versione pdf - Sardegna DigitalLibrary
versione pdf - Sardegna DigitalLibrary
versione pdf - Sardegna DigitalLibrary
Trasformi i suoi PDF in rivista online e aumenti il suo fatturato!
Ottimizzi le sue riviste online per SEO, utilizza backlink potenti e contenuti multimediali per aumentare la sua visibilità e il suo fatturato.
SALVATORE COLOMO<br />
GARE POETICHE IN LIMBA<br />
Sulcis Iglesiente<br />
VOLUME 20
Gare poetiche in limba – Sulcis Iglesiente<br />
Collana «Sardigna in limba»<br />
Progetto editoriale e testi: Salvatore Colomo<br />
Progetto grafico e impaginazione: Gabriella Tornatore, Essegierre Srl<br />
Ricerca e editing: Roberta Girola, Essegierre Srl<br />
© Copyright 2008 by Editrice Archivio Fotografi co Sardo s.a.s.<br />
di S. Colomo, per la Collana «Sardigna in limba»<br />
© 2008 by Editrice Archivio Fotografi co Sardo s.a.s - Nuoro,<br />
via Foscolo 45, per «Gare poetiche in limba – Sulcis Iglesiente»,<br />
Volume 20 della Collana «Sardigna in limba»<br />
Tutti i diritti sono riservati. Nessuna parte di questo volume può essere riprodotta,<br />
memorizzata o trasmessa in alcuna forma e con alcun mezzo, elettronico,<br />
meccanico, in fotocopia, in disco o in altro modo, compresi cinema, radio,<br />
televisione, internet, compact disk, senza autorizzazione scritta dell’editore.<br />
L’editore si scusa per un eventuale involontario utilizzo di materiali coperti da copyright<br />
ed è a disposizione degli eventuali aventi diritto che non è stato possibile contattare.<br />
1° edizione - 2008<br />
EDITRICE ARCHIVIO FOTOGRAFICO SARDO<br />
s.a.s. di S. Colomo, via Foscolo 45, 08100 Nuoro<br />
tel. e fax 0784/257121<br />
www.sardegnaweb.it - info@sardegnaweb.it
La collana «Sardigna in limba» nasce dal desiderio di<br />
leggere la vera cultura e la storia delle genti di <strong>Sardegna</strong><br />
attraverso il suono ritmato delle loro poesie. Perché i poeti<br />
sardi non sono quasi mai dei veri letterati, ma semplici<br />
cultori della lingua e delle tradizioni locali, provenienti<br />
dal popolo, di cui sono la voce più autentica.<br />
Ascoltare versi che parlano di vita, d’amore, di leggende,<br />
nel dialetto locale in cui sono stati scritti, ci collega istantaneamente<br />
all’essenza stessa dei luoghi e dei tempi in cui<br />
sono stati concepiti.<br />
È la forza della limba, legata alle tradizioni e al sapere più<br />
antico, che ci aiuta a rivivere i fatti e gli argomenti narrati<br />
con autenticità e a non dimenticare la potenza culturale<br />
della letteratura poetica, la più tradizionale dell’isola.<br />
Sottili o ironici, beffardi o delicati, i versi qui raccolti nascono<br />
dall’animo di poeti sardi che, dal Quattrocento a oggi,<br />
non hanno mai smesso di cantare la vita e i suoi eventi con<br />
naturalezza e spontaneità, ma anche con grande maestria<br />
e raffinatezza.<br />
L’opera è articolata in venti volumi: i primi quindici raccolgono<br />
poesie vere e proprie, gli ultimi cinque sono invece<br />
dedicati alle gare poetiche, di cui la <strong>Sardegna</strong> vanta una<br />
ricca e fantasiosa tradizione, purtroppo a forte rischio di<br />
scomparsa: i poeti improvvisatori ancora in attività risultano<br />
infatti ormai pochissimi.<br />
Gli agili libretti sono classificati per gruppi di subregioni<br />
e per periodo storico; all’interno gli autori sono elencati<br />
in ordine cronologico, in base alla loro data di nascita,<br />
e sono corredati da una breve nota biografica. Per le poesie,<br />
la subregione è relativa al luogo di nascita dell’autore, men-
tre per le gare poetiche al paese in cui sono state disputate.<br />
L’impostazione in base alle antiche subregioni della<br />
<strong>Sardegna</strong> (piuttosto che alle nuove province, per esempio)<br />
nasce dal pensiero che la poesia dialettale – per quanto<br />
sicuramente ritenuta importante e interessante da una vasta<br />
schiera di ammiratori “contemporanei” – sappia più di antico<br />
che di moderno. È dunque parso naturale collocarla in quelle<br />
che ancora oggi vengono considerate le regioni storiche<br />
per eccellenza, i veri “territori” della <strong>Sardegna</strong>, tuttora così<br />
identificati da pastori, contadini, gente comune, cioè da quel<br />
popolo sardo che ha costruito nei secoli e che ora custodisce<br />
le tradizioni e i costumi della nostra isola.<br />
La poesia sarda è una sorta di plurisecolare epopea di<br />
dimensioni sterminate, per cui la presente opera non ha<br />
presunzione di completezza, anche se la ricerca è stata<br />
impegnativa e ha consentito di accedere a criteri di scelta<br />
validi sotto tutti i punti di vista: letterario, cronologico,<br />
territoriale.<br />
Per ora vuole essere quasi un assaggio generale, sia pure<br />
piuttosto ampio e omogeneamente riferito ai diversi territori,<br />
destinato a tutti, estimatori, conoscitori, ma anche comunissimi<br />
lettori che per la prima volta si avvicinano alla poesia<br />
dialettale. Per ogni autore sono state scelte alcune poesie,<br />
ma l’ambizione è quella di continuare a cercare e raccogliere<br />
materiale con cui proseguire, in altre collane simili, l’arduo<br />
compito di valorizzazione della nostra poesia, uno degli<br />
elementi più rappresentativi, e contemporaneamente poco<br />
conosciuti, della cultura del nostro popolo.<br />
Salvatore Colomo
I poeti improvvisatori di questo volume<br />
Pietro Caria (Pedru Caria)<br />
(1852-1934)<br />
Grande poeta e improvvisatore, nacque a<br />
Macomer nel 1852. La sua vena poetica si<br />
mantenne sempre fervida e prolifica e lo portò<br />
a inventare alcuni modelli, come la treighina a<br />
triplica retroga. Si relazionò con i suoi colleghi<br />
sperimentando diverse metriche, in special modo<br />
con il noto Sebastiano Moretti, che conobbe<br />
nell’Iglesiente dove entrambi lavoravano come<br />
minatori. Morì a Iglesias nel 1934, lasciando<br />
una buona quantità di componimenti e<br />
improvvisazioni.<br />
Sebastiano Moretti (Pitanu Morete)<br />
(1868-1932)<br />
Nacque a Tresnuraghes nel 1868 e per alcuni anni<br />
frequentò il seminario di Bosa, dove ricevette la<br />
sua prima formazione poetica e culturale.<br />
Buon poeta oltre che improvvisatore, fu<br />
l’inventore delle composizioni dette a retrogada,<br />
che danno vita al gioco complicatissimo dei<br />
cosiddetti trintases, sui quali lavorò fi no allo<br />
spasimo, in una continua ricerca formale di<br />
5 d<br />
d
cui non fu mai soddisfatto. Negli anni 1920-<br />
1930 inventò sa moda, in cui non esisteva più un<br />
ordine sintattico normale ma una scomposizione<br />
radicale della lingua-sintassi, «sospinta ai bordi<br />
dell’allucinazione inconscia».<br />
Fu lui a sfidare, con gare poetiche ed epistolari<br />
sempre più complesse, i poeti contemporanei,<br />
invitandoli a partecipare a questo gioco linguistico<br />
che divenne anche un modo di impegnarsi<br />
politicamente e socialmente.<br />
Dopo un periodo a Iglesias, dove lavorò come<br />
minatore, rientrò a Tresnuraghes. Richiestissimo<br />
nelle gare, viaggiò frequentemente nell’isola,<br />
esibendosi in mirabili improvvisazioni.<br />
Morì nel 1932, ricordato e ammirato da tutti con<br />
stima e affetto.<br />
Salvatore Poddighe (Barore Podighe)<br />
(1871-1938)<br />
Pur essendo nato a Sassari nel 1871, fece ritorno<br />
dopo poche settimane di vita nel paese di origine<br />
dei suoi genitori, Dualchi. Lì visse fi no a 18 anni,<br />
quando si trasferì ad Iglesias per lavorare come<br />
minatore. Emigrò a Torino ma dopo poco tempo<br />
tornò nuovamente a Iglesias, dove nel frattempo<br />
si sposò. Qui conobbe altri poeti - Sebastiano<br />
Moretti, Pietro Caria, Antonio Bachisio Denti<br />
- con cui si incontrava la sera nelle osterie per<br />
6 d<br />
d
improvvisare. L’opera che lo rese famoso è<br />
Sa Mundana cummedia, che contiene una forte<br />
denuncia sociale dello sfruttamento dei poveri e<br />
un acceso anticlericalismo.<br />
Il componimento ebbe un’immensa fortuna in<br />
tutta l’isola, ma se da un lato fu riconosciuto come<br />
un capolavoro, dall’altro fu visto come un’opera<br />
blasfema, tanto che la polizia nel 1935 ne vietò<br />
la diffusione. In seguito a questo evento, il poeta<br />
cadde in una forte depressione che lo portò, nel<br />
1938, al suicidio.<br />
Giuseppe Sotgiu (Peppe Sozu)<br />
(1914)<br />
Nato a Bonorva nel 1914, ha esordito sul palco<br />
di Foresta Burgos il 9 ottobre 1939 e da quel<br />
momento si è dedicato completamente alla sua<br />
carriera di improvvisatore, divenendo presto uno<br />
degli artisti più amati nelle piazze.<br />
È sempre stato particolarmente apprezzato per<br />
la voce piacevole, l’intensità nel persuadere e la<br />
capacità di andare a fondo degli argomenti trattati<br />
con una tale minuzia da essere considerato tra<br />
i migliori nella storia della poesia improvvisata<br />
sarda. Per trent’anni ha fatto coppia fi ssa con<br />
Raimondo Piras, dando vita a gare formidabili e<br />
impegnandosi attivamente nella difesa della lingua<br />
sarda.<br />
7 d<br />
d
d<br />
Bernardo Zizi (Bernardu Zizi)<br />
(1928)<br />
Nato a Onifai nel 1928, ha esordito nelle gare<br />
poetiche il 14 agosto 1952 a Dorgali e da quel<br />
momento non ha più smesso di confrontarsi con<br />
i più grandi poeti della <strong>Sardegna</strong>, come Giuseppe<br />
Sotgiu e Mario Masala.<br />
Apprezzato dalla gente per la gentilezza e la soavità<br />
con cui argomentava, oltre che per la notevole<br />
velocità nell’esecuzione, si è esibito anche fuori<br />
dall’isola, invitato da comunità di emigrati sardi in<br />
Italia e in Europa.<br />
Salvatore Scanu e Angheleddu Sulas<br />
(XIX-XX secolo)<br />
Non sono disponibili informazioni biografiche.<br />
8 d
d<br />
Gara poetica cantata a Iglesias nel 1918<br />
dai poeti improvvisatori Sebastiano<br />
Moretti, Salvatore Poddighe, Salvatore<br />
Scanu, Pietro Caria e il soldato Angheleddu<br />
Sulas, in occasione della festa di Santa<br />
Barbara<br />
1. Moretti<br />
Su primu turnu est toccadu a mie<br />
A dare a sa musa sos valores<br />
In prima parte rendo sos onores<br />
A Santa Bàrbara in solenne die<br />
Oe sa festa chi faghen a tie<br />
Est dignidade de sos minadores<br />
E tue, santa, pro cumpensu aggiudu<br />
Prego de dare a totu su saludu.<br />
2. Poddighe<br />
Già chi Moretti hat cantadu prima<br />
Como toccat a mie su segundu<br />
In parte mia mi sento giocundu<br />
Si mi favorit istasero sa rima<br />
Deo a sa poesia tenzo istima<br />
Ca so poeta de razza oriundu<br />
A cantu poto cantende m’attrivo<br />
E so cuntentu si segundu arrivo.<br />
9 d
3. Caria<br />
Como su terzu toccat a Caria<br />
Si a mie sos collegas dan iscampu<br />
Penso de mi leare carchi rampu<br />
Istasero a cantare poesia<br />
Devo chircare una bona via<br />
