Download file (1,57 MB) - .PDF

gemeinde.enneberg.bz.it

Download file (1,57 MB) - .PDF

Poste Italiane S.p.A. - Sped. in A. P. -70% NE Bolzano

PLATA D’ENFORMAZIUN DAL COMUN DE MAREO - Nr. 5/2012 - 10 d'aorì 2012

Comun de Mareo, strada Catarina Lanz 48, 39030 Mareo, telefonn 0474/501023, fax 0474/501644,

www.comun.mareo.bz.it

info@comun.mareo.bz.it

Automobilité sön marciapè

La cuestiun dla viabilité y cô che le Comun

y la jont à da sćiampì con auti lascês jö tlò y enlò


Viabilité

Baiun de trafich

Intervista al aconsiadù de Comun Roman Erlacher, co è gnü motü por les

cuestiuns dal trafich. Al cunta cô che ël vëiga la situaziun y ći propostes co

podess gnì motüdes en aziun

Le Saltà: Roman Erlacher,

ànse tlò Al Plan pordërt en gran

problem de trafich, o sunse nos

ch’i le fajun fora maiù co ći che

al è

Roman Erlacher: I sun fortünês,

ch’i n’àn nia la strada prinzipala

co passa fora por paîsc, desco sö

La Ila o Corvara, mo la jont co vën

dales ciütês, vëiga vigne trafich

sorafora desco en desturb. Y tlò ne

sunse nia cis organisês da regolé

le trafich. I àn p.ej. mâ önn en

polizist, co è massa püch por na

localité turistica desco Al Plan. I

n’adorun önn co stài mâ tal zënter

y l’ater co va da na pert fora, desco

Miara, Pedagà y e.e.

Al n’è nia dio ca che le Consëi

de Comun à straihé le 2. post da

polizist.

Mo i n’adorun a vigne cost en

secundo, deache le polizist che i

àn mëss inće fà le mès de comun y

d’atres cosses. Sce al vën motü sö

regoles, spo adorunse inće chi co

les fej respeté. Y i sun sogü che en

polizist messass se finanzié enstës,

sce al fej so laûr.

Canche le polizist è söle post,

vën les regoles respetades,

pornanche al s’ôj fej endô la maiù

pert ći che ai ô. Ànse en problem

con les regoles

Trec mina che ai ài le dërt da fà ći

che ai ô, mâ ćiodi che ai è residënć.

Mo sce la jont ne respeta nia les

regoles, spo mëss la cuntrapert se

fà respeté. Sce ara ne va nia con

les bones, spo mëssel gnì fat na

straufunga. Y sce la straufunga

ne basta nia, spo mëssun mëter sö

coni y transënes por tignì demez i

auti a ries.

Al è gnü critiché che al è cotan

de transënes tal zënter, desco dan

paiun, dô scora vedla, dlungia

calogna... Ares ne fej nia bela

parüda por en post de turism.

L’aconsiadù de Comun Roman Erlacher.

Les transënes gnarà baratades

fora con d’atri sistems, pal podium

gnaràl na bela sì, al gnarà motü

coni automatics y e.e.

Al basta che an vai sö Sanćiana

o ta Türesc, spo vëigun che al

è zëntri slüć. Por che la jont

pòi passé vëgnel motü coni

automatics, al è na ordinanza por

chi co vën da foradecà y i liferanć.

Döt vën regolé con ordinanzes,

y ara funzionëia. Mâ tlò da nos

minunse che ara ne vai nia.

Al è gnü motü sö dan val’

agn na comisciun dla viabilité,

laorera ćiamó

Iu n’à pa mai odü na comisciun

dla viabilité. Ći che iu à odü y che

i à tut pert, è en gröm de sontades,

olache al è gnü esperć da defora a

nes dì cô che i podessun organisé,

al è gnü damané la jont, al è gnü

fat en plann de svilup, scrit sö, fat

fora, baié... mo ala fin ne vëgnel fat

nia. Iu sun sogü che la maiù pert

dla jont oress müdé la situaziun,

mo sce al ne vën nia tignì cunt de

ći che la jont dij, ne joel nia che i

fajunse bën dio sontades.

Tö as ciafé la delega al trafich.

Aste podü armere val’

Sce t’es te junta, aste podëi

de dezijiun y la jont t’ascuta

sö, mo sce t’es en aconsiadù

ne valeste nia. Te pos porté na

minunga, co vën magari tratada

te junta, mo spo féjai empò ći

che ai ô. Le problem ch’i àn è

che l’aministraziun de Comun

è massa pegra, la jont se tëm da

fà les cosses snel. Na porsona co

laora te na impreja privata, desco

iu, mëss tó da doman na dezijiun,

co mëss da sëra ester apost. Cösc

ne vën tl’aministraziun publica

nia fat. En ejompl: da mëter sö le

sëns unich te paîsc ànse albü dui

agn.

Àl porté val’ le sëns unich

Emprömadedöt èssel mossü pié

ia dan la sajun da d’invern, spo

èssun podü odëi miù. Les tofles

n’è gnanca gnüdes motüdes sö

endlunch desche al alda, mo an

vëiga che al è empò en momont

plü regolé.

T’as inće en iade fat propostes

2


de sëns unich por Al Plan

Dessora.

Da me enfora messassun sö Al

Plan Dessora cherié dui o trëi anì,

anüzenn les strades co röa sö dal

Paraccia, Arnica y camping. Döt

cosses che i à baié con esperć dal

trafich, mo sce an se stonta belo

tan da fà en picio sëns unich,

mëssun odëi cô che an va ennant.

Mànćel la orenté da müdé

I à l’impresciun che al ne sii

nia l’enteres da comedé val’.

Politicamonter èl massa tëma che

an vai cuntra önn o cuntra l’ater,

mo al ne joa nia, val’ iade mëssun

tó dezijiuns inće impopolares. Cis

śën t’en tomp de crisa turistica,

mëssun ćiaré da ester arjignês,

ti pité val’ de nö y val’ deplü ala

jont. La jont co vën tlò da nos dess

sontì le bun tof dal pan, no le tof

dai auti, an dess podëi mëter fora

mëses dan na conditoria, y se

bëre le cafê sön strada. Nos àn la

mentalité che sce al è cater strades,

mësseres dötes ester davertes,

ćiodì che i n’orun gnanca fà 100

metri a pè.

Cai foss pa provedimonć

concreć co podess daidé alesiré la

situaziun dal trafich

An podess realisé plazes da

parché dan le paîsc. D’invern

ögassel sce al foss enlò les casses

por le schipas, sce le zënter da

pié ia coi schi foss al’entrada, ia

dal Pedagà. Al momont èl döt

conzentré sö dla Miara. Por d’isté

le medemo. Sforzé la jont da lascé

l’auto dan le paîsc, y lascé pié ia

les corieres enlò. La sbara co è

gnüda motüda ete dal ćiamp dal

sport, podèssun sposté plü enfora.

Sambën mëssun ester en momont

plü rigorusc y an mëss avëi le

coraje da le fà. Por d’invern oressi

ćiamó anunzié che i èssun na

grandiscima chance da smendrì le

trafich realisenn trus dai schi, tres

chi che la jont po dales pistes roé

coi schi diretamonter te paîsc y

zoruch te sü alberć.

Sce an fej na regola, spo mëssun

la tignì döt l’ann, nia mâ a

periodes. Sce al è en sëns unich,

mëssel gnì respeté döt l‘ann, che

al sii sciori o nia.

Cô vëigheste pa la situaziun

dla plaza d’Al Plan La strada è

stronta, la fermada è te na ota.

L’aministraziun da śën à mossü

sorantó le proiet dl’aministraziun

da denant. Śën podunse mâ plü

sposté la fermada dles corieres jö

olache al è la plaza a paiamont dan

le Cone. Cösc gnarà fat pornanche

an à le bënsté dla SAD. Al foss

la orenté da arjigné na fermada

prinzipala inće ete da Attilio. I àn

trëi fermades prinzipales: Attilio,

zënter y Monte Sella, co dess inće

gnì arjignades con assosta por chi

co aspeta, soradöt por la jont dal

post.

Cara foss pa töa vijiun por la

plaza

Le pröm vare mëss ester chël da

realisé na strada alternativa por ti

dé la poscibilité a chi da Valiares

da roé ia pa söes ćiases. Le rest dal

trafich po spo passé por la strada

Plazores. Le travert è chël che la

strada prinzipala ćina te plaza

vëgni en raiun da jì a pè.

Al è tan d’agn che an baia de

cösta tematica. Arateste che al

vëgni aledé

Al mëss gnì aledé, sc’i orun

se desferonzié da d’atri posć y

sc’i orun valorisé la cherta de

UNESCO y parch natural y fà

na promoziun aladô. Por pröm

viunse nos dal post miù, secundo

ti dunse ai sciori na cossa che ëi se

stài miù, che ai pòi gnì tlò a palsé.

Chël mëssass ester le travert d’en

paîsc turistich da munt.

Trep trafich vën inće fat te ćiasa,

da nos dal post. Vàl debojügn de

na müdaziun de mentalité

I feji en ejompl. Sce an va a

Bornech y lascia l’auto te garasc de

spitol, spo èl ćina ia dal pröm aiüt

plü lunc co dla plaza dal Śauter

ćina jö dal Pech. Con cösc ôi dì

che la jont azeta certes cosses, mo

canche ara mëss les fà te söa ćiasa,

ne l’azetera nia plü. Al n’è belo de

chi co protestëia sce ai mëss lascé

l’auto tla plaza sora le Śauter y jì jö

dal pech a pè. Y sce ai mëss jì ćina

jö dal bocà, spo vëgnai mać. Cösta

è nosta mentalité. Mo sce i ne sun

nia plü bogn da fà 500 metri a pè

con na tascia de dui chili, spo ne

se stàra nia bun.

Iu ne vëighi nia ete che an pòi

lascé l’auto 90 minuć tal zënter

de paîsc. Sce iu sun tan caprizius

che i ô jì tal zënter con l’auto, spo

dèssi podëi le lascé alplü mes’ora.

Y sce önn ô lascé jö l’auto tal

zënter, dèssel paié le parché. I feji

mâ en picio ejompl: canche al è da

jì te dlijia, èl jont co lascia l’auto

sot Catarina Lanz, önn dlungia

l’ater, tla encrujada lëite. Sce

al foss l’entrada de cortina plü

leria, jèssai magari inće te cortina

con l’auto. Enlò n’èl no na plaza

da parché, no nia de segné, mo

la jont lascia l’auto zonza se fà

nia d’enfora. I sun de cösc vers

malaüsês.

Problems de trafich ànse de

sajun, fora de sajun n’èl nia

dificoltês. È magari inće cösta na

rajun che an n’ô nia müdé plü co

entant

Auti parchês bel sön strada, sot la tofla de proibiziun.

3


Viabilité

Le polizist y les regoles

Val’ zifres sön le laûr dal polizist y mès de Comun, na statistica y val’

conscidraziun sön le parché tal zënter d’Al Plan

La tematica dal trafich è

sontida soradöt tal paîsc d’Al

Plan. Cis de sajun s’an sòntun dal

traficamont de mesi. Posć critics è

la plaza de paîsc, le raiun encër le

Śauter, le raiun dla Posta y Cassa

dal Sparagn, y le raiun dai lifć sö

dla Miara. Tan deplü ôl ester en

polizist co fistidiëii da ćiaré sora y

tignì sot a control la situaziun.

Te Mareo ànse önn en polizist

de Comun a tomp plën, co à inće

la enćiaria da mès. Le secundo

post de laûr destiné a en polizist

de comun à le Consëi tut la

dezijiun da straihé, por podëi tó

sö en laorant de Comun emplü.

Dertan l’invern passé à le Comun

tut sö ćiamó en polizist por 8 ores

al’edema, a na moda da garantì

che al foss vigne dé almanco önn

en polizist en sorvisc.

Por ciafé na idea dal laûr da mès,

ànse damané dô val’ zifres. Dertan

le 2011 à le polizist messü condü

fora 106 notifiches por documonć

de Comun y d’atri ofizi, laprò 90

notifiches por le consëi de comun,

100 por la comisciun dal frabiché,

y 33 iadi èl sté da jì a partì fora

zetoles litales. Döt documonć co

mëss gnì condüć de porsona. Sce

an n’abina nia la porsona, èl da jì

plü iadi. Dlungia les notifiches èl

sté da jì 88 iadi a controlé barać de

misciun. Feter en mëns de laûr fej

fora le control dai cumpedadus

dal’ega. Le polizist à inće albü

da fà 146 publicaziuns ofiziales.

Regolarmonter àl da jì tal ofize

register, cataster y liber fondiar,

por dé jö o jì a dô documentaziun

desvalia, sce al è lîtes èl da arjigné

ca les sontes litales y condü i

resultać a Balsan, tai ultimi agn

èl inće sté da organisé ia les

vazinaziuns dai ćians. Al polizist

de Comun i tocass spo inće l’ativité

de sensibilisaziun, tres proieć con

la scora desco „Hallo auto“, patënt

dla roda y e.e.

Dificoltês con les

regoles

L’aconsiadù Roman Erlacher

baia tla intervista dla dificolté dla

jont da tignì ete les regoles dal

codesc dla strada. Al dij: „Trec

mina che ai ài le dërt da fà ći che

ai ô, mâ ćiodi che ai è residënć.“

Tles plazes da parché tal zënter

(plaza dlungia Comun y plaza

a paiamont dan le Cone) èl gnü

ćiaré dertan la sajun da d’invern

anter plü plü, tan y sce al vën tignì

ete les regoles. Tla plaza dlungia

Comun èl l’oblianza da mëter sö

la scëiba dla ora (disco orario).

