru kedelze zemoqmedebis Sedegad ukutalRis<br />
simaRlis da siCqaris dadgenis meTodika.<br />
meTodika saSualebas iZleva dadgindes RvarcofsawinaaRmdego<br />
vertikaluri yru kedlis gabaritebi<br />
im pirobiT, rom mocemul ubanze Rvarcofis<br />
zemoqmedebam ar gamoiwvios mdgradi ekologiuri<br />
situaciis darRveva yru kedlis dangrevis an masze<br />
nakadis `gadaxtomis~ SemTxvevaSi.<br />
3) `winaRobis maqsimaluri simaRlis dadgena,<br />
romlis gadalaxvac ZaluZs Rvarcoful nakads~<br />
(TanaavtorobiT; Ж. `Гидротехническое строительство~,<br />
№8, 23_25, moskovi, rusul enaze).<br />
SemoTavazebulia meTodika, romelic adgens<br />
vertikaluri yru kedlis maqsimalur simaRles,<br />
romelsac gadalaxavs hiperkoncentrirebuli Rvarcofuli<br />
nakadi, rodesac igi ganTavsebulia uSualod<br />
wyalsadinaris kalapotSi ukutalRisa da<br />
(klasikuri gagebiT) nagebobis zeda biefSi Setborvis<br />
wiris warmoqmnis gareSe.<br />
4) `Rvarcofgamtar nagebobebSi Rvarcofis<br />
dawneviani, udawnevo da talRuri reJimiT moZraobis<br />
sakiTxebis Seswavla~ (TanaavtorobiT; saer-<br />
TaSoriso konferenciis masalebi `Rvarcofuli<br />
nakadebi: katastrofebi, riski, dacva, prognozi~,<br />
249-252, piatigorski, rf, rusul enaze).<br />
Rvarcofgamtar nagebobebSi hiperkoncentrirebuli<br />
Rvarcofuli nakadi SeiZleba moZraobdes<br />
dawneviani, udawnevo da talRuri reJimebis saxiT.<br />
xSirad Rvarcofgamtari nagebobebi didi diametris<br />
mqone myari monataniT ivseba (iWedeba) da<br />
nageboba wyobidan gamodis. naSromSi gaanalizebulia<br />
yvela dasaxelebuli moZraobis reJimebi da<br />
nagebobaTa eqspluataciis SesaZlo Seferxebis
164<br />
SemTxvevebi. gansakuTrebuli yuradRebaa gamaxvilebuli<br />
xidqveSa sivrceSi sxvadasxva reJimiT nakadis<br />
gavlis SemTxvevebze, rac iwvevs xidqveSa<br />
sivrcis monataniT amoqolvas da zeda biefSi<br />
ukutalRis warmoqmnas. miTiTebuli pirobebis<br />
gaTvaliswinebiT dadgenilia ukutalRis hidravlikuri<br />
parametrebi, ramac SesaZlebelia gamoiwvios<br />
mocemul konkretul ubanze ekologiuri<br />
situaciis damZimeba. SemoTavazebulia ekologiuri<br />
situaciis SesaZlo damZimebis Serbilebis<br />
sxvadasxva winadadebebi.<br />
5) `bmuli Rvarcofis hidravlikuri gantolebebi<br />
da maTi amoxsnis zogierTi kerZo SemTxveva~<br />
(TanaavtorobiT; saerTaSoriso konferenciis `Rvarcofuli<br />
nakadebi: katastrofebi, riski, dacva,<br />
prognozi~ masalebi, 245_248, piatigorski, rf, rusul<br />
enaze).<br />
SemoTavazebulia Rvarcofis araTanabari da<br />
talRuri moZraobis hidravlikuri gantolebebi.<br />
igi gaTvaliswinebulia prizmatul kalapotebSi<br />
nakadis cvladi masiT moZraobis SemTxvevisaTvis.<br />
miRebulia mxedvelobaSi nakadis araniutonuri<br />
buneba. rekomendebuli gantolebebi saSualebas<br />
iZlevian dagegmardes Rvarcofgadamgdebi nagebobebi<br />
kalapotis fskeris qanobis, kalapotis gaSlis<br />
kuTxis da TviT nakadis Tavisufali ganfenis<br />
kuTxis parametrebis gaTvaliswinebiT. hiperkoncentrirebuli<br />
nakadebis uwyveti talRis formiT<br />
gadaadgilebis SemTxvevisTvis miRebulia damokidebuleba,<br />
romelic miuTiTebs, rom uwyveti tal-<br />
Ris siCqare samjer aRemateba nakadis cocxali<br />
kveTis saSualo siCqares. dinamikuri talRis dasaxasiaTeblad<br />
SemoTavazebulia saangariSo damokidebuleba,<br />
romelic iTvaliswinebs bmuli Rvar-
165<br />
cofis daZvris kuTxis zRvrul mniSvnelobas, rac<br />
udavod zegavlenas axdens warmoqmnili talRis<br />
parametrebze. moyvanili hidravlikuri gantolebebis<br />
gamoyeneba SesaZlebelia sxva amocanebis gadasawyvetadac.<br />
6) `Rvarcofuli nakadis iribi hidravlikuri<br />
naxtomi~ (TanaavtorobiT; naSromi gagzavnilia saerTaSoriso<br />
konferenciis SromebSi inglisur<br />
enaze gamosaqveyneblad).<br />
SemoTavazebulia axleburi martivi midgoma<br />
Rvarcofis iribi hidravlikuri naxtomis gasaangariSeblad.<br />
moyvanilia hidravlikuri damokidebulebani<br />
hiperkoncentrirebuli Rvarcofuli<br />
nakadebis gamotanis konusze gaSlis parametrebis<br />
da misi gaCerebis adgilis dasadgenad.<br />
7) `Rvarcofuli nakadis mier didi gabaritebis<br />
mqone fleTili kldis gadaadgilebis meqanizmis<br />
dadgena~ (TanaavtorobiT; Ж. `Метеорология<br />
и гидрометрия~, moskovi, rusul enaze, gavlili aqvs<br />
eqspertiza, rekomendebulia gamosaqveyneblad).<br />
SemoTavazebulia mTis mdinaris kalapotSi<br />
didi gabaritebis mqone fleTili kldis gadaadgilebis<br />
siCqaris saangariSo damokidebuleba, rodesac<br />
fleTili kldis gabaritebi bevrad aRemateba<br />
Rvarcofuli nakadis saSualo siRrmes da<br />
misi transportireba xdeba nakadis saSualo siCqareze<br />
naklebi siCqariT. gansazRvrulia misi<br />
gadaadgilebis manZili kalapotis tranzitul<br />
zonaSi da misi gaCerebis adgili nariyis konusze.<br />
akad.wevr-kor. a.didebuliZe<br />
1) `saqarTvelos mTianeTis mdgradi ganviTarebis<br />
perspeqtivebi~ (TanaavtorobiT; `Annals of agrarian<br />
Science~, 14 gv., gadacemulia gamosaqveyneblad).
166<br />
mTiani regionebis mdgrad ganviTarebas udidesi<br />
mniSvneloba aqvs saqarTvelos momavlisaTvis,<br />
qveynis kulturuli da bunebrivi memkvidreobis<br />
SenarCunebisaTvis. siRaribe, depopulacia da<br />
ekologiuri degradacia dRevandeli saqarTvelos<br />
mTianeTis samwuxaro Taviseburebebs warmoadgens.<br />
naSromSi gaanalizebulia saqarTvelos mTiani regionebis<br />
sakvanZo problemebi da dasaxulia is<br />
ZiriTadi mimarTulebebi, romelTa realizebam<br />
mTiani regionebis mdgradi ganviTareba, mosaxleobis<br />
mZime socialuri mdgomareobis gaumjobeseba<br />
da cxovrebis Rirseuli pirobebis Seqmna unda<br />
uzrunvelyos.<br />
2) `cvlilebebi saqarTvelos soflis meurneobasa<br />
da miwaTsargeblobaSi~ (TanaavtorobiT;<br />
krebuli: `Georgian in Transition-Experiences and Perspectives~,<br />
12 gv. mainis frankfurti, gfr).<br />
saqarTvelos ekonomikaSi soflis meurneobas<br />
gansakuTrebuli adgili ukavia da uSualo zemoqmedebas<br />
axdens qveynis mosaxleobis umravlesobis<br />
cxovrebaze. saqarTvelos didi agraruli tradiciebi<br />
da msoflio bazrisaTvis mravalferovani,<br />
konkurentunariani sasoflo-sameurneo produqciis<br />
warmoebis maRali potenciali gaaCnia.<br />
am potencialis srulfasovani realizaciisaTvis<br />
aucilebelia mcire da fragmentuli nakveTebis<br />
konsolidacia, niadagis degradaciis sawinaaRmdego<br />
RonisZiebebis gatareba, infrastruqturis ganviTareba<br />
da investiciebis mozidva, eqstenciis sistemis<br />
Camoyalibeba da mecnierebis uaxlesi miRwevebis<br />
gamoyeneba. dasaxulia am sakiTxebis gadawyvetis<br />
gzebi.
167<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili<br />
1) `malsekosadmi gamZle limonis axali jiSi<br />
`dioskuria~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis moambe, t. II, #2, 98-99,<br />
inglisur enaze).<br />
naCvenebia, rom limoni `dioskuria~ miRebulia<br />
Soreuli hibridizaciis meTodis gamoyenebiT<br />
limon `qarTulis~ P.trifoliate-sTan SejvarebiT. rogorc<br />
savele, ise laboratoriul pirobebSi gamokvlevebis<br />
Sedegad dadgenilia, rom igi `malsekos~<br />
daavadebisadmi gamZlea, amave dros SedarebiT<br />
yinvagamZle, uxvmosavliani da kargi xarisxis<br />
nayofis momcemi jiSia.<br />
2) `marcvleuli kulturebis seleqcia da genetika<br />
_ 21-e saukunis strategiuli xedva~ (TanaavtorobiT;<br />
Jurnali `agrarul-ekonomikuri mecniereba<br />
da teqnologiebi~, #1, agraruli ekonomikis<br />
instituti).<br />
naCvenebia, rom msoflioSi yovelwliurad<br />
izrdeba moTxovnileba sasursaTo produqtebze,<br />
ris gamoc dRis wesrigSi dgas marcvleuli kulturebis<br />
_ xorblis, Wvavis, qeris, Svriis, brinjisa<br />
da simindis mosavlianobis mkveTri gazrdis<br />
aucilebloba. am problemis gadawyvetaSi gansakuTrebuli<br />
mniSvneloba SeiZina seleqciur-genetikuri<br />
meTodebis gamoyenebam. aseTi viTareba genetikisa<br />
da seleqciis winaSe ayenebs marcvleuli<br />
kulturebis mcenareTa rekonstruqciis aucileblobas,<br />
raTa Seiqmnas mniSvnelovnad meti mosavliani<br />
jiSebi da hibridebi. amasTanave, gamoyvanil<br />
unda iqnes iseTi jiSebi, romelTa genotipSi<br />
dadebiTad iqneba Serwymuli stabiluri mosavlianoba<br />
da maRalxarisxovneba, daavadebebis, mavneblebisa<br />
da garemos araxelsayreli pirobebisadmi
168<br />
gamZleoba, agreTve, meqanizebuli warmoebis SesaZlebloba.<br />
aRniSnulia, rom kompleqsurad dadebiTi<br />
niSan-Tvisebebis mqone jiSebis miRebis realur<br />
safuZvels iZleva Soreuli hibridizaciisa<br />
da poliploidis gamoyeneba. amas adasturebs marcvleulis<br />
ukve miRebuli axali kultura tritikale,<br />
xorblis axali kultura _ mravalwlovani<br />
xorbali, yinva- da zamTargamZle xorbal `Wangas~<br />
hibridebi, aseve, maTgan miRebuli axali tipis<br />
saSemodgomo xorblis jiSebi, gvarTaSorisi mravali<br />
hibridi da alo-avtopoliploidebi.<br />
3) `moxda Tu ara saqarTveloSi mwvane revolucia~<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos soflis meurneobis<br />
mecnierebaTa akademiis moambe, #22, 153-<br />
155).<br />
naCvenebia, rom simindis qarTuli hibridebis<br />
gamoyvana da danergva saqarTveloSi, meqsikis Semdeg,<br />
aris meore mwvane revolucia. am hibridebma,<br />
zonebis mixedviT, jiSTa gamocdis nakveTebze<br />
saheqtro mosavali, standartTan SedarebiT, 15,6<br />
centneriT anu 40%-iT gazarda.<br />
4) `sasoflo-sameurneo kulturaTa seleqciis<br />
ZiriTadi mimarTulebebi~ (TanaavtorobiT; saqar-<br />
Tvelos soflis meurneobis mecnierebaTa akademiis<br />
moambe, #22, 167-169).<br />
naCvenebia, rom yvela sasoflo-sameurneo<br />
kulturebis axali jiSebis misaRebad, seleqciis<br />
klasikuri meTodebis paralelurad, gamoyenebuli<br />
unda iqnes genetikuri meTodebi, kerZod, eqsperimentuli<br />
poliploidia (avto-alopoliploidia),<br />
genetikuri marTvadi heterozisi, radiaciuli da<br />
qimiuri mutagenebi, citoplazmuri mamrobiTi steriloba,<br />
calkeul saxeobaTa resinTezi _ arasasurveli<br />
genebis Secvla da sxv. aseTnairi kom-
169<br />
pleqsuri midgomiT miiReba Tanamedrove tipis<br />
axali jiSebi da Sesabamisi hibridebi, agreTve,<br />
axali botanikuri gvarebi.<br />
5) `saSemodgomo heqsaploidur da oqsaploidur<br />
tritikaleSi produqtiuli bartyobis, ReroTdgomis<br />
sixSirisa da marcvlis mosavlianobis<br />
Seswavlis Sedegebi~ (TanaavtorobiT; Jurnali `agrarul<br />
mecnierebaTa problemebi~, t. 1, #4 (45), 5-8,<br />
Tbilisi).<br />
naCvenebia, rom saSemodgomo heqsaploiduri<br />
da oqtaploiduri tritikales jiS-nimuSebi<br />
produqtiulobis ganmapirobebeli elementebiT,<br />
maT Soris produqtiuli bartyobiT da mis<br />
safuZvelze Seqmnili farTobis erTeulze ReroTdgomis<br />
sixSiriT da, agreTve, TavTavis produqtiulobis<br />
ganmapirobebeli elementebiT erTmane-<br />
Tisagan mkveTrad gansxvavdebian. dadgenilia, rom<br />
aRniSnuli maCveneblebiT tritikales orive ploidobis<br />
formebi CamorCebian rbili xorblis ji-<br />
Sebs, xolo kargi maCveneblebiT gamoirCevian heqsaploiduri<br />
formebi.<br />
akad.wevr-kor. v.papuniZe<br />
1) `iaponuri muSmulis Turquli jiSebis (Armut,<br />
Akko, Taza) Teslebze nitrozoeTilSardovanas<br />
zemoqmedebiT gamowveuli cvlilebebi~ (saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe, t. II,<br />
#1, 95-97, inglisur enaze).<br />
naCvenebia, rom qimiuri mutageni nitrozoeTilSardovana<br />
(neS) iaponuri muSmulis Turquli<br />
jiSebis (Armut, Akko, Taza) Teslebze zemoqmedebisas<br />
garkveulwilad amcirebs aRmocenebis unars da<br />
iwvevs morfologiur cvlilebaTa speqtris gazrdas.
170<br />
2) `aWaris mTis tyeebis Tanamedrove mdgomareoba<br />
da meurneobis gaZRolis mecnieruli safuZvlebi~<br />
(Jurnali `regionaluri ekonomika~, #1,<br />
aWaris avtonomiuri respublikis savaWro-samrewvelo<br />
palatis gamomcemloba, baTumi).<br />
aRniSnulia, rom warsuli usistemo eqspluataciis,<br />
intensiuri samrewvelo amorCeviTi Wrebisa<br />
da gadaWarbebuli Zovebis Sedegad SeimCneva<br />
tyis gameCxreba did farTobebze. aseTi tyeebis<br />
didma nawilma dakarga dacviTi funqciebi, rasac<br />
Tan mohyva hidrologiuri reJimis moSla da bunebis<br />
sxva uaryofiTi movlenebi. SemuSavebulia<br />
degradirebuli tyeebis aRdgenis kompleqsuri<br />
satyeo-sameurneo RonisZiebaTa sistema.<br />
3) `aWaris mTis tyeebis dacviTi funqciebis<br />
Seswavlis Sedegebi mcire wyalSemkrebi auzebis<br />
magaliTze~ (krebuli `regionaluri da qveynis sasursaTo<br />
usafrTxoebis uzrunvelyofa~, aWaris<br />
avtonomiuri respublikis savaWro-samrewvelo palatis<br />
gamomcemloba, baTumi).<br />
naCvenebia, rom aWaris sxvadasxva vertikaluri<br />
sartylebis bunebriv-klimatur pirobebSi,<br />
mcire wyalSemkrebi auzebis magaliTze, Catarebuli<br />
kvlevis SedegebiT TvalsaCinod vlindeba<br />
myari natanis formirebis Taviseburebani wyal-<br />
Semkrebi auzebis tyianobasTan da adamianis sameurneo<br />
saqmianobasTan dakavSirebiT. erTiani parametrebis<br />
jamuri myari natani umaRles maCveneblebs<br />
aRwevs dabali zonis Warbtenian pirobebSi.<br />
mTis Sua sartyelSi es monacemebi mniSvnelovnad<br />
mcirdeba, xolo tyis maRali mTis sartylis<br />
pirobebSi kvlav izrdeba, magram ara im raodenobiT,<br />
rogorc subtropikul, Warbtenian raionebSi.<br />
sistematurad, intensiuri naleqebis mos-
171<br />
vlis fonze, tyis ekosistemis wyalmaregulirebeli<br />
funqciebi mTlianobaSi mniSvnelovnad daweulia.<br />
akad.wevr-kor. T.uruSaZe<br />
1) `saqarTvelos ZiriTad niadagebze eroziis<br />
intensivobis prognozireba (TanaavtorobiT; Ж.<br />
`Известия аграрной науки~, t. 6, №1).<br />
eroziis procesebis intensivobis dasadgenad<br />
SerCeula simindi. dadgenilia, rom yvelaze metad<br />
ganicdis erozias wiTelmiwebi da yviTelmiwebi.<br />
2) `axali publikaciebi Zvel problemebze~ _<br />
recenzia (Ж. `Известия аграрной науки~, t. 6, №2).<br />
recenzia exeba cnobili rusi mecnieris i.vodianickis<br />
monografiebs: `galebebuli niadagebis<br />
qimia, mineralogia da feri~ da `gadatenianebuli<br />
mineraluri niadagebis diagnostika~.<br />
3) `irigaciuli savargulebis dabinZureba mZime<br />
liTonebiT maSaveras velze, samxreT-aRmosavleT<br />
saqarTvelo~ (TanaavtorobiT; vaxuSti bagrationis<br />
geografiis institutis SromaTa krebuli,<br />
axali seria, #2(81)).<br />
naCvenebia, rom mdinare maSaveras sarwyavi<br />
niadagebi gamoirCeva maRali nayofierebiT, Tumca<br />
sarwyavad gamoyenebuli mdinaris wylebi gaWuWyianebulia<br />
samTomopovebiTi mrewvelobis spilenZisa<br />
da oqros sabadoebis narCenebiT.<br />
4) `bunebrivi ceoliTis _ klinoptiloliTis<br />
Semcveli tufis biologiuri aqtivoba~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe, t. II, #3, 99-106, inglisur enaze).<br />
ganxilulia bunebrivi ceoliTebis klinoptiloliTis<br />
Semcveli tufebisa da mis safuZvelze<br />
momzadebuli torfian-ceoliTuri da organo-ceo-
172<br />
liTuri sasuqebis zemoqmedeba niadagis mikroorganizmebis<br />
Tvisobriv da raodenobriv Semadgenlobaze.<br />
5) `memcenareobaSi ceoliTSemcveli mTis qanebis<br />
gamoyeneba~ (TanaavtorobiT; Ж. `Агрохимия~, 12,<br />
rusul enaze).<br />
statiaSi ganxilulia iseTi sakiTxebi, rogoricaa<br />
ceoliTSemcveli qanebis sabado, bunebrivi<br />
ceoliTebis gavlena niadagebis fizikur-qimiur<br />
Tvisebebze, ceoliTebi dacul gruntSi, ceoliTebi<br />
miwaTmoqmedebaSi, ceoliTebi rogorc detoqsikantebi,<br />
bunebrivi ceoliTebi rogorc pesticidebis<br />
moqmedebis matareblebi da prolongatorebi.<br />
6) `axali gamocema Zvel problemebze~ _ recenzia<br />
(Ж. `Известия аграрной науки~, t. 6, #4, rusul<br />
enaze).<br />
recenzia exeba rusul enaze Targmnil niadagmcodneobis<br />
fundamenturi problemebis naSromTa<br />
rigs, maT Soris saerTaSoriso klasifikaciisa<br />
da niadagebis korelaciisaTvis niadaguri<br />
resursebis msoflio korelaciur bazas. naSromi<br />
Seicavs niadagebis axali saerTaSoriso klasifikaciis<br />
sakmaod detalur daxasiaTebas.<br />
7) `borjomis xeobis vulkanogenur qanebze<br />
ganviTarebuli niadagebis taqsonomiuri Taviseburebani~<br />
(TanaavtorobiT; saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo universitetis samecniero SromaTa<br />
krebuli, #2 (43)).<br />
ganxilulia borjomis xeobis vulkanogenur<br />
qanebze ganviTarebuli yomralebisa da mTa-mdelos<br />
niadagebis taqsonomiuri Taviseburebani.<br />
8) `borjomis xeobis vulkanogenur qanebze<br />
ganviTarebuli niadagebis daxasiaTeba~ (TanaavtorobiT;<br />
saqarTvelos saxelmwifo sasoflo-
173<br />
sameurneo universitetis samecniero SromaTa krebuli,<br />
#3 (44)).<br />
daxasiaTebulia borjomis xeobis vulkanogenur<br />
qanobebze ganviTarebuli yomralebisa da<br />
mTa-mdelos niadagebi.<br />
ganyofilebis wevrebi 2008 wels monawileobdnen<br />
da xelmZRvanelobdnen 8 samecniero-kvleviTi<br />
Temis damuSavebas.<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvilma 2008 wels mii-<br />
Ro 4 saavtoro mowmoba sasoflo-sameurneo kulturaTa<br />
axali jiSebis gamoyvanaze (xorbali, muxudo,<br />
pomidori, ospi).<br />
akad. c.mircxulavas xelmZRvanelobiT Sesrulda<br />
saxelmwifo erovnuli samecniero fondis<br />
granti `hidroteqnikuri nagebobebis avariebiT<br />
miyenebuli zaralis Serbilebis RonisZiebebi~<br />
(#GNSF/STO7/7-257).<br />
akad.wevr-kor. T.uruSaZe 2008 wels arCeul<br />
iqna kataloniis (espaneTi) mecnierebaTa akademiis<br />
wevr-korespondentad.<br />
saerTaSoriso konferenciis masalebSi `Rvarcofuli<br />
nakadebi: katastrofebi, riski, dacva,<br />
prognozi~ (piatigorski, rf) gamoqveynda akad.<br />
o.naTiSvilis 2 da akad. c.mircxulavas 1 naSromi.<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili monawileobda 2<br />
saerTaSoriso konferenciis muSaobaSi (`kulturul<br />
mcenareTa genetikuri resursebi da misi gamoyeneba<br />
soflis meurneobaSi~, Tbilisi da `Tanamedrove<br />
samecniero aqtualuri sakiTxebi~, gori).<br />
akad.wevr-kor. T.uruSaZe monawileobda Semdegi<br />
saerTaSoriso konferenciebisa da kongresis<br />
muSaobaSi: `fao~ (q.romi, italia); `biomravalferovnebis<br />
sakiTxebi~ (q.boni, germania); evropis
174<br />
niadagmcodneTa kongresi `Eurosoil 2008~ (q.vena, avstria);<br />
`mTis niadagebi: dacva da mdgradi marTva~<br />
(q.Tbilisi); `mTis regionebis geografiis aqtualuri<br />
problemebi~ (q.Tbilisi); `bunebis dacvis<br />
mniSvneloba mdgradi ganviTarebis perspeqtivis-<br />
Tvis~ (q.erevani, somxeTi).<br />
akad.wevr-kor. v.papuniZe monawileobda: aSS-s<br />
kritikuli ekosistemis TanamSromlobis fondis<br />
(CEPF, bunebis dacvis msoflio fondi WWF, q.ba-<br />
Tumi), germaniis greifsvaldis universitetisa da<br />
baTumis botanikuri baRis erToblivi konferenciis<br />
(q.baTumi), veluri bunebis dacvis sazogadoeba<br />
`Waobebis~ da biomravalferovnebis konservaciis<br />
fond `nakrebis~ erToblivi konferenciis<br />
(q.baTumi) muSaobaSi.<br />
akad. c.mirxulava monawileobda borjomis<br />
xeobaSi saomari moqmedebebis Sedegad miyenebuli<br />
zaralis SefasebaSi. masalebi waredgina saqarTvelos<br />
mTavrobas.<br />
akademikos g.gigauris mier saqarTvelos mTavrobas<br />
waredgina moxsenebiTi baraTi `saqarTvelos<br />
tyeebi: problemebi da perspeqtivebi~.<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili monawileobda<br />
kanonze _ `saqarTvelos kanoni meTesleobis Sesaxeb~<br />
SeniSvnebis momzadebaSi, romelic waredgina<br />
saqarTvelos parlaments.<br />
akad.wevr-kor. T.uruSaZis monawilebiT momzadda<br />
da saqarTvelos garemos dacvisa da bunebrivi<br />
resursebis saministros waredgina parlamentis<br />
dadgenilebis proeqti `saqarTveloSi satyeo<br />
meurneobis mdgomareobis Sesaxeb~.<br />
ganyofilebis saerTo krebam akademikos-mdivnad<br />
airCia akad. o.naTiSvili, biuros wevrebad<br />
akad. c.mircxulava, akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili,
175<br />
akad.wevr-kor. a.didebuliZe, akad.wevr-kor. T.uru-<br />
SaZe. ganyofilebis swavlul mdivnad arCeul iqna<br />
teqn.mecn. kand. g.jafariZe.<br />
ganyofilebaSi Camoyalibda oTxi dargobrivi<br />
komisia: soflis meurneobaSi ekologiuri eqstremaluri<br />
situaciebis (wyaldidobebi, Rvarcofebi,<br />
niadagis erozia, gaudabnoeba, xanZrebi da sxva)<br />
problemaTa (Tavmj. akad. c.mircxulava), sasoflo-sameurneo<br />
kulturebis movla-moyvanis (seleqciis,<br />
genetikis, introduqciisa da sxva) problemaTa<br />
(Tavmj. akad.wevr-kor p.nasyidaSvili), wylisa<br />
da niadagis problemaTa (Tavmj. akad.wevr-kor.<br />
T.uruSaZe), agroinJineriis, kvebis teqnologiebisa<br />
da mecxoveleobis problemaTa (Tavmj. akad.wevrkor.<br />
a. didebuliZe).<br />
ganyofilebis iniciativiT momzadda ori sakiTxi,<br />
romlebic moxsenda saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis akademiur sabWos:<br />
1) `ekologiuri agresia: faqtebi da prognozebi~<br />
(momxsenebeli akad.wevr-kor. T.uruSaZe); 2) `mebaReobis,<br />
mevenaxeobisa da meRvineobis instituti,<br />
instituciuri reformis obieqti da modeli~ (momxsenebeli<br />
ssip mebaReobis, mevenaxeobisa da meRvineobis<br />
institutis direqtori, mecn.doqt. T.dekanosiZe).<br />
SemuSavda soflis meurneobis mecnierebaTa<br />
ganyofilebis debulebis proeqti.<br />
ganyofilebis iniciativiT gamoica `saqarTvelos<br />
samkurnalo, aromatuli, sanelebeli da Sxamiani<br />
mcenareebis katalogi~ qarTul, laTinur,<br />
rusul da inglisur enebze (Semdgenlebi prof.<br />
a.koraxaSvili da prof. T.kaWarava).
