( dodtiÃÃime Fontanella ) quÃ¡m hilari vultu recens ab

, V ' ^

JO ANNIS PETRI 

FONTANELLiE 

T R A C T A T U S 

DE PACTIS NUPTIALIBUS, 

S I V E 

DECAPITULIS MATRIMONIALIBUS, 

C U M 

S.ROT ROMANA DECISIONIBUS 

RECENTISSIMIS. 

DUOBUS TOMIS COMPREHENSUS.

7 '¿u * 

JOANNIS PETRI 

FONf ANELLiE, 

Jurifconjulti ex Oppdo Oloti Cathalani, 

AC IN CIVITATE BARCINONENSI APUD SUPREMA 

Principatüs Tribunalia caufarutn Patroni, 

T R A C T A T U S 

DE PACTIS NUPTIALIBUS , 

S I V E 

DE CAPITULIS MATRIMONIALIBUS, 

MULTIS REGIJL AUDIENTI^ PRIÑCIPATUS CATHALONIÊ, 

& aliorum graviíTunorum Senatuum, exquifitis DECISIONIBÜS ornatus, 

ITA UT NlHIL DlCATURy QÜOD NON ALXQUA VECXSIONE COMPROBETUR. 

TOMUS PRIOR, 

JN QUO CLAUSULA OMNES , QVB IN INSTRUMENTIS CAPITULORUM 

Matrimonialium apponi íblent, accurate difcutiuntur; & omnes materia; circa eadem, imó & circa omnes 

Juris diíficiles quacíliones, quas haec tra&atio capit, occurrentes ftudioíé examinantur. 

Cura lndicibus Ghjfarum» Decifionum Cdtbaimitc Senatus, Materiarumque hcupletijjimis. 

EDITIO ULTIMA EMENDATIOR, CUI ACCESSERUNT S. R.ROM. DECISIONES 

RecentiffimEe nunquam in lucem editae, materiam PACTORUM NUPTIALIUM confirmantes) cum fuo índice* 

G E N E F ¿E, 

Sumptibus FRATRUM C R A M E R , & CL. PHILIBERT. 

M D C C L 1 l 

L RIERA Y SGLER 

BiBLiOTECA : 

- 

Núm/.3ÉjL

SACRI PRINCIPATUS 

CATHALONI^ SENATUS! 

PR^STANTISSIMIS SENATORIBUS. 

JOAN. PETRUS FONTJNELLA J. V. D. S. £>. 

fVmRBBAM ego ( clariílimi viri ) cui potiflimum fS\Cathalonia opus hoc 

g meum, qualecumque illud fit, dicarem : & cüm dubiüs aiíquandiu in hac cogitatione 

fuiífem, puduit mejrnet ipfum ftatim quód non animadvertiííem 

vos Tolos eíle, quibus id jure deberetur: cüm enim praeter id, quod variis 

occafionibus, tum informando, tum famíftáriter colloquendo accepi á vobis, 

quodque multis magnilque &arduis caufis íapfenter ftatuiftis, & decidiftis'( 

errores demo, qui rudi, ac hebeti ingenio meo ftint adícnbéndi quód minüs reété ea, 

quae á vobis erudité mukúm dícebantur, fuícepit i id íemper pertimui ne cultura, & labore 

meo acerbiora videantur, & minüs polita qnae vos graviter, diíerté, & innata quadam majeftate 

pronunciatis ( in eo contineatur nihil, per/picuum inde fit, ac manrfeftum, veftrum 

fore opus dicendum ac propterea jure óptimo vobis debitam dedicationem, elTéque illud 

veftrae cura, humanitatíque committendum. Agnofcite igitur, Senatórfs, ipfum utopus, 

& rem veftram, & ut tale ámaledicis lanientium linguis vinJ^CSÁFC, qui non deerunt (ego projmitto)ad 

obtre&andum, prseftantiam veftrorum ingeniorum excellentium, uñde fluxit, nott 

cementes, led mei, qui illud prodo, exiguitatem comtecnpla ntes; nífi coníequar, quóíF"vos 

favore tanto illud proíequi ómnibus monftretis, ut fie cogitatis eos credere, veftrum, non meum 

opus efle,á veftriíque prpcclariflimis ingeniis exorturn: tune enim tantam majnitudinem attingere 

perritnefcentes, nec quicquam contra eatn aggredi, vel mutila audéntes, filebunt, legent, 

amabunt, (uípicient, & egoaílequar, quod pauci, á malevolis non execran, femperque 

obnoxius ero ad veftras preclaras laudes, ilngulariáque encomia decantanda, licét magnitudine, 

& immenfitate deterritus vix ea humili meo, & abje&o ore audearh contingerJj 

praefertim cüm vaftiflimus terrarum orbis memoria celebret íempiterna: quod fi mihi vires 

in tantis dicendis laudibus defecer'int, non deñáet tamen integer in vos animus veftrae obíequendi 

voluntad cupidiflfimus. Id fit veftris fie fixum animis, ut eft meo, quód ii hoc á 

quopiam ex veftris praeclariílimis ingeniis opus in lucem mitteretur, eó gratius foret, quo 

nunc eft timidius ne ab ómnibus conteinnatur, rejiciatur, explodatur: & cum his ego in eo 

quod meurn erat, non defecifle proríus mihi videor: librum etenim tam multis vobis debitum 

nominibus , veftro vobis jure non dico, íed folvo, non dono, fed reddo : vefter eft, quia 

veftro favore prodit, ut veftro patrocinio defendatur: vos,domin¡, quod veftrum eft, non 

dedignemini praeftare: veftrum humiliter expilcanti favorem non denegeris, fie fiet ut animum 

ad alia excudenda addatis, per quae quale veftrum (quod praecipuum noftrum fuit 

inftitutum ) in arduis controvertís fuerit judicium, ooines intclligant, qualéfque fint Senatus 

Cathalonici doctores, aliis non íecundi, nec in aliquo inferiores, probé nolcant. Válete Reipublics 

lumina fulgentiífima, & me veftri obfervantifíimum, ficut foJetis, diligite. 

FontAn. Je faü. Nu¡>t. Tom. I. A D

^ ^ 

AD LECTOREM. 

5 

RODIT 49i mund't theatrum (hamanifjime hetlor ) hoc meam qualitercumque 

elabonatam, opus, exploratoris offcio fungens fl bene rebus noflris faturam 

fii in orbe, ut ex óptimo faccefu, accendatur animas reliqua, qua forfan 

erunt non pauca , evulgandi, fi vero 'tnfielix ( quod Deas avertat ) ille faerit , 

fj dimittñturprorfus ac frangatur penitas ne alia ulterius mittat in manas bomi- 

^ , /ed ea obdormire potias, & tineas, blattnfque pafcere ,' & in arca patrefcere 

finat. In quo (d communi fcribentiam ñuta alienas} nullum , quod fapere t excufationem, /^rr 

verbam conflitui, qaamohrem nibil cgo fciens tantum oncris bumeris meis valde levibas 'tmponeré non 

Jim veri tas, tanta-nque provinciam imbécil lis valde, qaam piares, illiqae grav'Jfmi virt } de no/íraqae 

Jur.fprudentiu, & alus facalíatibas optirne meritifabterfugerint, jüfcipere fim aufus, illad fecit 

imprimís quod iis qui priBo libello omnia appetunt, & irragata fronte, ac rinoceroteo nafo aliena 

tanqaam odorante qaiqae ( /// loqaamur apertius ) d malediBis v':x ab'linent anqaam, na lia futura 

ejfet excafatio fufficiens: q a ando enim non offendent quid carpan: in Veneris pnlcbritadine, ad i 11 i as 

fandaliam ( híomum agentes ) reprehendendam procal dubio fe convertent: iis vero qai aquo pollent 

animo, qui que fctent, nec dedignantar alíenos labores, quantamvis mínimos, at dec-'t, dflimare^ ¿T 

dátame fino fe millas alterias vigiliasfore contemnendas, quahbet, quaab amico detar, videbitar 

fine dabio fafficientiffima. Intentam fiuit optimum, & quale debait efe, at cam bis, ómnibus prodefem, 

qui eis opas haberent: fi defideriam non aqaavit diligentia, nibil mireris, efl enim humana 

vita conditio, at non femper feriat qaocanqae minatar antis. Videns qaale/, & q a anta indies 

fa¡citen tur i n foro lites, ac moveantstr inter homines concertat iones che a materias in capitalis matrlmonialibas, 

& pañis naptialibus qaa in contraBu matrimonii fiunt, inclufas, unum ipforum 

fumerc, & q.'íibufdam feboliis, ai que declarationibas. ( glofas appfl/o) cU-fulas oi?wesi drfingula 

verba y d qaibas nonnalla cam fukhra, tam d/fficiles penderent juris qualhaces, profeqai fiatui , 

& unumquodque fere diBum {in quo fait fummopere defadatam, vi x ete-.im alibi qaam inillufiriumSenataum 

Aecifionibasâc determinationibus magna cam matañíate, & abfqae aliqao livorey qai menti s óralos obducat faftis ifolidam que o reperirefcientiam,firwa;nque doSirinam invenire} alicujus 

eminenús Senatas ac noflri prafertim Catbalo9iici, qai perfpicacijpmas eflfimul atque doflififimas, 

fi alius efl in orbe, plácito, & decreto ornare, & illuflrare. Hoc fecit qaod videatar quandoqae 

plus nigrum continere qudm rubram, id eflplures in difearfu opeñs trañari materias , ac 

enucleari quaftiories, qaa mi ñus videantar inferiptioni i Utas conformes: non enim fait poffibile 

id evitare, quia alind non patiebatur fufeepti in/tituti explicata raiio : oportaii quafca i 

qae ofifenderem 

notañone dignas voces explicare, & pulebras qaafltones, qaa área eas d docloribns movebantar 

,filentio non praterire: in primo boc tomo, & illias claafalis alia obv'a nobir fatla 

non funt, quibas magis, qudm fecimus, propriam capitulorum matrimonialiam materiam tratlaremus, 

fant etcnimea in fecundum tomurn refervata, quia qaa ei inittum claafala dabit, 

eadem incipiet bajus materia magis propriam traBationcm \ interim babe in Domino patientiam. 

Et quia dúo ha noflra inflramenta continent praeipaa capita, quorum alteram patris in fliam9 quem jugo jngali fociat, largitatem refpicit, alteram vero donatio>.em concerníi, qaa d parentibus 

fit in dotem filia, qrta nuptai traditur, opas nos ideo in duas partes fecuimus: in prima, qaa 

hoc primo vola mine clauditur, ea qaa a parentibas infiliam nabentem largitas exercetar, examitiatur: 

in fecunda vero, jua in fequenti vo lamine, mox (fi huic bene fuerit ) evulgando inc lude tur 

poflerior donatio, qua filia fit in dotem in contraBu matrimonii, cum illius appenditiis, pro viribus 

enucleabitur. Labor efl i fie quem non reperimus ab altfuo hacafqae, ex profeffo fufieptum : ¿r 

quamv'ts proptereaficut pracox in foram quicumque vendendas fruclus affertur, ab omnigabella, & 

colletla, mercedis vice, liberatar, ita pariter ceu novos edens fruclus hic liber ab omni reprebenfionis 

calumniaque tributo fofpes deberet jure óptimo evadere, nobis tamen non fait hic implorandi, impetran 

di que animus: qaippe qui probé fciamus, acoptime nofeamus qudm irrefragabilibus erroribus, 

& mendis poffit Ule efe implícitas ( nemo enim efl tam lynceus, qui non offendat interdam, quandoqve 

etiam bonus dormitat Homerus} qua caafamforfan dabunt, ac locum, non injuria,facient 

jufia reprehenfioni. Llud faltem erit nobis gravifimum, ñeque a Chripiana pietate, ac fraterna 

cbaritate alienum , fi qui inter legendum vitia offenderis, pradenter dijfimules, fed nos in obfeuris 

reprehéndenosos convenias: quod fi itafeceris praclare tecum agetur, mfquefi pari re ferré nequeamus, 

tam fingttlare tamen beneficiam perenni memoria tuebimur. Vale. 

JACO.

JACOBUS CANCEllIüS DÜMICELLUS U. J. D. 