An à odü che feter la totalité dai

auti targhês Balsan (zonza tó en

conscidraziun i auti dai dependonć

de Comun) ne mët nia sö la scëiba

dla ora, deperpo che i auti da

foradecà l’à (con püćes ezeziuns)

düć. Medema situaziun dlungia

le Cone. Tles medemes dates n’â i

auti targhês Balsan tanco degügn

paié la plaza, deperpo che i auti da

foradecà à tanco düć paié.

Con le parché l’odunse dé por dé:

i auti vën lascês en pü’ endlunch,

che al sii atira sora dlijia dertan les

funziuns o por jì debota a cumpré,

che al sii sön ur’ de strada olache

al è les tofles de proibiziun, che al

sii söi marciapîsc. Situaziuns co

s’à porté ete tla üsanza dla jont,

magari inće na conseguënza che al

à manćé la consecuënza tal fà tignì

ete la regola. Critiché èl gnü les

transënes fora por le zënter d’Al

Plan, co ne fej nia bona parüda por

en paîsc turistich. Les transënes -

che ares sii dan podium, dan o do

calogna, dan le Śauter - mâ por fà

valgügn ejompli, è bortes da odëi,

mo è mâ la conseguënza che auti

vën lascês jö olacossia.

Cô ti jì pormez ala

situaziun

Valgügn arata che le tru sii chël

da straufé, d’atri è dla minunga

che an ne dess nia la tó tan zitia. La

domanda è sce an ô avëi na regola o

nia. Sce an l’ô, spo ne i sciamparàn

nia da fà straufunghes, canche

avertimonć ne tleca nia plü. Lascé

jö so auto canche an ô, olache an

ô y cô che an ô ne po nia ester le

travert.

Mareo à con les straufunghes

Les transënes tal zënter d’Al Plan ne fej nia bona parüda.

4


ćina ćiamó mostré na magna dër

leria. Te nosc Comun èl gnü ete dal

2011 avisa 2.197,00€ por violaziun

al codesc dla strada. Tal comun de

Corvara 62.662,71€. Da dì èl che

Corvara à dui polizisć a tomp plën

(inće con inćiaria da mès), y por

val’edema de sajun nen vëgnel a

daidé fora (ai à na convenziun cun

le Comun da Treviso).

Por Mareo è öna na verda de

Comun - de sajun - bonamonter

massa püch por tignì sot a

control döta la situaziun, mo

düć nos podun dé nosc contribut

por aumenté la cualité de vita,

respetenn les regoles co vën

motüdes dant, val’iade fajenn en

tru en pü’ plü lunch a pè, y magari

- canche ara va - lascenn forsc

l’auto a ćiasa.

Àl joé da mené i auti mâ da önn en vers

Döes minunghes sön le sëns unich da pert de chi co vir enlò

Franz Trebo

dla botëga dal

Śauter

Con le sëns unich

ne podessi nia

dì che la situaziun è

gnüda miù. Deplü à joé

i provedimonć ch’i à

tut privatamonter: les

striares co delimitëia

i posć da parché, les

tofles co mostra da jì a parché tla

plaza dlungia Comun, y soradöt

les transënes con la proibiziun

da parché sön strada dan botëga,

co gnarà baratades fora con val’

de fis. L’azes ala plaza dlungia

Comun è en pü’ püch da odëi.

Canche la jont vën con l’auto dan

la Raiffeisen y le Pech sö, se stontai

Le proiet ”Klimaschritte

sammeln”, por ladin ”Abiné

sö vari por le clima”, vën proponü

belo da plü agn dal’Agenzia por

la proteziun dal ambiont dla

Provinzia de Balsan. Eniann à inće

la elementara d’Al Plan orü fà

empara. De ći nen vara pa

Dô les vacanzes da Pasca, por

4 edemes alalungia, è scolares y

scolari enviês da jì a scora a pè,

con la roda o con i mesi publics

(chi co à le trasport). Vigne dé che

ai fajarà cösc, ciafarài en stempl

vërt. Sce ai vën endere menês

adalerch con l’auto privat, ciafarài

en stempl checio. Le proiet è ponsé

desco sensibilisaziun por i scolari,

co po ensciö te na manîra de jüch

descorì le bel da jì a scora a pè, y tal

Franz Trebo.

da jì sö ennant a parché -

cis chi da foradecà co n’à

nia nu les strades. Da me

enfora podèssel ester en

aiüt sce al gness motü

sö na tofla belo dan la

Raiffeisen, co segnalëia

la plaza y enviëia da jì sö

ennant a parché.

Claudio De

Lorenzo Meo dal

bar Meo

Da me enfora àl ćina

ćiamó joé püch. Positif

le vëighi dla Raiffeisen

sö, mo les tofles n’è nia

endlunch motüdes sö

desch’al alda. Desche

le sëns unich è śën,

medemo tomp fà movimont y val’

de bun por ëi enstësc. I geniturs

è bel enviês da sostegnì i mëndri

Claudio De

Lorenzo Meo.

Sensibilisaziun da jì a pè

mëssun fà ezeziuns por camions,

skibus, ambulanza y inće por

me personalmonter, ch’i n’à nia

la poscibilité da le tignì ete, sc’i

vëgni da garasc fora con le gratun

iadô. I à ciafé en papier che i po

jì te cösc cajo en cuntrasëns, mo

sc’al à da sozëder val’, ne sai nia

sce l’assügheraziun

paia. I à condüt te

Comun na proposta de

cô che an podess regolé

atramonter. Sön cösta

proposta ea plü o manco

düć tlò encëria a öna. Mo

te Comun n’èra nia gnüda

tuta en conscidraziun y

al mo desplej che al ne

s’è gnanca nia gnü dit le

porćiodi.

La scora elementara d’Al Plan abina ”Vari por le clima”. Descorì le plajëi da jì a

scora a pè o cola roda. Döta la popolaziun è enviada da fà empara

Sön tru da scora a pè.

te cösc proiet, y da i animé da fà

empara. L’ejompl cunta gonot

deplü co en gröm de parores,

porchël è döta la popolaziun

enviada, tan ennant che ara va,

da lascé val’ iade l’auto chit y jì

porchël a pè o con la roda, y dé

en segnal por l’ambiont. Le proiet

döra cater edemes, mo magari pòl

döré ennant inće tal dagnì, che al

vëgni endô bela üsanza da fà le

tru da scora a pè, con i compagns.

Dertan cöstes 4 edemes saràl

bonamonter plü mitans y mituns

sön strada. I ciafêrs dai auti è periês

da avëi sensibilité por i mëndri.

Belo damperfora en iolan por la

colaboraziun y en complimont a

düć chi co fajarà empara. Che al

gareti trec stempli vërć!

5


Maroi foradecà

Da picio famëi a gran artist

Le Saltà à en cösc iade tut sö contat con Hans (Giovanni) Rindler de Berto, artist

co vir encö a Vìena. La ligrëza da ziplé àl ciafé da so pere, canche ai jea a vardé

Le Saltà: Hans

Rindler, can t’an

este pa pordërt jü

demez d’Al Plan,

y cô este pa jü

demez

Hans Rindler:

Dal 1974, atira dô

che i à fat la scora

mesana, m’an

sunse jü ia en

Gherdëna desco

lerner por ziplé.

Por ziplé messân

s’an jì demez. Le

pere (Lois Rindler

de Costata, adr) m’â

chirì le post y spo

sunse jü.

Cô este pa spo roé a Vìena

Canche i à albü roé ia en

Gherdëna le tomp da emparé, mo

ponsâi che al foss ćiamó sté bun dui

agn da emparé da dessegné. Vìena

à na gran tradiziun de scultöra.

Enlò êl inće Wotruba (Fritz

Wotruba, önn dai sculturs austriacs

plü emportanć dal 20ejimo seco, adr),

co è spo mort dal 1975. Spo mëssun

inće dì che mio pere è nasciü dal

1908 y porchël corsciü sö en pü’

sot la monarchia dl’Austria y i mo

recordi che al dijea che l’Austria ea

mefo empò en pü’ val’ d’ater. I à

inće proé da jì a Firenze. I sun sté

lajö en mëns, mo tl’academia êl tres

mâ assemblees y chël mo jea söi

nerf, deache an ne podea mai laoré.

Iu orea emparé valch y sön chëra

sunse jü forapert. Empröma sunse

jü dui agn a Graz, y spo a Vìena.

Cô aste pa descorì töa pasciun

por l’êrt, o chê tl’à pa trasmetüda

Mio pere ea sartù, mo d’isté fajêl

famëi y canche al vardâ, ziplâl. Da

canche i sun jü a scora ćina 14 agn

sunse inće iu entrês sté sön munt

a vardé. I stea dlungia le pere y

belo con sis agn ài motü man inće

iu da ziplé y enlò àl motü man

L’artist Hans Rindler de Berto.

da mo sëi bel. Al m’ess salpü bel

da deponje, mo i mo emponsâ

che al foss plü rio co ziplé. I n’ea

nia bun da m’enmaginé cösta

bidimensionalité. Ensciö ài lité la

scultöra.

Cal è pa le motif o le tema co

caraterisëia deplü töes operes

La ëra o la figura umana, nia

odüda desco fotografia, mo na

confrontaziun formala. Sön les

xilografies ch’i feji èl bën inće lëite

crëp o contrada, mo sce an va sön

la scultöra, spo èl deplü la figura

umana, metenn man dala Venus de

Willendorf, co è öna dles scultures

plü emportantes.

Cai è pa tü laûrs da odëi tlò te

Südtirol y cai pa foradecà

Te Südtirol ne n’ài nia trec. Al

è p.ej. le monumont dan ćiasa

de Comun a Al Plan o inće le

monumont de amonimont sön Col

de Lana. Foradecà ài l’ann passé

fat na gran Pietà de 5 tonelades

tlò dlungia Vìena. En trëi cherć de

relief desch’an dij.

Śën èl feter 30 agn che t’es

demez. Röeste ćiamó gonot te

Mareo y cal è pa le liam che t’as

con la tera olache

t’es nasciü

Liams ài sambën

con mi fredesc, spo

vëgni ete canche i à

da fà con mi laûrs,

che i va a coré te

brom, y bën inće por

la jont dal post. Al

mo sa dagnora bel

sce an va t’ostaria

che an vëiga chi dal

post. Canche al è la

calma, nia canche al

è en gröm de turisć.

To lingaz ne t’aste

nia desmonćé.

Na, chël no. Tal će

cumpëdi dagnora ćiamó por ladin

y con mia möta baii inće ladin.

Desche t’as dit, aste fat le

monumont dai 700 agn Al Plan

dan Comun, y śën este tal laûr da

stüdié le Monumont dai Tomês

nö. Èra pa atramonter da fà operes

tla tera olache an è nasciüs

Al è en pü’ atramonter. La jont

dal post te conësc mefo empò y an

à en ater raport empara. Sce t’es

lafora t’an èl plü anfat, mo sce al è

desco pal monumont dai Tomês,

co röa te cortina y è dagnora da

odëi, spo mëtun plü averda. Jì fora

mëssun empò dagnora che an feji

en laûr che an n’à nia bria dedô da

se dodé. Chël val por endlunch.

Tö vires śën tla gran ciüté Ći ti

plej pa a n artist desco te de nosc

raiun y con ći te stonteste pa deplü

da t’aüsé o t’adaté

Le bel è bën la natöra y i crëp.

Canche an è plü dio demez, le

vëigun ćiamó deplü. Ći co mo

desturba magari, è che trep se

basa sön le sport, y che de cultura

èl bindebò püch. Cösc n’è nia mâ

en problem te Mareo, mo en pü’

te döta la provinzia. La cultura va

magari en pü’ sot.