176<br />
sazogadoebriv mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
sazogadoebriv mecnierebaTa ganyofilebaSi<br />
2009 wlis 1 ianvrisaTvis iricxeboda akademiis<br />
15 wevri, maT Soris 7 akademikosi da 8 wevr-korespondenti.<br />
2008 wels ganyofilebis wevrebma gamoaqveynes<br />
15 monografia da wigni, 1 krebuli, 1 saxelmZRvanelo<br />
da 73 samecniero statia.<br />
a) monografiebi, wignebi<br />
akad. g.TevzaZe<br />
`aRorZinebis epoqis filosofia~ (gamomcemloba<br />
`nekeri~, Tbilisi, 254 gv.)<br />
warmodgenili koncefcia emyareba codnisa da<br />
rwmenis tolpirveladobis princips. iracionalizmi<br />
da skepticizmi gonebis TviTkritikis specifikur<br />
saxeebad aris miCneuli. aRiarebulia<br />
gonebis yovlisSemZleobis hegeliseuli rwmena,<br />
magram kvlevis yoveli Sedegis sokratiseuli Sefasebis<br />
moTxovniT. es Semdgomi kvlevis aucileblobis<br />
safuZvelia (aris am wignis eleqtronuli<br />
versiac).<br />
akad. r.metreveli<br />
1) `patriarqi _ eris sulieri mama~ (gamomcemloba<br />
`artanuji~, Tbilisi, 91 gv.).<br />
ganxilulia bibliuri patriarqebis istoria,<br />
pirveli sapatriarqoebis saqmianoba; pentarqia _<br />
xuTTa mmarTveloba; patriarqoba _ rogorc umaRlesi<br />
saeklesio da saxelmwifoebrivi pativi; mociqulebi<br />
da mociqulTaswori wm. nino saqarTveloSi;<br />
saqarTvelos avtokefaluri samociqulo<br />
eklesia; patriarqoba saqarTveloSi. detaluradaa
177<br />
Seswavlili da gadmocemuli sruliad saqarTvelos<br />
kaTolikos-patriarqis, mcxeTa-Tbilisis mTavarepiskoposis<br />
ilia II-is cxovreba da moRvaweoba.<br />
2) `qarTlis cxovrebis~ axali gamocema (mTavari<br />
redaqtori akad. r.metreveli; gamomcemloba<br />
`meridiani~ gamomcemloba `artanujis~ monawileobiT,<br />
Tbilisi, 832 gv.).<br />
3) `qarTlis cxovrebis~ rusuli gamocema (mTavari<br />
redaqtori akad. r.metreveli; gamomcemloba<br />
`artanuji~, Tbilisi, 454 gv.).<br />
4) weliwdeuli `qarTuli diplomatia~, t. 13<br />
(mTavari redaqtori akad. r.metreveli, gamomcemloba<br />
`artanuji~, Tbilisi, 463 gv.).<br />
5) `sxvaoba _ 600 weli. daviT aRmaSenebeli<br />
da petre pirveli~ (gamomcemloba `nekeri~, Tbilisi,<br />
88 gv., qarTul da rusul enebze).<br />
paraleluri biografiebis Janris pirvel qar-<br />
Tul-rusul gamocemaSi warmoCenilia ori istoriuli<br />
moRvawe _ daviT aRmaSenebeli da petre<br />
pirveli: XI saukunis miwurulisa da XII saukunis<br />
pirveli meoTxedis saqarTvelo da XVII saukunis<br />
miwurulisa da XVIII saukunis pirveli meoTxedis<br />
ruseTi.<br />
akad. d.musxeliSvili<br />
`saqarTvelos istoriis narkvevi~ (saqarTvelos<br />
eklesiasTan arsebuli qristianuli kvlevis<br />
saerTaSoriso centri, Tbilisi, 36 gv.).<br />
narkvevSi gadmocemulia saqarTvelos politikuri<br />
da socialur-ekonomikuri ganviTarebis<br />
ZiriTadi tendencia uZvelesi droidan dRemde.<br />
wigni eZRvneba uwmidesisa da unetaresis, sruliad<br />
saqarTvelos kaTolikos-patriarqis ilia II-is<br />
aRsaydrebidan 30 da dabadebidan 75 wlisTavs.<br />
igive naSromi gamoqveynda inglisur enaze.
178<br />
akad.wevr-kor. v.papava<br />
`centraluri kavkasia: geopolitikuri ekonomiis<br />
problemebi~ (TanaavtorobiT; `nova saiens pabliSerz~,<br />
aSS, niu-iorki, 12 n.T., inglisur enaze).<br />
gamokvleulia kavkasiis socialur-ekonomikuri<br />
ganviTarebis problemebi. gaanalizebulia misi<br />
geopolitikuri da geoekonomikuri funqciebi<br />
globalizaciis pirobebSi. mocemulia kavkasiis<br />
ekonomikuri sivrcis ZiriTadi parametrebis SedarebiTi<br />
Sefaseba. gaxsnilia regionis qveynebis<br />
ekonomikis ganviTarebis, maTi erTmaneTsa da saer-<br />
TaSoriso ekonomikur da politikur organizaciebTan<br />
urTierTobis Taviseburebani. naSromi gankuTvnilia<br />
kavkasiis, axali regionalizmisa da<br />
gardamavali ekonomikis problemebiT dainteresebul<br />
mecnierTa, profesor-maswavlebelTa, studentTa<br />
da praqtikul muSakTaTvis. wigni pirvelad<br />
2006 wels gamoica rusul enaze SvedeTSi.<br />
akad.wevr-kor. a.silagaZe<br />
1) `liberaluri ekonomikuri doqtrinebis warmoSoba~<br />
(sagamomcemlo saxli `inovacia~, Tbilisi,<br />
95 gv.).<br />
gamokvleulia klasikur-liberaluri doqtrinebis<br />
warmoSoba da ganviTareba ingliseli (u.peti,<br />
j.loki, d.norTi, d.iumi), frangi (p.buagilberi),<br />
Sotlandieli da frangi (j.lo, j.stiuarti),<br />
irlandieli (r.kantilioni), amerikeli (b.franklini)<br />
da Svedi (n.qristenini) mecnierebis mier.<br />
2) `adam smitis ekonomikuri doqtrina~ (sagamomcemlo<br />
saxli `inovacia~, Tbilisi, 51 gv.).<br />
gaanalizebulia adam smitis liberaluri ekonomikuri<br />
doqtrinis Camoyalibebisa da ganviTarebis<br />
sxvadasxva aspeqtebi, maT Soris, Sromis ga-
179<br />
nawilebis, gacvlis, Semosavlebis, urTierTsawinaaRmdego<br />
interesebis, ekonomikuri aRmavlobis<br />
mizezebis Sesaxeb.<br />
3) `postkomunisturi finansuri politika~ (TanaavtorobiT;<br />
sagamomcemlo saxli `inovacia~,<br />
Tbilisi, 111 gv.).<br />
ganxilulia postkomunistur qveynebSi ekonomikis<br />
transformaciis problemebi da ganxorcielebuli<br />
finansuri politikis Sedegebi. daxasia-<br />
Tebulia finansuri politikis gatarebis alternatiuli<br />
garemoebebi da mocemulia daskvnebi maTi<br />
SesaZlo transformaciis Sesaxeb. daxasiaTebulia<br />
sxvadasxva qveyanaSi finansur-savaluto regulirebis<br />
winaaRmdegobebi da gaSuqebulia istoriuli<br />
gamocdilebidan miRebuli Sedegebi.<br />
akad.wevr-kor. l.Ciqava<br />
1) `demologia da misi kanonTa sistema~ (gamomcemloba<br />
`universali~, Tbilisi, 584 gv.).<br />
demologiur movlenebsa da procesebs Soris<br />
mizez-Sedegobriv aucilebel, myar, mudmiv-ganmeorebad,<br />
arsebiT kavSirsa da urTierTganpirobebulobas<br />
demologiuri kanoni ewodeba. demologiuri<br />
kanonebisaTvis damaxasiaTebelia moqmedebis<br />
obieqturoba, subieqtTa neba-survilis mixedviT<br />
SemoReba-gauqmebisa da gardaqmnis SeuZlebloba,<br />
moqmedebis realizaciaSi adamianiseuli faqtoris<br />
monawileobis aucilebloba, pirdapiri kavSiris<br />
uqonloba sazogadoebriv-ekonomikur sistemebTan,<br />
socialurTan erTad, garkveuli zomiT, biologiuri<br />
faqtorebiT ganpirobebuloba da sxv. demologiuri<br />
kanonebi SeiZleba davyoT saerTo, specifikur<br />
da kerZo kanonebad. aseve, yvela maTganisagan<br />
gamoyofilia ZiriTadi demologiuri kanoni.<br />
ara marto SesaZlebeli, aramed aucilebelicaa
180<br />
demologiuri kanonebis aRmoCena, Secnoba da<br />
gamoyeneba.<br />
2) `ganvlili cxovrebis Strixebi~ (sagamomcemlo<br />
saxli `inovacia~, Tbilisi, 552 gv.).<br />
wigni eZRvneba akad.wevr-kor. l.Ciqavas cxovrebis<br />
gzas da mecnierul Semoqmedebas dabadebidan<br />
80 da samecniero-pedagogiuri da sazogadoebrivi<br />
moRvaweobis 60 wlisTavTan dakavSirebiT.<br />
ganxilulia Tanamedroveobis aqtualuri demografiuli<br />
problemebi, kerZod: msoflios calkeul<br />
regionebSi (ZiriTadad afrikaSi) mosaxleobis<br />
SefardebiT Warbwarmoeba, romelsac sxva<br />
sityvebiT `gadametmosaxleobis bombs~ uwodeben;<br />
zogierT regionSi (mniSvnelovanwilad evropaSi)<br />
mosaxleobis bunebrivi absoluturi kleba, romelsac<br />
`depopulaciis neitronul bombad~ moixsenieben;<br />
mosaxleobis demografiuli dabereba, rogorc<br />
Tanamedroveobis erT-erTi udidesi dilema.<br />
gansakuTrebuli msjelobis sagania depopulacia<br />
qarTul mosaxleobaSi, romelic damokles maxviliviT<br />
hkidia am eris Tavze _ arRvevs misi<br />
genofondis fizikur uwyvetobas da gadaSenebiT<br />
emuqreba mas. dasaxulia saqarTveloSi demografiuli<br />
krizisis daZlevis gzebi.<br />
b) krebulebi<br />
akad. m.lorTqifaniZis 85 wlisTavisadmi miZ-<br />
Rvnili krebuli `mariam lorTqifaniZe _ 85~ (Tsu<br />
gamomcemloba, 55 gv., Tbilisi).<br />
g) saxelmZRvaneloebi<br />
akad. r.metreveli<br />
`Cveni samSoblos matiane~, V klasis istoriis<br />
saxelmZRvanelo (TanaavtorobiT; gamomcemloba<br />
`artanuji~, Tbilisi, meeqvse gamocema, 103 gv.).
181<br />
d) statiebi<br />
akad. l.aleqsiZe<br />
1) `afxazeTSi qarTveli mosaxleobis eTnikuri<br />
wmendis saerTaSoriso dagmobis saqmeSi eu-<br />
Tos gadamwyveti rolis Sesaxeb~ (saerTaSoriso<br />
samarTlis Jurnali, #1, Tsu gamomcemloba, Tbilisi).<br />
afxazeTSi qarTveli mosaxleobis eTnikuri<br />
wmendis saerTaSoriso Tanamegobrobis doneze<br />
dagmobis sakiTxi dRemde rCeba seriozul problemad,<br />
radganac gaeros uSiSroebis sabWo Tavs<br />
aridebs am tragediis Riad, oficialurad aRiarebas<br />
Tavis rezoluciebSi. magram iribad is<br />
mainc akeTebs amas (euTos 1994, 1996, 1998 wlebis<br />
gadawyvetilebebi). naSromSi gaanalizebulia eu-<br />
Tos aRniSnuli saqmianoba da gadawyvetilebaTa<br />
detalebi. moyvanilia gaerosa da euTos mravali<br />
rezolucia da gadawyvetileba.<br />
2) `saqarTvelos teritoriaze ruseTis SeiaraRebuli<br />
SemoWris saerTaSoriso-samarTlebrivi<br />
aspeqtebi~ (saerTaSoriso samarTlis Jurnali, #2,<br />
Tsu gamomcemloba, Tbilisi).<br />
gaanalizebulia ruseTis mxridan `agvistos<br />
omis~ saerTaSoriso samarTlis ZiriTadi normebis<br />
uxeSi darRvevis faqtebi da naCvenebia e.w.<br />
`araproporciuli~ qmedebis agresiuli arsi.<br />
3) `da kvlav agresia, intervencia da saqar-<br />
Tvelos okupacia qveynis suverenitetisa da teritoriuli<br />
mTlianobis likvidaciis mizniT~ (gaz.<br />
`Свободная Грузия~, 30.08.2008, rusul enaze; gamoqveynda,<br />
agreTve, gaz. `Свободная Грузия~-s veb-gverdze<br />
05.09.2008).
182<br />
gaanalizebulia agvistoSi Seqmnili situacia<br />
da dokumenturad gabaTilebulia ruseTis yvela<br />
argumenti saqarTvelos mier `Cadenili danaSaulis~<br />
Sesaxeb.<br />
statiis inglisuri versia (`And again: aggression,<br />
intervention and occupation of Georgia aimed at rasing the<br />
sovereignty and integrity of the countri~) gaegzavna saqar-<br />
TveloSi moqmed yvela saelCos, saerTaSoriso da<br />
arasamTavrobo organizacias, СNN-s, ВВС-s da sxv.<br />
saqarTvelos mTavrobas miewoda ramdenime analitikuri<br />
masala afxazeTSi konfliqtis Taobaze.<br />
akad. g.TevzaZe<br />
1) `ebrael filosofosTa interpretaciebi saqarTveloSi~<br />
(daviT baazovis saqarTvelos ebraelTa<br />
istoriis muzeumis Sromebi, V, Tbilisi, 136-<br />
146).<br />
qarTul da ebraul kulturaTa Sexvedra<br />
26 saukunis ukan moxda da am faqtma mniSvnelovani<br />
adgili daikava qarTul msoflmxedvelobaSi.<br />
XI saukuneSi es ukve oficialuradaa aRniSnuli<br />
saxelmwifo doneze, kerZod, leonti mrovelis<br />
`qarTvel mefeTa cxovrebaSi~. statiaSi es tradicia,<br />
filosofiis aspeqtiT, ganxilulia Tanamedroveobamde.<br />
2) `samagaliTo patrioti da WeSmariti internacionalisti~.<br />
akad.wevr-kor. o.jioevis gaxseneba<br />
(Jurnali `Cveni sofeli~, #4, 85-87).<br />
ganxilulia o.jioevis rogorc moqalaqisa da<br />
mkvlevaris nayofieri moRvaweoba. xazgasmulia misi<br />
memkvidreobis samomavlo mniSvneloba Cveni<br />
filosofiuri kulturisaTvis.<br />
3) `udanaSaulobis prezumfcia da moralurobis<br />
prezumfcia~ (Jurnali `analebi~, Tbilisi, 279-<br />
295).