JOANNI PETRO FONTANhLLA 

J. U. D. Clariflimo , S. 

^ ECORDOR, Doctiflime Fontanella, paucis ab bine annis, mihi te communicaíTe quak 

dam tuas lucubrationes fuper diverfis materiis, quaetum jus commune, tum municipale, 

elegantifíimé enodabant. Cümque valde mihi placerent, utpote qui vide- 

I remin foro verlantibus magno fore adjumento, adhortabar te, eas in publicum 

emitieres. Quod tu (quae tua eft humanitas ) longé abjiciebas dicens, leviores eas 

eiTe ut in publicum prodire debcrent. Et cum iterum, atque iterum id fuaderem , aures praebuifti 

nihil tamen promittendo: & ne tanto bono juris utriuíque profeíTores orbarentur, aliquibus 

dominis de Senatu praedicla patefeci, eofque oravi, animum tibí adderent, ut dictas 

tuas vigilias, quanto citius fieri poilet, typis excudendas tradercs. Et quamvis probo noffem, 

id ab eis factum, tuum tamen animum caliere nunquam potui. Cümque jamjam hujus 

propofiti oblivilcerer, ex quo te femper frigefcere experirer; ecce derepente mihi aliaium 

fuit, commentaria tua de paclís dotalibus elle excuía. Quanta dicto nuncio affe&us fuerim 

lactina, teftes funt mihi omncs J. C. Barcinoneníes, quibus iiepc tuas vigilias praxhcabam, dignalque 

ut aeternae memoria?, pro publica omnium utilitate, mandarentur. ln fignumque tanta: 

Uctítis, non potui me continere, quin hac epiñola, ejus rei, publicum tcftimonium darem 

& tecum íummis precibus agerem in inftituto pergeres, & non (blüm inceptum tra&atum abfolvercs, 

fed & alia majora intrepidé capelceres. Polliceor namque futurum(novi enim tuum 

fummum ingcnium) ut praeterquam quód doCtiílimis quibúíque viris grata fint, de ómnibus 

indiltindé bene merearis. Vale Kalend. April. IÓÍ2. 

G A B R I E L DE M A L L A D O M I C E L L U S , E T J. U. D. 

Barcinonenfis, fu o valde familiari Joan. Petro Fontanella operís au&ori, S. 

C Um 

pro ea, ómnibus nota, non vulgari amicitiae neceííitudine ( quam inter nos, poft 

litterarum, & ftudiorum íbcietatem , conltituit aífidua converlatio, opus non parvum , 

quod de pactis nuptiahbus, five capitulis matrimonialibus nuncupabas, apud te vidillem , ipfumque 

rcipublics fore non parüm utile, imó neccíFarium , iliius mihi lectio Cfi quid in tanti 

amici negotio mea valet opinio ) indicaíTet, hoitatus fum non íemel, ac cnixe deprecatus ne 

tantos labores tuos domi latere, & torpere pateieris, & quamvis five ¡udicio, five timiduate 

quadam ingenua ab edendo te lemper refugicntem alpexillem, quippe qui non bene de rebus 

tuis fentiebas, dixi fieri poíFe ut quemadmodum alii íalluntur in eo quód iua (cripta nimis 

indulgenter probant, tué contra fortaíFe fallereris in eo quia tua íévere nimis, atque acritcr 

improbares: Nonné enim, addebam, alti fuerunt nonpauci, qui, te licet m doctrina, & 

ícientise excrcitatione non íüperent, ingentes tamen libros (non timidi) invulgus dederunt ? 

Age igítur dixi, &, omni proríüs depofita hxfitatione, tuorum egregiorum nos tac participes 

laborum. Potens adeó fuit hnec fuafío ut per eam fruí incipiamus tuis doCtiífimis lucubrationibus. 

Reliquum eft ut te rogitem, & efflagitem ne dcficias in vía, íed quod bono animo inchoaíti, 

perficias: fpero enim futurum quód fint tui labores ómnibus tam jucundi, quantum icio, qui 

de eis periculum feci, fore ipíós univerfis perutiles, & neceíTanos. Vale. 

FRANCISCÜS MILLET J. U. S. JOANNl PETRO FONTANELLA 

OPERÍS AUCTORI, S. 

D Um memoria recolerem ( dodtiííime Fontanella ) quám hilari vultu recens ab' fcholís recedens 

fuperioribus annis, fine meis ullis meritis, led pro tua innata benignitate, fuerim 

á te exceptus, &intuam ramiliantatem cooptatus, unde nullus ficut ego, quantum utilitatis 

, &comnodi reportaverim, fidelis poteft eíle teftis, quantum ícilicct ex docliífimi viri 

aííidua converfatione cupidus quiíque fciendi capcre & poteft, & íblet: dum ( mquam ) hoc 

ingens bcneficium recolerem memoria, nec ulla mihi elfet fpes inje&a vel minimam beneficorum 

partem compeníandi, contriftabar non modicum, & magno dolore cruciabar, pertimeícens 

ne ( nullam grati animi oftenfionem faciens) in ingráti, quod eft omnium omnino 

deteftabilius vitium, in omnium ore notam inciderem, led ecce contigit, dum in hoc 

moerore eíTem, quód tu te open doctiifimo, quod nunc profers in lucem ómnibus numeris 

abiblutum, accingeres, in quo jam in revolvendis libris , quibus fine intermüíione incumbebas 

totus, ut perfectum cxiret opus, jam in emendandis mendis, quae inter excudendum prorumpebant, 

& in aliis pluribus, quae editio necelTe habet minifteria, mea qualicunque dignatus 

es operula juvari, id tanti feci, & in fempiternum faciam, ut palam profitear, ac tener ómnibus 

nihil mihi ¡ucundius, & antiquius unquam evenire valuiiTe, ficuti & ¡am nec do&ius, 

nec perftctius á quovis, quantumvis docto, & perfecto viro, prodire potuuTe in vulgusopus 

compcllor pleno ore predicare. Vale. 5 4 FRAN-

F R A N C I S C I GARRAVER 

S. T. Doctoris, & oiim Abbatis Bifulduni 

patrui uxoris auctoris, quod antequam moreretur, 

in laudem ejufdem, &; operis paraverat, 

E J 

E r i G R A M M A . 

A largifiuos aperi FONS limpide FONTES ? 

Et funde irriguos in fata nofira fcyphos. 

Hinc RUBUS albicomans , hinc te fitit aridus orbis : 

Frome eja eloquii blanda fluenta tui. 

FoNTicui-us quod forte, times-, vociteris ? in amnem 

FONTICULUS vitreis autlus abibis aquis. 

Et RUBUS ijie titas justa dum creverit nudas-, 

Sternet in apricas brachia crifpa rofas. 

Et ladees fejfus quando fuienfque viator 

Ebibet, exultans talia diña dabit. 

Heus juvat Idcea remoran in flipite frondis, 

(¿uam fopbice FON TES , & vada pura rigant. 

BENED1CTI FONTANELLA 

S. T. DOCTORIS , & nunc Abbatis Bifulduni 

, auttoris patrui, & avunculi in laudecn 

au&oris & operis, 

P RoJilit 

E P I G R A M M A . 

e mediis Jluitanti impulfa fufurro, 

FONTANELLA nitens ? vitrea lympha tubis. 

lrrigat effufo viridantia gr amina rivo , 

Vefi.it & auricomis pulchra vireta rofis , 

Netlareos fundis divino ex ore liquores 

FONTANELLA, libris queis tibi fummus bonos. 

Tróvenles t antis celebrabitur inclyta fattis, 

JEternum generi fiemma decoris eris. 

Máxima florefcet fplendenti FONTE propago, 

Crefcet & ambrofiis nobile germen aquis. 

Hortus adejl fobolis pulcris redimita frutetis , 

FONTANELLA tuo.MowxE frueta virent. 

FRANCISCI pasqual olotensis 

J. V. D. ad jurifprudentiae ftudiolüm Leótorem, 

in laudem Authoris, 

P Ocula 

DISTICHON. 

fi cupias de fonte haurire falubri, 

FONTANELLA tibi nunc breve pandit iter. 

Tendere ne dubites tu fcelix juris amator , 

Lilia non dejunt, alba Ligujlra , Rojee, 

Punicei flores , Croctts , & fragrantia mella , 

Ac molles Viola . Ros nutrís, atque Ihymus. 

Accelera curfum fi mens tibi fana fuperfit, 

Inventes FONTEM Pieridumque melos. 

Sydereo tándem vultu placidam accipe Lympham > 

Ingenium palees leñor amice tuum. 

T« mordax cejfa Theonino rodere dente 

Authorem libri fi fapis-, atque file. 

Scribere ne timeas FONTANELLA diferte, 

Laudabunt doñi feripta decora tita. 

B A R T H O L O M J E I m o r a t o 

]. V. D. Oloteníis ad humaniífimum lecrorem, 

in laudetn authoris. 

C AJlalidum 

C A R M E N . 

cupiens antrum confeendere amotnum: 

Hujus jam volvat dogmata clara* libri. 

"Nam qua majores nunquam docuere periti, 

FONTANELLA docet dexteritate gravi. 

Illinc dulce melos exundat rore Minerva: 

Aulotum gaudet patria chara fuá. 

Difiinüéy graviter, clare fie omnia tradit: 

Ceu quonáam obfeurum pojjit ut ejfe nihil. 

Nec miror i teneat fummt cum culmina montis 

Parnajji, ac Phoebi pleura cienda canat. 

Vos igitur Mufie qutbus ejl permiffa tote/las: 

Laurigera authoris cingue fronde caput. 

Is veneranda /cholee legum penetralia firmat, 

Dicitur hunc vejlrum femper amajfe chorum» 

Quera rogo ne pigeat duros fubiijfe labores , 

Ne timeat ladi jam rábido ore canum. 

É J Ü S D E M . 

ÔElix illa dies, qua te genuere parentes, 

O nimium fcelix gens Jludiofa tui. 

êmo hodie y aut pauci claro fub fióle morantur, 

H¿ pojjint Mufis exuperare facris. 

aulotum genuit quondam virtutis amicos : 

êu cuiquam inferior , nec minar ejfe puta. 

teirgo decus juris prafians tu fcrilere perge: 

îberiüs certé jura docere potes. 

ûttus & gemitus trijles ejfundit inanes, 

fckc longos jletus invidus, atque tremit. 

E J U S D E M AD Z O I L U M . 

¡|¡ Iraris Lympham tu Zoyle fontis amceni > 

Omine jam faufio garrulus ejfe fuge\ 

Modere jam cefja, & durum compejee labellum. 

authoris dobli perlege fiepe librum. 

H« nifi barbariem redolens , hunc leedis inique ? 

Obgatmire cave, jam que latrare cants. 

IN COMMENDATIONEM OPERIS 

MONOCOLON STEPHANI MALLÜL Oloteníis 

]. V. D. 

S I 

liberis dulces t q"°s fundit Aonia FONTES, 

Clarebit divina tibi prudentia leñor : 

At lances contra Chios infert Ínfula tales, 

Qua femel exhaufia inficiunt mentémque retardant. 

Ergo minus pariter funt de Tellure falubres, 

Namque juvant Mee, dant baque incommoda Lympht-, 

En noviter pendit facrum Parnajfus Oloti 

Caftalium mira unde fiuit prudentia juris. 

Si venias bibitum, non te venijje pigebit, 

Nam profert doilrina ingentes ille fiphones. 

TKTCTTD TT

INSTRUMENTUM CAPITULORUM 

MATRIMONIALIUM 

Die N. meníis N. anno a Nativitate Domini N. 

PIRITUS Sandi gratia mediante conventum eft, & concordatum quód matrimonium fiat 

¡¿¿fij inter N. V. I.D. civem Barcinonse, filium legitimum , & naturalem N. ex una, ók N. domi- 

$h cellam filiam legitimam, ók naturalem N. domicelli in eadem civitate domiciliati, partibus 

ex altera; cujus matrimonii ratione per ók inter didas partes fuerunt fada, firmata, padata, 

» tradata, concordata, & jurata capitula, ók pada fequentia. 