Prego a Santa Barbara de su campu<br />
A cantu poto canto e mi ricreo<br />
Si mi dana su terzu mi lu leo.<br />
4. Iscanu<br />
Ecco cuartu Iscanu est presente<br />
Su collega de custa camerata<br />
Paret sa zente sàbia e cagliada<br />
Sunu tottu iscurtende attentamente<br />
E prego sa giuria iglesiente<br />
De passare felice sa serada<br />
E sa fi ne ’e su nostru divertire<br />
Prego chi siet bona a dizirire.<br />
5. Sulas<br />
Unu saludu a mannos e minores<br />
E pius a s’illustre comitadu<br />
So cuntentu chi m’hat apprezziadu<br />
A custa festa de sos minadores<br />
Santa Bàrbara sarva sos rigores<br />
E in su campu sarva su sordadu<br />
Ca in gherra pregada l’hapo fi ssa<br />
E prego a totu chi nos sarvet issa.<br />
10<br />
d<br />
d
6. Moretti<br />
Paret bravu, cantende, su sordadu<br />
Pro unu istante chi l’hapo connotu<br />
Si sighit a cantare a cussu motu<br />
Da-e me hat a esser istimadu<br />
E si dat unu bonu risurtadu<br />
Istasero si leat carchi votu<br />
Si bidet cadaunu bonu assentu<br />
Deo pro parte mia so cuntentu.<br />
7. Poddighe<br />
M’allegro chi Moretti est dende omaggiu<br />
A su sordadu a sa prima iscappada<br />
Ch’issa li siet de bona durada<br />
De resister pro totu su viaggiu<br />
Deo non cherzo chi perda coraggiu<br />
Ispero ’e fagher bona s’arrivada.<br />
S’arrivat bene ed est vittoriosu<br />
Pro parte mia non de so gelosu.<br />
8. Caria<br />
Si dades a su sordadu preferenzia<br />
Deo gelosu non bi resto, no<br />
Intantu como un’istante lu pro<br />
Si de sa musa est a connoschenzia<br />
Si bido ch’est de bona resistenzia<br />
Unu vantaggiu deo puru li do<br />
Si totu paris a palu arrivamos<br />
Si meritat s’onore bi lu damos.<br />
11<br />
d<br />
d
9. Iscanu<br />
Deo mi meraviglio de Pitanu<br />
Su cherrer su sordadu incoronare<br />
E si gai lu sighit a bantare<br />
Istasero diventat capitanu<br />
Però vicinu a issu b’est Iscanu<br />
Chi non lu lassat lìberu passare<br />
Pro cantu puru li dat su permissu<br />
Già bi so deo pro frenare a issu.<br />
10. Sulas<br />
Càlmadi, Iscanu, che òmine mannu<br />
Non mi deves a mie impaurire<br />
Ca deo a tie ti potto ubbidire<br />
Non cretas chi ti giutto disingannu<br />
Non so contende pro leare pannu<br />
Ca so contende pro mi divertire<br />
Solu m’allegro de su meu invitu<br />
E non pretendo perunu meritu.<br />
11. Moretti<br />
Sulas ti naro chi m’est dende gustu<br />
E si meritat a l’haer in mesu<br />
E tue, Iscanu, prite l’has offesu<br />
Sende chi a tie est nende su giustu<br />
Non ti nar’eo chi siet robustu<br />
Ma est contende bene hapo cumpresu<br />
Si sighit gai a cantare perfettu<br />
Deo li devo usare su rispettu.<br />
12<br />
d<br />
d
12. Poddighe<br />
No hat a giugher sa coa che grongu<br />
Deo creo chi siet coi-muzzu<br />
Si currat bene como a palucurzu<br />
Deo l’hapo a provare a palulongu<br />
Pro parte mia li do su pe’ longu<br />
E bido s’est ferradu e s’est iscurzu<br />
Si poi bido chi hat agguantu<br />
Tando pro legge già li do su ’antu.<br />
13. Caria<br />
Lassade in paghe custu sordadeddu<br />
Deo lu lasso andare pius addane<br />
Si poi si balanzat unu pane<br />
No nde tocco unu picculeddu<br />
Custu mi paret unu lepereddu<br />
De cuddu chi si nati stracca-cane.<br />
Si sighit gai a cantare a prou<br />
So cuntentu, s’onore est totu sou.<br />
14. Iscanu<br />
E deo naro chi Sulas s’arreat<br />
Si puru como totu l’aggiuades<br />
Cantu pius iscampu li dades<br />
Pius vantaggiu Sulas siche leat<br />
Sa paga forza ch’hat si l’impreat<br />
E poi a sa coa l’affundades<br />
Deo pro parte mia non mi rendo<br />
Però sa parte mia la difendo.<br />
13<br />
d<br />
d
15. Sulas<br />
Nàrami, Iscanu, prite t’inchietas<br />
Canta cun megus in bona armonia<br />
Si tue poi has carchi mania<br />
Pensa chi ses cantende cun poetas<br />
Como non timo sas tuas minetas<br />
Si cres chi lu ses forte in poesia<br />
Rispondemi piusu geniale<br />
Ca deo a tie non ti tratto male.<br />
16. Moretti<br />
Ti prego, ìstati carmu, caru Iscanu<br />
Pensa de ti leare via noa<br />
Bido chi ses fattende pagu proa<br />
Pro chi su contu ti l’has fattu invano<br />
E si gherras cun Sulas manu a manu<br />
Deo so zertu ch’abbarras a coa<br />
Pensa de cambiare pensamentu<br />
Chi tantu non b’arrivis a s’intentu.<br />
17. Poddighe<br />
Caru Moretti in s’attu presente<br />
Tue a sa Musa li ses dende sosta<br />
Bido chi ses torrende sa risposta<br />
A su sordadu pius frecuente<br />
Forsi ch’a tie ti siet parente<br />
O veramente lu faghes apposta<br />
E deo timo chi tue l’istrocchis<br />
Prima lu ’antas e poi lu ’occhis.<br />
14<br />
d<br />
d
18. Caria<br />
Poddighe, como ti ses avanzadu<br />
Pònela a parte sa malinconia<br />
Faghe sa parte chi podes ebbia<br />
Lassa a parte s’anzenu parentadu<br />
Pro ischire su nostru resurtadu<br />
A sa fi ne già b’hat una giuria<br />
Si tue no b’arrivas a sa basa<br />
T’han a dare su meritu chi hasa.<br />
19. Iscanu<br />
Paret Caria chi hapet paura<br />
Istasero de non leare pannos<br />
Bae chi tue non pagas sos dannos<br />
Sa parte tua istasero est segura.<br />
E cando mai una creatura<br />
Podet cumbincher sos chi sunu mannos<br />
Si su sordadu a Moretti est parente<br />
Deo non bi lu timo pro niente.<br />
20. Sulas<br />
Iscanu, tene a postu sa favella<br />
Non sies odiosu contr’a mie<br />
Ca si nono ti pentis carchi die<br />
Si tue ses un’ànima ribella<br />
Si cun Moretti so in parentela<br />
Pagu disturbu ti faghet a tie<br />
Pensa de fagher su tou dovere<br />
Chi deo ti rispetto a piaghere.<br />
15<br />
d<br />
d
21. Moretti<br />
Sempre ses tue, Iscanu, furiosu<br />
Deo ti prego, làssala sa fua<br />
Ca si ti ’enit carchi bentu a prua<br />
T’annegas in su mare burrascosu<br />
Tue naras chi non ses paurosu<br />
Sende chi times puru s’umbra tua<br />
Ca los has de natura sos castigos<br />
Non rispettas parentes ne amigos.<br />
22. Poddighe<br />
Paret su ballu ponzéndesi in motu<br />
Pro carchi isbagliu chi hat fattu Iscanu<br />
Ca si istasero s’isfogat Pitanu<br />
A unu a unu che passamus totu<br />
Si bido ch’andat male s’abbolotu<br />
Pro parte mia mi resto lontanu<br />
Deo cun issu mi ponzo in cumproto<br />
Penso de arrivare a ue poto.<br />
23. Caria<br />
Poddighe, ti ses tantu impauridu<br />
Deo ti naro chi inoghe frimo.<br />
Cando s’amigu costante l’istimo<br />
Deo mai s’amigu hapo timidu<br />
Anzis, m’hat carchi ’orta preferidu<br />
Ti naro: mai a Moretti non timo<br />
M’hat istimadu che bravu cunpanzu<br />
M’hat postu puru in parte de balanzu.<br />
16<br />
d<br />
d
24. Iscanu<br />
Moretti paret isparghende ’olu<br />
Cun carchi amigu si mustrat ingordu<br />
Bido chi ses fattende su cuncordu<br />
Istasero de mi lassare solu<br />
Però deo non tenzo tantu dolu<br />
E forsi puru solu imbarco a bordu<br />
Pro chi non timo a cambiare clima<br />
E penso: si so solu arrivo prima.<br />
25. Sulas<br />
Si tue solu a curres ti prestas<br />
A sa base istentas arrivire<br />
Sende solu ti toccada a timire<br />
De su mare si provas sa tempestas<br />
Bae chi tue solu non bi restas<br />
Ca ti deves cumegus divertire<br />
Anzi su logu liberu ti lasso<br />
Ca istesero cun tegus m’ispasso.<br />
26. Moretti<br />
S’idea mala, Iscanu, a parte lassas<br />
Si restare bi cheres in cumone<br />
Tue m’has nadu chi so ingordone<br />
Tando ses tue ch’a mie m’ingrassas<br />
Inue passo deo non bi passas<br />
Ca tue tenes pagu istruzzione<br />
Si gai in cumitiva ti presentas<br />
Tue poeta mai bi diventas.<br />
17<br />
d<br />
d
27. Poddighe<br />
Caru Moretti, in s’attu presente<br />
Has iscuttu sa pedra senza manu.<br />
Totu che pare non hamus sa mente<br />
Deves pensare, in su genere umanu<br />
Già chi tue ses sàbiu e prudente<br />
Perdonare lu podes a Iscanu<br />
Si t’hat rispostu de mala manera<br />
Non creo chi lu ponzas in galera.<br />
28. Caria<br />
A segundu su meu pensamentu<br />
Sa musa est cuminzende a s’imbruttare<br />
E si gai sighimus a cantare<br />
Non paret bellu su divertimentu<br />
Devet ognunu bene istare attentu<br />
In su dovere pro no sbagliare<br />
Senza chircare a Caiu, né a Tizziu<br />
Si no a isbagliare est unu vìzziu.<br />
29. Iscanu<br />
Si deo in musa non mi sento idòniu<br />
Da-e niunu non pretendo bantu<br />
Però mai so arrividu a su tantu<br />
De distruer s’anzenu patrimòniu<br />
Nàdemi puru chi so unu dimòniu<br />
E a Moretti nàdeli chi est santu<br />
Sì, deo sempre so un’importunu<br />
Però non cherzo aggiudu da-e niunu.<br />
18<br />
d<br />
d
30. Sulas<br />
In su mundu bisonzu hat ogni frade<br />
Pro l’insignare su bonu camminu<br />
Si puru Iscanu isbagliat de continu<br />
Su perdonu est una caridade<br />
So pensende sa mala volontade<br />
Si bi siet in mesu su destinu<br />
Non bisonzat chircare pilu in s’ou<br />
Dognunu naschet cun destinu sou.<br />
31. Moretti<br />
Poddighe, non mi ponzas cussu impreu<br />
De perdonare a Caiu e Simproniu<br />
Iscanu nadu m’hat chi so dimòniu<br />
Tando si lu perdono faghet peu<br />
A issu mancu lu perdonat Deu<br />
Cheret serradu in su malanconiu<br />
E gai solu solu si disvagat<br />
Chie faghet su dannu si lu pagat.<br />
32. Poddighe<br />
Moretti caru, iscusa, hapas passenzia<br />
Tue chi tenes una musa istàbile<br />
Ma si t’abusas de su miseràbile<br />
Pro te est unu càrrigu ’e cussenzia<br />
Perdona dogni sua differenzia<br />
Pro ti narrer chi tue ses affabile<br />
Pensa de dare su santu perdonu<br />
S’est malu issu, tue sias bonu.<br />
19<br />
d<br />
d
33. Caria<br />
Su perdonare est una delìzzia<br />
In dogni sensu bi cheret sustanzia<br />
Si fit a perdonare sa mancanzia<br />
Tando non diat esister giustìzzia<br />
Ca si faghet s’isbagliu pro malìzzia<br />
Si campat sempre cun cussa isperanzia<br />
Ma si non b’hat giustìzzia a lu frenare<br />
Su malu sighit sempre a isbagliare.<br />
34. Iscanu<br />
Si creides chi deo so cunfusu<br />
Si la pensades gai siat gai.<br />
Chie si ’antat chi no faddit mai<br />
Cussu naro chi isbagliat de piusu<br />
E si carcunu istasero est illusu<br />
A mie de mi ponner in guai<br />
Però non podet, né issu, né àtere<br />
A cambiare su meu caràttere.<br />
35. Sulas<br />
Deo a Iscanu non fatto rempròveru<br />
Pro cantu lu contades ramu siccu<br />
Chie de musa si sentit ch’est riccu<br />
Devet pro legge aggiuare su pòveru<br />
A mandare unu sanu a su recòveru<br />
Penso deo chi siet pagu afficcu<br />
Si Deus a totus dadu hat su perdonu<br />
Devet campare su malu e su bonu.<br />
20<br />
d<br />
d
36. Moretti<br />
Tue, Sulas, a mie pone mente<br />
Non cherzo chi ti ponzes in cuss’astru<br />
A unu mastru nàrali ch’est mastru<br />
A su dischente nàrali dischente<br />
Ca a bortas pro cosas de niente<br />
Podet fi nire in malu disastru<br />
Tue ti lea su puntu seguru<br />
E mai ponzes mente a su ch’est duru.<br />
37. Poddighe<br />
