03.07.2014 Visualizzazioni

versione pdf - Sardegna DigitalLibrary

versione pdf - Sardegna DigitalLibrary

versione pdf - Sardegna DigitalLibrary

SHOW MORE
SHOW LESS

Trasformi i suoi PDF in rivista online e aumenti il suo fatturato!

Ottimizzi le sue riviste online per SEO, utilizza backlink potenti e contenuti multimediali per aumentare la sua visibilità e il suo fatturato.

SALVATORE COLOMO<br />

GARE POETICHE IN LIMBA<br />

Sulcis Iglesiente<br />

VOLUME 20


Gare poetiche in limba – Sulcis Iglesiente<br />

Collana «Sardigna in limba»<br />

Progetto editoriale e testi: Salvatore Colomo<br />

Progetto grafico e impaginazione: Gabriella Tornatore, Essegierre Srl<br />

Ricerca e editing: Roberta Girola, Essegierre Srl<br />

© Copyright 2008 by Editrice Archivio Fotografi co Sardo s.a.s.<br />

di S. Colomo, per la Collana «Sardigna in limba»<br />

© 2008 by Editrice Archivio Fotografi co Sardo s.a.s - Nuoro,<br />

via Foscolo 45, per «Gare poetiche in limba – Sulcis Iglesiente»,<br />

Volume 20 della Collana «Sardigna in limba»<br />

Tutti i diritti sono riservati. Nessuna parte di questo volume può essere riprodotta,<br />

memorizzata o trasmessa in alcuna forma e con alcun mezzo, elettronico,<br />

meccanico, in fotocopia, in disco o in altro modo, compresi cinema, radio,<br />

televisione, internet, compact disk, senza autorizzazione scritta dell’editore.<br />

L’editore si scusa per un eventuale involontario utilizzo di materiali coperti da copyright<br />

ed è a disposizione degli eventuali aventi diritto che non è stato possibile contattare.<br />

1° edizione - 2008<br />

EDITRICE ARCHIVIO FOTOGRAFICO SARDO<br />

s.a.s. di S. Colomo, via Foscolo 45, 08100 Nuoro<br />

tel. e fax 0784/257121<br />

www.sardegnaweb.it - info@sardegnaweb.it


La collana «Sardigna in limba» nasce dal desiderio di<br />

leggere la vera cultura e la storia delle genti di <strong>Sardegna</strong><br />

attraverso il suono ritmato delle loro poesie. Perché i poeti<br />

sardi non sono quasi mai dei veri letterati, ma semplici<br />

cultori della lingua e delle tradizioni locali, provenienti<br />

dal popolo, di cui sono la voce più autentica.<br />

Ascoltare versi che parlano di vita, d’amore, di leggende,<br />

nel dialetto locale in cui sono stati scritti, ci collega istantaneamente<br />

all’essenza stessa dei luoghi e dei tempi in cui<br />

sono stati concepiti.<br />

È la forza della limba, legata alle tradizioni e al sapere più<br />

antico, che ci aiuta a rivivere i fatti e gli argomenti narrati<br />

con autenticità e a non dimenticare la potenza culturale<br />

della letteratura poetica, la più tradizionale dell’isola.<br />

Sottili o ironici, beffardi o delicati, i versi qui raccolti nascono<br />

dall’animo di poeti sardi che, dal Quattrocento a oggi,<br />

non hanno mai smesso di cantare la vita e i suoi eventi con<br />

naturalezza e spontaneità, ma anche con grande maestria<br />

e raffinatezza.<br />

L’opera è articolata in venti volumi: i primi quindici raccolgono<br />

poesie vere e proprie, gli ultimi cinque sono invece<br />

dedicati alle gare poetiche, di cui la <strong>Sardegna</strong> vanta una<br />

ricca e fantasiosa tradizione, purtroppo a forte rischio di<br />

scomparsa: i poeti improvvisatori ancora in attività risultano<br />

infatti ormai pochissimi.<br />

Gli agili libretti sono classificati per gruppi di subregioni<br />

e per periodo storico; all’interno gli autori sono elencati<br />

in ordine cronologico, in base alla loro data di nascita,<br />

e sono corredati da una breve nota biografica. Per le poesie,<br />

la subregione è relativa al luogo di nascita dell’autore, men-


tre per le gare poetiche al paese in cui sono state disputate.<br />

L’impostazione in base alle antiche subregioni della<br />

<strong>Sardegna</strong> (piuttosto che alle nuove province, per esempio)<br />

nasce dal pensiero che la poesia dialettale – per quanto<br />

sicuramente ritenuta importante e interessante da una vasta<br />

schiera di ammiratori “contemporanei” – sappia più di antico<br />

che di moderno. È dunque parso naturale collocarla in quelle<br />

che ancora oggi vengono considerate le regioni storiche<br />

per eccellenza, i veri “territori” della <strong>Sardegna</strong>, tuttora così<br />

