DISCRIMINE - Doria

doria.fi

DISCRIMINE - Doria

DISPUTATIO PHILOSÖPHICA,

De

DISCRIMINE

Inter

ECCLtSIAM

REMPUBLICAM;

Qyam,

Ex eonfenfu Amp'iJf.Cotleg;i fhilofopb.

In Reg. Acalemii Aboenft*

Bub Pli.«3ll)l()

HENRICI HASSEL,

Eloqventiae PROFESSORIS Ress K Ordin.

FACULT. PtifQO^OPbl h. t. DECANI,

Sumntos l» Philofopbia _l/l.«s^e.

Rlte adepturus

tublice evxm/»x»


'KRFERENDISSIMO

O^^/.VH

K X3Jå iilV \I £\*

J\f\f Df-IVS :z s ITMPT 17

i3\)Lrtl.\J Kl■JiiUM^tj

S. Theoi. DOGTORI Con.u.rnrna.j.ftrno ,

Dicecefeos Mexionenl',s EPfSCOPO LminenriMmo,

CoUegii Sacn Praefidi. Gymi.,ji öc Schol. EPlH(_)_


Dn.

Ks^_?_^s_VO/^7_z/O

DOMINO

jonae far-

LENIO,

8. Theoi. DOCTORI Confuinmatiftimo,

Dicecefeos Aboénfis EP.BGGPO EminentiiTimo i

Ac.:d«mlN ibidem PRO C^NCELLARIO Magmficentii-imo,

Confiftorii Ecclefiaftici Pn*efid'& Schol, EPHORO

Gravifftmo ,

MjECEKAH Z^AGI>.O,

DISSIMO

NO

1 /SI IH r^ H 1

d-onlummatissimc..

Plsil.op() Eminentifllmo,

& Schol. KPHORO Graviffirne,

1. NA(^^'o,

.-/^i-i^o^e^l , b


V' ordinis 6???^/i'5/5_*?^ non

improbabiti* infldutm«

, liw mier E


VIRIS

Admodum Reverendis & Pr.eclarifi.mis

Rg. S/.MUELI Mag. HENRICO 11.

ROGBERGIO, ALANO,

Paftori in FrCNryd meri Antiftiti iri V^rbmo A Localax

digniffimo;

ris.imo;

Affini liQnorclcMmo, Coaiingvinco Amantlllimo.

VOVyS,^ffinin £ff (_y///^«^ve«ee diie&is/imi* in

H^ amoris h^ É> ra^


EPITOME

§ I. Inftitutum dferit-

§, 11. Defimtiovem Fcclefu ffflit.

§. ///. Ide m Jrct>u!>i>c£ exbibet*

%* /A Refigistntm Jbrrffranam imperio tion fubjscere evincit,

l^ 5. Fo^m.i,'^ AliquAm rtgiminii EcrlefU »0«conVenire monftrAi*

yf.Ecchfiam gattdere jur.e ferendamm 'egurn.jurudtcltt/xcr &~

exfecutrott negni.

§, vll. Ecclefiam jus direßionis habere oflendit,

§ VIII- Defint Ecclefix agit.

§«. IX. Finem Reipublrct? proponit,

$. X. De jure Ecctefi£ arca, cmfefftwes publkas (f

* enrum

interpretpjiomm tradit.

6. XI. Rtipublia. fuum jus circA covfefftones ifttn 1-indieAt.

H. HV/. Ecciefn jtis eligeadi Minifiros Mtribuit*

S

fi t

XIII Reipubtice jtiscirca banc e'ecTriu Aflrbtu Scclepafiicti pr£fcnbenäi

sdferiii

§. XVII. £)uid Reipublic£ liceat eirca excommunlcationem ;

ad/ert. -

6. XVIII. Ece'e(i* jtu in bona (un adfcribit.

|. XIX. R.eiptibiic*i fummarh infpeSltonem (f extrema ttrgente

nereffttate, domntum in ill " ejtutifns c wpetere adftruit.

$


Al.

