31.07.2015 Views

Novembro - Decembro 2010 - Király Lajos

Novembro - Decembro 2010 - Király Lajos

Novembro - Decembro 2010 - Király Lajos

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

<strong>Novembro</strong> - <strong>Decembro</strong> <strong>2010</strong>-a6a jarkolekto nro63-64


En nia patrujo la <strong>2010</strong>a jaro, estas ankaŭ ERKEL-jaro............................................................... 3Ferenc Erkel ............................................................................................................................... 4Operoj de Ferenc Erkel ........................................................................................................... 9Humoroo .................................................................................................................................... 11Sciindaĵoj pri la apopleksio ...................................................................................................... 12Johano Vajda: Postdudek jaroj ................................................................................................ 13Novaĵo .................. .................. .................................................................................................. 14Internacia Jaro de Chopin, en Hungario ................................................................................... 15Aŭtuna Foliaro ......................................................................................................................... 15Historioo de la Esperanto Movado en Miskolc 2009-<strong>2010</strong> ....................................................... 16Prezentode la antologio Aprezita Pasinto..................................... ............................................. 18Ni funebras ............................................................................................................................... 19Intermonda Invado................................................................................................................... 19Hungarlandaj Ekskursoj ........................................................................................................... 20Füzér ......................................................................................................................................... 20Füzérradvány ............................................................................................................................ 20Danco de Feinoj ....................................................................................................................... 21Vizito en urbo Tiszafüred ......................................................................................................... 23Comenius-programo 2009/11 en urbeto Tiszafüred, Hungario ............................................... 27Hungaraa FervojistaMondo ...................................................................................................... 30Ordiplomita geedza paro .......................................................................................................... 31Donacoo de la reĝo ..................................................................................................................... 32Templokaj Klostroo de Karmelanoj en Miskolc ....................................................................... 33La Monto Karmeloen Israelo .................................................................................................. 34Pliaj leteroj el nia leterkesto ..................................................................................................... 35En la jaro <strong>2010</strong>-a 20 jaras la muziko-gruppo esperantista en la ................................................. 36Demokratia Kongo-Kinshasa ...................................... ................... ............................................. 36Rusio ........................................................................................................................................ 37Gratulo.................................... .................................................................................................. 38Atenton! .................................................................................................................................... 382


Subfalisla foliaro, subfalis jamankaŭ la pinglaro de - Silka pinoo de Koreo / Pinus koraiensis–. aŭ alinome: Bluapino de Koreo - en nia ĝardeno. Fotis: s-ino Adri PásztorEn nia patrujo la <strong>2010</strong>aa jaro, estas ankaŭŭ ERKEL-jaroNi petas, bonvolu tutkore akcepti memkonfeson de sinjoro Károly Sziklavári, de profesoro /dela „Juhász Gyula” Instruisteduka Ĉeflernejo de urbo Szeged/ kajlian publikokonigan prelegonpri la elstara figurode la 19-jarcenta hungara muzikakulturo.Sinjorino Adrii Pásztor„Mi okupiĝas kiel esploristo ĉefe pri la hungara muziko kaj kulturo de la19-a kaj 20-ajarcentoj, elstare pri vivoverkoj de Francisko Liszt, Francisko Erkel, Adalberto BartókkajErnesto Dohnányi. Mi konsideras tre grava la konatigon kaj prizorgadon dee la hungaraa spiritaheredaĵode la du jarcentoj porr larĝaj amasoj per ĉiujj eblaj manieroj. (Inkluzive malkovradojnde la multfoje malinde forgesitajn, aŭ kaŝite restitajnvivoverkojn, aŭ kreaĵojn.) Miprelegadas, miaj skribaĵoj aperis en diversaj revuoj, esearoj.El inter miaj iamaj instruistoj en Miskolc, , mi taksas kiel mian majstron m pli aĝan FranciskonRőczey; en Budapeŝto s-rinon Elizabeta Hegyi Legány, kies faka precizeco, estimo prii latradiciojestas senprecedenca.Sed mi estus maljusta,se mi ne mencius m ĉi-loke estrinonn demiaj bazgradaj miŝkolcaj pianostudoj, s-rinon Tiborné Bacsa.Mi vivas en Miskolc, – kvankam mi multfoje estas malproksimee de la urboo – nuntempe miinstruass muzikteorion, solfeĝon, muzikhistorion kaj muzikliteraturon.en Scienco-Universitatode Szeged.Kun tutkora saluto:Károly Sziklavári” ”3


Li proksimiĝis de paŝo al paŝoal la komponado de la opero. En E la 1830-aj jaroj li komponislian teatraĵmuzikon (Boatistoo de Venezio – perdiĝis) kaj etajn scenejajn komponaĵojndevenantajn el la sama jarcento. Poste sekviĝis la instrumentaado de operoo „Ĵuro” deSaverioMercadante, ĉar enla teatro ne estis partituro. La instrumentado tre ege multe helpis lin porkomponi unuan operon de Erkel: Maria Bátori, kieslibreton laŭ dramo dee Andreo Dugonicsskribis Béni Egressy (1814-1851). Béni Egressy estis la plej signifa libretoaŭtoro de Erkel, kiuestis ne anstataŭigebla post sia forpaso. Erkel per Maria Bátori de la junan hungarann nacianmuzikarton altigis al eŭropa rango. r (tiu kreaĵo konstateblas kiel eksterordinara kommponistalaborprodukto.) Ankaŭ la sama tempo estas simbola: la nomo de instituto „Nacia Teatro”unue ekaperas sur presaĵoj de Maria Bátori, kiuj montras tempopunkton dee ĝia premiero: la 8-an de aŭgusto 1840. El muzika vidpunktoo la komponaĵo parolass internacian operlingvon de laepoko ( itala, franca, germana) ), sed ties melodio-mondo jam estas hungardevena. Ĉi tio signasĉefe ekaperon de la ĉardaŝkaraktera dancmelodio, kiu evoluis el la soldatvarba muzika stilo.La ofte heroan voĉon havantaa hungara popoltavoloĉefe grupiĝas ĉirkaŭ la heroinon kaj ŝianparon, princon Stefano, esprimante la naturecon kaj klarecon: laa soldatvarba muziko ankaŭ deĝiaj estantaj ecoj („noblo-pozo”, patosaa tono) estos peranto de kolektivaj idealoj sublimaanoncenthavo en strukturo de la opero.La 1844-an jaron ni povas rigardi al malfrua junaĝaa karierpintoo de Erkel: la 27-an dejanuaroestis prezentado deLadislao Hunyadi, printempe estiĝis muziko de la Himno. La kreantanpaletronriĉigis serio de muzikoj por la nova – ĉefe de Ede Szigligeti kreitaa – teatra artospeco:la popolteatraĵoj.Erkel-muziko pretiĝiss al tri popolteatraĵoj de d Ede Szigligeti (Du pistoloj,La judo, Debrecena fripono) ), al diversaj artospecaj verkoj de Francisko Ney kaj PaŭloKovács (La aventuristo, Leŭtenanto de nobluloj). Nikonas ankaŭ unu mallongan ĥorokreaĵon(Rondokanto de Rondo), kiun li komponiss tiutempe por la Naciaa Rondo.Libretonde Ladislao Hunyadi kreis Béni Egressy laŭ konkursa laŭreataa dramo (1839) deLőrinc Tóth. Dua opero de Erkel iĝis laa plej sukcesa kaj el publikviva vidpunkto plej gravahungaraa muzika teatraĵo de la reformepoko. Ĝi havisblindigan sukceson, pruvante, kemem lanacio multĉion povas ricevi dela nacia arto samtempe por eterne rompantee la ne sensignifajn,iamajn kontraŭstarojn. La nacia tragedio de ĝia temo iĝis inspiranto de multaj eminentajkreaĵoj en la 19-ajarcento. Ĝian baztonon traigas la atmosfero de la al revolucio irantajardeko,en kiu jardeko ĝi estiĝis. Muziko de Erkel influis laa samtempulojn baze de heroasolenecoo de la nacia voĉo: plej belaj partoj de la Ladislao Hunyadi havass ĉefe soldatvarbajnkantajn radikojn. Kiel novaĵo kelkloke en la Mariaa Bátori…, sed jam tipe ekde la LadislaoHunyadi , ke li ekrompis fermecon f de la tradiciaj soldatvarbaj kantoj kaj kreiss „liberespirantajn” hungarajn artefaritmuzikajn formojn. (Laŭ vortoj de d Bence Szabolcsi.) Al ĉi tiuapartenas ankaŭ la tn. Cignokanto, kiu havas tri partojn antaŭ la karcersceno de Hunyadi…:elstara muzika enhavo de la heroa tragiko, kio estass rerigardo pri p la vivo de la heroo starantaantaŭ sia sorto. Pluse ankaŭ la l patosa-patriota idea enhavo fortiĝis ekde la Mária Batori. Ĉitiel iĝisla ĥoruso Mortis la insidulo en 1848 aktualpolitika( Metternich-on adiaŭiganta)amaskanto. El la detaloj de la opero, (verŝajne de Ferenc Doppler) D komponitanmarŝon-LaHunyadi tempe de la liberecbatalo kaj ankaŭ post tiola soldatorkestroj dumm tagoj muzikis.en 1845pretiĝintaoperuverturo ankaŭŭ mem estas komponista klasikaĵo. Erkel plenigismodajn formokadrojn de la itala operuverturo per hungara muzika materialo. Kiel memstaraorkestraĵo iĝis ne delonge populara ankaŭŭ eksterlande.Andreo Bartay (1799-1854),la Nacian Teatron unue arte prosperiganta,, larĝan horizontonhavantaa direktoro anoncis konkurson porr muzikigi Himnon de Ferenc Kölcsey. La poentumakomitato prijuĝis unuvoĉe porr Erkel la unuan premion. Laŭ ĝiaa motivo la a komponaĵo, „kromtio, ke plej bone proksimigas la hungaran karakteron kaj ideon de la poemo, plej feliĉeunuigasla melodisimpleconkaj la himnan solenecon. En Himno dee Erkel denove deOkcidento kaj Oriento kontaktiĝas unu al alia: nome la tradiciaj eŭropajj artospeciomodeloj6