identificati da pastori, contadini, gente comune, cioè da quel<br />

popolo sardo che ha costruito nei secoli e che ora custodisce<br />

le tradizioni e i costumi della nostra isola.<br />

La poesia sarda è una sorta di plurisecolare epopea di<br />

dimensioni sterminate, per cui la presente opera non ha<br />

presunzione di completezza, anche se la ricerca è stata<br />

impegnativa e ha consentito di accedere a criteri di scelta<br />

validi sotto tutti i punti di vista: letterario, cronologico,<br />

territoriale.<br />

Per ora vuole essere quasi un assaggio generale, sia pure<br />

piuttosto ampio e omogeneamente riferito ai diversi territori,<br />

destinato a tutti, estimatori, conoscitori, ma anche comunissimi<br />

lettori che per la prima volta si avvicinano alla poesia<br />

dialettale. Per ogni autore sono state scelte alcune poesie,<br />

ma l’ambizione è quella di continuare a cercare e raccogliere<br />

materiale con cui proseguire, in altre collane simili, l’arduo<br />

compito di valorizzazione della nostra poesia, uno degli<br />

elementi più rappresentativi, e contemporaneamente poco<br />

conosciuti, della cultura del nostro popolo.<br />

Salvatore Colomo


I poeti improvvisatori di questo volume<br />

Pietro Caria (Pedru Caria)<br />

(1852-1934)<br />

Grande poeta e improvvisatore, nacque a<br />

Macomer nel 1852. La sua vena poetica si<br />

mantenne sempre fervida e prolifica e lo portò<br />

a inventare alcuni modelli, come la treighina a<br />

triplica retroga. Si relazionò con i suoi colleghi<br />

sperimentando diverse metriche, in special modo<br />

con il noto Sebastiano Moretti, che conobbe<br />

nell’Iglesiente dove entrambi lavoravano come<br />

minatori. Morì a Iglesias nel 1934, lasciando<br />

una buona quantità di componimenti e<br />

improvvisazioni.<br />

Sebastiano Moretti (Pitanu Morete)<br />

(1868-1932)<br />

Nacque a Tresnuraghes nel 1868 e per alcuni anni<br />

frequentò il seminario di Bosa, dove ricevette la<br />

sua prima formazione poetica e culturale.<br />

Buon poeta oltre che improvvisatore, fu<br />

l’inventore delle composizioni dette a retrogada,<br />

che danno vita al gioco complicatissimo dei<br />

cosiddetti trintases, sui quali lavorò fi no allo<br />

spasimo, in una continua ricerca formale di<br />

5 d<br />

d


cui non fu mai soddisfatto. Negli anni 1920-<br />

1930 inventò sa moda, in cui non esisteva più un<br />

ordine sintattico normale ma una scomposizione<br />

radicale della lingua-sintassi, «sospinta ai bordi<br />

dell’allucinazione inconscia».<br />

Fu lui a sfidare, con gare poetiche ed epistolari<br />

sempre più complesse, i poeti contemporanei,<br />

invitandoli a partecipare a questo gioco linguistico<br />

che divenne anche un modo di impegnarsi<br />

politicamente e socialmente.<br />

Dopo un periodo a Iglesias, dove lavorò come<br />

minatore, rientrò a Tresnuraghes. Richiestissimo<br />

nelle gare, viaggiò frequentemente nell’isola,<br />

esibendosi in mirabili improvvisazioni.<br />

Morì nel 1932, ricordato e ammirato da tutti con<br />

stima e affetto.<br />

Salvatore Poddighe (Barore Podighe)<br />

(1871-1938)<br />

Pur essendo nato a Sassari nel 1871, fece ritorno<br />

dopo poche settimane di vita nel paese di origine<br />

dei suoi genitori, Dualchi. Lì visse fi no a 18 anni,<br />

quando si trasferì ad Iglesias per lavorare come<br />

minatore. Emigrò a Torino ma dopo poco tempo<br />

tornò nuovamente a Iglesias, dove nel frattempo<br />

si sposò. Qui conobbe altri poeti - Sebastiano<br />

Moretti, Pietro Caria, Antonio Bachisio Denti<br />

- con cui si incontrava la sera nelle osterie per<br />

6 d<br />

d


improvvisare. L’opera che lo rese famoso è<br />

Sa Mundana cummedia, che contiene una forte<br />

denuncia sociale dello sfruttamento dei poveri e<br />

un acceso anticlericalismo.<br />

Il componimento ebbe un’immensa fortuna in<br />

tutta l’isola, ma se da un lato fu riconosciuto come<br />

un capolavoro, dall’altro fu visto come un’opera<br />

blasfema, tanto che la polizia nel 1935 ne vietò<br />

la diffusione. In seguito a questo evento, il poeta<br />

cadde in una forte depressione che lo portò, nel<br />

1938, al suicidio.<br />

Giuseppe Sotgiu (Peppe Sozu)<br />

(1914)<br />

Nato a Bonorva nel 1914, ha esordito sul palco<br />

di Foresta Burgos il 9 ottobre 1939 e da quel<br />

momento si è dedicato completamente alla sua<br />

carriera di improvvisatore, divenendo presto uno<br />

degli artisti più amati nelle piazze.<br />

È sempre stato particolarmente apprezzato per<br />

la voce piacevole, l’intensità nel persuadere e la<br />

capacità di andare a fondo degli argomenti trattati<br />

con una tale minuzia da essere considerato tra<br />

i migliori nella storia della poesia improvvisata<br />

sarda. Per trent’anni ha fatto coppia fi ssa con<br />

Raimondo Piras, dando vita a gare formidabili e<br />

impegnandosi attivamente nella difesa della lingua<br />

sarda.<br />

7 d<br />

d


d<br />

Bernardo Zizi (Bernardu Zizi)<br />

(1928)<br />

Nato a Onifai nel 1928, ha esordito nelle gare<br />

poetiche il 14 agosto 1952 a Dorgali e da quel<br />

momento non ha più smesso di confrontarsi con<br />

i più grandi poeti della <strong>Sardegna</strong>, come Giuseppe<br />

Sotgiu e Mario Masala.<br />

Apprezzato dalla gente per la gentilezza e la soavità<br />

con cui argomentava, oltre che per la notevole<br />

velocità nell’esecuzione, si è esibito anche fuori<br />

dall’isola, invitato da comunità di emigrati sardi in<br />

Italia e in Europa.<br />

Salvatore Scanu e Angheleddu Sulas<br />

(XIX-XX secolo)<br />

Non sono disponibili informazioni biografiche.<br />

8 d


d<br />

Gara poetica cantata a Iglesias nel 1918<br />

dai poeti improvvisatori Sebastiano<br />

Moretti, Salvatore Poddighe, Salvatore<br />

Scanu, Pietro Caria e il soldato Angheleddu<br />

Sulas, in occasione della festa di Santa<br />

Barbara<br />

1. Moretti<br />

Su primu turnu est toccadu a mie<br />

A dare a sa musa sos valores<br />

In prima parte rendo sos onores<br />

A Santa Bàrbara in solenne die<br />

Oe sa festa chi faghen a tie<br />

Est dignidade de sos minadores<br />

E tue, santa, pro cumpensu aggiudu<br />

Prego de dare a totu su saludu.<br />

2. Poddighe<br />

Già chi Moretti hat cantadu prima<br />

Como toccat a mie su segundu<br />

In parte mia mi sento giocundu<br />

Si mi favorit istasero sa rima<br />

Deo a sa poesia tenzo istima<br />

Ca so poeta de razza oriundu<br />

A cantu poto cantende m’attrivo<br />

E so cuntentu si segundu arrivo.<br />

9 d


3. Caria<br />

Como su terzu toccat a Caria<br />

Si a mie sos collegas dan iscampu<br />

Penso de mi leare carchi rampu<br />

Istasero a cantare poesia<br />

Devo chircare una bona via<br />

Prego a Santa Barbara de su campu<br />

A cantu poto canto e mi ricreo<br />

Si mi dana su terzu mi lu leo.<br />

4. Iscanu<br />

Ecco cuartu Iscanu est presente<br />

Su collega de custa camerata<br />

Paret sa zente sàbia e cagliada<br />

Sunu tottu iscurtende attentamente<br />

E prego sa giuria iglesiente<br />

De passare felice sa serada<br />

E sa fi ne ’e su nostru divertire<br />

Prego chi siet bona a dizirire.<br />

5. Sulas<br />

Unu saludu a mannos e minores<br />

E pius a s’illustre comitadu<br />

So cuntentu chi m’hat apprezziadu<br />

A custa festa de sos minadores<br />

Santa Bàrbara sarva sos rigores<br />

E in su campu sarva su sordadu<br />

Ca in gherra pregada l’hapo fi ssa<br />

E prego a totu chi nos sarvet issa.<br />

10<br />

d<br />

d


6. Moretti<br />

Paret bravu, cantende, su sordadu<br />

Pro unu istante chi l’hapo connotu<br />

Si sighit a cantare a cussu motu<br />

Da-e me hat a esser istimadu<br />

E si dat unu bonu risurtadu<br />

Istasero si leat carchi votu<br />

Si bidet cadaunu bonu assentu<br />

Deo pro parte mia so cuntentu.<br />

7. Poddighe<br />

M’allegro chi Moretti est dende omaggiu<br />

A su sordadu a sa prima iscappada<br />

Ch’issa li siet de bona durada<br />

De resister pro totu su viaggiu<br />

Deo non cherzo chi perda coraggiu<br />

Ispero ’e fagher bona s’arrivada.<br />

S’arrivat bene ed est vittoriosu<br />

Pro parte mia non de so gelosu.<br />

8. Caria<br />

Si dades a su sordadu preferenzia<br />

Deo gelosu non bi resto, no<br />

Intantu como un’istante lu pro<br />

Si de sa musa est a connoschenzia<br />

Si bido ch’est de bona resistenzia<br />

Unu vantaggiu deo puru li do<br />

Si totu paris a palu arrivamos<br />

Si meritat s’onore bi lu damos.<br />

11<br />

d<br />

d


9. Iscanu<br />

Deo mi meraviglio de Pitanu<br />

Su cherrer su sordadu incoronare<br />

E si gai lu sighit a bantare<br />

Istasero diventat capitanu<br />

Però vicinu a issu b’est Iscanu<br />

Chi non lu lassat lìberu passare<br />

Pro cantu puru li dat su permissu<br />

Già bi so deo pro frenare a issu.<br />

10. Sulas<br />

Càlmadi, Iscanu, che òmine mannu<br />

Non mi deves a mie impaurire<br />

Ca deo a tie ti potto ubbidire<br />

Non cretas chi ti giutto disingannu<br />

Non so contende pro leare pannu<br />

Ca so contende pro mi divertire<br />

Solu m’allegro de su meu invitu<br />

E non pretendo perunu meritu.<br />

11. Moretti<br />

Sulas ti naro chi m’est dende gustu<br />

E si meritat a l’haer in mesu<br />

E tue, Iscanu, prite l’has offesu<br />

Sende chi a tie est nende su giustu<br />

Non ti nar’eo chi siet robustu<br />

Ma est contende bene hapo cumpresu<br />

Si sighit gai a cantare perfettu<br />

Deo li devo usare su rispettu.<br />

12<br />

d<br />

d


12. Poddighe<br />

No hat a giugher sa coa che grongu<br />

Deo creo chi siet coi-muzzu<br />

Si currat bene como a palucurzu<br />

Deo l’hapo a provare a palulongu<br />

Pro parte mia li do su pe’ longu<br />

E bido s’est ferradu e s’est iscurzu<br />

Si poi bido chi hat agguantu<br />

Tando pro legge già li do su ’antu.<br />

13. Caria<br />

Lassade in paghe custu sordadeddu<br />

Deo lu lasso andare pius addane<br />

Si poi si balanzat unu pane<br />

No nde tocco unu picculeddu<br />

Custu mi paret unu lepereddu<br />

De cuddu chi si nati stracca-cane.<br />

Si sighit gai a cantare a prou<br />

So cuntentu, s’onore est totu sou.<br />

14. Iscanu<br />

E deo naro chi Sulas s’arreat<br />

Si puru como totu l’aggiuades<br />

Cantu pius iscampu li dades<br />

Pius vantaggiu Sulas siche leat<br />

Sa paga forza ch’hat si l’impreat<br />

E poi a sa coa l’affundades<br />

Deo pro parte mia non mi rendo<br />

Però sa parte mia la difendo.<br />

13<br />

d<br />

d


15. Sulas<br />

Nàrami, Iscanu, prite t’inchietas<br />

Canta cun megus in bona armonia<br />

Si tue poi has carchi mania<br />

Pensa chi ses cantende cun poetas<br />

Como non timo sas tuas minetas<br />

Si cres chi lu ses forte in poesia<br />

Rispondemi piusu geniale<br />

Ca deo a tie non ti tratto male.<br />

16. Moretti<br />

Ti prego, ìstati carmu, caru Iscanu<br />

Pensa de ti leare via noa<br />

Bido chi ses fattende pagu proa<br />

Pro chi su contu ti l’has fattu invano<br />

E si gherras cun Sulas manu a manu<br />

Deo so zertu ch’abbarras a coa<br />

Pensa de cambiare pensamentu<br />

Chi tantu non b’arrivis a s’intentu.<br />

17. Poddighe<br />

Caru Moretti in s’attu presente<br />

Tue a sa Musa li ses dende sosta<br />

Bido chi ses torrende sa risposta<br />

A su sordadu pius frecuente<br />

Forsi ch’a tie ti siet parente<br />

O veramente lu faghes apposta<br />

E deo timo chi tue l’istrocchis<br />

Prima lu ’antas e poi lu ’occhis.<br />

14<br />

d<br />

d


18. Caria<br />

Poddighe, como ti ses avanzadu<br />

Pònela a parte sa malinconia<br />

Faghe sa parte chi podes ebbia<br />

Lassa a parte s’anzenu parentadu<br />

Pro ischire su nostru resurtadu<br />

A sa fi ne già b’hat una giuria<br />

Si tue no b’arrivas a sa basa<br />

T’han a dare su meritu chi hasa.<br />

19. Iscanu<br />

Paret Caria chi hapet paura<br />

Istasero de non leare pannos<br />

Bae chi tue non pagas sos dannos<br />

Sa parte tua istasero est segura.<br />

E cando mai una creatura<br />

Podet cumbincher sos chi sunu mannos<br />