Tue, Moretti, chi has sa mesura<br />
Mantene bene su tou intellettu<br />
Pensa: a isbagliare dognunu est suggettu<br />
S’isbagliu puru est fi zu ’e natura<br />
Ca bi hat maladias senza cura<br />
Non b’hat dolore ch’iscat su secrettu<br />
Pensa su mundu ch’est unu misteru<br />
Su ch’est sinzeru abbarrat sinzeru.<br />
38. Caria<br />
Moretti cantat accuradamente<br />
Però no est a totu chi cuntentat<br />
Sa forza ch’hat a bortas non presentat<br />
Già l’ischimus chi ses intelligente<br />
E cando tue imparas un’ischente<br />
Pensa s’ischente chi mastru diventat<br />
Non dies a niunu su contràriu<br />
Pro chi su tontu puru est necessàriu.<br />
21<br />
d<br />
d
39. Iscanu<br />
Su cuadru non podet morrer tundu<br />
E non pretendo chi mi difendides<br />
Ca deo so Iscanu, già l’ischides<br />
Zertu poeta non lu so profundu<br />
Bois a Moretti non lu cumprendides<br />
Ca si cheret padronu de su mundu<br />
E pro cantu m’hat nadu chi so maccu<br />
Ma no bi resto cun issu a teraccu.<br />
40. Sulas<br />
Ponide a parte dogni cuntierra<br />
Non seghedas invano sa trobea<br />
Si sa musa ponides in pelea<br />
Si no invanu faghides sa gherra<br />
Si semus totu fi zos de sa terra<br />
Si puru paris non siat s’idea<br />
Un’aggiudu nos damus intra pare<br />
Ca dognunu hat dirittu de campare.<br />
41. Moretti<br />
Bae chi deo non hapo disizu<br />
De fagher gherra pro carchi interessu<br />
Si fatto in poesia su progressu<br />
Ca l’hapo de natura su manizu<br />
Bos poto dare unu bonu consizu<br />
Però non cherzo passare pro fessu<br />
Si a imparare gratu so istadu<br />
Poi non cherzo essere frastimadu.<br />
22<br />
d<br />
d
42. Poddighe<br />
Moretti, chi connosches su lavabbu<br />
E de sa poesia sos manizos<br />
Toccat chi dies sos bonos consizos<br />
E non nos mustres chi ses un’arabbu<br />
Si tue faghes unu bonu babbu<br />
Restan a tie totus bonos fi zos<br />
Però si pensas a fagher vendita<br />
Tando ti contan unu parassita.<br />
43. Caria<br />
Poddighe, si cumprendes s’ideale<br />
De Moretti e sa sua sapienza<br />
Cando issu ti dat un’avvertenzia<br />
Non ti l’hat dada pro ci cherrer male<br />
Ti naro, ca est tantu geniale<br />
Deo l’ammiro sa sua prudenzia<br />
Ca deo a Moretti lu cumprendo<br />
E si m’avvertit issu non m’offendo.<br />
44. Iscanu<br />
Caria puru de Moretti est cotu<br />
A comente cun issu est collegadu<br />
Ammitto chi est poeta carculadu<br />
Non poto narrer ch’est poeta ignotu<br />
Però non podet superare a totu<br />
Pro cantu siet issu istudiadu<br />
Bastat solu su donu ’e sa natura<br />
A superare sa sua cultura.<br />
23<br />
d<br />
d
45. Sulas<br />
Ti prego, Iscanu, non sies rebellu<br />
Ca deves a Moretti rispettare<br />
Sa fama l’hat e si li devet dare<br />
Pro issu bogadinde su cappellu<br />
Ca si cheret ti serrat su cancellu<br />
E tando in lista non podes istare<br />
De faeddare male ti nde brivas<br />
Ca tue a l’affrontare non b’arrivas.<br />
46. Moretti<br />
Ma tue, Sulas, si ti cheres sanu<br />
Pensa de ti leare menzus via<br />
Risponde a mie, a Poddighe e Caria<br />
A contu sou làssalu a Iscanu<br />
Si fit istadu bonu cristianu<br />
Già podiat restare in cumpagnia<br />
No hat ispada ma sa limba trarrat<br />
Solu si cheret e solu s’agatat.<br />
47. Poddighe<br />
Paret chi su piseddu si difendet<br />
Cun bonu modu e cun bona manera.<br />
Tue, caru Pitanu, considera<br />
Si Angheleddu a s’argumentu attendet<br />
Si t’abbizzas chi Iscanu non si rendet<br />
Pònelu a tribagliare in miniera<br />
De sa musa li segas sas tabellas<br />
E de cantare in festas lu cancellas.<br />
24<br />
d<br />
d
48. Caria<br />
Poddighe, tue puru intesu l’has<br />
Non ti cretas chi sies unu eroe<br />
Iscanu si si sentit male oe<br />
Deo ispero chi cantet menzus cras<br />
Si hat bisonzu una manu li das<br />
Forsi a tie ti faghet bonu proe<br />
Si t’abbizas chi faghet carchi isbagliu<br />
Non cherzo chi lu ponzas a bersagliu.<br />
49. Iscanu<br />
Caria, làssalu a Poddighe isparare<br />
Ca subra mia non faghet bersagliu<br />
Si puru deo fatto carchi isbagliu<br />
So puru sempre prontu a l’aggiustare<br />
E si ando a miniera a tribagliare<br />
Mi ’anto chi b’attendo a su tribagliu<br />
Però Moretti e Poddighe in cumone<br />
Unu peus de s’àteru mandrone.<br />
50. Sulas<br />
Si a tribagliare Iscanu si frimat<br />
Hat a dare unu bonu resurtadu<br />
Issu pappat su pane tribagliadu<br />
Gai niunu non bi lu frastimat<br />
E fi nzas su Segnore a issu istimat<br />
E poi est da-e totus carculadu<br />
Ca deo istimo sos tribagliadores<br />
E pro dovere li rendo sos onores.<br />
25<br />
d<br />
d
51. Moretti<br />
Su coro sento parpitende in sinu<br />
Pro onorare su tribagliadore<br />
A su mancu in issu b’hat vigore<br />
E deo lu rispetto de continu<br />
S’hapo bisonzu fatto su facchinu<br />
Però si poto fatto su segnore<br />
Ca deo su tribagliu sempre timo<br />
Su ch’est laboriosu già l’istimo.<br />
52. Poddighe<br />
E como puru Iscanu hat isbagliadu<br />
Cun sa sémplice sua poesia<br />
So tribagliende tota vida mia<br />
Cantas bortas mi so istroppiadu<br />
E cantos annos hapo tribagliadu<br />
Lu fetet dogni riccu in malaria<br />
Reposu ancora non de tenzo, no<br />
Pòveru fio e pòveru so.<br />
53. Caria<br />
E tue puru como has isbagliadu<br />
Poddighe, pénsabi e pònebi afficcu<br />
E frastimare non deves su riccu<br />
Ca fi n’a oe tribagliu t’hat dadu<br />
Si tue haisti prima istudiadu<br />
No haisti trattadu pala e piccu<br />
S’haisti istudiadu ista seguru<br />
Fis istadu segnore tue puru.<br />
26<br />
d<br />
d
54. Iscanu<br />
Poddighe si presentat tristu assai<br />
Ch’est tota vida sua tribagliende<br />
Bido a Moretti sempre passizende<br />
Tribagliende non l’hapo bidu mai<br />
Tota sa vida sua est sempre gai<br />
In sa nostra Sardigna attraessende<br />
Ammitto chi non est unu imbroglione<br />
solu li poto narrer chi est mandrone.<br />
55. Sulas<br />
Su tribagliante dognunu l’ammirat<br />
Est suttapostu a dogni sacrifi zziu<br />
Su ch’est mandrone tenet dogni vìzziu<br />
A sas oras minudas si retirat<br />
E si Moretti bene si guidat<br />
Cheret narrer ch’hat bonu su giudìzziu<br />
Ca issu cantat bene in poesia<br />
Faghet fi gura in dogni cumpagnia.<br />
56. Moretti<br />
Deo de pala e piccu non nde tratto<br />
Mantenzo sempre su meu ideale<br />
A s’operaiu non lu tratto male<br />
Anzis si poto bene già li fatto<br />
Si deo cherzo postu già nd’agato<br />
Pro chi so unu bonu iscritturale<br />
Tribaglio solo cun sa pinna in manu<br />
Sa pala e piccu los lasso a Iscanu.<br />
27<br />
d<br />
d
57. Poddighe<br />
Su mestieri meu istimo fi ssu<br />
Su chi narat Moretti non cancello<br />
Però in carchi cosa mi appello<br />
Tantu Moretti già mi dat permissu<br />
Si tue in totue ses ammissu<br />
Ses carculadu bonu iscrivanello<br />
Mira chi deo ti so testimonzu<br />
Ca t’hapo bidu puru in su bisonzu.<br />
58. Caria<br />
Nara, Poddighe, como it’has cantadu<br />
A segundu su tou paragone<br />
In cussu puntu non ti do rejone<br />
Ca non b’agato bonu resurtadu<br />
Ca deo hapo’idu un’avvocadu<br />
Andende male senza pantalone<br />
Chie narat chi fi at pro su ’inu<br />
E chie narat chi est malu destinu.<br />
59. Iscanu<br />
S’est beru chi b’hat sorte istabilida<br />
Tando pigare non poto a s’iscala<br />
Pro curpa a bortas de s’idea mala<br />
Podet truncare sa bona guida<br />
E si Moretti hat cambiadu vida<br />
Pro tenner bona fama in dogni gara<br />
Ma si crasa s’agattat in impicciu<br />
Deo li naro ch’est sou capricciu.<br />
28<br />
d<br />
d
60. Sulas<br />
Deo non b’intro in custa pastura<br />
Ca tenzo de iscola pagu impreu<br />
E non li poto pònnere unu neu<br />
A chie cantat cun bona cultura<br />
Si tenzo custa sémplice natura<br />
Poto ringrazziare solu a Deu<br />
Si b’hat destinu o sorte eo no nd’isco<br />
A narrer bene o male non m’arrisco.<br />
61. Moretti<br />
Ponide a parte su destinu o s’astru<br />
Lassare a Deus sa sua potenzia<br />
Ca niunu non est a connoschenzia<br />
Su ch’est pira pro nois o pirastru<br />
Solu naro chi b’hapet unu mastru<br />
Pro signalare sa nostra naschenzia<br />
Est de natura su nostru regalu<br />
Siat pro bonu o siat pro malu.<br />
62. Poddighe<br />
Tue Moretti, istòricu e profundu<br />
Mi podes in cust’attu suggerire<br />
Da bucca tua deo cherzo ischire<br />
S’est Deus su chi hat fattu su mundu<br />
E nessi gai mi faghes giocundu<br />
Si poto s’argumentu dizerire<br />
Rispòndemi, Moretti, a sensu fi ssu<br />
S’est beru chi su mundu l’hat fatt’issu.<br />
29<br />
d<br />
d
63. Caria<br />
Poddighe, custu contu est cumpricadu<br />
Ca tue che a mie ses digiunu<br />
Ti prego chi non sias importunu<br />
Contr’a Deus non sias airadu<br />
Pro ischire su veru resurtadu<br />
Mai arrividu non bi est niunu<br />
Làssalu a Deu in paghe, intesu l’has<br />
Pro chi est mala sa idea ch’has.<br />
64. Iscanu<br />
Ma si ancora in s’argumentu arreo<br />
Mi devo preparare bene in rima<br />
Deo sempre a terra tenzo istima<br />
Chi siet terra mama mia creo<br />
Ca fi zu de sa terra mi sent’eo<br />
Comente ispiegadu l’hapo prima<br />
Da-e sa terra mi campo e m’allatto<br />
Pro cantu campo cun issa combatto.<br />
65. Sulas<br />
Si b’hat carcunu chi ghiughet guanta<br />
Cussu est carculadu unu segnore<br />
Su tontu puru hat unu valore<br />
Cussa est veridade totacanta<br />
Osservades in terra ogni pianta<br />
Dogni pianta bogat su fiore<br />
E gai s’argumentu si cuncruit<br />
Sa terra criat e issa distruit.<br />
30<br />
d<br />
d
66. Moretti<br />
Mi toccat s’argumentu a concruire<br />
Ca bido chi niunu mi dat resa<br />
Sa terra, sì, est sa nostra difesa<br />
Però b’hat chie la curreggire<br />
Bido chi non cherides ammittire<br />
De Deus bonu sa sua grandesa<br />
Bos prego prestu de fagher accabbu<br />
Si non creides a mama né babbu.<br />
67. Poddighe<br />
Paret Moretti chi ses istancu<br />
Trattènedi un’istante, hapas passenzia<br />
Si faeddamus de sa discendenzia<br />
Mira, Moretti, chi so a fi ancu<br />
Su nascher unu nieddu, una biancu<br />
Incue est chi b’agato differenzia<br />
Custu fattu mi dada pena e dolu<br />
Ca tando custu mastru non fit solu.<br />
68. Caria<br />
Pro parte mia so pagu cuntentu<br />
E si sighides gai bos pianto<br />
Cambiade argumentu, tando canto<br />
E penso de mi ponner in assentu<br />
Bogade a campu unu bonu argumentu<br />
E tando in parte mia non m’ispanto<br />
E non siedas cun Deus malignos<br />
Si no bos naro chi sezis indignos.<br />
31<br />
d<br />
d
69. Iscanu<br />
Caria paret perdende coraggiu<br />
Cheret chircare àteros navios<br />
Si pones mente a sos consizos mios<br />
Tue non t’has a ponner in disaggiu<br />
Oramai chi semus in viaggiu<br />
Mi’, la duramus cantu duran brios<br />
E si faghimus mala s’accabbada<br />
Sa rejone si dada a chie l’hada.<br />
70. Sulas<br />