183<br />
dasmulia am ori saxis prezumfciis urTierTmimarTebis<br />
sakiTxi. moralurobis prezumfcia<br />
gaanalizebulia SurisZiebis uflebis qristianul<br />
gagebasTan mimarTebaSi.<br />
4) `albert didis filosofiuri Teologia~<br />
(savle wereTlis dabadebidan 100 wlisTavisadmi<br />
miZRvnili saiubileo krebuli `filosofia, dialeqtika,<br />
logika~, gamomcemloba `meridiani~, Tbilisi,<br />
111-138).<br />
gamoCenili Teologis Toma akvinelisa da maister<br />
ekhartis maswavleblis albert didis Sexedulebani<br />
ganxilulia kaTolikur da arabul<br />
aristotelizmTan mis mimarTebaSi. wamoyenebulia<br />
brZenis gagebaSi albert didisa da ioane petriwis<br />
SexedulebaTa saerTo wyaros sakiTxi.<br />
5) pasuxebi filosofiis internacionaluri<br />
Jurnalis `News and Views~-is 5 kiTxvaze XXI saukunis<br />
filosofiisa da misi SesaZlo gzebis Sesaxeb<br />
(#20, Yerevan-Athens-Berkeley, 24-25).<br />
aRsaniSnavia akad. g.TevzaZis pasuxi IV da V<br />
SekiTxvebze. IV kiTxva aseTia: `ras CaTvliT Tqven<br />
Tqvens qveyanaSi filosofiis umniSvnelovanes miRwevad<br />
XX saukuneSi?~ pasuxi: `S.nucubiZis aRmosavleTis<br />
renesansis Teorias da im faqts, rom<br />
filosofia gadaurCa totalitarizmis epoqas~. V<br />
kiTxva exeba saerTod filosofiisa da mecnierebis<br />
mimarTebas. akad. g.TevzaZis azriT, sakiTxis amgvari<br />
dasma ukve ramdenadme moZvelebulia, radgan<br />
tradiciulad igulisxmeba rogorc mecnierebisa<br />
da aramecnierebis mimarTeba. kiTxva ar<br />
iTvaliswinebs, rom XX s-is dasawyisidanve es mimarTeba<br />
arsebiTad Seicvala (magaliTad, rasel-<br />
Tan), radgan mecnierebas aRar hqonda pretenzia<br />
uryev WeSmaritebaTa sistemad yofnaze. igi Tavs
184<br />
ufro samuSao hipoTezebis damdgenad miiCnevda<br />
iseve, rogorc yoveli seriozuli filosofia.<br />
6) Jurnalis _ `boxumis filosofiuri weliwdeuli<br />
antikurobisa da Sua saukuneebisaTvis~<br />
redaqciis SekveTiT gamoqveynda T.cxadaZis interviu<br />
_ `SekiTxvebi guram TevzaZes~ (t. 12, amsterdami,<br />
175-183, inglisur enaze).<br />
SekiTxvebi exeba akad. g.TevzaZis Sromebs gasuli<br />
50 wlis manZilze da maT mimarTebas filosofiis<br />
ganviTarebasTan rogorc CvenSi, ise saz-<br />
RvargareT.<br />
akad. m.lorTqifaniZe<br />
`qarTuli agiografia da istoriuli azris<br />
ganviTareba~ (samecniero krebuli `wminda nino~, I,<br />
gamomcemloba `artanuji~, 218-225).<br />
warmodgenilia, aRniSnul sakiTxze specialur<br />
literaturaSi arsebuli gansxvavebuli mosazrebebi.<br />
ivane javaxiSvilis koncefciis fonze<br />
gafarToebuli da dasabuTebulia misi Tvalsazrisi,<br />
rom agiografia, romelic eklesiisa da<br />
saeklesio moRvaweTa istoriaa, aris qveynis istoriis<br />
nawili da istoriuli azris ganviTareba<br />
ganxiluli unda iyos samoqalaqo da saeklesio<br />
istoriis monacemTa erToblivi gaTvaliswinebiT.<br />
akad. m.lorTqifaniZe, akad. d.musxeliSvili<br />
1) `ruseT-saqarTvelos xuTdRiani samarcxvino<br />
omis zogierTi istoriuli aspeqtis Sesaxeb~<br />
(`saqarTvelos respublika~, 06.09.08.).<br />
2) `erT-erTi yvelaze samarcxvino furceli<br />
rusi xalxis istoriaSi. Ria werili ruseTis federaciis<br />
premier-ministrs vladimer putins (`saqarTvelos<br />
respublika~, 13.09.08).<br />
3) `Ria werili ruseTis federaciis premierministrs<br />
v.putins~ (gaz. `Свободная Грузия~, 2.09.08;
185<br />
Jurnali `analebi~, #3, rusul da inglisur enebze).<br />
gakritikebulia ruseTis federaciis premierministris<br />
v.putinis mier gamoTqmuli mosazrebebi<br />
afxazeTisa da e.w. samxreT oseTis Sesaxeb, mis<br />
mier 2008 wlis ruseT-saqarTvelos omis Sefaseba.<br />
dasabuTebulia, rom misi azris sawinaaRndegod<br />
ar arsebobda araqarTuli `afxazuri~ saxelmwifo<br />
da arc erTiani, Crdilo da samxreTkavkasiuri<br />
osuri saxelmwifo.<br />
4) `pativcemulo batono ganapolski~ (Ria<br />
werili matvei ganapolskis) (gaz. `Свободная Грузия~,<br />
8.09.08, rusul enaze, Jurnali `analebi~, #3).<br />
gakritikebulia 2008 wlis 29 agvistos telegadacemaSi<br />
`Особое мнение~ aRniSnuli azri imis<br />
Sesaxeb, rom Crdilo da samxreT kavkasiaSi arsebobda<br />
erTiani oseTi, romelic XX s-is 20-ian<br />
wlebSi stalinma gayo da misi samxreTi nawili<br />
saqarTvelos aCuqa. dasabuTebulia, rom kavkasiaSi<br />
mimdinare istoriuli procesebis Sedegad<br />
XVII saukunidan iwyeba CrdiloeTidan osTa mosaxleobis<br />
mosazRvre samxreT kavkasiaSi, ZiriTadad,<br />
Sida qarTlis mTianeTSi Camosaxleba da dasaxleba.<br />
1922 wels politikuri mosazrebiT Seiqmna<br />
e.w. samxreT oseTis avtonomiuri olqi (romelsac<br />
miaweres mTlianad qarTvelebiT dasaxlebuli<br />
axalgoris raionic) saqarTvelos sabWoTa<br />
socialisturi respublikis SemadgenlobaSi. saqar-<br />
TveloSi arasodes ar arsebobda osTa saxelmwifo.<br />
akad. r.metreveli<br />
1) `saqarTveloSi istoriuli mecnierebis ganviTarebis<br />
zogierTi sakiTxi~ (TanaavtorobiT;
186<br />
Jurnali `Историческое пространство~, moskovi, #2, 210-<br />
215, rusul enaze).<br />
gadmocemulia qarTuli istoriuli mecnierebis<br />
ganviTarebis etapebi uZvelesi droidan dRemde.<br />
2) `aRuvsebeli sawyauli, anu amaoeba amaoTa~<br />
(`saqarTvelos respublika~, ##188, 189, 190, 191, 192,<br />
193).<br />
warmoCenilia ruseT-saqarTvelos urTierTobebi<br />
misi ganviTarebis istoriis mTel sigrZeze.<br />
ganxilulia afxazeTTan da Sida qarTlTan (e.w.<br />
samxreT oseTi) dakavSirebuli problemebi. saTanado<br />
istoriul masalebze dayrdnobiT Seswavlili<br />
da ganxilulia sakiTxebi Tanamedrove viTarebis<br />
gaTvaliswinebiT.<br />
3) `oTxi aTaswleulis 60 weliwadi~ (gaz.<br />
`saqarTvelos respublika~, 9.V.2008).<br />
vrcel narkvevSi gadmocemulia ebraeli xalxis<br />
istoria, qarTveli ebraelebis adgili saqar-<br />
Tvelos istoriaSi. narkvevi israelis saxelmwifos<br />
60 wlisTavisadmia miZRvnili.<br />
4) `altruizmi saqarTveloSi~ (krebuli `nodar<br />
Sengelia – 75~, Tbilisi, 203-213).<br />
istoriuli aspeqtiTaa ganxiluli altruizmis<br />
(qvelmoqmedebis) gamovlineba saqarTvelos<br />
saxelmwifoSi. yuradRebaa miqceuli e.w. glaxakTmoRvaweobaze<br />
(piradi qvelmoqmedebis garkveuli<br />
forma); qvelmoqmedebis saqmis organizaciaze (saglaxakoebis<br />
arseboba, zedamdgomelTa instituti<br />
da sxv.). gamoyofilia XIX saukunis miwurulsa da<br />
XX saukunis dasawyisSi qarTvel mecenatTa qvelmoqmedebis<br />
faqtebi da maTi mniSvneloba. xazgasmulia,<br />
rom saqarTveloSi axali sazogadoebrivi<br />
urTierTobebis Camoyalibebis pirobebSi win wamo-
187<br />
iwia mewarmeTa fenam, ganviTarda biznesi da, Sesabamisad,<br />
gamoCnda qvelmoqmedebis STambeWdavi<br />
magaliTebi.<br />
akad. d.musxeliSvili<br />
1) `aRmosavleli qarTveli tomebis uZvelesi<br />
gaerTianebani~ (Jurnali `analebi~, #2, 129-154).<br />
2) `afxazeTi. istoriuli mimoxilva~ (Jurnali<br />
`saqarTvelos kulturuli memkvidreoba~, qar-<br />
Tuli xelovnebisa da kulturis centri, Tbilisi).<br />
3) `Sida qarTli~ (Jurnali `saqarTvelos kulturuli<br />
memkvidreoba~, qarTuli xelovnebisa da<br />
kulturis centri, Tbilisi).<br />
4) `vicodeT Cveni istoria~ (gaz. `saqarTvelos<br />
respublika~, 26.04.08.).<br />
akad. S.nadiraSvili<br />
1) `ganwyobis ori saxe da sami done~ (dimitri<br />
uznaZis fsiqologiis institutis SromaTa<br />
krebuli, XXI, gamomcemloba `universali~, Tbilisi).<br />
adamianis fsiqikuri Taviseburebebis gasagebad<br />
saWiroa aqtivobis formebis gaTvaliswineba.<br />
fsiqikuri ganviTarebis adamianur safexurze Cndeba<br />
cnobieri, inteleqtualuri da moraluri donis<br />
qcevebi. maT Sesatyvis ganwyobebSi xdeba axali<br />
Tvisebebis aRmoceneba. isini ganapirobeben<br />
adamianis impulsur, Segnebul da socialur aqtivobas.<br />
am dros Sesatyvisad yalibdeba individi,<br />
subieqti da pirovneba. adamianis fsiqikur aqtivobaSi<br />
aRniSnuli ganwyobebi ori gziT formirdeba.<br />
erT SemTxvevaSi isini aqtualuri faqtorebis<br />
safuZvelze yalibdebian – maT SeiZleba socialuri<br />
ganwyobebi vuwodoT. meore SemTxvevaSi<br />
adamianis qceva dispoziciuri ganwyobebis safuZ-
188<br />
velze mimdinareobs. isini moqmed ganwyobaTa<br />
ganmtkicebis Sedegad yalibdebian da moqmedeben<br />
Sesatyvis situaciebSi. socialuri ganwyobebi pirovnebaSi<br />
dadebiTi da uaryofiTi damokidebulebebis<br />
mqone ganwyobis sistemaTa saxiT yalibdebian<br />
da isini pirovnebis zogad socialur orientaciebs<br />
qmnian.<br />
2) `qarTuli saxelmwifos ZiriTadi Rirebulebani~<br />
(Jurnali `krialosani~, #12, Tbilisi).<br />
qarTveli xalxis ZiriTadi Rirebulebebis<br />
dadgenisaTvis saWiroa erisa da adamianis cnebebis<br />
gansazRvra. vundtis Semdeg adamiani daxasiaTda,<br />
rogorc sulieri arseba – subieqti, romelic Tavis<br />
moTxovnebsa da amocanebs axorcielebs. SemdgomSi<br />
dadga sakiTxi garkveuliyo, arsebobs Tu<br />
ara adamianis garda sulieri arseba, subieqti,<br />
romelic fsiqologias unda Seeswavla. socialuri<br />
fsiqologiis kvlevis Sedegad dadginda, rom<br />
adamianis garda sulier arsebas – subieqts<br />
warmoadgens eri. sxva socialuri warmonaqmnebi,<br />
rogoricaa ojaxi, megobroba da sxva adamianuri<br />
erTobliobani subieqts, sulier arsebas ar warmoadgenen.<br />
qarTveli eris ZiriTadi Rirebulebebia: sam-<br />
Soblo, ena, sarwmunoeba, kultura, kulturis<br />
Semdgomi ganviTareba, tradiciebi da dResaswaulebi,<br />
samarTlis wesebi, damoukidebloba, mecniereba,<br />
xelovneba, janmrTeloba da sxv. ers, ise<br />
rogorc adamians, garkveuli uflebebi da movaleobebi<br />
aqvs. damoukidebeli qarTuli saxelmwifo<br />
ori subieqtisagan – adamianisa da erisagan<br />
Sedgeba. saxelmwifom unda daicvas rogorc adamianis,<br />
aseve eris uflebamosilebani, Seqmnas<br />
pirobebi ZiriTadi erovnuli Rirebulebebis da-
189<br />
sacavad. socialuri ganwyobis fsiqologia Seiswavlis<br />
erovnuli Rirebulebebis Sesatyvisi ganwyobebis<br />
formirebisa da Secvlis kanonebs.<br />
akad.wevr-kor. z.aleqsiZe<br />
1) `siyuarulsa berZenTasa nu dautevebT~ (krebulSi<br />
`mariam lorTqifaniZe _ 85~, Tsu gamomcemloba,<br />
Tbilisi).<br />
naCvenebia, Tu rogor xedaven Zveli qarTveli<br />
istorikosebi saqarTvelos arCevans aRmosavleTsa<br />
da dasavleTs Soris. maTi TvalTaxedviT, Zveli<br />
saqarTvelos samefo dinastia dasabamidanve aRmosavluria<br />
an aRmosavlurnarevi, xolo kulturul-politikuri<br />
orientacia _ dasavluri. qveynis<br />
saxelmwifo wyoba aRmosavluria, xolo socialuri<br />
sistema da sulieri Rirebulebebi _ dasavluri.<br />
2) `mose kalankatuelis `albanTa qveynis istoriis~<br />
teqstis kritikisaTvis~ (Jurnali `analebi~,<br />
#3).<br />
mose kalankatuelis `albanTa qveynis istoriis~<br />
(VII-X ss.) analizi aCvenebs, rom nawarmoebis<br />
mTavari RerZia albanuri patriotizmi da istoriuli<br />
metoqeoba somxeTTan, survili daamtkicos,<br />
rom albaneTis eklesia 270 wliT Zvelia somxurze.<br />
Tanamedrove mecnierTa cdebi, Secvalon mose<br />
kalankatuelis pozicia da teqsti Seasworon ise,<br />
rom piriqiT, somxuri eklesia gamovides albanurze<br />
270 wliT ufrosi, xolo albanTa metoqeoba<br />
gadaitanon somxebidan qarTvelebze, teqstologiur-wyaroTmcodneobiT<br />
kritikas ver uZlebs.<br />
3) `wm. ninos cxovrebaTa~ uZvelesi versiebi,<br />
maTi Tavdapirveli saxelwodeba da struqtura~
190<br />
(samecniero krebuli `wminda nino~, I, gamomcemloba<br />
`artanuji~, Tbilisi).<br />
gamoTqmulia varaudi, rom Tavdapirvelad,<br />
rogorc Cans, ar arsebobda erTi Txzuleba saxelwodebiT<br />
`moqcevaÁ qarTlisaÁ~. arsebobda wignebi,<br />
romelTac `qarTlis moqcevis wignebi~ ewodeboda.<br />
am saerTo saxeliT SeiZleboda cnobili<br />
yofiliyo grigol diakonisa da `moqcevaÁ qar-<br />
TlisaÁs matianes~ saxeliT cnobili Txzulebebi,<br />
`wigni ninoÁsi~, `asurel mamaTa cxovrebis~ wignebi<br />
da SesaZloa sxvac, romelTa saxelebsac Cvenamde<br />
ar mouRwevia.<br />
4) `saqarTvelos samociqulo, marTlmadidebeli,<br />
avtokefaluri eklesia~ (krebuli `religiebi<br />
saqarTveloSi~, Tbilisi).<br />
gadmocemulia saqarTvelos marTlmadidebeli<br />
eklesiis sruli istoria dasabamidan XVIII<br />
saukunis CaTvliT. epoqebis mixedviT daxasiaTebulia<br />
misi Rvawli saqarTvelos erTiani saxelmwifos<br />
Camoyalibebasa da SenarCunebaSi, qarTuli<br />
sulieri da materialuri kulturis SeqmnaSi.<br />
5) `somexTa wmida samociqulo, marTlmadidebeli<br />
eklesia~ (krebuli `religiebi saqarTvelo-<br />
Si~, Tbilisi).<br />
mocemulia somexTa eklesiis (eCmiaZinis, konstantinopolis,<br />
ierusalimis, kilikiis sapatriarqoebi<br />
da saqarTvelos somxuri samwyso) istoria<br />
dasabamidan dRemde, misi struqtura, ierarqia,<br />
moZRvreba, RvTismsaxureba, saeklesio mwerloba,<br />
kanonika da kalendari. mkiTxvels SeuZlia gaecnos,<br />
agreTve, somxuri kaTolikuri eklesiis istoriasa<br />
da misi gavrcelebis areals.<br />
6) `erovnuli eklesiebis Camoyalibeba kavkasiaSi~<br />
(Jurnali `kavkasia da globalizacia~, spe-
191<br />
cialuri gamoSveba `religiebi~, stokholmi, SvedeTi,<br />
inglisur da rusul enebze).<br />
geopolitikuri mdebareoba kavkasiis qveynebs<br />
gamudmebiT ayenebda arCevanis winaSe aRmosavle-<br />
Tisa da dasavleTis did imperiaTa Soris. saqarTvelom<br />
da somxeTma qristianul eklesiaSi<br />
sxvadasxva mimdinareobas (diofizitoba da monofizitoba)<br />
dauWires mxari. albaneTs am or mimdinareobas<br />
Soris meryeoba da sabolood monofizitobis<br />
arCeva erovnuli damwerlobisa da saeklesio<br />
enis dakargvad daujda.<br />
akad.wevr-kor. v.papava<br />
1) `saqarTvelos dasavluri da antirusuli<br />
politika niSnavs ki demokratias?” (eleqtronul<br />
JurnalSi `The Harvard International Review~, aSS, inglisur<br />
enaze, 0,5 n.T.).<br />
2) `ekonomikuri reformebis arsi post-revoluciur<br />
saqarTveloSi: aris ki evropuli arCevani?”<br />
(mecnierebisa da teqnologiis saqarTvelos<br />
saerTaSoriso Jurnali, aSS, t. I, gamoSveba I, 0,6<br />
n.T., inglisur enaze).<br />
3) `centraluri kavkasia” `centraluri evraziis”<br />
nacvlad (JurnalSi `Central Asia and The Caucasus~,<br />
SvedeTi, #2(50), 0,8 n.T., inglisur da rusul<br />
enebze).<br />
4) `postrevoluciur saqarTveloSi ganxorcielebuli<br />
ekonomikuri reformebis paTologiuri<br />
anatomia” (krebuli `saqarTvelos ekonomikur mecnierebaTa<br />
akademiis Sromebi~, t. VI, gamomcemloba<br />
`siaxle~, 1,0 n.T., Tbilisi).<br />
5) `kavkasiuri tandemis” rolis Sesaxeb suam-<br />
Si~ (JurnalSi `Central Asia and the Caucasus~ #3-4 (51-<br />
52), SvedeTi, 0,7 n.T., inglisur da rusul enebze).
192<br />
6) `navTobsadenebis harmonizacia alternatiuli<br />
navTobsadenebis nacvlad: ratom unda dasruldes<br />
navTobsadenebis `civi omi” (TanaavtorobiT;<br />
eleqtronul JurnalSi `Azerbaijan in the World~,<br />
t. I, #10, 15, azerbaijani, 0,1 n.T., inglisur enaze).<br />
7) `centraluri kavkasia: centraluri evraziis<br />
axali ganmarteba~; eleqtronul JurnalSi<br />
`Azerbaijan in the World~, t. I, #17, azerbaijani, 0,1<br />
n.T., inglisur enaze).<br />
8) `axali koncefcia kavkasiis Sesaxeb~ (TanaavtorobiT;<br />
JurnalSi `Southeast European and Black Sea<br />
Studies~ t. 8, #3, 1,0 n.T., saberZneTi, inglisur enaze).<br />
9) `ruseTi: kremlis marwuxebSi moqceva~ (eleqtronul<br />
JurnalSi `Eurasia Insight. Eurasianet~, 0,1 n.T.,<br />
aSS, inglisur da rusul enebze).<br />
10) `saqarTvelos vardebis revoluciis paTologiuri<br />
anatomia” (JurnalSi `Current Politics and<br />
Economics of the Caucasus Region~, t. II, gamoSveba 2, 1,0<br />
n.T., aSS, inglisur enaze).<br />
11) `omis Semdgomi saqarTvelos ekonomikuri<br />
gamowvevebi” (JurnalSi `Central Asia-Caucasus Analyst~,<br />
t. X, #23, 0,1 n.T., aSS, inglisur enaze).<br />
12) `kavkasiuri tandemis” formireba da ganviTareba~<br />
(JurnalSi `Azerbaijan Focus~, #1, 0,6 n.T.,<br />
azerbaijani, inglisur da azerbaijanul enebze).<br />
13) `saqarTvelos ekonomikaSi daSvebuli Secdomebi,<br />
Seqmnili safrTxeebi da maTi daZlevis<br />
gzebi” (Jurnali `biznesi da ekonomika”, #5, 1,0 n.T.).<br />
14) `saqarTvelos ekonomika” (TanaavtorobiT;<br />
wignSi – `Eastern Europe, Russia and Central Asia~, 1,0 n.T.,<br />
didi britaneTi, londoni, `rouTliji”, inglisur<br />
enaze).
193<br />
15) `saqarTvelo vardebis revoluciasa da<br />
ruseTis agresias Soris~ (Jurnali `Wostok~, 1,2 n.T.,<br />
germania, germanul enaze).<br />
16) `omis Semdgomi saqarTvelos ZiriTadi<br />
ekonomikuri problemebi” (saqarTvelos ekonomistTa<br />
samecniero-praqtikuli konferenciis masalebis<br />
krebuli `ekonomikuri ganviTarebis aqtualuri<br />
problemebi Tanamedrove etapze~, paata gugu-<br />
Svilis ekonomikis institutis gamomcemloba, Tbilisi,<br />
0,3 n.T.).<br />
17) `laferis mrudis Teoriuli safuZvlebi”<br />
(saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambe, t. II, #4, 167-170, inglisur enaze).<br />
akad.wevr-kor. a.silagaZe<br />
1) `sabanko sistemis ganviTarebis aspeqtebi<br />
saqarTveloSi~ (TanaavtorobiT; saqarTvelos ekonomikur<br />
mecnierebaTa akademiis Sromebi, Tbilisi,<br />
143-156).<br />
2) `savaWro urTierTobebis tendenciebi centraluri<br />
kavkasiis qveynebSi~ (Jurnali `kavkasia<br />
da globalizacia~, #4, stokholmi, SvedeTi, rusul<br />
enaze).<br />
3) `finansuri politikis ganviTareba saqar-<br />
TveloSi~ (wignSi _ `finansuri da socialuri politika<br />
saqarTveloSi~, potsdamis universiteti,<br />
germania, germanul enaze).<br />
gaanalizebulia finansuri reformebis etapebi<br />
da saxelmwifo finansebis Tanamedrove aspeqtebi.<br />
akad.wevr-kor. k.ficxelauri<br />
`kavkasiis brinjaos xanis kulturaTa urTierTobis<br />
sakiTxebi~ (germaniis arqeologiis instituti,<br />
berlini, germanul enaze).