Si su sordadu a Moretti est parente<br />

Deo non bi lu timo pro niente.<br />

20. Sulas<br />

Iscanu, tene a postu sa favella<br />

Non sies odiosu contr’a mie<br />

Ca si nono ti pentis carchi die<br />

Si tue ses un’ànima ribella<br />

Si cun Moretti so in parentela<br />

Pagu disturbu ti faghet a tie<br />

Pensa de fagher su tou dovere<br />

Chi deo ti rispetto a piaghere.<br />

15<br />

d<br />

d


21. Moretti<br />

Sempre ses tue, Iscanu, furiosu<br />

Deo ti prego, làssala sa fua<br />

Ca si ti ’enit carchi bentu a prua<br />

T’annegas in su mare burrascosu<br />

Tue naras chi non ses paurosu<br />

Sende chi times puru s’umbra tua<br />

Ca los has de natura sos castigos<br />

Non rispettas parentes ne amigos.<br />

22. Poddighe<br />

Paret su ballu ponzéndesi in motu<br />

Pro carchi isbagliu chi hat fattu Iscanu<br />

Ca si istasero s’isfogat Pitanu<br />

A unu a unu che passamus totu<br />

Si bido ch’andat male s’abbolotu<br />

Pro parte mia mi resto lontanu<br />

Deo cun issu mi ponzo in cumproto<br />

Penso de arrivare a ue poto.<br />

23. Caria<br />

Poddighe, ti ses tantu impauridu<br />

Deo ti naro chi inoghe frimo.<br />

Cando s’amigu costante l’istimo<br />

Deo mai s’amigu hapo timidu<br />

Anzis, m’hat carchi ’orta preferidu<br />

Ti naro: mai a Moretti non timo<br />

M’hat istimadu che bravu cunpanzu<br />

M’hat postu puru in parte de balanzu.<br />

16<br />

d<br />

d


24. Iscanu<br />

Moretti paret isparghende ’olu<br />

Cun carchi amigu si mustrat ingordu<br />

Bido chi ses fattende su cuncordu<br />

Istasero de mi lassare solu<br />

Però deo non tenzo tantu dolu<br />

E forsi puru solu imbarco a bordu<br />

Pro chi non timo a cambiare clima<br />

E penso: si so solu arrivo prima.<br />

25. Sulas<br />

Si tue solu a curres ti prestas<br />

A sa base istentas arrivire<br />

Sende solu ti toccada a timire<br />

De su mare si provas sa tempestas<br />

Bae chi tue solu non bi restas<br />

Ca ti deves cumegus divertire<br />

Anzi su logu liberu ti lasso<br />

Ca istesero cun tegus m’ispasso.<br />

26. Moretti<br />

S’idea mala, Iscanu, a parte lassas<br />

Si restare bi cheres in cumone<br />

Tue m’has nadu chi so ingordone<br />

Tando ses tue ch’a mie m’ingrassas<br />

Inue passo deo non bi passas<br />

Ca tue tenes pagu istruzzione<br />

Si gai in cumitiva ti presentas<br />

Tue poeta mai bi diventas.<br />

17<br />

d<br />

d


27. Poddighe<br />

Caru Moretti, in s’attu presente<br />

Has iscuttu sa pedra senza manu.<br />

Totu che pare non hamus sa mente<br />

Deves pensare, in su genere umanu<br />

Già chi tue ses sàbiu e prudente<br />

Perdonare lu podes a Iscanu<br />

Si t’hat rispostu de mala manera<br />

Non creo chi lu ponzas in galera.<br />

28. Caria<br />

A segundu su meu pensamentu<br />

Sa musa est cuminzende a s’imbruttare<br />

E si gai sighimus a cantare<br />

Non paret bellu su divertimentu<br />

Devet ognunu bene istare attentu<br />

In su dovere pro no sbagliare<br />

Senza chircare a Caiu, né a Tizziu<br />

Si no a isbagliare est unu vìzziu.<br />

29. Iscanu<br />

Si deo in musa non mi sento idòniu<br />

Da-e niunu non pretendo bantu<br />

Però mai so arrividu a su tantu<br />

De distruer s’anzenu patrimòniu<br />

Nàdemi puru chi so unu dimòniu<br />

E a Moretti nàdeli chi est santu<br />

Sì, deo sempre so un’importunu<br />

Però non cherzo aggiudu da-e niunu.<br />

18<br />

d<br />

d


30. Sulas<br />

In su mundu bisonzu hat ogni frade<br />

Pro l’insignare su bonu camminu<br />

Si puru Iscanu isbagliat de continu<br />

Su perdonu est una caridade<br />

So pensende sa mala volontade<br />

Si bi siet in mesu su destinu<br />

Non bisonzat chircare pilu in s’ou<br />

Dognunu naschet cun destinu sou.<br />

31. Moretti<br />

Poddighe, non mi ponzas cussu impreu<br />

De perdonare a Caiu e Simproniu<br />

Iscanu nadu m’hat chi so dimòniu<br />

Tando si lu perdono faghet peu<br />

A issu mancu lu perdonat Deu<br />

Cheret serradu in su malanconiu<br />

E gai solu solu si disvagat<br />

Chie faghet su dannu si lu pagat.<br />

32. Poddighe<br />

Moretti caru, iscusa, hapas passenzia<br />

Tue chi tenes una musa istàbile<br />

Ma si t’abusas de su miseràbile<br />

Pro te est unu càrrigu ’e cussenzia<br />

Perdona dogni sua differenzia<br />

Pro ti narrer chi tue ses affabile<br />

Pensa de dare su santu perdonu<br />

S’est malu issu, tue sias bonu.<br />

19<br />

d<br />

d


33. Caria<br />

Su perdonare est una delìzzia<br />

In dogni sensu bi cheret sustanzia<br />

Si fit a perdonare sa mancanzia<br />

Tando non diat esister giustìzzia<br />

Ca si faghet s’isbagliu pro malìzzia<br />

Si campat sempre cun cussa isperanzia<br />

Ma si non b’hat giustìzzia a lu frenare<br />

Su malu sighit sempre a isbagliare.<br />

34. Iscanu<br />

Si creides chi deo so cunfusu<br />

Si la pensades gai siat gai.<br />

Chie si ’antat chi no faddit mai<br />

Cussu naro chi isbagliat de piusu<br />

E si carcunu istasero est illusu<br />

A mie de mi ponner in guai<br />

Però non podet, né issu, né àtere<br />

A cambiare su meu caràttere.<br />

35. Sulas<br />

Deo a Iscanu non fatto rempròveru<br />

Pro cantu lu contades ramu siccu<br />

Chie de musa si sentit ch’est riccu<br />

Devet pro legge aggiuare su pòveru<br />

A mandare unu sanu a su recòveru<br />

Penso deo chi siet pagu afficcu<br />

Si Deus a totus dadu hat su perdonu<br />

Devet campare su malu e su bonu.<br />

20<br />

d<br />

d


36. Moretti<br />

Tue, Sulas, a mie pone mente<br />

Non cherzo chi ti ponzes in cuss’astru<br />

A unu mastru nàrali ch’est mastru<br />

A su dischente nàrali dischente<br />

Ca a bortas pro cosas de niente<br />

Podet fi nire in malu disastru<br />

Tue ti lea su puntu seguru<br />

E mai ponzes mente a su ch’est duru.<br />

37. Poddighe<br />

Tue, Moretti, chi has sa mesura<br />

Mantene bene su tou intellettu<br />

Pensa: a isbagliare dognunu est suggettu<br />

S’isbagliu puru est fi zu ’e natura<br />

Ca bi hat maladias senza cura<br />

Non b’hat dolore ch’iscat su secrettu<br />

Pensa su mundu ch’est unu misteru<br />

Su ch’est sinzeru abbarrat sinzeru.<br />

38. Caria<br />

Moretti cantat accuradamente<br />

Però no est a totu chi cuntentat<br />

Sa forza ch’hat a bortas non presentat<br />

Già l’ischimus chi ses intelligente<br />

E cando tue imparas un’ischente<br />

Pensa s’ischente chi mastru diventat<br />

Non dies a niunu su contràriu<br />

Pro chi su tontu puru est necessàriu.<br />

21<br />

d<br />

d


39. Iscanu<br />

Su cuadru non podet morrer tundu<br />

E non pretendo chi mi difendides<br />

Ca deo so Iscanu, già l’ischides<br />

Zertu poeta non lu so profundu<br />

Bois a Moretti non lu cumprendides<br />

Ca si cheret padronu de su mundu<br />

E pro cantu m’hat nadu chi so maccu<br />

Ma no bi resto cun issu a teraccu.<br />

40. Sulas<br />

Ponide a parte dogni cuntierra<br />

Non seghedas invano sa trobea<br />

Si sa musa ponides in pelea<br />

Si no invanu faghides sa gherra<br />

Si semus totu fi zos de sa terra<br />

Si puru paris non siat s’idea<br />

Un’aggiudu nos damus intra pare<br />

Ca dognunu hat dirittu de campare.<br />

41. Moretti<br />

Bae chi deo non hapo disizu<br />

De fagher gherra pro carchi interessu<br />

Si fatto in poesia su progressu<br />

Ca l’hapo de natura su manizu<br />

Bos poto dare unu bonu consizu<br />

Però non cherzo passare pro fessu<br />

Si a imparare gratu so istadu<br />

Poi non cherzo essere frastimadu.<br />

22<br />

d<br />

d


42. Poddighe<br />

Moretti, chi connosches su lavabbu<br />

E de sa poesia sos manizos<br />

Toccat chi dies sos bonos consizos<br />

E non nos mustres chi ses un’arabbu<br />

Si tue faghes unu bonu babbu<br />

Restan a tie totus bonos fi zos<br />

Però si pensas a fagher vendita<br />

Tando ti contan unu parassita.<br />

43. Caria<br />

Poddighe, si cumprendes s’ideale<br />

De Moretti e sa sua sapienza<br />

Cando issu ti dat un’avvertenzia<br />

Non ti l’hat dada pro ci cherrer male<br />

Ti naro, ca est tantu geniale<br />

Deo l’ammiro sa sua prudenzia<br />

Ca deo a Moretti lu cumprendo<br />

E si m’avvertit issu non m’offendo.<br />

44. Iscanu<br />

Caria puru de Moretti est cotu<br />

A comente cun issu est collegadu<br />

Ammitto chi est poeta carculadu<br />

Non poto narrer ch’est poeta ignotu<br />

Però non podet superare a totu<br />

Pro cantu siet issu istudiadu<br />

Bastat solu su donu ’e sa natura<br />

A superare sa sua cultura.<br />

23<br />

d<br />

d


45. Sulas<br />

Ti prego, Iscanu, non sies rebellu<br />

Ca deves a Moretti rispettare<br />

Sa fama l’hat e si li devet dare<br />

Pro issu bogadinde su cappellu<br />

Ca si cheret ti serrat su cancellu<br />

E tando in lista non podes istare<br />

De faeddare male ti nde brivas<br />

Ca tue a l’affrontare non b’arrivas.<br />

46. Moretti<br />

Ma tue, Sulas, si ti cheres sanu<br />

Pensa de ti leare menzus via<br />

Risponde a mie, a Poddighe e Caria<br />

A contu sou làssalu a Iscanu<br />

Si fit istadu bonu cristianu<br />

Già podiat restare in cumpagnia<br />

No hat ispada ma sa limba trarrat<br />

Solu si cheret e solu s’agatat.<br />

47. Poddighe<br />

Paret chi su piseddu si difendet<br />

Cun bonu modu e cun bona manera.<br />

Tue, caru Pitanu, considera<br />

Si Angheleddu a s’argumentu attendet<br />

Si t’abbizzas chi Iscanu non si rendet<br />

Pònelu a tribagliare in miniera<br />

De sa musa li segas sas tabellas<br />

E de cantare in festas lu cancellas.<br />

24<br />

d<br />

d


48. Caria<br />

Poddighe, tue puru intesu l’has<br />

Non ti cretas chi sies unu eroe<br />

Iscanu si si sentit male oe<br />

Deo ispero chi cantet menzus cras<br />

Si hat bisonzu una manu li das<br />

Forsi a tie ti faghet bonu proe<br />

Si t’abbizas chi faghet carchi isbagliu<br />

Non cherzo chi lu ponzas a bersagliu.<br />

49. Iscanu<br />

Caria, làssalu a Poddighe isparare<br />

Ca subra mia non faghet bersagliu<br />

Si puru deo fatto carchi isbagliu<br />

So puru sempre prontu a l’aggiustare<br />

E si ando a miniera a tribagliare<br />

Mi ’anto chi b’attendo a su tribagliu<br />

Però Moretti e Poddighe in cumone<br />

Unu peus de s’àteru mandrone.<br />

50. Sulas<br />

Si a tribagliare Iscanu si frimat<br />

Hat a dare unu bonu resurtadu<br />

Issu pappat su pane tribagliadu<br />

Gai niunu non bi lu frastimat<br />

E fi nzas su Segnore a issu istimat<br />

E poi est da-e totus carculadu<br />

Ca deo istimo sos tribagliadores<br />

E pro dovere li rendo sos onores.<br />

25<br />

d<br />

d


51. Moretti<br />

Su coro sento parpitende in sinu<br />

Pro onorare su tribagliadore<br />

A su mancu in issu b’hat vigore<br />

E deo lu rispetto de continu<br />

S’hapo bisonzu fatto su facchinu<br />

Però si poto fatto su segnore<br />

Ca deo su tribagliu sempre timo<br />

Su ch’est laboriosu già l’istimo.<br />

52. Poddighe<br />

E como puru Iscanu hat isbagliadu<br />

Cun sa sémplice sua poesia<br />

So tribagliende tota vida mia<br />

Cantas bortas mi so istroppiadu<br />

E cantos annos hapo tribagliadu<br />

Lu fetet dogni riccu in malaria<br />

Reposu ancora non de tenzo, no<br />

Pòveru fio e pòveru so.<br />

53. Caria<br />

E tue puru como has isbagliadu<br />

Poddighe, pénsabi e pònebi afficcu<br />

E frastimare non deves su riccu<br />

Ca fi n’a oe tribagliu t’hat dadu<br />

Si tue haisti prima istudiadu<br />

No haisti trattadu pala e piccu<br />

S’haisti istudiadu ista seguru<br />

Fis istadu segnore tue puru.<br />

26<br />

d<br />

d


54. Iscanu<br />

Poddighe si presentat tristu assai<br />

Ch’est tota vida sua tribagliende<br />

Bido a Moretti sempre passizende<br />

Tribagliende non l’hapo bidu mai<br />

Tota sa vida sua est sempre gai<br />

In sa nostra Sardigna attraessende<br />

Ammitto chi non est unu imbroglione<br />

solu li poto narrer chi est mandrone.<br />

55. Sulas<br />

Su tribagliante dognunu l’ammirat<br />

Est suttapostu a dogni sacrifi zziu<br />

Su ch’est mandrone tenet dogni vìzziu<br />

A sas oras minudas si retirat<br />

E si Moretti bene si guidat<br />