Caria s’est cobertu de paura<br />
Issu cheret cantare àteru impreu<br />
Gai matessi est su gustu meu<br />
De non bessire fora de mesura<br />
Lassamus a parte s’astru de natura<br />
In paghe santa lassamus a Deu<br />
Custu argumentu ponimus a parte<br />
Dognunu est menzus chi chirchet un’arte.<br />
71. Moretti<br />
M’hana nadu a serrare s’argumentu<br />
Pro no intender contos disumanos<br />
E pensade chi semus cristianos<br />
E a Deus faghimus ornamentu<br />
Ca si su mundu est oe in perdimentu<br />
Tota sa curpa est de sos profanos<br />
Però cando s’agatat in perdenzia<br />
Pregat a Deu a li dare assistenzia.<br />
32<br />
d<br />
d
Gara poetica cantata a Carbonia nel 1988<br />
dai poeti improvvisatori Giuseppe Sotgiu<br />
e Bernardo Zizi<br />
Temi:<br />
1) Sa iscrittura e sa paraula<br />
2) S’elettore e su deputadu<br />
Esordiu pro Carbonia<br />
1. Sotgiu<br />
Parizos’annos prima ’e su chimbanta<br />
Chi a mie cantende mi hana intesu<br />
In sa Cittade noa totta canta<br />
E deo giovanotto nou e mesu<br />
Como so un’ispecia de pianta<br />
Mi sun beninde ’e sos annos su pesu<br />
Cun’acciaccos in su truncu e in chima<br />
Ripitto unu saludu che a prima.<br />
2. Zizi<br />
Amiga zente in sala riunida<br />
Torro ha sins’igna de su cumpreannu<br />
E in su coro comente in su pannu<br />
Oe ses totta canta ha festa estida<br />
Po su chimbantenariu de sa vida<br />
A Carbonia abelgende a brazzu mannu<br />
33<br />
d<br />
d
Deo onorende su Sulcis intreu<br />
A tottu ’ndatto su saludu meu.<br />
3. Sotgiu<br />
Sos chi l’han costruida bezzos mannos<br />
Solu calc’unu no regede in pese<br />
Ma naschida est Citade e non paese<br />
Inoghe a nde essire da-e ingannos<br />
E Carbonia lompede chimbant’annos<br />
Precisu daghi l’hana augurada<br />
A daghi l’hana augurada<br />
Ca in d’un’annu solu l’han fundada.<br />
4. Zizi<br />
Podimus narrere ancora es minore<br />
Chi solu chimbant’annos es fundada<br />
Da-e cando in s’italica contrada<br />
Baiada unu duce ditattore<br />
Gai Carbonia in su primu isplendore<br />
Orfana pagos’annos est bistada<br />
Indirizzada in d’un’atera via<br />
Su tempus bellu de sa democrazia.<br />
5. Sotgiu<br />
Ma deo chi rifletto e cunsidero<br />
Senc’essere istoricu e ne magu<br />
E lu potto ripitere istasero<br />
In su nostru poeticu divagu<br />
Sa gitas cuminzadu han da-e pagu<br />
Ma custa ha cuminzadu da-e zero<br />
34 d<br />
d
In pagu tempus intonada osanna<br />
E diventada cittade noa a manna.<br />
6. Zizi<br />
Ischimos tottu in cussa circustanzia<br />
Baiada zente de ogni residenzia<br />
Tribagliende, onesta e cun costanzia<br />
Dende a Carbonia felice esistenzia<br />
Fit Carbonia sa fi za de isperanzia<br />
Diventada poi fi za ’e suferenzia<br />
Sa mala sorte tentu hada a inghiriu<br />
Proende unu terribile martiriu.<br />
7. Sotgiu<br />
Oserva chi fata non fidi a rione<br />
Ma in s’edade tenese un’arcanu<br />
Cun s’eletricidade est tottu invanu<br />
Non sempre chi viagian’a cumone<br />
Bennida, es mancu s’era de su carvone<br />
Oe bi est su gasu, su mettanu<br />
Tando ha segnadu unu fogliu in biancu<br />
E Carbonia es bennida mancu.<br />
8. Zizi<br />
Carbonia est restada sempre in cue<br />
Comente fi za, e mama de dolores<br />
Daghi poi de sos primos isplendores<br />
S’est’abasciada un’oscurosa nue<br />
E-i sos nostros bravos minadores<br />
Han depidu emigrare in aterue<br />
35 d<br />
d
Hana lassadu sa famiglia in pena<br />
Po chilcare unu pane in terra azena.<br />
9. Sotgiu<br />
Nde mancat da ogni parentella<br />
Pius de unu tantu fit partidu<br />
Ma de sa crisi est su tempus fi nidu<br />
Ismentigamus cussa bagatella<br />
Ca sos chi sunu inoghe hana insistidu<br />
E fattu han sa citade pius bella<br />
E la idimos da-e fundu a chima<br />
A deghe ortas si alet de prima.<br />
10. Zizi<br />
Sestà sighire in cue s’arregionu<br />
Sunu distimonzos sos presentes<br />
Si su carvone lu fi di potentes<br />
Ma su carvone non fidi in abandonu<br />
Hana nadu sos altos dirigentes<br />
Chi su calvone nostru non fi bonu<br />
Chi po nde ogare fora sas richesas<br />
Fin troppu esageradas sas ispesas.<br />
11. Sotgiu<br />
Po non sighire sanu fidi ofesu<br />
E bi deves rifrettere ogni istante<br />
Non dias culpa a calchi guvernante<br />
No hada a supoltare cussu pesu<br />
Carvone chi su sulfaru hada in mesu<br />
Ch’es materia troppu incuinante<br />
36 d<br />
d
E lu legimos dogni die in sannu<br />
Chi tottas custas zonas faghet dannu.<br />
12. Zizi<br />
Ischimos parte biada incuinates<br />
E fi nincue non fatto protesta<br />
Ma a Carbonia hat proa manifesta<br />
Da cando sun bintrados sos birbantes<br />
Su giogu han fattu sos politicantes<br />
Chie tirada a manca chie a destra<br />
Cando es naschida in s’internu sa lotta<br />
Chie la cheret crua chie cotta<br />
13. Sotgiu<br />
Eo sa limba che ispada no uso<br />
Ma si cheres cun megus arresciona<br />
Sess’erat su calvone de razza ona<br />
Cun tottu cantos e tue m’iscuso<br />
Ma sunu protestende in Portoscuso<br />
Chi sa centrale avelenat sa zona<br />
Tando cun custas razas de carvones<br />
Caru Bennardu e comente la pones<br />
14. Zizi<br />
No este in su carvone sa ruina<br />
Po chi s’incuinamentu lu est mezzanu<br />
Ma chilchende in s’Istadu Italianu<br />
Cussa parte in tottue bi es vicina<br />
Non pensasa a Seveso e a Milanu<br />
Su dannu fattu cun sa diossina<br />
37 d<br />
d
Cando mai su carvone est’unu mostru<br />
Chi lu presentan tottu a dannu nostru.<br />
15. Sotgiu<br />
Ma una parte lu es nende chi si<br />
Chi hada incuinadu terra e mares<br />
Deo non disco de custos afares<br />
Inue es Portoscuso o Tortolì<br />
Però la es s’iscena ’e Cenorvì<br />
Chi non cherene termos nucleares<br />
Po adempire s’umana zenia<br />
Da ue buscan totta s’energia<br />
16. Zizi<br />
Si su calvone prima lu ana isceltu<br />
Fidi s’isperanzia pius manna<br />
Si como li hana dadu sa cundanna<br />
Su tempus de su Sulcis non fit celtu<br />
De sas minieras serradu han sa gianna<br />
A s’integrazione sa gianna han apeltu<br />
Tra pensione e integraziones<br />
Han formadu un’esercitu ’e mandrones.<br />
17. Sotgiu<br />
Si su calvone abbandonadu l’hana<br />
E des bennida una crisi maligna<br />
Invece ona nos dana in cunsigna<br />
L’han fata lassare a mala gana<br />
In Portudurre San Rocco e Ottana<br />
E han fattu su restu in sa Sardigna<br />
38 d<br />
d
Cun su Guvernu de sa cassa ricca<br />
Chest’a murghere in d’una titta sicca.<br />
18. Zizi<br />
Ottana e Portudurre non ventomo<br />
Si oe sun dolentes tottu in pena<br />
Ca si sos contos bene faghes como<br />
E de sa vida bies diversa iscena<br />
Es su petroliu una richesa anzena<br />
Ma su carvone l’aimis in domo<br />
E aimis unu mannu giacimentu<br />
Non podimis connoscher patimentu.<br />
19. Sotgiu<br />
S’esempiu de su petroliu ti lea<br />
A sos nieddos dollaros che imbola<br />
E mancu in custa terra sardignola<br />
Non la sunu passende vida fea<br />
Ca s’ides cust’isplendida platea<br />
Non sunu in su Biafra ne in s’Angola<br />
Ca es zente sana e colorida<br />
Creo chi sian passende bona vida.<br />
20. Zizi<br />
Si tue in cosas gai ti divagas<br />
Inue bi hat miseria vampiras<br />
De petroliu s’industria l’allagas<br />
E su tesoro de Sardigna ritiras<br />
Su petroliu in dollaros lu pagas<br />
E su carvone lu pagas in liras<br />
39 d<br />
d
E cantu ti’ad’esser cuntentesa<br />
Haere in domo nostra sa richesa.<br />
21. Sotgiu<br />
No este chi hasa toltu in s’arregionu<br />
Mancu de fronte a su babu etternu<br />
Petroliu amenta est unu donu<br />
Chi es giamadu nieddu oro modernu<br />
Si inoghe su calvone est pagu onu<br />
Ite culpa nde tenede su guvernu<br />
A tentu presse a ’ndelogare fora<br />
E chi bi cheret mill’annos ancora.<br />
22. Zizi<br />
Tue cancella sa sorte crudele<br />
Nende chi non fit culpa e ne errore<br />
E su guvernu si fit bistadu fi dele<br />
Non baiada in sa zente malumore<br />
Has bidu s’abe da fiore in fiore<br />
Sempre tribagliada e format su mele<br />
Ma como si es dogn’abe ritirada<br />
Chircas in s’arnia e mele non bindada.<br />
23. Sotgiu<br />
Caru Bennardu cun coragiu ispera<br />
Non sones sa campana ’e s’ultim’ora<br />
Bennere de Carbonia fiera<br />
Poite es de su Sulcis sa signora<br />
Invece de tribagliare in miniera<br />
Cun ingegniu già trabaglian fora<br />
40 d<br />
d
Ponzende sas machinas in mottu<br />
E-i sa vida si faghene ’e tottu.<br />
24. Zizi<br />
Sa vida male o bene had’a passare<br />
Ma a ite viver sempre in custu isettu<br />
Tue has fattu ischire unu segrettu<br />
Chi faghede una pena meditare<br />
Chi su carvone po esser perfettu<br />
Nachi mill’annos devene aspetare<br />
Cando perfettu hada’essere in cue<br />
Non bi sun’issos ne deo ne tue.<br />
25. Sotgiu<br />
No es cas nadu una frase brutta<br />
Ma lassa a mie chi inoghe decida<br />
Cheret chisettende un’atera vida<br />
Ca su carvone chi es de sa terra sutta<br />
Non nde la podes boddire una frutta<br />
Senz’essere madura e ne cumprida<br />
Ca tando este a tribagliare invanu<br />
Non ses tribagliadore ne ortulanu.<br />
26. Zizi<br />
Non bi hat segrettos de ponnere a cua<br />
Oramai cumpresa l’han s’iscena<br />
Tue prosighis cun sa cantilena<br />
Nende sa frutta non si oddi crua<br />
Menzus metade pane in domo sua<br />
Chi non su pane intreu in domo anzena<br />
41 d<br />
d
Daghi cussu pane han dadu a tie<br />
Ti l’hana a rinfaciare onzi die.<br />
27. Sotgiu<br />
Comente cheres cun megus ti pone<br />
O de atta o de punta ti la lea<br />
Fizos de un’italica regione<br />
Bindada in dogni terra europea<br />
Però senza mancu s’emigrazione<br />
Arruinadu han s’Italia intrea<br />
Han tribagliadu inoghe e in cuddane<br />
E naran babbu a chie lis dat pane.<br />
28. Zizi<br />
Atti su pane tou pius onores<br />
Ca sa mesa ti rende profumada<br />
Has bidu fi na s’epoca passada<br />
Cantu importante han sos tribagliadores<br />
Senza seminatrice e trattores<br />
Fit totta sa campagna cortivada<br />
Como hat machinarios colossales<br />
E sun gherrende cun sas cambiales.<br />
29. Sotgiu<br />
Non cheren sos soddos male ispesos<br />
Ti naro sas bidea bona e sana<br />
Sempre emigradu a sa razza umana<br />
In viagios vicinos e atesos<br />
Has bidu unu fiottu ’e Desulesos<br />
Chi nde s’unu in sa terra sulcitana<br />
42 d<br />
d
Poite s’insoro es terra lanza<br />
E non devian campare a castanza.<br />
30. Zizi<br />
Sun arrivados a custa contrada<br />
Issos puru fortuna hana isperadu<br />
Ma a narrere a Carbonia sutta bada<br />
In tottu cantu prima ’e s’operadu<br />
Su lumene de Carbonia li hana dadu<br />
Poite in su carvone si es fundada<br />
E da-e cussa prima circustanzia<br />
Fit tottu in su carvone s’isperanzia.<br />
31. Sotgiu<br />
Fininde in parte diferente sonu<br />
E penso e la fato una cumpresa<br />