Primo didi N. & N. pater ck mater didi N. filii fui cupientes, ac defiderantes didum N. filium fuum 

matrimonio elocari, propter amorem paternalem & maternalem, quem erga ipfum gerunt, ók favore , & 

comtemplatione prajfentis matrimonii quod de expreífis volúntate, ók alTenfu illorum faceré , ók contrahere, 

feu contradare debet, facit ók contrahit, ac contradat cum dida N. futura uxore fuá, gratis, & ex fuá 

certa fcientia, donatione fciücet pura, ók perfeda, fimplici, & irrevocabili, quas dicitur inter vivos, poíl 

tamen obitum dicloruro conjugum donatorum , ók alterius eorum fuper viventis, ók non antea, ók nunc 

pro tune, cum padis tamen, vinculis, conditionibus, & refervationibus infraferiptis, & non fine illis, 

nec alio modo, faciunt donationem , & hasreditamentum dido N. filio fuo praefenti, ók inferiús acceptanti, 

ók filiis ex eo procreandis, de Baronía , quam poíTident in loco N. caftro, ók villa N. cun fortalitiis 

& sedificiis eorundem , territoriis , ókterminis, feudis , militibus, feudatariis , ck vafallis, diredis dominaturis, 

poteftatibus, ók emparis, juribus commiííi, ók fuperioritatibus, hominibus, ók fceminis, manfis, 

bordis , dominaturis , vineis, campis, terris, poíTeífionibus , ac cum mero ók mixto imperio , ók omnímoda 

jurifdidione alta, ók baila, civili, ck criminali, ók exercitio earundem, ók cum pace & guerra , hofte ók cavalcata, 

ókredemptionibus earum, ók cum omni donatione honorum : & diftridu, ók cum ómnibus, ók fingulis 

cenfibus, decimis, agrariis, ók partibus expletorum , reditibus, exitibus, ók proventibus, quaeftiis, toltis, 

fortiis, adempriviis, uíaticis, ufibus, fervitiis, ók fervitutibus , ac juribus realibus ac perfonalibus, agris, 

aquasdudibus, molendinis, pifeationibus, nemoribus, íllvis, pafcuis, ók deverfiis^ Ók venationibus , montibus, 

ók planis, inventionibus ók univerfis, ók fingulis, pertinentiis, ók juribus didas baroniee, ók caftri N. ók N. 

aliorum locorum , quascunque, ók ubicunque fint, ók quocunque nomine cenfeantur, ck prout didi N. ók N. 

donatores praedidam baroniam, ók didum caftrum juribus prasdidis habent, ck poíTident, prout prasdecefíbres 

eorum fuis certis, ók juftis titulis, ók ab immemorabili asvo habuerunt, ók poíTederunt per proprium, libe— 

rum, ók francum allodium in dioecefi N. Et generaliter de ómnibus, ók fingulis bonis,Ók juribus, ók adionibus 

fuis mobilibus, ók immobilibus, habitis, ók habendis, ubicunque fint, ók fibi didis donatoribus fpedent, 

óepertineant nunc ók infuturum in quocunque nomine defignentur, ók nominentur, quae omnia volunt, & intendunt 

in prasfenti hasreditamento, ók donatione univerfali efle comprehenfa, ók habita pro defignatis, prout, 

& quemadmodum fi unumquodque ex ipíis per fe fpecialiter, ók expreiTé fpecificatum foret, quae ipfi ad prasfens 

tenent, ók poíTident, ók ipíis, ók alteri ipforum fpedant, habebunt, poífidebunt, ók eis fpedabunt in futurum, 

quibufvis rationibus, juribus , titulis, aut caufis, quae dici, aut excogitan pofTent. 

Quod quidem haereditamentum , ók donationem univerfalem faciunt dicti conjuges donatores dido N. filio 

fuo , ók filiis ex eo procreandis, de ómnibus bonis, juribus ók adionibus ipforum , íicut meliús dici poteíl 

¿k intelligi an fanum, ók bonum intellednm fuum , ók fuorum , cum padis, vinculis, conditionibus, retentionious, 

ók refervationibus fequentibus. Primo didi donatores fibi refervant plenum , ók integrum ufumfrudum 

rerum poft mortem ipforum donatarum per totum tempus vita; ipforum ók alterius eorum fuperviventis, 

pro quo non teneantur prseftare aliquam cautionem, nec reddere aliquam rationem, poft tamen obitum 

didorum donatorum, ók alterius ipforum fuperviventis ufusfrudus didarum rerum, poft mortem ipforum 

donatarum, fit finitus ók extindus, ók proprietati applicatus, ók confolidatus. 

ítem fibi refervant didi donatores fuper didis rebus, poft mortem fuam donatis, mille libras monetae Batcinonas 

inter ipfos aequaliter dividendas pro collocatione aliorum filiorum fuorum, & ad teftandum, ók 

alias fuas voluntates faciendum, ók adhuc cum pado, ók conditione quód fi aliquis ex didis donatoribus 

non difponeret de quantitate ipfum contingente ex didis mille libris refervatis, poíTit fupervivens difponere, 

ók alias fuas voluntates faceré de ómnibus prsedidis mille libris. 

Et adhuc cum pado Ók conditione, quód fi didus N. donatarius moriatur (quod Deus avertat ) fine libens 

de legitimo , ók carnali matrimonio procreatis, vel cum talibus , qui non pervenerint ad aetatem condendi 

teftamentum, tali cafu bona donata revertantur ad didos donatores fi vixerint, fin minús ad illum vel 

ad illos, ad quem, vel ad quos revertí deberé difpofuerint verbo, vel teftamento , retentis, ók exprefse refervatis, 

eo cafu quingentis libris dido donatario, de quibus poífit teftari, & alias fuas ultimas voluntatesfaceré. 

Si autem cum liberis decélTerit, eft conventum, ók padatum quód i 11 i fuccedant hoc ordine, priíis fcilicet 

mafeuli, & in illorum defedum foeminae , ókc. Continuantur hic piares fubftitutiones , & alia plures r¿fervationes 

, prout in corpore libri fuo loco videbis. 

Et íic cum didis paclis, ók conditionibus didi conjuges donatores volunt quód fupradidarum rerum, 

poft mortem ipforum donatarum didus filius eorum donatarius univerfalis poftit capere propria audoritate 

polkífionem corporalem, feu quafi, ók penes fe retiñere in cafu , ók tempore fnpradidis, ók ad uberiorem 

cautelam nunc pro tune fie valeat quemadmodum fi per illos realiter data fuiíTet, ók tradita corporaliter, 

ók de fado, claulula conftituti, cum ceftione jurium, ók adionum, & aliis ad tranfíationem dominii 

& poíTeífionem neceíTariis. Prominentes, ók jurantes didi donatores quód praMentem donationem habebunt 

pro firma, ók grata, ók contra illam non facient, ñeque venient, nec revocabunt propter ingratitudinem, mopiam,

piam, aut effenfam, nec ob quamcumque aliam ratíonem, five caufam, renunciando, quantum ad hasc, 

vigore jur amenti prasdidi, legi, aut juri dicenti donationem potTe revocan propter íngratitudinem, inopiam, 

aut propter aliam quamcumque ratíonem. 

Et quia praefens donatio, feu hsereditamentum excedit fummam quingentarum íibrarum, quamvis fiat con- 

|emplatione matrimonii, tamen ad uberiorem cautelam, quae. non íblct, ut revocari non valeat in eo quod 

excedit didam íumman, infinuant, ók infinuari volunt dicti donatores illud magnifico Vicario, aut Regenti 

Vicariam Barcinonas, fupplicantes dido magnifico Regenti quatenus dignetur luam interponere audoritatem, 

pariter & decretum, adeó ut ipfa donatio illam vim illudque robur obúaeat fírw'natis, quss obtinet donatio 

facía coram Principe, Prseílde, aut alio magiftratu. Verum quia ad hujufmodi iníinuationem faciendam 

nequimus perfonaliter nos conferre, cum hocprasfenti publico inftrumtnto conítituimus, & ordinamus, 

procuratores noftros certos ók fpeciales, ók ad infrafcripta etiam generales, ita tamen quod generalitas ipil fpecialitati 

miñimé deroget, nec e di verfo, omnes, & fingulos notarios, ók fcribas did

ítem didus N. pater didas N. futuras uxoris didis N. conftituens fe pro illa principaliter, # infolidum 

obligatum facit, & firmat debitorii inftrumentum didis N. N. & N. genero f u 0 futuro, & parentibus illtus 

refpedivé, de didis tribus mille libris iibi per illam dotem conítitutis, ck allatis, quas eifdem promittit daré, ck 

folvero modo, & forma in conftitutione dotali contentis, fine dilatione aliqua cum reftitutione omnium mifíionum, 

damnorum, & expenfarum, fuper quibus vult, & confentit quod crcdatur fibi, ck luis de eorum fimplici 

verbo, & alio probationum genere non requifito, & pro his attendendis, ck complendis, tenendis , ck 

fervandis obligatomniabona fuá mobilia,& immobiiia, habita, & habenda,ck fie firmat, & jurat. 

ítem dida N. domicella reputans fe contentam, pacatam, & fatisfadam á didis parentibus fuis de ómnibus 

juribus fibi competentibus pro fupradidis tribus mille libris, fibi per didos parentes íiios in dotem datis faciendo 

hasc,ad uberiorem cautelam, de coníenfu didi faturi viri fui, convenit, ck bona fide promittit didis 

N. ¿k N. parentibus fuis quod intra quindecim dies poftquam traduda fuerit in domum, ók habitationem didi 

futuri viri fui,faciet, & firmabit, tecundum quod nunc pro tune facit, ck firmat bonam, l;trgam, & fufficientem 

donationem, abfolutionem, definitionem,ckrenunciationem,de omni parte hasreditatis, legitima paterna 

& materna, ¿k fupplemento illarum, aut de parte, & portione fibi competenti in fponfalitio, five fereix 

aut donationepropter nuptiasper didum patrem fuum didas matri fuas fada tempore contradus fui matrimonii, 

& generaliter de omnibm,& quibufeumque juribus, & adionibus didas N. domicellas pertinentibus,ck pertinere 

debentibus, & valentibus nunc, aut in futurum, in hsereditate, ckbonis didorum parentum fuorum pro 

didis ckaliis quibufeunque caufis, ckratiooibus, qua; dici, ck excogitan pofíent, vinculis tamen, fubftitutionibus, 

fideicommiífis, fucceífionibus ab inteftato, aut donationibus inter vivos, fi ei aliquas faceré voluerint, 

falvis fibi remanentibus, volens, & confentiens, quod praefens inftrumentum ordinetur largé ad omnimodam 

tuitionem & fecuritatem didorum , parentum fuorum cum ómnibus ciaufulis neceirariis. Promittens 

& jurans corporaliter, ¿k folemniter quod prasfentem donationem, abfolutionem, ¿kdefinitionem, & remiffionero, 

de ómnibus rebus in prasfenti capitulo contentis, habebit pro firmis, & gratis, & contra illas non 

fciciet, aut veniet ratione oiiqua, five caufa. Sic firmat, jurat. Cujus quidem juramenti virtute aíTerens fe 

eífe minorem viginti quinqué annorum, majorem vero quindecim, renunciat beneficio minoris astatis, ók 

reítitutionis in integrum, ¿k alio quovis, quibus ómnibus confentit ejus didus futurus vir. 

Ítem didus N. ex una, & dida N. partibus ex altera conveniunt, ckbona fide promittunt una pars alteri 

adinv'cem viciífitudinarie, quod volente Deo ipfi erunt vir ck uxor, & facient & contrahent matrimonium > 

hoc tic quod facient, & celebrabunt fponfalia per verba de prasfenti apta, ¿k fuftícientia ad contradandum 

matrimonium hinc ad diemN. proximé vemurum, ¿k quod illud folemnifabunt in fadis fandae matris Eccíeiia:, 

benedidionem Ecclefiafticam recipiendo dida die, ck quod interim non facient • ñeque aufcultah 

ant aliud matrimonium, nec aliquid facient, aut dicent, propter quod praefens matrimonium retradari 

impediri, aut perturban valeat, ¿k fi contrarium fieret, volunt didas partes quod pars centrafaciens, 

quas nollet faceré,necadimplere didum matrimonium , incur»"at in poenam, amarras mille librarum moneue 

Ea*-cinonas, ex qua poena, cafu quo committatur per didas partes, duas partes fint, ck acquirantur 

parti obedienti, qua: volet faceré, ck adimplere prasfens matrimonium, ck reliqua tertia pars Ofliciali, qui 

faciet illius executionem, qua pcena commiíTa, five non, aut gratis remiíTa, nihilominus dida; partes teneantur 

faceré, & adimplere praefens matrimonium , ck íoJvere didam poenam cafu quo committatur , 

donat una pars alteri in fidejuífores, hoc eft didus N. didae N. futuras uxori fuas N. ck N. hic praefentes, & 

dida N. dido N. futuro viro fu o N. etiam praefentes, qui cum didis principaübus , ¿k illis teneantur , & 

obiigentur ad folutionem didae pcenas, cafu quo fit commifla, ¿k fidejuirores acceptando onus didas fidejuliíonis, 

promittunt quód cum didis fuis principalibus , ck fine eis, tenebuntur, & obligabuntur ad 

folutionem dida; prcenas cafu quo committatur & ad faciendum, ck adimplendum praefens matrimonium. 