EX

czuO réligio Chrhliana in eivitztibuz-puM»

H^ ca au&onta.e recepta .fuit, si Ecclelig .cus

Repubhca in unum quafi corpus coaluit »

H«.^H haice Sacietates intsr fe difcernere,-earumi_zue

jura certis limiribus circum._crib.ere arduum fåne

multique «lilcriminiz negotsura -era Quamvis

ex lentenna c?^./-ssi./^V/ 7^i)H/^.^// (a), prima ftamina

papifrni in (eculo fecundo quZerenda fint 4

feculo men IV» (ufcipiente religionem Chriftianam

Imperatore CONSWNTJNO MAGNO, faftum eft >

ut Sacerordo non folum hunoribuz opibusqueaageretur,

variis praerogativis Sacerdotum geneilium m

ilium transia-ris , verum etiam junbus inftruer.etur

imperia pr-ejudicantibus ,- czuZe licec primum .exer.

ceret msci^rate , hlloe tamrn principiis de.nde abu

luB, pot.eftarem sull:o8 ultra lim. longe protendir.

Ad hoc auclDndu n ipls rerum in orbe Chriftiano

facies invitavir. In äitszmm* .atenre GFiCOI/iRDINd

.(3), JfflptrrAtorunt wctjtritAte ., tum ex continu* fliontm atft-

A

fen.

U) ,'« c.autel. Juri.pr. /-c,^Q/?.

.(l3) de originc poteftat. jecui. in Ecdef. Jk,om*


ert tia ,

tum quod graviffintU in Oriente beäis de/iinereninr.

in /i/.//


.1

jura reftituerentur;, quidam Prineipe^ in alterum

extremurn prolapfi, in religionen. Chrifiianam ejusque

privilegia , idem atque in cetera jurium Majeftaticorum

obzeKa imperium fibi arrogaruat. Eo

«omine pr_Efertim notari meretur Anglorum Rex

fJENRICItsVIiI, qui reje


O.- - . „

Ptiis interef! Aceurnte'tiefuwi's. fuoUifUt fe" extendat p-ote/t**'

.»-".■--

Ecele/ia/tica 0* quantum jnrts circa'

H.c^


--rum femficAtu-in difciplinhnon e^e rectdendnm (^), abeo

jubemes abftinemup. Ece!efs. _»^l

cokndum DEUM fecundum docifinam a Chri/lo traditam.

*'* Societat heic denotst .s^_o.H


quas tove«. oplniones,

cui addieli funt ,

quibus tamenab Eccfefis,

non fepörsntur.

>iequ« feorfim tecimus mentionem cultus e_lterniz

quia hic pendet a doflrina, _?c qui in doönna oonii_ntil:.>r,

eundem quoqus admittunt cultum externm».

Ea autem, quorum unum __etrrn.ili2.ur pcz.'

aiterum in defim.iomi.us congentre, Eoglca accuratior

non permittit. H*c de llefip.:tm?.e Eccless?^ di»

Ka funw, fequitur dcfinitio Reipnblica?.

§ IH-

F Z ESPUBLICA EST _70c7//:7_^_? 60RUM , glll

Z^ ö//)FHI

I»^/is_V! IMPSRIO CIVILE

Ossimv.muz Boc.!c._.cem , quod Lt conjunöio pPurium

hominum ad certum finem voluntatibus unitis

contendcntium (§,. ). Quum autem j.r manife-

Jlum, K.cn.public:BM ex piuribus confbu/e

.

, eosque

unione quadam inter fe conjunåos elie K- ad iinem

coraraunem aétiones dirigere; inde fans apparet ,

quod lir (ocietas, Id aucem, quo a ceteris focietatibus

diNin^vitur, eft imperium. Ho« deiiniri potefr,

quod fit jus deterrninandi «6iione3 civium ad bönum

Reipubiiae , cusn jure pcsnasimmorigeris infligendi

eonjun-Kum. Gmnez, qui in deKnitione occurrunr

termini i.Anii.ca.um habent fixum i quarc ulcejriori

explieatione non inai^rnr. Civile autem vocatur

imperium , qura verfatur circa civitatem åc

in qualiilet civitate .n.ra ejus limitfS terminatur.

Quod attinet res ip.3B , quurum liic m«ncio tir, ea.

rum veritas a Moraliftis dudum ett adliruK» , adeoque

fine probauoije a nobis fumuntur_ lmperium


HOC VEM IN M/_VOi7_V, _7_5 'JMONIUM PERHIRE-

AM 0F VERITAIE (^) , Regnum itaque CHRisil eH

rcgnum veritatis , adeoque eo rnodo , quem sc verkas

ipfa sc mentis buman» natura admittunt, prqpagandurn.