kaj soldatvarbaj kantaj impulsoj miksiĝas-kontaktiĝas unu al alia bone percepteble. Ankaŭinter miniaturaj formaj kadroj estiĝas tiu sintezo, kion havas cetere komponaĵo de lakomponisto (inkluzice liajn preskaŭ ĉiujn operojn). Publikoo de la Nacia Teatro akceptisHimnonn de Erkel okaze de la prezentado la 2-ande julio 1844 „kun n vigla aplaŭdo kajkontenteco”. Oni eldonis unueen sama jaro, dediĉante al Francisko Deák. Andreo Bartay enla antaŭa jaro anoncis konkurson por muzikigi Proklamonde Mikaeloo Vörösmarty, tiespremiitaiĝis Béni Egressy. Erkel ne povis partopreni tiun konkurson, ĉar estis membro de lakritikanta komitato, sed en majo de 1843 ankaŭ li pretis kaj prezentis sian Proklamon.En 1845-1846 Erkel-muzikonaskiĝis al pli novaj verkoj de Szigligeti. (La malliberulo,Sekreto de ŝranko) ). Ambaŭ du (kaj la pli frua Du pistoloj) atingis daŭran sukceson. Alpretendoj de la epoko taŭgas, al grandaj homamasoj estas parolanta, estas kun priaktualdemandoj okupiĝanta „trapolitikatta” artospecio helpis kreskon k de kreanta renomo deErkel: liaj popolteatraĵmuzikojj pli frue iĝis konataj tutlande, ol liaj l operoj.Post la malvenko de la liberecbatalo malpliiĝis la novaj komponaĵoj: ĝi havis multe da kialoj,inkluzive morton de lia iama libretisto Béni Egressy. Lia dirigenta agado abundiĝis meze dela jarcento: En 1853 li entreprenis ĉefan rolon en fondo de Filharmonia Societo, kies dirigentoiĝis. Poste en 1868 oni elektis Franciskon Erkel al landa dirigento d dee la disvolviĝantanvirĥormovadon kunordigantaa Landa Hungara Kantarasocio.Kontentigante sian oficialandevigonli komponis salutantan kanton por imperiestro Jozefo Ferenc (1853), poste okaze dememorinda – por multuloj historisgnifa – hungaria vizito de imperiestrino Elizabetaa (1857),Erkel komponis operon kune kun la fratoj Doppler. Kara paralelo estas la sameco inter lapopulara, bonema Sankta Elizabeta de domo de Árpád kaj la nomo n de imperiestrino. (La plilasta ne povintus ricevi pli grandanimanartan akceptigon kiel membro m de la geregantoj.) Sedla muzikrezulto iĝis pli multe ol de la porokazo. Duaakto de laa de Erkel komponita Elizabetaestas solece festa, tamen reprezentas eksterordinaran koloron kun k sia intima liriko. Ni povasrigardi tion al etajuvelŝtonoo de la romantika hungara operaa tutproduktaro. Kiel aldonaĵoankaŭ laHimno eksonis en akto de Erkel. La „Elizabeta” ankaŭ el alia vidpunkto estas gravastacio de la vivoverko: en ĝi tia, t de Erkel komponita opermelodio ricevis lokon, kiu montrasefikon de la 19. jarcenta hungara popola kantoliteraturo. Kiel daŭrigo sekviĝis iu postainsertode Ladislao Hunyadi el 1859, poste plurajdetaloj debaŭno Bánk- ke iĝu pli emfaza larolo dela popoleca kanto k aj estu ankaŭ reganta kaze dela Sennomaj herooj. (Inter la trispecajpatrujaj tradiciotavolo: la soldatvarba s a kanto, ĉardaŝo kaj popoleca kanto „klasikan”ekvilibrigon reprezentas la muzika mondo de Tibisko-borda sceno de baŭno Bánk. Pri baŭnoBánk de Jozefo Katona kiel pri nacia dramo ni povas paroli fakte nur ekde 1845: ĝiajprezentadoj faris serion en la Nacia Teatro ĝis fino de la liberecbatalo. En 1839 estisprezentata samloke. Ĝia efikotiam montriĝis nur ĉefe en literatura produktaĵo de la sekvajardeko. La gazetaro unufoje en 1844 informas pri baŭno Bánk-operplanoj de Erkel. Pro tioĝi okupis sian indan lokon en la publikpensado. Porformi tion al opero ankoraŭ estis malfruareformepoka penso, sed Erkel – ĉefe pro morto de Egressy kaj pro ankaŭ aliaj cirkonstancoj –blokiĝisen la komponado komence de laa 1850-aj jaroj kaj nur en 1860 finis tion grandparte.La 9-ande marto 1861 okazis la prezentado en tempoperiodo dee la Solferino-posta publikvivaekflamado: kiel esprimo de sentomondoo de la tutanacio, meze de neniam viditaj hungarajopersukcesoj. La patrujajn radikojn havanta muzika popoltavoloo unuiĝas en grandiozaa sintezokun la tradiciaj italaj-francaj operaj elementoj en partituro de ĉefverko de Erkel: en siaj kelkajkomponaĵoj kelkfoje aperas fono f de Donizetti kaj fono de Meyerbeer, sed samtempe aperasankaŭ inspiro de voĉo de la juna Verdi.En la sekva jaro prezentita Ŝarolta estiss sensukcesa kaj ne hazarde h la farsa opero ne estismondo de Erkel (lasubnivela libreto malhelpis la komponistonpor pruvi ĝian kontraŭon.) Sedtiu verko – supoze kiel efiko de Bela Helinjo de Mosonyi -, estas atentinda eksperimento porkrei preskaŭ tute hungaran muzikon havantan operon. Verajnn novajn dimensiojn laGeorgo7


Dózsa vivigis en la vivoverko kiel granda opero – kiun ni povas rigardikiel unuahistoriahungaraa politika grandopero, sed ankaŭ kiel popoldramo-eksperimento, kiu estas ankaŭsenkonscie orient-eŭropa kaj realista, grandpretendaa kaj grandforta. (Kiel taksis la diversajjardekoj.) Ĝia posteulo iĝis la Georgo Brankovics.. Komponista kariero de Erkel en tiu duverkoj iradis plu kuraĝe eksperimente,sed influante de eksteraj efikoj, sed decidite artesuverenece. Liaj rezultoj estass atentindaj ankaŭ el tuteŭropa vidpunkto. Kaj estis jamlaŭleĝakonsekvenco, ke liaj sekvaj operoj jam ne havis samajn sukcesojn, kiel l la Hunyadi aŭ labaŭno Bánk.La laŭ dramo de Jókai estiĝintan (Szigligeti-) libreton muzikigan Georgoo Dózsa prezentiĝisen 1867, en jaro deHungaria Kompromisso. Tiu tempo – oni povas diri - estis la plej ne taŭgamomento por la verko, pro tio oni deprenis de la programo. Ĝian malsukceson kaŭzis ĝiatemo – bedaŭrinde ne nur dumla Kompromiso, sed ankaŭ post cent jaroj. Sed ĉar la Dózsa…estis unu pinto de la vivoverko, pro tio la longa neglektigo estis perdo de la tiama hungaraoperludo. Kaj estass deprimanta fakto, ke ankaŭ la pli grandan sukceson havantan Brankovics-pri laon oni mutigis pro la politika rilatigeblecoro: la Monarkio havis amikan eksteran politikonTurkoj. Libreto deDózsa… baziĝas surr la ŝokanta kaj en dua duono de la 19-a jarcentoprezentita historia dramo. Ĝiaa agado okazas en epoko de Hunyadi – laŭŭ Deziderio LegányHunyadi-nostalgiotraigas la verkon -, kaj ankaŭ la planita (ĝisduone pretiĝinta) opero SimonKemény/ laŭ libreto de Jókai/ tiel ŝajnas kvazaŭ okazintus enn sama epoko. Ĉiam pli boneestas atentebla, kela maljuniĝanta Erkel sopirass al „ perdita Paradizo” de sia junaĝo.Komence de sia kariero li estis aktiva, en intereso de noblaj agoj ĉiam por agi pretareformepoka individuo. Ĉi tiun t nacian konscion li gardis enn si mem ĝisfine kunekun lamemoroj de la revolucio kaj liberecbatalllo. Pro tio li ne povis akcepti la Kompromison, protio li sentis sin fremda de mezo de la 1860-aj jaroj.En Dózsa…, en Brankovics----, en Sennomaj herooj enestas ideaelco kaj heroa tono de laliberecbatalo. La pli lasta jamcitas tagojn de la liberecbatalo inter kadroj de farsa opero, sedvuale, dormebrie, aminde. Enla historionn – kiu komenciĝas kun humura-idila-vilaĝabongusta b popolismo, kuniĝantekun artaspeca naiveco. La Sennomaj herooj estiss eksperimento de Erkel por krei veranbildo –miksiĝas nostalgia patrujdefendanta romantiko kaj nekovritapopolvoĉan operon: el muzikavidpunktoo tiu verko iĝis apoteozo de la popola hungara kanto/sed el idea koncepto iĝis apoteozo de la liberecbatalo.Ĝiaprezentadoo estis la 30-an denovembro 1880, kion direktis Aleksandroo Erkel, kielposte ankaŭ la reĝo Stefano-n.La nostalgio povas esti ŝlosilvorto de la malfrua arto de Erkel. Tiu vorto fortiĝas en laDózsa… … kaj en siaj verkoj kaj la maljuna Erkel turnis sin al a la estinto, rememoradas kajkonstante revadas pri tempode sia junaĝo, kioenhavis fortostreĉojn. Li citas ĉiammemorbildojn de la hungara patrujo en lia nostalgi-voĉajlastaj komponaĵoj.Ĉi tionkarakterizas la enj.1890 kreata aldo-piano-komponaĵo, kio k estas historio prii estiĝajcirkonstancoj de laHungara Albumofolio: laŭ vortoj de Ludoviko Érdyy „la ideo de la etaverko” estiĝis en Erkel, dume li restadis en sia ĝardeno rigardanta al Margareta insulo deDanubo. „Erkel pensis pri iu „sola boatanto kaj stela nokto kaj malnovajj hungaraj tempoj”. tLaŭ tiu temo li komponis samjare (same aldo-piano)varioserion, kio restiss nefinite, sed ankaŭtiel estas eksterordinara komponaĵo: laa memoranta 80.jara majstro m komponis plej bonanĉambromuzikan komponaĵonn de sia vivo. Ĉi tiel li reatingis, ke povas enkadrigi sianvivoverkon. Ĝi estas malofta donaco!Karlo Sziklavári8


Operojde Ferenc ErkelMaria Bátori, opero en 2 aktoj, libreto dee Béni Egressy (laŭ dramo de Andreo Dugonics),prezentado:1840.La kovrilpaĝo de scenarlibreto de opero Maria BátoriLa unuainterna paĝo de la scenarlibreto dee opero Maria Bátori de Ferenc F Erkel.La bildo montras lahungaran reĝon Kolomano Könyves.Ladislao /László/ Hunyadi, opero en 4 aktoj, libretode Béni Egressy, (laŭŭ dramo de LőrincTóth), prezentado:1844.9


Elizabeta, dua aktode la opero (la 1-an akton faris Francisko Doppler, D la 3-an akton faris fKarlo Doppler.) Libreto de Jozefo Czanyuga, prezentado:1857.(okaze de unua hungariavizito de imperiestrino Elizabeta.)Baŭno Bánk, opero en 3 aktoj, libreto dee Béni Egressy (laŭ dramo de Jozefo Katona), ,prezentado:1861.Ŝarolta, farsa operoo en 3 aktoj, libreto de Jozefo Czanyuga, prezentado:1862.Georgoo Dózsa, opero en 5 aktoj, libreto de Ede Szigligeti, laŭ dramo d de Maŭrico Jókai,prezentado:1867.Georgoo Brankovics, opero en4 aktoj, libreto de Lehel Ódry kaj Franciskoo Ormai (laŭŭ dramode KarloObernyik) ), prezentado:1874.Sennomaj herooj, opero en 4 aktoj, libreto de Ede Tóth, prezentado: 1880.Reĝo Stefano, opero en 4 aktoj, libreto dee Georgo Molnár kaj Antonio A Váradi (laŭ dramo deLudoviko Dobsa), prezentado: : 1885 (originale estis planite pli frue f unu jaro, okaze demalfermo de la Operdomo.)La bildomontras lakovrilpaĝon de la scenarlibreto de Reĝo Stefano, operoo de Ferenc Erkel.10


Ŝimon Kemény, skizoj al unuu planita triakta opero, libreto de Maŭrico Jókai fine de 1881-ajardeko – komencee de 1890-a jardeko. jKarlo SziklaváriLa bildojn de la ekspozicio pri Ferenc Erkel, en la Miŝkolca Biblioteko„Ferenc Rákóczi IIa”permesitede la direktorino, fotis: sinjorinoo Adri PásztorHumoroLa ĝusta konvinkoBlondulino sidiĝass en la flugmaŝino. Laa stevardinoiras al ŝi kaj k diras: „Ĉi tio estass la unuasekcio. Vi devas sidiĝi ĉe la dua sekcio. Via bileto validas tie.” ” La blondulino respondas:”Miestas blonda kaj bela, mi veturas al Aŭstralio, mi restas ĉi tie.” La L stevardino iras al lapilotejokaj diras, ke la blondulino ne volas sidi ĉe la dua sekcio. La vicpiloto diras:”Nu, mi priparolaskun ŝi.” ”Li iras al la blondulino kaj diras:”Kara damo, via bileto validas ĉe la dua sekcio. Videvas sidiĝi tie, ĉar ĉi tie estas la unua sekcio.” Lablondulinoo respondas:”Mi estass blonda,bela, veturas al Aŭstralio, mi restas r ĉi tie. .” La vicpiloto iras al laa piloto, diras la paroladon kunla blondulino. Tiondiras la piloto:”Nu, mi parolas kun ŝi, ankaŭ mia edzino estas blonda, mikonas laparolmanieron kun la l blondulinoj.” La piloto iras al la blondulino, flustras ion enorelon de la blondulino. La blondulino tuj ekstaras kaj sidiĝas ĉe ĉ la dua sekcio. La stevardinokaj la vicpiloto nurgapas. La piloto klarigas: „Mi diris tion, ke la unua sekcio ne al Aŭstralioflugas.”Garantiaĵo de kreditoSamueloiras al la Banko de Israelo. „Bonan tagon, Samuelo!” –salutis lin estimplenee dungitode la banko. „Bonan tagon! Mi petas unuu dolaron dakredito” „Ĉu„unu dolaron?? Samuelo, jation ni povas subtrahi de via konto sen problemoj.” „Ne, mi petas unu dolaron de kredito, kionmi repagas dum unu monato. Se mi nee ricevas ĉii tiun krediton, tiam ĉesigas miajn ĉiujnkurantajn kontojn ĉe via banko, mi forportas miajnĉiujn juvelojn kaj ĉesigas la kontaktojnkun vi.”„Samuelo, ĉio estas en ordo, ni donas tiun krediton. . Ĉi tie estas la subskribendajdokumentoj.” „Kiom da interezo estas?” ” „3% /monato.” „Estas en ordo, sed mi volas lasi ĉi11