Et pro his complendis, tenendis ck obfervandis obligant tam principales, quam fidejuífores omnia, ck finguia 

bona fuá, & cujuírue ipforum in folidum, mobilia, & immobiiia habita, ókhabenda, renunciando 

beneficio novarum coniututionum, dividendarum, ckcedendarum adionum, epiftolas divi Adriani, & confuetudini 

Barcinonss, de uno , aut pluribus in folidum fe obligantibus loquenti, & didi fidejuífores renunciant 

legi quod prius conveniatur principalis , quam fídejulíor ? & omni alii juri, aut legi his obvianti 

& fie firmant, & jurant. 

Finaliter volunt didas partos quodterminis didorum fponfaliorum poífit prorogari, & elongari una » 6c 

inultis vicibus -jd cognitionem didorum fidejuflbrum. 

Et volunt dida; partes quod de his capitulis fiant, & didentur una, & plures copia;, ac quantse per didas 

partes, aut alium, cujus intererit fuerint petita; cum illis padis &c. 

Teftes firmas omnium prasdidorum, tam principalium , quam fidejuíTorum, funt N. & N. 

ATOCHA D O T I S. 

SIt ómnibus notum quod N. & N. conjuges, & N. eorum filius confitemur, & recognofeimus yobis N: 

fponfa; mese didi N. per verba prasfenti, filia; N. & N. quod modo infra fenoto dediftis, & folviftis nobis 

omnes illas tres mille libras monetss Barcinonse, quas vos conftituiftis, & afportaftis nobis in dotem 

veftram, & nomine dotis veftras mearum didi N. & veftrarum tempore nuptiarum, de quibus etiam didi 

N. ck N. parentes veftri vobis fecerant donationem , & nobis debitorii inftrumentum, prout conftat in capitulis 

matrimonialibus receptis inpofTenotarii infraferipti dieN. ck pro quibus etiam tribus mille libris nos 

in eifdem capitulis fecimus, ¿k firmavimus fponfitlitii inítrumentum, quod cum praefenti vobis laudarnus 

& firmamus, ¿k etiam cancellamus, ¿k annullamus didum debitorii inftrumentum , ita quód nobis P r 

£ d e í 

!, e 

' 

nec vobis obeíTe pofilt ullo modo. Modus vero folutionis didarum trium mille librarum tahs fuit, « elt , 

cjuoniam ipfas pro vobis dedit, ck folvit nobis didus N. pater vefter realiter, ck de fado numerando 

in notarii ckteftium infra feriptorum prssfentia, ¿k ideo renunciando exceptioni didae dotis non numeratas 

non folutas, non habitas, & non receptas pecunias, ¿k dolo malo adionique in fadum, ck omni alii juri, rationi, 

ckconfuetudini his obviantibusquovis modo , facimus vobis praslens apochae inftrumentum , ¿k padum 

nrmiífimum de ulterius non petendo , ck de non agendo , vallando ftipulatione folemni m manu , oc 

pofle notarii infraferipti. Aólum eft hoc, ¿kc. Signum N. N. ck N. coafitentium prasdidorum, qui hsse laudarnus 

- & firmamus. 

Teftes hujus rei funt N. ck N.

A R G U M E N T O R U M I N S I N G U L A S 

presentís voluminis sacri principatus 

Cathálonise Senatus DECISIONES not#, 

ALPHABETlCA SERIE D 1 G E S T JE. 

ENATUS Cathálonise, cujus funt do&ifficnse, quae hicponuntur, decisiones 

tribus aulis, íive claííibus conftat. Una tertia aula nuncupatur, cui praeeft ex-* 

ceUentiflitnus Regis Locumtenens generalis, in qua tr-a&antur negocia criminalia 

j & cauíae lüpplicationum quando fiínt in alus aulis diverfae lequutae fententise, 

ac etiam cauíáí appellationum, qüae,ab ordinariisad Senatum ínterponuntur. 

Componitur ex íeptern Senatoribus, quorum tres judices regiae curiae 

appellantur, qui funt Relatores omnium cauíarum criminalium. 

Alia admodum Reverendi Cahcellarü aula dicitur, cui is prsceft, in qua tra&antur negocia 

civilia, & conftat ex quinqué do&oribus ultra Prsefidetn. 

Et alia denique aula; magnifici Regentis Cancellariam nomine donatur, cui & ipfe praeeft, 

in qua civiles fimiliter caula: pertraSantur, & conftat ex quinqué itidem do&oribus ultra 

Prsefidem. 

Nomina autem eorum omnium qui ad prafens in Senatu tum laude federa, ex prioribus 

Principatus viris feleHis, funt qua fequantur. 

ExceUennífimus FRANCISCUS HURTADO DE MENDOÇA , Marchio de Almacan &c. Locumte* 

nens generalis. ÍS&P: 

Franciícus Bonet agens nunc pro criminallbus Advocatum íiícalem, 

Nobilis Petras Soler Judex Regiae curiae. 

Laurerttius Jouer. 

Mchael Sala. 

Franciícus Gamis Judex Regla? curiae. 

.Mchael Rollan judex itidem Regia; curiar. 

Vacat ad praefens in hac aula locus Jacobi Pineda Advocad fifcaüs, qui nuper obüt. 

Admodum Reverendus JACOBUS DE AGULLANA Archidiaconus major Ecclefise Gerundae Re* 

gius Cancellarius. 

ofephus Dalmau. 

ofephus Ferrer. 

Hieronymus Senjuft. 

Francifcus Mijavilla, & Franqueza. 

Francifcus Ferruz. 

Magnificus MICHAEL DE SALBA , & DE VALLSECA Regens Regiam Cancellariam. 

Joannes Gallego Decanus Confilü. 

Hieronymus Aftor. 

Joannes Magarola Advocatum ad praefens agens fiícalem patrimonialem. 

Raphael Rubi, & Coll. 

HuJuj doclijjimi Senatus quatuor centum fere dectftonum, quibus illufiratur hoc opus y 

efl fequens nomenclatura. 

INDEX

INDEX GLOSS ARUM, SEU 

CAPITULORUM, AUT TITULORUM 

HUJUS VOLUMINIS. 

Qui a noílrum ( candi'de Letfor^fuit in hoc opere pecu liare inflitutum quibufdam glofellis claufulas 

omnes, quafolent in inflrumentis capitulorum matrimonialium apponi, profequi, & área 

eas, ac área verba quacunque, qua per difeurfum offenderemns aliqua noíatione digna, aliquantulum 

immorari, tnde evenit quod de diver/is materiis, ac de ómnibus fere, quas unlverfum jus 

noflrum capit, oportuerit nos agere, qua autem pracipua illa fint , fequentia ubi indicabunt. 

A. 

Cceptationibus donationum , 

glof. 30. 

clauf. 4. 

Alienatione rei Eccleíise, clauf. 4. glof. 

13. par. 1. & 4. 

Alienandi facúltate refervata, vel cónceíTa , clauf. 

4. glof. 26. 

* b 

B. 

Baronía, & pluribus quseftionibus, qua; pofiunt 

circa materiam accidere, el. 4. gl. 10. par. 1. 

Burgenfibus villa; Perpiniani, el. 3. glof. 3. 

C. . 

Caftro, & juribus illius, clauf. 4. gl. 11. 

Cenfibus, clauf. 4. gl. 18. par. 1. 

Cenfualibus, clauf. 4. gl. 18. part. 2. 3. & 4ac ubi 

pulcherrimss alia; quasftiones circa materiam contingentes 

latiflime explanantur. 

Civibus Barcinonse, & ilforum privilegiis, clauf. 3. 

glof. 2. 

Civibus honoratis Barcinona;, & illorum privilegiis, 

el. 3. gl. 5. 

Civibus honoratis civitatis Gerunda;, & illorum privilegiis, 

ibid. 

Claufula, nunc projunc, clauf. 4. gl. 4. 

Communione rerum, & illarum divifione, el. 4. gl. 

9. part 2. 

Competentia jurifdictionis, inter judicem Ecclefiafticum, 

& Iaicum, el. 4. gl. 13. part. 3. 

Confenfu patris in contractu matrimonii filiorum , 

adhibendo vel non, el. 4. gl. 2. 

Conftituto, el. 4. gl. 27. 

D. 

jDecimis, el. 4. gl. 19. part. 1. 

Decimis, & primitiis íolvendis in manipulis, nec 

ne, el. 4. gl. 19. part. 2. 

Diei, menfis, ck anni in inítrumentis, interpofitione 5 

clauf. 1. 

f ornan, de F*Q,Nupt. Tom, lí. 

Diftridu, clauf 4. glof. 17. 

Dodorum privilegiis, & praseminentiis, clauf. 3. 

glof. 2. 

Dominio diredo , clauf. 4. glof. 13. part. 1. & gl.18. 

part. 1. 

Domicellis, mi itibus, ¿kequitibus, & illorum privilegiis, 

el. 3. gl. 3. 

Donatione inter patrem & filium , & ejus validitate 

, & invaliditate, clauf 4. glof. 6. & 7. par. 

1. & 2. 

Donatione, qua; fit favore, & contemplatione 

certi matrimonii, & illius privilegiis , clauf. 4. 

gl. I. &28. 

Donatione caufa mortis, & an omnis ea 9 in qua 

fit mortis mentio, talis dicatur donatio , cía. 41. 

glof. 3. 

Donatione qua; fit filio , & filiis fuis, clauf. 4. gl.' 

9. part. 1. & 3. 

Donatione univerfali omnium bonorum prasfentium 

& futurorum, el. 4. gl. 21.par. 1.&2. 

E. 

Emphyteúfi •> el. 4. gl. 18. part. 1. nonnihil antea 

eadem , el. 4. gl. 13. par. 1. 

Equitibus, militibus, domicellis, & eorum privilegiis 

, d. 3. gl. 3- 

F. 

Facúltate alienandi data vel conceffa, clauful. 4. 

glof. 26. 

Feudis, & differentiis in eis, & in emphyteufibus » 

interius commune, & municipale , el. 4. gl.12. 

Filiis familias, & illorum contradibus, clauf. 4. gl. 

7. part. 3. 

Filii pofiti in conditione an cenfeantur pofiti in 

inftitutione, clauf. 4. gl. 24. 

H. 

Hssreditamentis, quse fiunt in capitulis matrimonialibus, 

el. 4. gl. 6. & gl. 9- P art 

* 4* 

55 Hxre-

Hasreditarnenfórum erTectibuí, ac de eo prasfertirn 

quód per illa privetur hasreditans facúltate alie— 

nandi, clauf. 4. gl. 9. part. Ç. 

Hoíle, ók Cavalcata, clauf. 4. gl. 16. 

I. 

Imperio mero, ók mixto, ók omnímoda jurifdiclione, 

ókc. clauf. 4. gl. 14. 

Infinuationibus donationum , el. 4. gl. 29. 

Judice laico , an ók quando is poifit cognofeere de 

his, quas funt Ecclefiaíhci fori, clauf. 4. glof. 13. 

part. 2. 

Juramento , ók ejus viribus, el. 4. gl. 48. 

Juftitia vaííallis adminiflranda per Baronem, ók in 

quo loco, el. 4. gl. 10. part.2. 

M. 

Militibus, five equitibus, ók domiceliis, ók illorum 

privilegiis, el. 3. gl. 3. 

P. 

Pace, ók treuga, clauf.4. gl. 1?. 