^' irnyast, «Vj._.«'..«c oi »


ipÉrituale , adeoqv« fpirituali virtute reg


§

2C>

ipla religio tolliw". Cul>us namqve vivini's fposste

fukipi d^bet, non vi ex_.,.'qver_, qvo c.a>u m fwmum

abit 6c inane fimuiacrum. Recre ideo pronunclar

lilullris PUFf.NDORFIUS(cp)iSen-a di(ftmu-

Ure «_/ H^«l^ «« /eH.-n/ alntd ling\>a fromtmmhabcre', /^ er nihilo


smperll^qvare hoc »bfente, neqve illa locum habe»

re poteft. Errant igitur, qvi vcl cu«i ledis roma»

NN adulatonbus iormam regiminis CMonarcbicam, vel

CUM (^^ (^ ) Jnfiocraticam, qv_e epifcopali regimine

abfolvicur, vel cum ihis D««ocs/>^^


noxiu*,.'; S^ i«i/>s?'/.'/0,. Zimpiicifftma ideo eft d.vific icem nonrepugnantia

l tnde tamen baud quidquzm con equitiir, Eccfe*

/ir&m in ftatum cs??ve^si-^i/_!W, /l/^i '/«»t: propagandi,

twftrtandi' LL' colendi religionen* Qbri/iianam z«

(*) /. r. §4& , ttfrt-


i-/!'/'/? regimen t>ansmutandum,

«'Ne.iti.qne conftat qimi

fentiendum fit d_° jure cdnonko , zucuc^is, exsecu.il>.

mbus , s. pornis Eccleftafticis in papilmo. Ju t enirn

i_.«s»/c-6^ f^ve äécrettim , ié eft [US epifcopale five


fpecialis

i 4

committatur

eidem ideo fubordinata,cafuf.

eft , qui huc non fpeöat.

§, VII.

ficet Ecdefia non admittat imperium §.§. IV. V.

H..^ V! babet ramen du'eiii_iNt_.n. in omni etum

iocietate neceflarius eft ordo. Ecclefia vero eft locietas(s.llergo

& ordinem in illa vigere necefle eft»

Ille vero fine direäione fervari non poteft, OireHio

»utem eft jus ordinandi ea, vas cum fine (ocistztis

EcclefiafticsE conyeniunt, Ponas ism in foeietåte

Ecclefiaftica effe debere ordinera,. sc tame*

nullum ius ordinandi, feqveretur däri obligationem

fine sure eidem refpondente , qu«d abfurdum» Dif»

tert omnino direäio ab imperio.

Imperium enim ita

»ritur , ut plans reJpe-Bu certi fcopi obtinendi , fur

am yoluntatem l>


$',

«5

iuV ad cert.. conventa fe accommodanf, alioquin

a focietate excludendi. Qu> docer 5 qvod neqve ab ullo, qvi

pnma Cbriftianifnai elemenfadids.il, ignorari poteft.

liline Paulus (? ): Si in bacfolum vitaCHRJSTO

sonftder em ut, omnium bominum mi/errimi '"■' ejjemus. Media

esi2ln>qu_l. huie fini obrincndo conducunt, non iunt

nzcutaba, fed lupernaturalia ae Divirea. Arma, infquit

Apoftolus ( lpeKata reäe

cenfetHr foeletatis civilis vincu!urn;ita de Chriftiana

dudum demonftratum eft, qvod cuna vera pohtia o»

p«.

/j) l Cor. XV, 15. conf. Marc. __5^5 if, 16,

£*) 2 co^. F. 4. (?.) I. 2f>s.^. 7^. f-


16

p.ime confentiat(/*). Sedobjicias: Cum religio Chriftiana

finem agnofcat alterius vita?, et ad eum

cQnfeqvendum media pratfcribat fupernaturalia,

qvid opus eft, ut propagetur in focietate qvadam

externa, qvabs eft Eeclelia? Refpondemu.: Hoc ita

le haberet, li religio Chriftiana virtute qvadZm Divina,

fme ullo minifterio hominum, adeoqve immediets

animis infunderetur. Verum, ut jam tacea»

mus plurima fcripturs teftimonia, qvorum ex^lica»

vindicias proprio foro relinqvimus, res

lionem _K

insuper ipfa contrariura loqvitur.