6


Conzesciuns da frabiché

Dal Ofize tecnich de Comun

DEZËMBER 2011

Obwegs Lorenz, trà jö y fà sö

danö na üćia y stala de munt, Al

Plan

Tasser Giuseppe, ressanamont

dla condüta a presciun dla fujina

dal strom Rü, Rina

Ellecosta Natalia, Ellecosta

Oswald, restrotoraziun dla ćiasa

d’abitaziun, La Pli

Erlacher Enrico, ressanamont

energetich dla costruziun esistonta

con ampliamont, La Pli

Promberger Luca, ampliamont

dal frabicat agricul - 1a varianta,

Rina

Willeit Walter, costruziun de na

ćiasa d’abitaziun - 4a varianta, La

Pli

JENÀ 2012

Gasser Domenico, trà jö y fà sö

dano la majun, Rina

Comun de Mareo, fà sö danö le

paiun, Al Plan

Ispetorat Forestal da Bornech,

costruziun de na strada d’azes al lü

“Al Büsc”, Rina

FORÀ 2012

Sottsas Carlo, trà jö y fà sö danö

la ćiasa d’abitaziun - 1a varianta,

Rina

Winkler Siegfried, proiet en

sanatoria - restrotoraziun dal tablé -

majun sön Munt da Rina, Rina

Comun de Mareo, ampliamont y

ascensur nö pla scora mesana d’Al

Plan, Al Plan

Willeit Enrico, ressanamont

energetich con ampliamont dal

volum d’abitaziun pal lü slüt 99/I

- 1a varianta, La Pli

Ellecosta Raimund, costruziun

de na veranda pla ćiasa d’abitaziun,

La Pli

Castlunger Giovanni, Rungger

Rosa, ressanamont energetich con

ampliamont dla ćiasa d’abitaziun -

vaianta finala, Al Plan

Clara Anna Maria, ressanamont

energetich con ampliamont dla

ćiasa - varianta finala, Al Plan

Craffonara Georg, fà sö en tët por

l’auto pla ćiasa d’abitaziun, Rina

Ploner Engelbert, tru de

campagna, Al Plan

Erlacher Christina, Erlacher

Paola, Erlacher Tiziana, Palfrader

Andrea, Palfrader Stefo,

costruziun de trëi unitês abitatives

- varianta, Al Plan

Erlacher Christina, Erlacher

Paola, Erlacher Tiziana, Palfrader

Andrea, Palfrader Stefo, costruziun

de n frabicat abitatif - domanda de

proroga dai laûrs nia ćiamó slüć jö,

Al Plan

Comun de Mareo, trà jö y fà

sö danö la Scora Vedla, proiet de

varianta, Al Plan

Hotel Monte Sella Sas de

Cristofolini Norbert & C. KG,

ampliamont cualitatif y cuantitatif

dal hotel - 1a varianta, Al Plan

Sontades comisciun dal frabiché 2012

Data sontada

Ultimo terminn da dé jö

27 d‘aorì 12 d‘aorì

25 de mà 10 de mà

22 de jügn 7 de jügn

27 de messé 12 de messé

31 d‘agost 16 d‘agost

28 de setëmber 13 de setëmber

26 d‘otober 11 d‘otober

23 de novëmber 8 de novëmber

14 de dezëmber 29 de novëmber

Por l‘ordinn dal dé vëgnel tut en conscidraziun mâ

domandes completes con döta la documentaziun

aladô dal art. 10 y 11 dal ordinamont da frabiché

de comun.

Documentaziun

- domanda de conzesciun da frabiché scrita fora deplën y co vài da lì, con marca da bol de 14,62€ - firmada

dal tecnich y dal comitënt

- dessëns dles operes te trëi copies - firmês dal tecnich y dal comitënt

- relaziun tecnica con cunt dla cubatöra y dl‘altëza dal frabicat

- estrat dla mapa y planimetria con lignes de livel y cuotes

- estrat dal plann urbanistich de comun

- plantes, prospeć y seziuns

- verifica dles mosöres dla spersa dles finestres y dl‘altëza dai locai

- verifica dal adatamont dla costruziun por l‘azes ai portadus de handicap con relaziun tecnica y la

detlaraziun aladô dal art. 7 dal D.P.P. dai 9.11.2009 nr. 54, co reverda le superamont dles barieres

architetoniches

- documentaziun fotografica detaliada (proieć zonza documentaziun fotografica ne vën nia tratês dala

comisciun dal frabiché)

- por modifiches d‘en plann de atuaziun inće la CD tal format PDF.

7


Dala Junta de Comun

I pröms laûrs por la strada La Pli - Brach y

por le paiun d’Al Plan è dês ia

Deliberes dles sontades de Junta dai 16 de dezëmber 2011 ai 7 de merz 2012

ENĆIARIES

La firma Termotecnica

Kastlunger con sonta a Al Plan à

ciafé l’enćiaria da dorteré l'emplant

termosanitar tal local dles proes

dla Musiga "Catarina Lanz", por

na soma de 2.494,18€ plü IVA.

Le gheom. Martin Krautgasser

con stüde a Percha à ciafé l'enćiaria

dla proietaziun, escriziun,

sorastanza y contabilité dai laûrs

por la renoaziun dal mantel

d’asfalt dla strada d'azes ai lüsc da

Brach ćina Frontü, por na spëisa de

4.316,31€ con contr. y IVA laprò.

Dala firma Hell Landmschinen

Srl da Eppan àn tut en afit por 6

mënsc (dal 01.11.2011 ennant) en

auto Fastrac con azessurs, por la

soma de 28.500,00€ plü IVA. La

medema dita à ciafé l'enćiaria da

condü 5 pêrs de morones dla nëi

por i auti dal magazînn de comun

por la soma de 5.823,05€ plü IVA,

y inće l'enćiaria da condü en injin

da scoé a aziun idraulica da mëter

dant pa auti Unimog, por le prisc

de endöt 11.478,00€ plü IVA.

L'arch Paul Graber da Porsenù

à ciafé l'enćiaria da espert de

sügherté por destrighé ia les

prestaziuns preodüdes dal D.

Lgs. dai 09.04.2008 nra. 81 con

müdaziuns, por la soma de

2.724,44€ con contr. y IVA laprò.

Le medemo architët â belo albü

cösta enćiaria inće tal 2011.

Por le 2012 èl gnü motü a

desposiziun la soma de 81.342,26€

por le sorvisc de gestiun dla

desćiaria dal ciomont y por

l'amortisaziun dal auto co è gnü

motü a desposiziun dala Comunité

de Val por le sorvisc de desgorta

dal ciomont.

Ala Comunité de Val ti vëgnel

paié 6.778,53€ al mëns (al po ester

che al vëgni pormez val' canche le

cunt final dla spëisa vën aproé).

La firma Ökoline Srl con sonta a

Bornech à ciafé l'enćiaria da condü

en cassun con coêrtl idraulich por

la recoüda dal ciomont, por na

soma de 5.200,00€ plü IVA.

Le sign. Pablo Palfrader à ciafé

l'enćiaria por la redaziun dla plata

de comun ”Le Saltà” por l’ann

2011, por la soma de 4.800,00€

brutto.

La firma Elektro Mutschlechner

de Mutschlechner Erich con

sonta te Mareo à ciafé l'enćiaria

da condü y mëter sö trëi löms por

l'iluminaziun publica tla localité

Pelegrin a Al Plan, por na soma de

1.879,68€ plü IVA, y da condü 30

löms LED por la ćiasa de Comun,

por endöt 1.059,00€ plü IVA.

Le dr. inj. Paul Rovara dal stüde

Tecnich Plancenter a Sterzing à

ciafé l'enćiaria de redaziun de na 2a

varianta al proiet por la realisaziun

dles prömes infrastrotöres tal

raiun d'espansciun ”Gran Pré”,

por en onorar de 7.523,68€ (contr.

y IVA laprò).

La firma Ploner Srl con sonta a

Bornech à ciafé l’enćiaria da mëter

apost la condüta dles eghes pazes

tla localité Gran Pré, por na soma

de 10.771,10€ plü IVA.

Le dr. arch. Marcello De Biasi

da Balsan è gnü enćiarié con

l’elaboraziun d’en proiet definitif

y esecutif por la costruziun d’en

paiun dla musiga y la sistemaziun

dla plaza d’La Pli, desco inće con

la coordinaziun de sügherté tla

fasa de proietaziun, por en onorar

de 37.510,95€ (contr. y IVA laprò).

Le dr. inj. Angelo Del Buono

con stüde a Al Plan è gnü enćiarié

da fà la colaudaziun statica dal

punt ”La Mëda” sön la strada da

Costamesana cuntra Fordora, por

2.265,12€ (contr. y IVA laprò).

Le dr. arch. Christian Agreiter

d’Al Plan à ciafé l’enćiaria da laoré

fora la re-delimitaziun grafica dai

zëntri abitês dal Comun, por la

soma de 3.146,00€ (contr. y IVA

laprò).

Le gheom. Helmuth Palfrader

con stüde te Mareo à ciafé

l’enćiaria da laoré fora en plann de

partiziun por mëter laprò 100 m 2

ala pdt 3012/26 (dlungia la Ćiasa

de Vijinanza a Al Plan). La rajun:

en barat de terac danter Comun

de Mareo y Vijinanza d’Al Plan.

L’onorar è de 2.139,28€ (contr. y

IVA laprò).

La firma Moling Engilberto da

San Martin à ciafé l’enćiaria por

ćiaé y fà pro les fosses tla cortina

d’Al Plan. La firma mëss garantì

da ćiaé la fossa anter le dé dan la

sopoltöra dal defunt. Por vigne

intervont vëgnel fissé en prisc de

230,00€ plü IVA. La enćiaria vën

sorandada fina a revocaziun.

AL VËN PAIÉ CUNĆ

Ai aconsiadus de comun y

ai mëmbri dla comisciun dal

frabiché ti èl gnü paié fora i scioldi

de presonza por les sontades dal

2011. Vigne aconsiadù y vigne

mëmber dla comisciun ciafa

50,00€ a sontada che al à tut pert.

Por les sis sontades de consëi èl

gnü paié fora endöt 2.700,00€, por

les 12 sontades dla comisciun dal

frabiché èl gnü paié fora 4.500,00€.

Al secretêr de Comun Heinold

Rottensteiner ti èl gnü paié fora

por le 2011 na indenité de resultat

de 4.046,96€, co è le 20% dla

indenité de funziun anuala 2011

(20.234,78€).

Al è gnü cumpré bonns por na

8


spëisa de 15.000,00€, da adoré

por paiamonć, culta sön le davagn

y contribuć previdenziai por

assunziuns de personal por laûrs

sajonai y ocajionai.

Al Stüde legal assozié Kofler/

Baumgartner/Kirchler ti èl gnü

paié fora la soma de 1.481,25€ (ret.

Irpef de 235,42€) por avalié le cunt

co reverda la stritaria Comun de

Mareo/Ellecosta Lois - Colac.

Tla sontada dai 8 de forà èl gnü

aproé spëises emplü de 5.264,87€

(IVA laprò) por la costruziun

dal marciapîsc sön le punt da

Longega. Le Comun de Mareo à

albü na soma a söa ćiaria de endöt

35.757.40€ neto (zonza IVA). Ala

dita Intesa Costruzioni Srl con

sonta a Balsan ti èl ensciö gnü paié

fora la soma de 43.266,45€.

Ala ARA Val de Puster Spa

ti èl gnü paié fora la 1a pert dal

contribut de gestiun dla sarenara

Tobl - ann finanziar 2012, endöt

58.904,84€.

Al Consorz dai Comuns dla

Provinzia ti èl gnü paié fora

1.874,74€ (IVA laprò) desco 1a

rata dal contribut anual 2012.

Al consorz dal’ega da bëre

d’Al Plan ti èl gnü paié fora la

soma de 22.535,47€ desco retüda

dla pert dal contribut de pröma

urbanisaziun por lié ćiases y

viles ala condüta dal’ega da

bëre. L’import tol ete la soma co

romagnea daverta por le 2011, plü

en valgünes somes por le 2012.

Ala firma Frêdesc Walch Rudolf

& Anton da Kiens ti èl gnü paié

fora la soma de 61.667,56€ plü IVA

desco pröma pert dai laûrs por

la realisaziun dla strada d’azes ai

frabicać de proprieté de Siegfried

Dejaco, Davide Promberger y fam.

Rungger a Rina.

sügherté tla fasa d’esecuziun dai

laûrs de ressanamont dla strotöra,

co dontarà na scora de musiga, por

en onorar de 14.219,92€ (contr.

y IVA laprò). Le dr. inj. Robert

Gasser con stüde a Bornech à ciafé

l’enćiaria dla proietaziun dai laûrs

dal emplant termo-sanitar, por en

onorar de 7.252,94€ con contr. y

IVA laprò.

Strada La Pli - Brach: le dr. inj.

Günther Schönegger con stüde

a Bornech à ciafé l'enćiaria dla

sorastanza, mosöres, contabilité

y coordinaziun dla sügherté tla

fasa d'esecuziun dai laûrs, por

en onorar de 44.545,45€ (contr.

y IVA laprò); la Junta à aproé

le verbal de gara y ti à sorandé

definitivamonter ala firma Ploner

Srl con sonta a Bornech i laûrs

de costruziun dla strada, por la

soma de 489.827,67€ al neto dal

arbas de lizita dal 42,59%. I laûrs

scrić fora sön basa de lizita ea de

853.209,66€.

Paiun d'Al Plan: La Junta à aproé

le proiet esecutif por la realisaziun

dal paiun. Al prevëiga na spëisa

de endöt 411.701,15€, partis sö

ensciö: 287.876,65€ por laûrs sön

la basa de lizita, 9.380,50€ de cosć

por la sügherté y 114.444,00€

por somes a desposiziun

dl'aministraziun. La opera gnarà

finanziada con 200.000,00€ de

contribut provinzial y 211.701,15€

de scioldi a bilanz de Comun.

La firma Pronorm Consulting

Srl da Balsan à albü l’enćiaria de

consulënza, acompagnamont y

redaziun dla documentaziun por

scrì fora i laûrs, por en onorar de

3.630,00€ con IVA laprò. Al p.i.

Georg Mutschlechner ti èl gnü

sorandé l’enćiaria dla proietaziun

de mascima y esecutiva, apalt,

sorastanza y contabilité dai laûrs

co reverda l’emplant eletrich, por

en onorar de 7.559,97€ (contr. y

IVA laprò). Ala firma Taubau Srl

con sonta a Natz-Schabs à ti èl gnü

sorandé i laûrs da moradù, por la

soma de 111.479,62€, al neto dal

arbas de lizita dal 8,62%.

Strada Rina - Pecëi - Tintal: La

Junta à aproé le proiet esecutif por

le pröm lot dai laûrs, laoré fora dal

dr. inj. Herbert Lanz. La soma è

de 308.700,00€, partida sö ensciö:

242.566,00€ por laûrs sön basa

de lizita, 2.434,00€ de cosć por la

sügherté, 63.700,00€ por somes

a desposiziun dl'aministraziun.