Pa¿tis, conditionibus, ók retentionibus in donationibus 

apponendis, vel non, incontinenti, vel ex 

intervallo, clauf. 4. gl. 5". 

Pació reverfionis rerum donatarum ad donato- 

rem moriente donatario fine liberis, clauf. 4. 

gl. 24. 

Prasfentia partis in donatione, ók an ea fit neceíTaria, 

ók ex quibus prasfumatur , el. 4. gl. 8. 

Primitiis mixtim cum traclatione decimarum, cj. 

4. gl. 19. part. 1. 

Privilegiis incorporationum, el. 4. gl. 1. part. 2. 

R. 

Refervationibus, quas ad teftandum fiunt in donationibus 

univerfalibus, el. 4. gl. 23. 

Revocandis donationibus, el. 4. gl. 28. 

S. 

Servitutibus, dauf. 4. gl. 17. 

Societate, el. 4. gl. 9. part. 2. 

Subftitutionibus, quas fiunt in contraclibus , ók va« 

riis fpeciebus eacum, el. 4. gl. 25. 

Tafchis, clauf. 4. gl. 20. 

T.. 

V. 

Violariis, clauf. 4. gl. 18. part. 3. a nu. 97. 

Ufufructu, ók illius refervatione, el. 4. gl. 22, 

I N D E X

INDEX DECISIONUM 

SENATUS CATHALONICI, 

DiTio ha>reditatis an dicatur taché 

fieri per atlum, qui citra jus> & nomen 

hceredis fieri non poterat, clauf. 4. glof, 

c, nu. j8. O 

Admimflrator. quamdiu rationes non reddidit, 

an pojjit petere pecuniam, quam prcetendebat 

fibi deberi, el. 4 gl. 18. par. Ç. n. 43 tt. 

Advocan an & quando pojfint petere ultra tres annatas 

fuorum conduuionum, clauf. 4. ¿/0/. iS.j?art. J. 

Agnationis ratio anVn'eatur comtemplata ubi in aliquo 

cafu vocatur fcemina, an vero mafeulinitatis 

prcerogativa vocando prias mafculos, cía. 4 g/. 25". 

UTRIUSQUE VOLUMINIS. 

jilienata per parentes pojl hcereditamentum an revteent 

Jílii in vita illorum; clauf. 4-glofi. O. part. 5. num.26. 

& nu. 63. f>. 

Alienata per gravatum an pofjit fideicommifarias in 

vita illius revocare , interim an valida judicentitr 

, c/. 4. gl. o. pr. c. w. 26. N*#*F **AXf. 

Alienationis appellatione an veniat in emphyteufim 

conceffio, el. 4. ¿/. 13. «. 1. p*r. I. v. 

Alienar' an pojfint res Ecclefue fine auÜoritate fummi 

Vont'ficis , el. 4. gl. 13. par.q. n. 2. írtf*»Amm.V. 

alimenta in Cathalonia pendente lite ad quam ratíonem 

taxari foleant, el. /{.gl. 18. par. l.n.% 3. &JPÍ*+ 

¿ilimentorum fententia an exequutioni mandetur pra- 

Jlita cautione , quando ab ea fuit fupplicatum, el. 4, 

gl. 18. par. 4. n. 69. * 

Et quid quando fuit fupplicatum contrario imperio, 

ibid. n. 90. RT • 

Et a quo die fint praftanda quando caufee fupplicadonis 

fuit renunciatum , ibid n. Qj. *í jfr jr»»*>isr*mis. 

Et an fujficiat cautio juratoria , ibid. n. 78. V- 

Et an fubjaceant reftitutioni quando poftea lite pendente 

fuerunt moderata, ibid. n. 80. 

Et an computentur in cafu viüoricc cum fruttibus, ibid. 

nu. 89. V 

-Eí 4H fit praftanda cautio quando fufpicatur fraus, vel 

calumnia, ibid. «.88. W 

Alius, a> aliud, diñio an fit interpretanda fecundum fub~ 

jettam materiam ut quandoque fimilia, quandoque 

difimiliafignificet,cU^.gl.26.?i. 19. 

B 

B. 

Ajulus > ér 4/if oficiales Baronum an fint de jurifdtElione 

ipforum, an veri ojjicialium Regiorum, 

el. 4- gl- 10. par. 2. nw. 66. /5**0**• 

£í 9 %Wfi#if «Hfct¿c**#. 

£í 91/0 pa/fc 7?wí co»y?//o /7«' judiéis ordinarii, r/ n 

4.^/. 10. par. 1. 162./^ 

Et^^d^^û\ic^^rcliéañl 

fianpferit aliquem ajfeforem, ibid. nu. 16^.^/$ A 

#¿zr0 «» poj/íf vafiallos alió trahere pro juftitia adminiflranda-, 

el. 4. g/. 10. par. 2. n. 5. #|. 

¿foro wo« hubens merum imperium an pofjit cognofeers 

de deliElis in via publica commiffis, & quid fi alia^ 

ejfent de fuá jurifditlione , el. 4. gl. 14. n. 26. +1 .djkf¡r*4}¿,' 

Beneplacitum fine caufa an pofjit revocan, clau. 4. gX, hLrt* 

10. par. 1. nu ifO. f?, V* ' ' 

Et an oficia ad beneplacitum conceffa expirent per mor* 

tem concedentis, vide in verbo officia. ti. 

Bullatinorum Jalutis jus faciendi tempore peftis adquent 

fpeüet, el. 4-g/. 10.par. 2. n. 16. Atf Je^ClK/u'^»' 

C Alculatio 

C. 

partís librorum focietatis, cceteris libris 

ejufdem in partibus remotis exiflentibus, an fie 

ri poffit, el. qgl. 9 par. 2. n. 125.?» T* 

Cancellarius, & Regens Cancellariam an pojfint cognafcere 

de caufis majoribus viginti librarum quando 

Capí an pojjit dehnqufiu in alieno territorio cum liten* 

requifitoriis judiéis çompetentis , clauf. 4 glof. 11. 

nu. 39. >1, 2wdt*> CKtmjVCjisns e^éé*. 

Captusy qui relaxatur ex aiiqua caufa, an debeat reíaxari 

in loco ubi captus fuit, vel alio modo quód non 

poffit incontinenti iterum capí, claufglof. 18. part» 

4. nu.¿¿. clLÍ* tr^feto* 

Et an tempus interpollatum fujficiat ut líberetur a car" 

cere ob nonprceflita alimenta^ ibid. nu. Ji. \*. r 

nhi¿r'P->g'¿. 

Caftrum terminatum quale quidque fu, clauf. 4. glof.i 1. 

SU. 2. i/4¿¿t*\érr} rfdtJf /ftpyfif*? inrrêitnoA^fU'. 

SLt an cajtrt terminan jura pr ajeno anuir, fi efl ínterverfa 

poffeffio, ibid. nu. 8. 1'. 

Et opus foraneum, quod dicitur efe jus caflri terininati^ 

ad quidobliget vaffallos, ibid. nu.S^J/J^^ÍA.** 

Et an poffit a vajfallo intra terminum cajtrt Jiftf turriF * 

fine licentia domini, ibid. n. 

Cauteappellat:onu?n,qua evocantur adRegtam 4udientiam 

a judicibus emphyteoticariis , an debeant committi 

docforibus tenia aula, el- 4- ¿* 12. nu. 144. vA 

J5 * Cau~.

Cautio pro exequenda fentemia Regia, a qua fuit fupplicatum, 

an debeat pracedere exequutionem, an vero 

fufficiai quód fubfequatur, clauf. \.gl. 18. part. 4. 

nu. ni. 

Cafus an pojjit redimí folvendo pretium hceredi gravato, 

& an líberetur talis fie redimens, el. 4. glof. 18. part. 

y. num. 2. 

Cenfus trítici, vini, vel olei, qui debeantur rañone certa 

reí, utrum debeantur in fpecie-, vel in genere, & 

quando crefcat valor, feu ihterefje quanti plurimi 

el. 4. gl. 18. n. 200. 

Cenfuale an poffit creari ex pecunia antea debita-, Ó fie 

abfque pecunia numerata, & an moras proprius Pii 

V. fuper his editns fit receptus in Cathalonia, clauf. 

4. glof. 18. part. 2. nu. 3. 

Et an fola confefjio debitoris fatta in inftrumento cenfualis 

probet verum debitum pracejfíjje, ibid. n. IJ. 

Et an vitietur confejfio, qua fe referí ad aliad, fi de relato 

non apparet, ibid. nu. 24. 

1 Ccfjip^áduíionis gratia anfacial de^debitore puro conditionMem 

,*Uan operetur quód non poffit contra delitorcm 

agi niji aifcujjis priíis juribus cejjis, el. 4. gl. 

Citari fyndicum univerjltatis an fufficiat quando hominesde 

univerfitate funt citandi, & quidin caufa decimWum 

» & quid in caufa petitionum homagiorum 

el. 4. gl. 10. part. i. n. 33. 

Cives Barcinoha an finí exempii & immunes a collettisi 

el. i.gl. 2. ».7. 

Cives Barcinona? an diftam exemptionem habeant in caflro 

de Afeo, ibid. n. 8. 

Cives contraveniendo privilegio civitatis an ei prajudicent-, 

ibid. n. 19. 

Cives honor ati Gerunda an gaudeant privilegio militari, 

ibid. n. 96. 

Çlerici utrum poffint opponere exceptionem nullitatis 

quandocumque etiam pofl fenienftam, & comparitionem, 

fi conveniantur coram judiee laico, el. 3. gl. 3. 

nu. 44. 

Condemnatio fruñuum -, & interejfe refpeClive-, an fit facienda 

in fententia revocatoria prioris •> cujus virtute 

quis poffiXebaí, el. 4. g/- 18. part. 4. n. 72. 

Confilium ordinarium univerfitatis, quod folet {Irittum 

üppellari-, an impugnare valeal quod a. generali efl 

determinatum-t el. 4. gl. 10. par. 1. n. 90. 

Copia inquifiuionis recepto? coram ordinario antequam 

caufa evocaretur , an fu dunda reo fi non fu fibi publícala 

1 el. 4. gl. 11. n. 87. 

Cotijiiiufum an habeai locum in debito civili tantitm, 

& qua fit dijjereniia inier debitum naturale tantüm, 

Ú civile , el. 4. gl. 7. par 1. n. 48. 

Confiitutum an iransferai dominium-, & pofcfjíonem 

abfque añuali, & cor por al i traditione, el. 4. gl. 27. 

nu. 5. 

Et an obligatus nihilominus maneat venditor ad reale?n 

traditionem faciendam , ibid. nu. 14. 

ConHitutiones Cathalonia an finí jus commune in patria, 

el. 4. gl. 18. par. 2. nu. 68. 

Condumio fin. fub di. diíTolt lo matrimoni, an extendatur 

ad ca r 

um, quo adejfeni folifilii prioris mairi* 

monii cum alus haredibus patris, el. 4 glof. 18.par. 

2 nu. 63. 

: Conflituüo fub tit. de altercáis difponens currere témpora 

non obfiantibus altercatis attentaiorum, an comprehendat 

cau r 

as jjm lempore conjlitutionis motas-, 

vel movendas tantitm. addit. 37. 

Conñitutiones Cathalonue an extendantur ex identitate 

rationis, el. 4. gl. 18. par. 2. n. 68, 

Contentionis jurifdiñionis caufa, ut evocdri valeat ad 

Regiam audientiam, qua obfervanda clan. 3. glof. 3. 

nu. 57. 

Contentio an firmeiur inter ordinarium, & dominum 

Regem, & an ejus caufa evocetur ad Regiam Audieniiam 

abfque aliqua qualitate, clauf. 4. glof. 12. 

nu. 147. 

Contrañus filiorum familias in Cathalonia an finí validi 

fineconfenfu patris, el. 4. gl J. par. 3. n. 41. 

Et quid quando publicé foliti ¡uní negocian, ibideml 

num. ? 

Et quid quando aliquid recipit filiusfamilias ab aliquot 

ut alteri folveret , ibid. nu. %"J. 

Comraüus an ad (Squitatem reduci debeant quotiefcunque 

res ejjicitur tniqua, vel in infinttum crefcii> el. 4. 

gl. 18. part. 1. nu. 118. 