Ut eniflfi veritates

Chriftianaereligionispercipiamus, opus habemas

inftitutioae externa, neojexceptionis locoullus neftro

temporeallegaripoterit cafus fpeciahs. Pofitaficnecesfitate

inftitutionis externse, ponitur etiam i.ecfcfiitas

externx focietatis. d-am Docentes ec difcentes faciuni

focietatem.Åtqvi in Ecclefia funt non modo pietats

robufti. fed Zc imbecilles , ac impii. Illi ergo in

gratis eonfervandi, ifti ulterius excifandi 6c confirmandi,

bi redarguendi et converteadi funt; qva_*

opmia fieri debent per doKrinam extcrnam (*),

Poftqvam igitur eviKum eft, Ecclefiam prepriura

babere finem, atqve iuxta conftat adtfte obligationera

finem jftwm feeia__di, feqvitur Ecclefiam qvoqve

gauderejure agendi ea,qv«r cum fine ifto congruunt.

Kam obligatio fme jurc eidem refpondente,

ne concipi qvidem poteft ( §. VII),

§. IX.

(u).Conf. GROTIUS,PUFENDORFIUS, e, bUD-

DEUS.

(») EvslP* /l«^ »r. ,7.


§

17

3X.

T"*xplica_o fine Ecclefiae ad finem Reipublica? con»

H^ f.derandum progredimur. Gt autem Ecclefia felicitarein

futur__. vitae intendit (§. VIII), ita Respublica

ftatum telicem vi.N jprarfeatis, ut lcHpum, iibi liabek

prjefixum. Nec ulla ideoinftituta eft civttas, uthofnines

po^- hane vitam eflent beati. Varia proinde

ilunt commoda , qv_e per vitam civilem adipifci-

Mur, adeo.qve tot etiam conftiruipofiunt fines par-

£icula,res Reipublica; qvare vans funt alter.cationeH

,eorum, qvi ceteris mifft« , h^c-, vel illa, ut fola


18

qvam ratio inftituti, H ipla »eceflitas reqvrreree

(0). Pone conrranum; Ergo torus con)ug_zlis civium

patrblt Principi, Ergo quis hane vel illam

uxorem ducat Idem definiet. Ergo special. ifim a qvasfibét

negotia domeKica determinabitj qv_e omnia

maaiteftara tnvoivunt ablurditateii..

$.x.

$.

"^Jon alii eandem conftiruunf Ecclefiam- qvam zf

j^qvi eandem profitentur docVinam (§ l_. ). Confefiiones

itaqve publica? funt neceftari*, qva? dotfrinam

cujuslrber Ecclefiae in fe conrlneanf , et fuppleant

vicein tefterarum, qvibus una Eetiefia diftia*

gvatar ab altera. Has condere torrus eft EcclHia?.

Confeffiones enim h_r continrnt doKrinam Ecel>.fi__?,

adeoqve illud , qvod Ecclefia oredlt: alrud qv.pps

credere.et aliud confiteri non licer. .^ed q.i^d^cla»

rare potent, qvid credat Ecclefia ,niu Lcclei.a ipla^

Prasterea Ecclefia fseietas eft fine imperio (§.-.'" .V*

VI.) qvZre iili doillina obtrudi neqvit. Huc pertinent

om nia, qvaede religione non fubje&a imperio

diKa funt (§IV ). sed objicias, Laicos , uti dicun^

tur, ob defeétum notitise rerum facrarum ifti nego^

tio ineptos efte. Reipondemus: l. Id de omnibus

aftirmari non poteft. Mulri enim ex iliis egregia

rerum 3. per:.. fuerunt inftrufli, 2. Confeffiones

publicN non continebunt fubtilirates Scholaftica§

nrqvs eurrcfita.es phifologicas, fed doclrinas planas,

ad qvas c^^iendas et adftruendas adeo magn©

appa^

(< ) ViJ r LOCKUIS de p,^« Imperii civ ii (^//w,^

fint

tus.


If

gpparatu opus nen eft. z. Ecclefta nunqvam crafiiorlbu^

tentbris opprefta fuit, qvam in in papifmo,

übi doårinam definire folos penes clericos erat. 4.