194<br />
saxelmwifoebriobis saTaveebis Camoyalibebis<br />
problemis kvleva bolo dromde mxolod werilobiTi<br />
wyaroebis Seswavlas emyareboda. bolo<br />
ramdenime wlis ganmavlobaSi, aero da satelituri<br />
gadaRebebis daxmarebiT, ivris zeganze, Zv.w.<br />
II aTaswleulis dasasrulisa da Zv.w. I aTaswleulis<br />
dasawyisis qalaquri dasaxlebebis mTeli<br />
seria aRmoCnda. amis safuZvelze saqarTveloSi<br />
saxelmwifoebriobis saTaveebis Camoyalibebis<br />
problemis kvlevas axali mecnieruli mimarTuleba<br />
mieca. kavkasiis brinjao-rkinis xanis arqeologiuri<br />
kulturebis qronologia-periodizaciis<br />
terminologia qaotur mdgomareobaSia, rac<br />
arTulebs am periodis kulturebis kvlevas. am<br />
problemis sagangebo Seswavlam SesaZlebeli gaxada<br />
konkretuli gzebis dasaxva mis mosawesrigeblad;<br />
SemoTavazebulia metnaklebad misaRebi<br />
sqema mTeli kavkasiisaTvis.<br />
akad.wevr-kor. v.SamilaZe<br />
1) `eTnografiuli aWara. kvleva-Ziebis istoria,<br />
Tanamdrove mdgomareoba da perspeqtivebi~<br />
(saqarTvelos sapatriarqos wm. tbel abuserisZis<br />
sax. universitetisa da sxalTis eparqiis samecniero<br />
konferenciis masalebi, gamomcemloba `sezani~,<br />
261-268, Tbilisi).<br />
ganxilulia aWaraSi eTnografiuli kvleva-<br />
Ziebis istoria. mocemulia calkeuli avtorebis<br />
cnobebi, statiebi da monografiebi mosaxleobis<br />
yofisa da kulturis TaviseburebaTa Sesaxeb. daxasiaTebulia<br />
Tanamedrove eTnografiuli situacia<br />
da momavlis perspeqtivebi.<br />
2) `gercel CaCaSvili da qarTuli eTnologiis<br />
problemebi~ (TanaavtorobiT; d.baazovis sax.<br />
saqarTvelos ebraelTa istoriul-eTnografiuli
195<br />
muzeumis Sromebi, V, gamomcemloba `universali~,<br />
274-284, Tbilisi).<br />
gaSuqebulia cnobili qarTveli ebraeli eTnografis<br />
profesor gercel CaCaSvilis cxovrebisa<br />
da mecnieruli Semoqmedebis ZiriTadi momentebi.<br />
3) `carizmis kolonialuri politika da qar-<br />
Tvel-afxazTa urTierTobani XIX saukunis dasasrulsa<br />
da XX saukunis dasawyisSi~ (TanaavtorobiT;<br />
samecniero konferenciis _ `siyvaruli gzad<br />
da xidad~ masalebi, baTumi).<br />
Seswavlilia XX s-is I meoTxedis qarTuli<br />
perioduli presis masalebi, romlebSic asaxulia<br />
muhajirobisa da qarTvel-afxazTa tradiciuli<br />
keTilmezobluri urTierTobebis mniSvnelovani<br />
momentebi.<br />
4) `ilia WavWavaZe cxovrebis wesis erovnuli<br />
Taviseburebebis Sesaxeb~ (TanaavtorobiT; samxreTdasavleT<br />
saqarTvelos eTnologiis problemebi,<br />
II, SoTa rusTavelis baTumis saxelmwifo universitetis<br />
gamomcemloba, Tbilisi).<br />
ganxilulia ilia WavWavaZis publicisturmecnieruli<br />
Semoqmedebis amsaxveli naSromebi, romlebSic<br />
mocemulia mwerlis Sexedulebani cxovrebis<br />
erovnuli wesis TaviseburebaTa Sesaxeb saqarTvelos<br />
aborigenul da egzogenur mosaxleobaSi.<br />
5) `a.robaqiZe da qarTuli sabWoTa eTnografiis<br />
problemebi~ (TanaavtorobiT; Jurnali `Этнографическое<br />
обозрение", №4, Издательство РАН, moskovi,<br />
rusul enaze).<br />
daxasiaTebulia cnobili qarTveli eTnografis<br />
a.robaqiZis mecnieruli Semoqmedeba. xazgasmu-
196<br />
lia mkvlevris mecnieruli kontaqtebi cnobil<br />
sazRvargareTul skolebTan da mecnierebTan.<br />
6) `savele gamokvlevebi da vizualuri an-<br />
Tropologiis monitoringis principebi~ (TanaavtorobiT;<br />
SoTa rusTavelis baTumis saxelmwifo<br />
universitetis gamomcemloba, baTumi, 131-137, rusul<br />
enaze).<br />
ganxilulia vizualuri anTropologiis aRmocenebisa<br />
da ganviTarebis procesebi dasavleTis<br />
saxelmwifoebSi (aSS, evropa, 1960-iani wlebi), yofil<br />
sabWoTa kavSirsa da socialistur qveynebSi<br />
(1980-iani wlebi). naCvenebia kinematografiis roli<br />
vizualuri anTropologiis ganviTarebis saqmeSi.<br />
7) `sociokulturuli anTropologiis sagnobrivi<br />
problemebi. anTropologia – momavlis mecniereba?!~<br />
(TanaavtorobiT; samecniero konferenciis<br />
moxsenebaTa krebuli, gamomcemloba `universali~,<br />
38-48, Tbilisi).<br />
gansazRvrulia anTropologiis, sociokulturuli<br />
anTropologiis sagnobrivi problema, misi<br />
mimarTeba kulturul da socialur anTropologiasTan<br />
da eTnologiasTan.<br />
8) akad.wevr-kor. v.SamilaZis Sromebis bibliografia<br />
(`niko berZeniSvilis institutis mecnier<br />
TanamSromelTa naSromebis bibliografia~,<br />
SoTa rusTavelis baTumis saxelmwifo universitetis<br />
gamomcemloba, 112-127, baTumi,).<br />
bibliografiaSi Sesulia v.SamilaZis monografiebi,<br />
statiebi da werilebi, romlebic gamoqveynda<br />
1961-2008 ww. saqarTvelosa da sazRvargareTis<br />
periodul gamocemebSi.<br />
akad.wevr-kor. d.Carkviani<br />
1) `albaTuri da sixSireobrivi Sefasebebi<br />
msjelobis sxvadasxva konteqstSi” (saqarTvelos
197<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis moambe, t. II, #1,<br />
118-120, inglisur enaze).<br />
ganusazRvrelobis viTarebaSi azrovnebis procesi<br />
xSirad formalur-logikuri principebis<br />
`farglebs gareT gadis” da saTanado fsiqikuri<br />
meqanizmebis amoqmedebis safuZvelze funqcionirebs.<br />
am procesis mniSvnelovan ganmsazRvrel<br />
obieqtur faqtors is aqtualuri situacia warmoadgens,<br />
romelSic msjeloba mimdinareobs. empiriulad<br />
Seswavlilia msjelobis sxvadasxva<br />
viTarebaSi mimdinare albaTuri da sixSireobrivi<br />
Sefasebebis Sinaarsobrivi maxasiaTeblebi. miRebuli<br />
monacemebis Tanaxmad, msjelobis konteqsti<br />
Sefasebebis am formebze gansxvavebulad zemoqmedebs:<br />
albaTuri Sefaseba, sixSireobriv Sefasebas-<br />
Tan SedarebiT, ufro cvalebadia. Ees Sedegi erTdrouli<br />
kontrastis fsiqikuri meqanizmiT SeiZleba<br />
aixsnas.<br />
2) `mizandasaxuli qcevis sxvadasxvagvar re-<br />
JimSi funqcionireba da albaTuri msjeloba”<br />
(saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
macne, fsiqologiis seria, #1, 106-120).<br />
eqsperimentul gamokvlevaSi albaTur msjelobebze<br />
da maT sisworeSi subieqtis darwmunebulobis<br />
xarisxze ganwyobis ori formis, kerZod,<br />
momavalze da awmyoze mimarTuli ganwyobebis zemoqmedeba<br />
aris Seswavlili. miRebulma Sedegma<br />
gamoavlina: pirveli, momavalze mimarTuli ganwyoba,<br />
awmyoze mimarTul ganwyobasTan SedarebiT,<br />
albaTur msjelobebSi mniSvnelovnad naklebi Secdomebis<br />
daSvebas ganapirobebs, xolo saTanado<br />
ganmamtkicebeli ukukavSiri am efeqts aZlierebs.<br />
meore, momavalze mimarTuli ganwyobis safuZvelze<br />
subieqtis mier ganxorcielebuli albaTu-
198<br />
ri msjeloba SedarebiT `frTxili” da `zomieri”<br />
strategiis gamoyenebiT xasiaTdeba, xolo awmyoze<br />
mimarTuli ganwyoba subieqtis sakuTari msjelobis<br />
sisworeSi Warb darwmunebulobas gansaz-<br />
Rvravs, rac e.w. kognitur iluziaTa efeqtis gamomxatvelia.<br />
3) `l.jusimis `asaxviT-gagebiTi” koncefcia<br />
rogorc konstruqtivistuli midgomis alternativa”<br />
(saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
macne, fsiqologiis seria, #1, 162-173).<br />
analitikuri gamokvleva Semecnebis subieqtsa<br />
da realobas Soris arsebul kavSirs exeba. Ees<br />
kavSiri, avtoris azriT, sagulisxmo Teoriuli<br />
debulebebis saxiT da saTanado empiriuli monacemebis<br />
gaTvaliswinebiT, l.jusimis koncefciaSi<br />
mravalmxrivaa daxasiaTebuli. msjelobis sagani<br />
gare da adamianis Sinagani samyaros iseTi mniSvnelovani<br />
faqtorebia, rogoricaa monacemTa adekvaturi<br />
Sefaseba, molodinis sxvadasxva formebi,<br />
sabazo informaciis Sinaarsi, damkvirvebeli da<br />
samizne subieqti. ganxilulia adamianis SemecnebiTi<br />
tendenciurobis sxvadasxva formebi, xolo<br />
gansakuTrebuli yuradReba im faqtorebzea gamaxvilebuli,<br />
romlebic sinamdvilesTan misi adeqvaturi<br />
mimarTebis damyarebas ganapirobeben.<br />
akad.wevr-kor. l.Ciqava<br />
1) `siRaribe da misi daZlevis ZiriTadi mimarTulebebi~<br />
(Jurnali `socialuri ekonomika~,<br />
#1).<br />
2006 wels ZiriTadi saarsebo moTxovnilebebis<br />
dakmayofilebisaTvis dReSi saSualod 1 aSS<br />
dolarze naklebs xarjavda da umZimes pirobebSi<br />
cxovrobda msoflios mosaxleobis 16%, 33% ki<br />
Tavisi umniSvnelovanesi sasicocxlo moTxovni-
199<br />
lebebis dasakmayofileblad xarjavda 2 dolarze<br />
naklebs da siRaribis zRvars miRma imyofeboda.<br />
eqspertuli SefasebiT, saqarTveloSi dReisaTvis<br />
aseTi kategoriis mosaxleobis ricxovnoba 2,5 milions<br />
aRemateba. siRaribis daZlevis ZiriTadi<br />
mimarTulebebia: ekonomikuri zrdis tempebis daCqareba<br />
da sazogadoebrivi dovlaTis warmoebis<br />
masStabebis gadideba; Semosavlis ganawilebaSi<br />
arsebuli mkveTri uTanasworobis Semcireba; Rarib<br />
qveynebSi mosaxleobis ricxovnobis zrdis<br />
tempebis normalizeba; umuSevrobis SesaZlo minimalur<br />
donemde dayvana; socialuri uzrunvelyofis<br />
gafarToeba.<br />
2) `uTanasworoba Semosavlis ganawilebaSi<br />
da misi ganmsazRvreli faqtorebi~ (Jurnali `ekonomika~,<br />
#10-12).<br />
msoflios yvelaze mdidari 500 adamianis er-<br />
Toblivi Semosavali sagrZnoblad aRemateba dedamiwis<br />
mosaxleobis 416-milioniani uRaribesi<br />
nawilis erTobliv Semosavals. am or poluss Soris<br />
imyofeba msoflios mosaxleobis daaxloebiT<br />
40%, romelic mTeli msoflio Semosavlis mxolod<br />
5%-s flobs da saarsebo saSualebebis<br />
SesaZenad saxsrebs arasakmarisi odenobiT xarjavs.<br />
Semosavlis ganawilebaSi uTanasworobas,<br />
obieqtur faqtorebTan erTad, gansazRvravs iseTi<br />
faqtorebi, rogoricaa: monopoliuri konkurencia,<br />
adamianis mier adamianis eqspluatacia, faruli<br />
ekonomika, kontrabanda, korufcia, meqrTameoba,<br />
ekonomikis kriminalizacia, dausjelobis sindromi,<br />
uwesrigoba, ukanonoba da ukontroloba, adamianTa<br />
zneobrivi degradacia, ganukiTxaobaze damyarebuli<br />
privatizacia da sxva.
200<br />
3) `gadametmosaxleoba da masTan dakavSirebuli<br />
negatiuri movlenebi~ (saqarTvelos ekonomikur<br />
mecnierebaTa akademiis Sromebis krebuli,<br />
t. VI, sagamomcemlo firma `siaxle~).<br />
msoflios mosaxleobis ricxovnoba kacobriobis<br />
dasabamidan dRemde ganuxrelad matulobs.<br />
igi Cveni welTaRricxvis dasawyisisaTvis Seadgenda<br />
230 milion kacs; amJamad Seadgens 6,7 miliards,<br />
xolo 2050 wlisaTvis 9,2 miliard kacs<br />
gadaaWarbebs. 2006-2050 ww. ganviTarebul regionSi<br />
mosaxleoba gaizrdeba sul 3,7%-iT, ganviTarebad-<br />
Si ki – 49,5%-iT, rac mosaxleobis SefardebiT<br />
siWarbes ganapirobebs. am ukanasknels Tan sdevs<br />
iseTi negatiuri movlenebi, rogoricaa: ekonomikurad<br />
aqtiuri mosaxleobis ricxovnobasa da<br />
samuSao adgilebis raodenobas Soris disbalansi,<br />
rac iwvevs masobriv umuSevrobas; mosaxleobis<br />
cxovrebis mZime pirobebi da siRaribe; muSaxelis<br />
intensiuri gare (saerTaSoriso) migracia; sirTuleebi<br />
ganaTlebis miRebaSi, mosaxleobis janmrTelobis<br />
mdgomareobis gaumjobesebaSi da sxv.<br />
4) `rogor davZlioT masobrivi umuSevroba?~<br />
(Jurnali `biznesi da kanonmdebloba~, #5).<br />
masobrivi umuSevrobis daZlevis ZiriTadi mimarTulebebia:<br />
rogorc materialuri, ise aramaterialuri<br />
warmoebis dargTa aRorZineba-ganviTareba,<br />
sakmao odenobiT axali samuSao adgilebis<br />
Seqmna da muSakTa dasaqmeba specialobiT (amis<br />
winapirobebia qveyanaSi politikuri stabiluroba,<br />
xelsayreli garemo pirobebis Seqmna investiciebis<br />
mozidvisaTvis, sagareo ekonomikur da ara<br />
marto ekonomikur urTierTobaTa ganviTareba,<br />
saeqsporto nawarmis gamoSvebisaTvis prioritetis<br />
miniWeba, qmediTi antimonopoliuri samsaxuris
201<br />
Seqmna); kadrebis momzadeba, gadamzadeba da kvalifikaciis<br />
amaRleba Tanamedrove gazrdili mo-<br />
Txovnebis Sesabamisad; materialuri da moraluri<br />
stimulirebis progresuli sistemebis danergva<br />
dasaqmebul muSakTa Sromis Sedegebis mixedviT;<br />
maRalkvalificiuri kadrebis dasaqmebis asakobrivi<br />
SeuzRudaoba.<br />
5) `imereTis SromiTi resursebi da maTi<br />
gamoyeneba~ (krebuli `imereTis bunebrivi resursebi<br />
da maTi gamoyenebis perspeqtivebi~, Tbilisi).<br />
imereTSi 2006 wels ekonomikurad aqtiuri<br />
mosaxleobis kategorias ganekuTvneboda 395 aTasi<br />
kaci, anu 15 welze ufrosi asakis mosaxleobis<br />
67,3%. yvelaze faseuli adamianiseuli kapitalia,<br />
magram igi imereTSi, ise rogorc mTlianad saqarTveloSi,<br />
araracionalurad gamoiyeneba.<br />
aRniSnul regionSi 2006 wels umuSevrobis done<br />
ekonomikurad aqtiuri mosaxleobis mimarT Seadgenda:<br />
mkacri kriteriumiT 9,8%-s, xolo Serbilebuli<br />
kriteriumiT – 10,7%-s. umuSevarTa ricxovnobiT<br />
imereTis xvedriTi wona saqarTveloSi<br />
daaxloebiT 15%-s Seadgens. am movlenis negatiuri<br />
Sedegebia: regionis ekonomikuri potencialis<br />
arasruli gamoyeneba, muSakTa diskvalifikacia,<br />
migraciis farTo masStabebi, demografiuli<br />
viTarebis gamwvaveba da sxv. SromiTi resursebis<br />
gamoyenebis srulyofis TvalsazrisiT imereTSi<br />
arsebuli rezervebis gamovlinebasa da realizacias<br />
TvalsaCino wvlilis Setana SeuZlia siRaribis<br />
daZlevis uaRresad didmniSvnelovani amocanis<br />
gadawyvetaSi.<br />
6) `kaxeTis SromiTi resursebi da maTi gamoyeneba~<br />
(krebuli `kaxeTis bunebrivi resursebi da<br />
maTi gamoyenebis perspeqtivebi~, Tbilisi).