Cheret narrer ch’hat bonu su giudìzziu<br />

Ca issu cantat bene in poesia<br />

Faghet fi gura in dogni cumpagnia.<br />

56. Moretti<br />

Deo de pala e piccu non nde tratto<br />

Mantenzo sempre su meu ideale<br />

A s’operaiu non lu tratto male<br />

Anzis si poto bene già li fatto<br />

Si deo cherzo postu già nd’agato<br />

Pro chi so unu bonu iscritturale<br />

Tribaglio solo cun sa pinna in manu<br />

Sa pala e piccu los lasso a Iscanu.<br />

27<br />

d<br />

d


57. Poddighe<br />

Su mestieri meu istimo fi ssu<br />

Su chi narat Moretti non cancello<br />

Però in carchi cosa mi appello<br />

Tantu Moretti già mi dat permissu<br />

Si tue in totue ses ammissu<br />

Ses carculadu bonu iscrivanello<br />

Mira chi deo ti so testimonzu<br />

Ca t’hapo bidu puru in su bisonzu.<br />

58. Caria<br />

Nara, Poddighe, como it’has cantadu<br />

A segundu su tou paragone<br />

In cussu puntu non ti do rejone<br />

Ca non b’agato bonu resurtadu<br />

Ca deo hapo’idu un’avvocadu<br />

Andende male senza pantalone<br />

Chie narat chi fi at pro su ’inu<br />

E chie narat chi est malu destinu.<br />

59. Iscanu<br />

S’est beru chi b’hat sorte istabilida<br />

Tando pigare non poto a s’iscala<br />

Pro curpa a bortas de s’idea mala<br />

Podet truncare sa bona guida<br />

E si Moretti hat cambiadu vida<br />

Pro tenner bona fama in dogni gara<br />

Ma si crasa s’agattat in impicciu<br />

Deo li naro ch’est sou capricciu.<br />

28<br />

d<br />

d


60. Sulas<br />

Deo non b’intro in custa pastura<br />

Ca tenzo de iscola pagu impreu<br />

E non li poto pònnere unu neu<br />

A chie cantat cun bona cultura<br />

Si tenzo custa sémplice natura<br />

Poto ringrazziare solu a Deu<br />

Si b’hat destinu o sorte eo no nd’isco<br />

A narrer bene o male non m’arrisco.<br />

61. Moretti<br />

Ponide a parte su destinu o s’astru<br />

Lassare a Deus sa sua potenzia<br />

Ca niunu non est a connoschenzia<br />

Su ch’est pira pro nois o pirastru<br />

Solu naro chi b’hapet unu mastru<br />

Pro signalare sa nostra naschenzia<br />

Est de natura su nostru regalu<br />

Siat pro bonu o siat pro malu.<br />

62. Poddighe<br />

Tue Moretti, istòricu e profundu<br />

Mi podes in cust’attu suggerire<br />

Da bucca tua deo cherzo ischire<br />

S’est Deus su chi hat fattu su mundu<br />

E nessi gai mi faghes giocundu<br />

Si poto s’argumentu dizerire<br />

Rispòndemi, Moretti, a sensu fi ssu<br />

S’est beru chi su mundu l’hat fatt’issu.<br />

29<br />

d<br />

d


63. Caria<br />

Poddighe, custu contu est cumpricadu<br />

Ca tue che a mie ses digiunu<br />

Ti prego chi non sias importunu<br />

Contr’a Deus non sias airadu<br />

Pro ischire su veru resurtadu<br />

Mai arrividu non bi est niunu<br />

Làssalu a Deu in paghe, intesu l’has<br />

Pro chi est mala sa idea ch’has.<br />

64. Iscanu<br />

Ma si ancora in s’argumentu arreo<br />

Mi devo preparare bene in rima<br />

Deo sempre a terra tenzo istima<br />

Chi siet terra mama mia creo<br />

Ca fi zu de sa terra mi sent’eo<br />

Comente ispiegadu l’hapo prima<br />

Da-e sa terra mi campo e m’allatto<br />

Pro cantu campo cun issa combatto.<br />

65. Sulas<br />

Si b’hat carcunu chi ghiughet guanta<br />

Cussu est carculadu unu segnore<br />

Su tontu puru hat unu valore<br />

Cussa est veridade totacanta<br />

Osservades in terra ogni pianta<br />

Dogni pianta bogat su fiore<br />

E gai s’argumentu si cuncruit<br />

Sa terra criat e issa distruit.<br />

30<br />

d<br />

d


66. Moretti<br />

Mi toccat s’argumentu a concruire<br />

Ca bido chi niunu mi dat resa<br />

Sa terra, sì, est sa nostra difesa<br />

Però b’hat chie la curreggire<br />

Bido chi non cherides ammittire<br />

De Deus bonu sa sua grandesa<br />

Bos prego prestu de fagher accabbu<br />

Si non creides a mama né babbu.<br />

67. Poddighe<br />

Paret Moretti chi ses istancu<br />

Trattènedi un’istante, hapas passenzia<br />

Si faeddamus de sa discendenzia<br />

Mira, Moretti, chi so a fi ancu<br />

Su nascher unu nieddu, una biancu<br />

Incue est chi b’agato differenzia<br />

Custu fattu mi dada pena e dolu<br />

Ca tando custu mastru non fit solu.<br />

68. Caria<br />

Pro parte mia so pagu cuntentu<br />

E si sighides gai bos pianto<br />

Cambiade argumentu, tando canto<br />

E penso de mi ponner in assentu<br />

Bogade a campu unu bonu argumentu<br />

E tando in parte mia non m’ispanto<br />

E non siedas cun Deus malignos<br />

Si no bos naro chi sezis indignos.<br />

31<br />

d<br />

d


69. Iscanu<br />

Caria paret perdende coraggiu<br />

Cheret chircare àteros navios<br />

Si pones mente a sos consizos mios<br />

Tue non t’has a ponner in disaggiu<br />

Oramai chi semus in viaggiu<br />

Mi’, la duramus cantu duran brios<br />

E si faghimus mala s’accabbada<br />

Sa rejone si dada a chie l’hada.<br />

70. Sulas<br />

Caria s’est cobertu de paura<br />

Issu cheret cantare àteru impreu<br />

Gai matessi est su gustu meu<br />

De non bessire fora de mesura<br />

Lassamus a parte s’astru de natura<br />

In paghe santa lassamus a Deu<br />

Custu argumentu ponimus a parte<br />

Dognunu est menzus chi chirchet un’arte.<br />

71. Moretti<br />

M’hana nadu a serrare s’argumentu<br />

Pro no intender contos disumanos<br />

E pensade chi semus cristianos<br />

E a Deus faghimus ornamentu<br />

Ca si su mundu est oe in perdimentu<br />

Tota sa curpa est de sos profanos<br />

Però cando s’agatat in perdenzia<br />

Pregat a Deu a li dare assistenzia.<br />

32<br />

d<br />

d


Gara poetica cantata a Carbonia nel 1988<br />

dai poeti improvvisatori Giuseppe Sotgiu<br />

e Bernardo Zizi<br />

Temi:<br />

1) Sa iscrittura e sa paraula<br />

2) S’elettore e su deputadu<br />

Esordiu pro Carbonia<br />

1. Sotgiu<br />

Parizos’annos prima ’e su chimbanta<br />

Chi a mie cantende mi hana intesu<br />

In sa Cittade noa totta canta<br />

E deo giovanotto nou e mesu<br />

Como so un’ispecia de pianta<br />

Mi sun beninde ’e sos annos su pesu<br />

Cun’acciaccos in su truncu e in chima<br />

Ripitto unu saludu che a prima.<br />

2. Zizi<br />

Amiga zente in sala riunida<br />

Torro ha sins’igna de su cumpreannu<br />

E in su coro comente in su pannu<br />

Oe ses totta canta ha festa estida<br />

Po su chimbantenariu de sa vida<br />

A Carbonia abelgende a brazzu mannu<br />

33<br />

d<br />

d


Deo onorende su Sulcis intreu<br />

A tottu ’ndatto su saludu meu.<br />

3. Sotgiu<br />

Sos chi l’han costruida bezzos mannos<br />

Solu calc’unu no regede in pese<br />

Ma naschida est Citade e non paese<br />

Inoghe a nde essire da-e ingannos<br />

E Carbonia lompede chimbant’annos<br />

Precisu daghi l’hana augurada<br />

A daghi l’hana augurada<br />

Ca in d’un’annu solu l’han fundada.<br />

4. Zizi<br />

Podimus narrere ancora es minore<br />

Chi solu chimbant’annos es fundada<br />

Da-e cando in s’italica contrada<br />

Baiada unu duce ditattore<br />

Gai Carbonia in su primu isplendore<br />

Orfana pagos’annos est bistada<br />

Indirizzada in d’un’atera via<br />

Su tempus bellu de sa democrazia.<br />

5. Sotgiu<br />

Ma deo chi rifletto e cunsidero<br />

Senc’essere istoricu e ne magu<br />

E lu potto ripitere istasero<br />

In su nostru poeticu divagu<br />

Sa gitas cuminzadu han da-e pagu<br />

Ma custa ha cuminzadu da-e zero<br />

34 d<br />

d


In pagu tempus intonada osanna<br />

E diventada cittade noa a manna.<br />

6. Zizi<br />

Ischimos tottu in cussa circustanzia<br />

Baiada zente de ogni residenzia<br />

Tribagliende, onesta e cun costanzia<br />

Dende a Carbonia felice esistenzia<br />

Fit Carbonia sa fi za de isperanzia<br />

Diventada poi fi za ’e suferenzia<br />

Sa mala sorte tentu hada a inghiriu<br />

Proende unu terribile martiriu.<br />

7. Sotgiu<br />

Oserva chi fata non fidi a rione<br />

Ma in s’edade tenese un’arcanu<br />

Cun s’eletricidade est tottu invanu<br />

Non sempre chi viagian’a cumone<br />

Bennida, es mancu s’era de su carvone<br />

Oe bi est su gasu, su mettanu<br />

Tando ha segnadu unu fogliu in biancu<br />

E Carbonia es bennida mancu.<br />

8. Zizi<br />

Carbonia est restada sempre in cue<br />

Comente fi za, e mama de dolores<br />

Daghi poi de sos primos isplendores<br />

S’est’abasciada un’oscurosa nue<br />

E-i sos nostros bravos minadores<br />

Han depidu emigrare in aterue<br />

35 d<br />

d


Hana lassadu sa famiglia in pena<br />

Po chilcare unu pane in terra azena.<br />

9. Sotgiu<br />

Nde mancat da ogni parentella<br />

Pius de unu tantu fit partidu<br />

Ma de sa crisi est su tempus fi nidu<br />

Ismentigamus cussa bagatella<br />

Ca sos chi sunu inoghe hana insistidu<br />

E fattu han sa citade pius bella<br />

E la idimos da-e fundu a chima<br />

A deghe ortas si alet de prima.<br />

10. Zizi<br />

Sestà sighire in cue s’arregionu<br />

Sunu distimonzos sos presentes<br />

Si su carvone lu fi di potentes<br />

Ma su carvone non fidi in abandonu<br />

Hana nadu sos altos dirigentes<br />

Chi su calvone nostru non fi bonu<br />

Chi po nde ogare fora sas richesas<br />

Fin troppu esageradas sas ispesas.<br />

11. Sotgiu<br />

Po non sighire sanu fidi ofesu<br />

E bi deves rifrettere ogni istante<br />

Non dias culpa a calchi guvernante<br />

No hada a supoltare cussu pesu<br />

Carvone chi su sulfaru hada in mesu<br />

Ch’es materia troppu incuinante<br />

36 d<br />

d


E lu legimos dogni die in sannu<br />

Chi tottas custas zonas faghet dannu.<br />

12. Zizi<br />

Ischimos parte biada incuinates<br />

E fi nincue non fatto protesta<br />

Ma a Carbonia hat proa manifesta<br />

Da cando sun bintrados sos birbantes<br />

Su giogu han fattu sos politicantes<br />

Chie tirada a manca chie a destra<br />

Cando es naschida in s’internu sa lotta<br />

Chie la cheret crua chie cotta<br />

13. Sotgiu<br />

Eo sa limba che ispada no uso<br />

Ma si cheres cun megus arresciona<br />

Sess’erat su calvone de razza ona<br />

Cun tottu cantos e tue m’iscuso<br />

Ma sunu protestende in Portoscuso<br />

Chi sa centrale avelenat sa zona<br />

Tando cun custas razas de carvones<br />

Caru Bennardu e comente la pones<br />

14. Zizi<br />

No este in su carvone sa ruina<br />

Po chi s’incuinamentu lu est mezzanu<br />

Ma chilchende in s’Istadu Italianu<br />

Cussa parte in tottue bi es vicina<br />

Non pensasa a Seveso e a Milanu<br />

Su dannu fattu cun sa diossina<br />

37 d<br />

d


Cando mai su carvone est’unu mostru<br />

Chi lu presentan tottu a dannu nostru.<br />

15. Sotgiu<br />

Ma una parte lu es nende chi si<br />

Chi hada incuinadu terra e mares<br />

Deo non disco de custos afares<br />

Inue es Portoscuso o Tortolì<br />

Però la es s’iscena ’e Cenorvì<br />

Chi non cherene termos nucleares<br />

Po adempire s’umana zenia<br />

Da ue buscan totta s’energia<br />

16. Zizi<br />

Si su calvone prima lu ana isceltu<br />

Fidi s’isperanzia pius manna<br />

Si como li hana dadu sa cundanna<br />

Su tempus de su Sulcis non fit celtu<br />

De sas minieras serradu han sa gianna<br />

A s’integrazione sa gianna han apeltu<br />

Tra pensione e integraziones<br />

Han formadu un’esercitu ’e mandrones.<br />

17. Sotgiu<br />

Si su calvone abbandonadu l’hana<br />

E des bennida una crisi maligna<br />

Invece ona nos dana in cunsigna<br />

L’han fata lassare a mala gana<br />

In Portudurre San Rocco e Ottana<br />

E han fattu su restu in sa Sardigna<br />

38 d<br />

d


Cun su Guvernu de sa cassa ricca<br />

Chest’a murghere in d’una titta sicca.<br />

18. Zizi<br />

Ottana e Portudurre non ventomo<br />

Si oe sun dolentes tottu in pena<br />

Ca si sos contos bene faghes como<br />

E de sa vida bies diversa iscena<br />

Es su petroliu una richesa anzena<br />

Ma su carvone l’aimis in domo<br />

E aimis unu mannu giacimentu<br />

Non podimis connoscher patimentu.<br />

19. Sotgiu<br />

S’esempiu de su petroliu ti lea<br />

A sos nieddos dollaros che imbola<br />

E mancu in custa terra sardignola<br />

Non la sunu passende vida fea<br />

Ca s’ides cust’isplendida platea<br />

Non sunu in su Biafra ne in s’Angola<br />

Ca es zente sana e colorida<br />

