8 En morgen gezond weer
8 En morgen gezond weer op Studie borstkanker > Naast de in-center hemodialyse behoren ook thuisdialyse, autodialyse en vakantiedialyse al lang tot de mogelijkheden. Sinds begin oktober biedt de dialyseafdeling van het Jan Yperman Ziekenhuis nog iets nieuws aan: nachtdialyse. Anja Taillieu is een enthousiaste gebruiker. “Met nachtdialyse verlies ik veel minder tijd.” < Heeft de leeftijd bij de eerste maandstonden en bij de eerste zwangerschap een link met het type borstkanker dat later eventueel ontstaat? Dr. Olivier Brouckaert (dienst Gynaecologie – Verloskunde) leidde een internationaal onderzoek naar het antwoord op die vragen. Vertrekpunt waren meerdere studies van het Breast Cancer Association Consortium, bij in totaal 28.000 vrouwen. Dr. Olivier Brouckaert: “De leeftijd van de eerste maandstonden bleek geen invloed te hebben op het type borstkanker. De leeftijd van de eerste zwangerschap wel. Bij vrouwen die ooit zwanger waren, zijn de tumoren vaker triple negatief en bij diagnose op jonge leeftijd ook vaker ER positief/ HER-2 positief. Deze en andere evidentie past bij een beschermend effect van een zwangerschap tegen ER positief/HER2 negatieve borstkanker, vooral als de eerste zwangerschap vroeg komt.” Brouckaert O. et al. ‘Reproductive profiles and risk of breast cancer subtypes: a multi-center case-only study’. Breast Cancer Res. 2017 Nov 7;19(1):119. doi: 10.1186/ s13058-017-0909-3 Info: secretariaat, 057 35 75 60 Het is half twee ’s nachts. Achter de verpleegkundigenbalie branden er enkele lampjes, maar de rest van de dialyseafdeling is in het duister gedompeld. De verpleegkundigen hebben net hun ronde gedaan en de parameters gecontroleerd. Om vijf uur ’s ochtends wordt Anja Taillieu als eerste van het dialysetoestel afgekoppeld. Anja Taillieu: “Sommige mensen blijven hier nog ontbijten en gaan daarna naar huis of naar het werk. Ik vertrek meteen, om nog wat bij te slapen. Dat gaat nog altijd het best in mijn eigen bed. Hier lig ik soms een paar uur te woelen. Misschien moet ik het nog gewoon worden. Voor de rest ben ik zeer tevreden met de nachtdialyse. Ik werk deeltijds. Toen ik drie keer per week overdag naar de dialyse moest, kwam ik aan niets anders meer toe. Het huishouden, vrije tijd: dat werd allemaal heel moeilijk. Nu kom ik drie keer naar de nachtdialyse en verlies ik overdag geen tijd meer.” EEN ACTIEF LEVEN Voor in-center hemodialyse moeten patiënten in de regel drie keer per week vier uur aan de dialysemachine. Reken daar het transport bij, en er verdwijnt een grote hap uit de week. Zelfs voor mensen die geen professionele loopbaan of drukke kalender meer hebben, is dat knap vervelend. Ook de psychologische belasting is zwaar: soms voelt de patiënt zich letterlijk aan de dialysemachine gekluisterd. Vandaar de populariteit van thuisdialyse (flexibel en geen tijdverlies door verplaatsingen), vakantiedialyse (incenter dialyse in het buitenland) en autodialyse (de patiënt koppelt zichzelf aan wanneer hij wil). Nachtdialyse is een nieuwe aanwinst in het rijtje, vertelt hoofdverpleegkundige dialyse Carine Struye. “Het Jan Yperman Ziekenhuis is pas het derde in West- Vlaanderen dat de mogelijkheid aanbiedt. We hebben acht plaatsen beschikbaar op maandag, woensdag en vrijdag. De patiënten melden zich aan tussen 21u en 22u. De dialyse duurt acht uur en gebeurt onder toezicht van twee dialyseverpleegkundigen.” OOK MEDISCHE VOORDELEN Het nachtdialyseschema ligt vast: de dienst doet een nachtje door op maandag, woensdag en vrijdag. De vijf nefrologen van het ziekenhuis overleggen gezamenlijk wie voor nachtdialyse in aanmerking komt. Dr. Hilde Vanbelleghem: “De patiënten moeten eerst en vooral gemotiveerd zijn en er mogen geen medische contra-indicaties zijn. We verwachten van de mensen dat ze therapietrouw zijn, hun medicatie correct innemen, hun dieet goed volgen en tussen de dialyses door niet te veel vocht ophouden. De voorkeur gaat naar professioneel of sociaal actieve mensen die op de transplantatielijst staan. Ook studenten horen bij de doelgroep.” Met nachtdialyse komt er dus tijd vrij voor werk, studie, huishouden of andere activiteiten. Maar het systeem heeft ook medische voordelen. Dr. Hilde Vanbelleghem: “Omdat het verwijderen van overtollig vocht bij nachtelijke hemodialyse trager verloopt, is er minder kans op krampen en bloeddrukdalingen. Daarnaast worden er meer afvalstoffen verwijderd en is er een betere controle van fosfor. Daardoor kan het dieet meestal versoepeld worden, kan de medicatie vaak wat afgebouwd worden en vermindert hopelijk het risico op aderverkalking. Ik kan eigenlijk maar één nadeel bedenken: niet iedereen slaapt hier even goed.” Info: afdeling Hemodialyse, 057 35 61 41 (elke weekdag tussen 8u en 17u), nefrologie@yperman.net Ymail_29_NL_v3.indd 8 5/12/17 15:30