I laûrs pla strada è gnüs partis sö

te trëi loć, por na soma endöt de

839.160,00€. Tla sontada dai 8 de

forà à la junta fissé l’escriziun dai

laûrs, fissé la prozedöra d'apalt y

formé la lista dles dites da envié

ala prozedöra de lizitaziun. I laûrs

gnarà apaltês ala dita co pîta le

prisc plü bas. La firma Pronorm

Consulting Srl da Balsan è gnüda

enćiariada con la consulënza,

LAÛRS

Ressanamont dla scora vedla

d’Al Plan: le dr. inj. Massimo

Palumbo con stüde tecnich a Badia,

à ciafé l’enćiaria dla coordinaziun

de sügherté tla fasa de proietaziun,

desco inće dla coordinaziun de

Le paiun d’Al Plan. Chisc dis vëgnel trat jö. I laûrs da moradù

por le paiun nö ti è gnüs dês ala dita Taubau.

9


acompagnamont y redaziun dla

documentaziun por scrì fora i

laûrs, por en onorar de 3.630,00€

con IVA laprò, l’inj. Lanz à ciafé la

sorastanza y contabilité dai laûrs,

por na soma de 11.009,06€ (contr.

y IVA laprò)

Raiun d'espansciun "Rina I"

y "Rina II": Tla sontada dai 8 de

forà à la junta fissé l’escriziun dai

laûrs, fissé la prozedöra d'apalt y

formé la lista dles dites da envié

ala prozedöra de lizitaziun. I laûrs

gnarà apaltês ala dita co pîta le

prisc plü bas. La firma Pronorm

Consulting Srl da Balsan è gnüda

enćiariada con la consulënza,

acompagnamont y redaziun dla

documentaziun por scrì fora i

laûrs, por en onorar de 3.630,00€

con IVA laprò. Aladô dal proiet

esecutif dal 01.12.2008, laoré fora

dal stüde dal dr. inj. Christoph

Staggl da Bornech, à i laûrs en cost

de 631.235,83€, partis sö ensciö:

484.090,00€ por laûrs sön basa

de lizita, 4.900,00€ de cosć por la

sügherté, 142.245,83€ de somes

a desposiziun dl'aministraziun.

Sön domanda dla sozieté Rina

Due Srl con sonta a Rina èl gnü

aproé na müdaziun al plann de

atuaziun dal raiun d’espansciun

C3 "Rina I" y "Rina II" co reverda

Le raiun produtif Gran Pré II (checio) y la

strada d’azes al raiun d’espansciun (ghel). La

Junta à azeté l’at de transaziun y inće aproé

la gradatöra por l’assegnaziun dal terac.

en picio spostamont de cubatöra

danter i loć F2, F3 y F4. La cubatöra

lëdia mascima romagn anfat y la

müdaziun ne comporta degün

aumont de cubatöra.

AMINISTRAZIUN

Sön domanda dla Hotel La Stöa

Sas de Comploi Paola & Co. èl

gnü müdé le plann normatif dal

raiun de ressanamont "Al Plan -

sotraiun A2" - lot 2/6, müdenn

l'altëza mesana mascima dal

frabicat da 10 a 11 metri, sön la

p.d.f 803 CC Mareo, en previjiun

dla dortoraziun y ampliamont dla

p.d.f. soradita. La müdaziun ne

dà nia le dërt por en aumont de

cubatöra.

Sön domanda dal sign. Manfred

Kastlunger èl gnü fat na müdaziun

nia essenziala al plann d'atuaziun

dal raiun artejanal "Gran Pré" - lot

E. Le lot à na spersa de endöt 2.580

m 2 ; al vën partì sö te dui loć: le lot

E1 con na spersa de 2.140 m 2 y le

lot E2 con na soraspersa de 440 m 2 .

La müdaziun ne dà nia le dërt por

en aumont de cubatöra.

Le Comun à azeté en at de

transaziun dla Sozieté dai Lifć

d’Al Plan. En cört la chestiun: ala

Edilmareo Spa ti êl gnü assegné

na spersa de

za. 1.400 m 2 tal

raiun produtif

da Ćiamaor. La

Sozieté dai Lifć ti

à spo cumpré jö

cösta spersa ala

Edilmareo, mo

zonza la conzesciun

dal Comun, ensciö

à l’aministraziun de

jenà dal 1999 refodé

l’assegnaziun dal

terac. La Sozieté

à spo fat recurs

dan le TAR, mo

cösc è gnü sciüré

zoruch. La Sozieté

è jüda ennant dan

le Consëi de Stat,

co n’à ćina encö nia

ćiamó pronunzié na

sentonza. Le prisc

de marćé dal terac

vën sciazé encö sön

za. 140.000,00€.

Fajun en salt de plü agn.

Por la roa de Ćianros dal 2006 po

la Sozieté dai Lifć mostré sö da avëi

fat sön enćiaria dal Comun laûrs

por 337.638,75€ (IVA laprò), co

tomâ tla competonza dal Comun.

La Sozieté â belo de novëmber dal

2009 damané la retüda de cöstes

spëises. Tal at de transaziun èl

gnü fat fora che la Sozieté dai Lifć

renunzia ala retüda dles spëises

por Ćianros, y le Comun tira

porchël zoruch le contenzius dan

le Consëi de Stat y azeta le passaje

dal terac da Edilmareo a Sozieté

dai Lifć.

La Junta à inće fat fora da azeté

l’at de transaziun y paié les spëises

legales por slü jö le prozedimont

danter Comun de Mareo y

Bernardi Angelo. Ara nen jea dla

dal prozedimont d’espropriaziun

envié ia dal Comun de Mareo

sön terac dal sign. Bernardi, por

la realisaziun dal raiun artejanal

Gran Pré II. Chestiun roada dan

signoria por desvalianza danter

arać por le prisc d’espropriaziun.

Zonza jì ete massa tal monü de

döta la chestiun, stàl tal at de

transaziun che la espropriaziun

al sign. Bernardi se limitëia ala

parzela 2679/10 de 2.535 m 2 .

Anter i 30 de jügn mëss le Comun

ti paié al sign. Bernardi por le terac

437.287,50€ plü i interesc legai y

de tesoreria dai 15.02.2006 ennant.

Por l’espropriaziun dla parzela

2679/9 (strada d’azes al raiun

d’espansciun Gran Pré) mëss le

Comun ti paié anter la fin de jügn

al sign. Bernardi 50.000,00€. Al

avocat dal sign. Bernardi, Flavio

Moccia, ti vëgnel licuidé la soma

de 33.071,14€ (ret. IRPEF de

4.609,94€).

Al è gnü fat fora da autorisé

i sign. Paolo Palfrader y Paola

Erlacher da ti trasferì la proprieté

dla p.d.t. 3280/32, P.T. 1014/II

CC de Mareo al möt Gabriel

Palfrader. Ara se trata de na

parzela de 685 m 2 tal raiun

produtif da Ćiamaor.

Al è gnü fat fora da autorisé

la firma Ellecosta Anton & Josef

Snc da ti trasferì ala dita Erlacher

Herbert & R. Srl la proprieté dla

10


p.d.t. 3280/19 CC de Mareo de

800 m 2 , co è tal raiun produtif da

Ćiamaor.

Al è gnü assegné la proprieté

dles p.d.t 960/2 de 340 m 2 (lot

G2) y 960/3 de 367 m 2 (lot G1),

entrames tal CC de Mareo - raiun

d'espansciun "Jung", con na

cubatöra mascima de 495 m 3 por

lot. Le lot G2 ti è gnü assegné mez

al sign. Palfrader Gabriel, mez

ala sign. Frenes Anita, le lot G1 ti

è gnü assegné ala sign. Palfrader

Angela.

Sön domanda dal sign. Eduard

Erlacher èl gnü müdé le plann

normatif dl raiun d’espansciun

C4 "Pinćia de Calogna II", lot 1 -

p.d.t. 403/4 CC Mareo, müdenn la

ligna da frabiché por realisé döes

lercs da lascé jö l’auto/garasc y

dé la poscibilité da fà en tët da

döes faldes con le lot 2 dlungia. La

müdaziun ne dà nia le dërt por en

aumont de cubatöra.

La Junta à aproé la gradatöra por

l'assegnaziun de terac tal raiun

produtif "Gran Pré II". Endöt èl

gnü ete 12 domandes. Les firmes à

dé dant döt adöm en debojügn de

9.240 m 2 , co sorapassa la spersa dal

raiun porté ete tal plann regoladù.

Cösta la gradatöra: 1) Herbert

Erlacher, moradù, 74 punć; 2)

Johann Zingerle - mecanicher - 70

p.; 3) Gabriel Palfrader, zompradù,

70 p.; 4) Erich Palfrader, moradù,

67 p.; 5) Erich Comploi, tisler, 66

p.; 6) Manfred Palfrader, montêr,

46 p.; 7) Caroline Zingerle, consulënza

iuridica, 42 p.; 8) Artur

Craffonara, bocà, 41 p.; 9) Christian

Agreiter, architët, 39 p.; 10) Rafaela

Zingerle, produziun de ćiandëres;

36 p.; 11) Sofia Zingerle, grafica, 36

p.; 12) Armando Pallua, movimont

de tera, 35 p.

Aproé èl inće gnü la gradatöra

provisora por l’assegnaziun de

terac por le fabriché alesiré tai

raiuns d’espanjiun dal Comun.

Döt adöm èl roé ete 16 domandes

(trëi damanadus è gnüs slüć fora).

La gradatöra è: 1) Migliorati Marco,

2) Sorbatelli Katia, 3) Comploj

Janpaul, 4) Rungger Eliana, 5)

Ties Marion, 6) Weiss Patrick, 7)

Rindler Pepi, 8) Mutschlechner

Tanja, 9) Kastlunger Manuel, 10)

Alex Feichter, 11) Frontull Franz

Josef, 12) Ritsch Elisabeth, 13)

Canfora Alessandro.

DELIBERES TRATES ZORUCH

Ai 4 de mà 2010 â la junta

de Comun enćiarié le dr. arch

Christian Agreiter d’Al Plan da

laoré fora propostes de müdaziun

al plann regoladù tla fraziun da

Longega, por l’enserimont d’en

raiun produtif denominé "Grones"

de 6.000 m 2 . An à constaté che

Longega n'è nia le post adaté por

le raiun produtif, porchël è la

deliberaziun gnüda trata zoruch.

Medemo vare inće por l’enćiaria

al arch. Agreiter por laoré fora

na müdaziun al plann regoladù

en previjiun dla realisaziun d’en

local boulder tal raiun dal sport da

Ćiamaor, sorandada ai 26.10.2011.

An à ciafé por cösc en ater post,

porchël vën l’enćiaria trata zoruch.

Trat zoruch àn inće la delibera

130/2010 dai 04.05.2010, con chëra

che la firma Hi-Fi Service de Pattis

S. & C. Sas da Balsan ea gnüda

enćiariada da mëter sö na staziun

de repetiziun digitala Screen

Service con antëna, condüta y

azessurs, por podëi abiné i canai

Mediaset. Le cost foss sté de

7.617,28€ plü IVA. La enćiaria

àn trat zoruch, deache ”al n’è

nia tal enteres publich, ćiodiche i

anüzadus po inće ciafé i canai da

trasmëter sce ai à enstësc n'antëna

satelitara.”

PERSONAL

La Junta à tla sontada dai 18

de jenà tut la dezijiun da fistidié

dl’assunziun de na secunda

verda de comun tres colaboraziun

ocajionala, por ti ester soraće al

laûr emplü co vën aledé tla sajun

da d'invern. L'orar dal sorvisc vën

fissé te al plü 8 ores al'edema, por

en paiamont neto de 11,00€ al'ora.

Ala dependonta sign.a Annelies

Ferdigg ti èl gnü conzedü 11 mënsc

de aspetativa por le personal con

mituns, dai 3 d’aorì 2012 ai 2 de

merz 2013. Porchël ti èl gnü arlungé

ala sign.a Sottrovisch Anita por le

medemo tomp le raport de laûr con

contrat a tomp determiné.

Dal 1. d’aorì 2012 èl gnü tut

sö a tomp indeterminé le sign.

Ellecosta Oswald desco laorant

spezialisé.

CONTRIBUĆ

Cöstes uniuns, istituziuns y

porsones à ciafé en contribut:

Sorvisc ai Jogn Val Badia 250,00€

por le proiet "Isté deboriada 2011

a Rina" y 517,64€ por cumpré

aredamont tal local dai jogn da

Rina; Zënter Families Mareo

1.200,00€ por l'aredamont dal

local nö dla uniun; Musiga d'La

Pli en contribut straordinar de

6.864,00€ por corì les spëises

por l'elaboraziun d’en proiet de

mascima por la costruziun d’en

paiun dla musiga a La Pli de Mareo;

Grup dai Jogn d'Al Plan 61,66€ por

l'organisaziun dla festa dla majera

eté 2011; ales musighes d’Al Plan,

La Pli y Rina 2.600,00€ porom; ai

cors de dlijia d’Al Plan, La Pli y

Rina 900,00€ porom; al Cor Mosaic

100,00€; al Südtiroler Kriegsopfer

und Kameradenverband seziun Al

Plan 200,00€; al grup Il Pinzimonio

Vocale 200,00€; ala sign.a Maria

Valeria Costa en contribut

straordinar de 5.000,00€ por la

realisaziun d’en mür de peres y

granit sön la strada comunala tla

localité ”La Miara”.