tie mianaŭtomobilon BMW kiel garantion.” „Ne,Samuelo, tio ne necesas. Viaj kurantajkontoj estas sufiĉajkiel garantio.” „Se vi ne akceptas mian aŭtomobilon kiel garantio, tiam miĉesigas miajn ĉiujn kurantajnn kontojn ĉe via banko kaj forportas miantutan enhavaĵon,juvelon.” „ Estas en ordo, Samuelo, vi povas lasi vian aŭtomobilonen la subteretaĝaparkumejo de la banko kiel garantion ĝis 30 tagoj.” „ Tio estas perfekta!” pSamuelohejmeniras kaj perĝoje diras al sia edzino: „Sara, Sara! Ni povostrankvile! Mi sukcesis akiri unu parkumejon por 0,03dolaro pomonate!somerumi nun jamEsperantigis LászlóPásztorSciindaĵoj pri la apopleksiooSendu plu ĉi sciindaĵon por esti sanaj tiuj, kiuj gravas por vi! Ni N povas savi vivon, se rekonassimptomojn de la hemoragio cerba. Ĉi tiu letero nevolas amuzi, sed ties direndo estas egeesenca.Pro tio mi petas vin, bonvolu legi l atenteme tiun kaj bone encerbigu la sekvan kazon.Dum iuaŭdienco okazis, dume iu virino prenante enmano teleron, ŝanceliĝis kaj faliĝis. Onihelpis ŝin stari, poste la virino diris, ke ĉioo estas en ordo, tiel ŝajnas, ke nur r mi stumblis.Ŝi ne volis voki kuraciston. Ŝi bone fartis sin interla gastoj post p la kazo. Dume ili atingishejmen kun sia edzo, la edzo tamen vokis la ambulancon.La virinon oni portis en lahospitalon. Ne delonge samnokte la virino mortis pro hemoragio cerba. See tie, sur loko de laamuzo iu rekonintus simptomojn de la hemoragio cerba, tiu havintus vivsavantansignifondum la postkazaj tri horoj laŭ la opinioj de iu kuracisto. Ĝustadire estas kvar eblecoj porrekoni signon de lahemoragioo cerba:1. Se ni petas la danĝerigitan personon por rideti.2. Se ni petas la danĝerigitan personon por diri iun simplan frazon,ekz. „hodiaŭ estas tre t belavetero.”3. Se mipetas la danĝerigitanpersonon por levi ambaŭ brakojn alten.4. Se ni petas la danĝerigitan personon por elŝovi la langon.El inter la menciitoj kio ajn povas diversiĝi de la normalo, ekz.* unu flanko de la vizaĝo restas senmova spasme, aŭŭ* la malsanulo ne kapablas diri la simplann frazon, aŭŭ* la malsanulo iun manon ne povas levi alten, aŭ* la malsanulo ne kapablas elŝovi langon, , aŭ* la lango elpendasel la buŝo, tiuj kaze voku la ambulancojn urĝe.Tiu neŭrologo atentigis ankaŭ pri tio, se tiu ĉi letero atingas almenaŭ cent adresojn, tiampreskaŭŭ estas certa, ke ni povos savi almenaŭ unun vivo. Ankaŭŭ mi sendas plu ĉi tekston porsavi vivon./La senditan hungarlingvan tekston de doktorinoo Helena Bikszádi, esperantigis L. Pásztor/12


Johano Vajda: Post dudek jaroj/ Vajda János Húsz év múlva/Kiel surr Montblanc la glaciospitantaa al la sun', al vent',jam miaa koro sen pasio,sen brul' ripozas ensilent'.Jen vetbrilantaj stel-legiojkoketass supre sur ĉiel',min super ŝutas per radioj:mi restas frosta sendegel'.Kelkfoje tamen, dum mallumo,en revojde duona dorm',sur fea lag' de l' fora junoaperas via cigna form'.Kaj miaa kor' nun ekfajreras,simile al la Monto kuneterna neĝo, se aperasla transe leviĝanta sun'./Esperantigis d-ro Kálmán Kalocsay/Sendis: s-ino Anna Marosvölgyi, OIKK Budapeŝto/Mont Blanc - Pinto perdiĝinta nebulon. Fotis s-ino Adri Pásztor, la 7ann de julio 200913


NovaĵoKEVA: Kongaa Esperantaa Virina AsocioMezee estas videbla la prezidantino de KEVA K/Foton sendis s-ro GermainPirlot - Belgio/La celode la nunaprezento estas motivi, , mobilizi kaj klarigi la ĉefajn celojn de KEVA:- Lukti aŭ batali kontraŭ :. Aidosoo kaj aliaj seksaj malsanoj (MST). Perfortoj faritaj ĉee virinoj kajj infanoj. Needukado de virino kaj infano. Malpaca mondo kaj la malsatoAliaj celoj estas:Prizorgii orfojn kaj vidvinojn - Eduki virinojn, infanojn, orfojn kaj k vidvinojn - Konatigi lainternacian lingvonn Esperanto al la virinoj- Efektivigi agrikulturan kaj bredadajn projektojn -Promuvi virinan sporton - Havi orfejon kun eduka centro kaj sana centro dee KEVA…”– milegis enla letero dela prezidantino fraŭlino Nelly Masemi – kiuu skribis enn sia alia letero, keili solaj ne povas funkcii, tial atendas la subtenojn dela geesperantistoj de la mondo.Ilia retadreso estas: Konga esperanta virina asocio a Kevaakevakongaesperantavirinaasocio@yahoo.fr/La prezenton faris: s-ino Adri Pásztor laŭ informoj de s-ino Nelly N Masemi kaj s-ro GermainPirlot/14


Internacia Jaroo de Chopin, en Hungario(Vikipedio hungara)Fryderyk Franciszek Chopin. / kelkfoje en sia pola korespondado estas uzite ankaŭ Szopen/(1810-1849) estas fama pola pianartisto kaj komponisto. Okazee de lia eksterlanda studvojaĝopianludis en Vienoen 1829 publike. Post malvenko de la 1830-a jara pola revolucio li nereiris sian patrujon. En 1831 li l enloĝis enn Parizo. Li flegis la amikecon a kun Francisko Liszt,Berlioz,Heine, Balzac…. Sedla plej intimaj amikoj de sia animo estis tiujj al Parizo rifuĝintaj rpatriotoj, liaj sampatrujanoj,kiuj partoprenis en lamalvenkita pola revolucio, ekz. ankaŭMiczkiewicz, la poeto. Li ĉefee instruis, malofte koncertis. Li ĉefe komponis komponaĵojn porpiani. Li estis iu renoviginto de la romantika muziko. Ni sentass el siaj komponaĵoj lian amonpri sia patrujo kaj pri popola muziko de sia patrujo. Oni aranĝas ekde 1927 en Varsovio, enKrakovoo kaj ankaŭŭ alie piankoncertojn jee lia memoro.Gregorio Bogányi – ĉiuj komponaĵoj dee Chopin/27 novembro <strong>2010</strong>. de la 10.a horo ĝis la 22-a 2 horo/.Tiel ŝajnas, ke la plej eksterordinara muzika delikataĵo de la Internacia Jaroo de Chopinestos ladutaga Chopin-maratono de la l elstara pianartisto. Ĉi tio estass senprecedenca entrepreno enhistorio de la „Bartók Béla” Nacia Koncertejo. Pli frue neniu neniam haviss ideon por pianludipiankomponaĵojn de la romatika pola komponistgenio nur dumm tagoj. La Kossuth,-kaj Liszt-tutanpremia pianartistoprezentis densite enn dek muzikajn blokojn dum kelkaj horojdumvivan komponaĵaron de Chopin, multflanke kaj riĉenhave..La hungaran tekston de Geogle: www.chopin.hu -esperantigis: László PásztorJulio BaghyAŭtuna FoliaroFoliaro, firme danca,en koloroj centnuanca,prujnmordite ventpelateŝvebas ĉie: kampe, strate,jen kuniĝas, jendissaltas,tie sinkas, tie haltaspor susuri, sibleplendi,jen funebre por silenti,postee supren, ekpro blovo, ,sed sencele kaj sen povoĝis ĝi ĉesas kirle krozi15


kaj ariĝas por ripozi,kuŝi kiel morta garbosub soleca seka arbo.Historio de la Esperanto Movado en Miskolc 2009-<strong>2010</strong>Miskolc – La Lignotabula kalvinana - preĝejo /Fotoo de fotisto de d Urba Registaro de Miskolc/Pri eventoj de la Miŝkolca esperantista kultura movado, ni doniss anoncojn ĉiam, en numerojde nia retrevuo. Tial nun ni aldonas ne ilian resumon, sed nur kompletigajnn informojn pri la<strong>2010</strong>a jaro.La geedzoj Pásztorla 10-an deoktobro faris piecan vizitadon ankaŭ en tombejo deMáriabesnyő ĉe la kripto de familio-Vrangel, kie ripozas D-ro Kolomano K Kalocsay. Ili farisaŭtunann purigadon ĉirkaŭ la kripto. Poste ili metis sian florkronon sub la memortabuloo sur lamuro. Fine ili ekbruligis la meĉujon, rememorinte je la elstara genia g esperantisto.La 17-an de oktobro <strong>2010</strong> la geedzoj Pásztor faris aŭtunan purigadon en la miŝkolca Avaŝ-demonta reformata tombejo ĉirkaŭ la kriptoo de la familio Győry Nagy. N Ili metis florkronon„Király <strong>Lajos</strong>” Esperanto-Amika Rondo kaj ekbruligis meĉon, rememorantrte je ladepartementa Esperanto-Komitata prezidanto, D-ro Ludoviko Győry G Nagy /li forpasis antaŭ30 jaroj/. Li faris multe por tio, ke la esperanta lingvo estu akceptata kaj instruata en labazajkaj mezaj lernejoj.La 18ande novembro <strong>2010</strong> la l Societo de Tokajmontosubaj Artkreantoj (HAT), kaj RetaSocieto de la Hungaraj Verkantoj (MAIT), aranĝis libroprezenton de sia antologio, en urboSzerencs. En la antologio nun ankaŭ esperantlingve aperis rakonto, por reklami Esperanton.En la antologio Megbecsült Múlt (Aprezita Pasinto),la titolo dee la aperintaa rakonto estas:Macskaa bánat, Macska bú /Kata ĝojo, kata malgajeco/. La libroprezenton partoprenis ankaŭsinjorino Anna Bartek (Anjo Amika), kiel reprezentantino de la Hungaria Esperanto-Asocio.16


Parolas sinjoro d-ro Ernő Gaál.Sinjorino Anna Bartek / Anjoo Amika salutas la ĉeestantojn, nome de laHungaria Esperanto-AsocioKun la antologioj enmane, la aŭtorino de esperantlingva rakonto: sinjorino Adri Földi, Pásztorvideblas sur la bildo.17


La rolantaj gimnaziaj gelernantoj.La bildojn fotis sinjoro Stefano Bartek, edzo de Anjo Amika. Sendintoo estis la HEA.Lasta aranĝaĵo de la jaro estos; la florkronado de memortabulo de d D-ro Ludoviko LazaroZamenhof, kreinto de Esperanto en la strato Zamenhof la 15-an de decembro, de la 15a horo.Okaze de tio ni rememoros prii kreinto de Esperanto, D-ro L.L.Zamenhof. Tie lagepartoprenantoj deziros unu al alia agrablan kristnaskon kaj feliĉan novann jaron.LászlóPásztorPrezento de la antologio AprezitaPasintoMi havis tre afablan inviton por partopreni la prezenton de la antologio Aprezita Pasinto, la18an denovembro <strong>2010</strong>, en labelega Kavalirĉambrode la Fortikaĵo en Szerencs.La feston inaŭgurisd-ro Ernesto Gaál, prezidanto dela VerkistaSocieto. Poste d-ro ErnestoGaál petis min saluti la ĉeestantojn, nomee de la estraro de Hungaria Esperanto-Asocio.Volontemi plenumis tiun ĉi taskon.Post mia saluto dela festantoj, la urbestro de la urboSzerencs, faris vervanfestparolon. Postla festparolo, lastudentoj de la surloka gimnazioprezentis fragmentojnfn el la antologio,deklamante poemojn, laŭtlegante novelojn, kantante kelkajn kantojn. Ili havis grandegansukceson.En la antologio aperis en du lingvoj – hungare kaj esperante – unu u verko de s-ino Adri Fóldi,Pásztor: Kata ĝojo, kata malgajeco.Anna Bartek / AnjoAmika18