S’Omine inteligente sabiu e bonu<br />
Devet battire su pane a sa mesa<br />
E cando unu tribagliu non dà resa<br />
Lu devene lassare in abbandonu<br />
Ca cheret benessere a presenzia<br />
E tribagliat cun vera inteligenzia.<br />
32. Zizi<br />
S’esordiu lu has mandadu a s’isbaragliu<br />
E s’ora de fi nire est arrivada<br />
Ma si faghimos bene s’iscandagliu<br />
Sa zente in bona parte reione hada<br />
Cando in tottue est chirchende tribagliu<br />
E tribagliu perunu pius no bada<br />
43 d<br />
d
Es zustu canc’ora cumbatana<br />
Fina cando su tribagliu agattana.<br />
(Fine dell’esordio)<br />
44<br />
d<br />
d
Primo tema:<br />
Sa iscrittura e sa paraula<br />
Sotgiu: Sa iscrittura<br />
Zizi: Sa paraula<br />
1. Sotgiu<br />
Finidu hamos s’esordiu cun cura<br />
Ischidende su ostru bonu more<br />
Si s’estru a nois benid’in favore<br />
A che pigare palmas a s’altura<br />
So como de unu tema possessore<br />
Po chi a mie es toccada s’iscrittura<br />
O sia parte forte o sia debile<br />
Devo lassare una tracia indellebile.<br />
2. Zizi<br />
In sa parte de s’esordiu fit dovere<br />
De haer de Carbonia faeddadu<br />
Como chi han sa gara organizadu<br />
Sas primas partes han dadu in podere<br />
E su tema chi hapo deo sortegiadu<br />
No isco si had’a rendere piaghere<br />
Sia po veridade o siat faula<br />
M’es toccadu a cantare sa paraula.<br />
3. Sotgiu<br />
Su chi t’han dadu Bennardu raconta<br />
E faghe de ogni specia de cumentu<br />
45<br />
d<br />
d
Faeddende podede arrivare a chentu<br />
E faeddende puru pagu conta<br />
Ca su chi naras che leat su entu<br />
Deo lasso in tottue un’impronta<br />
Fata cun s’iscalpeddu o cun sa pinna<br />
In su pabilu, in sa pedra, o in sa linna.<br />
4. Zizi<br />
Tue has’a essere funtana de coltura<br />
Cun tottu cussu onore chi ti has dadu<br />
Contas unu balente literadu<br />
Ma si oselvamos pius cun menzus cura<br />
S’omine in su mundu ha faeddadu<br />
Innantis de connoscher s’iscrittura<br />
Gai podimos partire da-e cue<br />
Chi prima benzo deo e poi tue.<br />
5. Sotgiu<br />
Ti podes narrer chi ses fortunadu<br />
Meda pius de s’ateru collega<br />
Ma a chie hada iscrittu onore prega<br />
Ca su faeddu tou imortaladu<br />
Si no a custa zente l’ispiega<br />
A prima tottu cantu su chi has nadu<br />
Su chi has nadu inoghe e in cue<br />
Non penso chi l’amentes mancu tue.<br />
6. Zizi<br />
Sa limba no la tenzo presa a rù<br />
Es su faeddu de ogare fora<br />
46 d<br />
d
Cun sa paraula precisa e sonora<br />
Su chintendes fidele a tu per tu<br />
Pensa in sa terra biat calchi tribù<br />
Chi s’iscrittura no han cumpresu ancora<br />
A s’iscrittura tua non bi atendede<br />
Solamente a faeddu si cumprendede.<br />
7. Sotgiu<br />
Si che torras Bennardu a cussa zente<br />
Inoghe cherzo idere cantu ales<br />
No han civiles codices penales<br />
Una coltura pius atraente<br />
E chie no ischidi iscriere niente<br />
Sunu a fi ancu de sos animales<br />
E non che poden pigare a sa gloria<br />
Inteligenzia ne-i sa memoria.<br />
8. Zizi<br />
Tue pares chilchende onor’e fama<br />
A sa paraula dende sa cundanna<br />
Ma sa paraula tenet parte manna<br />
Issa de amore aprezzada ogni drama<br />
Sas paralaus bellas de onzi mama<br />
Cando cantan su dulche ninna nanna<br />
Po dormire s’insoro criatura<br />
Nan ponene in sa culla un’iscrittura.<br />
9. Sotgiu<br />
A daghi no mi cheres a cumone<br />
No mi faghet peruna meraviza<br />
47 d<br />
d
De fronte a custa culla tinde abiza<br />
De una mama bi est s’afezione<br />
Ma hada iscrittu sa mama una cantone<br />
Poi la faghede legere a sa fi za<br />
E a su fi zu ch’es bessidu fora<br />
Poi l’imparada a s’atteru ancora.<br />
10. Zizi<br />
Solu sa paraula ha superadu<br />
Resta sempre sa via pius fidele<br />
De s’iscrittura tua in Israele<br />
Chi sa paraula sempre had’onoradu<br />
Cando in paraulas s’Anghelu Gabriele<br />
Haiada sa Madonna saludadu<br />
Cando ha nadu cantende “Ave Maria”<br />
Ses destinada mama ’e su Messia.<br />
11. Sotgiu<br />
De due miza de annos sese atesu<br />
Si ses lompidu como a cussu sittu<br />
Cando da-e su regnu beneittu<br />
Calat s’Anghelu de su mundu a mesu<br />
A Gabriele deo no hapo intesu<br />
Solamente lu hapo legidu iscrittu<br />
Como lu potto cantare in tottue<br />
Comente puru l’has legidu tue.<br />
12. Zizi<br />
Una paraula amenta narat gai<br />
No hapes unu frase ismentigadu<br />
48 d<br />
d
Ca fi nas Deus mere de su criadu<br />
Imparadu a iscriere non bi a mai<br />
Cun paraulas a Mosè ha faeddadu<br />
D’esser pigadu a su monte de Sinai<br />
Faeddada ha paraula puntuale<br />
Non bi l’ha fattu ischire in su giornale.<br />
13. Sotgiu<br />
Biada chie had’intesu sett’ernu babai<br />
Faeddende in su regnu soveranu<br />
Nada a Mosè e podet esser gai<br />
Ca l’ha erettidu su genere umanu<br />
Però Mosè da su monte de Sinai<br />
Falat cun duas taulas in manu<br />
Su chi l’hat nadu Deus beneittu<br />
Amenta in sas taulas had’iscrittu.<br />
14. Zizi<br />
Ma prima sa paraula sincera<br />
L’ha nadu anda a su monte cun amore<br />
Si fi sti tue como a su criadore<br />
Li depas faghere una preghiera<br />
Li cheres dimandare unu favore<br />
Cal’est s’ispressione pius sincera<br />
Po pedire sas grascias chi hasa in brama<br />
Forsi l’ispedis unu telegrama.<br />
15. Sotgiu<br />
Chi preghe a Deus m’ido neccessariu<br />
Però po cussu no mi trattes male<br />
49 d<br />
d
Su catechismu es su primu diariu<br />
Chi faeddat de Deus imortale<br />
Poi sa missa da-e su missale<br />
Su Sacerdotte had’unu breviariu<br />
E non podet mancare da-e inie<br />
Nde leget tantos foglios dogni die.<br />
16. Zizi<br />
Non solamente a Deus criadore<br />
Cun paraulas lu depes invocare<br />
Tue contas terrenu peccadore<br />
Ti cheres sa cusenzia liberare<br />
Postu ha dananti de su cunfessore<br />
Comente est chi ti deves cunfessare<br />
Essende inbenusciadu in cussu sittu<br />
Non mustras sos pecados in iscrittu.<br />
17. Sotgiu<br />
L’has deves narrer sacra inaresciones<br />
Però a Deu no li ses vicinu<br />
Ma han’iscrittu sas oraziones<br />
Bi es però ogni liberu in su sinu<br />
Si tue leges sas cunfessiones<br />
Sas chi iscrittu ti hat sant’Austinu<br />
Chi cunfessat cun Deus in s’altura<br />
E dadas bi lasada in s’iscrittura.<br />
18. Zizi<br />
Si cheres a sa paraula fagher gherra<br />
Ma de la incher non tenes fortuna<br />
50 d<br />
d
Sa paraula amenta est’ater’una<br />
Chi ’ndessi salva in dogni contierra<br />
Una paraula partit da sa terra<br />
Un’atera rispondet da sa luna<br />
Sa paraula che pigad’a s’altura<br />
A ue non bi arrivat s’iscrittura.<br />
19. Sotgiu<br />
In d’una parte pius che simpatica<br />
Che cheres arrivare med’a tesu<br />
Ma oramai l’ischimos a pratica<br />
De su chi s’asuriscias no hana intesu<br />
Semos a s’era como e s’informatica<br />
Sos compiuter bi sun como in mesu<br />
E bastat chi ti ponzas a distante<br />
Tottu lu leges in su quadrante.<br />
20. Zizi<br />
Sa paraula abreviat s’istrada<br />
E motivu non b’hat de dubitare<br />
A daghi ses mandende un’ibasciada<br />
Cun s’iscrittu lu depes informare<br />
Po telegrama o po racumandada<br />
Deves sempre tempus impiegare<br />
Invece in sa gabina faghes sosta<br />
Faeddas e intendes sa risposta.<br />
21. Sotgiu<br />
Faeddas cun sa tue boghe bella<br />
Però lassa chi deo t’ispieghe<br />
51 d<br />
d
Chilchende s’unu ti faghes a feghe<br />
In sa guida de una parentella<br />
Poi pones su didu in sa rottella<br />
Chi contat da-e unu fi n’a deghe<br />
E faeddas cun cudda criatura<br />
Addaghi ti l’hat nadu s’iscrittura.<br />
22. Zizi<br />
A tempus cussa roda de girare<br />
Manc’unu giru dat proa sigura<br />
Si fidi sa terribile isventura<br />
Unu est’annaghende in mesu mare<br />
E domandada azudu a lu salvare<br />
Però non mustrat peruna iscrittura<br />
Da sos foglios tuos siche abandada<br />
Cun sa paraula azudu dimandada.<br />
23. Sotgiu<br />
Pensa chi oe in dogni riva<br />
Amenat chi non bada una barchetta<br />
Addaghi sa salude no est perfetta<br />
La leo eo s’iniziativa<br />
Po meighina t’iscrio una rizetta<br />
Po ricoveru bi est s’impegnativa<br />
Si ses moribundu non ti accetana inie<br />
Senza autorizadu da-e a mie.<br />
24. Zizi<br />
Cun sa paraula ti aperit sa via<br />
Sa paraula ti servit de difesa<br />
52 d<br />
d
Es sa paraula sa menzus richesa<br />
C’hamos cun sa limba s’armonia<br />
Pensa chi sa paraula enit cumpresa<br />
Li naras a su cane passa via<br />
Una paraula la cumprendet gai<br />
S’iscrittura no ha cumpresu mai.<br />
25. Sotgiu<br />
Non ponimos su cane a su bersagliu<br />
Iscrio a sos umanos tinde abiza<br />
Una medaglia faghet meraviza<br />
A la ponnere a su cane est un’isbagliu<br />
Si b’hat chentu postos de tribagliu<br />
Già b’hat cuncurrentes deghe miza<br />
E ti deves intendere de iscrittura<br />
E presentare unu gradu de coltura.<br />
26. Zizi<br />
Deo za isco cantu est importante<br />
A tennere unu gradu colturale<br />
Ma fi nas in s’iscola puntuale<br />
Amenta su chi narat s’insegnante<br />
T’ispiegat cal’est sa vocale<br />
E t’ispiegat cale es consonante<br />
Prima a paraula ti faghede intendere<br />
In modu s’iscrittura de cumprendere.<br />
27. Sotgiu<br />
Ma s’iscrittu s’abaidas continu<br />
Su chi faghes lu faghes tottu esattu<br />
53 d<br />
d
Si a un’ama li deves ponner fattu<br />
Za deves aere unu bullettinu<br />
E si hasa unu biculu de terrinu<br />
Po esser mere bi cherede un’attu<br />
Ca e solu s’iscrittu istadu es bonu<br />
De su chi hasa a ti fagher padronu.<br />
28. Zizi<br />
Naras chi da s’iscrittu ti han difesu<br />
Ma sa fortuna sempre no este in te<br />
Aboltas iscrituras bi hada in mesu<br />
Chi da sas leges non de ogas pè<br />
Cando “roi” lu leges in francesu<br />
Cussa paraula cheret narret “re”<br />
Ma si prosighis tue a leger “roi”<br />
Non nde cumprendes ne prima ne poi.<br />
29. Sotgiu<br />
Ma si naras su faeddu est diferente<br />
E lassa istare sa discussione<br />
Da-e me cussa machina potente<br />
Ti fatto caminare in s’istradone<br />
E ca ti fatto dare sa petente<br />
Su libretto de circolazione<br />
E sa propiedade l’has sigura<br />
Hasa unu mezu e targa sa vetura.<br />
30. Zizi<br />
Tue s’iscrittu istima e sempre tratta<br />
De ider su faeddu in amores<br />
54 d<br />
d
Ma cando had’a cumprendere sos valores<br />
A narrer sa paraula es sempre esatta<br />
Has bidu sos balentes oratores<br />
Cando aringan su populu in piatta<br />
Puliticantes cun paraulas d’oro<br />
Tirende s’aba a su mulinu insoro.<br />
31. Sotgiu<br />
Sos oratores sunu una caroma<br />
No li ruinzat mai sa trachea<br />
Benzana da-e Sardigna o da-e Roma<br />
Faeddana una die intrea<br />
Però su chi no hat sa laurea<br />
Zia tenede assumancu unu diploma<br />
E hada s’oratoria sigura<br />
Sa chi l’hada imparadu s’iscrittura.<br />
32. Zizi<br />