Proteftantes a pa.pa et clero papifteo, ad laicos, tanqvam

fudices vel potias arbitros in caufla religionis

provocarunt i»). Addimus noftram fententiara

non efte , qvod, qvi prima tantum elementa dotftri»

pa. Chriftianae perceperant, ad componendall con»

feffioues pub!icas concurrere debeant. Hi enim

ob d


20

mirum & reliquis illis 0*^«?«^»/^/, cöftfroverfia* peis

modum legis, addieis poenis decidebant


§

21

fetta imperio competit prohibere,ne in religionedis*

fentientes,ob hane diverfiratern vel verbis vel faåis

K invicemfxdant.-In primis ne qvi controverfiasTh-e-

-mlogicas tr2a fötter* ut wnpr »du*


tit, ita nec t^n/^e. _««_? tlam /overe «?«./,/,plurez» lateo^

ex perverfa rebgionis interprefariore mor.bi pr«°

Zuxerunt, qvi mag'>s msgisqve olim mTement&

ceperunt in fraudem Rerumpublicarumq^ibus Sum»

Mi Imperantes per longam armorum feriera mederinon

potuerunr (^-) K)y'm itaqve pervigil l^lagiftratas

ocules ad hoc rtqviratur, ur,- qvi obtentis

religionis fura imperii invadere audent, eompe»

Jcantur,- nullum eft dubium.

XIL

U^oKrina chriftiana non immed.ato modo In-

H iunditnr, fed per inftitutionem eommunicandii

ift (§^VIlI). Si vtro omnes docerent, maxima

mdl' eonfufio orirerur; ergo neceftarh funt mini-

Kri Ecclefiae, qvoruei primanum MU»W eft doeere^

Hog

(?) l c. §. jr.

( _5) conf. Tm-MAÉllcaml Jnrifpt. s_-_-/_/


22

Vlos eligendi juscompetit Eeclefilr. Etenim Ecckfia

habet jus circaea, qv_e cum fine fuo conveniunt,

(§. VIIO. Porro arctifTimum nexum habet facuJtas

eligendi miniftros cum facultate dcfiniendi doörinam

p.ublicam,qv* Ecclebae convenit fecundu i§_^)z

qv^re de hac, nimirum i«cu!tate eligendi miniftros

idem valet. Un CTpRIANUS c^^^^/?»^, prtsbyter

(*>), Tiebs ö/löei pottftattm , inqvit, vel e.^,»^, dignas /a*

eerd*tes,y>el inåigms s


§.


V6C3MUS. Oves dicunturChriftianiob ifiocentiarn vilie,

qva ovibes debenrefle fimiles,non ob illam , qvee

in his animant.bus deprebendicur ftupiditatem (>).

Imperantes aliqvando etiam dicuntur, Paftores (H),

hoc tamen haud impedir, qvominus a populo eligi

poffint. Gum aétu eleétionis non femper conjun-

KIL funt rurbae, qva»; ö(. prxvenire, öc qvando exi*

_.

ftant, coercere porerit M.gifba'^. Fattmurexercitium

hujus juris varus afouhbus efle obnoxium

sed neqve minores enmt. fi ad aboz rransferatur

Et,qvum curlibet incumbat obiigatio falutern animae

luas qv^rrendi, qvotnodo, qvH cum hac ob»

ligatione cotiacrenr iura in alios nansfcnbi polfint?

nos non capere iuben-es agnoicimus.

Xit

fmperii vero juscirca n.iniftrorti Ecclefiae eleKionV

I ui eo Ver.iftfr» nr elrganrur i!li . qvi fententias

fovent ReipubiiL® nc x;as Vi'a enim fecura & ab

rajuriis ahorum tnta pi-xcipuus rft finis Reipublica*

(§.IX ),qvem promovere ideo ad officium Principis

pertiner. At , qva rafione lUum obrinebit, fi ii

eliguntur miniftn, qvi &d^ Krina öl exemplo auditores

reddunt feditiofos, (^v_d tjulc:emodi homines

effecerint latis docet _-_,


24

Imperii

etiam eft prohibere , ne circa rniniftrorte^

ejeöionern pravN tes adhi-beantur. Fraudes e-

nim in Republica , qvantum fieri poteft, caftigand«

Jun . qvas übi if.r_pu.ne ex?rctre lieuerit, motus

ac turbN f3c_!,e exifiere potri jus insperii ad

vitam qvoqve, exlft.matiol.em, 6. bona miniftror-ura

Eeclef.ge, cererorum civ.ium le _-xtendil,nif> ablurde

ftatuere velis illos Zb imperio independenteSj

qvod V) adatis r.epngnaf.