Creo chi sian passende bona vida.<br />

20. Zizi<br />

Si tue in cosas gai ti divagas<br />

Inue bi hat miseria vampiras<br />

De petroliu s’industria l’allagas<br />

E su tesoro de Sardigna ritiras<br />

Su petroliu in dollaros lu pagas<br />

E su carvone lu pagas in liras<br />

39 d<br />

d


E cantu ti’ad’esser cuntentesa<br />

Haere in domo nostra sa richesa.<br />

21. Sotgiu<br />

No este chi hasa toltu in s’arregionu<br />

Mancu de fronte a su babu etternu<br />

Petroliu amenta est unu donu<br />

Chi es giamadu nieddu oro modernu<br />

Si inoghe su calvone est pagu onu<br />

Ite culpa nde tenede su guvernu<br />

A tentu presse a ’ndelogare fora<br />

E chi bi cheret mill’annos ancora.<br />

22. Zizi<br />

Tue cancella sa sorte crudele<br />

Nende chi non fit culpa e ne errore<br />

E su guvernu si fit bistadu fi dele<br />

Non baiada in sa zente malumore<br />

Has bidu s’abe da fiore in fiore<br />

Sempre tribagliada e format su mele<br />

Ma como si es dogn’abe ritirada<br />

Chircas in s’arnia e mele non bindada.<br />

23. Sotgiu<br />

Caru Bennardu cun coragiu ispera<br />

Non sones sa campana ’e s’ultim’ora<br />

Bennere de Carbonia fiera<br />

Poite es de su Sulcis sa signora<br />

Invece de tribagliare in miniera<br />

Cun ingegniu già trabaglian fora<br />

40 d<br />

d


Ponzende sas machinas in mottu<br />

E-i sa vida si faghene ’e tottu.<br />

24. Zizi<br />

Sa vida male o bene had’a passare<br />

Ma a ite viver sempre in custu isettu<br />

Tue has fattu ischire unu segrettu<br />

Chi faghede una pena meditare<br />

Chi su carvone po esser perfettu<br />

Nachi mill’annos devene aspetare<br />

Cando perfettu hada’essere in cue<br />

Non bi sun’issos ne deo ne tue.<br />

25. Sotgiu<br />

No es cas nadu una frase brutta<br />

Ma lassa a mie chi inoghe decida<br />

Cheret chisettende un’atera vida<br />

Ca su carvone chi es de sa terra sutta<br />

Non nde la podes boddire una frutta<br />

Senz’essere madura e ne cumprida<br />

Ca tando este a tribagliare invanu<br />

Non ses tribagliadore ne ortulanu.<br />

26. Zizi<br />

Non bi hat segrettos de ponnere a cua<br />

Oramai cumpresa l’han s’iscena<br />

Tue prosighis cun sa cantilena<br />

Nende sa frutta non si oddi crua<br />

Menzus metade pane in domo sua<br />

Chi non su pane intreu in domo anzena<br />

41 d<br />

d


Daghi cussu pane han dadu a tie<br />

Ti l’hana a rinfaciare onzi die.<br />

27. Sotgiu<br />

Comente cheres cun megus ti pone<br />

O de atta o de punta ti la lea<br />

Fizos de un’italica regione<br />

Bindada in dogni terra europea<br />

Però senza mancu s’emigrazione<br />

Arruinadu han s’Italia intrea<br />

Han tribagliadu inoghe e in cuddane<br />

E naran babbu a chie lis dat pane.<br />

28. Zizi<br />

Atti su pane tou pius onores<br />

Ca sa mesa ti rende profumada<br />

Has bidu fi na s’epoca passada<br />

Cantu importante han sos tribagliadores<br />

Senza seminatrice e trattores<br />

Fit totta sa campagna cortivada<br />

Como hat machinarios colossales<br />

E sun gherrende cun sas cambiales.<br />

29. Sotgiu<br />

Non cheren sos soddos male ispesos<br />

Ti naro sas bidea bona e sana<br />

Sempre emigradu a sa razza umana<br />

In viagios vicinos e atesos<br />

Has bidu unu fiottu ’e Desulesos<br />

Chi nde s’unu in sa terra sulcitana<br />

42 d<br />

d


Poite s’insoro es terra lanza<br />

E non devian campare a castanza.<br />

30. Zizi<br />

Sun arrivados a custa contrada<br />

Issos puru fortuna hana isperadu<br />

Ma a narrere a Carbonia sutta bada<br />

In tottu cantu prima ’e s’operadu<br />

Su lumene de Carbonia li hana dadu<br />

Poite in su carvone si es fundada<br />

E da-e cussa prima circustanzia<br />

Fit tottu in su carvone s’isperanzia.<br />

31. Sotgiu<br />

Fininde in parte diferente sonu<br />

E penso e la fato una cumpresa<br />

S’Omine inteligente sabiu e bonu<br />

Devet battire su pane a sa mesa<br />

E cando unu tribagliu non dà resa<br />

Lu devene lassare in abbandonu<br />

Ca cheret benessere a presenzia<br />

E tribagliat cun vera inteligenzia.<br />

32. Zizi<br />

S’esordiu lu has mandadu a s’isbaragliu<br />

E s’ora de fi nire est arrivada<br />

Ma si faghimos bene s’iscandagliu<br />

Sa zente in bona parte reione hada<br />

Cando in tottue est chirchende tribagliu<br />

E tribagliu perunu pius no bada<br />

43 d<br />

d


Es zustu canc’ora cumbatana<br />

Fina cando su tribagliu agattana.<br />

(Fine dell’esordio)<br />

44<br />

d<br />

d


Primo tema:<br />

Sa iscrittura e sa paraula<br />

Sotgiu: Sa iscrittura<br />

Zizi: Sa paraula<br />

1. Sotgiu<br />

Finidu hamos s’esordiu cun cura<br />

Ischidende su ostru bonu more<br />

Si s’estru a nois benid’in favore<br />

A che pigare palmas a s’altura<br />

So como de unu tema possessore<br />

Po chi a mie es toccada s’iscrittura<br />

O sia parte forte o sia debile<br />

Devo lassare una tracia indellebile.<br />

2. Zizi<br />

In sa parte de s’esordiu fit dovere<br />

De haer de Carbonia faeddadu<br />

Como chi han sa gara organizadu<br />

Sas primas partes han dadu in podere<br />

E su tema chi hapo deo sortegiadu<br />

No isco si had’a rendere piaghere<br />

Sia po veridade o siat faula<br />

M’es toccadu a cantare sa paraula.<br />

3. Sotgiu<br />

Su chi t’han dadu Bennardu raconta<br />

E faghe de ogni specia de cumentu<br />

45<br />

d<br />

d


Faeddende podede arrivare a chentu<br />

E faeddende puru pagu conta<br />

Ca su chi naras che leat su entu<br />

Deo lasso in tottue un’impronta<br />

Fata cun s’iscalpeddu o cun sa pinna<br />

In su pabilu, in sa pedra, o in sa linna.<br />

4. Zizi<br />

Tue has’a essere funtana de coltura<br />

Cun tottu cussu onore chi ti has dadu<br />

Contas unu balente literadu<br />

Ma si oselvamos pius cun menzus cura<br />

S’omine in su mundu ha faeddadu<br />

Innantis de connoscher s’iscrittura<br />

Gai podimos partire da-e cue<br />

Chi prima benzo deo e poi tue.<br />

5. Sotgiu<br />

Ti podes narrer chi ses fortunadu<br />

Meda pius de s’ateru collega<br />

Ma a chie hada iscrittu onore prega<br />

Ca su faeddu tou imortaladu<br />

Si no a custa zente l’ispiega<br />

A prima tottu cantu su chi has nadu<br />

Su chi has nadu inoghe e in cue<br />

Non penso chi l’amentes mancu tue.<br />

6. Zizi<br />

Sa limba no la tenzo presa a rù<br />

Es su faeddu de ogare fora<br />

46 d<br />

d


Cun sa paraula precisa e sonora<br />

Su chintendes fidele a tu per tu<br />

Pensa in sa terra biat calchi tribù<br />

Chi s’iscrittura no han cumpresu ancora<br />

A s’iscrittura tua non bi atendede<br />

Solamente a faeddu si cumprendede.<br />

7. Sotgiu<br />

Si che torras Bennardu a cussa zente<br />

Inoghe cherzo idere cantu ales<br />

No han civiles codices penales<br />

Una coltura pius atraente<br />

E chie no ischidi iscriere niente<br />

Sunu a fi ancu de sos animales<br />

E non che poden pigare a sa gloria<br />

Inteligenzia ne-i sa memoria.<br />

8. Zizi<br />

Tue pares chilchende onor’e fama<br />

A sa paraula dende sa cundanna<br />

Ma sa paraula tenet parte manna<br />

Issa de amore aprezzada ogni drama<br />

Sas paralaus bellas de onzi mama<br />

Cando cantan su dulche ninna nanna<br />

Po dormire s’insoro criatura<br />

Nan ponene in sa culla un’iscrittura.<br />

9. Sotgiu<br />

A daghi no mi cheres a cumone<br />

No mi faghet peruna meraviza<br />

47 d<br />

d


De fronte a custa culla tinde abiza<br />

De una mama bi est s’afezione<br />

Ma hada iscrittu sa mama una cantone<br />

Poi la faghede legere a sa fi za<br />

E a su fi zu ch’es bessidu fora<br />

Poi l’imparada a s’atteru ancora.<br />

10. Zizi<br />

Solu sa paraula ha superadu<br />

Resta sempre sa via pius fidele<br />

De s’iscrittura tua in Israele<br />

Chi sa paraula sempre had’onoradu<br />

Cando in paraulas s’Anghelu Gabriele<br />

Haiada sa Madonna saludadu<br />

Cando ha nadu cantende “Ave Maria”<br />

Ses destinada mama ’e su Messia.<br />

11. Sotgiu<br />

De due miza de annos sese atesu<br />

Si ses lompidu como a cussu sittu<br />

Cando da-e su regnu beneittu<br />

Calat s’Anghelu de su mundu a mesu<br />

A Gabriele deo no hapo intesu<br />

Solamente lu hapo legidu iscrittu<br />

Como lu potto cantare in tottue<br />

Comente puru l’has legidu tue.<br />

12. Zizi<br />

Una paraula amenta narat gai<br />

No hapes unu frase ismentigadu<br />

48 d<br />

d


Ca fi nas Deus mere de su criadu<br />

Imparadu a iscriere non bi a mai<br />

Cun paraulas a Mosè ha faeddadu<br />

D’esser pigadu a su monte de Sinai<br />

Faeddada ha paraula puntuale<br />

Non bi l’ha fattu ischire in su giornale.<br />

13. Sotgiu<br />

Biada chie had’intesu sett’ernu babai<br />

Faeddende in su regnu soveranu<br />

Nada a Mosè e podet esser gai<br />

Ca l’ha erettidu su genere umanu<br />

Però Mosè da su monte de Sinai<br />

Falat cun duas taulas in manu<br />

Su chi l’hat nadu Deus beneittu<br />

Amenta in sas taulas had’iscrittu.<br />

14. Zizi<br />

Ma prima sa paraula sincera<br />

L’ha nadu anda a su monte cun amore<br />

Si fi sti tue como a su criadore<br />

Li depas faghere una preghiera<br />

Li cheres dimandare unu favore<br />

Cal’est s’ispressione pius sincera<br />

Po pedire sas grascias chi hasa in brama<br />

Forsi l’ispedis unu telegrama.<br />

15. Sotgiu<br />

Chi preghe a Deus m’ido neccessariu<br />

Però po cussu no mi trattes male<br />

49 d<br />

d


Su catechismu es su primu diariu<br />

Chi faeddat de Deus imortale<br />

Poi sa missa da-e su missale<br />

Su Sacerdotte had’unu breviariu<br />

E non podet mancare da-e inie<br />

Nde leget tantos foglios dogni die.<br />

16. Zizi<br />

Non solamente a Deus criadore<br />

Cun paraulas lu depes invocare<br />

Tue contas terrenu peccadore<br />

Ti cheres sa cusenzia liberare<br />

Postu ha dananti de su cunfessore<br />

Comente est chi ti deves cunfessare<br />

Essende inbenusciadu in cussu sittu<br />

Non mustras sos pecados in iscrittu.<br />

17. Sotgiu<br />

L’has deves narrer sacra inaresciones<br />

Però a Deu no li ses vicinu<br />

Ma han’iscrittu sas oraziones<br />

Bi es però ogni liberu in su sinu<br />

Si tue leges sas cunfessiones<br />

Sas chi iscrittu ti hat sant’Austinu<br />

Chi cunfessat cun Deus in s’altura<br />

E dadas bi lasada in s’iscrittura.<br />

18. Zizi<br />

Si cheres a sa paraula fagher gherra<br />

Ma de la incher non tenes fortuna<br />

50 d<br />

d


Sa paraula amenta est’ater’una<br />

Chi ’ndessi salva in dogni contierra<br />

Una paraula partit da sa terra<br />

Un’atera rispondet da sa luna<br />

Sa paraula che pigad’a s’altura<br />

A ue non bi arrivat s’iscrittura.<br />

19. Sotgiu<br />

In d’una parte pius che simpatica<br />

Che cheres arrivare med’a tesu<br />

Ma oramai l’ischimos a pratica<br />

De su chi s’asuriscias no hana intesu<br />

Semos a s’era como e s’informatica<br />

Sos compiuter bi sun como in mesu<br />

E bastat chi ti ponzas a distante<br />

Tottu lu leges in su quadrante.<br />

20. Zizi<br />

Sa paraula abreviat s’istrada<br />

E motivu non b’hat de dubitare<br />

A daghi ses mandende un’ibasciada<br />

Cun s’iscrittu lu depes informare<br />

Po telegrama o po racumandada<br />

Deves sempre tempus impiegare<br />

Invece in sa gabina faghes sosta<br />

Faeddas e intendes sa risposta.<br />

21. Sotgiu<br />

Faeddas cun sa tue boghe bella<br />

Però lassa chi deo t’ispieghe<br />

51 d<br />

d


Chilchende s’unu ti faghes a feghe<br />

In sa guida de una parentella<br />

Poi pones su didu in sa rottella<br />

Chi contat da-e unu fi n’a deghe<br />

E faeddas cun cudda criatura<br />

Addaghi ti l’hat nadu s’iscrittura.<br />

22. Zizi<br />

A tempus cussa roda de girare<br />

Manc’unu giru dat proa sigura<br />

Si fidi sa terribile isventura<br />

Unu est’annaghende in mesu mare<br />

E domandada azudu a lu salvare<br />

Però non mustrat peruna iscrittura<br />

Da sos foglios tuos siche abandada<br />

Cun sa paraula azudu dimandada.<br />

23. Sotgiu<br />

Pensa chi oe in dogni riva<br />

Amenat chi non bada una barchetta<br />

Addaghi sa salude no est perfetta<br />