In cussu campu non tenes vittoria<br />
Ca sa ragione est tottu a s’ala mia<br />
Tue a cantare cheres fama e gloria<br />
Ma ses zoghende troppu ’e fantasia<br />
Cussos chi fortes sunu in s’oratoria<br />
Hana memoria e paraula ia<br />
Su chi este iscadente a su merittu<br />
Es su chi currede sempere a s’iscrittu.<br />
33. Sotgiu<br />
T’hapo nadu cad’una laurea<br />
Non ti so nende in su palcu una faula<br />
55 d<br />
d
Ma si non leges non bi hat pelea<br />
De isplicare manc’una paraula<br />
Da c’has legidu totta vida intrea<br />
Chie in piatta o intro ’e s’aula<br />
Ca de s’iscrittu bada isperienzia<br />
Ch’es pigadu a sa sua intellizenzia.<br />
34. Zizi<br />
De s’istudente des fagher profittu<br />
Ma a s’esame benidi aprovadu<br />
A isse duas proas li hana dadu<br />
Podes tenner tottu su merittu<br />
Po prima faghes su compitu iscrittu<br />
Ma poded’esser fi nas copiadu<br />
E cun s’orale hasa dare prou<br />
Rogas farina da su saccu tou.<br />
35. Sotgiu<br />
S’iscrittu sa coltura generale<br />
Ti dada e sempre a issa ti afi anca<br />
Chie no ischidi iscriere anda male<br />
Da-e su pagu a ndel’ogare s’anca<br />
Ca non ti dan dinare in d’una banca<br />
Si non lis fi rmasa una cambiale<br />
Mancari tue lis fettas a brou<br />
Firmat s’avallu in cambiu tou.<br />
36. Zizi<br />
Ma sa paraula amenta es diferente<br />
Est un’impronta a tottu s’esistenzia<br />
56 d<br />
d
Non balet de s’iscrittura sa potenzia<br />
Po distingher s’omine vivente<br />
S’iscriede unu sardu in continente<br />
De issu no est nessunu a connoschenzia<br />
Da su faeddu invece est riconnottu<br />
Cando faeddada s’indabizan tottu.<br />
37. Sotgiu<br />
Daghi s’iscriede s’iscriede a contrariu<br />
Addaghi non bi hat sale in su chelveddu<br />
Ma suvra su biancu su nieddu<br />
Da-e sa riga de ogni sillabariu<br />
Fin arrivare a su dizionariu<br />
Bi l’hada ispiegadu ogni faeddu<br />
E per mesu de s’iscrittu tottu imparas<br />
Tando cumprendes tottu su chi naras.<br />
38. Zizi<br />
Po contu meu s’iscriere est vanu<br />
Cun sa paraula est sonante e pura<br />
Finas in su principiu cristianu<br />
Ite has’a fagher tue de fi gura<br />
Sa gloria de Sant’Antoni padovanu<br />
Non bi l’hat dada peruna coltura<br />
Sas paraulas suas po iscultare<br />
Bessin’a galla sos pisches de mare.<br />
39. Sotgiu<br />
Finas su bullettinu a domo mia<br />
Mi paret chi es bennidu istasero<br />
57 d<br />
d
Ca da cuss’iscrittura considero<br />
Si campat de sos padres sa genia<br />
E podes faeddare de poesia<br />
Senza chilcare a Dante ne a Omero<br />
E cantas cun sodisfazione<br />
Si non chircas a Socrate o a Latone.<br />
40. Zizi<br />
Deo non chirco a Dante e ne a Omero<br />
E ne bi chelzo andare in’aterue<br />
Cussa risposta sos chi sunu in cue<br />
Su chi faghimos nois cunsidero<br />
Esolcitare devio custu sero<br />
Ite semos fatende deo e tue<br />
Si Carbonia nos dada su merittu<br />
Nara ses po paraula o po iscrittu<br />
41. Sotgiu<br />
Si has bidea de miche ogare fora<br />
Una risposta ti torro subitu<br />
S’hamos adempidu a cust’invittu<br />
Oe che semos in custa dimora<br />
E su tema cantamos un’ora<br />
Ca no s’han dadu unu biglietto iscrittu<br />
E non lu podes lassare a disparte<br />
Inue segnalada bi est sa parte.<br />
42. Zizi<br />
Po faghere una gara in poesia<br />
Sa parte chi hasa ti rispetto<br />
58 d<br />
d
E su chi has nadu como tottu acetto<br />
Fin’incue ti fato cumpagnia<br />
Ma su chi b’hada iscrittu in su biglietto<br />
Lu depias ischire tue ibbia<br />
Invece in sa paraula de cussos bantos<br />
Tue l’has fatu ischire a tottu cantos.<br />
43. Sotgiu<br />
Su tema in d’una riga chi hasa elegidu<br />
Lassa ch’ispiegare ti lu potte<br />
Tue de poesia hasa una dotte<br />
Da-e mama natura ses protegidu<br />
Però su chi cantadu has istanotte<br />
Mi deves narrere inue l’has legidu<br />
Po chi su versu es tottu nou ’e zecca<br />
L’has legidu tottu in sa bibliotecca.<br />
44. Zizi<br />
Si est’a sa paraula po me<br />
Canto che sardu improvisattore<br />
E potto haere in palcu fi n’a onore<br />
Senza mancu in s’iscritu ponner pè<br />
Nara si fit galante un’iscultore<br />
Apena terminadu su Mosè<br />
Isclamada fuliende s’iscalpeddu<br />
Li mancada solamente su faeddu.<br />
45. Sotgiu<br />
In d’unu capolavoro chi este in vista<br />
Chi quasi chel’alzas a sa gloria<br />
59 d<br />
d
Ma in sa vida nostra transitoria<br />
Ti naro deo etterna mente chista<br />
Cando mi trattas de unu bonu artista<br />
Deo puru lu fatto passare a s’istoria<br />
Da soldadu già diventad re<br />
Lu ses imortaladu da-e me.<br />
46. Zizi<br />
Nara sa pinna onore e fama siada<br />
Ma chie a fama in dogni espressione<br />
E sa paraula beneita siada<br />
Addaghi es zustu onzi paragone<br />
A Galileo che han posu in presone<br />
Ca ha nadu chi sa terra giraiada<br />
Mancu in presone sa frase retirada<br />
Isclamat sempre chi sa terra girada.<br />
47. Sotgiu<br />
Mi pones sa minestra in su piattu<br />
Si cheres faeddare de isse ebia<br />
Su chi teniada s’umana genia<br />
Istudiadu lu hada in modu esattu<br />
Cun tottu sos istudios chi hat fattu<br />
Ca fit parente in s’astronomia<br />
Da-e tottu sos liberos chi hat tentu<br />
Istudiadu ha dogni movimentu.<br />
48. Zizi<br />
Sa paraula es dende espressione<br />
E podes fagher prestu su cunfrontu<br />
60 d<br />
d
D’intrare in s’unda de su Rubicone<br />
S’iscrittu tou non ponede in contu<br />
Cun sa paraula sua contat prontu<br />
E arringat totta canta sa regione<br />
E sa Reggione a isse ponet fattu<br />
Apenas isclamada chi su dannu es fattu.<br />
49. Sotgiu<br />
De gherrieri fit capu ’e s’ama<br />
Ca ha gherradu cun s’ispada in manu<br />
Su biografu sou ha tentu fama<br />
De l’allevare a gradu soveranu<br />
E como had’in sas leges una fama<br />
Chi fu zamadu dirittu romanu<br />
Sos articulos c’ha bogadu fora<br />
De cuss’iscrittu bivimos ancora.<br />
50. Zizi<br />
Non l’iscancelles da-e su programa<br />
De paraula nde amentes una sola<br />
E de cussa collega ti consola<br />
De sa chi hada agiuntu cale drama<br />
Sena connoscher s’iscrittu in s’iscola<br />
Ha cuminzadu a prima a narrer mama<br />
Poi molzende in s’ultima angonia<br />
Hada a narrere ancora mama mia.<br />
51. Sotgiu<br />
S’iscrittura ti ponede sale in zucca<br />
L’agattas in s’amore e in s’imbaru<br />
61 d<br />
d
Mossa de Onorva de poesia es ducca<br />
In Desulo es famosu Montanaru<br />
Pepe Mereu in Tonara es caru<br />
In Pattada es famosu Padre Lucca<br />
E los leges dogn’ora sodisfattu<br />
Cussos liberos bellos chi hana fattu.<br />
52. Zizi<br />
A sos foglios ancora ti avicina<br />
Non lassese una pagina lontana<br />
Ma cun su tema meu pius camina<br />
Chi sa cosa iscritta es sempre vana<br />
S’esempiu de sa Cumedia Divina<br />
L’hana legida e cumpresa non l’hana<br />
Chie es de sa paraula devottu<br />
L’este ispieghende e l’ha cumprendet tottu.<br />
53. Sotgiu<br />
Chie no hada sa Cumedia in coro<br />
Es signu chi no hada istudiadu<br />
Ma su liberu iscrittu es su tesoro<br />
De su chi Pedru Casu ti hat lassadu<br />
E Grazia Deledda de Nuoro<br />
Ha su premiu Nobel meritadu<br />
Po cussu ti afretta a bi lu legere<br />
Si calchi cosa agatas de curregere.<br />
54. Zizi<br />
Este a curregere sempre interessante<br />
S’iscrittu chi has promissu in sa foglina<br />
62 d<br />
d
Ma sa paraula sempre genuina<br />
Mai collega ti restad distante<br />
Tue po dimandare una femina<br />
Chircas su segrettariu galante<br />
Li naras in s’iscrittu persuasu<br />
Amore meu ti mando unu asu.<br />
55. Sotgiu<br />
De su libru galante s’inventore<br />
Oe pius nesciunu det mirare<br />
Ca cominzades a inamorare<br />
Cun paraulas bellas de amore<br />
E isco chi fi nalmenats in s’altare<br />
Sa die depes narrere sisignore<br />
Ma podes narrere chi es muzere mia<br />
Daghi pones sa frima in sagrestia.<br />
56. Zizi<br />
Sa die cando isposas po dovere<br />
Sa cumpagnia portas riunidu<br />
Tue in s’altare a festa ses bestidu<br />
In cuss’istante ti contas già mere<br />
Ti narada a la cheres po muzere<br />
Ti narada a lu cheres po maridu<br />
Si rispondes chi nono a sa sigura<br />
Non bi andas nemancu a s’iscrittura.<br />
57. Sotgiu<br />
Non mi podes puntare su fusile<br />
Daghi isposas e faghes su dovere<br />
63 d<br />
d
In chescia in s’umbra de unu campanile<br />
Iscriede de parrocchia su mere<br />
In su comunu in s’istadu civile<br />
Iscriene segis maridu e muzere<br />
Cando pones sos trintaduos bentos<br />
Cando has in manu sos mios documentos.<br />
58. Zizi<br />
Fin’isposende lu sezis pomposos<br />
Sezis bessidos da-e sagrestia<br />
Sos in cun tegus festosos<br />
De domo tua si lean sa via<br />
In domo tua cun tanta allegria<br />
Gridana tantu e viva sos’isposos<br />
Ue cancellat dogni espressione<br />
Ti hana a mustrare unu tabellone.<br />
59. Sotgiu<br />
Finimos sos poeticos cuncettos<br />
Senza nde fagher como milli dramas<br />
Ma sun iscrittos tottu sos programas<br />
Sos chi pensana cun cherveddos nettos<br />
Ue isposana iscrittu a bigliettos<br />
Non bi pode mancare telegramas<br />
Poi infi nitos ringraziamentos<br />
Li mandana fi na tres e batos chentos.<br />
60. Zizi<br />
Si de su tema cessat su caminu<br />
Bonu su primu e bonu su segundu<br />
64 d<br />
d
Ma pensade a su babu moribondu<br />
Cando sa morte si abizat vicinu<br />
Innantis de lassare custu mundu<br />
Issu a sos fi zos narat de continu<br />
E innantis de morrere a sos fi zos<br />
Dende ancora sos ultimos consizos.<br />
65<br />
d<br />
d
Secondo tema:<br />
Su elettore e su deputadu<br />
Sotgiu: Su elettore<br />
Zizi: Su deputadu<br />
1. Sotgiu<br />
Nos ponimos de nou in bonu more<br />
Custu nostru verbale e non confrittu<br />
No isco si es su tema iscuisittu<br />
Si messi cosas de grande valore<br />
Poi de haer cantadu s’iscrittu<br />
Mi toccat de cantare s’elettore<br />
Hapo dadu su meu unicu vottu<br />
Ches sacrossantu podere de tottu.<br />
2. Zizi<br />
In cuddu primu tema chi hapo tentu<br />
Fia onorende sos sognos de poetta<br />
Però no es bastadu su talentu<br />
E non so arrivadu a cussa metta<br />
Como cun d’unu colpu de bachetta<br />
M’hana abeltu sa gianna in parlamentu<br />
E forcis conto pius fortunadu<br />
Ca in su tema conto deputadu.<br />
3. Sotgiu<br />
No isco si es bist’adu unu tranellu<br />
Lendemi a sa brazzetta che amigu<br />
67<br />
d<br />
d
Promitindemi solu bonu e bellu<br />
Eleminende ogni razza de castigu<br />
A mie mi hasa leadu po puntellu<br />
Po che pigare a s’alvure ’e sa fi gu<br />
Ma da subra de cussu piantone<br />
No mi dasa ne mancu crabione<br />
4 . Zizi<br />
Cuminzas s’argumentu de gasie<br />
A narrer male de su deputadu<br />
Beru che istampella ti hapo usadu<br />
E che amigu: giamadu hapo a tie<br />
Tottu ti hapo promissu in cussu die<br />
