29.01.2015 Views

LINGUALA SUPLEMENTO - Progreso

LINGUALA SUPLEMENTO - Progreso

LINGUALA SUPLEMENTO - Progreso

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

LING UALA SUPL E ME NT O<br />

di la duesma yarcento di Ido – numero 2 – marto 2012<br />

Abreviuri di la nomi dil komitatani: AM = Antonio Martínez, AN = Alfred<br />

Neussner, AZ = Anvarzhon Zhurajev, FM = Ferdinand Möller, GA = Günter<br />

Anton, GR = Gaël Richard, KA = Kiran Annavarapu, RC = Robert Carnaghan,<br />

TM = Tiberio Madonna.<br />

Segun l’artiklo 25 dil ULI-statuti, la Linguala Komitato decidas per majoritato<br />

dil voti expresita. Kaze di egaleso, la voto dil Sekretario por Linguala Questioni<br />

esas determinanta.<br />

RADIKI TRAKTITA (La votado por ici klozesis fine di decembro 2010):<br />

*achent.o. Stranjera, regionala o sociala aparta pronunco e frazomelodio di<br />

ula linguo [A accent | F accent | G Akzent | H acento | I accento | R акцент]. –<br />

AM: yes; por havar du vorti kun diferanta senco esas necesa ica vorto. AN: no.<br />

AZ: yes. FM: yes. GA: no; intertempe esas klarigita pro quo *achento esas<br />

refuzenda [Ma pose la diskuto duris, kun plusa klarigi. TM]. GR: no; la senco<br />

di *achento esas fundamentale la sama kam ta di acento, pro to la du nuanci<br />

ne sempre esas dicernebla, kande on parolas e mustas selektar qua vorton<br />

uzar. KA: no. TM: yes; me konkordas kun Robert Carnaghan: la senci di<br />

*achento e di acento esas diferanta, ed esas distingenda, pro ke li apartenas a<br />

la sama feldo e konseque en ula kazi li esas konfundebla, kande on askoltas. –<br />

4 yes, 4 no, aprobita.<br />

*aford.ar (tr.) Ofrar, furnisar a su po chera preco [A to afford | G leisten<br />

(sich, etwas) | I permettersi (il lusso di)]. – AM: no. AN: yes. AZ: yes. FM: no;<br />

la signifiko ne esas extensita quale olta di la Germana verbo korespondanta.<br />

GA: no; ja existas en Ido ofrar a su ulo, Germane sich etwas leisten. GR: no; ni<br />

devus laborar plu longe pri ca vorto ante votor. KA: no. TM: no; ol fondesas<br />

sur l’Angla to afford, qua uzesas unionita a can en specala expresuro indikanta<br />

ke ulu ne havas la moyeni por atingar certena skopo: en Ido ne esas aceptebla<br />

vorto qua devus uzesar nur en partikulara kuntexto e ne en omna kazi<br />

permisata da generala defino. – 2 yes, 6 no, repulsita.<br />

*ambient.o [Ekol.] Ensemblo de fizikal faktori qui cirkondas ed afektas<br />

personi, bestii, planti, edc: vivar en polutata *ambiento | nocar, egardar,<br />

protektar la *ambiento [A environment | F environnement | G Umwelt | H<br />

(medio) ambiente | I ambiente | R окружающая среда, природа;<br />

микроклимат | E vivmedio]. – AM: no. AN: yes; ol ja multe uzesas nun en<br />

Ido. AZ: no. FM: no; Ambiente en la Germana signifikas proxima cirkumajo<br />

(exemple en lojeyo), atmosfero (humoro). GA: yes; co esas Franca, Italiana,<br />

Hispana ed en la Germana nun tre moderna ed uzata. GR: yes, quankam me<br />

preferabus ke la komitato darfez selektar inter *ambiento e *environmento<br />

[Fakte pose esis votado anke pri *environmento, ma anke ta vorto ne obtenis<br />

V


majoritato. TM]. KA: no. TM: no; ol esas superflua, nam en Ido on ja havas la<br />

vorto oficala medio. – 3 yes, 5 no, repulsita.<br />

*arob.o. Signo @, uzata i.a. en adresi elektronikala [A “at” sign | F arrobe | G<br />

At-Zeichen | H arroba | I chiocciola | R собака | E heliko]. – AM: yes; necesa.<br />