La leo eo s’iniziativa<br />

Po meighina t’iscrio una rizetta<br />

Po ricoveru bi est s’impegnativa<br />

Si ses moribundu non ti accetana inie<br />

Senza autorizadu da-e a mie.<br />

24. Zizi<br />

Cun sa paraula ti aperit sa via<br />

Sa paraula ti servit de difesa<br />

52 d<br />

d


Es sa paraula sa menzus richesa<br />

C’hamos cun sa limba s’armonia<br />

Pensa chi sa paraula enit cumpresa<br />

Li naras a su cane passa via<br />

Una paraula la cumprendet gai<br />

S’iscrittura no ha cumpresu mai.<br />

25. Sotgiu<br />

Non ponimos su cane a su bersagliu<br />

Iscrio a sos umanos tinde abiza<br />

Una medaglia faghet meraviza<br />

A la ponnere a su cane est un’isbagliu<br />

Si b’hat chentu postos de tribagliu<br />

Già b’hat cuncurrentes deghe miza<br />

E ti deves intendere de iscrittura<br />

E presentare unu gradu de coltura.<br />

26. Zizi<br />

Deo za isco cantu est importante<br />

A tennere unu gradu colturale<br />

Ma fi nas in s’iscola puntuale<br />

Amenta su chi narat s’insegnante<br />

T’ispiegat cal’est sa vocale<br />

E t’ispiegat cale es consonante<br />

Prima a paraula ti faghede intendere<br />

In modu s’iscrittura de cumprendere.<br />

27. Sotgiu<br />

Ma s’iscrittu s’abaidas continu<br />

Su chi faghes lu faghes tottu esattu<br />

53 d<br />

d


Si a un’ama li deves ponner fattu<br />

Za deves aere unu bullettinu<br />

E si hasa unu biculu de terrinu<br />

Po esser mere bi cherede un’attu<br />

Ca e solu s’iscrittu istadu es bonu<br />

De su chi hasa a ti fagher padronu.<br />

28. Zizi<br />

Naras chi da s’iscrittu ti han difesu<br />

Ma sa fortuna sempre no este in te<br />

Aboltas iscrituras bi hada in mesu<br />

Chi da sas leges non de ogas pè<br />

Cando “roi” lu leges in francesu<br />

Cussa paraula cheret narret “re”<br />

Ma si prosighis tue a leger “roi”<br />

Non nde cumprendes ne prima ne poi.<br />

29. Sotgiu<br />

Ma si naras su faeddu est diferente<br />

E lassa istare sa discussione<br />

Da-e me cussa machina potente<br />

Ti fatto caminare in s’istradone<br />

E ca ti fatto dare sa petente<br />

Su libretto de circolazione<br />

E sa propiedade l’has sigura<br />

Hasa unu mezu e targa sa vetura.<br />

30. Zizi<br />

Tue s’iscrittu istima e sempre tratta<br />

De ider su faeddu in amores<br />

54 d<br />

d


Ma cando had’a cumprendere sos valores<br />

A narrer sa paraula es sempre esatta<br />

Has bidu sos balentes oratores<br />

Cando aringan su populu in piatta<br />

Puliticantes cun paraulas d’oro<br />

Tirende s’aba a su mulinu insoro.<br />

31. Sotgiu<br />

Sos oratores sunu una caroma<br />

No li ruinzat mai sa trachea<br />

Benzana da-e Sardigna o da-e Roma<br />

Faeddana una die intrea<br />

Però su chi no hat sa laurea<br />

Zia tenede assumancu unu diploma<br />

E hada s’oratoria sigura<br />

Sa chi l’hada imparadu s’iscrittura.<br />

32. Zizi<br />

In cussu campu non tenes vittoria<br />

Ca sa ragione est tottu a s’ala mia<br />

Tue a cantare cheres fama e gloria<br />

Ma ses zoghende troppu ’e fantasia<br />

Cussos chi fortes sunu in s’oratoria<br />

Hana memoria e paraula ia<br />

Su chi este iscadente a su merittu<br />

Es su chi currede sempere a s’iscrittu.<br />

33. Sotgiu<br />

T’hapo nadu cad’una laurea<br />

Non ti so nende in su palcu una faula<br />

55 d<br />

d


Ma si non leges non bi hat pelea<br />

De isplicare manc’una paraula<br />

Da c’has legidu totta vida intrea<br />

Chie in piatta o intro ’e s’aula<br />

Ca de s’iscrittu bada isperienzia<br />

Ch’es pigadu a sa sua intellizenzia.<br />

34. Zizi<br />

De s’istudente des fagher profittu<br />

Ma a s’esame benidi aprovadu<br />

A isse duas proas li hana dadu<br />

Podes tenner tottu su merittu<br />

Po prima faghes su compitu iscrittu<br />

Ma poded’esser fi nas copiadu<br />

E cun s’orale hasa dare prou<br />

Rogas farina da su saccu tou.<br />

35. Sotgiu<br />

S’iscrittu sa coltura generale<br />

Ti dada e sempre a issa ti afi anca<br />

Chie no ischidi iscriere anda male<br />

Da-e su pagu a ndel’ogare s’anca<br />

Ca non ti dan dinare in d’una banca<br />

Si non lis fi rmasa una cambiale<br />

Mancari tue lis fettas a brou<br />

Firmat s’avallu in cambiu tou.<br />

36. Zizi<br />

Ma sa paraula amenta es diferente<br />

Est un’impronta a tottu s’esistenzia<br />

56 d<br />

d


Non balet de s’iscrittura sa potenzia<br />

Po distingher s’omine vivente<br />

S’iscriede unu sardu in continente<br />

De issu no est nessunu a connoschenzia<br />

Da su faeddu invece est riconnottu<br />

Cando faeddada s’indabizan tottu.<br />

37. Sotgiu<br />

Daghi s’iscriede s’iscriede a contrariu<br />

Addaghi non bi hat sale in su chelveddu<br />

Ma suvra su biancu su nieddu<br />

Da-e sa riga de ogni sillabariu<br />

Fin arrivare a su dizionariu<br />

Bi l’hada ispiegadu ogni faeddu<br />

E per mesu de s’iscrittu tottu imparas<br />

Tando cumprendes tottu su chi naras.<br />

38. Zizi<br />

Po contu meu s’iscriere est vanu<br />

Cun sa paraula est sonante e pura<br />

Finas in su principiu cristianu<br />

Ite has’a fagher tue de fi gura<br />

Sa gloria de Sant’Antoni padovanu<br />

Non bi l’hat dada peruna coltura<br />

Sas paraulas suas po iscultare<br />

Bessin’a galla sos pisches de mare.<br />

39. Sotgiu<br />

Finas su bullettinu a domo mia<br />

Mi paret chi es bennidu istasero<br />

57 d<br />

d


Ca da cuss’iscrittura considero<br />

Si campat de sos padres sa genia<br />

E podes faeddare de poesia<br />

Senza chilcare a Dante ne a Omero<br />

E cantas cun sodisfazione<br />

Si non chircas a Socrate o a Latone.<br />

40. Zizi<br />

Deo non chirco a Dante e ne a Omero<br />

E ne bi chelzo andare in’aterue<br />

Cussa risposta sos chi sunu in cue<br />

Su chi faghimos nois cunsidero<br />

Esolcitare devio custu sero<br />

Ite semos fatende deo e tue<br />

Si Carbonia nos dada su merittu<br />

Nara ses po paraula o po iscrittu<br />

41. Sotgiu<br />

Si has bidea de miche ogare fora<br />

Una risposta ti torro subitu<br />

S’hamos adempidu a cust’invittu<br />

Oe che semos in custa dimora<br />

E su tema cantamos un’ora<br />

Ca no s’han dadu unu biglietto iscrittu<br />

E non lu podes lassare a disparte<br />

Inue segnalada bi est sa parte.<br />

42. Zizi<br />

Po faghere una gara in poesia<br />

Sa parte chi hasa ti rispetto<br />

58 d<br />

d


E su chi has nadu como tottu acetto<br />

Fin’incue ti fato cumpagnia<br />

Ma su chi b’hada iscrittu in su biglietto<br />

Lu depias ischire tue ibbia<br />

Invece in sa paraula de cussos bantos<br />

Tue l’has fatu ischire a tottu cantos.<br />

43. Sotgiu<br />

Su tema in d’una riga chi hasa elegidu<br />

Lassa ch’ispiegare ti lu potte<br />

Tue de poesia hasa una dotte<br />

Da-e mama natura ses protegidu<br />

Però su chi cantadu has istanotte<br />

Mi deves narrere inue l’has legidu<br />

Po chi su versu es tottu nou ’e zecca<br />

L’has legidu tottu in sa bibliotecca.<br />

44. Zizi<br />

Si est’a sa paraula po me<br />

Canto che sardu improvisattore<br />

E potto haere in palcu fi n’a onore<br />

Senza mancu in s’iscritu ponner pè<br />

Nara si fit galante un’iscultore<br />

Apena terminadu su Mosè<br />

Isclamada fuliende s’iscalpeddu<br />

Li mancada solamente su faeddu.<br />

45. Sotgiu<br />

In d’unu capolavoro chi este in vista<br />

Chi quasi chel’alzas a sa gloria<br />

59 d<br />

d


Ma in sa vida nostra transitoria<br />

Ti naro deo etterna mente chista<br />

Cando mi trattas de unu bonu artista<br />

Deo puru lu fatto passare a s’istoria<br />

Da soldadu già diventad re<br />

Lu ses imortaladu da-e me.<br />

46. Zizi<br />

Nara sa pinna onore e fama siada<br />

Ma chie a fama in dogni espressione<br />

E sa paraula beneita siada<br />

Addaghi es zustu onzi paragone<br />

A Galileo che han posu in presone<br />

Ca ha nadu chi sa terra giraiada<br />

Mancu in presone sa frase retirada<br />

Isclamat sempre chi sa terra girada.<br />

47. Sotgiu<br />

Mi pones sa minestra in su piattu<br />

Si cheres faeddare de isse ebia<br />

Su chi teniada s’umana genia<br />

Istudiadu lu hada in modu esattu<br />

Cun tottu sos istudios chi hat fattu<br />

Ca fit parente in s’astronomia<br />

Da-e tottu sos liberos chi hat tentu<br />

Istudiadu ha dogni movimentu.<br />

48. Zizi<br />

Sa paraula es dende espressione<br />

E podes fagher prestu su cunfrontu<br />

60 d<br />

d


D’intrare in s’unda de su Rubicone<br />

S’iscrittu tou non ponede in contu<br />

Cun sa paraula sua contat prontu<br />

E arringat totta canta sa regione<br />

E sa Reggione a isse ponet fattu<br />

Apenas isclamada chi su dannu es fattu.<br />

49. Sotgiu<br />

De gherrieri fit capu ’e s’ama<br />

Ca ha gherradu cun s’ispada in manu<br />

Su biografu sou ha tentu fama<br />

De l’allevare a gradu soveranu<br />

E como had’in sas leges una fama<br />

Chi fu zamadu dirittu romanu<br />

Sos articulos c’ha bogadu fora<br />

De cuss’iscrittu bivimos ancora.<br />

50. Zizi<br />

Non l’iscancelles da-e su programa<br />

De paraula nde amentes una sola<br />

E de cussa collega ti consola<br />

De sa chi hada agiuntu cale drama<br />

Sena connoscher s’iscrittu in s’iscola<br />

Ha cuminzadu a prima a narrer mama<br />

Poi molzende in s’ultima angonia<br />

Hada a narrere ancora mama mia.<br />

51. Sotgiu<br />

S’iscrittura ti ponede sale in zucca<br />

L’agattas in s’amore e in s’imbaru<br />

61 d<br />

d


Mossa de Onorva de poesia es ducca<br />

In Desulo es famosu Montanaru<br />

Pepe Mereu in Tonara es caru<br />

In Pattada es famosu Padre Lucca<br />

E los leges dogn’ora sodisfattu<br />

Cussos liberos bellos chi hana fattu.<br />

52. Zizi<br />

A sos foglios ancora ti avicina<br />

Non lassese una pagina lontana<br />

Ma cun su tema meu pius camina<br />

Chi sa cosa iscritta es sempre vana<br />

S’esempiu de sa Cumedia Divina<br />

L’hana legida e cumpresa non l’hana<br />

Chie es de sa paraula devottu<br />

L’este ispieghende e l’ha cumprendet tottu.<br />

53. Sotgiu<br />

Chie no hada sa Cumedia in coro<br />

Es signu chi no hada istudiadu<br />

Ma su liberu iscrittu es su tesoro<br />

De su chi Pedru Casu ti hat lassadu<br />

E Grazia Deledda de Nuoro<br />

Ha su premiu Nobel meritadu<br />

Po cussu ti afretta a bi lu legere<br />

Si calchi cosa agatas de curregere.<br />

54. Zizi<br />

Este a curregere sempre interessante<br />

S’iscrittu chi has promissu in sa foglina<br />

62 d<br />

d


Ma sa paraula sempre genuina<br />

Mai collega ti restad distante<br />

Tue po dimandare una femina<br />

Chircas su segrettariu galante<br />

Li naras in s’iscrittu persuasu<br />

Amore meu ti mando unu asu.<br />

55. Sotgiu<br />

De su libru galante s’inventore<br />

Oe pius nesciunu det mirare<br />

Ca cominzades a inamorare<br />

Cun paraulas bellas de amore<br />

E isco chi fi nalmenats in s’altare<br />

Sa die depes narrere sisignore<br />

Ma podes narrere chi es muzere mia<br />

Daghi pones sa frima in sagrestia.<br />

56. Zizi<br />

Sa die cando isposas po dovere<br />

Sa cumpagnia portas riunidu<br />

Tue in s’altare a festa ses bestidu<br />

In cuss’istante ti contas già mere<br />

Ti narada a la cheres po muzere<br />

Ti narada a lu cheres po maridu<br />

Si rispondes chi nono a sa sigura<br />

Non bi andas nemancu a s’iscrittura.<br />

57. Sotgiu<br />

Non mi podes puntare su fusile<br />

Daghi isposas e faghes su dovere<br />

63 d<br />

d


In chescia in s’umbra de unu campanile<br />

Iscriede de parrocchia su mere<br />

In su comunu in s’istadu civile<br />

Iscriene segis maridu e muzere<br />

Cando pones sos trintaduos bentos<br />

Cando has in manu sos mios documentos.<br />

58. Zizi<br />

Fin’isposende lu sezis pomposos<br />

Sezis bessidos da-e sagrestia<br />

Sos in cun tegus festosos<br />

De domo tua si lean sa via<br />

In domo tua cun tanta allegria<br />

Gridana tantu e viva sos’isposos<br />

Ue cancellat dogni espressione<br />

Ti hana a mustrare unu tabellone.<br />

59. Sotgiu<br />

Finimos sos poeticos cuncettos<br />

Senza nde fagher como milli dramas<br />

Ma sun iscrittos tottu sos programas<br />

Sos chi pensana cun cherveddos nettos<br />