Po chi su vottu a mie haeres dadu<br />
Invece tue a momentu oportunu<br />
Su vottu bi l’has dadu a un’atter’unu.<br />
5. Sotgiu<br />
A daghi mi nde fico reu in pese<br />
Custa proposta non cherzo gradire<br />
Ses deputadu in su nostru paese<br />
Promitindemi bonu un’avenire<br />
Como mi cheres narrer chie sese<br />
Invece deo non de cherzo ischire<br />
Sin parlamentu bi ses reu in pe<br />
Amenta ses elettu da-e me.<br />
6. Zizi<br />
So deputadu ca tentu hapo vottu<br />
Ue sos menzus s’unu riunidos<br />
68 d<br />
d
Onorevoles semos riveridos<br />
E da nois sas leges agis tottu<br />
Però calchi eletore hamos connottu<br />
Ches tesseradu cun duos partidos<br />
E a sa fi ne fatende clamore<br />
Partit cun su partidu binchidore.<br />
7. Sotgiu<br />
Ma in su postu chi ti han dadu resta<br />
Cun sa bandela ruia, o sa bianca<br />
Appaghende ogni nostra richiesta<br />
Addaghi cosa meda bi hada in banca<br />
Ma una olta ti che dasa a destra<br />
S’atera olta ti che dasa a manca<br />
Cando ti miro da-e conc’a pese<br />
Non cumprendo mancu chie sese.<br />
8. Zizi<br />
Deo non potto cambiare lista<br />
Tue votende sese a pinna in manu<br />
Unu cumportamentu as sempre istranu<br />
Chilchende sempre de fagher concuista<br />
Ses una olta democristianu<br />
S’atera olta votas comunista<br />
Cunforma comente ides s’orizonte<br />
Cambias colore che camaleonte.<br />
9. Sotgiu<br />
Ma deo s’eresia tenzo in vista<br />
E cambio si mido andende male<br />
69 d<br />
d
Ma tue sese elettu in d’una lista<br />
Difende cussa sin chelveddu has sale<br />
Cando ses deputadu liberale<br />
Ass’abrazetta cun d’unu comunista<br />
Non fit s’idea mia de ti ofendere<br />
Chi non de potto niente cumprendere.<br />
10. Zizi<br />
Elegidu nosan po guvernare<br />
Adempire devimos a sos obrigos<br />
Non devimos ponner sos castigos<br />
Po chi tottu non benzana che pare<br />
De diversos partidos semos amigos<br />
Non semos in su segiu po gherrare<br />
Est solu sa politica chi giogada<br />
Colvu cun colvu s’oiu non sind’ogada.<br />
11. Sotgiu<br />
A conclusos ses faghinde tesoros<br />
Non mas cuntentu ne mi has sodisfattu<br />
Ma faedda de casteddu in logu esattu<br />
Chi istanotte ti sego sos loros<br />
Ca su partidu de sos batos moros<br />
Pensa in cussa citade e ite ha fattu<br />
Chi este a su podere a sa regione<br />
In su comunu a s’opposizione.<br />
12. Zizi<br />
E pares nende chi sa culpa es mia<br />
Cando invece sos mios sun sos bantos<br />
70 d<br />
d
Ischis chi sos partidos s’unu tantos<br />
Dognunu mustrat diversa energia<br />
Semos in tempus de democrazia<br />
E deven guvernare tottu cantos<br />
Partidu diferente in d’unu sittu<br />
D’aministrare puru nde a dirittu.<br />
13. Sotgiu<br />
Si tenzo unu paltidu a mie isculta<br />
No potto intrare in cudd’atera gianna<br />
Ca diadesse sa mia cundanna<br />
Bois bos riunides in consulta<br />
Ca bos sezis paltinde sa tulta<br />
Po leare sa parte pius manna<br />
Nois no’iscorramos a bastone<br />
E bois mandigades a cumone.<br />
14. Zizi<br />
Bois bos’iscorrades a cumone<br />
Po idere a mie deputadu<br />
Prima has de Casteddu faeddadu<br />
E in cue ’nda parte sa ragione<br />
Has votadu sardista a sa Regione<br />
In su Comune poi has cambiadu<br />
E cando mai no has bidu ancora<br />
Chi ses bessidu da s’istrada fora.<br />
15. Sotgiu<br />
Ma deo omine de paga coltura<br />
Mi potto fi nalmente isbagliare<br />
71 d<br />
d
Però sa tua este una disaura<br />
No isco a cale ala ti has’addare<br />
Addaghi postu ti che hapo in s’altura<br />
Za devias bene aministrare<br />
Dende a su futturu tempus nou<br />
Ma ses pensende a s’interessu tou.<br />
16. Zizi<br />
Nessunu in terra es naschidu perfettu<br />
Ma da-e tue puru atenzione<br />
Siada in Roma oppuru in sa Regione<br />
Sempere a bennere a mie ses suzettu<br />
Cando po faghere domanda de pensione<br />
Cando po ti aprovare unu progettu<br />
Chi su chi ottienes lu otienes inie<br />
Es tottu cosa chi deves a mie.<br />
17. Sotgiu<br />
In custa terra nesciunu es perfettu<br />
Ca isbaglian sos mastros pius mannos<br />
Deo nde tenzo de aiu e in’isettu<br />
Chi micasa ha bogare da-e affannos<br />
Cando hapo presentadu unu progettu<br />
Istas a l’aprovare sett’ott’annos<br />
Certu chi no mi podes sodisfaghere<br />
Mi ches passada sa gana de lu faghere.<br />
18. Zizi<br />
Deo ti do ispesa po su ranzu<br />
E ti hapo fagher sempre cumpagnia<br />
72 d<br />
d
Cando in momentos ses de tribulia<br />
Tando a mie chilcas po aganzu<br />
Cando non b’hat dinari in su billanzu<br />
Non ti lu ogo da busciacca mia<br />
Deo no hapo nudda de ti dare<br />
E tue puru depes aspettare.<br />
19. Sotgiu<br />
Deo hapo rispettu e riguardos<br />
Però mi dae ispiegazione<br />
Aisetammos sos poveros sardos<br />
Siada in galeria o s’istradone<br />
Cantos accantonados miliardos<br />
Biada ancora in sa nostra regione<br />
E tando lassa tottu in abandonu<br />
Addaghi a los ispendere non ses bonu.<br />
20. Zizi<br />
Tantas cosas amentadi eletore<br />
Has tantu bene e como sese ingrattu<br />
Cando dolente deris fi s pastore<br />
Hamos fatu de leges unu cuntrattu<br />
Cussa de Marcio e Cipolla ti hamos fattu<br />
Es bintradu su mere in malumore<br />
Hamos giradu a tie ogni podere<br />
Como tue de sas terras ses su mere.<br />
21. Sotgiu<br />
Tue nde leas sa terra a su padronu<br />
Ca mi preparas cun megus bataglias<br />
73 d<br />
d
Tue in campagna mai bi tribaglias<br />
E aministrare non ses bonu<br />
Sas terras has lassadu in abandonu<br />
E faghes meda menzus si ti caglias<br />
Ca s’andasa a toccare in cussa gianna<br />
Mi paret sa irgonza pius manna.<br />
22. Zizi<br />
Nois hamos versadu miliones<br />
Sas domos po ti faghere in campagna<br />
Sa domo, has fattu male e ti es cucagna<br />
Ca su inare i sas bancas lu pones<br />
E cando faghede un’annu de sicagna<br />
Ses not’e die a malediziones<br />
Si faghede un’annada malaita<br />
Ses frastimende a Crassi e a Demita.<br />
23. Sotgiu<br />
Si so pastore in sa sicca istascione<br />
Za mi dannegias e non mi guidas<br />
Però tue cuss’oziu no ischidas<br />
D’esser mia una protezione<br />
E su inare lu dasa ha muntones<br />
A tottu sas industrias fallidas<br />
Finanziende e fallinde de nou<br />
Est tottu s’aministrare tou.<br />
24. Zizi<br />
Sempre su deputadu faghet dannu<br />
Sempre culpevole est su deputadu<br />
74 d<br />
d
Invece tue ses oe onoradu<br />
Nara si onestu su pius mannu<br />
In sa dennunzia de reditu onzi annu<br />
Non pones mai su chi has incassadu<br />
Iscries diferente su quadru<br />
E poi gridas su Guvernu est ladru.<br />
25. Sotgiu<br />
Dennunzias isbagliadas hapo idu<br />
Pius de deghe chimbanta e de chentu<br />
Tue invece t’agattas in lamentu<br />
Naras chi vives male e ses famidu<br />
E non bi hat manc’unu in parlamentu<br />
Chi como non si siada irrichidu<br />
E narrer podides morinde de sa gana<br />
Ca che leades tottu su chi dana.<br />
26. Zizi<br />
Irricu de ti haere elegidu<br />
Forcis a sa richesa ereditadu<br />
Ma de cussos ch’in altu han collocadu<br />
Pius de una olta hamos ischidu<br />
Chi bat fi nas ministros chi han furadu<br />
Fit po sovenzionare su partidu<br />
Però osselvende bene a fundu in cue<br />
In mesu de su paltidu bi ses tue.<br />
27. Sotgiu<br />
De inari no mi attirada a manos<br />
Non potto acumulare unu tesoro<br />
75 d<br />
d
Ma sas bananas de tempos lontanos<br />
Chi a pianghe mi faghet su coro<br />
Sas bustarellas de sos aeroplanos<br />
E cudd’annu sos carceres de oro<br />
Imbruttende sas manos in tottue<br />
Nara si fi a deo o fi si tue<br />
28. Zizi<br />
Es dignu chi non tenede sentimentu<br />
Chi sos chelveddos andana in ruina<br />
Si fi s bistadu pius de mente fi na<br />
Elettore pius fama haias tentu<br />
Ses tue in sa gianna e parlamentu<br />
C’has fattu intrare fi na a Ciciolina<br />
Inpudadinde fi nas in cuss’ora<br />
Po ider cussa in giru a tittas fora.<br />
29. Sotgiu<br />
A ite mi has toccadu una piaga<br />
Pensende chin mesu eo che rua<br />
Addaghi sese in mesu ti divaga<br />
E podes suere da sa titta sua<br />
Po chi es Cicciolina un’eba braga<br />
E oramai est collega tua<br />
Non ti cunbenidi a pesare abolottu<br />
Poite de una razza sezis tottu.<br />
30. Zizi<br />
A mie no mi podes cundennare<br />
Non nerzas una razza semos tottu<br />
76 d<br />
d
Si haeras tue riconnottu<br />
In s’ora andadu chi sese a votare<br />
Chi candidos fi ni unu fiottu<br />
Haias facultade de seberare<br />
Como ses dende sas culpas a mie<br />
Has seberadu zente che a tie.<br />
31. Sotgiu<br />
Sas malas puru de nois in mesu<br />
Sunin s’anima a fundu ogni momentu<br />
Ma oramai ch’este in parlamentu<br />
Ue mi hapo alleviadu cussu pesu<br />
E tue de cantu bi has cumpresu<br />
Chi pariat tirende cussu entu<br />
Finas in parlamentu bista bene<br />
Como l’hasa a collega e ti la tene.<br />
32. Zizi<br />
L’hapo a collega e mia dura vicina<br />
Si puru in sas bideas es luntana<br />
Ma si prosighis cun cussa campana<br />
Ses decretende sa tua ruina<br />
Si pensas chi s’iscena ’e Ciciolina<br />
E sa peus birgonza italiana<br />
Però non benid’issa s’inculpada<br />
Sa culpa tene chie l’ha votada.<br />
33. Sotgiu<br />
Mi cheres ponner su pe in sa coa<br />
Ma mossichende non ti so ancora<br />
77 d<br />
d
E no la potto contare una proa<br />
Diputattessa ses cussa signora<br />
Pritte non faghes una lege noa<br />
Cussas gai a che ogare fora<br />
Ma lagge su guvernu non de faghede<br />
Signu chi a la tenner li piaghede.<br />
34. Zizi<br />
Su guvernu non podet cancellare<br />
Ne cambiare podede arrescionu<br />
Ne podet ponner mai in abbandonu<br />
Una eligida po aministrare<br />
Ma tue de su vottu ses padronu<br />
Deves ischire a chie bi lu dare<br />
Como a sa fi ne tinde dispiaghes<br />
Si prima non ti abizas su chi faghes.<br />
35. Sotgiu<br />
Ma no intres in cusc’iscena trista<br />
Isperende de ti dare una ghirlanda<br />
Ca bi hada una cricca e una banda<br />
Chi cherian sa conca a maza pista<br />
Est’istadu su ostru capu lista<br />
Ca aigussa l’hat fattu propaganda<br />
Da chi haiat su tempus fi nidu<br />
Chi fit fi nanziende unu partidu.<br />
36. Zizi<br />
Su guvernu non benzada inculpadu<br />
Non sias prontu a lidare sass’altu<br />
78 d<br />
d
Su votu tou che lu ha postu in altu<br />
L’hasa in tantas curruntes seperadu<br />
Umpare a issu su olu hasa ispaltu<br />
Isperende de tenner fama e gradu<br />
Como canc’ora tabizas in terra<br />
Cheres a su guvernu fagher gherra.<br />
37. Sotgiu<br />
Non ti naro chi vivo in patimentu<br />
Prite como e su tempus cambiadu<br />
Ma sa burrocrazia has inventadu<br />
Caminat dogni lege a passu lentu<br />
Cosa in mes’ora d’haere aprovadu<br />
Non barrivades mancu in dies chentu<br />
Tantu de ponnere su populu in guai<br />
Non si podede aministrare gai.<br />
38. Zizi<br />