AN: yes. AZ: yes; kurta, simple pronuncata e simila a kelka fontolingui. FM:<br />

yes. GA: yes. GR: yes. KA: yes. TM: yes; necesa vorto por la mondo moderna,<br />

nekareebla e do adoptinda. – 8 yes, 0 no, aprobita.<br />

*autostop.o. Haltigo di vehili transitanta por demandar transporto gratuita<br />

ad ula loko [A hitch-hiking | FH auto-stop | G Trampen, Autostopp, per<br />

Anhalter | FI autostop | R автостоп]. – AM: yes; ol esas la maxim internaciona<br />

vorto. AN: yes. AZ: yes. FM: yes. GA: yes. GR: yes. KA: no. TM: yes; necesa<br />

vorto quan Ido indijas. – 7 yes, 1 no, aprobita.<br />

*basketbal.o [Sport.] Sporto en qua du kin-homa esquadi esforcas lansar<br />

ºbalono per la manui aden l’adversa *goluyo, olim korbo, nun reto kun<br />

apertita fundo e pendanta de metala ringo ye singla extremajo dil agro [AF<br />

basketball | G Basketball | H baloncesto | I pallacanestro, basket | R<br />

баскетбол | E basketbalo]. – AM: yes; ol semblas esar la maxim internaciona<br />

vorto. AZ: yes. FM: yes; pro ke ni ja havas futbalo. GA: yes. GR: yes; segun la<br />

modelo di futbalo. KA: yes. TM: yes; on ne povas karear ol, e la radiko selektita<br />

esas la maxim internaciona. – 7 yes, 0 no, aprobita.<br />

*bebe.o. Tre yuna infanto [A baby | F bébé | G Baby | H niño, bebé | I<br />

bambino, bebè | R ребёнок | E bebo]. – AM: yes. AZ: yes. FM: yes. GA: yes.<br />

GR: yes. KA: yes. TM: yes; l’unika alternativo propozita esas *bebo, ma me<br />

judikas *bebeo kom quik e plu bone rikonocebla, e kelkete plu internaciona. –<br />

7 yes, 0 no, aprobita.<br />

*blog.o [Inf.] Situo che +Interreto, ordinare kreita ed aktualigata da nur un<br />

persono, kontenanta artikli, komenti, raporti, edc, ofte anke imaji e *videodokumenti,<br />

ordinare montrata segun inversa kronologial ordino [AFHI blog |<br />

F blogue | G Blog | H bitácora | R блог | E *blogo]. – AM: yes; tote necesa. AZ:<br />

yes; me tote konkordas. FM: yes. GA: yes. GR: yes. KA: yes. TM: yes; lo<br />

expresata da ca radiko esas ulo ja tre ofte mencionata; la vorto esas ja vaste<br />

uzata ne-oficale en Ido. – 7 yes, 0 no, aprobita.<br />

*chao (interjeciono). Expresuro di saluto neformal qua uzesas kande on<br />

separas su de ulu (= til la rivido) [A ciao | F ciao | G ciao, tschau | H chao,<br />

chau | I ciao | R чао]. – AM: yes; la adiala formo di *chao es internacione<br />

komprenebla. AZ: no; unesmavide konfundebla kun Rusa vorto por teo: chay.<br />

FM: yes; pro ke yuna Ido-lernanti demandas anke posibleso expresar ulo per<br />

plu lejera maniero. GA: yes; forsan ne necesa, ma che ni nun ofte uzata ante<br />

omno inter la yunaro. GR: no, ni havas ja saluto, qua havas exakte la sama<br />

senco. KA: yes. TM: yes; utila praktikala vorto internacione konocata; ni ne<br />

VI


havas interjeciono un-vorta simetra a hola (qua uzesas kande on renkontras<br />

ulu), do per adopto di *chao (uzebla kande on separas su de ulu) ni havus<br />

kompleteso per vorto bone e facile rikonocebla. – 5 yes, 2 no, aprobita.<br />

*datum.o. Singla elemento analizebla e traktebla dal intelekto o da aparato<br />

(precipue *komputero), por obtenar informo, konoceskar o solvar problemo,<br />

edc: kolektar *datumi | fidinda *datumi | mankas *datumi pri lu [A datum;<br />

(~i) data | F donnée | G Datum; (~i) Daten | HI dato | R данные | E datumo;<br />

dateno]. – AM: yes. AZ: yes; ni bezonas ica vorto. FM: yes. GA: no; ne necesa<br />

pro ke dato ja existas por la Germana Datum [Tamen per *datumo on aludas<br />

l’altra signifiko dil Germana Datum, t. e. la singularo di Daten. TM]. GR: yes.<br />

KA: yes. TM: yes; necesa por la mondo moderna; la radiko selektita esas la<br />

maxim internaciona radiko disponebla, egardante anke la fakto ke la radiko<br />

dat- ja existas en Ido por altra senco. – 6 yes, 1 no, aprobita.<br />

RADIKI PROPOZITA:<br />

*dijital.a 1 Prizentanta informi per cifri, ne per montrilo: *dijitala horlojo. 2<br />

Funcionanta per limitizita quanti, nechanjebla kontinue: *dijitala<br />

*komputero, televiziono [AFGH digital | F numérique | I digitale | R<br />

цифровой | E diĝita, cifer(ec)a]. – Voluntez sendar via opinioni.<br />

*diskriminac.ar (tr.) Desfavorar persono o grupo de personi pro lua o lia<br />

individual traiti od opinioni (raso, sexuo, sexual preferi, evo, sociala klaso,<br />

partiso, religio, edc) [A to discriminate against | F discriminer | G<br />

diskriminieren | H discriminar | I discriminare | R дискриминировать | E<br />

diskriminacii]. *diskriminac.o. Tala ago: *diskriminaco sexual, rasal,<br />

politikal [A discrimination (against) | F discrimination | G Diskriminierung |<br />