Ni funebrasSinjoro MAGYARI József (hungaro, emerita bankoficisto) naskitaa en Szigethalom,02.09.1923, mortisen Salgótarján, 01.08. .<strong>2010</strong>. Li instruis nian lingvon ekde 1954, estis D kajFD de UEA, dufoje helpanto dum UK-oj, korespondis kun esperantistoj en kvaroncenton dalandoj. Sciigis lia filo TomasooImre Szabó– HEAEsperanto-Amika Rondo „Király <strong>Lajos</strong>” esprimas sian kondolencon al la funebranta familiokaj senĝenan poreternan ripozon deziras al la mortinto.Estimplene: Sinjorino Adriennee PásztorIntermonda InvadoMi ankoraŭ memoras ĉion, kvazaŭ okazintus nur antaŭhieraŭ. Flugantajaj ŝipoj aperis je larando de la ĉielo. Jam pli fruekelkaj ekvidis tiajn veturilojn proksime al nia Tero, sed oni nekredis ilin. Oni pensis, ke ili estas frenezaj aŭ, ke ili volas nur alvoki la atenton prii si. Aliateorio asertis, ke lavidintaj “aĵoj” estas nur novtipaj veturiloj elpensitaj de nia militistaro. Sedĉi foje multaj vidistiun aretonda veturiloj. Ili ŝvebis tute silente pere de nekonata tekniko. Elunu el la grandaj aĵoj eliris etakaj per tiuu ili alteriĝis. Nia registaro decidiss sendi diplomatojnsed ankaŭ soldatojn, ĉar ne eblis scii ĉu temas pri amikaj aŭ malamikaj estaĵoj. Niajdiplomatoj alproksimiĝis al la stranghaŭtaj uloj. Sed ili ne sukcesis komunikiĝii kun laalteriĝintoj. Nur per gestoj. Ĉar la sonoj, kiujn tiuj eligis estis nekompreneblaj. Iliajj vizaĝojestis timigaj kaj ili havis pintan kapon. Neniu poste memoris kiel tio okazis, sed la aspekto dela estaĵoj timigis nian loĝantaron. Aliflanke eble ankaŭ ili ektimis de ni ĉar pli kaj pli grandascivolema tumulto venis al la loko de la alteriĝo. Ĉiukaze ial oni ekbatalis kaj tio okazis antaŭol nia registarestrohavis tempon alveni. Aŭdinte prila ekmilitado li ordonis, ke pliaj soldatojiru tien. Sed niaj plej bonaj soldatoj eĉĉ per niaj plej modernaj armilojj povis farii nenionkontraŭ ŭ la aliuloj.Ĉar tiuj surhavis brilajn skafandrojn, kiuj protektiss ilin. Ili povis demalproksime mortigi iun ajn. Dum la lastaj horoj de la batalo ilii venigis grandegajn monstrojnhelpe dekiuj ili pli rapide povis dispecigi nian armeon. Post tiu unua batalo sekvis pliaj, kajene de kelkaj monatoj la estaĵoj regis super la plej granda parto de nia Tero. Ni fariĝiss sklavojkaj devis laboregi en minejoj. La eksteruloj volis nur ekspluati nian Teron kaj sendi tiesriĉaĵojnal sia mondo.Tiel rakontis la maljuna sudamerika indiĝeno Atacahú pri la alveno de la hispanaj konkerantojen sian vilaĝon dumla jaro 1499.Thierry SalomonEsperantigisLászló Pásztor19


Hungarlandaj EkskursojFüzér(Wikipedio)Tio estas somerumejtipa, tre ege viglan turisttrafikon havanta vilaĝo. v Ĝi estiĝis sur unu el laplej varia, bela loko de montaro-Zemplén, kies alteco super marnivelo estas 370 metroj. Ĝiadistancoestas de Miskolc sur landvojo 95 km-oj al nordoriento. Posedanto de la setlejo estisinter 1205 kaj 1209guberniestro Bánk, bienadministranto de laa forrtikaĵdepartemento-Abaúj.Li havis ankaŭ lafortikaĵon. Proksimee de la vilaĝo altiĝass iu sola vulkandevena krutamontosupro, sur kiu troviĝas fortikaĵo de Füzér. Historioj de la setlejo kaj fortikaĵo strikteligiĝas. La fortikaĵo estas nia unu el la plej frua fortikaĵo, kiuu konstruiĝis antaŭ la mongolainvado. Ĝi staris jam en 1235. La reĝo Andreo la 2-a aĉetis la fortikaĵon, ekdee tio lafortikaĵoo kaj la al ĝi apartenantoj vilaĝoj estis reĝaj posedaĵoj. La L fortikaĵoo kaj la setlejo havismulte da mastroj. Ekde la 16a jarcento la familioj Báthory, Nádasdy N havis la fortikaĵon. Lafortikaĵon hungaraa reĝo Stefano, la 5-aa konstruigis en 1262-1263. Post la katastrofo ĉeMohács, kiam onikronis je reĝo Johanon Szapolyai, dum unu jaro oni gardis ĉi tie lahungaran kronon. Post malvenko de la liberecbatalode Ferencc Rákóczi laa 2-a la imperiestraarmea estraro eksplodigis la fortikaĵon. f Rezulte de tio la fortikaĵo perdis strategian gravecon.Ruinoj de la fortikaĵoj ankaŭ nun staras. En ĝia turo gotikajn detalojn montranta kapelo estas.El la fortikaĵo la turisto vidas tre ege belan panoramon al la l ĉirkaŭaĵo. Tiun panoramonadmiris en 1988 ankaŭ gepartoprenintoj de la Nordhungarria Esperanto-Renkontiĝo. Larenkontiĝon organizis la forpasinta Barnabo Batta, eksprezidannto de Esperanto-klubo.FüzérradványEsperantigis LászlóPásztor(Wikipedio)La setlejo situas deMiskolc sur landvojo je 89 km-oj. Oni menciis la nomon de la setlejounue enla ĉartoj enj. 1262 laŭŭ nomo Rodowan.Radvány estis centro de la, al ĵupantereno de Sárospatak apartenanta reĝaa posedaĵo. Dum laturkaj tempoj ĝia loĝantaro preskaŭ pereis. Dum la 17a jarcento la posedanta familioKárolyiloĝigis slovakojn kaj germanojn. Kaj la familioj Füzéry kaj Bagossy B posedis ĉi tie bienojnankaŭ dum la 19a jarcentoj. En ĝia parko /294 hektaroj/ starass la iama kastelo –Károlyi, kiokonstruiĝis dum la 18a jarcento, poste oni alikonstruis en 1857 laŭ romantika stilo. Post la 2amondmilito en la kastelo funkciis lerneja instruado-edukadopor infanoj, kiuj suferis protuberkulozo kaj spinorgana malsano20


Danco de FeinojDum mia kvina jaraĝo la kokluŝo, poste dum mia oka jaro la frua forpaso de mia amata patro,sekvigiss por mi infanaĝan astmon. La infankuracistoj vane provis s helpi, ĉar neniukontraŭastma medikamento efikis. Finee en 1954,la kuracistoj - de la tiam burĝonantasocialisma infankuracado – decidis sendi min en infansanatorion por kuraci min ankaŭ perbona, pura aero. Al la nordhungaria urboo Sátoraljaujhely mi vojaĝis kune kun mia patrino perordinaraa trajno, de tie per mallargtraka trajno ĝis la vilaĝo Füzérradvány. De la dezirita haltejoni marŝis ses kilometrojn, grandparte inter du vicoj de piceoj por p atingi laa malaltajndomojnde la sanatorio. Tiuj dometojj servis tiutempe kiel observejo, kie la infanoj restis dum unumonato. De tie la kuracistoj nur tiam sendis la infanojn plu en la kastelon, , se ili havis neniuninfektann malsanon.Antaŭ la dua mondmilito, la malaltaj domojj estis loĝejoj por la servistarode la kastelposedantoj. Sed kromaj servistoj loĝis ankaŭ en e la vilaĝeto Füzérradvány,proksime al la kastelo.En departemento Zemplén oni trovas laa vilaĝon Füzérradvány, proksimee al la fortikaĵo deFüzér. La plej gravan vidindaĵon de Füzérradvány: la vilaĝrande v starantan kastelon,konstruigis la terbienula familio Réthey en la 16a jarcentoo por sia kroma loĝloko kielkompletigaĵon de la fortikaĵo de Füzér. Poste tiu bieno iĝis kaj k ankaŭ restis posedaĵo de lagrafa familio Károlyi dum kvar jarcentoj. La kastelo konstruiĝis en laa 1850-aj jaroj, j enromantika stilo, laŭŭ planoj de la hungara arkitekto Miklós Ybl / Ibl (1814-1891). Li estis unuel la plej grandaj reprezentantoj de la novrenesanca konstruartode la 19-jarcenta Eŭropo. Liajplej gravaj verkoj estas la Operdomo de la hungara ĉefurbo, la Károlyi- kaj Festetics-- La plej(Karojikaj Feŝtetiĉ) palacoj, la Kristina-urba flanko de la Reĝa palaco de Budapeŝto…grandajnn internajn transkonstruojn de laa kastelo de Füzérradvány, postee planis Albert PioViena konstruisto, laŭ la mendo de László Károlyi. Inter 1898 kaj 1907 estis konstruitaj lainternaj stuko-ornamaĵoj, la marmorkovraĵoj de la muroj. Same S tiam oni enkonstruis lamarmorbanejojn, la renesancajn kaj frubarokajn kamenojn skulptitajn perr floroj kaj nudaj –ofte flugilaj, pufvangaj infanoj. La infansanatorio funkciis per lerneja instruado por kuraci, kajsamtempe ankaŭ eduki la spirorgan-malsanajn infanojn. Ekde 1952 ĉi tiu vilaĝranda kastelo,ĉirkaŭata per 3000-arpenta parko kaj arbaro iĝis tera infanparadizo. Post la alveno de lainfanoj, la hungaran lingvonn kaj literaturon instruanta pedagogo konigis al la infanoj lasciindaĵojn pri la loko, por riĉigi iliajn konojn pri la patrolando, krom la a hejma ordo en niakastel-hejmo dum nia tiea restado. Ni bonvole ĉizis liajn informojn en nian cerbon kaj gardisilin. Li estis vera, entuziasma patrioto...Tiu kastelo kun la florojj buntantaj ĉirkaŭ ĝi ĉiusezoneen ĝiaj parkoj, la interarbaraj kampoj, arbaroj, montoj-valoj iĝis mia dua a „Feinlando”. Ni latie loĝantaj infanojvere kredis, ke la ŝanco por vivii tie, estas iuu admirindaa donaco dela vivopor ni. Paŝante de la parko ĉirkaŭanta la kastelon, sur la perloŝtonera vojoo ni povis surgrimpila larĝan ŝtuparon, malfermi la brilan kuproklinkan grandan pordon, kaj poste paŝi en lakastelon. Tie ni atingis post la marmorplanka antaŭĉambroo la konversaciejon,poste lamanĝoĉambregon,la kuirejon, kaj la kamerojn. El la antaŭĉambro koridoro malfermiĝis al lavojoj kondukantajal la lernoklasoj kaj la etaĝaj ejoj. Sur la etaĝo e estis la ĉambregoj de laknaboj kaj aparte tiuj de la knabinoj kune kun la flankaj ejoj (banĉambroj, necesejoj ks.). Enla knaba flanko estis ankaŭ la loĝejoj de la geinstruistoj, gekuracistojg, geflegistoj kaj la21