Creditores Jocietatis an praferantur in bonis, & juribus 

focialibus quibufetinque creditoribus particularibus 

alkujus ex fociis-, quantumvis hypoíhecariis, & prioribus 

lempore, el. 4.gl^j. par. 2. n.61. & 63. 

El quid in capitali mijjo Wfocieíaiem per focium obligatum 

, ibid. nu. 61. 

Creditor cum fpeciali hypotheca pofierior utrum in civil 

ate Bafcin. praferatur priori, clauf. 4. glof. 12. 

num. 137. 

Et quid'in civitate GerundcEgÜ^Líui.138. 

Credulit t 

$sj!rob y 

abi'lis*%i'*xw 

purgationi mora, el. 1. n. 49. 

locum 

D Ebitor, 

D. 

qui ex legali dilatione miferaúonis grana 

non tenetur nifi pofl certum tempus, an poffit 

conveniri ante lempus ut cautionem praflet, & folvat 

adveniente die, el. 4. gl. 9. par. 5. nu.6\. 

Decimarum cognitio ad quem fpetleí, vide infra in ver' 

¿>o*"juaéx LAICAS'. 

Decimee an praferibantur in Cathalonia iu proprietate, 

& quid in qúota, cl.^.gl. i$.par. 1. n. 62. 

Et an^cimator univerfalis habeat intentionem funda- 

9 

ía^n tpfo jure in iota parochia , ibid. nu. 68. 

Et an ex poffeffione unius fpeciei fruñuum inferatur ad 

* altas refpeñu ejufdem fundí , ibid. n. 78. 

Et an confuetudo in decimis, quód prius deducatur fiemen 

, fi valida , ibid. n. 81. 

Et an prafcríbaniur quando conflai ex aliqua proprietate 

nunquam fuijje illas folutas in aliqua fpecie fruüuum, 

ibid. nu. 88. 

Et an debeant fplvi fecundiim confuetudinem locorum 

^vicino'rum qifanSb milla reperitur confuetudo in loco, 

in quo > 

funt folvenda, ibid. n. 89. 

Et an, ad evit andas fraudes , debeant folvi in manipu- 

lis, clauf. qf&lofi 19. part. 2. nu. 20. 

Et an fufficiat fola fraudis fufpicio, an vero fu probanda 

fraus , ibid. n. 21. cum feq. 

Et per quantum tempus fit expeñandus decimator antequam 

fruñus extrahantur ab agro, ibid. n. 28. 

Decreti inter pofitio ut aliqui operetur an debe ai fieri 

cum caufa cognitione, l. 4. gl. 13. par. 1. n. 22. 

Depofitum unius penfionis , juxta conftit. j . tit. de execu. 

de cenfals, an proficiat quando agitur executive-, 

el. 4. gl. 18. par. 4. n. 16. 

Et quid quando agitur poffefforio judicio , ibid. «. 14. 

Diflriilus, vide in verbo prohibitiones, & alibi in hoC 

índice in aliis litteris. 

Dijpofitio c. in prsefentia , de probar, an locum habeat 

irt^fathalonia ut monafterium excludat fubflitutum, 

d.r, hf . 4. glof 2. nu. 32. & 36. 

Et an

Et an fu expeñanda morsnaturalísmonachiutadmit- lianicam lucrifari*, . Li- a 

u.ur/u^.u.us in caféus, in ^ „ ott excluir f £ >°* U 

Dijpofitionum una al.eram declara,, cuando nepo.es TJuZfTlunTfLy?' *» fi* 

«n,us exfilü, .efia.ori, ¡un. expreffe loca.i', Jpo.es D ¡ L * ^ f i ^ J f r % ^ Urc*ua.en addit 7. 

veri alterius filiinon, clauf.4. glof. a.par.l.ni' in.erlZít X* n 

"l c,u 

/. 1 r. 

Eleüio contra formamflatud in trienniumfaña an fufli- 

1 í 3 neatur'

j..U NDBX DE 

itédiur: & an jus eligendi devólvatur ad ¡üperiorem, 

& quid quando ex eletlis junt inhábiles, el. fy'glofi 

10; par. i. num. 54. 

Ele dio, feu nominatio officialis un poffit impugnari a 

quolibet de populo, ad quemfpeftat, »0» obftante appeU 

latione interpofita, feu lite mota fuper eleBione facienda, 

tffU. nu. 08. 

Eleftió an fita&oris ubi velit reum convenir e, & corara 

quo judiee * & quid quando a. reo efl facía praventio 

judicii, clauf. 4. gloff. 1 5. nu. 80. 

Eleñiones Juratoruni Ó* Confiliariorum univerfitatis 

an debeant fieri ad fortem > vel ad voces quando efl 

timor fraudis, el. 4. g/. 19. par. 2. nu. 16. 

Empata reala an impediatur per juris firmam , ¿74«/". 

4. g/o/^ 13. 4. TXM. 77. 

Emphyteota renunciando domino emphyteufim an poffit 

ev adere folutionem penfionttm cejfarumt el. 4. gl. 18. 

tifiar, j. num. 12?. 

Emptor primus , Ç#i ¿R*/ ¿« pojjejjione, fi iterum res poflea 

fubhaftetur, ó* reperiatur majus pretium > 4» 

praferatur offerendo tantundem , ¿¿¿¿X'*. 11. 

Epifcopi an egeant territorio ad diftinguendos clericos 

extra Ecclefiam

l,„„, & ex ea reperiatur fxmina ultimo de(- Herediumentum faüum hoc modo, quod infantes 

2 B S 2 ¿ cJdefiendennd examina Vr,m« qui procedent r 

ex pr*fen„ -adorno .habeant 

Une* Vue fuera, excluí f * ex ipfis debe* ¡ucee- 

¿ere, el 4.gl 2?. nu. 17. & 19- 

'Fruttuum reflitutio quando quis reflituitur reflitutione 

juftitia, vel reflitutione gratia quomodo fit fatienda 

in utroque cafu, el 4. gl 12. par. I. n. 92. 

'Fruttus, feu cenfus non exatti, licet maturi, & debiti 

in vita unius benefician, an fpettent ad fuccejforem , 

an vero ad haredem pradecejjoris, clauf, 4. glof. 18. 

par. 1. nu. 141. 

Et quid fi fuerint per pradecefores judicialiter petiti ¡ 

id. 

Et an debita, & leg*ta pia benefician prcvdecejfons deduci 

debeant, & ¡olvide dittis fruñibus non exatlis, 

quando alia bona illius non fubfunt > ibid. 

Eruttus reperti in domo donatoris tempore mortis, 

anfmtdomtariiy velharedis, el. 4- gl w. 5. 

G. 

Enerofi an conferventurjn poffeffione milititi , licrt 

non fuerint armati, fi in ea reperti fuerint, & 

quid fi Baro reperiatur in pofefjione cognofeendi de * 

eíTe hasredes ipforum, & debeant prasferri quibufcumque 

aliis filiis & filiabns cafu quo unus 

ex ipfis aliud matrimonium contrahat, hoc eft filii 

pro filiis, & filias pro filiabas, *nfit validum. addi.j. 

Hcereditamentum fattum hoc modo, quód filii ex hoc 

matrimonio procreandi habeant eíle haeredes, 

hoc eft filii pro filiis, óc filias pro filiabus, fi contingat 

ex primo matrimonio adefje filiam tantiim , & filium 

ex fecundo-, an operetur in favorem filia nec ne, 

addit. 19. 

liares gravatus an poffit, non expetlata morte reftituere 

hareditatem fubftituto in fraudem creditorum, 

addit. 21. 

Hareditamentum jiniverfale an valeat favore matrimonii 

, addit. 14. & vide fupra verbo donatio univerfalis. 

Homagium, vide infrX verbo vaffalli. 

I Mmunitate 

I 

Ecclefia/lica an gaudeat proditorias homicida 

, el 4. gl ia¿.n. 11. 

eis , rl. 3. gl. 3 nttm. 88. Et quid in eo , qui tantitm vulneravit animo occidendi, 

Gratia fi non fiat a. Papa, vel a Principe, fed alteri ibid. nu. 117. 

committiturfatienda, an ejuspoteflas expiret per mor- Infeudare an fit alienare , el. 4. gl. 13. par. I. nu. 5. 

tem committentis , clauf. 4 glof.i^. par.i. nu.tf. 

Gratificationi an fit locus quando funt vota, & fuffragia 

in aquas partes divifa , fi voventes non fint ejufdem, 

& paris qualitaiis, & dignitatis , addit. 2J. 

Guidaticum de fatlo datum, & conceffum an fit fervandum.fi 

fit datum contra ftatutum idprohibens, vel ab 

eo , qui illud daré non poterat, el 4. gl. 15. n. 154, 

«MMSS* G» A anda de deliño antequam próCi 

H. 

H 

Mres, vel tenius poffeffor an poffit conveniri via 

exequutiva , clauf. 3. gl 2. nu. 54. 

Hares non conficiens inventarium an teneatur ultra vires 

hereditarias, el 4. gl. %. n. 42. 

Et quid quando ex pluribus haredibus unus tantum 

confecit inventarium , an cceteris profit, ibid. nu. 44. 

'Et quid quando hareditas eft certa, ibid. nu. 47. 

Hareditamentum in Cathalonia an importet donationem 

inter vivos , clauf. 4. glof. 6. nu. 2. 

Hareditamcnta in capitulis matrimonialibus faüa, an 

fint valida quoad bona prafentia, vide plures deci 3 

Jnformatio an fit danda de delicio antequam procedatur 

in materia clami-, el q.gl. 15. n. 139. 

Infifluationis donationis defettus an fuppleatur perjuramentum, 

el 4 gl 29 n. Ç. 

Et an requiratur exprejfa renunciatio infinuationis, 

ibid. 

Infinuatio donationis ubi debeat fieri, quando funt dúo 

in loco habentes jurifdiÜionem , el 4. gl 29. nu. 18. 

Inftrumentum litigiofum effeftum fi declaratur validum 

an poffit exequutioni mandari abfque eo quod fiat 

fententice exequutio , el. 4. gl 15. n. 8f. 

Interruptio prceferiptionis faíla contra unum reum debendi 

an noceat aliis, el. 4. gl 18. part-. 5. n. 47. 

Judex ordinarius an poffit intra tempus, per quod fuit 

creatus, revocan, & quid fi adfit jufta caufa, clau.fy 

gl. 10. part. 1. nu. 144. 

Judex laicus an cognofcat de validitate-, vel invaliditate 

confirmationis apoftolica fuper alienatione rei Ecclefiaftica 

interpofitce,el 4.gl. 13. par. 2. n. 4. 

Et an de ea incidenter pofjit cognofeere, , ti ibid. num. 9.' 

fint valida quoad bona prafentia, vide plures deci^ - 

ines in dilerfis cafibus, propter formularum , & 

& 44- ^craççnv; n 

Et an poffit cognofeere de 

vrr] PÇia(iic

Judex an poffit ereari extra territoriumvide in verbo 

ele&io. 

Juramentum, quod prcefiat ojficialis in ingreffu fui ojficii, 

an poffit praflari in die fefio, clauf. 4. glof 10.par.i. 

num. 119. 

'Juramentum fidelitatis , vide infra. verbo vaífalli. 

Jurifdittio conceda per Barones Bajulis per vaffallos 

nominandis, an intelligatur in prima tantum inflantía, 

Úf-an Bajuli fe pojfint intromittere de caufis appettaüonum, 

el. 4. *l. 10. par.2.nu. 14. 

Jus fótica an poJJU alteri cedi, vel vendi, clauf. 4. glof. 

12. niMi. 37. 

M fi reperiatur extinña linea 

maxulorum & ex linea fcemin'mareperiantnr ma** 

feulus. & famina quis prafieratur. el. 4 gl- 25". n. IC. 

ijÉt quid fi ma feulus fit defeendens ex Jcernina, & jcernina 

ex ma r 

cuIo-, ibid. 

Mater an fit legitima adminiflratrix bonorum filii, & 

an eo nomine pro eo ágete poffit, el. 4. gl. 7. par. 3. 

i num. 30. 

Matrimonium an fit caufa finolis donat ionis, qua fit il 

lius favore* clauf. 4. glof. 9 part. 1. nnm. 31. 

Milites dum funt in loco belli caufa parati pro de fien fione 

reipublica?, an pojfint cap i pro debito civili, el. 

3. gl. 3. num. 19. 