Ue isposana iscrittu a bigliettos<br />

Non bi pode mancare telegramas<br />

Poi infi nitos ringraziamentos<br />

Li mandana fi na tres e batos chentos.<br />

60. Zizi<br />

Si de su tema cessat su caminu<br />

Bonu su primu e bonu su segundu<br />

64 d<br />

d


Ma pensade a su babu moribondu<br />

Cando sa morte si abizat vicinu<br />

Innantis de lassare custu mundu<br />

Issu a sos fi zos narat de continu<br />

E innantis de morrere a sos fi zos<br />

Dende ancora sos ultimos consizos.<br />

65<br />

d<br />

d


Secondo tema:<br />

Su elettore e su deputadu<br />

Sotgiu: Su elettore<br />

Zizi: Su deputadu<br />

1. Sotgiu<br />

Nos ponimos de nou in bonu more<br />

Custu nostru verbale e non confrittu<br />

No isco si es su tema iscuisittu<br />

Si messi cosas de grande valore<br />

Poi de haer cantadu s’iscrittu<br />

Mi toccat de cantare s’elettore<br />

Hapo dadu su meu unicu vottu<br />

Ches sacrossantu podere de tottu.<br />

2. Zizi<br />

In cuddu primu tema chi hapo tentu<br />

Fia onorende sos sognos de poetta<br />

Però no es bastadu su talentu<br />

E non so arrivadu a cussa metta<br />

Como cun d’unu colpu de bachetta<br />

M’hana abeltu sa gianna in parlamentu<br />

E forcis conto pius fortunadu<br />

Ca in su tema conto deputadu.<br />

3. Sotgiu<br />

No isco si es bist’adu unu tranellu<br />

Lendemi a sa brazzetta che amigu<br />

67<br />

d<br />

d


Promitindemi solu bonu e bellu<br />

Eleminende ogni razza de castigu<br />

A mie mi hasa leadu po puntellu<br />

Po che pigare a s’alvure ’e sa fi gu<br />

Ma da subra de cussu piantone<br />

No mi dasa ne mancu crabione<br />

4 . Zizi<br />

Cuminzas s’argumentu de gasie<br />

A narrer male de su deputadu<br />

Beru che istampella ti hapo usadu<br />

E che amigu: giamadu hapo a tie<br />

Tottu ti hapo promissu in cussu die<br />

Po chi su vottu a mie haeres dadu<br />

Invece tue a momentu oportunu<br />

Su vottu bi l’has dadu a un’atter’unu.<br />

5. Sotgiu<br />

A daghi mi nde fico reu in pese<br />

Custa proposta non cherzo gradire<br />

Ses deputadu in su nostru paese<br />

Promitindemi bonu un’avenire<br />

Como mi cheres narrer chie sese<br />

Invece deo non de cherzo ischire<br />

Sin parlamentu bi ses reu in pe<br />

Amenta ses elettu da-e me.<br />

6. Zizi<br />

So deputadu ca tentu hapo vottu<br />

Ue sos menzus s’unu riunidos<br />

68 d<br />

d


Onorevoles semos riveridos<br />

E da nois sas leges agis tottu<br />

Però calchi eletore hamos connottu<br />

Ches tesseradu cun duos partidos<br />

E a sa fi ne fatende clamore<br />

Partit cun su partidu binchidore.<br />

7. Sotgiu<br />

Ma in su postu chi ti han dadu resta<br />

Cun sa bandela ruia, o sa bianca<br />

Appaghende ogni nostra richiesta<br />

Addaghi cosa meda bi hada in banca<br />

Ma una olta ti che dasa a destra<br />

S’atera olta ti che dasa a manca<br />

Cando ti miro da-e conc’a pese<br />

Non cumprendo mancu chie sese.<br />

8. Zizi<br />

Deo non potto cambiare lista<br />

Tue votende sese a pinna in manu<br />

Unu cumportamentu as sempre istranu<br />

Chilchende sempre de fagher concuista<br />

Ses una olta democristianu<br />

S’atera olta votas comunista<br />

Cunforma comente ides s’orizonte<br />

Cambias colore che camaleonte.<br />

9. Sotgiu<br />

Ma deo s’eresia tenzo in vista<br />

E cambio si mido andende male<br />

69 d<br />

d


Ma tue sese elettu in d’una lista<br />

Difende cussa sin chelveddu has sale<br />

Cando ses deputadu liberale<br />

Ass’abrazetta cun d’unu comunista<br />

Non fit s’idea mia de ti ofendere<br />

Chi non de potto niente cumprendere.<br />

10. Zizi<br />

Elegidu nosan po guvernare<br />

Adempire devimos a sos obrigos<br />

Non devimos ponner sos castigos<br />

Po chi tottu non benzana che pare<br />

De diversos partidos semos amigos<br />

Non semos in su segiu po gherrare<br />

Est solu sa politica chi giogada<br />

Colvu cun colvu s’oiu non sind’ogada.<br />

11. Sotgiu<br />

A conclusos ses faghinde tesoros<br />

Non mas cuntentu ne mi has sodisfattu<br />

Ma faedda de casteddu in logu esattu<br />

Chi istanotte ti sego sos loros<br />

Ca su partidu de sos batos moros<br />

Pensa in cussa citade e ite ha fattu<br />

Chi este a su podere a sa regione<br />

In su comunu a s’opposizione.<br />

12. Zizi<br />

E pares nende chi sa culpa es mia<br />

Cando invece sos mios sun sos bantos<br />

70 d<br />

d


Ischis chi sos partidos s’unu tantos<br />

Dognunu mustrat diversa energia<br />

Semos in tempus de democrazia<br />

E deven guvernare tottu cantos<br />

Partidu diferente in d’unu sittu<br />

D’aministrare puru nde a dirittu.<br />

13. Sotgiu<br />

Si tenzo unu paltidu a mie isculta<br />

No potto intrare in cudd’atera gianna<br />

Ca diadesse sa mia cundanna<br />

Bois bos riunides in consulta<br />

Ca bos sezis paltinde sa tulta<br />

Po leare sa parte pius manna<br />

Nois no’iscorramos a bastone<br />

E bois mandigades a cumone.<br />

14. Zizi<br />

Bois bos’iscorrades a cumone<br />

Po idere a mie deputadu<br />

Prima has de Casteddu faeddadu<br />

E in cue ’nda parte sa ragione<br />

Has votadu sardista a sa Regione<br />

In su Comune poi has cambiadu<br />

E cando mai no has bidu ancora<br />

Chi ses bessidu da s’istrada fora.<br />

15. Sotgiu<br />

Ma deo omine de paga coltura<br />

Mi potto fi nalmente isbagliare<br />

71 d<br />

d


Però sa tua este una disaura<br />

No isco a cale ala ti has’addare<br />

Addaghi postu ti che hapo in s’altura<br />

Za devias bene aministrare<br />

Dende a su futturu tempus nou<br />

Ma ses pensende a s’interessu tou.<br />

16. Zizi<br />

Nessunu in terra es naschidu perfettu<br />

Ma da-e tue puru atenzione<br />

Siada in Roma oppuru in sa Regione<br />

Sempere a bennere a mie ses suzettu<br />

Cando po faghere domanda de pensione<br />

Cando po ti aprovare unu progettu<br />

Chi su chi ottienes lu otienes inie<br />

Es tottu cosa chi deves a mie.<br />

17. Sotgiu<br />

In custa terra nesciunu es perfettu<br />

Ca isbaglian sos mastros pius mannos<br />

Deo nde tenzo de aiu e in’isettu<br />

Chi micasa ha bogare da-e affannos<br />

Cando hapo presentadu unu progettu<br />

Istas a l’aprovare sett’ott’annos<br />

Certu chi no mi podes sodisfaghere<br />

Mi ches passada sa gana de lu faghere.<br />

18. Zizi<br />

Deo ti do ispesa po su ranzu<br />

E ti hapo fagher sempre cumpagnia<br />

72 d<br />

d


Cando in momentos ses de tribulia<br />

Tando a mie chilcas po aganzu<br />

Cando non b’hat dinari in su billanzu<br />

Non ti lu ogo da busciacca mia<br />

Deo no hapo nudda de ti dare<br />

E tue puru depes aspettare.<br />

19. Sotgiu<br />

Deo hapo rispettu e riguardos<br />

Però mi dae ispiegazione<br />

Aisetammos sos poveros sardos<br />

Siada in galeria o s’istradone<br />

Cantos accantonados miliardos<br />

Biada ancora in sa nostra regione<br />

E tando lassa tottu in abandonu<br />

Addaghi a los ispendere non ses bonu.<br />

20. Zizi<br />

Tantas cosas amentadi eletore<br />

Has tantu bene e como sese ingrattu<br />

Cando dolente deris fi s pastore<br />

Hamos fatu de leges unu cuntrattu<br />

Cussa de Marcio e Cipolla ti hamos fattu<br />

Es bintradu su mere in malumore<br />

Hamos giradu a tie ogni podere<br />

Como tue de sas terras ses su mere.<br />

21. Sotgiu<br />

Tue nde leas sa terra a su padronu<br />

Ca mi preparas cun megus bataglias<br />

73 d<br />

d


Tue in campagna mai bi tribaglias<br />

E aministrare non ses bonu<br />

Sas terras has lassadu in abandonu<br />

E faghes meda menzus si ti caglias<br />

Ca s’andasa a toccare in cussa gianna<br />

Mi paret sa irgonza pius manna.<br />

22. Zizi<br />

Nois hamos versadu miliones<br />

Sas domos po ti faghere in campagna<br />

Sa domo, has fattu male e ti es cucagna<br />

Ca su inare i sas bancas lu pones<br />

E cando faghede un’annu de sicagna<br />

Ses not’e die a malediziones<br />

Si faghede un’annada malaita<br />

Ses frastimende a Crassi e a Demita.<br />

23. Sotgiu<br />

Si so pastore in sa sicca istascione<br />

Za mi dannegias e non mi guidas<br />

Però tue cuss’oziu no ischidas<br />

D’esser mia una protezione<br />

E su inare lu dasa ha muntones<br />

A tottu sas industrias fallidas<br />

Finanziende e fallinde de nou<br />

Est tottu s’aministrare tou.<br />

24. Zizi<br />

Sempre su deputadu faghet dannu<br />

Sempre culpevole est su deputadu<br />

74 d<br />

d


Invece tue ses oe onoradu<br />

Nara si onestu su pius mannu<br />

In sa dennunzia de reditu onzi annu<br />

Non pones mai su chi has incassadu<br />

Iscries diferente su quadru<br />

E poi gridas su Guvernu est ladru.<br />

25. Sotgiu<br />

Dennunzias isbagliadas hapo idu<br />

Pius de deghe chimbanta e de chentu<br />

Tue invece t’agattas in lamentu<br />

Naras chi vives male e ses famidu<br />

E non bi hat manc’unu in parlamentu<br />

Chi como non si siada irrichidu<br />

E narrer podides morinde de sa gana<br />

Ca che leades tottu su chi dana.<br />

26. Zizi<br />

Irricu de ti haere elegidu<br />

Forcis a sa richesa ereditadu<br />

Ma de cussos ch’in altu han collocadu<br />

Pius de una olta hamos ischidu<br />

Chi bat fi nas ministros chi han furadu<br />

Fit po sovenzionare su partidu<br />

Però osselvende bene a fundu in cue<br />

In mesu de su paltidu bi ses tue.<br />

27. Sotgiu<br />

De inari no mi attirada a manos<br />

Non potto acumulare unu tesoro<br />

75 d<br />

d


Ma sas bananas de tempos lontanos<br />

Chi a pianghe mi faghet su coro<br />

Sas bustarellas de sos aeroplanos<br />

E cudd’annu sos carceres de oro<br />

Imbruttende sas manos in tottue<br />

Nara si fi a deo o fi si tue<br />

28. Zizi<br />

Es dignu chi non tenede sentimentu<br />

Chi sos chelveddos andana in ruina<br />

Si fi s bistadu pius de mente fi na<br />

Elettore pius fama haias tentu<br />

Ses tue in sa gianna e parlamentu<br />

C’has fattu intrare fi na a Ciciolina<br />

Inpudadinde fi nas in cuss’ora<br />

Po ider cussa in giru a tittas fora.<br />

29. Sotgiu<br />

A ite mi has toccadu una piaga<br />

Pensende chin mesu eo che rua<br />

Addaghi sese in mesu ti divaga<br />

E podes suere da sa titta sua<br />

Po chi es Cicciolina un’eba braga<br />

E oramai est collega tua<br />

Non ti cunbenidi a pesare abolottu<br />

Poite de una razza sezis tottu.<br />

30. Zizi<br />

A mie no mi podes cundennare<br />

Non nerzas una razza semos tottu<br />

76 d<br />

d


Si haeras tue riconnottu<br />

In s’ora andadu chi sese a votare<br />

Chi candidos fi ni unu fiottu<br />

Haias facultade de seberare<br />

Como ses dende sas culpas a mie<br />

Has seberadu zente che a tie.<br />

31. Sotgiu<br />

Sas malas puru de nois in mesu<br />

Sunin s’anima a fundu ogni momentu<br />

Ma oramai ch’este in parlamentu<br />

Ue mi hapo alleviadu cussu pesu<br />

E tue de cantu bi has cumpresu<br />

Chi pariat tirende cussu entu<br />

Finas in parlamentu bista bene<br />

Como l’hasa a collega e ti la tene.<br />

32. Zizi<br />

L’hapo a collega e mia dura vicina<br />

Si puru in sas bideas es luntana<br />

Ma si prosighis cun cussa campana<br />

Ses decretende sa tua ruina<br />

Si pensas chi s’iscena ’e Ciciolina<br />

E sa peus birgonza italiana<br />

Però non benid’issa s’inculpada<br />

Sa culpa tene chie l’ha votada.<br />

33. Sotgiu<br />

Mi cheres ponner su pe in sa coa<br />

Ma mossichende non ti so ancora<br />

77 d<br />

d


E no la potto contare una proa<br />

Diputattessa ses cussa signora<br />

Pritte non faghes una lege noa<br />

Cussas gai a che ogare fora<br />

Ma lagge su guvernu non de faghede<br />

Signu chi a la tenner li piaghede.<br />

34. Zizi<br />

Su guvernu non podet cancellare<br />

Ne cambiare podede arrescionu<br />

Ne podet ponner mai in abbandonu<br />

Una eligida po aministrare<br />

Ma tue de su vottu ses padronu<br />

Deves ischire a chie bi lu dare<br />

Como a sa fi ne tinde dispiaghes<br />

Si prima non ti abizas su chi faghes.<br />

35. Sotgiu<br />

Ma no intres in cusc’iscena trista<br />

Isperende de ti dare una ghirlanda<br />

Ca bi hada una cricca e una banda<br />