H discriminación | I discriminazione | R дискриминация | E diskriminacio]. -<br />

Voluntez sendar via opinioni.<br />

*ekosistem.o [Ekol.] Sencese interrelatanta ensemblo de *biocenozo e<br />

biotopo [A ecosystem | F écosystème | G Ökosystem | HI ecosistema | I<br />

biosistema | R экосистема | E ekosistemo]. – Voluntez sendar via opinioni.<br />

*eskalator.o. Mashinala eskalero ek su-movanta gradi, por transportar<br />

personi adsupre ed adinfre inter diferanta etaji o niveli, precipue en granda<br />

butiki, aeroportui, subtera fervoyala stacioni, edc [AF escalator | F escalier<br />

mécanique, escalier roulant | G Rolltreppe, Fahrtreppe | H escalera mecánica,<br />

escalera automática | I scala mobile | R эскалатор | E +rulŝtuparo,<br />

eskalatoro]. – Voluntez sendar via opinioni.<br />

*etni.o [Etnog.] Grupo de homi qui sentas su unionita da komuna genealogio<br />

od ancestreso, reala od imaginata, ed ordinare anke da komuna linguo,<br />

kulturo, kustumi, ritui o religio: *etniala konflikti [A ethnic group | F ethnie |<br />

G Ethnie | HI etnia | R этнос | E etno]. – Voluntez sendar via opinioni.<br />

VII


*eur.o [Ekon.] Pekunial unajo dil Uniono Europana (€): la abonpreco di<br />

<strong>Progreso</strong> kustas 10 *euri [AFHI euro | G Euro | R евро | E eŭro]. – Voluntez<br />

sendar via opinioni.<br />

*fail.o [Informatiko]. Ensemblo de informi *dijitaligita, qui esas kodexigita e<br />

lektebla nur da *softwaro [A computer file | F fichier informatique | G Datei |<br />

H archivo, fichero | I file | R файл]. – Voluntez sendar via opinioni.<br />

*fax.ar (tr.) Sendar texto od altra dokumento per sistemo elektronikal uzanta<br />

telefon-lineo: *faxez a me la raporto. *fax.il.o. Aparato uzata por *faxar ulo<br />

[A fax machine | FHI fax, F télécopieur | G Fernkopierer, Faxgerät | R<br />

телефакс, факс | E faksilo]. *fax.ur.o. Dokumento *faxe recevita [AFHI fax |<br />

F télécopie | G Fernkopie, Fax | R факс | E fakso]. – Voluntez sendar via<br />

opinioni.<br />

*festival.o. Serio de eventi muzikal, cinematografal, teatral, edc [AFHI<br />

festival | G Festival | R фестиваль | E festivalo]. – Voluntez sendar via<br />

opinioni.<br />

*flash.o. Aparato qua produktas forta instantala lumo por fotografar ulo en<br />

loko poke lumoza [AFHI flash | G Blitzlicht | R фотовспышка | E +ĵetlumo]. –<br />

Voluntez sendar via opinioni.<br />

*fonem.o [Ling.] La maxim mikra *fonologial unajo [A phoneme | F<br />

phonème | G Phonem | HI fonema | R фонема | E fonemo]. – Voluntez sendar<br />

via opinioni.<br />

*fonologi.o [Ling.] Fako di la linguistiko qua studias la *fonemi, t. e. la foni<br />

di ula linguo qui esas kapabla transmisar distingi di la signifiki [A phonology |<br />

F phonologie | G Phonologie | H fonología | I fonologia | R фонология]. –<br />

Voluntez sendar via opinioni.<br />

SUFIXO PROPOZITA:<br />

*.ator. - Sufixo qua aplikesas a radiki verbala ed indikas mashino, aparato o<br />

mem simpla objekto qua exekutas l’ago expresata da la radiko. – Por l’expliko<br />

videz la Linguala Suplemento n. 1 – decembro 2010 (en <strong>Progreso</strong> n. 351 –<br />

januaro-marto 2012). – Voluntez sendar via opinioni.<br />

La defino di *achento esas ek Kuriero Internaciona da Jean Martignon; la<br />

defini, l’exempli e la tradukuri di *ambiento, *arobo, *basketbalo, *bebeo,<br />

*blogo, *datumo, *dijitala, *diskriminacar, *ekosistemo, *eskalatoro, *etnio,<br />

*euro, *faxar, *festivalo, *flasho, *fonemo e di la derivuri *diskriminaco,<br />

*faxilo, *faxuro esas ek Suplementa Ido-Lexiko da Gonçalo Neves.<br />

Redaktero: Tiberio Madonna (Sekretario por Linguala Questioni)<br />

VIII

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!