direktorejo. La branĉoj de la dikaj grandaj platanoj– kiuj estas indiĝenajj arbospecioj en niaregiono Nordhungario – etendiĝis ĝis la etaĝaj fenestroj. Vintre, kiam la arboj nude ripozis, nipovis enrigardi ankaŭ en la proksiman malantaŭparkan arbaron. Sur la neĝa arbara grundo niofte vidis vulpopelatan leporon kaj konsiliĝantajn korvojn. Ĉiuu ĉambra infanaro havis estron,/estrinon/ el ili mem, kiu devis zorgi pri la ordo. Sed ilia taskoo estis ne nur postuli la l ordon,sed ankaŭ rakonti fabelojn vespere antaŭ ekdormoo kaj inspirii la komunan kantadon. Se laestro nevolis fabeli ĉiuvespere, li havis la rajton rakontigi ankaŭ aliulojn. Tie mi ellernis faribelajn kroĉitajn rubandojn el silkaj s fadenoj. Tiujn mi donacis all tiuj knabinoj, kiuj diris belajnfabelojnanstataŭ mi. Estantemi la estrino de nia dormejo, la l loĝantaroo denove komencispostuli de mi novajn fabelojn. Kion fari se mi jam rakontis ĉiujn dee mi konatajn? Mikomencis fabeli pri la arbarajj bestetoj, poste pri lafeinoj kiujj dancas enn belaj longaj robojsubĉielee majnokte, kaj la Luno per sia lumo arĝentigas iliajn hararojn. h Miaj samĉambraninojdevote aŭskultis la fabelon, kaj dum la sekvinta nokto ili sonĝis, ke ili estass feinoj. Post kelkajtagoj ekiris susurointer ili. Kiaj devass esti, kiansenton devas havi la feinoj, dancanteflorkronite sur la densa herbejo? Ho, nur unufoje en sia vivo ili ege ŝatus havi tiunpacan,ĝojan senton. Kiamili decidis pri ties provo, ili vokis min kun si. Unue mi neis, dirante keniaj superuloj certee ne permesos nian planitan dancadon. Sed la sopiro estis tiel forta, ke ilidiris, semi ne iros, ili iros malgraŭ mia rifuzo, ĉar ili ne volas ellasi tion el sia vivo. Fine mijesis, sed petis ilin,ke ili tutvestigu sin sub la nokta ĉemizo, porr ke ili ne malvarmumu. Unu ella knabinoj parolispri la plano al iuj knaboj, kaj tiuj decidis danci d kune kun ni. Sedtiam iuknabinoatentigis nin, ke knaboj ne povas esti feinoj. Al tiu iu alia knabo respondis, ke en la„Sonĝo de somermeza nokto” verkita de la fama angla verkisto Shakespeare, la nomoo de reĝode la feinoj estas Oberon. Lareĝo regass certe ne nur feinojn, , sed en Feinlando certe vivasankaŭ knaboj. Do, se ankaŭ ili estas loĝantoj de Feinlando, ankaŭ ili rajtass danci kune kun lafeinoj. Tiel okazis, ke dum bela stelluma maja noktoo tri knabinoj kun tri knaboj eliris eksterenel la kastelo. Tiam jam forfloris la majfloro kaj same la kastelapuda tuliparbo. Lamultnombraj flavajaj primoloj kaj violoj plenigintajla basenonn de la iamaa fiŝlago same jamforfloris. La aeronplenigis odoroj de robinio, la blankombrelaj floroj de sambuko kaj lalilavestaĵaj siringoj. Kiam ni ekaŭdis kriadon de la turdoj:”Kio okazos o nokte? Nu, nu!”Ni ĉiujses infanoj kunridis sekrete flustrante inter ni, kajsusure respondis duone en ni mem: „Belega feindanco okazos!” Kaj malfruvespere, kiamekdormis jam – krom ni – ĉiuj infanoj, nila ses infanoj /9-13jaraj/ rapide kaŝe tutvestiĝis kaj eliris el la kastelo. Ni rapidis sur la antaŭĝi situantan densan, verdan herbejon. Unue ni staris sub la brilaa stela ĉielo, , ĝue rigardante tiesbelecon. Poste ni prenis la manojn de unu la alia kaj mallaŭte ekkantis. Unue ni kantisinfankantojn, posteankaŭ popolkantojnpri la printempa naturo. Poste ni ankaŭ ekdancis.Unue ĉiuj kune, poste aparte knaboj kaj knabinoj. Fine denove kune. k Dum nia dancado defalisde niaj kapoj la plifrue preparitaj florkronetoj el leontodoj. Sed, en nia kortuŝa vivĝojo ni nerimarkistion. Plenigis nin la sento s de niaa feineco, nia senĝena plezuro p de la lun- kaj stelluma, svarm-venta, trankvila, florodora nokto. Sur la longan hararon de la knabinoj la luno verŝispuran arĝenton, iliaj vizaĝoj same s brilis. Ni estis tute ebriaj, ĉarmitaj. Tial, ni ne rimarkis, ladume ĉirkaŭ ni kolektiĝantajn, same plenvestitajn kuracistojn,instruistojnn kaj flegistinojn. Iline interrompis niann kantadon, , dancadon. Sed kiam ni haltis por iom ripozi, ili venis al ni kajpetis nin ĝentile fini nian amuzadon kaj reiri enniajn dormoĉambrojn, por ne veki ladormantojn. La sekvatage ricevitaj riproĉoj estis justaj, ĉar ni n senpermese amuziĝis nokte.22


Tamen ni ĉiuj, la ses infanoj ankaŭ nun bona-sentee rememorass nian tiaman feindancon dumnia dekmonata resaniga tempoen la arbarzonita kastelo de Füzérradvány.Certe, nek antaŭ ladua mondmilito, nek nuntempe en la 21aa jc. povas multaj infanoj rakonti pri tio, ke ili povisaŭskultipianokoncerton en kastel-halo /de la grafa familio Károlyi/ tenata de du ruĝmarmorajspiralformaj kolonoj, kaj ke ili i baniĝis en same ruĝmarmorajbankuvoj kiel iam la grafinoj.Aŭ pri tio, ke ni infanoj el ĉiuj sociaj klasoj de la tiama hungara popolo povis varmiĝi en tiamarmorkamena ĉambro, kies planko estis farita el flormotivajj pargetoj, aŭ pri tio, ke en lakastela diskutejo kaj sur la koridoraj muroj ili povis rigardi, kiel k ni, remburitajn ursokapojnkaj cervajn, muflonajn kornarojn. Konsideru ankaŭ tiun unikaĵon, ke niajnn ĉambrojnn lumigisveneciajkristallustroj, kaj en la manĝejoo ni sidis ĉe tiuj tabloj, ĉe kiuj iam princoj, grafoj,baronoj nutris sin post la grandaj ĉasadoj. La tuta floraro de laa granda naturo odoris al ni, lapiceoj verdis al ni, la fringoj kaj kantantajaj turdoj al ni montradiss kontente siajn nestojnn inter laarbobranĉoj kaj la sciuretoj manĝis niajnn kuketojn,kiam ili saltis al niajj fenestroj. Dum laekskursoj ni povis ekkoni la tutan vivularon de la tri mil arpentoj.La tiama socialisma socia ordo tre saĝe prizorgis lakuracadonn de la malsanaj infanoj, bonesciante, ke la futuron konstruanta nova generacio devas havi sanan junularon.Originale verkis en e Esperantoo s-ino Adrii PásztorVizito enn urbo TiszafüredLa okulvitra virino estas s-ino Julianna Vas-Szegedi, la alia s-ino Adrienne PásztorLa Miŝkolca „Király <strong>Lajos</strong>” Esperanto-AAmika Rondo” faris viziton en urbo Tszafüred la 27-an de oktobro <strong>2010</strong>, kie iam famaj f potfaristoj laboris, sed ankaŭ nun laboras. En la urbo niaakompanantino estis la aktivaa esperantistino, s-ino Julianna Vas-SzegediVi Farkas. Ŝii nun nelaboras,sed estas hejme apudsia 2-jaraĝa fileto dum tempo de GYES (ŝtata infanprizorgasubvencio). Dumekiel gvidantino de fakrondo agadas en laa „Bán Zsigmond” KalvinanaBazlernejo. Antaŭŭ nasko ŝi instruis en laa „Hámori András” faklernejo, sedd tie jam oni ne pludungas ŝin. Laŭ ŝia opinio enla urbeto estas granda senlaboreco. Instruistino Julianna VaslaegidoSzegediestas helpantino en laEsperanto-- lingvoinstruada programo „Comenius” subde la Eŭropa Unio /EU/ en Nord-Hungario. El kvar landoj de EU /Hungario, Bulgario,23


Francio, Pollando/ gelernantoj de kvar lernejoj partoprenis ĝin. Ŝiaj gelernantoj kajgelernantoj el Bulgario, Francio kaj Pollando renkontiĝis ĉi-jare en Tiszafüred. Lainfanojkoncertis, vizitis vidindaĵojn de la regiono, kantadis kune kaj faris memoraĵojn unu al aliaj. Lalasta stacio de la „Comenius”-programo estos en2011 en la Pollandaa Rybnik. Bonvolurememori, ke en lapasinta jaro ni informis pri renkontiĝo de laa sama „Comenius”-programo,dume geknaboj lernantaj Esperanton en la bazlernejo de Miskolc-Koomlóstető de s-rinoStefano Fedor renkontiĝis kun gelernantoj de angla kaj germana urboj. La kostojn de lapartoprenantoj en la programo kovris laa budĝeto de EU. Celo de la programo estas, ke lainfanoj povu viziti reciprokee siajn patrujojn pere de alproprigo de Esperanto kajj ekkonireciproke siajn kulturojn. Ili ligas amikecon kaj akiras neforgeseblajnn travivaĵojn. Estasankaŭ celo, ke multaj infanoj ekkonu la universalan kulturon.La Muzeo de Tiszafüred - bildo de la hungara VikipediooŜi montris al ni laMuzeon „Kiss Pál” en iu malnova nobeldomo, kiu estas unu ell la plejmalnovaa muzea kolektaĵo de Hungario /1877/. La nomdonanto estis Kiss Pál /1809-1867/,generalode la liberecbatalo de1848-1849, kiu post la malvenko ekloĝis en Tiszafüred kaj tieestis entombigita.Lia tomboloko troveblas en tombejo de Tiszafüred /Őrvény-voja tombejo./En la muzeo ni povis vidi la internonn de malnova ĉambro, produktaĵojn de potfaristoj,popolartajn teksaĵojn, jungilojn /selojn/. Ni vidis malnovan ĉiovendejon, forĝistan, lignaĵistanmetiejojn kaj ties ekipaĵojn.24


Kaj nun kelkaj bildoj pri laurbaj vidindaĵojBazlernejoParto de parko apud la landvojo25


Gimnazio de TiszafüredHistorioo de Tiszafüred, fare de Julianna a Vas-Szegedi estas legebla esperante sur laturismaretpaĝo de HEA: www.hungario.hu. Zsolt Farkas (Ĵolt Farkaŝ), , edzo de Julianna Vas-Szegedmajstro,kie ni povisportis nin per aŭtomobilo al la metiejo de Emeriko Szűcs, potfarista admiri produktaĵojnde lia potfara arto kajliajn bakfornojn.Keramiaĵoj de la vizitita potfarista uzino uFotis: : Geedzoj Pásztor26


Bedaŭrinde la regionan potfaristan domonn „Nyúzó Gáspár” ni povis p vidi nur de ekstere, sed niricevis prospekton pri ĝi de lamuzeo. Poste ni iris al bordo dee rivero Tibisko, kie plezurigisnin la boska aŭtunaa pejzaĝo.Ni dankas al Julinjo Vas-Szegedi kaj ŝiaa edzo, ke ni povis ekkoni la iaman potfaristadon kajkamparanan vivon de Tiszafüred kaj nunan vivon dela urbo.LászlóPásztorLa3-a Renkontiĝo; kadre de Comenius-programo 2009/11 en urbetoTiszafüred, HungarioLa ĉeftemo en Hungario estis: “La eŭropanoj – egalaj kaj diversaj”- la 10-17a de oktobro <strong>2010</strong>Dum larenkontiĝoo kadre de la ĉefprogamo ni okupiĝis ankaŭŭ pri la naciaj simbolojj de ĉiujpartneraj landoj. Ni eklernis la himnojn unu de la alia, nacilingve. Krome, kompreneble estisinter la programeroj vizito de la ĉefurbo, kie ni estis proprajgastoj dee ministro, MihaeloVarga, ĉi tiel ni povis rigardi la Parlamentejon kaj la hungarajn naciajn simbolojn. Tiuprogramero estis tre interesa por ĉiuj partoprenantoj, ja nur kelkaj hungaraj lernantoj estis pliantaŭe en tiu loko, ĉi tiel nenur la eksterlandajgeamikoj ĝuis ĝ la belecon de niabelegaParlamentejo, sed ankaŭ la hungaraj partoprenantoj!Preskaŭŭ ĉiutage (lunde, merkrede, ĵaŭde) ni havis 3-4x 45 minutajn studhorojn – kiuj dependisde la pacienco de la lernantoj. Se ili laciĝis, ni povis en la lerneja korto kune ludi – En tiujstudhoroj la lernantoj ludante lernis Esperante. Eĉ lunde ĉiu ĉ partoprenis hungarlingvanmatematikan studhoron, kiam la instruistino instruis la 4-an klason kalkuli ne nurhungarlingve, sed ankaŭ Esperante.Dum la lecihoroj daŭre ni povis eklerni la himnon dee Pollando, , Bulgario, Francio,Hungario. Kaj antaŭ la komuna kantado ni prezentis unu al a la alia ankaŭ niajnn naciajnsimbolojn.La renkontiĝo iom pli frue komenciĝis, jala pola grupeto alvenis jam la9an deoktobro, tiel ili povis pasigi iom da tempo sur labordo de rivero Tisza (Tiso, Tibisko):dimanĉe antaŭtagmeze, kaj ili i partoprenis la Sanktan Mesonn en la katolika preĝejo. Posttagmanĝo la pola kaj la hungara grupo ekiris al Budapeŝto, al flughaveno por atendi lafrancangrupon.27