Por l'ann de scora 2010/11

conzed le Comun en contribut de

55,00€ por scolare/a aćiasé/ada tal

Comun de Mareo co frecuentëia

la scora elementara o mesana, por

cumpré material de scora y e.e.

La Scora Mesana d'Al Plan ciafa

5.060,00€, chëra da San Martin

275,00€, le Vinzentinum 110,00€,

la mesana da Mühlbach 110,00€,

les scores mesanes todësces da

Bornech 165,00€, la scora mesana

"Oswald von Wolkenstein" da

Porsenù 110,00€, la scora mesana

taliana da Bornech 275,00€, les

Ursulinen da Bornech 55,00€. Ples

scores elementares ciafa chëra

d'Al Plan 5.995,00€, chëra d'La Pli

3.355,00€, chëra da Rina 935,00€,

chëra d'Antermëia 165,00€, la

elementara taliana da Bornech

110,00€, la elementara todëscia da

Bornech 55,00€.

11


I nasciüs dal 1. de dezëmber 2011 ai 29 de forà 2012

Bëngnüs te nosta comunité!

Andrea de

Manuel Kastlunger y

Veronica Pedevilla,

Al Plan

Mario Sebastian de

Daniel y Viki Fatu,

Al Plan

Elias de

Christoph

Castlunger y

Bernardette

Liensberger,

Al Plan

Matthias de

Janpaul Comploj y

Natalie Hochwieser,

Al Plan

Lion Junior de

Leo Peintner y

Tanja Mutschlechner,

Al Plan

Tobias de

Eduard Huber y

Manuela Runggaldier,

La Pli

Elena de

Erich Frenademetz y

Edith Ferdigg,

Al Plan

Ioana Andreia

de Marian Rus y

Carmen Lostun,

La Pli

Caji de residënza

Stimês geniturs, por la publicaziun dai nasciüs se

referësc Le Saltà dagnora ala residënza. Al sozed

três endô che mames jones abitëia te Mareo mo à la

residënza altró o al contrar, ensciö sozèdera che

mituns de families jones abitëia tlò, mo ne resultëia

nia tla lista y chi ne vën spo gnanca contatês.

Sambën èl te nosta intenziun da publiché soradöt

i pici co nasc tlò te Mareo. I enviun chi geniturs

olache al è de te’ caji, da mené adalerch la foto de

so picio/söa picera a palfrader@rolmail.net, spo

podunse tó en conscidraziun ince chi. Le proscimo

termo da mené le retrat è i 20 de mà 2012.

12


Le Consëi de Comun de Mareo con le secretêr.

Cubatöres emplü y raiuns nös

Dezijiuns dal Consëi de Comun tutes tla sontada dai 9 de merz

Dal Consëi de Comun

Ejaminaziun y aproaziun dal

plann d’atuaziun por le raiun

d’espansciun C3 “Ras”: le consëi

à aproé le plann de atuaziun. La

proprieté dal raiun è de Erich

Palfrader, Maria Cecilia Erlacher

y Maria Teresa Schanung. Por le

frabiché alesiré gnaràl anüzé na

spersa de 969 m 2 , por le frabiché

lëde 824 m 2 . L’indesc de cubatöra

è de 1,8 m 3 /m 2 , porchël gnaràl

fora na cubatöra de 1.744,2 m 3 por

l’alesiré y 1.483,2 m 3 por le lëde.

Domanda de aumont dla

densité da frabiché tal raiun de

completamont B3 “Pelegrin”

a Al Plan: i damanadus à

damané da aumenté l’indesc

de cubatöra da 1,7 m 3 /m 2 a 2,2

m 3 /m 2 . Por la domanda à firmé

Gustl Kaneider, Franz Kaneider,

Renata Obojes, Enrico Ties, Carlo

Ties, Eduard Agreiter, Paolo

Erlacher, Res. Pelegrin Sas, Paolo

Crepaz, Arianna Erlacher, Bruno

Pitscheider, Pension Mirabel KG,

Paola Videsott, Annelies Erlacher,

Helene Erlacher, Margarethe

Mayr, Roman Erlacher, Monika

Erlacher, Helga Call, Erardi Ruth,

Elvira Flöss, Stefo Palfrader,

Andrea Palfrader, Christina

Erlacher y Paola Erlacher. Le

consëi à aproé la müdaziun, co

reverda döt adöm na spersa de za.

17mile metri cuadrać. L’aconsiadù

Daniel Ellecosta s’à damané che

les spëises por na müdaziun

eventuala al plann de atuaziun

vais a spëises dai damanadus, ći

co è gnü tut sö tla deliberaziun.

Pa cösc punt à l’aconsiadù

Carlo Palfrader alzé fora che

an podess cherié en cajo de

prezedonza. L’ombolt à splighé

che la müdaziun va a bën dla jont

dal post, co dess avëi la poscibilité

da frabiché. An po ensciö inće

sparagné terac. L’assessuria

Elisabeth Frenner à tut l’ocajiun

por recordé la situaziun prigorosa

(tal medemo raiun) dan le Garnì

Cristallo, olache al manćia en tòch

de marciapîsc, deache al è plaza

dai auti.

Deliberaziun de mascima por

l’aumont dla densité mascima

da fabriché tai raiuns por

infrastrotöres tai raiuns da jì coi

schi, aladô dal art, 24 dles normes

d’atuaziun al plann regoladù: la

Vijinanza da Curt â tla sontada

dai 7 de dezëmber damané da

ciafé na spersa turistica nea sön

Plan de Corones, en previjiun dal

ampliamont dla üćia Corones. La

üćia co à na cubatöra sora tera

ia de 760,73 m 3 ess ciafé laprò na

cubatöra de 1.920 m 3 . Le consëi

n’à nia dé pro. Tla sontada dai 7

de merz orên aumenté la densité

mascima de düć i raiuns nominês

tal art. 24 dles normes d’atuaziun.

Chisc è: Col Toron, Furćia, Picio

Pré, Sarjëi, Bivacco, staziun a val

dal “Sonnenlift” y Üćia Chi Vai

Dessora.

La deliberaziun de mascima - co

ess mossü gnì aproada dedô dal

govern provinzial - preodea da

passé con l’indesc de cubatöra da

1,2 a 2,2 m 3 /m 2 . Tal punt dedô ess

le consëi spo mossü tó la dezijiun

sce tó ete tal medemo provedimont

inće le raiun da jì coi schi sön chël

che al è la üćia Corones. I punć è

entrami gnüs sbürlês.

Trasformaziun de raiun de vërt

de ćiampopré te raiun abitatif

B1 - raiun de completamont: le

consëi à dé pro ala trasformaziun

dal terac, co è danter la strada

Plazores y la strada Antersì. Le

13


aiun de completamont è gnü

maiù. I sign. Roman Ties y Heinz

Kaneider ciafarà la poscibilité da

frabiché na cubatöra de 798 m 3

porom (spersa de 420 m 2 porom),

sön la str. Antersì danter la ćiasa

de Roberto Castlunger y Lidia

Flöss, la medema cubatöra y

spersa ciafa inće le sign. Franz

Josef Tamers, co podarà frabiché

dlungia le res. Ćiasa Greta. Le

medemo Residence podarà passé

da 1.255 m 3 a 1.558 m 3 . Tla sontada

à l’assessuria Elisabeth Frenner

spezifiché che le sign. Tamers à

albü en contenzius con le Comun,

che al à paié la straufunga co è

stada da paié y la chestiun è śën

slüta jö.

Ejaminaziun y aproaziun dal

plann de ressanamont por le

raiun abitatif A7 - Sportcenter

Mareo: le consëi à aproé le plann,

da chël che an po śën odëi tan de

loć y ći destinaziun de mascima

che chisc dess avëi. Aladô dal

plann normatif, èl preodü tal raiun

endöt 4 loć. Le lot A se sleria sön na

spersa de 1.177 m 2 , con na cubatöra

de 2.700 m 3 . Le frabicat dess gnì

destiné ai sorvisc y al comerz. Le

lot B à na spersa de 1.053 m 2 y na

cubatöra de 3.800 m 3 . I frabicać

dess gnì destinês a sorvisc, comerz

y abitaziun. Medema destinaziun

inće por le terzo lot, co se sleria

sön na spersa de 660 m 2 y a na

cubatöra de 2.500 m 3 . Le maiù lot

è le D, sön na spersa de 3.244 m 2

y con na cubatöra de 7.012 m 3 . La

cubatöra vëgn destinada a strotöra

turistica. L’altëza mascima dai

frabicać, te düć cater i loć, è de

11 metri. L’assessuria Elisabeth

Frenner à tut l’ocajiun por alzé fora

ćiamó en iade la domanda che al

vëgni aledé inće en raiun wellness

davert a düć. L’aconsiadù Lois

Taibon s’à damané che al sii tler

belo danfora tan che le Comun

(co à na proprieté de za. 7%)

messarà spëne tal ressanamont y

ći destinaziun che söa pert dess

avëi. Na proposta è inće gnüda

dal aconsiadù Felix Ploner (ćiara

intervista dessot).

Sot ales desvalies èl gnü trat ca

la chestiun dal zënter de reziclaje

ta Ćiamaor. L’assessur Fonjo

Winkler à splighé che al è gran

ora da amplié le zënter, por le

porté al vare con i tomps. Al è gnü

lascé fà en stüde dal inj. Maurizio

Kastlunger, por amplié le zënter.

Deplü aconsiadus è dla minunga

che Ćiamaor ne sii nia le dër post

por le zënter de reziclaje, deache al

è ales portes dal parch natural, al è

en raiun olache trepa jont va a pè,

salté y con la roda.

Na garasc al post dla proprieté

L’aconsiadù Felix Ploner à motü sön mësa na proposta de barat en cunt dal

raiun dla nodadoia. Al nes dij de ći che ara se trata

Le Saltà: Felix Ploner, pla ultima

sontada dal Consëi de Comun

aste fat la proposta d’en barat en

cunt dla nodadoia. Podesste nes

dì le nojel de töa proposta

Felix Ploner: La cossa sta ensciö.

Le Consëi à aproé le cambiamont

de destinaziun de döt l’areal

dla nodadoia da zona publica

sportiva a na zona moscedada con

abitaziuns, botëghes, ofizi y en

residence, endöt na cubatöra de

16.000 m 3 . Trec dant a me sa cô che

la nodadoia è gnüda sorandada

ala Sozieté dai Lifć, nia düć sa che

le Comun à empormó dan da püć

agn (2006 o 2007) paié l’ultima

rata dal emprëst por la fà. Con

le cambiamont dla destinaziun

d’anüzada se müda inće le valur

de döta la cubatöra. Le comun

è ala pert con 68 milejimi y chël

è za. 900 m 3 . Ćina encö n’ai ciafé

degüna resposta ala domanda: ći

ciafa pa le Comun y ći ti cóstel pa

al Comun La resposta sön ći che

al ciafa è stada ”ći che al à śën”.

Mo cösc è en m2, canche le Comun

à entres paié inće les spëises de

condominium (stighes, porti,

y.e.e.).

Por nia jì adencuntra a cosses

malsogüdes, ài fat la proposta da

ti lascé döta la pert dal Comun

ala Sozieté dai Lifć y porchël

damané da pert dla Sozieté da

fà na garasc inće sot la plaza da

parché de proprieté dal Comun,

danter Stàdìo y nodadoia. Enlò

podèssun spo fà jì düć i auti co

è śën dan scora a parché. Sii dan

scora, co dan i Stödafüs gnèssel

na bela lerch, che an podess spo

veramonter abelì y saré jö ai auti.

D’enfora gnèssel en bel zënter, con

scolina, scores, palestra, biblioteca,

zënter families, mesana, locai

dai jogn, dla musiga, aiüt alpin,

stödafüs, apoteca y Stàdìo. Con en

conzet de abelida, taché ete con la

zona dla nodadoia, veramonter en

bel toch.

La Sozieté dai Lifć dij che ai

fajarà na garasc sot tera ete belo

sot i frabicać atuai, con 159 posć

da parché. Ne basta pa cösc nia

Rodunt porchël che la sozieté fej

belo na garasc, è la realisaziun de

ćiamó en tòch sogü plü saorida. La

garasc preodüda śën i lascia za. 30

posć de lerch al publich (botëghes,

y. e.e.), i atri posć è resservês ales

abitaziuns y dandadöt al residence

y chisc 159 posć è ensciö belo dês

ia a priori.

Tal frabicat enstës à le Comun

na partezipaziun de encër le 7%.

Ći compórtel pa sce le Comun se

L’aconsiadù Felix Ploner.

14


tin söa pert y frabichëia empara

Le Comun mëss tó na dezijiun

sce fà empara o no. Sce le

Comun fej empara, mëssel mëter

a desposiziun i scioldi belo

damperfora y cösc, danter la picia

abitaziun y la botëga (situaziun

atuala) sarà de za. 300.000,00€.

Les destinaziuns y funziuns dai

frabicać è belo gnüs aproês en

ligna de mascima.