202<br />
kaxeTSi 2006 wels 15 welze ufrosi asakis<br />
mosaxleobaSi ekonomikurad aqtiuri mosaxleobis<br />
xvedriTi wona 70,3%-s Seadgenda. am regionSi SromiTi<br />
resursebis araracionalur gamoyenebaze metyvelebs<br />
is, rom, xelovnurad Semcirebuli monacemebiTac<br />
ki, umuSevrobis done Seadgens: mkacri<br />
kriteriumiT 6,7%-s, xolo Serbilebuli kriteriumiT<br />
– 6,8%-s. sinamdvileSi, eqspertuli gaTvliT,<br />
igi daaxloebiT 40%-s aRwevs, rac umuSevrobis<br />
bunebriv dones 35%-iT aRemateba. amasTan,<br />
umuSevarTa mniSvnelovani nawili ganaTlebulia,<br />
flobs profesias da Txoulobs Tavisi kvalifikaciis<br />
adekvatur samuSaos. umuSevrobiT ganpirobebuli<br />
negatiuri movlenebis Tavidan asacileblad<br />
aucilebelia Sesabamisma samsaxurebma izrunon<br />
samuSao Zalis moTxovna-mowodebis dabalansebisa<br />
da SromiTi resursebis maRalefeqtiani<br />
gamoyenebisaTvis.<br />
akad.wevr-kor. j.xecuriani<br />
1) `saerTaSoriso samarTali da ruseTis prezidentis<br />
mier afxazeTisa da e.w. samxreT oseTis<br />
damoukideblobis cnoba~ (Jurnali `kavkasia da<br />
globalizacia~, #4, stokholmi, SvedeTi, rusul<br />
da inglisur enebze).<br />
gamokvleulia saqarTvelos separatistuli<br />
regionebis – afxazeTisa da e.w. samxreT oseTis<br />
saxelmwifoebrivi damoukideblobis cnobis Sesaxeb<br />
ruseTis federaciis prezidentis 2008 wlis<br />
26 agvistos brZanebulebebis iuridiuli buneba.<br />
Tanamedrove saerTaSoriso samarTlisa da ruse-<br />
Tis konstituciuri kanonmdeblobis safuZvelze<br />
gakeTebulia daskvna, rom ruseTis prezidentis<br />
miTiTebuli samarTlebrivi aqtebi ewinaaRmdegeba<br />
ara mxolod saerTaSoriso samarTlis sayovelTa-
203<br />
od aRiarebul normebsa da principebs, aramed<br />
TviT ruseTis konstituciur kanonierebas. amitom<br />
isini ukanono aqtebia, ara aqvT iuridiuli Zala<br />
da ar warmoSoben samarTlebriv Sedegebs.<br />
am gamokvlevis Sedegebis amsaxveli werilebi<br />
gaegzavna saqarTvelos saxelmwifo xelisuflebis<br />
umaRles organoebs, gamoqveynda respublikur<br />
presaSi qarTul da rusul enebze.<br />
2) `saxelmwifos mmarTvelobis formebi saqar-<br />
TveloSi~ (saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis moambe, t. II, #3, 175-180, inglisur enaze).<br />
3) `saxelmwifos mmarTvelobis formebi da<br />
monarqiis aRdgenis perspeqtivebi saqarTveloSi~<br />
(saqarTvelos mosamarTleTa asociaciis iuridiuli<br />
Jurnali `marTlmsajuleba da kanoni~, #3).<br />
am or ukanasknel statiaSi naCvenebia, rom saqarTveloSi<br />
mmarTvelobis respublikuri formis<br />
yvela saxeobis monacvleoba, rac ukanaskneli 17<br />
wlis manZilze moxda, gamowveulia saxelmwifo<br />
mmarTvelobis institutis SesaZleblobebis gada-<br />
Warbebuli gagebiT, maTze im amocanebis dakisrebiT,<br />
romelTa gadaWrac mxolod mmarTvelobis<br />
Tundac yvelaze demokratiuli sistemis SemoRebiTac<br />
ki SeuZlebelia. amave mizeziT unda iyos<br />
gamowveuli qarTul sazogadoebaSi bolo dros<br />
gaCenili idea – qveyanaSi parlamenturi monarqiis<br />
SemoRebis mizanSewonilobis Sesaxeb. gaanalizebulia<br />
is argumentebi, romlebic saqarTveloSi<br />
parlamenturi monarqiis SemoRebis sasargeblod<br />
SeiZleba iqnes gamoyenebuli. warmodgenilia is<br />
xelisSemSleli garemoebebi, romlebic mniSvnelovan<br />
dabrkolebebs qmnian saxelmwifos mmarTvelobis<br />
formis aseTi transformirebisaTvis. maTi<br />
daZleva did dros, Zalisxmevasa da sazogadoeb-
204<br />
rivi cnobierebis saTanado momzadebas moiTxovs.<br />
arCevani respublikasa da monarqias Soris Tavad<br />
xalxma unda gaakeTos referendumiT.<br />
4) `samarTali rusulad~ (saqarTvelos saxalxo<br />
damcvelis yovelTviuri Jurnali `solidaroba~,<br />
#5; gaz. `rezonansi~, 08.09.08.).<br />
5) `rusuli simarTle~ (gaz. `Свободная Грузия~,<br />
13.09.08, rusul enaze).<br />
sazogadoebriv mecnierebaTa ganyofilebis wevrebi<br />
monawileobdnen samecniero-kvleviTi samuSaoebis<br />
SesrulebaSi.<br />
akad. o.jafariZem daasrula muSaoba naSromze<br />
_ `Sida qarTlis uZvelesi warsulidan~, romelic<br />
eZRvneba samaCabloSi, frone-liaxvis ormdinareTSi,<br />
sof. nulisa da qvasaTalis samarovnebze<br />
mopovebuli arqeologiuri masalis analizs. rogorc<br />
Cans, am samarovnebze centraluri da Crdilo-aRmosavleTi<br />
kavkasiidan samxreTiT gadmonacvlebuli<br />
mosaxleoba daikrZala. nulisa da qvasa-<br />
Talis samarovnebze dadasturebuli damarxvis<br />
wesi da samarxeuli inventari TiTqmis identuria<br />
Crdilo kavkasiis am regionSi Zv.w. II aTaswleulis<br />
pirvel naxevarSi gavrcelebuli Zeglebisa.<br />
rogorc Cans, am dros CrdiloeTidan Sida qar-<br />
Tlis Crdilo zolSi mosaxleobis garkveuli<br />
masa inacvlebs da sakmaod myarad, calke soflebad<br />
saxldeba, ZiriTadad, frone-liaxvis SuamdinareTSi,<br />
adgilobriv mkvidrTa raime sagrZnobi<br />
winaaRmdegobis gareSe. migrantebis cxovreba aq<br />
sakmaod intensiurad mimdinareobda, rasac sakmaod<br />
mozrdili samarovnebi mowmobs, sadac CrdiloeTidan<br />
gamoyolili adaT-wesiT imarxebodnen<br />
micvalebulebi. rogorc Cans, CrdiloeTidan sam-
205<br />
xreTiT migraciis procesi adre dawyebula da<br />
maincadamainc arc SemdegSi Senelebula, ris Sedegebsac<br />
dRes vimkiT.<br />
akad.wevr-kor. z.aleqsiZe xelmZRvanelobda<br />
xelnawerTa erovnuli centris somxur fondSi daculi<br />
fragmentebis korpusis gamocemis proeqts.<br />
akad.wevr-kor. k.ficxelauri xelmZRvanelobda<br />
arqeologiur gaTxrebs nazarlebis samarovanze<br />
da namosaxlarze. eqspediciis koleqtivTan<br />
erTad momzadda 2007-2008 ww. Catarebuli arqeologiuri<br />
gaTxrebis samecniero angariSi.<br />
akad.wevr-kor. v.SamilaZe muSaobda 2008-2009<br />
wlebis programaze _ `afxazuri diaspora aWara-<br />
Si: eTnokulturuli da eTnopolitikuri aspeqtebi~.<br />
saqarTvelos samecniero fondis `rusTavelis~<br />
sagranto dafinansebiT akad. r.metreveli mu-<br />
Saobs (xelmZRvanelobs) problemaze `saqarTvelo<br />
da gare samyaro (saqarTvelo da evropa, saqar-<br />
Tvelo da aRmosavleTi, saqarTvelo da bizantia)~;<br />
samuSaos dasruleba dagegmilia 2009 wlisaTvis.<br />
sruliad saqarTvelos kaTolikos-patriarqis<br />
locva-kurTxeviTa da misive fondis daxmarebiT<br />
akad. r.metreveli muSaobs (xelmZRvanelobs) proeqtze:<br />
`didni saqmeni~ _ epizodebi saqarTvelos<br />
istoriidan (movlenebi da pirovnebebi).<br />
akad. d.musxeliSvili xelmZRvanelia proeqtisa<br />
`saqarTvelos istoria toponimiaSi~ (`rusTavelis<br />
fondi~).<br />
akad.wevr-kor. a.silagaZe qarTuli mxaris xelmZRvanelia<br />
saerTaSoriso grantiT (germania) dafinansebuli<br />
proeqtisa _ `miwis privatizeba saqarTvelosa<br />
da moldovaSi~.
206<br />
ganyofilebis wevrebi aqtiurad monawileobdnen<br />
sxvadasxva samecniero konferenciebis, sesiebisa<br />
da simpoziumebis muSaobaSi.<br />
Catarda akademikosebis Salva nucubiZis 120,<br />
giorgi meliqiSvilis 90, grigol giorgaZis 80<br />
wlisTavisadmi miZRvnili saiubileo sxdomebi. samecniero<br />
konferencia mieZRvna akad.wevr-kor. o.jioevis<br />
xsovnas.<br />
akad. g.TevzaZem monawileoba miiRo Salva nucubiZisadmi<br />
miZRvnili saiubileo sxdomis, oTar<br />
jioevisa da solomon dodaSvilis xsovnisadmi<br />
miZRvnili samecniero sesiebis organizebaSi. man<br />
waikiTxa moxseneba _ `Salva nucubiZe da Tanamedrove<br />
azrovneba~, isaubra oTar jioevis mniSvnelobaze<br />
qarTuli filosofiuri kulturisaTvis.<br />
akad. r.metrevelma monawileoba miiRo q.kiSiniovSi<br />
(moldova) Catarebuli aRmosavleT evropis,<br />
baltikis, balkaneTisa da kavkasiis qveynebis<br />
samecniero konferenciis _ `mecniereba da ganaTleba~<br />
_ muSaobaSi, agreTve, saqarTvelos sapatriarqos<br />
egidiT Catarebul samecniero konferenciaSi<br />
_ `kulturaTa dialogi~.<br />
akad. d.musxeliSvilma monawileoba miiRo III<br />
saerTaSoriso simpoziumis muSaobaSi _ `civilizaciaTa<br />
dialogi – ganaTleba da aRzrda, rogorc<br />
saSualeba mxareTa TanamSromlobisa~. manve<br />
waikiTxa leqciebi saqarTvelos istoriis saki-<br />
Txebze saqarTvelos eTnografiuli memkvidreobis<br />
dacvis fondis Zegl-muzeum `mematianeSi~ cxinvalis<br />
regionidan devnili moswavleebisaTvis.<br />
akad. S.nadiraSvilma monawileoba miiRo evraziis<br />
TanamSromlobis sajaro forumis (romlis<br />
wevric aris) _ `samoqalaqo sazogadoeba saqar-
207<br />
TveloSi~ _ diskusiaSi, saqmianobis Sefasebasa da<br />
samomavlo gegmebis dasaxvaSi.<br />
akad.wevr-kor. z.aleqsiZe moxsenebiT gamovida<br />
armenologTa saerTaSoriso seminarze (q.erevani,<br />
somxeTi); saerTaSoriso konferenciaze (q.moskovi);<br />
miCiganis universitetis (aSS) saerTaSoriso konferenciaze<br />
_ `somxuri apokalipturi tradicia<br />
da komparatiuli perspeqtivebi~.<br />
akad.wevr-kor. v.papavam monawileoba miiRo saerTaSoriso<br />
samecniero konferenciebSi: `postsab-<br />
WoTa qveynebTan evrokavSiris samezoblo politikis<br />
ekonomikuri problemebi~ (q.varSava, polone-<br />
Ti); `evrokavSiri da samxreT kavkasiis qveynebi~<br />
(q.briuseli, belgia); `qarTul-rusuli omis Semdgomi<br />
urTierTobebi~ (q.stamboli, TurqeTi);<br />
`suam-i taqtikuri aliansidan strategiuli partniorobisaken~<br />
(q.baqo, azerbaijani); `saqarTvelo<br />
evroatlantikuri integraciis gzaze~ (q.parizi,<br />
safrangeTi); saqarTvelos ekonomistTa samecnieropraqtikul<br />
konferenciaSi `ekonomikuri ganviTarebis<br />
aqtualuri problemebi Tanamedrove etapze~.<br />
akad.wevr-kor. a.silagaZem gaakeTa moxseneba<br />
q.gisenis universitetis (germania) saerTaSoriso<br />
konferenciaze _ `miwis privatizeba postsabWour<br />
qveynebSi~.<br />
akad.wevr-kor. v.SamilaZem monawileoba miiRo:<br />
saerTaSoriso samecniero konferenciaSi (baqo-<br />
Samqori); baTumis botanikuri baRis samecniero<br />
sesiis muSaobaSi; aWaris avtonomiuri respublikis<br />
saarqivo sammarTvelos saerTaSoriso samecniero<br />
konferenciaSi; iv.javaxiSvilis Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetis eTnologiisa da kulturuli<br />
anTropologiis departamentis respublikuri<br />
samecniero konferenciis muSaobaSi.
208<br />
akad.wevr-kor. l.Ciqavam waikiTxa moxseneba saqarTvelos<br />
ekonomistTa samecniero-praqtikul konferenciaze<br />
_ `ekonomikuri ganviTarebis aqtualuri<br />
problemebi Tanamedrove etapze~.<br />
ganyofilebis saerTo krebaze sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa ganyofilebis akademikos-mdivnad ar-<br />
Ceul iqna akad. r.metreveli. biuros wevrebad<br />
akad. l.aleqsiZe, akad. g.TevzaZe, akad. d.musxeli-<br />
Svili, akad.wevr-kor. v.SamilaZe, swavlul mdivnad<br />
l.futkaraZe.<br />
ganyofilebasTan Seiqmna dargobrivi komisiebi:<br />
ekonomikur da iuridiul problemaTa (Tavmj.<br />
akad. l.aleqsiZe), filosofiis, fsiqologiisa da<br />
politikuri mecnierebebis problemaTa (Tavmj.<br />
akad. g.TevzaZe), istoriis, arqeologiisa da eTnologiis<br />
problemaTa (Tavmj. akad. d.musxeliSvili),<br />
kavkasiis qveynebTan samecniero TanamSromlobis<br />
(Tavmj. akad.wevr-kor. v.SamilaZe).<br />
aRniSnulma komisiebma mniSvnelovani saqmianoba<br />
ganaxorcieles.<br />
istoriis, arqeologiisa da eTnologiis komisiis<br />
xaziT momzadda da gamoqveynda naSromebi:<br />
1) `rusuli kolonializmi saqarTveloSi~ (avtorebi<br />
– a.bendianiSvili, a.dauSvili, m.samsonaZe,<br />
x.qoqraSvili, d.WumburiZe, o.janeliZe; gamomcemloba<br />
`universali~, Tbilisi, 543 gv.). naSromSi<br />
kritikulad da obieqturad aris Seswavlili da<br />
Sefasebuli rusuli kolonializmis orsaukunovani<br />
istoria. dasabuTebulia, rom monarqiuli da<br />
sabWour-komunisturi imperializmi erTmaneTisagan<br />
mxolod garegnulad, ideur-politikuri me-<br />
TodebiT, gansxvavdebodnen. orive imperias erTi<br />
ZiriTadi mizani hqonda _ saqarTvelos gadaqceva<br />
ruseTis ekonomikur danamatad da qveynis mosax-
209<br />
leobis rusifikacia; 2) `saqarTveloSi totalitaruli<br />
reJimis damkvidrebisa da ganmtkicebis Taviseburebani<br />
XX saukunis 20-ian wlebSi~ (avtorebi<br />
_ m.naTmelaZe, a.dauSvili, m.jafariZe, k.wenguaSvili;<br />
gamomcemloba `universali~, Tbilisi, 500 gv.).<br />
wignSi kompleqsurad Seswavlilia saqarTveloSi<br />
totalitaruli reJimis damkvidrebisa da ganmtkicebis<br />
Taviseburebani; garkveulia saqarTvelos<br />
mosaxleobis sxvadasxva fenis axali reJimisadmi<br />
damokidebulebis xasiaTi.<br />
ganyofilebam moismina akademiis wevr-korespondentebis<br />
v.papavas (`saqarTvelos ekonomikuri<br />
reformirebis modelis Taviseburebani da ekonomikuri<br />
ganviTarebis ZiriTadi problemebi~), a.silagaZis<br />
(`saqarTvelos ekonomikuri ganviTarebis<br />
ZiriTadi tendenciebi~) da j.xecurianis (`samar-<br />
Tali rusulad~) moxsenebebi da gauwia rekomendacia,<br />
rom aRniSnuli moxsenebebi wakiTxul iqnes<br />
akademiuri sabWos sxdomaze.<br />
enis, literaturisa da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
enis, literaturisa da xelovnebis ganyofilebaSi<br />
2009 wlis 1 ianvrisaTvis gaerTianebuli<br />
iyo 12 wevri, maT Soris 4 akademikosi da 8 wevrkorespondenti.<br />
2008 wels ganyofilebis wevrebma gamoaqveynes<br />
7 monografia da wigni da 19 samecniero statia.<br />
a) monografiebi, wignebi<br />
akad.wevr-kor. r.gordeziani<br />
1) „mediteranul-qarTveluri mimarTebebi“, t. IV<br />
(Tsu klasikuri filologiis, bizantinistikisa da
210<br />
neogrecistikis instituti, gamomcemloba `logosi~,<br />
Tbilisi, 160 gv.).<br />
naSromis sami tomi, romlebic eZRvneba Sumerul-qarTvelur,<br />
xeTur-qarTvelur, winaberZnulqarTvelur,<br />
etruskul-qarTvelur mimarTebebs,<br />
gamoica 2007 wels. meoTxe tomi Seicavs reziumes<br />
inglisur enaze, saZiebels, damatebebsa da Sesworebebs.<br />
2) „antikuri kavkasia“. enciklopediis anotirebuli<br />
sityvani (gamomcemloba „logosi“, Tbilisi,<br />
135 gv.).<br />
akad.wevr-kor. m.SaniZe<br />
1) „cxovrebaÁ mefeT-mefisa daviTisi“ (wignSi<br />
История Грузии, akad. r.metrevelis redaqciiT, Tbilisi,<br />
46 gv., rusul enaze).<br />
naSromi warmoadgens specialurad am gamocemisaTvis<br />
Sesrulebul axal Targmans, romelsac<br />
erTvis teqstis istoriul-filologiuri komentari.<br />
Targmani Sesrulebulia TviT m.SaniZis mier<br />
axlad damuSavebuli ZvelqarTuli teqstidan, romelSic<br />
mravali damaxinjebuli adgilia Sesworebuli.<br />
Targmani Sesrulebulia axal rusul enaze,<br />
magram Zveli qarTuli teqstis Sesabamisad TargmanSi<br />
SenarCunebulia saTanado stili. sagangebod<br />
damuSavebulia teqstSi arsebuli asamde bibliuri<br />
paraleli rusulTan misadagebulad im didi Sinaarseuli<br />
sxvaobis gamo, romelic Zvel qarTul da<br />
Tanamedrove bibliur teqstebs Sua arsebobs. komentarSi<br />
ganmartebulia teqstSi damowmebul istoriul<br />
pirTa vinaoba, geografiul punqtTa saxelebi,<br />
mocemulia msjeloba teqstis calkeuli adgilebis<br />
Sesaxeb.
211<br />
2) „cxovrebaÁ mefeT-mefisa daviTisi“ (wignSi<br />
`qarTlis cxovreba~, akad. r.metrevelis redaqciiT,<br />
Tbilisi, 440–481).<br />
teqsti dadgenilia `qarTlis cxovrebis~ rogorc<br />
uZvelesi (Zveli ciklis) xelnawerebis, ise<br />
saWiroebis SemTxvevaSi gviandeli (vaxtangiseuli<br />
redaqciis) nusxebis mixedviT. gasworebulia mravali<br />
adgili, romelic gadamwerTa mier aris damaxinjebuli;<br />
Sesabamisad, gaimarTa adgilebi, romlebic<br />
wina gamocemebSi gaugebari iyo. gamovlenilia<br />
bibliuri paralelebi, romlebic teqstis mxatvruli<br />
sistemis organul komponents warmoadgenen;<br />
zogierT SemTxvevaSi teqstis calkeuli adgilebis<br />
realuri Sinaarsis gageba damokidebulia swored<br />
bibliur saxeTa sworad gagebasa da gaxsnaze.<br />
teqstSi asamde aseTi SemTxvevaa miTiTebuli. gasworebulia,<br />
agreTve, damaxinjebuli enobrivi formebi,<br />
rac xels uSlida Sinaarsis sworad gagebas.<br />
Catarebuli teqstologiuri muSaobis Sedegad<br />
„cxovrebaÁ mefeT-mefisa daviTisi“ warmogvidgeba<br />
ufro gamarTuli saxiT, vidre aqamde arsebul<br />
gamocemebSi (mari brosesa da s.yauxCiSvilis) iyo.<br />
3) „cxovrebaÁ mefeT-mefisa Tamarisi“ (wignSi<br />
„qarTlis cxovreba“, akad. r.metrevelis redaqciiT,<br />
Tbilisi, 483-521).<br />
teqsti dabeWdilia im erTaderTi nusxis mixedviT,<br />
romelSic calkea mocemuli am Txzulebis<br />
pirveli naxevari (e.w. WalaSviliseuli nusxa). meore<br />
nawili, romelic calke damoukidebeli saxiT ar<br />
arsebobs, dabeWdilia amave nusxis mixedviT, magram<br />
cal-calkea gamoyofili is nawilebi, romlebic basili<br />
ezosmoZRvrisaa, da sxvebi, romlebic sxva<br />
Txzulebebidanaa amoRebuli vaxtangiseul redaq-
212<br />
ciaSi („istoriani da azmani SaravandedTani“). am<br />
ukanasknelTaTvis srulad miTiTebulia rogorc<br />
m.broses gamocemis saTanado adgilebi (meore nawilSi),<br />
ise Sesabamisi adgilebi „istoriaTa da azmaTa“<br />
teqstidan k.kekeliZis gamocemaSi, agreTve,<br />
„qarTlis cxovrebis“ s.yauxCiSviliseul da aRniSnul<br />
gamocemebSi. aseTi aparati, romelic pirvelia<br />
basili ezosmoZRvris Txzulebis gamocemisaTvis,<br />
mkiTxvels saSualebas aZlevs naTlad dainaxos is<br />
CanarTebi, romlebic vaxtangiseul redaqciaSia<br />
Setanili, Sesabamisad, ufro naTeli warmodgena<br />
iqonios TviTon basilis Txzulebis Sesaxeb. warmodgenilia<br />
ramdenime teqstualuri konieqtura<br />
gadamwerTa mier damaxinjebuli adgilebis naTelsayofad.<br />
akad.wevr-kor. e.xinTibiZe<br />
„vefxistyaosani Seqspiris epoqis inglisSi“,<br />
(sagamomcemlo jgufi „qarTvelologi“, Tbilisi,<br />
150 gv., qarTul da inglisur enebze).<br />
monografiaSi Camoyalibebuli da argumentirebulia<br />
sruliad axali azri rogorc qarTuli kulturis<br />
istoriis, aseve inglisuri literaturaTmcodneobis<br />
TvalsazrisiT. kerZod, vefxistyaosnis<br />
fabula gamoyenebulia rogorc siuJeturi wyaro<br />
XVII saukunis dasawyisis ingliseli dramaturgebis<br />
bomontisa da fletCeris or Zalze popularul<br />
piesaSi: „filasteri“ da „mefe da ara mefe“.<br />
akad.wevr-kor. e.javeliZe<br />
„marTalma rai ჰyos“ (gamomcemloba „aisi“, Tbilisi,<br />
324 gv.).<br />
wignSi mocemulia avtoris gamouqveynebeli<br />
werilebi da, agreTve, sxvadasxva dros dabeWdili<br />
statiebi. miuxedavad imisa, rom es publikaciebi
213<br />
gansxvavebul problemebs (esTetikurs, zneobrivs,<br />
religiurs, erovnuls) exeba, maT aerTianebs um-<br />
Tavresi mizani – axsnas, Tu ratom aRmoCnda saqar-<br />
Tvelo amgvar katastroful mdgomareobaSi, ratom<br />
daatyda qarTvel ers esoden didi ubedureba, vin<br />
aris yovelives Semoqmedi da ram ganapiroba Cveni<br />
samSoblos savalalo mdgomareoba. avtori cdilobs<br />
mkiTxvel sazogadoebas miukerZoeblad auxsnas<br />
Cveni eris ubedurebis mTavari mizezebi, romlebic<br />
SeuiaraRebeli TvalisTvis esoden Zneli aRsaqmelia.<br />
b) statiebi<br />
akad.wevr-kor. r.gordeziani<br />
`iliadis struqturuli simetriis zogierTi<br />
aspeqti~ (Phasis, 11, inglisur enaze).<br />
akad.wevr-kor. g.kvaracxelia<br />
1) `kavkasiis didi Svili~. arn. Ciqobavas moRvaweobis<br />
analizi (iberiul-kavkasiuri enaTmecniereba,<br />
9-19).<br />
2) `redaqtoris winasityvaoba~. arn. Ciqobava,<br />
`enaTmecnierebis Sesavali~ (Tbilisi, XI-XXII).<br />
ganxilulia saxelmZRvanelos Teoriuli koncefcia,<br />
avtoris originaluri xedva meTodologiadidaqtikis<br />
TvalsazrisiT. kritikulad aris warmodgenili<br />
analogiuri saxelmZRvaneloebi arn. Ciqobavas<br />
„enaTmecnierebis SesavalTan“ mimarTebiT.<br />
3) `enaTmecnierebis Tanamedrove mimarTulebebi~<br />
(„qarTuli ena~. enciklopedia, Tbilisi, 168-172).<br />
ganxilulia enaTmecnierebis Tanamedrove mimarTulebebi<br />
da dargebi, maT Soris: sociolingvistika,<br />
fsiqolingvistika, eTnolingvistika, komunikaciuri<br />
pragmatika, neirolingvistika, paralin-
214<br />
gvistika da sxv. daZebnilia maTi warmoqmnis Teoriuli<br />
safuZvlebi.<br />
4) `idiostili~ („qarTuli ena~. enciklopedia,<br />
Tbilisi, gv. 244).<br />
qarTvel mweralTa magaliTze ganxilulia<br />
idiostilis ganmarteba da am cnebis adgili stilistikis<br />
terminologiur sistemaSi.<br />
5) `stili~ („qarTuli ena~. enciklopedia. Tbilisi,<br />
443-445).<br />
„stilis“ cneba ganxilulia lingvistikuri da<br />
literaturaTmcodneobiTi TvalsazrisiT. gamoyofilia<br />
stilis mwarmoebeli erTeulebi enis sxvadasxva<br />
doneze.<br />
6) `stilizacia~ („qarTuli ena~. enciklopedia,<br />
Tbilisi, gv. 445).<br />
qarTvel mweralTa nimuSebze dayrdnobiT ganxilulia<br />
stilizaciis saxeebi da formebi.<br />
7) `stilistika~ („qarTuli ena~. enciklopedia,<br />
Tbilisi, 445-447).<br />
warmodgenilia stilistikis, rogorc enaTmecnierebis<br />
dargis, struqtura da kategoriebi.<br />
8) `stilostatistika~ („qarTuli ena~. enciklopedia,<br />
Tbilisi, gv. 447).<br />
ganxilulia statistikuri meTodebiT stilis<br />
Seswavlis mizani da Sedegebis gamoyenebis sferoebi.<br />
9) `funqciuri stilistika~ („qarTuli ena~.<br />
enciklopedia, Tbilisi, 488-490).<br />
warmodgenilia qarTuli enis funqciuri qvesistemebis<br />
gamoyofis principebi. mokled daxasiaTebulia<br />
samecniero publicisturi, yofiTi metyvelebisa<br />
da sxva funqciuri stilebi.<br />
10) `qarTvelologia~ (TanaavtorobiT; `qarTuli<br />
ena~. enciklopedia, Tbilisi, 497-502).