§. XIV.

"fTcclefia id cum omni faeietate commune-habet,

H___./ qvud decorum aliqvod obfervare debear. Per

decorum autem intelbgimus id m aåiombus humanis,

qvo fit, ut loco, tempori , perionis ceterisqve

circumftantiis conveniant. Et, qvum ho»

lno , ut ratione pr_cditus , »on o-flit nota

etiam e.jufcemo.di externorum aliqvam habers

curam, fatis appaL-et decorum in ipllviru_r

l,oc omnibus illis, q\x cum externo cutu conjundta

funt, qvorfu-m pertinet locu«, tempus ruusqve.varii,

S' qvT aliN dantur »ppendices. -^. r_bgioue jgirur ipfa

maxime differt, qv qvj religionem in cxternis hifce

eonftnuunt,hi eoipfo non piocul diftant a gentil.fino;

genti»

pts RtgHumqve Sl


»5

AentMnm qvlppe facra i» ritibus tantnm sc certis

qvibusdam formulis confiftebant. _salva itaqve relig-one

in decörö Ecclefiae magna admitti poteft di«

v nitas. Neqve a CHRISIO öc Apoftolis ulla ri-

(tunrn torn.ula defcripta exftat. Qvum ergo decorum

hoc non fit juris Divini , fed ab ho,ninum

arbitrio pendeat, patet illud ab Ecclefia definien»

dum efle. Qyod feqventibus infupsr argumentic

probatum ibimus. l. Decorum Ecclefia: a civili o»

mnißO dilhuclum, eft Eeclefi-e proprium. Sed

qvod fibi proprium eft, de eo Ecclefia difpcnere

poteft. ii. Licet ritus Ecclefiaftici religionem »on

conftituant, ejus tamen funt acceflorium , ut anrea

in hac §. monuimus. Conftans autem eft {uris Conlultojrum

regula, qvod acceforium /^///«7-/««»?/>^»c,^/e. Ergo

zn illos Refpublica non habet jus dire&um. _*>.«-

qve praecipuas partes heic fibi vindicare poteft

minifterium ecclefiafticum. A munere enimdocendi

illi proprio jus externa rituum ordinandi dedu*

«i non

§.XV.

$.xv.

fmperii

autem eft videre , ne fub fpecie decori

Z Ecclefiaftici a_äus abfurdi 6c cum decoro natua-ali

pugnantes admittantur. Cuftodia enim deeori

naturalis nexum habet cum fineßeipublicV. Et, qvum

xeligio Chriftiana ruhil ia fe contineat rationi adverium,

qvare cultus divinus debet efte rationalis (ef);

neq tolerandi funt ritus omnino ftulti Lc irratio-

O

nales.

{£) Ko?»« xii u


N"! 5. Cavebit qvoqve imperium, ne ö>coro ecc.e»

slsl^co impendantur nimii fumtus;h« quippe _.

H ' bris h^beät vel non. _r_l^_c fine ull^iloi» pro*

batione

(„) i, Cor. XIV. 40.

(s)eonk. IJJHER. de LibertattCbriftiant. (i")OLB-

-


Senfim vero öc fuecesfu excommu-

D «

ni-

(x) /s


28

ricatio in formam judaic?im

" converfa vario«: nZ»

Ka eft effe&us civiles Éxcöfrfuaicstus namqveab o->

rnm eum alus Chnftirtnif. commercio vit* arceba»