Tö ês belo le pröm iade che al è

gnü aproé la müdaziun al plann

dla minunga che la comunité

messass ciafé val’ zoruch da cösta

müdaziun. À pa tlò le Consëi

de Comun aproé massa adora,

zonza ponsé a ći che an podess se

damané zoruch

Cösc è vëi. Iu sun entrês sté dla

minunga, che l’argomont de dì: le

fabricat è dër bort por l’edl y al è

da ti lascé fà val’, è massa stront.

Iu sun inće dla minunga da ti dé

la poscibilité a düć da se svilupé,

chël ti consonti a düć. Mo tlò vàra

de na cossa publica, co è dio stada

publica, con en interes publich.

Porchël sunse dla minunga da

lascé fà ći che la Sozieté dai Lifć

porta ennant, mo che la comunité

dess ciafé zoruch val’ y de cösc

vers va mia proposta dla garasc.

Le consëi de Comun s’à abiné plü

iadi, tla forma formala y informala.

Les discusciun è gnüdes fates.

Magari èl gnü odü massa püch

la poscibilité da contraté con

la Sozieté dai Lifć, mo cösta

poscibilité é pö entres ćiamó dada.

Iu à odü na gran desponibilité da

pert dal presidënt Georg dal Pech,

da ciafé na soluziun co ti vai bun

en pü’ a düć.

I feji en ejompl: le Comun da

Corvara s’à ieré da na dita privata

Prëibel se tignì ales regoles

440.000,00€ por en aumont de

cubatöra. Ćiodi vëgnel pa do töa

minunga tlò bazilé da se damané

val‘ zoruch

I ne sa nia la valüta dla cubatöra

sö Corvara, mo i crëii che i

aministradus de Comun ài le

dovëi da fà y porté ennant l’interes

publich, de nos düć, porchël

n’ànse nia bria da se dodé. Sce

Corvara à damané chisc sciodi,

spo por podëi magari motivé

l’ampliamont. La Sozieté dai Lifć

è stada y è entres ćiamó la pröma

roda dla economia de Mareo. Düć

nos àn mangé diretamonter y

indiretamonter fora dla medema

fana. Porchël èl en gran respet de

cösc vers. La sozieté dai lifć è na

firma por aziuns y ensciö féjera

l’interes de sü sozi, le Comun è

inće desco na firma por aziuns y

nos messun porté ennant i interes

de nüsc sozi, i zitadins de Mareo.

Ta Ćiamaor vëgnel inće dé jö patüc co n’alda nia

Por i zitadins èl na

sauridanza y en

sorvisc d’öga. I baiun

dal zënter de racoüda

dal ciomont ta Ćiamaor.

Baldi àn mossü constaté

che al vën sbordené tal

desferonzié le ciomont

co vën dé jö tla deponia.

L’assessur Fonjo

Winkler prëia porchël

dô la colaboraziun

dla jont: “Al röa tres

endô danterete patüc

co ne n’alda nia tal ciomont.

L’aministraziun de Comun se tol a

cör le bun funzionamont dal sorvisc

y por che i podunse ennant le dé jö,

adorunse la colaboraziun de vigne

zitadin, y en particolar de chi co dà

jö trep material.”

L’ombolt y l’assessur à inće mené

fora na cherta ai ostis, co vën periês

da ti sté dô ai dependonć, che ai

sii plü avisa tal despartì les sorts

de refodam, dandadöt plastiga y

cartun. Al sozed p.ej. che al vëgni

lascé pal cartun nylon y polistirol, o

che al röii pla plastiga contegnidus

co ne toca nia y ensciö ennant.

L’ombolt y l’assessur se damana

La deponia ta Ćiamaor.

inće respet por i vardians co fej le

sorvisc da ćiaré sora. Plü gonot

sozèdel che pornanche i vardians

ćiara demez, vëgnel sciüré ciomont

co n’alda nia. Tla cherta vëgnel scrit

ennant: ”Al n’è nia saorì da ciafé

zacai co feji le laûr da vardian, y

zonza vardian ne vara nia da pité

le sorvisc.”

L’assessur Fonjo Winkler prëia

inće i zitadins d’La Pli y da Rina

da mëter plü averda canche ai dà

jö ciomont. Tai dui paîsc vëgnel dé

ca por la plastiga sać con l’ennom

lassora. Tres endô röel ete ciomont

co ne toca nia. Con la colaboraziun

de düć canć vara da fà en sorvisc

plü endortöra.

Ći pòn pa desgorje

ta Ćiamaor

I recordun ćiamó en

iade ći sort de ciomont che

an po dé jö tla deponia da

Ćiamaor: papier y cartun;

spidl; cassëtes de plastiga;

neon; televijiuns, monitor,

frescares etc; de pices

patrîs (nia chëres dal auto);

metal; bossi d’aluminium;

eri de ćiasadafü (privać);

ciomont organich.

Dé jö pòn inće la plastiga, co se

merita na notaziun a pert. An po

dé jö contegnidus de plastiga ćina a

10 litri. Miné èl tlò angostares (p.ej.

angostares PET), contegnidus de

patüc da laé, jafes etc., spo de pici

canistri y d’atres angostares. Critêr

è che i contegnidus vài da slü pro

con en tapo y che ai vëgni laês fora

denant co i sciüré.

PLA PLASTIGA NE TOCA

NIA: folies, chibli, bossi (p.ej. chi

dal yogurth), tòć de plastiga (p.ej.

jüć vedli), scatores de plastiga dla

ordöra (p.ej. chëres dai pomodorins

o fersci y e.e.).

15


Sanité

Antëna prigorosa

La Vijinanza da Rina à lascé controlé les raiaziuns dl’antëna dla TIM sö dlungia

le ćiamp dal sport

Trep vëgnel baié

aldédancö de

eletrosmog y raiaziuns.

Endlunch èl antënes y

repetidus por la televijiun,

por i fonins, por l’internet.

Alüsc èl inće la jont co se

lascia sö, desche al è gnü

desmostré ete en Gsies,

olache al è dan püćes edemes

gnü fat en referendum sön

chisc repetidus, y la maiù pert

de chi co à lité s’à pronunzié

decuntra.

Gnanca la jont da Rina n’à cis

ligrëza con la gran antëna dla

Telecom/TIM êrta sö dlungia

le ćiamp dal sport. An aratâ

danter l’ater che ara podess

ester de gauja por maraties

gnüdes fora. La Vijinanza da

Rina - proprietara dal terac

- à ensciö lascé gnì adalerch

esperć dla Provinzia, por

lascé moseré dô.

Le responsabl dla Seziun

aziendala de Medejina Ambientala

dr. Lino Wegher ti scrî al diretur

La gran antëna dlungia le ćiamp dal

sport da Rina. (Foto: Walter Castlunger)

dla Landesagentur Luigi Minach

che l’antëna ea gnüda aproada ai

20 de dezëmber 2007. Con le

Tecnich Fiorenzo Bovo dal

laboratore de chimica fisica èl

gnü fat fora da jì sön le post a

moseré dô, ći co è spo sozedü

ai 15 de jügn dal ann passé.

Laprò êl inće le vizeombolt

Fonjo Winkler y le sorastant

dla Vijinanza da Rina

Fortunato Ferdigg. Dales

mosöraziuns èl gnü fora

che l’intensité dal ćiamp

eletromagnetich registrada

tai cater punć de mosöraziun

è sot le limit de rilevabilité

dai stromonć adorês (


Miss Italia te Mareo

Al è belo cotan d’agn che al

vën tignì tal Hotel Emma

d’Al Plan les edemes dal radicchio.

Sot al motto ”Radicchio sulla

neve”, vëgnel envié ia empröma

na serada de gala, a chëra che al

tol pert inće i raprejentanć dai

“Ristoranti del Radicchio”, con so

sorastant Egidio Fior. L’ediziun

dal invern passé à motü man con

la cëna de gala ai 5 de dezëmber,

olache i ostis dal Emma à podü

ospité en ghest particolar, la Miss

Italia 2011 Stefania Bivone. Al n’è

nia le pröm iade che Miss Italia röa

te Mareo. Belo Claudia Andreatti,

La ”scolina da d’isté”

Dai 25 de jügn al 31 d’agost vëgnel pité a Al Plan la

scolina da d’isté por mituns da 3 a 11 agn, tres la

cooperativa soziala „Kinderfreunde”

Inće eniann pîta la cooperativa

”Die Kinderfreunde Südtirol”

l’acompagnamont pedagogich

d’isté, por mituns dai 3 ai 11 agn,

plü avisa dai 25 de jügn al 31

d’agost. Vigne edema è sot n’atra

tematica, desco tiers, mistiers,

stories, ega y e.e. I mituns po

pastlené, deponje, ćianté y sambën

śoghé. An ne stà nia mâ döt le dé te

scolina, al vën inće fat olimpiades,

jites, pic nic y vijites a strotöres

desvalies. Tal mëter adöm le

program vëgnel ćiaré soradöt da

pité na cualité pedagogica alta,

na bona organisaziun y gran

flessibilité. Al vën fat öna na

iscriziun, mo i geniturs po spo tó

dé por dé la dezijiun sce mené i

mituns o nia. Da paié èl mâ i dis

che i mituns tol pert efetivamonter.

I mituns po gnì condüć adalerch

danter les 7.30 y les 9.00 y an po

la Miss Italia 2006, ea stada ghest

spezial te Mareo.

Martina Vanzi con Miss Italia

Stefania Bivone.

spo jì a s’ai dô o dan marëna ales

12.00 o te vigne momont danter les

14.00 y les 17.00.

Da paié èl l’iscriziun una tantum

de 20,00€ y spo 8,50€ al dé (le

secundo möt paia 7,50€). Tal prisc

èl lëite picia marëna, entrada ales

strotöres y material. I cosć por la

marëna vën sorantuć dal Comun.

Le formular por l’iscriziun

pòn desćiarié sön le sît www.

kinderfreunde.it y mëss gnì dé jö

(o mené por posta) anter i 30 d’aorì

tla sonta „Die Kinderfreunde

Südtirol”, str. Andreas Hofer 50,

39031 Bornech.

Al vën inće chirì

personal

I Kinderfreunde Südtirol chir

por la scolina da d’isté te döt

Südtirol „acompagnadus/dësses

por mituns” por i mënsc de messé

y agost. Candidać/tes dess avëi

complì 18 agn, en stüde o na

formaziun pedagogica, esperionza

tal laûr con mituns, capazité da

laoré te grup y soradöt ligrëza da

laoré con i mituns. Enformaziuns

plü monüdes y formulars pòn

ciafé sön la plata internet www.

kinderfreunde.it. Les domandes è

da mené por scrit ala misciun dada

dant dessora.

Telesocurs

mobil

Avisc

La Crusc Blanćia pîta en

sorvisc nö

Trec conësc le sorvisc de

telesocurs dla Crusc Blanćia

(Hausnotruf): con en aparat vara

da cherdé aiüt debota, sce an à

da se sté mal o da avëi dificoltês.

Śën vën cösc sorvisc amplié y

completé, tres le telesocurs mobil.

La Crusc Blanćia pîta la poscibilité

da ciafé en aparat aposta, co n’è

nia plü lié al telefonn de ćiasa y

ensciö ala ćiasa enstëssa, mo co

funzionëia tres la rëi de fonins

GSM. Con le telesocurs mobil

pòn damané aiüt inće canche an è

sön tru, alaleria, te bosch, sö por

munt. L’aparat è dër sciompl. Al

basta druché en botun por se colié

con la zentrala d’intervont dla

Crusc Blanćia. Laprò pòn con cösc

aparat gnì localisês debota y avisa

tres satelit.

Le telesocurs mobil è enteressant

soradöt por chi co è trep sön

tru, p.ej. chi co va a pè, paurs,

verdabosc, iagri, sportifs, artejagn,

sciori y e.e. Por s’enformé plü

avisa sön le sorvisc de telesocurs

mobil, pòn damané dô tla seziun

dla Crusc Blanćia Mareo, o inće al

nr. de telefonn 0471/444327.

Ensciö ćiara fora l’aparat por le

telesocurs mobil.

17


Proiec´

Ćiamó eniann dess mëter

man i laûrs ta Ćiamaor, por

la revalutaziun y l’ampliamont dal

raiun de relassamont. Dô che al ea

gnü lascé fà en proiet preliminar

dal dr. Andreas Kronbichler da

Bornech (prejenté tal Saltà nr.

3/2011), àn enćiarié l’architët dla

contrada dr. Marlene Donà-Dolar

da Vahrn da fà en proiet definitif,

co è śën dan man.

Le raiun tol ete na spersa de

apresciapüch 1,3 hectars, danter

le rü de Fojedöra y le ćiamp dal

sport. Al è delimité dal tru da jì a

pè (d’invern pista de paslunch),

y gnarà assighé ete con na bela sì

Raiun de pêsc y palsa

Le proiet por l’ampliamont dal raiun de relassamont ta Ćiamaor è dan man

Le plann dl raiun ta Ćiamaor.

de lën. L’architët Dolar-Donà à

sorantut perts dal proiet preliminar

dal dr. Kronblichler, amplienn söa

idea. Söle confin con le tru da jì a pè

gnaràl aledé na gran spersa vërda,

abelida con banć y mëses, mo inće

scagns da se pone. Le rest dal raiun

dess gnì arbassé de 1 - 1,5 metri,

por cherié ensciö na "rëi de eghes"

co se sleria tres döt le raiun. Con

mürs de peres delà dal rü, dèssel

gnì delot l’ega a na moda che ara

se slèries bel fora. Cösc porta ala

creaziun de de pices ijoles o coi

con vërt y saorun, olache an po bel

sté a fà la blëita o palsé. Nea è inće

l’idea d’en tru "Kneipp" co passa

danter le raiun fora, olache po s’la

spaziré sön pré, ega, peres y giara.