215<br />
ganxilulia enaTmecnieruli qarTvelologiis<br />
ganviTarebis gzebi, istoria, mimarTulebebi, qarTuli<br />
lingvistikis miRwevebi da saerTaSoriso aRiareba.<br />
11) qarTuli ena („qarTuli ena~, enciklopedia,<br />
Tbilisi, 509-512).<br />
warmodgenilia qarTuli enis istoriis, struqturisa<br />
da funqcionirebis sakiTxebi. gaSuqebulia<br />
saliteraturo enis mimarTebis problema teritoriul<br />
da socialur dialeqtebTan.<br />
12) „da isev miwas vinatreb“ (Jurnali `qarTvelologia~,<br />
#3, 3-7).<br />
pirvelad aris Seswavlili sikvdilis Tema ana<br />
kalandaZis poeziaSi. gamokveTilia poetis msoflmxedvelobrivi<br />
mimarTeba aRniSnul problemasTan<br />
dakavSirebiT.<br />
13) „RvTis saTno ana“ (qarTvel mweralTa da<br />
literatorTa saliteraturo-samecniero gazeTi<br />
„kalmasoba“, maisi, 2008 w.).<br />
Seswavlilia ana kalandaZis poeziis is nimu-<br />
Sebi, sadac dgeba sulierebis, rogorc qristianuli<br />
arsis sakiTxebi. ganxiluli da warmoCenilia „saxarebisa~<br />
da `fsalmunTa~ aluziebi.<br />
akad.wevr-kor. m.SaniZe<br />
`vaJa-fSavela da qarTuli saliteraturo ena~<br />
(wignSi: „Der Dichter Vajha-Pschavela. Fűnf Essays Wurzburg”,<br />
gamomc. konigshauzeni da noimani, q.viurcburgi,<br />
gfr, 65–80, germanul enaze).<br />
ganxilulia vaJa-fSavelas roli axali qarTuli<br />
saliteraturo enis SeqmnaSi, warmodgenilia<br />
axali masalebi vaJas enis TaviseburebaTa warmosaCenad<br />
(sityvawarmoebasa, leqsikasa da idiomati-
216<br />
kaSi). naCvenebia enobrivi sxvaobani vaJas poetur<br />
nawarmoebebsa da prozaul Txzulebebs Soris.<br />
akad.wevr-kor. e.xinTibiZe<br />
„SoTa rusTvelis vefxistyaosnis siuJeti XVII<br />
saukunis inglisur literaturaSi“ (Jurnali „georgika“,<br />
#30, berlini, gfr, germanul enaze).<br />
evropaSi pirveladaa gamoTqmuli axali Tvalsazrisi<br />
imis Taobaze, rom XVII saukunis inglisuri<br />
literaturis uaRresad popularuli piesa<br />
„mefe da ara mefe“ – efuZneba „vefxistyaosnis“ fabulas.<br />
akad.wevr-kor. e.javeliZe<br />
1) „msurda Cemi xalxisTvis uJamo Jami mimeloca“<br />
(gaz. „saqarTvelos respublika“, ##14,15, 2008 w.).<br />
2) `arCevani meo, Sen ki – „soflis Txleo“, „saqarTvelos<br />
respublika“, #116, 2008 w.).<br />
3) `ZrwodeT „beibi-vardosnebo“, (gaz. „saqar-<br />
Tvelos respublika“, ##145, 146, 149, 2008 w.).<br />
enis, literaturisa da xelovnebis ganyofilebis<br />
wevrebma Seqmnes:<br />
akad. m.merabiSvilma _ akademikos evgeni xaraZis,<br />
akad.wevr-kor. elizbar javeliZisa da msaxiob<br />
ipolite xviCias biustebi;<br />
akad.wevr-kor. g.ToTibaZem _ sruliad saqar-<br />
Tvelos kaTolikos-patriarqis ilia II-is portreti<br />
da Zveli Tbilisis ferweruli tilo;<br />
akad.wevr-kor. m.berZeniSvilma _ SoTa rusTavelis<br />
qandakeba.<br />
ganyofilebis wevrTa mier mopovebulia 7 granti<br />
(m.S. 4 sazRvargareTuli) da 1 stipendia: akad.<br />
wevr-kor. r.gordeziani agrZelebda muSaobas rus-<br />
Tavelis fondis saxelmwifo grantiT dafinansebul
217<br />
proeqtze (2007-2009 ww.) `antikuri kavkasia (enciklopedia)~,<br />
agreTve, saberZneTis d.varelasis fondis,<br />
kulturis saministrosa da s.niarxosis fondis<br />
grantebiT; samive berZnuli granti mopovebulia<br />
Tsu-s klasikuri filologiis, bizantinistikisa<br />
da neogrecistikis institutis saswavlo da<br />
samecniero programebis xelSewyobisaTvis;<br />
akad.wevr-kor. g.kvaracxelias mopovebuli hqonda<br />
germaniis teqnikuri TanamSromlobis sazogadoebis<br />
(GTZ) granti saqarTvelos parlamentis reformis<br />
xelSewyobisaTvis;<br />
akad.wevr-kor. m.SaniZe muSaobda samecniero<br />
fondis `rusTavelis~ grantiT dafinansebul proeqtze<br />
„Zveli qarTuli bibliuri teqstebisa da maTi<br />
komentarebis lingvistur-filologiuri analizi“;<br />
akad.wevr-kor. e.xinTibiZem moipova erovnuli<br />
qarTvelologiuri fondis granti (2008-2010 ww.)<br />
proeqtisaTvis „qarTuli literaturis Seswavla<br />
aRmosavleT evropaSi“ da rusTavelis stipendia<br />
(2008 w.) erovnuli qarTvelologiuri fondidan.<br />
akad.wevr-kor. r.gordeziani dajildovda saberZneTis<br />
respublikis Rirsebis ordeniT.<br />
akad.wevr-kor. r.gordezianma monawileoba miiRo<br />
malagasa da granadis universitetebSi (espaneTi)<br />
gamarTul samecniero konferenciebis muSaobaSi;<br />
akad.wevr-kor. g.kvaracxelia monawileobda<br />
arn. Ciqobavas dabadebis 110 wlisTavisadmi miZRvnili<br />
II saerTaSoriso simpoziumis „iberiul-kavkasiuri<br />
enaTmecniereba: memkvidreoba da perspeqtivebi“<br />
da `arn. Ciqobavas sakiTxavebi, XIX~-is muSaobaSi;
218<br />
akad.wevr-kor. e.xinTibiZem samecniero konferenciaze<br />
„saqarTvelos inteleqtualuri memkvidreoba“<br />
(kolumbiis universiteti, ჰarimanis instituti,<br />
niu-iorki, aSS) gaakeTa moxseneba; monawileoba<br />
miiRo saerTaSoriso samecniero konferenciis<br />
„literaturaTmcodneobis saerTaSoriso problemebi~<br />
(q.Tbilisi) muSaobaSi.<br />
enis, literaturisa da xelovnebis ganyofilebis<br />
saerTo krebam biuros SemadgenlobaSi airCia:<br />
akad.wevr-kor. g.kvaracxelia (ganyofilebis akademikos-mdivnis<br />
movaleobis Semsrulebeli), akad.<br />
m.merabiSvili, akad.wevr-kor. m.SaniZe, akad.wevr-kor.<br />
e.xinTibiZe, akad.wevr-kor. e.javeliZe. ganyofilebis<br />
swavlul mdivnad arCeulia filol.mecn.kand.<br />
l.dumbaZe.<br />
ganyofilebasTan Camoyalibda dargobrivi komisiebi:<br />
qarTuli enis (Tavmj. akad.wevr-kor. m.Sani-<br />
Ze), afxazuri enisa da kulturis (Tavmj. akad.wevrkor.<br />
g.kvaracxelia), qarTuli literaturis (Tavmj.<br />
akad.wevr-kor. e.xinTibiZe), qarTuli xelovnebis<br />
(Tavmj. akad. m.merabiSvili).
219<br />
saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis samecniero<br />
redaqciebi da komisiebi<br />
qarTuli enciklopediis ir.abaSiZis sax. mTavari<br />
samecniero redaqcia (mT. redaqtori polit.<br />
mecn.doqt. z.abaSiZe). 2008 wels gamoica enciklopedia<br />
`qarTuli ena~, enciklopedia `Tbilisi. qu-<br />
Cebi, gamzirebi, moednebi~, e.maWavarianis `qarTuli<br />
damwerloba~, ganmeorebiT gamoica `saqarTvelos<br />
istoriisa da kulturis ZeglTa aRwerilobis~ II<br />
tomi, momzadda qarTuli universaluri enciklopediis<br />
(erTtomeuli) sityvani. mimdinareobda mu-<br />
Saoba enciklopedia `saqarTvelos~ II tomze (gamoicema<br />
2009 wels). dasrulda muSaoba enciklopediur<br />
cnobarze `saqarTvelos geografiuli saxelwodebebi~.<br />
momzadda sityvani da statiebis<br />
nawili enciklopediuri cnobarisaTvis `cnobili<br />
qarTvelebi ucxoeTSi~ (pirobiTi dasaxeleba).<br />
qristianuli Teologiisa da religiis istoriis<br />
Semswavleli komisia (Tavmj. sruliad saqar-<br />
Tvelos kaTolikos-patriarqi ilia II, moadgile<br />
ist.mecn.doqt. z.abaSiZe). uwmidesisa da unetaresis<br />
ilia II-is aRsaydrebis 31-e wlisTavTan dakavSirebiT<br />
gaimarTa saerTaSoriso samecniero konferencia<br />
Temaze: `rwmena da codna _ safuZveli msoflio<br />
kulturisa~ (Tanamedrove mecnieruli aRmo-<br />
Cenebis safuZvelze). konferenciis momzadebasa da<br />
warmarTvaSi monawileobas iRebdnen komisiis wevrebi:<br />
protopresviteri giorgi (zviadaZe), z.abaSi-<br />
Ze, e.WeliZe.
220<br />
gamosacemad momzadda:<br />
1. b.lominaZe `saeklesio istoria~;<br />
2. sulxan-saba orbeliani `saqristiano moZ-<br />
Rvreba _ samoTxis kari~, `swavlani~.<br />
saqarTvelos istoriis wyaroebis komisia<br />
(Tavmj. akad. r.metreveli) agrZelebda muSaobas<br />
`qarTlis cxovrebis~ teqstis kritikulad dadgenaze.<br />
dasabeWdad momzadda JamTaaRmwerlis Txzulebis<br />
e.w. `aswlovani matianis~ gamouqveynebeli<br />
xelnaweris (H-1607) fragmenti, romelic erT-erTi<br />
uZvelesia dRes cnobil xelnawerTa Soris. mo-<br />
Ziebuli masalebi Sevida `qarTlis cxovrebis~<br />
axal gamocemaSi. `qarTlis cxovrebis~ axali<br />
gamocemisaTvis momzadda, agreTve, sruli bibliografia<br />
(1818-2008 ww.), romelic Seicavs 1000-mde<br />
erTeuls. rusul enaze iTargmna da gamosacemad<br />
momzadda `qarTlis cxovrebaSi~ Semavali Txzulebebi:<br />
`wameba wmidisa da didebulisa mowamisa<br />
arCilisi~, `cxovreba mefeT mefisa daviTisi~, `e.w.<br />
laSa giorgis droindeli mematianis Txzulebani~.<br />
Catarda yovelwliuri samecniero konferencia<br />
_ `qarTlis cxovrebis~ Seswavlisa da gamocemis<br />
aqtualuri sakiTxebi~. konferenciis muSaobaSi<br />
monawileobas iRebdnen saqarTvelos istoriis<br />
wyaroebis komisiis, xelnawerTa erovnuli<br />
centris, iv.javaxiSvilis Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetisa da iv.javaxiSvilis istoriisa da<br />
eTnologiis institutis mecnierebi da specialistebi.<br />
gagrZelda muSaoba oqsfordis universitetis<br />
proeqtze `qristian-muslimuri urTierTobebi: kostanti-kaxis<br />
martviloba~ (xelmZRvaneli b.roggema)<br />
da USAID-is proeqtze CA23-22 (Semsrulebeli m.aba-<br />
SiZe).
221<br />
komisiis TanamSromlebi monawileobdnen saerTaSoriso<br />
konferenciebis muSaobaSi: akad. r.metreveli<br />
– mecnierebaTa akademiebis kongresi (q.ki-<br />
Siniovi, moldova); filol.mecn.kand. m.abaSiZe –<br />
qenanis institutis sabWos sxdoma (q.vaSingtoni,<br />
aSS), saerTaSoriso konferencia globalizaciis<br />
sakiTxebze (q.buqaresti, rumineTi), ekonomikuri<br />
forumi (q.krinica, poloneTi). aRniSnuli komisiis<br />
egidiT gamoica naSromebi: 1) al hasan ibn talani.<br />
`qristianoba arabul samyaroSi~ (qarTulad Targmna,<br />
Sesavali, komentarebi da saZieblebi daurTo<br />
m.abaSiZem, `nekeri~, Tbilisi), 2) `qarTlis cxovreba~<br />
(Targmani rusul enaze, SesavaliTa da komentarebiT,<br />
redaqtori akad. r.metreveli, `artanuji~,<br />
Tbilisi).<br />
saqarTvelos mTianeTis problemaTa kompleqsuri<br />
Seswavlis komisiaSi (Tavmj. akad. T.oniani)<br />
Camoyalibda sami qvekomisia. mimdinareobda muSaoba<br />
xudonhesis problemebis Sesaswavlad. am saki-<br />
Txebs mieZRvna samecniero konferencia, romlis<br />
dadgenileba gaegzavna saqarTvelos mTavrobas.<br />
moewyo Sekreba, romelzec ganxilul iqna mestiisa<br />
da lentexis raionebSi Seqmnili problemebi.<br />
Sekrebis Sedegi daskvnis saxiT gaegzavna saqar-<br />
Tvelos mTavrobas. ruseTis agresiis Semdeg komisiis<br />
wevrebma monawileoba miiRes JurnalistTa<br />
kavSiris mier mowyobil TaTbirSi, sadac ganixiles<br />
ltolvilTa daxmarebis RonisZiebebi, rac<br />
SemdgomSi praqtikulad ganxorcielda.<br />
miiRo ra mxedvelobaSi saqarTvelos mTiane-<br />
Tis dRevandeli mdgomareoba da is garemoeba,<br />
rom arsebuli mTis kanoni garkveul mizezTa gamo<br />
mxolod nawilobriv moqmedebda, komisiam SeimuSava<br />
`mTiani regionebis socialur-ekonomikuri
222<br />
ganviTarebis kanonis~ axali proeqti. mimdinareobs<br />
am proeqtis farTo ganxilva, romlis Semdeg<br />
igi waredgineba saqarTvelos parlaments.<br />
komisiam SeimuSava mTis mdgradi ganviTarebis<br />
nacionaluri programis proeqti da mTis ganviTarebis<br />
kompleqsuri programa mTavrobaSi warsadgenad.<br />
baTumis samecniero centri. 2008 wlis seqtemberSi<br />
baTumSi Catarda saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis baTumis samecniero centris,<br />
afxazeTis mecnierebaTa erovnuli akademiis,<br />
enciklopedia `aWaris~ mTavari samecniero redaqciisa<br />
da baTumis botanikuri baRis erToblivi<br />
samecniero konferencia. gamoica konferenciis<br />
masalebi `siyvaruli gzad da xidad~.<br />
perioduli gamocemebi. 2008 wels gamovida saqarTvelos<br />
mecnierebaTa erovnuli akademiis Semdegi<br />
perioduli gamocemebi:<br />
`saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademiis<br />
moambis~ (mT. redaqtori akad. T.gamyreliZe).<br />
3 nomeri (t. 2(176), ##1, 2, 3), dasabeWdad gadaeca<br />
me-4 nomeri;<br />
`saqarTvelos maTematikuri Jurnalis~ (mT.<br />
redaqtori akad. i.kiRuraZe) me-15 tomis 4 nomeri<br />
(inglisur enaze). sul gamoqveynda 64 statia (moculobiT<br />
803 gverdi), maT Soris 34 ucxoeli<br />
avtorisa;<br />
Jurnalis `memuarebi diferencialur gantolebebsa<br />
da maTematikur fizikaSi~ (mT. redaqtori<br />
akad. i.kiRuraZe) me-3 tomis 43-e, 44-e, 45-e nomrebi<br />
(inglisur enaze);
223<br />
Jurnal `saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis macnes~ seriebi:<br />
`qimia~ (mT. redaqtori akad. T.andronikaSvili),<br />
oTxi nomeri – #1, 2, 3, 4. sul gamoqveynda 111<br />
statia qarTul, inglisur da rusul enebze;<br />
`biologia~, seria A (mT. redaqtori akad.<br />
v.okujava), eqvsi nomeri #1-2, #3-4, #5-6. sul gamoqveynda<br />
55 statia qarTul, rusul da inglisur<br />
enebze;<br />
`biologia~, seria B (mT. redaqtori akad. m.zaaliSvili),<br />
ori nomeri, t. 6, #1-2, da t. 6, #3-4,<br />
(inglisur enaze);<br />
`filosofia~ (mT. redaqtori filos.mecn.doqt.<br />
i.kalandia), #1;<br />
`fsiqologia~ (saredaqcio sabWo: i.imedaZe, m.baliaSvili,<br />
z.vaxania), #1;<br />
Jurnal `mecniereba da teqnologiebis~ (mT.<br />
redaqtori akad. v.WavWaniZe) 2007 wlis 1 krebuli<br />
(#10-12) da 2008 wlis oTxi krebuli (#1-3, #4-6,<br />
#7-9, #10-12).
224<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saorganizacio saqmianoba<br />
samecniero-saorganizacio RonisZiebebi. momzadda<br />
da gamoica `saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademia. wliuri angariSi. 2007~, romelic<br />
damtkicebul iqna akademiis saerTo krebis<br />
mier 2008 wlis 11 ivniss.<br />
saqarTvelos kanonis `saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis Sesaxeb~ Tanaxmad saqar-<br />
Tvelos mecnierebaTa erovnul akademiaSi ganxilul<br />
da Sefasebul iqna ssip – samecniero-kvleviTi<br />
institutebisa da saqarTvelos saxelmwifo<br />
universitetebis samecniero saqmianobis angariSebi<br />
(cxrili 2, 3, 4).<br />
akademiis saerTo krebis mier axlad damtkicebul<br />
samecniero ganyofilebebSi arCeul iqna<br />
ganyofilebis biuroebi da swavluli mdivnebi,<br />
ganyofilebebTan Seiqmna dargobrivi komisiebi.<br />
samecniero ganyofilebebma Caatares konkursebi<br />
dargebis mixedviT saukeTeso samecnierokvleviTi<br />
institutebis gamosavlenad.