Chi cherian sa conca a maza pista<br />

Est’istadu su ostru capu lista<br />

Ca aigussa l’hat fattu propaganda<br />

Da chi haiat su tempus fi nidu<br />

Chi fit fi nanziende unu partidu.<br />

36. Zizi<br />

Su guvernu non benzada inculpadu<br />

Non sias prontu a lidare sass’altu<br />

78 d<br />

d


Su votu tou che lu ha postu in altu<br />

L’hasa in tantas curruntes seperadu<br />

Umpare a issu su olu hasa ispaltu<br />

Isperende de tenner fama e gradu<br />

Como canc’ora tabizas in terra<br />

Cheres a su guvernu fagher gherra.<br />

37. Sotgiu<br />

Non ti naro chi vivo in patimentu<br />

Prite como e su tempus cambiadu<br />

Ma sa burrocrazia has inventadu<br />

Caminat dogni lege a passu lentu<br />

Cosa in mes’ora d’haere aprovadu<br />

Non barrivades mancu in dies chentu<br />

Tantu de ponnere su populu in guai<br />

Non si podede aministrare gai.<br />

38. Zizi<br />

Como pares chirchende pilu in s’ou<br />

Ma pilu non de podese agattare<br />

Si a mie mi pones a su prou<br />

B’hat tantas cosas de ti rinfaciare<br />

A mie mi has chircadu po compare<br />

A fagher de Padrinu a fi zu tou<br />

Ca alas in me un’ispiragliu<br />

A li dare unu postu in su tribagliu.<br />

39. Sotgiu<br />

Ma cussu non pariada un’isbagliu<br />

Ca tottus nos cherimis pregiados<br />

79 d<br />

d


Ma a tottus leasa in abagliu<br />

D’aministrare non lu sese in grados<br />

Poite invece de ogare tribagliu<br />

Aumentana sos disocupados<br />

E penso c’hada bennere unu die<br />

Si girana e si mandigana a tie.<br />

40. Zizi<br />

Deo hapo a perdere s’autoridade<br />

Non potto istare sempre in cuss’altura<br />

Però sas leges fatas cun premura<br />

Bi chered sempre pius seriedade<br />

Pensa chi fi namenta in sa vetura<br />

Ti hapo impostu una velocidade<br />

Ma tue cussa lege pones fora<br />

A chentu-trinta caminas ancora.<br />

41. Sotgiu<br />

Daghi leo una cosa tinde amentas<br />

De seguru chi no mi sodisfaghes<br />

Es po cussu chi pagu mi piaghes<br />

Po ca a casazzu sas cosas inventas<br />

Nara poite una lege non faghes<br />

Sas machinas de faghere pius lentas<br />

Cando este una lege bona e santa<br />

Currere sa vettura a chent’ottanta.<br />

42. Zizi<br />

Ses tue chi ti depes controllare<br />

Non bintrat ne ministru o senadore<br />

80 d<br />

d


Tue che cittadinu che elettore<br />

Ogni lege la depes osservare<br />

Tue su pede deppes sullevare<br />

No a l’abasciare in s’acelerattore<br />

Ti depes render contu de sa fua<br />

Ti ses dende sa morte a manu tua.<br />

43. Sotgiu<br />

Sa morte es sempre una disaura<br />

De sa vida su fatu pius istranu<br />

Prima de una cosa ti assigura<br />

A daghi has tottu su dirittu in manu<br />

Lasas faghere veloce una vettura<br />

Poi m’impones andare pianu<br />

Morgende cun totta sa famiglia<br />

No est’a currere a su mille miglia.<br />

44. Zizi<br />

A mie non mi lighes a su palu<br />

Non cherzo intendere custu arrescionu<br />

E ca su vottu tou hada su donu<br />

De seperare un’ateru regalu<br />

Imbola in terra su guvernu malu<br />

E pone in altu unu guvernu onu<br />

Ses s’ateru guvernu miserabile<br />

Ancora tue ses su responsabile.<br />

45. Sotgiu<br />

Sos’argumentos cherene fi nidos<br />

Umpare cun sos nostros arrescionos<br />

81 d<br />

d


Mancu de su Santu Ispiritu sos donos<br />

Consolat tottu cantos sos famidos<br />

So convintu chin tottu sos partidos<br />

Bi nde tenimos de malos e bonos<br />

E sa fiduzia i nois puru crene<br />

Ma issos puru chi aministren Bene.<br />

46. Zizi<br />

Terminamos su tema in bonu more<br />

Gai su bonu sensu piusu impreada<br />

Sa parte chi hamos tentu non si afeada<br />

Siada che deputadu o che eletore<br />

Cando sas cosas non sunu in favore<br />

Unu contra de s’ateru l’ha leada<br />

Gai in protesta es su mundu intreu<br />

Sa zente non cuntentat mancu Deu.<br />

Fine del tema (seguono le duine, le battorine<br />

e i sonetti)<br />

82<br />

d<br />

d


Duinas<br />

Sotgiu<br />

Como proamos cun d’una duina<br />

Si l’apagamos tottu custa zente<br />

Zizi<br />

Deo puru resto indiferente<br />

Deo so fattu de attera farina<br />

Sotgiu<br />

Ischeda non de tenzo como in mente<br />

So pensende a giogare un’ischedina<br />

Zizi<br />

E deo votto a tempus oportunu<br />

A chie votto no l’ischit nessunu<br />

Sotgiu<br />

Daghi non tenes perunu partidu<br />

Ue mi presentare no has fazza<br />

Zizi<br />

Invece deo sigo dogni trazza<br />

E benzo da-e tottus riveridu<br />

Sotgiu<br />

E daghi non sese una punta de ispidu<br />

Tue ses nessi una punta de accazza<br />

83<br />

d<br />

d


Zizi<br />

Hap’a vottare su bellu o su feu<br />

Si ettat s’aba a su mulinu meu.<br />

Zizi<br />

Dognunu chilcat sa cumbenienzia<br />

E gai hapo a fagher deo puru<br />

Sotgiu<br />

Ma deo su paltidu hapo siguru<br />

Tue già l’ischis po isperienzia<br />

Zizi<br />

Si su paltidu perderat de potenzia<br />

Deo non colpo sa conc’a su muru<br />

Sotgiu<br />

Deo s’anderat male sa barracca<br />

Morzo cun sa tessera in busciacca<br />

Zizi<br />

Non creo prontu siasa ha sa morte<br />

Sides sa morte cambias bandela<br />

Sotgiu<br />

Non dada una setenzia sa corte<br />

E sa morte a fora agomichela<br />

84<br />

d<br />

d


Zizi<br />

Si sa morte esserada in carrela<br />

Pretendo unu partidu pius forte<br />

Sotgiu<br />

Deo a nesciunu so dende su vottu<br />

Su vottu lu so dende a mie e tottu.<br />

Zizi<br />

Sa tie e tottu su vottu l’has dadu<br />

Tando ses tue puru deputadu<br />

Battorinas<br />

Sotgiu<br />

Como cantamos una battorina<br />

Ma l’aberimos ater’una gianna<br />

E Carbonia una cittade manna<br />

Senza essere istada cittadina.<br />

Zizi<br />

A la cantamos una battorina<br />

A Carbonia devimos onorare<br />

S’incasu bamos a esser po cantare<br />

A s’atera secunda chimbantina<br />

A la cantamos una battorina.<br />

85<br />

d<br />

d


Sotgiu<br />

A la cantamos una battoretta<br />

Si cheres tue o Zizi allegru canta<br />

Deo prima de sos’ateros chimbanta<br />

Hapo fattu sa carriga cumpretta<br />

Como cantamos una batturetta.<br />

Zizi<br />

A la cantamos una battoretta<br />

Chi cante eo puru so pensende<br />

Sos atteros chimbanta già arrivende<br />

Hamos a cantare intro sa cassetta<br />

E la cantamos una battoretta.<br />

Sotgiu<br />

A la cantamos una noitola<br />

Si sa zente faghede s’arrivada<br />

Ma de certu chin Carbonia chendada<br />

Zente chi mai hada a restare sola<br />

Como cantamos una noitola.<br />

Zizi<br />

A la cantamos una noitola<br />

Currezzana tottu cantos sos isbaglios<br />

Aumentene da oe sos tribaglios<br />

Provedan in tottue in dogn’iscola<br />

A la cantamos una noitola.<br />

Sotgiu<br />

A la cantamos una paesana<br />

86 d<br />

d


Finas sos malos diventene perfettos<br />

Po aere haba in tantos rubinettos<br />

Chi crescada ogni riu, ogni funtana<br />

Como cantamos una paesana.<br />

Zizi<br />

A la cantamos una paesana<br />

Tottu prosigan cun seriedade<br />

In modu chi prosigat s’onestade<br />

Nde oghen sos lupos da sa tana<br />

A la cantamos una paesana.<br />

Sotgiu<br />

A la cantamos una furistera<br />

Menzus abiten sas tanas ti nde abiza<br />

Chi podene arrivare a deghe miza<br />

Sos chi sun tribagliende in miniera.<br />

Como cantamos una furistera.<br />

Zizi<br />

A la cantamos una furistera<br />

A cuss’iscoppu bi potan ressessere<br />

E benzat su progressu su benessere<br />

Senza su fasciu e sa camicia nera<br />

A la cantamos una furistera.<br />

Sotgiu<br />

A la cantamos una bruschistriglia<br />

Tue a fi ancu meu ti nde sezes<br />

Su fasciu in custa terra non disprezes<br />

87 d<br />

d


Ca sunu naschidos da cussa famiglia<br />

Como cantamos una bruschistriglia.<br />

Zizi<br />

A la cantamos una bruschistriglia<br />

Beru su fasciu hat fattu su regalu<br />

Pero cando han connottu chi fit malu<br />

L’han sfasciadu tottu sa mobilia.<br />

A la cantamos una bruschistriglia.<br />

Sotgiu<br />

Finimola cun d’una tarantella<br />

Lis prego benes de ogni genia<br />

Poi de su fasciu sa democrazia<br />

Ha fattu sa cittade pius bella<br />

E la fi nimos cun sa tarantella.<br />

Zizi<br />

Finimola cun d’una tarantella<br />

Ed ogni errore nostru perdonade<br />

Po Carbonia a Carbonia Cittade<br />

Una aurora chi spuntet bella<br />

E la fi nimos cun sa tarantella.<br />

88<br />

d<br />

d


Sonettos<br />

Sotgiu<br />

Su trint’otto ’e su seculu presente<br />

Su degheotto de su mese de nadale<br />

Est’arrivadu da-e continente<br />

Su capu mannu de sa corte Reale<br />

E acoltu da sa sarda zente<br />

In custa zona ricca e minerale<br />

A batesimu ha tentu su natale<br />

De custa bella Citade imponente<br />

Ch’es bistada in d’un’annu costruida<br />

Da sos ingegnieris de cuss’era<br />

Faghian su prozettu in d’una chida<br />

Carbonia chi es signu de carbonera<br />

Ca in sinu de sa terra costoida<br />

Autentica una richesa vera<br />

Como a mesu seculu de vida<br />

Ma sun sos abitantes in s’ispera<br />

Chi fatada a milli annos s’isfida<br />

Su pius mannu inoghe a chimbant’annos<br />

Es cuminzende a zugher s’alva cana<br />

Ca tottu istranzos sunu sos pius mannos<br />

Da-e dogni reggione italiana<br />

Chi su bestidos de diversos pannos<br />

De tantas razas incrocios fat’ana<br />

Como tue de Carbonia ti anta<br />

De sas primas Citades de Sardigna<br />

Ca fi nas a Provinzia est in progettu<br />

89<br />

d<br />

d


E prego a sa zente totta canta<br />

Salud’e paghe fortuna in cunsigna<br />

Felicidade in custu amenu trettu<br />

Grazia de mi haer dadu preferenzia<br />

Bos’aoguro a festare a chent’annos<br />

Felicidade a tottu e benes mannos<br />

A chie cheste e non cheste a presenzia<br />

E bona note e bona permanenzia.<br />

Zizi<br />

Sun chimbant’annos chi fundadu t’hana<br />

Carbonia digna distinta Citade<br />

Ca has acoglidu in sa comonidade<br />

Zente de tottue vicina e lontana<br />

Istranzos de tribagliu sa funtana<br />

Cun sas minieras in atividade<br />

Esistinde pogressu e civiltade<br />

Orgogliu de sa terra sulcitana<br />

In cumpagnia de atteru destinu<br />

Pustis chi si est sa gherra iscadenada<br />

E sognos chi has perdidu in caminu<br />

Oe da s’era noa accumpagnada<br />

Cun sos tesoros ch’inserras in sinu<br />

Ses fi nas po Provincia candidada<br />

Rispettu fratellanza e unione<br />

Cun s’onestade ponzana in risaltu<br />

Ogni tribagliu ogni professione<br />

Su olu in tottu chi hasa ispaltu<br />

Arrivede a sa tua intenzione<br />

90 d<br />

d


Cun su pogressu andende sempre in altu<br />

Terminende su cantu amiga zente<br />

Cun simpatia cun fraternu amore<br />

Cust’aoguru ti lasso in cunsigna<br />

Tenzas paghe e salude in su presente<br />

Bona sorte in su tempus benidore<br />

Vivat Carbonia viva sa Sardigna.<br />

91<br />

d<br />

d


Fonti bibliografiche<br />

Sebastiano Moretti, Salvatore Poddighe, Salvatore<br />

Scanu, Pietro Caria, Angheleddu Sulas, Gara<br />

poetica cantada a Igresias pro sa festa de Santa Barbara<br />

1918, Antoni Cuccu, San Vito.<br />

Giuseppe Sotgiu e Bernardu Zizi, Sa iscrittura e sa<br />

paraula - S’elettore e su deputadu, Antoni Cuccu,<br />

San Vito.<br />

93<br />

d<br />

d


Indice<br />

Pietro Caria 5<br />

Sebastiano Moretti 5<br />

Salvatore Poddighe 6<br />

Giuseppe Sotgiu 7<br />

Bernardo Zizi 8<br />

Sebastiano Moretti, Salvatore Poddighe,<br />

Salvatore Scanu, Pietro Caria,<br />

Angheleddu Sulas<br />

Gara poetica cantata a Iglesias per la festa<br />

di Santa Barbara, 1918 9<br />

Giuseppe Sotgiu e Bernardo Zizi<br />

Gara poetica cantata a Carbonia, 1988 33<br />

Esordiu pro Carbonia 33<br />

Primo tema: Sa iscrittura e sa paraula 45<br />

Secondo tema: Su elettore e su deputadu 67<br />

Duinas 83<br />

Battorinas 85<br />

Sonettos 89<br />

95<br />

d<br />

d


Finito di stampare nel mese di Settembre 2008<br />

per conto di:<br />

EDITRICE ARCHIVIO FOTOGRAFICO SARDO<br />

NUORO

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!