tur. Goncdmm Ttletanum habicum anno 40c» fic

«lecernis: _7/^ > _>/.-» i/lo eXtommunic-cito ra/o^^ >, /

ton-ohart fuertt derrrfbenfis ett n ipfe abfltneatur h e. *Xcommunicettir

(£ .. Confirmatur 'd »snom i» Concilio

Arelatenfi A. 4.2 m lvinc modnm.' Secundum,

infii-

fi qvis a ctmmuno e Saccdotali futrit

tut' Senio^um ,

Sußoritate /ufpert/m , kuvte non fo'unt a aencorum , fen et*

jam A totius popUli colloqiio placuit e .c'udi s . ). , \>\ vr, n

videt

* Bxeommunitatio A «^/ Judtos i^//»/ e^/^,"^^//- --. . i

Cz_.n ö* t^hDti*. R» Ehas /^ i. l.^lii 7>»re


.-*» per

"»Tl^b excommunic "tum nemini ttcuit aCcedtre. ( excpti* uxo>*

5-e i/O^/.^e»-^) /^/^ qvntuor c/.ö//s_^,.^ /p -tium ,

»* MORt*

7V!/_5

re/ert / c. cap. _",'. §. §. 2. ?. ______3 vi 4/./fW ->^/.^.-?H

/li i»a^e»_/^


25

"videt hoc pWnsm mfam''« immn graviuS sliqx id

coarinere? __.x hoc principio feqvebjnrur mala innumera.

Excommunicams in foro aeculZr^ n< n

potnir, qvod ramen c-tens infamia norans ccncedirur

Nec teftnronmm fevre, ntcpatronos 2gere


e/f/.^// , man bias l


um viokntis txcommunieattonibm confcientiat onerarum^

etiam regna m««H tranrjerrt, 65" Imperaiotiout adimtrt

t, tperium eonatt funt.

XV!!!.

"|,'ccle.ia ut foderas (^ll), boms qvibusdam ö*

F pus habet. I^c»..- enim eft iu^peta. , unrf*

zrdes m qvibus peragarur eultus Divtnus exftruantur

A refician''!,!-. Ecdeti-e miniftn .urtenteniur, sc

qv«e ad u(us communes pernn^r,s alia comparentur-

Ma?c aut-m bona cnrn E(.c!-!,«e lint, ad l!lam

qvo-ivt-» curum fptftar ad i.miftratiö , qv< d

rx ipia narura pr^pri^s^sls omnino (eqvirur. Errant

lgirtir , qvi hoc jus vel Summis lmperanti»

b'iS vt?i e.f.m minifterm ecclesialilco in rotum

vi ci^»nt. Qyod


eft (§.IX). luftitia qvoqve confentaneum videtur,

utSumus lmperans esufcemodl thtlaurosfraudu.enter

corrafos Reipublica: refiituat ; praxipue fi confiirerit

genuinis Ecclefiae ul.hus fatis jam aliundeprofpeclum

efte, qvod etiam tempore rcformationis faclum eft.

Contra falutem enim publicam nulla valet pr_e»

lcriptio; qvare etiam Princeps, extrema urgente

necefiirate, bona Ecclefiae alioqvin neceffariain ufus

Reipubiica convertere poteft. In ejufcemodi cafu

valet univerfale illud principium. Salus Reipubiica fupretna

lex e/?s. Et qvis non mallet illa adhiberi ad aver»

tendum exitium a civitate, qvam venire in manus

hoftium? prsefertim cum civitas in me.iorem

ftatum reftitura, fuurn Ecclefise redderspoflit, qvod

2b hofte fruftra exspeitaveris. l^vi autem ftatuunt

rebus hilce aliqvid fan


föinibus conft.it',

Ipi. Principes p^orcft-mses nonnul-

hac tr^KZtione vindica»

la exercent jura. qvie i.-,

vimus Ec.elel._l'. Mnißros » irrirum verbi in munere

confirrnanr, luurgna _-!.uerminl.nt , de bonis

Ecclefia? difpommr, Z. externa eius negotia t_mtum

non omnia ordmanr. Qium it^qve h__?c fura fint;

Ecclefi* propria . a jo-ius M.fi-ftaas orrnino di»

verfa, nulla däri poteft r;mo, cur ab Imperio leg.»

time ufurpari qveanr, pr?erer hanc unam , qvcd

ab Ecclefia in imperium fint .translata. Qvod autem

translatio lurium fieri pl>sl_t.

rxtrn controver»

ftam pofitum eft. Sic populus origin-iliter omnia

poffider inra majeftatica, hec ramen ex libero e-

jus confenlu vel in unum vel m plures aliqvsndo

tiansmigranr, Num vero jura EccU.fi* ejufeemo»

di fransh-uouem admitranr. res »ft alrioris indsginfs.