Post la alveno de la franca grupo, , ni kune ekskursis al AkvomondoAo de Budapeŝto, kieĉiu partoprenanto (ne nur la infanoj) tre bone amuziĝis, baniĝis ĝis nokto.Lunde, la 11-an de oktobro <strong>2010</strong>-a, ni havis lokajn programojn jam kune kun la bulgaragrupo, kiuj intertempe aliĝis al la internacia grupo, antaŭtagmeze ni havis lecionojn en lakalvina bazlernejo„Bán Zsigmond”, posttagmezeni kune ludis en la korto de lakalvinapreĝejo,kie estis multege (plurcent) da a kaŝitaj diverskolorajsteloj (el papero). Lainfanojdevis pli kaj pli multe ekttrovi, ĉar dum la vespera kunludo ili povis per tiuj „stelmono” pagidum la ludo. Vespere ĉiuj povis montri kiel scias kalkuli dum laa licit-ludo.Marde, , la 12-a de oktobroo <strong>2010</strong>-a: tuttaga ekskurso al a Budapeŝto (ni rigardis laParlamentejon, sedantaŭe ni promenados en Buda-burgla Fiŝkaptistan Bastionon kaj ĝiann ĉirkaŭaĵon).Posttagmeze ni promenadis enla parto dee Pest, ni vizitis ankaŭ la Placon Hősök.(pro la tumulto de la programoj nipovis nur unu parton rigardi de la Burgo,Merkrede la 13-a de oktobro <strong>2010</strong>-a : lokaj programoj en Tiszafüred.Antaŭtagmeze: lecionoj en la lernejo, ni havos studhorojn, kaj niaj infanĝardenanoj prezentissin. Al bazlernejo„Bán Zsigmond” apartenas ankaŭ infanĝardeno, kie e „lernas” 3-6 jarajinfanetoj. Ili prezentis al ni infankantojn kaj ludojn , kiuj ligiĝass al aŭtuno.Poste nitrapromenis al la urbajuĝejo, situanta apudla lernejo, kie la ĉefjuĝistino prezentis alni la konstruaĵon kaj la laboron, kion ili faras de tago al tago. La L gastoj povis ankaŭ provi la„laborvestaĵojn” dela juĝisto, advokato.Post la tagmanĝo ni iris al la l urbestrino, kiu prezentis al la internacia grupo la urbon kajrespondis la demandojn de la gastoj.28


La instruistinonn Julianna Vas-Szegedivi vidas enn la blua vestaĵoPosttagmeze: ni ekskursis sur la rivero TiszaVespere: ni ĉiuj reiris al la lernejo kie estis ekspozicio de Infana Desegnokonkurso pri latemo „Realo kaj fantazio” . Entute 180 desegnaĵoj alvenis.La plenkreskuloj kiuj estis scivolemaj prii István NEMERE, kiu estas fama verkisto kaj hungare,kaj esperante li verkas, do la interesiĝemuloj povispartoprenii la unuhoran prelegonde SroNemeree pri la temo„Realo kaj fantazio”. . Laŭ la planoj ni estus ŝatintaj transdoni premion dela lokitoj de la desegnokonkurso, sed kelkaj partoprenantojpost la limdato sendis siajndesegnaĵojn, do la decido pri la lokitoj naskiĝis pli poste. (La rezulton r onii povas legii en JunaAmiko)Ĵaŭde, la 14-a de oktobro <strong>2010</strong>-a:antautagmeze: ni vizitadis la lokan fajrobrigadejon kie la estro gvidis g nin tra la konstruaĵo.fru-posttagmeze: amuzaj sportprogramojen la belega aŭtuna vetero, kie la sportemaj partnerojricevis donacon: printitan T-ĉemizojn kaj skribilon de la lernejo.Posttagmeze-vespere: mi ekskursis al urbo Debrecen, tra la fama vilaĝo, Hortobágy, kie estasla malnova 9-trua ŝtonponto. Hortobágyy estas partode la mondheredaĵojj kun siaj malnovajhistoriajejoj kaj famaj bestoj.29


En urboDebrecenestas la belega akvoparko, kie ni poviss amuziĝi tre bone - trihoraprogramo-. Kiu ne ŝatis baniĝi, povis aĉetadi kaj promenadi en la l urbo.Vendrede, la 15-a de oktobro <strong>2010</strong>-a:Antaŭtagmeze ni partoprenis la aŭtunan festivalon denia infanĝardeno, kiee dum pli ol du forojamuzigis nin la etuloj per diversaj kantoj, , ludoj.Vespere: festa/solena programo en nia lernejo. Lernantoj de nia lernejo (ne nur la esperanto-prezentissin , ne nur la hungaraj infanoj.Post la prezentadoni havis subĉielan (noktan) bivakfajron, kion sekvis mallonga dancado enlernantoj) dancis, muzikis, amuzigis la publikon kune kun la gastoj, ja ĉiujj partnerojla hotelo.Sabato, la 16-a de okt: post la matenmanĝo la bulgara grupo ekveturis hejmen kaj aliajjvojaĝis al la proksima vilaĝo, Abádszalók, por rigardi la faman pupomuzeon.Dimanĉo, la 17a deokt: hejmenveturo dee la (pola kaj) franca grupo.Kompreneble en kelkajn paĝoj mi ne povis paroli pri ĉiuj programeroj,ja mi povus babiliankoraŭŭ pri la kunaj studhoroj, pri la teatraĵoj (ĉefe la bulgara teatraĵo plaĉia laŭ ni al ĉiuj plejbone) kion prezentis la lernantoj, la noktaj babiladoj inter la infanoj, i ja ili en unu hoteleto,preskaŭŭ en la sama etaĝo loĝis dum laa semajno… ….. Sed nia memoro gardis ankaŭ tiujnmomentojn!Ni esperas ke por ĉiuj partoprenantoj estis neforgesebla ĉi tiuu semajno en Hungario, en niabela urbeto, Tiszafüred. Kaj jam j ni tre atendas la sekvan renkontiĝon enn Pollando, en urboRybnik,kio okazosen majo, 2011!Julianna Vas-Szegedi, MondooLa revuon Hungara FervojistaMondo, fondita en 1957 de d-ro István Bácskai, mi konas ekdeTiszafüred, HungarioRevuoHungaraa Fervojista1662. Mi ekkonis ĝin en mia eksa esperanto klubo,direktita de d d-ro Ludoviko Győry Nagy.La revuon por donaci al nia eo-fakrondo,, portis la al ni vizitantaj fervojistaj samideanoj: D-roStefanoBácskai, Stefano Temesi kaj Stefano Pál. La de mi plii frue nekonata revuo boneganrigardon certigis por mi - la l tiam novbakita esperantistinoo – en la mondliteraturon, lafervojistan vivon kaj la eblecojn pri la internaciajturismaj terenoj. Ĝi baldaŭ ekvekis mianintereson. Ja ĝi estis tiutempe kaj ankaŭ nun altrange verkita eldonaĵo de la fervojistajesperantistoj. Ĝinn verkis lingvistoj, la plej elstaraj fervojistaj fakuloj, poetoj, verkistoj,reprezentantoj de la Monda-Turismo.Kredu min karaj legantoj, ke ĉi eldonaĵo neniom perdis el sia rango dum laa forpasintajj jaroj!Ĉi revuo estas tio, kio meritas la manprenon, pro ĝia riĉa teksta kaj bilda harmonio. Ĝi sametaŭgas por akiri novajn konojn, freŝigi laa malnovajn, por lerni kaj k amuziĝi. La membroj de laFervojista Esperanto-Asociovojaĝis, vojaĝas en multaj landojn de nia Tero, tiel ili i havasmultegon da vojaĝinpresoj por dividi porr la legantoj.Mi ne povas montri ĉiun al mi plaĉajn artikolojn de la 54 jarkolektoj, ĉar tiu ne eblas. Sed mipovas rakonti al vi, pri la <strong>2010</strong>. jaraj numeroj. Inter ili ni povas trovi artikolon ekzemple pri laesperantistaj medicinistoj (inter ili unuavice pri L.L.Zamenhof), Yumeiho-masaĝistoj, kromla laboroj de radioamatoroj, lernejaj l lingvoinstruistoj kaj de aliaj a fakuloj. Inter la aŭtoroj lapleje mi ŝatis artikolojn de István Gulyás, János Patay, d-ro Imre Ferenczy, d-roJózsefHalász,Jindrik Tomiŝek … Mi mencias nun artikolon de Johano Patay, pri la poreternoforpasintaj hungaroj kiuj elstaraj figuroj estis de la hungara esperantistaro. Lia rememoro30


estis grava, tre bela ago, je kiu estis jamgranda bezono. Mi mencias m ankaŭ la artikolon deStefanoGulyás (ĉefredaktoroo de la revuo Hungara Fervojista Mondo), pri la ordiplomitageedzoparo Cziboly, membroj de la Hungara Fervojista – Asocio. Inter ili Jozefo estas unurevizianto ankaŭ de nia retrevuo Nordhungaria Informo. Vi povas legii sube artikolon deIstván Gulyás. Mi proponas al vi karaj legantoj, serĉu, aĉetu, legu la revuon, ĉar ĝi trebonas.Mi, kiel membro de la Esperanto-Amikaa Rondo „Király <strong>Lajos</strong>”, kaj kiel ĉefkunlaboranto dela retrevuo Nordhungaria Infrormo, GRATULAS; la ĉefredaktoron István Gulyás kaj sian s ĉiunkunlaboranton pro siaj poresperanto kaj porkultura agado.Sinjorino Adrii PásztorOrdiplomita geedza paroMalofteokazas, ke ambaŭ anoj de aktiva esperantista familioo en la sama jaro ricevas orandiplomon. Anikó kaj Jozefo Cziboly konatiĝis kaj ekamiĝis en la jaroo 1964 dumTEJO-multajkongreso en Amsterdam. Samjare okazis la geedziĝo, kies ceremonion c partopreniseminentaj esperantistoj.La teknika kaj Ekonomi-scienca Universitato de Budapest rekonis la dum 50-jaran altvaloranfakan agadon de Jozefo Cziboly kaj aljuĝis honordiplomon al li. Jozefo Cziboly naskiĝis en1936 enurbo Nagykanizsa. Post la abiturienta ekzameno li daŭris sian studadon en la tiamaKonstrua kaj TrafikteknikaUniversitato kaj en 1960 akiris inĝenieran diplomon. Postdiplomiĝo li eklaboris, La Hungaraj Ŝtataj Fervojodungis linn ĉe la PontokonstruaEstreco.Komence divers-deĵorloke li l praktikis sian diplomon, specialan kvalifikon kaj post laekzameno de la relvojdistrikta inĝeniero oni nomumis linn ŝtatfervoja inĝeniero. Kielkonstruafera vicestro li akiris multajn investad-realigajnspertojn pri konstruado kajrekonstruado de fervojaj pontoj. Pli poste lo okupiĝis pri projekto de fervojaj profundboraĵajputoj. Pli poste liaj ĉefaj taskoj estis la konstrua teknologio dee fervojaj pontoj. Ekde1969 limaldungiĝis kaj laboris de MÁV, kaj laboris ĉe Metropola Inĝeniera Akcia Kompanio kaj lilaboris kiel direktanta planisto de diversaj profundkonstruajtemoj. Plii poste li plenumisprojekt-revizoran postenon, eĉ li estis estro de laborprotektadoo de la firmao. Li partoprenisen la prilaboro dela preskriboj de laborprotektadoo por konstru-industrio. Komence de la1980-ajjaroj li turniĝis al la temo de informadiko kaj okupiĝis pri la evoluigo de inĝenierajsoftvaroj por solviaktualajn taskojn. t Paralele li plenumis ankaŭŭ la laborprotektadan postenonkiel justica specialisto ĝis loa emeritiĝo.La gvidantaro de la Porinstruista Altlernejo de Bajaa rekonis laa dumvivan, rezultoriĉan fakanlaboronde Anikó Cziboly kajj honoris ŝinn per ordiplomo. Anikó Cziboly naskiĝis en 1942 enla urboSzékesfehérvár. Postt la elementa lernejo ŝi lernis en la Instruistkleriga Instituto deBaja kaj post la abituriento ŝii daŭrigis sian studadonen la Supera Ŝtata Pedagogia Altlernejode Baja.Post la diplomiĝo ŝi instruis en diversaj elementaj lernejoj de la regiono Nagykörös.En 1964 ŝi edziniĝis, pro tio ŝi ŝ devis postlasi sian provincan laborejon, ja ŝi transloĝiĝis al siaedzo enBudapest. Tiutempe ŝi ŝ ne sukcesis akiri pedagogian postenon en la ĉefurbo, pro tio ŝilaboris en diversaj kulturdomoj kiel estro de la marionet-ensemblo,pli poste kiel artaoficisto.En 1967 ŝi aliĝis kajj studis la fakulton depopolkleriga-biblioteko en la PedagogiaAltlernejo de Debrecen kaj ŝii diplomiĝiss pri tiu ĉi fako. Poste ŝi daŭrigis la studadon en labiblioteka fakulto de Altlernejo en Eger, eĉ ŝi akiris plian diplomon per faka ŝtatekzameno.La Ĉefurba Biblioteko SzabóErvin dungis ŝin kiel bibliotekisto de 1968, kie ŝi laboris endiversajgravaj postenoj ĝis sia emeritiĝo. Ŝi organizis t.n. Migran Bibliotekonkaj t.n.Centrann Provizan Servon, eĉ ŝi ŝ estis ĝia vicestro. Enla fino de sia aktiva kariero ŝi laboris enla Lago-serva Fako kiel sekciestro. Ŝi emeritiĝis en 1999 kaj kiel emeritulo per speciala31