Con en punt de lën gnarà le raiun

nö colié con l’areal de relassamont

co è belo (spiaggetta). Inće le punt

de strada dess ciafé en marciapîsc

por la sügherté de chi co va a pè.

Döt adöm dess le raiun costé

chi 110.000,00€. I maius cosć vën

aledé con le movimont de tera y

i laûrs primars, co röa aladô dal

architët sön 60.797,00€, por les

atrezatöres èl preodü 17.087,71€.

Les spëises a desposiziun

dl’aministraziun (IVA, spëises

tecnices etc.) fej fora 32.115,29€. I

laûrs de movimont de tera dess gnì

fać en colaboraziun con chi dai Rüs

o diretamonter da ëi. La Provinzia

ti à belo assügheré al Comun en

contribut de 80.000,00€, co vën

dal Ministêr dal Ambiont. La

dr. arch. Marlene Dolar - Donà à

ciafé l’enćiaria dla sorastanza y

contabilité dai laûrs de realisaziun

dal raiun recreatif, por en onorar

de 5.334,08€, (contr. y IVA laprò)

y l’enćiaria da fà le proiet esecutif

por les atrezatöres dal raiun, por

en onorar de 1.195,48€ (contr. y

IVA laprò).

Udiënzes dal KVW

Dal 1. de merz ennant vëgnel

en impiegat dal KVW da Bornech

a tignì udiënza por pratiches

soziales desvalies, vigne

dédôlönesc dales 8.30 ales 12.30,

tal Raiun Sozial ta Picolin. Emplü

resta ćiamó i sorvisc da denant.

Tlò te Mareo èl Stachio Erlacher,

co è da ciafé vigne jöbia y vëndres

dales 8:30 ales 12:00, te ćiasa de

comun a Al Plan.

Ciomont organich -

sorvisc suplementar

La dita Sager Srl, co fistidiëia da

chëie adöm le ciomont organich,

lascia alessëi ara pitarà por val’

edemes en sorvisc suplementar

Avisc d’öga

por Al Plan y La Pli. Le ciomont

organich gnarà coü adöm dui iadi

al’edema - le lönesc y le vëndres -

dertan cöstes edemes:

- dai 25 de messé ai 25 d’agost;

- dai 25-12-2012 ai 6 de jenà 2013

Ciomont da tosser

I proscimi terminns por la

racoüda dal ciomont da tosser è:

- ai 7 de mà 2012: dales 8.00 ales

9.00 a Al Plan, dales 9.30 ales 10.30

a La Pli, dales 11.45 ales 12.45 a

Rina;

- ai 4 de jügn 2012: dales 11.30

ales 12.30 a Al Plan, dales 13.30

ales 14.30 a Longega;

- ai 30 de messé 2012: dales 15.00

ales 16.00 a Longega.

I posć de racoüda è: a Al Plan

dô comun, a La Pli te plaza dal

mone, a Rina te zënter de paîsc, a

Longega sön Plaza de Bastl.

LASCÉ cuncé la roda

debann

Le Comun de Mareo alda

pai 15 comuns de Südtirol co

ti pîta ala jont la poscibilité da

lascé cuncé la roda debann,

tres le Sorvisc de cunciarodes

(Radreparaturservice) en colaboraziun

con la cooperativa

soziala Novum. En jöbia ai 17 de

mà sarà le sorvisc de cunciarodes

a Al Plan, dales 10.00 ales 14.30,

dan magazînn dai stödafüs.

Gnide a lascé ćiaré dô osta roda.

18


Por na maiù sügherté

Lies

I Stödafüs d’Al Plan oress a cösta moda tó l’ocajiun por ti recordé ala jont che

ara se toli a cör en pêr de cosses sön la sügherté te nostes ćiases

Le pröm punt reverda düć

i propietars de hotì. Por le

momont èl mâ chisc co mëss por

lege avëi en plann de alarm tal cajo

de médefü te söa strotöra. Dërt

fóssel che chisc lasciass fà da so

injenier responsabl por la sügherté

propio en dër plann dai stödafüs

(Feuerwehrplan), plü detalié por

i Stodafüs, y che cösc gness dé jö

pornanche ara va eventualmonter

inće te Comun, o zonza ai

Stödafüs. I orèssun alzé fora

l’emportanza d’en te’ plann. Les

strotöres è tai ultimi agn gnüdes

entrês maius, y en cajo de médefü

mëss i socoridus sëi cô s’armere tla

strotöra; cösc vara aldédancö mâ

plü sce an à en plann dla ćiasa tles

mans, por podëi garantì en socurs

en plëna sügherté por chi de ćiasa,

mo inće por i socoridus enstësc.

Nia da sotvaluté n’è la sconanza

dal fabricat enstës; i stödafüs po

fà plü dann co ütl sce al vën daorì

sö portes co ne podea nia gnì

daorides.

Prëibel toléde sö cösta cossa

seriosamonter, deache tal cajo

de debojügn pòn evité en gröm

de dificoltês. Proscimamonter

ćiararunse che le Comun damani

inće cösc plann, adöm ales atres

detlaraziuns, por dé fora la lizonza

d’anüzamont. I messun ćiamó

dì che dô cotan d’agn che an le

damana dô, n’ànse ciafé mâ 5!

Iolan a chi co l’à dé jö.

Por la fin dal ann dèssel gnì lege

inće por i residence y i garnis con

plü de 25 leć da fà en te’ plann.

Ćiaréde da le fà por osc bën, y por

chi co l’à belo, dédele jö.

I privać desco proprietars de

magazînns (raiun Ćiamaor),

artejagn, paur, botëghes, n’à nia

bria da fà en te’ plann, mo empò

pòi avëi de vigne sort de sostanzes

prigoroses te ćiasa o sön ćiasa.

Ponsun p.ej. a bomboles dal gas,

emplanć fotovoltaics etc.

Proscimamonter jarunse te chisc

Paîsc Todësc: dann por gauja d’en chibl dal ciomont co à pié fü.

(Foto: www.n-tv.de)

posć a tó sö les enformaziuns.

Artejagn con laboratore con

plü de 10 dependonć mëss avëi

cösc plann, prëibel dédele jö

o arjignedele ca. Nosc travert

è da avëi te magazînn la

documentaziun de vigne frabicat

dal paîsc d’Al Plan, por intervenì

con la mascima profescionalité.

Emplanć fotovoltaics

I orèssun inće enformé la jont sön

les novitês co reverda l’istalaziun

de emplanć fotovoltaics sön

tët de ostes ćiases. L’emplant

fotovoltaich è en generadù de

produziun de forza eletrica, co è

en funziun feter 24 ores sön 24.

L’emplant y la condüta romagn

ćina pal inverter sot tensciun con

apresciapüch 1000 volt, y ne po

nia gnì destaché fora. Cösc fat

comporta en prigo dër alt por i

stödafüs tal cajo de médefü, y al

comporta che te valgügn caji pòn

avëi les mans liades. Inće tlò spera

i stödafüs che al vëgni costruì

emplanć entrês plü sogüsc, y ch’al

vëgni motü tosc sö en organn

de control por ći co reverda la

manutenziun y i controi söla

funzionalité dal emplant. Tla

maiù pert dai caji èl avisa la forza

eletrica la gauja dal médefü. Dër

emportant èl che al vëgni motü sön

vigne porta d’entrada dal fabricat

na tofla de prigo co enformëia i

socoridus dal prigo, desche la nea

lege le prevëiga.

Le mantel dla ćiasa

Enultima orunse inće alzé fora

val’ fać sozedüs - nia tlò da nos -

por gauja dal mantel dles ćiases,

co comporta inće sü prighi. Cis sce

le mantel è fat con materiai manco

resistënć al fü. An ne dess nia lascé

sö pormez ales falzades materiai

co podess pié fü, desco chibli dal

ciomont, aparać eletrics etc.

Tal cajo de médefü pa ijins,

stede te ciasa, o ćiarede da sté fora

te vigne cajo le föm. Al è materiai

sintetics, co ne dess nia verde

(madroc, tepihs, coltrines), mo co

fej föms dër prigorusc por nosta

sanité. I n’orun nia sprigoré, mo

sensibilisé la jont.

Te cösta ocajiun orèssun inće

tó l’ocajiun da rengrazié döta la

popolaziun por le sostëgn.

Alexander Erlacher, por i Stödafüs

d’Al Plan

19


Vita dla comunité

Döes mësses tla RAI

An po bën l’araté en avenimont: döes mësses dla dlijia d’Al Plan è gnüdes

trasmetüdes sora döt le monn

La comunicaziun ea gnüda

encër mez novëmber: al foss

sté la poscibilité da trasmëter döes

mësses tla televijiun, diretamonter

dala dlijia d’Al Plan. Cösta

poscibilité è garatada tres Willy

Kastlunger dal Medo, co à fistidié

da cherié i dër contać. Le consëi de

ploania d’Al Plan à mossü tó na

dezijiun scialdi debota y ensciö èl

gnü dit de sciö, inće sce i termînns

ea tal tomp de maiù sajun - ai 6 y

ai 8 de jenà. Al à tosc motü man na

ligna de sontades y en gran laûr

de organisaziun.

Chi dla RAI â cotan de ieranzes,

por ći co reverda la lunghëza dla

mëssa, dai tòć ćiantês y sonês, dla

liturgia dles funziuns. Mo vare

dô vare èra garatada da mëter

adöm le program. Por la mëssa de

Al Vësco ti èl gnü scinché en

cader de Davide Brandlechner

da Sotrù, co rafigurëia

la Ćiasa dal Ferber. Söle

retrat le maester de religiun

Erich Frenademetz, inće

vizepresidënt dal Consëi de

Ploania.

Le Vësco Ivo Muser è gnü a dì mëssa te dlijia d’Al Plan. Signor

Tone Fiung à conzelebré. (Fotos: Igloo Foto/Alfons Facchini)

Santabogna èl da tradiziun inće i

Trëi Rêsc sö da alté, y cösc n’orên

nia lascé demez. I responsabli dla

RAI à dé pro, desche ai à inće dé

pro da adoré le ladin por perts

dles funziuns.

Plü por matada èl gnü damané

le Vësco sce al ess sciafié da gnì

a dì öna dles döes mësses, y por

gran sorpreja àl inće dé pro. Ensciö

àn albü en evënt tal evënt. Chi dla

RAI - co è aüsês da ester danter

vëschi y cardinai - se fajea morvëia

che an fajea en te’ sciosciüre por le

Vësco. Ai n’ea nia bogn da capì

che por na cöra desco chëra d’Al

Plan êl en avenimont.

Les mësses è jüdes dër bun,

soradöt por mirit dles trepes

porsones y uniuns co à fistidié da

daidé y da dé ca tomp por che la

cossa garatass. Inće l’Aziënda à fat

söa pert, fistidienn che i cronisć y

jornalisć podess se sté saorì atlò da

nos.

Dan la mëssa dai 6 de jenà èl gnü

mené en ona na picia reportaja sön

la tradiziun dai Trëi Rêsc, olache

an à albü la poscibilité da tó sö tla

bela stöa dal Lü da Torpëi. Ai 8 èl

sté le maester en ponsiun Giovanni

Pescollderungg y l’alpinist Simon

Kehrer co à baié de nüsc raiuns

y dles munts. La mëssa à albü na

bona ressonanza. Feter 3 miliuns

de spetadus èl sté, dala Talia, mo

inće da d’atres perts dal monn,

vën pö la mëssa trasmetüda en

mondovijiun.

Val’ curiositês

Enteressantes è inće les reaziuns

ala mëssa. Atlò mâ n valgügn

ejompli.

- Ai 6 de jenà dômisdé telefonâ te

calogna en restauradù dal Venet,

co â bonamonter odü che la dlijia â

debojügn de val’ laûrs. Al damanâ

sce al ess podü fà en preventif.

- Püch tomp dô la mëssa roâl

adalerch na cherta dal’Africa

sö. Ara ea adressada adenfal al

“Vësco d’Al Plan Ivo Muser”.

- Tla dlijia de Sappada, tla

provinzia de Belun, ti à le preo

dertan mëssa fat publicamonter i

complimonć a chi d’Al Plan “por

la bela mëssa tla televijiun”.

- Dui ghesć dla Germania è gnüs

dan püćes edemes tlò Al Plan en

vacanza. Ai â odü la mëssa tla

televijiun y porchël orêi a vigne

moda en iade gnì tlò da nos.

20


Tresele Palfrader: pontins y parores

En jöbia ai 8 de merz ales sis

da sëra èl sté tal gran salf

dal Istitut Ladin ”Micurà de Rü” a

San Martin de Tor la prejentaziun

dal pröm liber de rimes de Tresele

Palfrader da Curt. Scebën che ara

ess scrit i pröms tòć belo dan da

passa tront’agn, n’êl mai ćiamó

gnü fora na söa publicaziun. Mo

śën èsera finalmonter dan man

y ara porta le titul: ”Pontins y

parores”.

Cösc titul descrî bun ći che

Tresele sont y ô ti trasmëter a so

publich. Söa ligrëza da śoghé con

les parores, so sëi da pone jö con

gran maestria vigne sonn y inće

söa relaziun concreta con la vita

da paur.