Als trop te veel wordt Lieselot Minne en dr. Bart Werbrouck > Cholesterolremmers, bloeddrukverlagers, slaapmiddelen, diabetesmedicatie, antidepressiva, vitamines: het pillendoosje van veel oude mensen zit bomvol. Wie advies wenst over de afbouw van medicatie kan voortaan terecht in de polyfarmaciekliniek. < Huisartsen die vermoeden dat een bejaarde patiënt te veel pillen slikt, kunnen die persoon doorverwijzen naar de consultatie polyfarmacie van het geriatrisch dagziekenhuis. Geriater dokter Bart Werbrouck: “Meestal komt er in de loop der jaren alsmaar medicatie bij en wordt er weinig geschrapt. Bijwerkingen en interactie tussen medicamenten zijn dan een reëel risico. Sommige middelen verhogen ook het risico op vallen en breuken. En dan zijn we nog verder van huis.” HET TOTALE PLAATJE In het geriatrisch dagziekenhuis wil men nagaan of het totale plaatje nog klopt. Lieselot Minne (ziekenhuisapotheker): “Op de consultatie polyfarmacie bekijken we samen met de geriaters de doseringen, of er geen interacties tussen de geneesmiddelen zijn en of we iets moeten stopzetten. Soms zijn de bijwerkingen van een middel erger dan de voordelen. Wij wegen de kosten en de baten af.” Geriater dokter Geert Gabriel: “Onze voorstellen zijn gebaseerd op huidige geriatrische evidentie. Bij kwetsbare patiënten worden vaak andere richtlijnen gehanteerd voor onder andere hypertensie en diabetes. Ze zijn vaak minder streng voor geriatrische patiënten dan voor jongere patiënten. Afbouwschema’s worden aangereikt waar nodig. Soms zien we dat essentiële supplementen ontbreken: die worden dan opgestart. De aanpak van polyfarmacie leidt tot een langer én een kwaliteitsvoller leven.” KANKERBEHANDELING OP MAAT Een kankerbehandeling kan bij oudere patiënten vaak inslaan als een bom. Via een oncogeriatrisch assessment kan de geriater op voorhand uitzoeken of patiënten hun therapie wel zullen aankunnen. Patiënten worden doorverwezen naar het geriatrisch dagziekenhuis door de oncoloog, de internist, de gynaecoloog… Dr. Bart Werbrouck: “Een prognostische score wordt bepaald, waardoor we een selectie kunnen maken tussen fitte en kwetsbare patiënten. Is heelkunde nog een haalbare kaart? Zal chemotherapie niet te veel bijwerkingen geven? Weinig spiermassa, beginnende dementie en ondervoeding zijn allemaal factoren die de toxiciteit van de behandeling sterk kunnen doen toenemen. Is een chemotherapiedosis reductie zinvol? We helpen richting geven aan het uiteindelijke behandelingsschema. Daarbij staan behoud van zelfstandigheid en kwaliteit van leven centraal. Met preventieve maatregelen zoals een aangepast revalidatieschema of de correcte supplementen kunnen sommige patiënten alsnog klaargestoomd worden voor hun behandeling.” GEEN COMPROMISSEN Oncogeriatrie is een relatief nieuw topic binnen de oncologie. Uit steeds meer studies blijkt dat een assessment een gunstige invloed heeft op de overleving. Een recente studie toonde een 3-jaarmortaliteits reductie van bijna twintig procent aan bij patiënten met een gemetastaseerd borstcarcinoom. Maar ook binnen de darm, hoofd- en halstumoren en hematologische oncologie wijzen studies in dezelfde richting. Dr. Bart Werbrouck: “Een geriatrische kankerpatiënt stelt vaak andere prioriteiten dan een jongere kankerpatiënt. Veel patiënten willen liever geen compromissen sluiten als het aankomt op behoud van zelfstandigheid en levenskwaliteit. We proberen te voorkomen dat een té agressieve behandeling de prognose eerder negatief zou beinvloeden.” Info: Geriatrisch Dagziekenhuis, 057 35 62 71, ygdzh@yperman.net 9 Ymail_29_NL_v3.indd 9 5/12/17 15:30