Milites navalium, five de las Adreffanas civitatis Barcinona?-, 

an gaudeant privilegio ut non pojfint carcerari, 

ibid. nu. 17. * 

Miles propter oceuliationem bonorum, vel propter pro* 

habilem fufpicionem oceultationis an poffit carcerari % 

LAudemium exañum, & folutum pro aliqua caufa 9 

'tjuee poflea ceffat ex caufa de praterito, an repetí 

poffit, el. 4 g/. 9. />4R. Ç. ««. 1 34. 

Laudem ii duplican poena in» Cathalonia an habeat locum 

contra adipi Icen tes poffeffionem rei emphyteoticaria} 

¿ fine firma domini, clauf. 4 gojf. 12. ni 17. 

Mtauid fi adipifcenti poffeffionem non effet denuncia tum 

per quem t enere tur res emphyteutica, ¿W. ««. 120. 

Ü* 4 ¿2>i¿ w«. 32. 

£Í CUAL quando proceditur contra militem in cafibus 

regalio?, i£iíi. ». 33. 

Et quid in cajú conjlitutionis cum- injligant, ibid. num* 

34- ¡É 

£f quid in milite foren fe, ibid. nu. 37. 

Mimes an teneantur de reditibus fuis propriis lexdam 

folvere , ibid. n. $y. 

Militibus quot dies fint dandi in citatione, éf tfuii 

quando funt procuratores, vel tutores, vel in çafu 

manutenentia , ibid. num} 55. & $6. 

Et an chatio , in qua militibus brevius fpatium conceditur 

, reddatur núlla, ibid. nu. Ç7. 

Milites an fint hábiles ad poffidendum boná immobiiia 

¡ub aireño dominio alterius ibid- nu. 108. 

Milites an fubfint locumtenenti vicarii in abfentia ficuti 

ipji vicario prafenti, ibid. part. 2. nu. 94 ubi 

"* 8* 

Z-px nova 4» PR umatur voluijfe in dubio beneficia an* videas antea decifionem. 

tiquarum legum auferré, el. 4. gl. 7. p4r. 3. ». 64. Minort an detur rejlitutio adverfus dilatorias exceptio- 

L. hic edidtali, C. de ffcund. nupt. an habeat locum nes non oppofitas, clauf. 3-glof 3. nu. £9. 

in donatione, qua fit filiis fecundi matrimonii favore 

Minori fuccedenti majori an detur rejlitutio in gtfti* 

¡ illius-, el. 4 gl. 9 par 5 ww 197 

per majorem, ibidem. 

Littera executoriales, ir/ citatorio? de tempore unius 

. Mtnor, qui veniam a?tatis impetravit» an reflituatur pro 

Iftfione qua contigit pojl exhibitas in judicio litteras 

Locumtcnentis, 4*1 pojfint exequi tempo>e alterius , 

concejfionis venia eetatis, ibid. nu. 61. & addit. 4. 

cl.$.gl. 13. ^4FF. i.n. 

Minar an reflituatur adverfus non confeñum inventa* 

Locumtenens ojjicialis in ab'entia, an teñe atur ajfecu- 

num fi conftat de lafione, el. iffe /«/r* v«r¿p milites. 

an vero poffit per judieem abbreviari,cl. 4. glof. 10. 

part. 1. nu. 23. 

Minar an reflituatur adverfus donationem, el. 4. gl. 

18. part. 1. nu. * l. 

Et quid adverfus fidejuffionem, ibid. nu. $4. Úf glof. 

m 26. num. 1 j. 

Modus procedendi quando quis moleflatur coram ordinario 

criminaliter pro aliquo fiaño de quo pendet 

caufa in regio Senatu * clauf. 4. glof. 9- par. 2. n. 4. 

Mpnaflerium an excludat jubfiitutum in Cathalonia, 

vide in verbo difpolitio. 

Mors patris quomodo fit probanda ut filius hareditatus 

fit admitíendus , el. 4. gl. Ç. part. $. nu. ijó. 

Mors naturalis an fit expeñanda per jubfiitutum, ut 

admittatur, vide in verbo difpoíitio. 

Mulier propter dolum commijfum ut evaderet exequutionem 

9 an perdat beneficium ne poffit carcerari, ch 

3-gloj. 3. num. 24. 

O Bligatio 

O. 

faña per mulierem pro marito quando 

per eam remanet omnino , vel in majori parte, 

indotata-, an fit nulla-, el. 4. gl. 23. nu. 21. 

Obligatio bonorum quo ad futura a auo die contrabatur, 

cL±gl 27.»». 23. 

Officia

Oficia jurifdiftionalia ad beneplacitum concejfa anexpirent 

per mortem concedentisyclauf. 4 glof. 10.pop. 

Oficiales regii i tempore Regis Petri 3. ira

faciendo., & fine dim^nmione, clauf. 4. gZ.9. part. 5. 

III. 

R. 

REconventio an habeat locum in caufis jummariis', 

cf^-gl 3.8.54. 

Regalía?, judicium in curia datum, ut locas fit qua requirantür, 

c/. 4. gfo/I 17. », 89. 

tur quando violas regiam jurífdíñíonem, el. 4.£/.13.' 

Sffihti&^lialis fit ' próíiatfdk'*hábita^fyer dominum de 

vendidone reí feudalis, ut dicatur fibi cucurrijje 

tempus utendi fática, el. 4. gl. 12. n. 34. 

Semenda abfolutoria an egeat execudone, clauf. 4. gloj. 

15. nu. 86. 

Sententia lata contra aliquos alicujus artis an noceat 

Remijfiío faña per vicarium Barcinona? alicui, qui cum 

aliis & lata pro aliquibus an projiciat alus-, el. 4. 

deliquijfet gravitér in alio loco, veniens ad cam civi- 

gl. 17. 8*1." 88. 

tatem procuravit ibi reperiri in aliquo levijfimo delicio-, 

ut in confequeniiam degravi etiam remitti pofjetj 

Et quomodo pojjit execudoni mandar i contra eos , qui 

an fit valida, el. 4. gl. 13. par. 2. «. 70. 

poflea nafeumur, ibid. n. 89. 

RemiJJio faña per Baronem de deliño in via publica Servitus diftriñusy qua? urbana efl, an acquirat, ut ac- 

commijfo, an valida fit, fi fit faña anteqtiam Rex in quiratur, ficiendam, & patiemiam Domini, el. 4. gl. 

vim ujatici, caminí-, &ftrata, manüs appojtterit, 17. nu. 81. 

el. 4. gl. 14. K.24. 

Socius an poffit petere partem fuam pro divifo, ante} 

Renunciado generalis cum juramento an feftringatur quam fit declaratum ejfe joeium, cl.\. gl. 9. par.,2. n.lí 

adfipecificata, & an extendatur ad incogitata-, clauf, Socius habens majorem partem jure communi an poffit 

4. gl. 28. n. 40. 

conjocium competiere ad fibi vendendum fiuam par 

Renunciado matris dote contenta an noceat filiis, fi illa tem , el. 4. gl. 9. par. 2. n. 17. 

Socii quomodo debeant concordar^ per fuperiorem itt 

prior decedat, el. 4 gl. 2. n. 2 5: • 

exercenda jurijdiñione communi, ibid. nu. 22. 

Renunciado caufa Juplicadonis facit fingí retro quod 

Socius mius, invito altero, an poffit faQa divifione mam. 

nunqkam fuerit, vide Jupra in Verbo alimenta. 

rem, qua erat communis, redimere, el. a,, gl.g.part. 

Kenuncians Jemelfiord alicujus muneris, fieu confuíatus 

2. nu. 68. 

an pro aliis vicibus pojjit inhabilitan, el. 4. gh 10. 

Socius-, qui majorem partem habet in re communi, an 

part. i.n. 136. TÉ¡$ 

pojjit competiere conjocium ut fino? partís eeftimatione 

'Reprajaiia an fine fiuperioris auñoritate exerceri pojfint, 

recepta, totam rem fibi dimití at, & an licitado fit 

el. 3, gl.2. n. 23. JJ» 

permijfa in rebus hareditariis, ibid. nu. 83. 

'Reprafaliarum ufus quo jure compedt civitati Barcino» Solemnitas Paulina an requiratur in ceffione, & renun- 

nal, el. 3. gl. 2. n. 2

Ecclefiafiicum vfurpantem jurifdtüionem regiam , 

clauf. 4. glof. 13. part. 3. nu. 17. 

Suppltcari un pojjit dcondemnatione expmfarttm quando 

in reliquis funt fententia conformes, clauf. q.glof. 

18. part. 4. nu. I20. 

Supplicari an liceat a fententia alteri eonformi, quando 

tache in ultima fententia fiuit repulfa quadam nova 

pratentio in prior i non deducía, ibid. nu. 121. 

Surdafler, qui purinn audit, ah fu idoneus ad oficia publica 

gerenda, clauf. q,.gl. \0. part.i. nu. j6. 

Sufpetlus de fuga'-, fi ut talis capiatur, an liberetur cum 

fola juratona cautione, fi aliam projiare non valeat , 

çl. 4. gl. 18. part. 1. nu. 83. 

T Afcha 

r. 

ad quam menfuram fit folvenda in dicecefi 

Gerunda, el. 4. gl:20. nu. 1. 

Et an fit folvenda in mampulis-, & in gerba,ficut de ci 

ma , ibid. nu 3. & f. 

Témpora probatoria an currant contra illum-, qui fiuceu- 

buit in altere ato, fi hab bat juftam cai(fam litigandi, 

el. q.gl. 18. part.\. nu. 114. & m addit. 37. 

Tempus interpollatum an fujfiíiut, vide Jupra verbo -, 

alirrunta. 

Territorium an fit neceffarium ad providendum fcedulas 

in alieno, & quid ad publicandum fententias, & 

intimas faciendum, & curiam formatam habendum-, 

el. 4. gl. 12. nu. 152. 

^Tertii pojfejfores , fi plures funt condemnati infoUdttm & 

contra unum tantum fit futía executio fententia an 

poffit ijle in eodem judíelo cejfis fibi atlionibus , exequutionem 

fiententia contra altos condemnatos petere-, 

el. 4. gl. 18. part. 2. nu. 60. 

Tertius poffeffor an pojjit convenir i via executiva, vide 

in verbo, h&res, vel tertius poíTeíTor. 

Tejlamentum an vitietur per diei, ó* menfis omifjionem, 

fi in eo reperiatur annus, el. 1. nu. 2. 

Teflator an pojjit rem propriam hceredis legare, vel alias 

de ea difponere, clauf. 4. gl. nu. 32. 

Et quid quando teflator fciebat rem efe hceredis , ibidem, 

nu. 32. 

Tranfatlio an refeindatur ex lafione, beneficio 1.2. C.de 

refeind. vend. ó' quomodo, clauf. 4. glof. 9. part. £. 

num. 202. 

Tranfatlionem impugnare volens an alio egeat judieio,^ 

an vero pojjit iliam m eodem judicio impugnare-, ibi-r. 

dem, nu. 218. 

V Alor 

V. 

rei quomodo confideretur, & quaHter ad id 

teft.es deponere debeant ad annullandian con- 

tratlum ex lafione, el. 4. gl. 9 part. y. nu. 208. 

Vafjalli an prajlent juramentum fidelitatis* & affecurat 

tionis, & quid quando domini Jolam jimpluem habent 

jurifdiclionem, el. 4- gl- 10. par. 1. nu. 11. & 12. 

Et an illud praflare pojfint per procuratorem , tbidem, 

nu. 18. 

Et an prajlent homagium,*ibid. nu. 13. 

Venderé an quis compellatur rem propriam favore Ecclefia?, 

religionis , reipublica, vel alterius publica 

utilitatis , el. 4. gl. 12. nu. 28. 

Venditor cenfiualis an poffit compelli ad illius luitionem, 

quando dolum , & fraudem commifit donando omnio 

bona fiua ante cenfiualis creationem> clauf. 4. glof. 18. 

part. 3. nu. 92. 

Verba , concedimus tibi, & íucceíToribus tuis, quomo- 

0do intelligantnr, el. 3. gl. 3. nu. 109. 

Verba pofita in aliqua di'pojitione, & hoc íi hseredi vel 

donatori placuerit, quid importent, clauf. 4. glof.25. 

nu. 28. 