Adöm con Tresele Palfrader

êl sön paladina le dotur Lois

Craffonara. Nia en referat n’orêl

tignì en gaujiun dla festa dles ëres.

Mo dër na bela introduziun al liber

ti àl scinché al publich numerus roé

adalerch por ti fà onur al’auturia.

Con na simpatia y na lesirëza

che an n’â mai aldì denant fora

dla boćia dal gran linguist, à le

prejentadù salpü da ti mëter a cör

ai ascutadus i argomonć soć dles

rimes de Teresa. Al à inće splighé

les trepes figöres retoriches co vën

dant tai tesć, le lingaz da corù y vi

co se chir en tru tler da se fà lerch

te vignönn.

Ala fin à ćiamó l’auturia lascé

aldì fora de söa boćia zacotan de

poesies, scrites nia ma por ladin

mo inće por talian y todësch. Adöm

con döes compagnes n’àra lit dant

öna (Danter ëres), con chëra che

ara à trasmetü sentimonć stersc tai

confrunć dla ëra dal monn.

La manifestaziun s’à stlüt jö tal

foyer dal istitut con en bel buffet,

motü a desposiziun dala Uniun di

Ladins Val Badia, portadëssa de

döta la manifestaziun y edituria

dal liber. Le liber ciafun da cumpré

t’Istitut Ladin. (Daria Valentin)

Cater domandes

al’auturia

Le Saltà: Can, te ći momonć pa

y sot „ći stëres“ scriëise pa jö üsc

ponsiers y firëise spo denfora

ostes poesies

Tresele Palfrader: Le scrì sö è la

mëndra bria, sce zacai ô fà poesia.

Por scrì poesies ôl sogü ester na

vijiun dal vire en pü’ poetica y

en bun lingaz. Por chê co scrî è

poesia ritm y sonn t’en significat

dal lingaz zîte y tal medemo tomp

forü. Dôìa mëss l’esperionza gnì

conscidrada dër avisa. Poesia n’è

nia en zandl ducejin destonü sora

la realté ia.

Ći encorsciomun ëise pa por

en monn da paur oramai passé y

por valurs morai y culturai che i

odëis jüs a perde

Tlò rospogni con Stefan Andres

(1906 - 1970): ”Al è desche le

poêt mostrass tres na maschera

endorada ete val’ de vëi”.

Ara è spo ensciö, che na pert de

leturs vëiga porì mâ la maschera

y s’an lascia basté de chëra, zonza

gnanca proé da capì, ći co è dôìa.

Mio encorsciomun è cajomai

dô en monn d’aldédancö, te chël

che formes y contegnüs jess en

pü’ plü a öna (Aladô de ”aurea

Publicaziuns

Trec aspetâ belo êrt da podëi lì les rimes de Tresele Palfrader coüdes t’en liber.

En la festa dla ëra èl gnü prejenté ta San Martin le liber ”Pontins y parores”, co

desmostra inće tan bel y tan rich che nosc bel mareo è

Tresele Palfrader dertan la

prejentaziun dal liber.

prima sata est aetas....” desche

Ovid dij belo dan 2000 agn). Ater

co monn da paur oramai passé y

valurs jüs a perde... I enjunti che

le conësce monn da paur, sajuns y

sensaziuns, dëida dassënn arichì

l’espresciun dal lingaz.

Te ostes rimes vëigun en

lingaz bel y rich de parores, co

desmostra tan desvalì y da corù

che nosc lingaz è. È nosc mareo jü

a perde, o èl ćiamó da salvé

Tal mareo desco tal ladin

en general ciafunse parores y

manîres da dì, gonot dër fines y

bën atocades. Jont da tlò adorâ

ćina dan 50 agn cösc lingaz por se

capì tla vita da vigne dé. Che cösc

monn da paur s’an va, ànse dan i

edli, cô che ara i jarà al lingaz, ne

sài nia iu. En lingaz modern mëss

man man se destaché dal concret

por descrì inće tal astrat ponsiers

y sontimonć. Mo al foss bel, sce

al le fajess con söes parores y con

so ortü. Te söes trasformaziuns

messass vigne lingaz avëi tan de

forza y de convinziun da crësce

fora de söes raîsc, zonza èl prigo,

ch’al ciafi tres plü ria cira y vai tla

finada sot.

Ći funziun à pa por Os le scrì

poesies y ći funziun dess pa

les poesies avëi por i leturs (al

momont che le liber pò roé tles

mans de dötes y düć)

La funziun dla poesia è chëra,

che vignönn/öna enstës/sa ô i dé.

Chi co ne capësc nia poesia, ne i an

dà bonamonter degüna. Gnanca

ala musiga ne i ô düć bun, gnanca

al’ert figurativa no (le marćé

encëria è en ater capitul).

La vijiun poetica è döt val’ d’ater

co na vijiun sentimentala, lizia,

ducejina y falza. Ëra dëida da i

ćiaré al vire con morvëia y nia dô

schems sorantuć y fać dô. Poesia à

da fà con intelet y responsabilité,

daldöt nia con sentimentalismi

bun marćé.

21


´

Morc dal 1. de dezëmber 2011 ai 3 de merz 2012

Se recordun de nüsc morć

Al Plan

David Comploi

de Mano

+15 de dezëmber 2011

al’eté de 69 agn

Al Plan

Vijo Agreiter

d’Altin

+16 de dezëmber 2011

al’eté de 81 agn

Al Plan

Franz Ties

da Ras

+22 de dezëmber 2011

al’eté de 67 agn

Al Plan

Veneranda Rindler

nasciüda Plazza

+11 de jenà 2012 al’eté

de 86 agn

Al Plan

Ferdinand Obwegs

dal Maier

+7 de jenà 2012 al’eté

de 84 agn

Al Plan

Anna

+20 de jenà 2012

Al Plan

Maria Teresa

Rungger

dal Hintner

+1. de merz 2012

al’eté de 87 agn

La Pli

Isidor Ploner

Dolo da

Plazores

+3 de merz 2012

al’eté de 87 agn

22


En bel tru da jì a pè y con la roda

I prejentun le proiet dal tru co dess gnì realisé danter Fodara Masaronn y

Pederü. Chi co va a pè y con la roda podarà sté dalunc dal trafich dla strada

Belo tla ultima ediziun

dal Saltà 2011 àn

podü lì che tal bilanz de

previjiun 2012 èl gnü

motü 110.000,00€ por la

realisaziun dal tru dla roda

danter Fodara Masaronn

y Pederü. Por en onorar

de 6.795,36€ (contr. y

IVA laprò) ti à la Junta

sorandé al gheom. Martin

Krautgasser con stüde

a Percha l’enćiaria dla

mosöraziun, proietaziun,

apalt, sorastanza y

contabilité dai laûrs. Püch

dan la fin de merz è le proiet

gnü dé jö te Comun.

Proiec´

Na pert dal plann dal gheom. Krautgasser. I maius laûrs vën fać danter

Tamersc y Pederü. La striara checena è le tru natural, la grija è la

strada.

An ne baia nia d’en tru dla

roda, mo d’en tru d’aventöra

tla natöra (Naturerlebnisweg).

I laûrs reverda na trassa de za.

5.650 metri, stàl scrit tla relaziun

tecnica. An po dì che 2/3 dal tru

gnarà mioré, y 1/3 gnarà fat danö.

En sostanza dèssel gnì realisé da

Fodara Masaronn ćina ta Pederü

en tru de sciöder lerch 2,5 metri,

co dess respogne ales esigënzes de

chi co va a pè, a salté o con la roda.

Le material vën laoré sö söle post

y le tru gnarà aledé en gran pert

dô la trassa dla pista de paslunch,

porchël ne jaràl nia debojügn de

de gragn movimonć de tera. Da

Fodara Masaronn demez va le tru

en sostanza dô la pista de paslunch

ćina ete dan la ćiavara. Sora strada

ia jaràn en tòch plü en ete co śën,

plü avisa dan Roa dles Ćialdires.

Tai Tamersc passa le tru da jì a pè

söla man dërta dla strada, deperpo

che la pista de paslunch romagnarà

ennant söla man ciampa, tres le

ćiampëi dai Tamersc.

I maius laûrs gnarà fać dô le

punt „Roa Furćia dai Fers“, por

porté le tru (y spo d’invern inće

la pista de paslunch) demez dal

let dal rü. Al va tlò debojügn da

regolé y deloje les eghes aladô che

ares ne feji nia dann al tru. Tolenn

le tru demez dal rü evitëiun inće

da messëi vigne altonn jì con

pacheres a avalié fora le material

por arjigné ca la pista, en laûr co

podea tosc gnì desfanté ia sce

al gnea ćiamó de maius plöies.

Ensciö se sparagnaràn tal dagnì

inće val‘ scioldi. Te valgügn posć

jaràl debojügn da taié fora lëns, mo

an ćiararà da taié le manco che ara

va, nes vëgnel dit dai verdabosc.

Cai è pa i proscimi vari

Le proiet dal tru roarà te

comisciun dal frabiché. Dedô

roaràl te junta, al sarà da tó ete

bunarać desvalis, por podëi spo

scrì fora i laûrs. Tan ennant che ara

garatarà inće por i tomps tecnics,

èl la orenté da fà le tru belo eniann.

Tla relaziun tecnica stàl scrit che i

laûrs dess döré 50 dis.

Le tru sarà dessogü en bun

arichimont por la Val de Mareo.

Sides chi co va a pè co a spazier

con le baghele, co inće chi co va

con la roda, podarà spo jì ete por

la val plü sogüsc y soradöt demez

dal trafich motorisé dla strada.

Fajede retlam tal Saltà!

Le Saltà de Mareo vën fora cater iadi al ann, vigne

trëi mënsc. Al röa te vigne ćiasa de Mareo. Le

Comun pîta la poscibilité da fà retlam tla plata de

comun, ći co è enteressant soradöt por les dites co

laora söle teritore. Le retlam tal Saltà vën fat te na

forma limitada (1 plata DIN A4 por vigne ediziun).

Le cost dla plata entiera è de 320,00€ + IVA, por

mesa plata èl 160,00€ + IVA. Chi co à enteres po

tó sö contat con Pablo Palfrader al nr. 333 4762010,

palfrader@rolmail.net

Impressum: “Le Saltà” - Plata d’enformaziun dal Comun

de Mareo - Editur: Comun de Mareo / Ombolt Albert

Palfrader - Vën fora cater iadi al ann - Diretur responsabl:

Iaco Rigo. Redaziun: Pablo Palfrader. Registrada pal

Tribunal da Balsan nr. 24/2011. Formataziun: Iaco Rigo.

Stamparia: Dipdruck, Rienzfeldstr. 15, 39031 - Bornech.

Misciun: Ćiasa de Comun, str. Catarina Lanz 48, 39030 Al

Plan de Mareo (BZ), tel. 0474/501023, fax 0474/501644,

e-mail: info@comun.mareo.bz.it - Plata internet de

comun: www.comun.mareo.bz.it.

23


Le Sorvisc ai Jogn Val Badia è na

istituziun zonza fins de profit,

motüda sö dal 1985. So ofize è encö ta

Picolin, tla vedla ćiasa de palsa o ex

scora alberghiera. Le Sorvisc ai Jogn à

le compit da sostegnì y fà promoziun

dal laûr con y por i mituns

y i jogn, fora dal tomp de

scora, dô i prinzips cristiagncatolics.

Portadus dal Sorvisc

è les cöres y i comuns dla

Val Badia. Le Sorvisc vën

manajé da en consëi volontar

y po gnì odü desco na lia tët,

co tol ete passa 50 uniuns y

istituziuns.

Eniann è le Sorvisc pié ia

con le proiet de “Laûr davert

por la jonëza”. Cösc ô dì che

düć i jogn, con sü bojügns

y traverć plü desvalis,

ciafa lerch. I traverć dal

proiet è da ti pité ai mituns

y jogn ambionć olache ai

po s’encunté y passé so

Ativitês te local dai jogn

Le Sorvisc ai Jogn pîta da eniann ennant le “Laûr davert por la jonëza”. Inće tal local

dai jogn d’Al Plan vëgnel fat ativitês desvalies

tomp lëde adöm, acompagnês da

porsones adultes y formades aladô,

mo inće laoré fora y organisé proieć

y sensibilisé i gragn ales esigënzes

dla jonëza. Tla cornisc de cösc proiet

vëgnel daorì te plü paîsc dla valada le

Verena Obojes y Valentin Erlacher è entrami

colaboradus dal Sorvisc ai Jogn Val Badia.

local dai jogn, ensciö inće a Al Plan.

Da aorì ćina ala fin dal ann de scora,

sarà le local dai jogn d’Al Plan davert

vigne jöbia dômisdé dales 13.30 ales

18.00, olache al sarà inće la poscibilité

da anüzé la palestra. Le local è davert

inće vigne pröma sabeda

dal mëns, dales 19.00 ales

22.00. Enviês è düć i jogn

dai 11 ai 18 agn (inće i atri è

bënodüs). Al è debann y an

po jì y gnì canche an ô. L’orar

de daorida da messé ćina

setëmber y i cambiamonć,

gnarà comunichês sön la

plata de ploania y ai jogn

enstësc. Pro de vigne sort

de domandes pòn telefoné

a Valentin Erlacher de

Tomele, al nr. 0474/523070,

fonin 335/5400890, e-mail:

valentin@jogn.org. Cösc

sorvisc po gnì pité inće tres

le contribut dal Comun de

Mareo.

More magazines by this user
Similar magazines