Sententiam noftram breviter dieemu!-: Gvod reli»

gioi-iem Chnftianam ipfavn atimer, in eam neqve

R,elpub!ica , neqve

Efcleila, neqve ullus morrabum

aiiqvid juils haber. Ab iplo enim DEO definita

lunt tam crtdenda, qvam agenda, qvibus neqve

pddi neqve demi optorrer. lncumblt igirur cui»

libet oblig^tio inveftgandi volunratem Divinam ,

sl quod c_um illa conlentaneum deprehenderi., ex»

seqvendi. Arqve , ut nemo ifia obligatione fe

exfolvere poteft , ita nec integrum eft cui»

qvam jus cum eadem

connexum in alium träns-

Externa autem religionis juris Divini «ON

lunt

fcttbere.


34

func (§.§.XU. XIII); per confeqvensin illa jus h?bcU

Ecclefia, s. juris hujus excerciuum Imperio comittere

poteft. jus tamen hoc ex natura religionis 6c

fine Ecciefi_e limitatur. Sic non licet Sumnus imperantibus

miniftros Ecclefise obtruder* diverfam

ab ca dotftnmsra ventes, vel notorieimpios. Neque

eorum poteftatis eft, in^ungere ruus luperftirtosos

sc fidei Ecclefi* contrarios. Qvos inira bmites

zus imperii circa bona Ecclefia fubiiftat, ditfurn

eft ',antecedentt.Q_vodli verofmperiumhaecjuraexercuerit

contra indoiemreligioms, sc in conicientias donunari

cceperic, nullurn eft dubium, quin revoca

ri pofiint, qvemadmodum übi summus lmperans

juribus majeftatis conrra finem civitatis aburitur ,

etiam hare populus repetere poteft, Coronidisloco

addimus, in patria noftra non adeo metuendam efte collifionem

inter furaEcc!efi_e _k Reipubiica?. Qvi enim

conftituunt Ecclefiam , vel faltim magna eorum

pars ad n.gotia publica concarrunr, adeoqve pro

utriusqve loeietatis junbus fartis te&isqve conlervandis

advigiKmt. 5.t Gloria in excelfis l)EO. Sit

Ecclefi« atqve Keipubbc* telicitas

perennis.


Candidafen Jpojjtätfce Herr

M.OR AZR^tt^^L ALAN

Ntgaf sitt andra berömligt '^cadeln.sse Arbete / om

ÄT2KILNADEN cnicllan det BONGELIGN

GAMHH^DET och KPR^KAN/

Betygade sin fagnad med foliatide.-

%(far tacka bloznmor hoptals lysa

Ä3» Pä hwur en fiieltf- och bärand' green/

Tå börjar Traqardsmanncn bysa

God rancta/- gluDé och hoppas re'n.

3.t nmnog ftucht med tijden stall

Hans zwm och möda tönaaU

Nar wttt ock wxtta jcder pryda

En lssnds.ns ungdom Fha.. I Folck/

Tå lur en l)\vat bad' spä ock tyda /

Ja tro sia wara wisicr tolct :

At Rikets tflfftttfe ar i fior /

At jäUhct grönstas wä.rer stor.

Wan MANHEIM t^lnr manna Stef

Som Wljsbet waltt i unga Zhc/

Mcd träglt ardet trogna böner'

Siq lctat ftatn 111l fcjjaöcn* jpar:

Tn l)ar och 913^X7' KYRCKAN hspp

Ve§ längtan / önssan folies opp;

SÖtoab thcm pä framstå fiefl och trappa /

Man ruknur EHR Herr €andidaf ,

Ty l>'.i.' ocl) T.hsans mda kgppa

TOM


3HN flpfor

I Som €HR tid sa

tacka utan fint:

wal lagt an/

Nt RIKET / KYRCKAN ticnas ka^

EHRT fStta Warck med

nSfje rotfar/

I wärd är draga PraDg f?rut> /

Det i_n're hwur en

älskar/ prijar/

3>ch stanmter In t sådant lind .

I fallen «r till mycket mcer

Allcnast lyckan tilT (£HiK seer.

Jag önskar Himlen tådå EON leda'

VpP till det ftand och heders

grad,-

Där I EHR Gafwor kund' utbreda

£)cb tiena bå&c land och stad /

Tu talilxt ror EHR wandrinqs datl)/

s^ch jag str EHN dä fölia äih l

ER IG

Borga

$HLSTEDT

Finlandus.

More magazines by this user
Similar magazines