kontrakto ŝi laboras kiel bibliotekisto enn la biblioteko de la Hungara H Belartista Universitatode Budapest.La estraro de la Hungara Fervojista Esperanto-Asocio, la hungara fervojista esperantistaroplenkore gratulas al Jozefo kaj Anikó Cziboly pro la rezultoj de ilia fakaa laborok ajj pro iliaordiploma distingo.IstvánGulyásMarteno Forrai lapli junaDonaco de la reĝoĈu estis, ĉu ne estis, foje vivis iu multee saĝa kaj riĉa reĝo. En E sia palaco plurcent servistojgvatis siajn ĉiujn dezirojn, ensia grandioza trezorejo senkalkuleble multajj oroj kaj diamantojestis. Lia biblioteko enhavis la plej specialajn kajplej valorajn librokolektaĵojn.La reĝodecidis gastigi siajn geamikojn kaj disĉiplojn. Pro tio alvokis siajn heroldulojn kaj mesaĝis,ke li aranĝas gastigadon, riĉe li donacos tiujn, kiuj helpis lin kun fideleco kaj scio. Sedla reĝohavis strangan peton, nome ĉiu kunportuu puran akvon, ĉar lia cisterno krevis, la akvo elfluiskaj onine povas akiri akvon de aliloke. La herolduloj selumis la noblajn ĉevalojn kajforgalopis el la palaco. Ili seninterrompe rajdadis tra montoj, valoj, urboj, vilaĝoj ĝis kiamenmanigis la invitilojn al ĉiu invitito. Estis disĉiploj, kiuj ekkomprenis la peton kaj lojale l tujekiris per varĉarojporti la akvon en siteloj, bareloj, potoj. Estis aliuloj, kiuj indignis pro lapeto dela reĝo, demandante,kion pensas la reĝo pri si mem? Ĉu li ne havas sufiĉe multajnservistojn por kolekti la akvon? Sed tamen ankaŭ tiuj ekiris kajj portis po unu glason da akvo.Post kiam ili alvenis, ĉiuj enverŝis la kunn si portitanakvon en la cisternon, , transdoniss la ujojnal la servistoj, kiuj deponis tion t en la antaŭejo de la reĝa kortego. Kiamm oni akompanis lagastojnen la palacon, ili stariss kun malfermita buŝo pro la surprizo. La tabloj preskaŭŭ kadukispro la abundo de la plej multflankaj, bongustaj manĝaĵoj, laa plej bonkvalitaj vinoj de lamondo por plenŝtopi buŝojn. La gastoj laŭplaĉe povis manĝi, trinki ĝis hontosento, ilii ne lasissin peti. Post la vespermanĝoili estis scivolaj: kiundonacon ili ricevos? Pro tio ili demanderigardisal la reĝo. La reĝo informis, ke jam okazis la prepariĝoj: morgaŭ antaŭ la ekirohejmenĉiu ricevos kaj povos kunporti la donacaĵojn. Alitagee frumatene, kiam radioj de laSuno lumigos la antaŭejon dela reĝa kortego, estiĝis grandega miro. Onii plenmetis la ujojnde la gastoj kun oroj, diamantoj. La reĝoo adiaŭis ilin kun la sekvaj vortoj: kiel vi mezuris laakvon, tiel mi mezuris la donacon. Poste ili ekiris hejmen el la reĝa kortego: iuj kun ĝojo,aliuloj honteme.Se iu havas orelojn porr aŭdi, aŭduu tion. La rakontokion lernigas al ni? Ĉu eĉ ni estus similaj? Tiom dankemaj? Post multjara instruoĉu iomkoleretee ni realigus la petonde la instruisto? Ĉu eble ni nee plenumus tion? Ĉu firme niefektivigos la peton de niamajstro-instruisto?Ni devas decidi, sedd la decidookazuĝustatempe!(Kompilis: MáriaBallán,Esperantigis LászlóPásztor32


Edeno de muso. Labildon sendis: sinjoroo Teodor Andreas el urbo Koŝice, SlovakioTemplo kaj Klostro de Karmelanoj en e MiskolcLa lulilo dela Ordenode Karmelanoj luliĝis sur la Monto Karmelo en Israelo. Ĝidevenas laŭ la historiistoj de profeto Elio, kiu defendis la veran kredon kaj vivis en ladefenditaj grotoj de la montaro. Lian memoron konservas la grotoj kaj la fonto-Elio.La grotoj de la Monto Karmeloo taŭgis pordoni restejojn por laa kristanaj ermitoj,vivantajaj malproksime de la mondo, kiuj nomis sin Fratoj de Beata Maria de Monto Karmelo.Ĝis la 12-13-aj jarcentoj elformiĝis organizitaj komunumoj,pro tio enn jaro 1209SanktaAlbertode Vercelll eldonis por ili regularon en Accon.La unuaj Karmelanoj alvenis al Hungarujo enjaro 1355, en 1372 ili konstruis klostronkaj kapelon por Ordeno de Beata Sankta Maria de Monto-Karmmelo.La Karmelanoj en Miŝkolc aperiss en 1942, kie ili konstruis klostron kaj kapelon ĉe lanuna strato Kiss Ernő. En 1944 konstruiĝis la nova, sed ankoraŭ provizora templo, kiu estiskonsekrita je la honoro de Sankta Tereziaa de Avila. „Malfermiĝis la kapeloo kaj klostro, sed ĉitio ankoraŭ ne sufiĉas. La laboro nun komenciĝas,eĉ ne nur laboroj de la Karmelanoj, sedankaŭ tiu de gekreduloj. Ni donas, ili portas plu la pacon, trankviliĝon, la oferdonon, lapreĝan vivon.” (Citaĵo el periodaĵo titolita „Silento de Karmelo” en 1942.) )Post la aresto de monaĥoj la kapelo kaj klostro funkciis kiel „filio”, kaj de tempo t altempo minacis malfunkciigo kaj de la kapelo kaj de laa klostro. Sed kunlabore lareorganiziĝanta Ordeno Karmela kaj la kreduloj – el kiuj formiĝis la „Komunumo deKarmelanoj Vivanta en la Mondo” – rekonstruis la Monaĥejonen 1993, la a templon en1996.Bedaŭrindee la nombro de la monaĥoj malpliiĝis kajj nuntempee jam ne kapablasfunkciigi la klostron. Pro tio nuntempe la a Grekkatolika Eklezio funkcias kaj faras sianbenatanagadon.„Ni ne forlasas la Solulon en la tabernaklo denia kapelo. Ni ĝoje ĉirkaŭprenass per niajvivo, adoroj, psalmadoj.” (Citaĵo el periodaĵo titolita„Silento de d Karmelo” ” en 1942.)Malgranda komunumoo Miskolc de la „Karmelanoj Vivantaj en la a Mondo” laboradaspor ĉi tiu celo. Ĝia prioro (la neklerikaa gvidanto)en Miskolc estis la esperantistosinjoroBarnabo Batta ĝis lia forpaso en 2009. Honore ni rememoras lin.(Monaĥino Jánosné Csombok, esperantigis László Pásztor)33


La Monto Karmeloen IsraeloAl la temo apartenantan leteron de nia samideano Josef Shemer, mi prezentas al vi, kielkulturankunlaboron inter delegitoj de UEA. Jen, ĝuu liajn senditajn konojnn pri la MontoKarmelo en Israelo:„Kara Adri,Jen lokoj en la Interreto, en kiuj aperas materialo prila Monto KARMEL: K1. Artikolo el Vikipedio en Esperanto: http://eo.wikipedia.org/wiki/Monto__Karmel2. Fotoj:http://images.google.com/images?hl=iw&&tbs=isch:1&ei=ZCnLTOPKCsmI4gamy4jdDA&q=%D7% 94%D7%A8+%D7%94%D7%9B%D7%A8%%D7%9E%D7%9C&sa=N&start==20&ndsp=203. La ĉapitro en la Biblio, kiu rakontas pri la okazintaĵoj de la profeto p Elijaa ĉe la MontoKarmelo:Hungare: http://biblia.hit.hu/bible/21/1KG/18Esperante: http://www.site-berea.com/c/sb/index.html4. Pri laKarmelanoj, en la hungara lingvo:http://hu.wikipedia.org/wiki/K%C3%A1rmelit%C3%%A1kEn Esperanto: http://eo.wikipedia.org/wiki/Karmelanoj5. Aldonaĵoj al la artikolo en Vikipedio:La monto havas gravecon porr la esploro de la prahistorio, ĉar enn ĝi oni trovis restaĵojndeprahomoj en grotoj, el antaŭ 120,000 jaroj! En la grotoj tie oni trovis t restaĵojn de laneandervala homo kaj de Homo Sapiens. .6. En laBiblio aperas pliaj mencioj pri laa Monto Karmelo, ĉefe kiel simbolo por fekundaloko." KARMELO" enla Biblio (Malnova Testamento):Pro tio oni nomas Monto KARMELO, ĉar la signifode tiu ĉi hebreolingvaa vorto estass"fekunda/fruktodona tero aŭ loko, kie kreskas fruktoj.", ja tiu ĉii monto estas verda dumlatuta jaro(malsameal la aliaj partoj de Israelio), en laBiblia tempo ĝi ricevis la nomonnKARMELO.La vorto KARMELO aperas 46 fojojn enn la Malnova Testamento (Biblio).. En kelkaj lokoj l ĝiaperas ankaŭ en lasignifo de fekunda, fruktodona tero, florantaa kaj simile.Jen tiuj mencioj enla Biblio:1. "Via kapo sur viestas kiel Karmel, Kaj la harbukloj de via kapo kiel la purpura robo de lareĝo, falde kunligita."{Citaĵoel la libro Alta Kanto de Salomono, ĉapitro 7}2. "Ĝi forte ekfloros kaj triumfos, triumfos kaj kantos; la gloro de Lebanonn estos donita al ĝi,la beleco de Karmel kaj Ŝaron; ili vidos la gloron dela Eternulo, la majeston de nia Dio."{Citaĵoel la libro Jesaja , ĉapitro 35}3. "La Eternulo ektondros el Cion kaj aŭdigos Sian voĉon el Jerusalem; kajekfunebros lapaŝtejojj de la paŝtistoj, kaj sekiĝos la supro de Karmel."{Citaĵoel la libro Amos , ĉapitro 1}Ĉi tie laprofeto Amos uzas lavorton KARMELO kiel metaforon por la punotaj altaj-riĉajsed pritavoloj de la israelia popolo. Estas interese, ke ĉi tie ne temas pri simpla fekundo,simbolado de riĉeco.Estas interese, ke en kelkaj lokoj Zamenhof (kiu esperantigis laa tutan MalnovanTestamenton) tradukis KARMELO-n al "fruktoĝardeno" kaj al "fruktodona", do tiam li tutene menciis la originan vorton KARMELO.34