225<br />
cxrili 2<br />
#<br />
ssip – samecniero-kvleviTi institutebis<br />
2007 wlis samecniero saqmianobis Semfasebeli<br />
komisiebi da eqspertebi<br />
samecniero<br />
dawesebuleba<br />
saqarTvelos<br />
mecnierebaTa<br />
erovnuli<br />
akademiis<br />
droebiTi komisia<br />
eqsperti<br />
1 2 3 4<br />
1. andria razmaZis<br />
maTematikis instituti<br />
2. niko musxeliSvilis<br />
gamoTvliTi<br />
maTematikis instituti<br />
maTematikisa da informatikis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
fizikisa da nanoteqnologiebis<br />
komisia<br />
maTematikisa da informatikis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
akad.wevr-kor. e.nadaraia,<br />
akad.wevr-kor.<br />
a.xelaSvili, prof.<br />
T.TadumaZe, prof.<br />
g.oniani, prof. g.giorgaZe<br />
akad.wevr-kor. e.nadaraia,<br />
prof. T.TadumaZe,<br />
prof. g.oniani,<br />
prof. g.giorgaZe<br />
3. kibernetikis instituti<br />
maTematikisa da informatikis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
fizikisa da nanoteqnologiebis<br />
komisia<br />
akad.wevr-kor. e.nadaraia,<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.jafariZe, akad.wevrkor.<br />
v.ciciSvili,<br />
prof. T.TadumaZe,<br />
prof. g.oniani, prof.<br />
g.giorgaZe<br />
4. elefTer andronikaSvilis<br />
fizikis<br />
instituti<br />
fizikisa da nanoteqnologiebis<br />
komisia<br />
akad. T.sanaZe, akad.<br />
wevr-kor. g.Cageli-<br />
Svili, akad.wevr-kor.<br />
T.zaaliSvili, akad.<br />
wevr-kor. a.xelaSvili
226<br />
1 2 3 4<br />
5. soxumis ilia vekuas<br />
fizika-teqnikis<br />
instituti<br />
fizikisa da nanoteqnologiebis<br />
komisia<br />
fiz.-maT.mecn.doqt.<br />
a.gerasimovi<br />
6. mixeil nodias<br />
geofizikis instituti<br />
7. aleqsandre janeliZis<br />
geologiuri<br />
instituti<br />
8. vaxuSti bagrationis<br />
geografiis<br />
instituti<br />
9. hidrogeologiisa<br />
da sainJinro geologiis<br />
instituti<br />
10. hidrometeorolo<br />
giis institiuti<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
komisia<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
seismuri monitoringis<br />
centris direqtori,<br />
fiz.-maT.mecn.kand.<br />
z.javaxiSvili<br />
hidrogeologiisa da<br />
sainJinro geologiis<br />
institutis direqtori<br />
z.kakulia, samecniero<br />
sabWos Tavmjdomare<br />
geol.-min.mecn.<br />
doqt. g.buaCiZe<br />
hidrometeorologiis<br />
institutis direqtoris<br />
mov. Semsr., fiz.-<br />
maT.mecn.doqt. n.begaliSvili<br />
akad.wevr-kor.<br />
m.TofCiSvili<br />
vaxuSti bagrationis<br />
geografiis institutis<br />
samecniero<br />
sabWos Tavmjdomare<br />
prof. r.gobejiSvili,<br />
ganyofilebis gamge<br />
prof. n.elizbara-<br />
Svili
227<br />
1 2 3 4<br />
11. seismuri monitoringis<br />
centri<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
komisia<br />
akad.wevr-kor.<br />
T.WeliZe<br />
12. sawarmoo Zalebisa<br />
da bunebrivi<br />
resursebis Semswavleli<br />
centri<br />
13. kavkasiis aleqsandre<br />
TvalWreliZis<br />
mineraluri<br />
nedleulis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
hidrometeorologiis<br />
institutis direqtoris<br />
m/S, fiz.-maT.mecn.<br />
doqt. n.begaliSvili<br />
akad.wevr-kor.<br />
d.Sengelia<br />
14. arCil eliaSvilis<br />
marTvis sistemebis<br />
instituti<br />
sainJinro problemebis,<br />
energetikisa<br />
da marTvis Teoriis<br />
komisia<br />
saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis<br />
reqtoris moadgile,<br />
akad.wevr-kor.<br />
a.frangiSvili<br />
15. kiriak zavrievis<br />
samSeneblo meqanikisa<br />
da seismomedegobis<br />
instituti<br />
16. grigol wuluki-<br />
Zis samTo instituti<br />
17. rafiel dvalis<br />
manqanaTa meqanikis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis<br />
samSeneblo fakultetis<br />
prof., teqn.mecn.<br />
doqt., s.gedeniZe<br />
saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis sam-<br />
To teqnologiebis<br />
departamentis asoc.<br />
prof., teqn. mecn.doqt.<br />
T.javaxiSvili<br />
saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis<br />
manqanaTmSeneblobis<br />
departamentis prof.,<br />
teqn.mecn. doqt.,<br />
T.mWedliSvili
228<br />
1 2 3 4<br />
18. instituti<br />
`talRa~<br />
teqn.mecn.doqt.<br />
a.Caduneli<br />
19. instituti `teqinformi~<br />
20. instituti<br />
`optika~<br />
21. quTaisis samecniero<br />
centri<br />
22. membranuli teqnologiebis<br />
sain-<br />
Jinro instituti<br />
23. petre meliqiSvilis<br />
fizikuri da<br />
organuli qimiis<br />
instituti<br />
sainJinro problemebis,<br />
energetikisa<br />
da marTvis Teoriis<br />
komisia<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
arCil eliaSvilis<br />
marTvis sistemebis<br />
institutis marTvis<br />
sistemebis, modelirebisa<br />
da kompiuteruli<br />
grafikis ganyofilebis<br />
gamge, teqn.mecn.<br />
kand. T.troyaSvili<br />
saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis<br />
informatikisa da<br />
marTvis sistemebis<br />
fakultetis sruli<br />
profesori T.mxeiZe<br />
akaki wereTlis saxelmwifo<br />
universitetis<br />
qimiuri teqnologiis<br />
departamentis<br />
xelmZRvaneli, sruli<br />
profesori b.bucxrikiZe<br />
saqarTvelos teqnikuri<br />
universitetis manqanaTmSeneblobis<br />
departamentis<br />
ufrosi,<br />
teqn. mecn. doqt., sruli<br />
profesori T.megreliZe<br />
qimiisa da qimiuri akad. k.jafariZe<br />
teqnologiis problemaTa<br />
komisia
229<br />
1 2 3 4<br />
24. rafiel aglaZis<br />
araorganuli qimiisa<br />
da eleqtroqimiis<br />
qimiisa da qimiuri akad.wevr-kor.<br />
teqnologiis problemaTa<br />
komisia<br />
v.ciciSvili<br />
insti-<br />
tuti<br />
25. iovel quTaTela-<br />
Zis farmakoqimiis<br />
instituti<br />
26. ferdinand Tava-<br />
Zis metalurgiisa<br />
da masalaTmcodneobis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
S.samsonia<br />
akad. g.cincaZe<br />
27. niko kecxovelis<br />
botanikis instituti<br />
28. Tbilisis botanikuri<br />
baRi<br />
biomravalferovneb<br />
is, bioteqnologiisa<br />
da ekologiur<br />
problemaTa komisia<br />
– ~ –<br />
akad. n.nucubiZe<br />
vasil gulisaSvilis<br />
satyeo institutis direqciis<br />
konsultanti<br />
akad. g.gigauri, ganyofilebis<br />
konsultanti,<br />
biol.mecn.doqt. t.baxsoliani,<br />
mTavari mecn.<br />
TanamSr., sofl.meurn.<br />
mecn. doqt. r.Cageli-<br />
Svili<br />
29. zoologiis instituti<br />
– ~ –<br />
iv.javaxiSvilis Tbilisis<br />
saxelmwifo<br />
universitetis zust da<br />
sabunebismetyvelo mecnierebaTa<br />
biologiis<br />
institutis asocirebuli<br />
prof., biol.mecn.<br />
doqt. g.qajaia
230<br />
1 2 3 4<br />
30. sergi durmiSiZis biomravalferovneb akad.wevr-kor.<br />
bioqimiisa da<br />
bioteqnologiis<br />
instituti<br />
is, bioteqnologiisa<br />
da ekologiur<br />
problemaTa komisia<br />
n.aleqsiZe<br />
31. molekuluri<br />
biologiisa da<br />
biologiuri fizikis<br />
instituti<br />
32. giorgi eliavas<br />
baqteriofagiis,<br />
mikrobiologiisa<br />
da virusologiis<br />
instituti<br />
33. ivane beritaSvilis<br />
fiziologiis<br />
instituti<br />
34. aleqsandre naTi-<br />
Svilis morfologiis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
fiziologiis, an-<br />
Tropologiisa da<br />
eqsperimentuli<br />
biologiis komisia<br />
– ~ –<br />
sergi durmiSiZis bioqimiisa<br />
da bioteqnologiis<br />
institutis<br />
ufr. mecn.Tan., biol.<br />
mecn.doqt. v.tabiZe<br />
botanikuri baRis da<br />
botanikis institutis<br />
mikrobiologiis ganyofilebis<br />
xelmZRvaneli<br />
biol.mecn.doqt.,<br />
prof. z.lomTaTiZe<br />
akad. T.oniani<br />
prof. l.kikaliSvili<br />
35. samedicino bioteqnologiis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
Tbilisis saxelmwifo<br />
samedicino universitetis<br />
farmaciis fakultetis<br />
asocirebuli<br />
profesori, medic.<br />
mecn.doqt. n.gongaZe<br />
36. radiobiologiisa<br />
da radiaciuli<br />
ekologiis<br />
centri<br />
– ~ –<br />
akad. T.oniani
231<br />
1 2 3 4<br />
37. eqsperimentuli<br />
nevrologiis sa-<br />
mecniero-kvlevi-<br />
Ti centri<br />
fiziologiis, an-<br />
Tropologiisa da<br />
eqsperimentuli<br />
biologiis komisia<br />
akad. T.oniani<br />
38. baTumis botanikuri<br />
baRi<br />
39. wyalTa meurneobis<br />
instituti<br />
40. vasil gulisaSvilis<br />
satyeo instituti<br />
wylis, tyisa da<br />
soflis meurneobis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
Tbilisis botanikuri<br />
baRisa da botanikis<br />
institutis ekologiuri<br />
ganaTlebisa da<br />
vizitorTa centris<br />
ufrosi, sofl.meur.<br />
mecn.doqt. j.kereseliZe<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
agrosainJinro fakultetis<br />
dekani, asoc.<br />
prof. d.natroSvili,<br />
hidromelioraciis<br />
departamentis ufrosi,<br />
sruli prof. e.kuxalaSvili,<br />
teqn.mecn.<br />
doqt. v.TevzaZe<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
reqtoris moadgile,<br />
sruli prof. g.gagoSi-<br />
Ze, satyeo fakultetis<br />
dekani, asoc.<br />
prof. n.kobaxiZe,<br />
satyeo departamentis<br />
ufrosi, sruli<br />
prof.T.kandelaki
232<br />
1 2 3 4<br />
41. mecxoveleobisa<br />
da sakvebwarmoebis<br />
instituti<br />
wylis, tyisa da<br />
soflis meurneobis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
kerZo zooteqnikis departamentis<br />
ufrosi,<br />
sruli prof. l.Tor-<br />
TlaZe, sofl.meurn.<br />
mecn. doqt. a.dolmaza-<br />
Svili<br />
42. mixeil rCeuli-<br />
Svilis mecxoveleobis<br />
biologiuri<br />
safuZvlebis<br />
samecniero-kvleviTi<br />
instituti<br />
43. mebaReobis, mevenaxeobisa<br />
da me-<br />
Rvineobis instituti<br />
44. konstantine amirejibis<br />
soflis<br />
meurneobis meqanizaciisa<br />
da<br />
eleqtrifikaciis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
zoosainJinro fakultetis<br />
kerZo zooteqnik<br />
departamentis asoc.<br />
prof. T.paikiZe,<br />
sofl.meurn.mecn. doqt.<br />
a.dolmazaSvili<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
agronomiuli fakultetis<br />
sruli profesori<br />
m.varZelaSvili,<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili<br />
saq. sax. sasoflosameurneo<br />
universitetis<br />
agrosainJinro<br />
fakultetis sruli<br />
prof., teqn. mecn.doqt.,<br />
soflis meurneobis<br />
mecn. akad.wevr-kor.<br />
e.SafaqiZe, akad.wevrkor.<br />
a.didebuliZe
233<br />
1 2 3 4<br />
45. levan yanCavelis<br />
mcenareTa dacvis<br />
instituti<br />
wylis, tyisa da<br />
soflis meurneobis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
biol.mecn.doqt. n.cincaZe,<br />
akad.wevr-kor.<br />
p.nasyidaSvili<br />
46. mixeil sabaSvilis<br />
niadagmcodneobis,<br />
agroqimiisa<br />
da melioraciis<br />
instituti<br />
47. mefutkreobis<br />
instituti<br />
48. iulon lomouris<br />
miwaTmoqmedebis<br />
instituti<br />
49. Cais, subtropikuli<br />
kulturebisa<br />
da Cais mrewvelobis<br />
instituti<br />
50. kvebis mrewvelobis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor. T.uru-<br />
SaZe, akad.wevr-kor.<br />
p.nasyidaSvili<br />
akademiuri doqtori<br />
n.maisuraZe, akad.wevrkor.<br />
p.nasyidaSvili<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
agronomiuli fakultetis<br />
sruli profesori<br />
m.varZelaSvili,<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili<br />
saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universitetis<br />
kerZo zooteqnikis<br />
departamentis ufrosi,<br />
sruli profesori<br />
l.TorTlaZe, kvebis<br />
produqtebis teqnologiis<br />
fakultetis<br />
sruli profesorebi,
234<br />
1 2 3 4<br />
S.SaTiriSvili da<br />
a.CavleiSvili, akad.<br />
wevr-kor. p.nasyida-<br />
Svili<br />
51. mcenareTa imunitetis<br />
instituti<br />
wylis, tyisa da<br />
soflis meurneobis<br />
problemaTa<br />
komisia<br />
levan yanCavelis mcena<br />
reTa dacvis instituti<br />
samecniero sabWos Tavmjdomare,<br />
sofl.meurn.<br />
mecn.doqt. r.keSelava,<br />
akad.wevr-kor. p.nasyidaSvili<br />
52. soflis meurneobis<br />
bioteqnologiis<br />
centri<br />
53. agraruli radiologiisa<br />
da ekologiis<br />
instituti<br />
54. bioteqnologiis<br />
centri<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
akad. n.nucubiZe, akad.<br />
wevr-kor. p.nasyida-<br />
Svili<br />
fiz.-maT. da biol.mecn.<br />
doqt., prof. m.cicqi-<br />
Svili, akad.wevr-kor.<br />
p.nasyidaSvili<br />
mecn.doqt., profesori<br />
g.yaliCava<br />
55. ivane javaxiSvilis<br />
istoriisa<br />
da eTnologiis<br />
instituti<br />
filosofiur, fsiqologiur,<br />
ekonomikur<br />
da iuridiul<br />
problemaTa<br />
komisia; istoriis,<br />
arqeologiisa da<br />
eTnologiis komisia<br />
akad. r.metreveli
235<br />
1 2 3 4<br />
56. savle wereTlis<br />
akad. g.TevzaZe<br />
filosofiis instituti<br />
57. dimitri uznaZis<br />
fsiqologiis instituti<br />
filosofiur, fsiqologiur,<br />
ekonomikur<br />
da iuridiul<br />
problemaTa<br />
komisia; istoriis,<br />
arqeologiisa da<br />
eTnologiis komisia<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
d.Carkviani<br />
58. paata guguSvilis<br />
ekonomikis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
a.silagaZe<br />
59. niko berZeniSvilis<br />
instituti – ~ –<br />
60. politologiis<br />
instituti – ~ –<br />
akad.wevr-kor. v.papava<br />
akad. l.aleqsiZe<br />
61. demografiisa da<br />
sociologiuri<br />
kvlevis instituti<br />
62. TinaTin wereTlis<br />
saxelmwifosa<br />
da samarTlis<br />
instituti<br />
63. agraruli ekonomikis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor. l.Ciqava<br />
akad.wevr-kor.<br />
j.xecuriani<br />
paata guguSvilis ekonomikis<br />
institutis<br />
direqtori, ekon.mecn.<br />
doqt., prof. g.were-<br />
Teli
236<br />
1 2 3 4<br />
64. SoTa rusTavelis<br />
qarTuli<br />
literaturis<br />
instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
komisia<br />
akad. wevr-kor.<br />
e.xinTibiZe<br />
65. arnold Ciqobavas<br />
enaTmecnierebis<br />
instituti<br />
66. korneli kekeli-<br />
Zis xelnawerTa<br />
instituti<br />
67. giorgi wereTlis<br />
aRmosavleTmcodneobis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
r.gordeziani<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
akad.wevr-kor. m.SaniZe
237<br />
saxelmwifo universitetebis samecniero<br />
saqmianobis Sefaseba<br />
(2007 weli)<br />
cxrili 3<br />
# universiteti<br />
recenziebi angariSebze<br />
sul dadebiTi uaryofiTi<br />
1 2 3 4 5 6<br />
I. iv.javaxiSvilis<br />
sax. Tbilisis saxelmwifo<br />
universiteti<br />
Sefaseba<br />
ar mieca<br />
34 32 2 -<br />
II. saqarTvelos teqnikuri<br />
universiteti<br />
III. saqarTvelos saxelmwifo<br />
sasoflo-sameurneo<br />
universiteti<br />
IV. Tbilisis saxelmwifo<br />
samedicino<br />
universiteti<br />
V. akaki wereTlis<br />
saxelmwifo universiteti<br />
(quTaisi)<br />
VI. ilia WavWavaZis<br />
saxelmwifo universiteti<br />
VII. soxumis<br />
universiteti<br />
2 2 - -<br />
1 1 - -<br />
- - - 1<br />
12 9 3 3<br />
8 8 - -<br />
14 14 - 3
238<br />
1 2 3 4 5 6<br />
VIII. Tbilisis ekonomikur<br />
urTierTobaTa<br />
universiteti<br />
1 1 - -<br />
IX. iakob gogebaSvilis<br />
Telavis saxelmwifo<br />
universiteti<br />
X. SoTa rusTavelis<br />
saxelmwifo universiteti<br />
(baTumi)<br />
XI. saqarTvelos subtropikuli<br />
meurneobis<br />
saxelmwifo<br />
universiteti<br />
9 9 - 4<br />
15 15 - -<br />
1 1 - -<br />
XII. goris universiteti<br />
2 2 - 1<br />
sul 99 94 5 11
239<br />
#<br />
saxelmwifo universitetebis samecniero<br />
angariSebis eqspertebi<br />
samecniero<br />
dawesebuleba<br />
saqarTvelos<br />
mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis<br />
ganyofileba,<br />
komisia<br />
eqsperti<br />
cxrili 4<br />
daskvna<br />
dadeb(+)<br />
uary.(-)<br />
ar Sefasda<br />
(x)<br />
1 2 3 4 5<br />
I. iv.javaxiSvilis Tbilisis saxelmwifo<br />
universiteti<br />
1. zust da sabunebismetyvelo<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
1) maTematikis<br />
mimarTuleba<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
akad. n.vaxania,<br />
akad. n.berikaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.kokilaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
r.bancuri<br />
+<br />
2) kompiuterul<br />
mecnierebaTa<br />
mimarTuleba<br />
– ~ –<br />
akad. n.vaxania,<br />
akad. n.berikaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.kokilaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
r.bancuri<br />
+<br />
3) i.vekuas gamoyenebiTi<br />
maTematikis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
akad. n.vaxania,<br />
akad. n.berikaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.kokilaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
r.bancuri<br />
+
240<br />
1 2 3 4 5<br />
4) fizikis mimarTuleba<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
akad.wevr-kor. g.jafariZe,<br />
fiz.-maT.<br />
mecn.doqt. g.qevani-<br />
Svili, e.andronikaSvilis<br />
fizikis<br />
institutis ganyofilebis<br />
xelmZRvaneli,<br />
fiz.-maT.mecn.<br />
doqt. v.bereJiani<br />
+<br />
5) maRali energiebis<br />
fizikisa<br />
da informatizaciis<br />
samecniero-kvleviTi<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
e.andronikaSvilis<br />
fizikis institutis<br />
ganyofilebis<br />
xelmZRvaneli,<br />
prof. j.Cqareuli<br />
+<br />
6) zogadi, araorganuli<br />
da<br />
metaloorganuli<br />
qimiis mimarTuleba<br />
qimiisa da qimiuri<br />
teqnologiebis<br />
ganyofileba<br />
akad. k.jafariZe<br />
+<br />
7) organuli qimiis<br />
mimarTuleba<br />
– ~ –<br />
p.meliqiSvilis fizikuri<br />
da organuli<br />
qimiis institutis<br />
samecniero sab-<br />
Wos Tavmjdomare,<br />
prof. a.doliZe<br />
+<br />
8) fizikuri da<br />
analizuri qimiis<br />
mimarTuleba<br />
– ~ –<br />
p.meliqiSvilis fizikuri<br />
da organuli<br />
qimiis institutis<br />
fizikur-qimiuri<br />
procesebis<br />
kvlevis laboratoriis<br />
gamge, qim.mecn.<br />
doqt. T.korZaxia<br />
+
241<br />
1 2 3 4 5<br />
9) biologiis biologiur akad. g.kvesitaZe<br />
mimarTuleba mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
+<br />
10) geografiis<br />
mimarTuleba<br />
2. humanitarul<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
vaxuSti bagrationis<br />
geografiis institutis<br />
ufr.mecn.<br />
Tan. m.gongaZe<br />
+<br />
1) qarTuli<br />
enis instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
arn Ciqobavas enaTmecnierebis<br />
institutis<br />
direqtori<br />
l.ezugbaia<br />
+<br />
2) qarTuli literaturis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
filol.mecn.doqt.<br />
g.benaSvili<br />
+<br />
3) Teoriuli da<br />
SedarebiTi<br />
enaTmecnierebisa<br />
da fonetikis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
filol.mecn.doqt.<br />
i.qobalava<br />
+<br />
4) zogadi da<br />
SedarebiTi literaturaTmcodneobis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
filol.mecn.doqt.<br />
g.farulava<br />
+
242<br />
1 2 3 4 5<br />
5) kavkasiologiis<br />
instituti<br />
6) saqarTvelos<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
g.wereTlis aRmosavleTmcodneobis<br />
institutis ganyofilebis<br />
gamge, filol.mecn.doqt.<br />
e.soselia<br />
+<br />
a) saqarTvelos<br />
istoriis departamenti<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
ist.mecn.doqt.,<br />
prof. n.asaTiani<br />
+<br />
b) arqeologiisa<br />
da eTnologiis<br />
departamenti<br />
– ~ –<br />
daviT baazovis saqarTvelos<br />
ebraelTa<br />
istoriis<br />
muzeumis direqtori<br />
g.RambaSiZe<br />
+<br />
7) msoflio istoriis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
ist.mecn.doqt.,<br />
prof. n.vaCnaZe<br />
+<br />
8) klasikuri<br />
filologiis,<br />
bizantinistikisa<br />
da neogrecistikis<br />
instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
filol.mecn.doqt.<br />
r.siraZe<br />
+<br />
9) aRmosavleTmcodneobis<br />
instituti<br />
– ~ –<br />
filol.mecn.doqt.<br />
m.ivaniSvili +
243<br />
1 2 3 4 5<br />
10) kulturis<br />
mecnierebaTa<br />
instituti<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
ist.mecn.doqt.,<br />
J.eriaSvili<br />
+<br />
11) filosofiis<br />
instituti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
12) xelovnebis<br />
istoriisa da<br />
Teoriis instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
recenzia uaryofi-<br />
Tia<br />
xelovnebaTmcodneobis<br />
doqtori<br />
k.maCabeli<br />
_<br />
13) pedagogikis<br />
instituti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
d.Carkviani<br />
+<br />
14) evropuli<br />
enebisa da literaturis<br />
instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
filol.mecn.doqt.<br />
i.meliqiSvili<br />
+<br />
15) rusistikis<br />
instituti – ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia +<br />
a) ruseTis istoriisa<br />
da ruseT-saqarTvelos<br />
urTier-<br />
Tobis Semswavleli<br />
centri<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
recenzia uaryofi-<br />
Tia<br />
ist.mecn.doqt.<br />
a.dauSvili<br />
_<br />
16) ukrainistikis<br />
instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+
244<br />
1 2 3 4 5<br />
17) amerikis Seswavlis<br />
enis, litera-<br />
ist.mecn.doqt.<br />
centri turisa da xe-<br />
n.xazaraZe<br />
lovnebis ganyofileba<br />
+<br />
19) qarTvelologiuri<br />
skolis<br />
centri<br />
– ~ –<br />
prof.<br />
d.meliqiSvili<br />
+<br />
3. ekonomikisa da<br />
biznesis fakulteti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
4. iuridiuli<br />
fakulteti – ~ –<br />
5. socialur da<br />
politikur<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
6. medicinis<br />
fakulteti<br />
– ~ –<br />
fiziologiisa<br />
da medicinis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
l.Ciqava +<br />
iurid.mecn.doqt.,<br />
prof. i.futkaraZe +<br />
d.uznaZis fsiqologiis<br />
institutis<br />
direqtori,<br />
prof. i.imedaZe<br />
s.wereTlis filosofiis<br />
institutis<br />
direqtori, prof.<br />
i.kalandia<br />
akad. n.javaxiSvili<br />
+<br />
+<br />
2. saqarTvelos teqnikuri universiteti<br />
meqanikis, man-<br />
akad.wevr-kor.<br />
qanaTmSeneblo-<br />
bisa da marTvis samecniero-saorga-<br />
g.gabriCiZe, smea-is<br />
procesebis ganyofilebris<br />
ufrosi swavnizacio<br />
samsaxululi<br />
mdivani, saqarTvelos<br />
sainJinro<br />
akademiis akademikosi<br />
S.nakaiZe<br />
+
245<br />
1 2 3 4 5<br />
1) nagebobebis, meqanikis, man-<br />
stu-s samSeneblo<br />
specsistemebisa qanaTmSeneblo-<br />
fakultetis meore<br />
da sainJinro<br />
bisa da marTvis departamentis uf-<br />
+<br />
uzrunvelyofis procesebis ganyofilebrosi,<br />
sruli prof.<br />
instituti<br />
a.soxaZe<br />
3. saqarTvelos saxelmwifo sasoflosameurneo<br />
universiteti<br />
soflis meurneobis<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
p.nasyidaSvili<br />
+<br />
4. Tbilisis saxelmwifo samedicino universiteti<br />
fiziologiisa<br />
da medicinis<br />
ganyofileba<br />
universitetis saeqsperto<br />
Sefaseba<br />
ar Catarebula,<br />
vinaidan samecniero-kvleviTi<br />
mu-<br />
Saobis gegma da<br />
vadebi Seicvala<br />
da gadaido 2008<br />
wlis bolomde<br />
akad.n.javaxiSvilis<br />
daskvna<br />
5. akaki wereTlis saxelmwifo universiteti<br />
(quTaisi)<br />
1. humanitarul<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti da<br />
amave fakultetis<br />
qarTveluri<br />
dialeqtologiis<br />
instituti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
Tsu-s sruli profesori<br />
T.gvancelaZe<br />
x<br />
+
246<br />
1 2 3 4 5<br />
1) qarTuli<br />
enis, zogadi<br />
enaTmecnierebisa<br />
da aRmosavleTmodneobis<br />
departamentebi<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
filol.mecn.doqt.<br />
m.jiqia<br />
+<br />
2) dasavleT evropuli<br />
da amerikuli<br />
literaturis<br />
departamenti<br />
– ~ –<br />
Tsu-s sruli profesori<br />
i.fxakaZe<br />
+<br />
3) inglisuri<br />
enis departamenti<br />
– ~ –<br />
recenzia uaryofi-<br />
Tia<br />
Tsu-s inglisuri<br />
filologiis mimarTulebebis<br />
xelmZRvaneli,<br />
prof. r.enuqiZe<br />
_<br />
4) germanuli<br />
da franguli<br />
enebis departamenti<br />
2. zust da sabunebismetyvelo<br />
mecnierebaTaA<br />
fakulteti<br />
– ~ –<br />
Tsu-s asocirebuli<br />
profesori<br />
a.TvaraZe +<br />
1) maTematikis<br />
departamenti<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
akad. n.vaxania,<br />
akad. n.berikaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.kokilaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
r.bancuri<br />
+
247<br />
1 2 3 4 5<br />
2) fizikis departamenti<br />
maTematikisa da<br />
fizikis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor. g.jafariZe,<br />
fiz.-maT.<br />
mecn.doqt., prof.<br />
a.gerasimovi<br />
+<br />
3) qimiis departamenti<br />
qimiisa da qimiuri<br />
teqnologiebis<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (qimiisa<br />
da qimiuri teqnologiebis<br />
ganyofilebis<br />
akademikosmdivnis,<br />
akad.<br />
g.gvelesianis<br />
werili #010106-<br />
121/10, 20.05.08)<br />
x<br />
4) biologiis<br />
departamenti<br />
biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (biologiis<br />
ganyofilebis<br />
akademikos-mdivnis<br />
akad. g.kvesitaZis<br />
werili #00.09-<br />
390/20, 23.04.08)<br />
x<br />
5) geografiis<br />
departamenti<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
recenzia uaryofiTia<br />
vaxuSti bagrationis<br />
geografiis institutis<br />
ssT-s<br />
Tavmjdomare,<br />
sruli prof. r.gobejiSvili,<br />
ufr.<br />
mecn.Tan. m.gongaZe<br />
_
248<br />
1 2 3 4 5<br />
3. sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
1) arqeologiisa<br />
da siZveleTqeologiisa<br />
da<br />
istoriis, armcodneobis<br />
departamenti,<br />
qu- komisia<br />
eTnologiis<br />
Taisisa da misi<br />
regionis istoriisa<br />
da kulturis<br />
Semswavleli<br />
samecniero<br />
centri,<br />
saerTaSoriso<br />
urTierTobebis<br />
Semswavleli<br />
s/k centri<br />
2) samarTlis,<br />
filosofiafsiqologiis<br />
departamentebi<br />
da pedagogiuri<br />
fakulteti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.SamilaZe<br />
recenzia uaryofi-<br />
Tia.<br />
iv.javaxiSvilis<br />
Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetis<br />
sruli prof.,<br />
ekon.mecn.doqt.<br />
e.meqvabiSvili<br />
+<br />
_<br />
4. samedicino<br />
fakulteti<br />
fiziologiisa<br />
da medicinis<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (fiziologiisa<br />
da medicinis<br />
ganyofilebis<br />
akademikosmdivnis<br />
akad.<br />
T.onianis werili<br />
#07.00-390/06,<br />
03.10.08)<br />
x
249<br />
1 2 3 4 5<br />
5. sainJinroteqnikuri<br />
meqanikis, manqanaTmSeneblobisa<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.gabriCiZe<br />
da marTvis<br />
fakulteti<br />
procesebis<br />
+<br />
ganyofileba<br />
6. sainJinroteqnologiuri<br />
fakulteti<br />
biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
s.durmiSiZis bioqimiisa<br />
da bioteqnologiis<br />
institutis<br />
ufr.mecn. Tan.,<br />
biol.mecn.doqt.<br />
n.omiaZe<br />
+<br />
6. i.WavWavaZis saxelmwifo universiteti<br />
1. ucxo enaTa<br />
filologiis<br />
fakulteti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
2. humanitarul<br />
mecnierebaTa<br />
da kulturis<br />
kvlevebis fakulteti<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
1) humanitarul<br />
mecnierebaTa<br />
da kulturis<br />
kvlevebis fakultetis<br />
arqeologiuri<br />
samuSaoebi<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
3. filosofiis da sazogadoebriv<br />
socialur mecnierebaTa<br />
fa-<br />
ganyofileba<br />
mecnierebaTa<br />
kulteti<br />
akad. o.jafariZe<br />
s.wereTlis filosofiis<br />
institutis<br />
direqtori i.kalandia<br />
+<br />
+
250<br />
1 2 3 4 5<br />
4. ganaTlebis<br />
fakulteti<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
1) saqarTvelos<br />
erovnuli muzeumis<br />
eTnografiuli<br />
proeqtebis menejeri,<br />
ist.mecn.<br />
doqt. T.cagarei-<br />
Svili<br />
2) akad.wevr-kor.<br />
d.Carkviani<br />
+<br />
5. cocxali samyaros<br />
Semswavle-<br />
mecnierebaTa<br />
biologiur<br />
li mecnierebebis<br />
fakulteti<br />
ganyofileba<br />
6. fizikisa da<br />
maTematikis<br />
fakulteti<br />
akad. g.kvesitaZe<br />
+<br />
1) maTematikis<br />
mimarTuleba<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
a.razmaZis maTematikis<br />
institutis<br />
samecniero sabWos<br />
Tavmjdomare,<br />
prof. T.qadeiSvili<br />
+<br />
2) fizikis<br />
mimarTuleba – ~ –<br />
akad. g.xaraZe<br />
+<br />
1. zusti da sabunebismetyvelo<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
7. soxumis universiteti<br />
1) maTematikis<br />
mimarTuleba<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
akad. n.vaxania<br />
+
251<br />
1 2 3 4 5<br />
2) fizikis mimarTuleba<br />
fizikis ganyo-<br />
maTematikisa da akad. g.xaraZe<br />
+<br />
fileba<br />
3) geografiis<br />
mimarTuleba<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (dedamiwis<br />
Semswavlel<br />
mecnierebaTa ganyofilebis<br />
saerTo<br />
krebis oqmi #6,<br />
1.07.08)<br />
x<br />
4) biologiis<br />
mimarTuleba<br />
biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofilebis akademikos-mdivnis<br />
akad. g.kvesitaZis<br />
werili #00.09-<br />
390/25, 22.07.08)<br />
x<br />
5) qimiis mimar-<br />
Tuleba<br />
qimiisa da qimiuri<br />
teqnologiebis<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (qimiisa da<br />
qimiuri teqnologiebis<br />
ganyofilebis<br />
akademikosmdivnis<br />
akad. g.cincaZis<br />
werili<br />
#010105-124/14,<br />
19.09.08)<br />
x
252<br />
1 2 3 4 5<br />
2. iuridiuli sazogadoebriv akad. g.TevzaZe<br />
fakulteti mecnierebaTa<br />
+<br />
ganyofileba<br />
3. ekonomikuri da<br />
biznesis fakulteti<br />
– ~ –<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
4. ganaTlebis<br />
fakulteti<br />
– ~ –<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
5. humanitarul<br />
da socialurpolitikur<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
1) arqeologiis istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
mimarTuleba;<br />
istoriis mimar- eTnologiis<br />
Tuleba komisia<br />
2) socialurpolitikur<br />
mec-<br />
mecnierebaTa<br />
sazogadoebriv<br />
nierebaTa mimarTuleba<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
ist.mecn.doqt.<br />
prof. v.iToniSvili<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
+<br />
+<br />
3) qarTuli<br />
enis mimarTuleba<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
4) qarTuli<br />
literaturis<br />
mimarTuleba – ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+
253<br />
1 2 3 4 5<br />
5) rusuli enisa<br />
da literaturis<br />
mimar-<br />
Tuleba<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
6) inglisuri<br />
enisa da literaturis<br />
mimar-<br />
Tuleba<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
7) germanuli<br />
enisa da literaturis<br />
mimar-<br />
Tuleba<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
8) franguli<br />
enisa da literaturis<br />
mimar-<br />
Tuleba<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
8. Tbilisis ekonomikur urTierTobaTa universiteti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
a.silagaZe<br />
+<br />
9. iakob gogebaSvilis Telavis saxelmwifo<br />
universiteti<br />
1. maTematikisa da maTematikisa da<br />
informatikis fizikis ganyofileba<br />
kaTedrebi<br />
akad. n.vaxania<br />
+
254<br />
1 2 3 4 5<br />
2. geografiis<br />
kaTedra<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (dedamiwis<br />
Semswavlel<br />
mecnierebaTa ganyofilebis<br />
saerTo<br />
krebis oqmi #6,<br />
01.07.08)<br />
x<br />
3. biologia-ekologiis<br />
kaTedra<br />
biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
4. qimia-teqnologiisa<br />
da sofneobis<br />
mecnie-<br />
soflis meurlis<br />
meurneobis rebaTa ganyofileba<br />
kaTedra<br />
5. saqarTvelos istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
istoriisa da<br />
msoflio istoriis<br />
kaTedrebi<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofilebis akademikos-mdivnis<br />
akad. g.kvesitaZis<br />
werili #00.09-<br />
390/25, 22.07.08)<br />
recenzireba ar<br />
moxda angariSis<br />
arasrulyofilebis<br />
gamo (soflis<br />
meurneobis mecnierebaTa<br />
ganyofilebis<br />
akademikosmdivnis,<br />
akad. o.na-<br />
TiSvilis werili<br />
#7-219/348)<br />
erovnuli muzeumis<br />
generaluri direqtoris<br />
moadgile,<br />
arqeologiis centris<br />
xelmZRvaneli,<br />
ist.mecn.doqt.,<br />
prof. b.maisuraZe<br />
x<br />
x<br />
+
255<br />
1 2 3 4 5<br />
6. politologiisa<br />
da samarsazogadoebriv<br />
akad. g.TevzaZe<br />
mecnierebaTa<br />
Tlis kaTedra ganyofileba<br />
+<br />
7. ekonomikis<br />
kaTedra<br />
8. filosofiasociologiis<br />
kaTedra<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
– ~ –<br />
akad. g.TevzaZe<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
+<br />
9. pedagogikis<br />
kaTedra – ~ –<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
10. qarTuli filologiis<br />
kaTedra<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
11. rusuli filologiis<br />
kaTedra<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
12. ucxo enebisa<br />
da sazRvargareTis<br />
literaturis<br />
kaTedra<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
13. jandacvis ka-<br />
Tedra<br />
fiziologiisa<br />
da medicinis<br />
ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
Catarda angariSis<br />
arasrulyofilad<br />
warmodgenis gamo<br />
(fiziologiisa da<br />
medicinis ganyofilebis<br />
akademikos-mdivnis,<br />
akad.<br />
T.onianis werili<br />
#07.00-390/06,<br />
03.10.08)<br />
x
256<br />
1 2 3 4 5<br />
10. SoTa rusTavelis saxelmwifo universiteti<br />
(baTumi)<br />
1. humanitarul<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
1) qarTuli<br />
filologiis<br />
departamenti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
komisia<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
2) slavistikis<br />
departamenti – ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia +<br />
3) xelovnebis<br />
Teoriisa da<br />
istoriis departamenti<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
4) evropeistikis<br />
departamenti<br />
– ~ –<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
5) filosofiis<br />
departamenti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
6) istoriis<br />
departamenti<br />
istoriis, arqeologiisa<br />
da<br />
eTnologiis<br />
komisia<br />
iv.javaxiSvilis<br />
Tbilisis saxelmwifo<br />
universitetis<br />
sruli prof.,<br />
ist.mecn.doqt.<br />
g.grigolia<br />
+
257<br />
1 2 3 4 5<br />
2. maTematikisa da<br />
kompiuterul<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
1) maTematikisa<br />
da kompiuterul<br />
mecnierebaTa<br />
departamentebi<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
akad. n.vaxania,<br />
akad. n.berikaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.kokilaSvili,<br />
akad.wevr-kor.<br />
r.bancuri<br />
+<br />
3. sabunebismetyvelo<br />
mecnierebaTa<br />
da medicinis<br />
fakulteti<br />
1) biologiis<br />
departamenti<br />
biologiur<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad. g.kvesitaZe<br />
+<br />
2) qimiis departamenti<br />
qimiisa da qimiuri<br />
teqnologiebis<br />
ganyofileba<br />
akad. g.cincaZe<br />
+<br />
3) fizikis departamenti<br />
maTematikisa da<br />
fizikis ganyofileba<br />
akad. T.sanaZe<br />
+<br />
4) geografiis<br />
departamenti<br />
dedamiwis Semswavlel<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
vaxuSti bagrationis<br />
geografiis institutis<br />
mTavari<br />
mecnieri TanamSromeli,<br />
geogr.mecn.<br />
doqt., r.gobeji-<br />
Svili, geogr.mecn.<br />
doqt. n.bolaSvili<br />
+
258<br />
1 2 3 4 5<br />
4. sainJinro-teqnologiuri<br />
fakulteti<br />
5. socialur mecnierebaTa,<br />
biznesisa<br />
da samarTalmcodneobis<br />
fakulteti<br />
meqanikis, manqanaTmSeneblobisa<br />
da marTvis<br />
procesebis<br />
ganyofileba<br />
smea-is samecnierosaorganizacio<br />
samsaxuris<br />
ufrosi<br />
swavluli mdivani,<br />
saqarTvelos sain-<br />
Jinro akademiis<br />
akademikosi S.nakaiZe<br />
+<br />
1) socialur sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa, mecnierebaTa<br />
ekonomikur mecnierebaTa<br />
da<br />
ganyofileba<br />
iuridiuli<br />
departamentebi<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+<br />
6. sasoflo-sameurneo<br />
fakulteti<br />
soflis meurneobis<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
v.papuniZe<br />
+<br />
7. ganaTlebis<br />
fakulteti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad. g.TevzaZe<br />
+
259<br />
1 2 3 4 5<br />
11. saqarTvelos subtropikuli meurneobis<br />
saxelmwifo universiteti (quTaisi)<br />
soflis meurneobis<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
T.uruSaZe<br />
+<br />
1. humanitaruli<br />
fakulteti<br />
12. goris universiteti<br />
enis, literaturisa<br />
da xelovnebis<br />
ganyofileba<br />
akad.wevr-kor.<br />
g.kvaracxelia<br />
+<br />
2. socialur mecnierebaTa,<br />
biznesisa<br />
da samarTalmcodneobis<br />
fakulteti<br />
sazogadoebriv<br />
mecnierebaTa<br />
ganyofileba<br />
s.wereTlis filosofiis<br />
institutis<br />
direqtori, prof.<br />
i.kalandia +<br />
3. ganaTlebis,<br />
zust da sabunebismetyvelo<br />
mecnierebaTa<br />
fakulteti<br />
meqanikis, manqanaTmSeneblobisa<br />
da marTvis<br />
procesebis ganyofileba<br />
recenzireba ar<br />
Catarda angariSis<br />
arasrulyofilad<br />
warmodgenis gamo<br />
(akad. m.saluqvaZis<br />
rezolucia goris<br />
universitetis angariSze<br />
`dokumentacia<br />
srulyofili<br />
ar aris~)<br />
x
260<br />
akademiis Semadgenloba. saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademia 2009 wlis 1 ianvris<br />
mdgomareobiT Sedgeboda 53 namdvili wevrisa da<br />
52 wevr-korespondentisagan.<br />
2008 wels saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis rigebs gamoakldnen TvalsaCino<br />
mecnierebi. gardaicvalnen poeti-akademikosi ana<br />
kalandaZe, akademikosi guram gvelesiani, akademikosi<br />
jondo jafariZe, akademiis wevr-korespondenti<br />
Tamar dekanosiZe.<br />
akademiaSi 2009 wlis 1 ianvris mdgomareobiT<br />
sul iyo 100 TanamSromeli, maT Soris 17 akademikosi,<br />
2 wevr-korespondenti, 5 mecnierebaTa doqtori<br />
da 18 mecnierebaTa kandidati. 17,5 TanamSromeli<br />
muSaobda naxevar ganakveTze, 17 TanamSromeli<br />
muSaobda xelSekrulebiT. akademiasTan arsebul<br />
akad. g.wereTlis sax. `vefxistyaosnis~ akademiuri<br />
gamocemisa da `qarTuli enis Tesaurusis~<br />
komitetSi muSaobs 16 TanamSromeli, qarTuli enciklopediis<br />
ir.abaSiZis sax. mTavar samecniero<br />
redaqciaSi _ 47 TanamSromeli.<br />
akademiis dafinanseba. saqarTvelos mecnierebaTa<br />
erovnuli akademiis 2008 wlis damtkicebuli<br />
dafinanseba Seadgenda 3030,0 aTas lars. wlis ganmavlobaSi<br />
dafinansebis gegma Semcirda da Seadgina<br />
3011,13 aTasi lari (cxrili 5).<br />
cxrili 5.<br />
2008 wlis dafinanseba<br />
dafinanseba<br />
1. saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli akademia<br />
2. qarTuli enciklopediis ir.abaSiZis sax.<br />
mTavari samecniero redaqcia<br />
3. aWaris regionuli samecniero centri<br />
sul<br />
aTasi<br />
lari<br />
2827,93<br />
175,0<br />
8,2<br />
3011,13
261<br />
i l u s t r a c i e b i
263<br />
S i n a a r s i<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis wesdeba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3<br />
Sesavali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saerTo kreba. . . . . . . . . . . . . . . . . . 32<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis akademiuri sabWo. . . . . . . . . . . . . . . 35<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis prezidenti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48<br />
Sexvedrebi, saiubileo dReebi. . . . . . . . . . . . . 54<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis samecniero ganyofilebebi . . . . . . . 56<br />
maTematikisa da fizikis ganyofileba . . . . . 56<br />
dedamiwis Semswavlel mecnierebaTa<br />
ganyofileba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80<br />
gamoyenebiTi meqanikis,<br />
manqanaTmSeneblobisa da marTvis<br />
94<br />
procesebis ganyofileba. . . . . .<br />
qimiisa da qimiuri teqnologiebis<br />
ganyofileba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109<br />
biologiur mecnierebaTa ganyofileba . . . . 132<br />
fiziologiisa da medicinis ganyofileba . . 146<br />
soflis meurneobis mecnierebaTa<br />
ganyofileba 158<br />
sazogadoebriv mecnierebaTa ganyofileba . . 176<br />
enis, literaturisa da xelovnebis<br />
ganyofileba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis samecniero redaqciebi da komisiebi 219<br />
saqarTvelos mecnierebaTa erovnuli<br />
akademiis saorganizacio saqmianoba . . . . . . . . 224<br />
ilustraciebi
Cambia lingua