Como pares chirchende pilu in s’ou<br />
Ma pilu non de podese agattare<br />
Si a mie mi pones a su prou<br />
B’hat tantas cosas de ti rinfaciare<br />
A mie mi has chircadu po compare<br />
A fagher de Padrinu a fi zu tou<br />
Ca alas in me un’ispiragliu<br />
A li dare unu postu in su tribagliu.<br />
39. Sotgiu<br />
Ma cussu non pariada un’isbagliu<br />
Ca tottus nos cherimis pregiados<br />
79 d<br />
d
Ma a tottus leasa in abagliu<br />
D’aministrare non lu sese in grados<br />
Poite invece de ogare tribagliu<br />
Aumentana sos disocupados<br />
E penso c’hada bennere unu die<br />
Si girana e si mandigana a tie.<br />
40. Zizi<br />
Deo hapo a perdere s’autoridade<br />
Non potto istare sempre in cuss’altura<br />
Però sas leges fatas cun premura<br />
Bi chered sempre pius seriedade<br />
Pensa chi fi namenta in sa vetura<br />
Ti hapo impostu una velocidade<br />
Ma tue cussa lege pones fora<br />
A chentu-trinta caminas ancora.<br />
41. Sotgiu<br />
Daghi leo una cosa tinde amentas<br />
De seguru chi no mi sodisfaghes<br />
Es po cussu chi pagu mi piaghes<br />
Po ca a casazzu sas cosas inventas<br />
Nara poite una lege non faghes<br />
Sas machinas de faghere pius lentas<br />
Cando este una lege bona e santa<br />
Currere sa vettura a chent’ottanta.<br />
42. Zizi<br />
Ses tue chi ti depes controllare<br />
Non bintrat ne ministru o senadore<br />
80 d<br />
d
Tue che cittadinu che elettore<br />
Ogni lege la depes osservare<br />
Tue su pede deppes sullevare<br />
No a l’abasciare in s’acelerattore<br />
Ti depes render contu de sa fua<br />
Ti ses dende sa morte a manu tua.<br />
43. Sotgiu<br />
Sa morte es sempre una disaura<br />
De sa vida su fatu pius istranu<br />
Prima de una cosa ti assigura<br />
A daghi has tottu su dirittu in manu<br />
Lasas faghere veloce una vettura<br />
Poi m’impones andare pianu<br />
Morgende cun totta sa famiglia<br />
No est’a currere a su mille miglia.<br />
44. Zizi<br />
A mie non mi lighes a su palu<br />
Non cherzo intendere custu arrescionu<br />
E ca su vottu tou hada su donu<br />
De seperare un’ateru regalu<br />
Imbola in terra su guvernu malu<br />
E pone in altu unu guvernu onu<br />
Ses s’ateru guvernu miserabile<br />
Ancora tue ses su responsabile.<br />
45. Sotgiu<br />
Sos’argumentos cherene fi nidos<br />
Umpare cun sos nostros arrescionos<br />
81 d<br />
d
Mancu de su Santu Ispiritu sos donos<br />
Consolat tottu cantos sos famidos<br />
So convintu chin tottu sos partidos<br />
Bi nde tenimos de malos e bonos<br />
E sa fiduzia i nois puru crene<br />
Ma issos puru chi aministren Bene.<br />
46. Zizi<br />
Terminamos su tema in bonu more<br />
Gai su bonu sensu piusu impreada<br />
Sa parte chi hamos tentu non si afeada<br />
Siada che deputadu o che eletore<br />
Cando sas cosas non sunu in favore<br />
Unu contra de s’ateru l’ha leada<br />
Gai in protesta es su mundu intreu<br />
Sa zente non cuntentat mancu Deu.<br />
Fine del tema (seguono le duine, le battorine<br />
e i sonetti)<br />
82<br />
d<br />
d
Duinas<br />
Sotgiu<br />
Como proamos cun d’una duina<br />
Si l’apagamos tottu custa zente<br />
Zizi<br />
Deo puru resto indiferente<br />
Deo so fattu de attera farina<br />
Sotgiu<br />
Ischeda non de tenzo como in mente<br />
So pensende a giogare un’ischedina<br />
Zizi<br />
E deo votto a tempus oportunu<br />
A chie votto no l’ischit nessunu<br />
Sotgiu<br />
Daghi non tenes perunu partidu<br />
Ue mi presentare no has fazza<br />
Zizi<br />
Invece deo sigo dogni trazza<br />
E benzo da-e tottus riveridu<br />
Sotgiu<br />
E daghi non sese una punta de ispidu<br />
Tue ses nessi una punta de accazza<br />
83<br />
d<br />
d
Zizi<br />
Hap’a vottare su bellu o su feu<br />
Si ettat s’aba a su mulinu meu.<br />
Zizi<br />
Dognunu chilcat sa cumbenienzia<br />
E gai hapo a fagher deo puru<br />
Sotgiu<br />
Ma deo su paltidu hapo siguru<br />
Tue già l’ischis po isperienzia<br />
Zizi<br />
Si su paltidu perderat de potenzia<br />
Deo non colpo sa conc’a su muru<br />
Sotgiu<br />
Deo s’anderat male sa barracca<br />
Morzo cun sa tessera in busciacca<br />
Zizi<br />
Non creo prontu siasa ha sa morte<br />
Sides sa morte cambias bandela<br />
Sotgiu<br />
Non dada una setenzia sa corte<br />
E sa morte a fora agomichela<br />
84<br />
d<br />
d
Zizi<br />
Si sa morte esserada in carrela<br />
Pretendo unu partidu pius forte<br />
Sotgiu<br />
Deo a nesciunu so dende su vottu<br />
Su vottu lu so dende a mie e tottu.<br />
Zizi<br />
Sa tie e tottu su vottu l’has dadu<br />
Tando ses tue puru deputadu<br />
Battorinas<br />
Sotgiu<br />
Como cantamos una battorina<br />
Ma l’aberimos ater’una gianna<br />
E Carbonia una cittade manna<br />
Senza essere istada cittadina.<br />
Zizi<br />
A la cantamos una battorina<br />
A Carbonia devimos onorare<br />
S’incasu bamos a esser po cantare<br />
A s’atera secunda chimbantina<br />
A la cantamos una battorina.<br />
85<br />
d<br />
d
Sotgiu<br />
A la cantamos una battoretta<br />
Si cheres tue o Zizi allegru canta<br />
Deo prima de sos’ateros chimbanta<br />
Hapo fattu sa carriga cumpretta<br />
Como cantamos una batturetta.<br />
Zizi<br />
A la cantamos una battoretta<br />
Chi cante eo puru so pensende<br />
Sos atteros chimbanta già arrivende<br />
Hamos a cantare intro sa cassetta<br />
E la cantamos una battoretta.<br />
Sotgiu<br />
A la cantamos una noitola<br />
Si sa zente faghede s’arrivada<br />
Ma de certu chin Carbonia chendada<br />
Zente chi mai hada a restare sola<br />
Como cantamos una noitola.<br />
Zizi<br />
A la cantamos una noitola<br />
Currezzana tottu cantos sos isbaglios<br />
Aumentene da oe sos tribaglios<br />
Provedan in tottue in dogn’iscola<br />
A la cantamos una noitola.<br />
Sotgiu<br />
A la cantamos una paesana<br />
86 d<br />
d
Finas sos malos diventene perfettos<br />
Po aere haba in tantos rubinettos<br />
Chi crescada ogni riu, ogni funtana<br />
Como cantamos una paesana.<br />
Zizi<br />
A la cantamos una paesana<br />
Tottu prosigan cun seriedade<br />
In modu chi prosigat s’onestade<br />
Nde oghen sos lupos da sa tana<br />
A la cantamos una paesana.<br />
Sotgiu<br />
A la cantamos una furistera<br />
Menzus abiten sas tanas ti nde abiza<br />
Chi podene arrivare a deghe miza<br />
Sos chi sun tribagliende in miniera.<br />
Como cantamos una furistera.<br />
Zizi<br />
A la cantamos una furistera<br />
A cuss’iscoppu bi potan ressessere<br />
E benzat su progressu su benessere<br />
Senza su fasciu e sa camicia nera<br />
A la cantamos una furistera.<br />
Sotgiu<br />
A la cantamos una bruschistriglia<br />
Tue a fi ancu meu ti nde sezes<br />
Su fasciu in custa terra non disprezes<br />
87 d<br />
d
Ca sunu naschidos da cussa famiglia<br />
Como cantamos una bruschistriglia.<br />
Zizi<br />
A la cantamos una bruschistriglia<br />
Beru su fasciu hat fattu su regalu<br />
Pero cando han connottu chi fit malu<br />
L’han sfasciadu tottu sa mobilia.<br />
A la cantamos una bruschistriglia.<br />
Sotgiu<br />
Finimola cun d’una tarantella<br />
Lis prego benes de ogni genia<br />
Poi de su fasciu sa democrazia<br />
Ha fattu sa cittade pius bella<br />
E la fi nimos cun sa tarantella.<br />
Zizi<br />
Finimola cun d’una tarantella<br />
Ed ogni errore nostru perdonade<br />
Po Carbonia a Carbonia Cittade<br />
Una aurora chi spuntet bella<br />
E la fi nimos cun sa tarantella.<br />
88<br />
d<br />
d
Sonettos<br />
Sotgiu<br />
Su trint’otto ’e su seculu presente<br />
Su degheotto de su mese de nadale<br />
Est’arrivadu da-e continente<br />
Su capu mannu de sa corte Reale<br />
E acoltu da sa sarda zente<br />
In custa zona ricca e minerale<br />
A batesimu ha tentu su natale<br />
De custa bella Citade imponente<br />
Ch’es bistada in d’un’annu costruida<br />
Da sos ingegnieris de cuss’era<br />
Faghian su prozettu in d’una chida<br />
Carbonia chi es signu de carbonera<br />
Ca in sinu de sa terra costoida<br />
Autentica una richesa vera<br />
Como a mesu seculu de vida<br />
Ma sun sos abitantes in s’ispera<br />
Chi fatada a milli annos s’isfida<br />
Su pius mannu inoghe a chimbant’annos<br />
Es cuminzende a zugher s’alva cana<br />
Ca tottu istranzos sunu sos pius mannos<br />
Da-e dogni reggione italiana<br />
Chi su bestidos de diversos pannos<br />
De tantas razas incrocios fat’ana<br />
Como tue de Carbonia ti anta<br />
De sas primas Citades de Sardigna<br />
Ca fi nas a Provinzia est in progettu<br />
89<br />
d<br />
d
E prego a sa zente totta canta<br />
Salud’e paghe fortuna in cunsigna<br />
Felicidade in custu amenu trettu<br />
Grazia de mi haer dadu preferenzia<br />
Bos’aoguro a festare a chent’annos<br />
Felicidade a tottu e benes mannos<br />
A chie cheste e non cheste a presenzia<br />
E bona note e bona permanenzia.<br />
Zizi<br />
Sun chimbant’annos chi fundadu t’hana<br />
Carbonia digna distinta Citade<br />
Ca has acoglidu in sa comonidade<br />
Zente de tottue vicina e lontana<br />
Istranzos de tribagliu sa funtana<br />
Cun sas minieras in atividade<br />
Esistinde pogressu e civiltade<br />
Orgogliu de sa terra sulcitana<br />
In cumpagnia de atteru destinu<br />
Pustis chi si est sa gherra iscadenada<br />
E sognos chi has perdidu in caminu<br />
Oe da s’era noa accumpagnada<br />
Cun sos tesoros ch’inserras in sinu<br />
Ses fi nas po Provincia candidada<br />
Rispettu fratellanza e unione<br />
Cun s’onestade ponzana in risaltu<br />
Ogni tribagliu ogni professione<br />
Su olu in tottu chi hasa ispaltu<br />
Arrivede a sa tua intenzione<br />
90 d<br />
d
Cun su pogressu andende sempre in altu<br />
Terminende su cantu amiga zente<br />
Cun simpatia cun fraternu amore<br />
Cust’aoguru ti lasso in cunsigna<br />
Tenzas paghe e salude in su presente<br />
Bona sorte in su tempus benidore<br />
Vivat Carbonia viva sa Sardigna.<br />
91<br />
d<br />
d
Fonti bibliografiche<br />
Sebastiano Moretti, Salvatore Poddighe, Salvatore<br />
Scanu, Pietro Caria, Angheleddu Sulas, Gara<br />
poetica cantada a Igresias pro sa festa de Santa Barbara<br />
1918, Antoni Cuccu, San Vito.<br />
Giuseppe Sotgiu e Bernardu Zizi, Sa iscrittura e sa<br />
paraula - S’elettore e su deputadu, Antoni Cuccu,<br />
San Vito.<br />
93<br />
d<br />
d
Indice<br />
Pietro Caria 5<br />
Sebastiano Moretti 5<br />
Salvatore Poddighe 6<br />
Giuseppe Sotgiu 7<br />
Bernardo Zizi 8<br />
Sebastiano Moretti, Salvatore Poddighe,<br />
Salvatore Scanu, Pietro Caria,<br />
Angheleddu Sulas<br />
Gara poetica cantata a Iglesias per la festa<br />
di Santa Barbara, 1918 9<br />
Giuseppe Sotgiu e Bernardo Zizi<br />
Gara poetica cantata a Carbonia, 1988 33<br />
Esordiu pro Carbonia 33<br />
Primo tema: Sa iscrittura e sa paraula 45<br />
Secondo tema: Su elettore e su deputadu 67<br />
Duinas 83<br />
Battorinas 85<br />
Sonettos 89<br />
95<br />
d<br />
d
Finito di stampare nel mese di Settembre 2008<br />
per conto di:<br />
EDITRICE ARCHIVIO FOTOGRAFICO SARDO<br />
NUORO