Ekzemple, en la libro Jeremija, 2: "Kaj Mi venigis vin en landon fruktodonan", sed enlahebrea originalo aperas definitive la vortoo KARMELO ("Mi venigis vin al la lando Karmel").Ĉi tie LLZ preferisesperantigi ĝin je "fruktodona".Plia ekzemplo: en la libro Jesaja, ĉapitro 10 aperas: "kaj ekstermos la majeston de lia arbarokaj de lia fruktoĝardeno". En la hebrea originalo aperas la vortoo KARMELO. ĉi tie LLZpreferisesperantigi ĝin je "fruktoĝardeno".Rimarko: Zamenhof agis precize, kiel agis aliaj tradukantoj de la l Biblio. Ankaŭ en laalilingvaj tradukoj la vorto Karmelo ne aperas en tiuj ĉi du kazoj.Jen, statuo de profetoAmike salutas,Josef Shemer”Pliaj leteroj el nia leterkestooBrazilio - La birdetoMotorciklisto veturis per 140 kilometra rapideco hore sur ŝoseo.Subite birdeto aperis antaŭ li, kaj li ne sukcesis eviti la interfrapiĝon: "PUF!"Per la retrospegulo, la veturanto ankoraŭ povis vidi la besteton turnantan sin plurfojesur la ŝoseo, ĝis kiam ĝi ekkuŝis senmove.Premita de mediprotekta konsciencriproĉo, laveturanto haltigis h la motorciklonkajrevenis por helpi labesteton, kiu estis senkonscia, preskaŭ mortinta.Tre afliktita, la motorciklistolevis la etann akcidentiĝinton kaj portis ĝin al bestkuracejo, kie ĝiestis sukurata kaj savita.La savigintoaĉetis kaĝon kaj portis la vunditon al sia hejmo. Li zorgis doni al ĝi peconda panokaj akvon.Je la sekva tago la birdeto reakiriss la plenan konscion. Vekiĝinte V kajvidinte sinmalliberigite kaj ĉirkaŭite perr krado kun peco da pano kaj vazo da akvo enn la angulo, labesteto metis la flugiletojn surr la kapon kaj kriis maltrankvilege:- Ho ve! Mimortigis lamotorcikliston!Tre multan feliĉon all 2011 por vi kaj por la l legantoj!Josenilton 35


En la jaro <strong>2010</strong>-a20 jarass la muziko-grupoesperantista en laDemokrattia Kongo-KinshasaEsperantistajn retajn leterkontaktojn serĉante mi renkontiĝis kunn nomo de sinjoro ViktorLukolama Lufimpu, kiu loĝas en urbo Kinŝasa en la Demokratiaa Kongo. Lii rakontis, ke liestras muziko-grupon, kiu ludas afrikan muzikon kajkantas esperantlingve. Miajn demandojnkoncerne la grupanojn kaj ilianmuzikon, kaj je tiuj respondojn de d sinjoro Viktor LukolamaLufimpu, vi povas legi nun:- Bonvolu paroli pri Vi estimata sinjoro, kaj pri via muziko-grupoMi estas Viktor Lufimpu el Bando Konga Espero.Mi naskiĝis en LUKALA, la 27-an de julio 1961. Mi edziĝis la 19-an de decembo 2009 miaedzino nomiĝas Beatrice Kaba-Ase. Mii diplomiĝisen Kisangania Universitato en 1985kiel agronom-inĝeniero. Nunmi estas komisaro ennia Naciaa Polico, krome mia laboro,la muziko estas mia pasio. Mi realigis 3 muzikvideojn post laa apero de nia albumeto KIULINGVO? en AKRIKA KOMPILO eldonitaa de VINILKOSMO kaj ni nun serĉas DVDeldonistonpor eldoni ilin surDVD.VINILKOSMO ne faras tion (ĝi nur eldonas muzikon sur CD) Floréal Martorell povas nurproponi disvendi la videojn en Vinilkosmo-elŝutejo.Mi nunn esploras laeblecojn por DVD, tial mi kontaktas volontulojn kiujn interesas laafero kun la celo eldoni muzik-DVD-onn ĉe eldonejo. Nia muziko estas ŝatata sed mankaseldonisto.- Ĉu via grupo estas ŝtate rekonita?- Nia grupo estas nova, , ĝis nun laa ŝtato ne konas nin, ni n seĉas rimedojn- Kiom da membroj havas entute via muziko-grupo?- Nia muzik-grupo havas entute dek membrojn.- Laŭnome kiuj estas la kantistoj kiuj kantas, kaj kiel nomiĝas tiuj, kiuj nur muzikas?- Kiuj kantas kaj muzikas estas Viktor Lufimpu, Rockk Tamba Denizo, JuniorNgangu, Nelly Masemi, Leonie Mputu......- Ĉu inter viaj grupanoj muzikas kajkantas ankaŭ la ne muzikgrupanmno JoMo?Jomo ne muzikas kune kun ni. Li societiĝiss kun aliaj amikoj en nia lando. En nia36


lando estass tri artistajj bandoj: Konga Espero, Vigla Muziko kajj Mayoma, , kromJoMo.- Kiam komencis via grupo sian agadon?- Ni fondis lagrupon nur post la Eperanto-seminario kiu k okazis dum la lasta jaro2009, gviditaj de Petrovic kaj Xosé. La unua homo estas serbo, tiama prezidantode ILEI, kaj la dua estas hispano.Nun kun mia amiko Flo, mi sendas al vi la ligilojn de niaj grupaj muzikoj, , porĝui ilin, eĉ ankaŭ por aĉeti niajnn diskojn. Ja vi skribis, ke plaĉass al vi nia muziko.vinilkosmo@esperanto.org http://www.vinilkosmo-mp3.com http://www.vinilkosmo.comhttp://cd1d.com/fr/structure/vinilkosmo-esperanto-muzik-prod http://vinilkohkosmo.ipernity.comhttp://esperanto.com/users/vinilkosmo http://www.myspace.com/vinilkosmo”Por informo mi sendas la vi la ligojn all la paĝoj de la Afrikaa Kompilo en kiu troviĝas laalbumeto "Kiu Lingvo ? " de Konga Espero... la CD estas mendebla ĉehttp://www.vinilkosmo.com/?disc=vkkd100&lng=eLa tuta Afrika Kompilo ankaŭ estaselŝutebla ĉe http:// /www.vinilkosmo-mp3.com/afrika-kompilo-c-74_152_ _153.html? language=eo Se vi volas elŝuti nur la albumeton 8 titolan "Kiu Lingvo?" Iru http://www.vinilkosmo-mp3.com/lingvo-c-74_154_156.html Tie ankaŭ eblassaŭskulti fragmentojn. La disko enhavas libreton kun ĉiuj tekstoj kaj see vi deŝutass lamuzikojn la tekstoj troviĝas ene de la muzikdosiero kiel metadatumoj... Por fini, nirestas je via dispono por pliaj informoj. Plej muzike salutasvinilkosmo@esperanto.orghttp://www.vinilkosmo-muzik-mp3.comhttp://www.vinilkosmo.comhttp://cd1d.com/fr/structure/vinilkosmo-esperanto-prodhttp://vinilkosmo.ipernity.comhttp://esperanto.com/users/vinilkosmohttp://www.myspace.com/vinilkosmo /Le 30/07/<strong>2010</strong> 19:14,Plej kore: Viktor Lukolama Lufimpu,http://www.vinilkosmo-mp3.com/lingvo-c-74_154_156.htmlTelefonoj:+243817179919+243896055966Paperpoŝto: Viktor Lufimpuu B.P 7598 Kin1 CILUC/o Mampuya Diakiese Kinshasa DR KongoHejmadreso:70, avenue Yassa, Q Lokoro, C/Bumbu Kinshasa”Mi dankas la eblecon por nia babilada ret-kontakto,kaj gratulas la 20 jaran Muziko Grupon!s-ino Adri Pásztor, el urbo Miskolc, Hungarujo.RusioLaŭ la bona movada tradicio festi f ĉiujaree decembre Zamenhof-feston, de ilia regiono por kuneen urbo Jekaterinburg(ĉefurbode Uralaa regiono de Rusio) kunvenas esperantistojfesti la Zamenhof-tagon. lanĉi dukonkursojn, ligitajn kun Z-tago kaj ili invitis la geesperantistojn aktivepartopreni ilin!Ĉi- jara preparado al la festo jam komenciĝs. Ĉee la organizantojaperis ideo1. "Letero al Ludoviko Zamenhof"37


Tiun ĉi konkurson por partopreni ili invitis ĉiujn verkemulojn, ke k aktivigu sian imagon,fantazion, kreemonkaj provu skribi leteron al aŭtoroo de Esperanto!Elektu mem, en kiuĝenro ĝin verki: ĉu enn proza, poezia, humura aŭ alia. Ankaŭ enhaveleteroj povus esti variaj: eble la l esperantistoj dezirus turni sin al la Majstro kun iu peto, aŭrakonti al li pri iu interesa E-evento en urbo (lando) de la leterskribanto,, aŭ komuniki,kial tiu ekŝatis kaj lernis la lingvon, eble tiu simple volus danki lin ktp…..Limdatode sendoestis la 10-a de decembro <strong>2010</strong>.La plej interesaj leteroj estos publikigitajkaj aperos en E-paĝaro de ilia regiono. Aŭtoroj de tri la plej sukcesaj s leteroj ricevospremiojn de la organiza komitato.2. "Foto-konkursoZamenhof kaj mi"Se la esperantistojŝatas foti, se oni scipovas kapti kaj haltigi momentojn m por la sukcesafoto-bildo, ili proponis nepre partoprenii tiun ĉi konkurson de fotoj! f La fotoj povus montri nenur propran vidon de L.Zamenhof, sed ankaŭ prezenti sin mem la fotanto apude. Bonvenisfotoj koloraj kaj nigra-blankaj, seriozaj aŭ ŝercaj. Akcepteblis ankaŭ video-materialoj. Laplej interesaj fotoj eniros la retan foto-albumon,dediĉitan al a Z-tago kajj 3 fotoj elektitaj deilia ĵurio, ricevos premiojn de la organizaa komitato.La kontribuaĵojn ili akceptis laŭ la jena adreso: zamenhof-konkurso@mail..ruLa kontribuaĵoj por la konkursoj estos bona okazo partopreni ilian aranĝonn dum ĉi-jara Z-tago en Jekaterinburg, eĉ se iumem ne povis veni kaj ĉeesti ĝin!/Laŭ invitletero de la Organizaa komitato de E-renkontiĝo en Jekaterinburg(Rusio), s-rinoAdri Pásztor./GratuloNi gratulas al la nobla ideo por aranĝi la supre menciitan Zamenhof- tagan konkurson, ,aranĝaĵon. Organiza Komitatoo bonvolu akceptu niajn bondezirojn por la sennuba amuzado, alla tutkorpaj ĉeestantoj, kaj al partoprenanntoj per siaj konkursaĵoj. Ni atendos la rakonton pri laevento kaj la premiitoj.Multe da sukcesoj por vi ĉiuj!Nome de E. A. R „Király <strong>Lajos</strong>”: s-ino Adriennee PásztorAtenton!Pro la 14a de februaro 2011-aokazonta okuloperacio kaj la ĝinn sekvonta resaniĝ-tempo de lakunlaborantinode nia retrevuo: s-ino Adrienne Lászlóné L Pásztor,nia retrevuo aperos nur en marto dee 2011. Ni petas vian komprenonkn kaj paciencon.Ni dankas ankaŭ la ĉijaran reviziantan laboron de niaj korektantoj, kiuj faris nianretrevuon pli bona per ilia senegoisma publikinteresa agado. Kaj al ili, kaj al lakarajlegantoj de la Nordhungaria Informo, , ni deziras agrablajn jarfinajn festojn kaj pacan,senzorgan, s feliĉan 2011-an jaron!Membraro de la Miŝkolca „Király <strong>Lajos</strong>” Esperanto-Amika Rondo38


Tel.: + 36 70 2061739Tel.: + 36 70 5708895Tel.: +36 46 738982Retpoŝto: pasztorlaszlo.adri@hdsnet.huRetpaĝo: http://kiralylajos.uw.huu40

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!