Vicarius Regius, & Subvicarius an fint judices competentes 

ut coram e'ta fiant querela pacis, & treugarum 

violatarum , el. 4. gl. I nu. 116* 

Ufurarum cognitio ad quem fipetlet vide in verbo-, judex 

l ai cus. 

Ufusfruüus bonorum adventitiorum filii an ceffet per 

mortem illius , el. \.gl. 7. par. 3. nu. 12. 

Et an cenfeatur prohibitus patri per prohibitionem ad- 

mintflrationis , ibid. nu» 24 

Ufusfructus refervatio fiada promi r 

cue per dúos donatares, 

qui fimul bona donant-, an cenfeatur jaña de tota 

ufufruñu pro unoquoque ex ipfis, quando unus moritur 

altero fuperflite-, an vero cuilibet refpeñu Juorum 

bonorum, el. 4.gl. 2/2. nu. 31. 

Ufusfruñus legatum , quod conftat ex aliquibus conjeñuris 

favore liberorum uxori plene faílum, an 

reflringatur 

J8. 

ad alimenta mortuts liberis, ibid. nu« 

Notabilia particulada generaü índice apparebunt. 

•TOAN,

(

Anc ego claufulam,&fequentem 

tanquam materiam continentes 

parum praclicabilem ¡¡ & 

modicum in foro contingibilem 

praetermifilTem libenter, qui de 

his tantum agere in hoc opere 

ftatui, qua? in acta practico poffent 

frequenter eíTe accommodata, mfi íurfeeptum 

munus omnium, & quarumeunque claufularum noftrorum 

capitulorum matrimonialium explkatione 

noftra profequendarum nos ad aliud coegiflet: conabimur 

tamen taliter ab ipíis nos expediré ut d\Ccurrendo 

per magis necelTaria, ac fuperflua omitiendo 

quam breviífímé penfum abfolvamus. Aggrediamur 

igitur in nomine Domini. 

' Qaod prius + tractandum fe nobis offert in hac 

priori claufula, ut ex ea colligere licet, efl nunquid 

diei, menlis, & anni omiílio vitiet inftrumentum : 

In qua dubitatíone certiíiimé confiatuendum eft, 

quod lie /.1. Cod. de apoebispubl. Ub.lQ.l. opdmam, 

Claufula I. 

29 Juramentum projiare tam in judicialibus, quam 

extrajudicialibus an liceat in die feflo, & an VOlidum 

fit yvel 

invalidum. . 

Intelletlus capitis primi de feriis j ibid. 

30 Annorum computado an fieri debcat a, nadvitate, 

vel ab incarnadone domini, remiffive. 4 

Cod.de contrahend. éf committend. jiipuiat. gtojj. in ea* 

inter diletlos,\txb.indiílioni contra de fide inftrument. 

Se in diíbis ôcis tradunt communiter DD. quibus * 

adde Covarr.m pratl. quaft. cap.20. n.2. verf.a,. eadem 

ratione > Carol. de Graf. in tratl.de except. ad 

materiam fiatuti excludentis omnes exceptionés, ex 

31 Annus hoiie in Cathalonia computatur a. natwircept.19. n.$. Bartholom. Barthazol, in tratl. claufutate, 

lieet olim aliter computatur, & quomodo. lar. in procem. n.6. & rurfus plenius, & valdé late in 

|2 Infirumentum quid fit fine die> & menfe confec- claufuLhgloJf.'. per tot. qui quam plures DD. & protum,mortuo 

notario femiplenam probationemfape infinitos ad id allegant, his eit addendus Parlacit 

,& in aliis caftbus plenam. 

dor, rerum quotidia.lib.2. cap.io.nu.i. qui bene to- 

33 Obfervantia fubfequuta fupplet defeclum fcriptutam hanc materiam explicat. 

ra, & quomodo. 

Atque íta"j"in materia teítamentorum Declaravit 2 

34 Obfervantia fubfequuta de ciar at privilegium , nojler Senatus die 26.Septembrisi597.ad relationem 

idem efl de pofejjione. 

egregii olim Senatoris Salvatoris Fontanet,nunc in 

35 Confuetudo interpretativa an cenfeatur rejeHa fupremo Aragonum Regentis Cancel, in caufa Mi- 

quando dicit Jlatutu quod aliqua non admksatur. chaelis Subirats contra Joannem Termens, tefta- 

36 Et an quando Jlatutum dicit, nullam ejfe admitmentum quoddam in ea caufa exhibitum nulhtatis 

tendam confuetudinem. 

vitio laborare propter omiffionem diei, & menfis, 

37 Confuetudo interpretativa non adverfaturfiatuto. quo confectam eflet, licet annus fuiffet adjectas,ac- 

38 Epifcopus, qui non potefi contra cañones flatuere, tuarius erat Barth. Baile, ad quod video. Ferrer. in 

potefl tamen prater cañones: 

novijf. additio. ad Guidon. Pap. decifi 582.. \ 

£9 Confuetudo interpretativa non dicitur nova, fed Guido tamen -j- Pap. in ditl. deejf.$$2. in hac ma- * 

eadem difpofuio. 

teria diílinguit contractas, feu actas, pro quorum 

40 Confuetudo interpretativa qua dicatur. fubftantia requiritur feriptura, & inter contractas> 

41 Confuetudo interpretndva admittitur etiam fi ver feu aítus, in quibus ea non eít neceflaria, dicens 

ba videantur aliud finare , & etiam fi refultet quod primo cafu vera eft noftra concluíio; & fupe- 

malus intelletlus , tfy' verba impropriantur. I riüs firmata refolutio , pofteriori vero cafu non fe- 

d¿t Verbum,de(cendentes,per obfervandam fubfequuquitur late probans Beroi.cj^ó.^ríoûbilomiiW 

tam cenfetur comprehendere tantum maficulos. de teflamento nuncupativo, quod dicit validum 

43 Agnatorum appelladone ex obfervantia jubfecuta etiamíi diem i & meníem non contineat, quia non 

veniunt per prius utrinque conjuntli. • requirit feripturam. 

44 Confuetudo interpretativa facit qu d (latutum in- Mihi vero \ in his fummé placet diftinclio Ba£% ¿ 

telligatur quandoque aliter quam verba fonant thol. Barthazol.m allegat.tract.de clauf.infirum.tlaufi 

contra verba fiatuti. 

5.gIo¡f.i.nu.2i.8tV>.2Lnch\n.i?t addit.ad Guid.Pap.dicl. 

45 Interpretatur conjlitudo 17. tit til. de fupp. de fen- decif 582. quae prius fuit Angelí de Peruf. relati per 

tent. 

eundem Ranchin.ubi fuprá quod primo quidem ca 

46 Confuetudo contra jus fcriptum reprobata intelUfu-) quando videticet pro fubftantia requiritur ferigitur 

contra jus fcriptum, quod efl in virili obptura in aliquo acta, tune nullo modo valeat íine 

fervantia. 

die per ea, quae fuperiüs adduda fuere in confirma- 

47 Confuetudo interpretativa quanto tempore inditionem noftrae refoíutionis, nec ipfum infirumencatur.tum 

, nec aftus i facit l.contraüus de fide inftrument. 

48 Confuetudo excufat a peen a etiam impofita perju & notat Felin. in cap. ex litteris, nu. 10. ext. eod. tit. 

ra patria. 

Secundo vero cafu,quando feriptura non eft necef- 

49 Credulitas probabilis excufat a pana*, ubi decif. faria -» tune nerum fubdiftinguendum eft: aut enim 

noftra Senatus. 

agimus de validitate inftrumenti, & tune nec ipfum 

Et facit locum purgationi moray ibid. valet íi omittatur dies, nifi alias poflet per notarium 

in calibus de jure permiflis addi.quod late profequitur 

Barthazol.ubi fuprá n.2¿.cumfequendb.veX 

C L A U S U L A I. 

nhi poíTet per teftes probari.aut vero agimus de validitate 

aftus,fuper quo confectum fuerat inltrumen- 

DIE T. meníls T. anno Á NATIVITATE tum,& tune ü is poiíit alias probari, non corruit per .. 

non appoíitionem diei in inftrumento prgedifto,quia 

DOMINI X- 

fine die, & confule contractas fieri poteft Lobligationumfere, 

$. pemdtim.de aftion. & obligation. & probari 

debitum /. publia fifi, depof. Ratio eft elegans. 

Quia"t"vitiato,& annullato inftrumento non* intel- J 

ligitur annullatur contraflus in eo contentus (i de 

eo aliter appareat, prouti tradunt communiter DD. * 

i n l.fiervum filii, f. eum qui cbirographum, de legat. I. 

Tiber. Decían, refponf.23. w.8o. V0I.2. Pulchrum eft 

in propoíito Robert. Maran. confi. 3. per quod ego 

ih Senatu defendo cauíam coram egregio Senatore 

Hieronym.Senjuft.inter Martium Roig.óc T.Texidor 

feriba Fenes, ín qua fummam exiftimo fovere 

juftitiam contendens quód quamvis annulletur 

mihi inftrumentum cujufdam donationis factae ex 

eo quod fuerit recepta per euro qui poteftatem ad 

id non habebat, nihilominus non annullabitur ipfe 

contractas donationis, fed fuftinebitur vel tanquam 

contentas in feriptura privata , & per eam probatos 

, vel etiam tanquam alias teftibus juftificatus, 

babeo infine ditli concilii decifionem, quam ma- J 

gis mean opinionem confirmo: nec contra j* vi- C

Claufula I. 3 

tiato contra&u vitiatur inflrumentum, pluribus ibi nae, Martis, Mercurii^c. exprimendum, Refpondeprobant 

Decían, ubi fupra, & Surd. confil.nS. ?i.i6. mus quod licet Tabelliones communiter id faceré 

fjf Hbro 3. notiflimum enim efl inflrumentum, Sc foleant, non tamen eft de fubftantia inflrumenti Fecontraélum 

piurimum inter fe differre , tanquam Un. in d.cap.i. n.10. de fide inftrument. GraíT. in allefcilicet 

continens, & contentura : quia inílrumen- gat. tratl. de exceptionib. ad materiam (latui & excetum 

eft feriptura notarii, quae conventionem par- ptione 19. n.12. Sí Barthazol. d. clauf.1. glojf.f. n.l$. 

tium continet., contraftus vero eft ipfa partium con- quae omnia ab eo fundamento recipiunt vires, quo 

ventio , ex Azin. qui plené profequitur de execut. antea dicebamus, ubi alias certifican potefl: dies cec.io. 

per tot. Sí Her-ng. defidejujj. c.ij. deadjacent. lebrationis contractas , non eíTe neceíTariam aliam 

fidejujfionis, w.3. Sola in nova conjlit. Sabaud. gloJf.¿. demonftrationem : atque haec adeó vera exiftimo 

de alienat. bon. minar, n. 3. bene verum eft quod íi ut arbitrer quod licet erratum foret in nomine diei 

ageretur de pnonrate obligationis , tune ad eam nominando cum diem Jovis, cum deberet dici d¡e 

comprobandam neceíTana foret diei appofitio: alias Veneris,non tamen propterea corrueretmftrumencnim 

probari non poílet, l.cr editor.ff.qui pot.inpign. tum cum illud diei nomen non íit de fubftantia inhab.Dec\w.refponfa.6.n.i^2.vol 

2.Rochin.ubi fupra ftrumenti, fed apponatur ad majorem temporis depulchré 

additio ad Macluzilla fingid. 45". Inde ele- monftrationem, idque ex vulgari regul. demonílra- 

7 ganter-j-infertur quódin feriptura privata no» íit tio faifa, &c. 

de neceíiitate pro illius validitate dies apponendus, Quid de hora f diei an ea íit apponenda inftru-12 

* vulg. /. cum Tabernam, §. idem quafivit, ff.de pign. mentó : certé non quia non eft de iilius fubftantia, 

communem dicit Alex. in co?ifil.^2.n.20.vol.j.Sí tra- Felin.in allegat. cnA2.defide inflrumMarfü.fingular. 

ditTib. Decían. refponf.2^.n.

Claufula I, 

quae tradit Toni. Sánchez, de Matrimonio libñf. diftum 

confedum \ tit íftud , de quo agimus, non 

**puu$. n. 19. tom. 1. Inde \ ego dicebam de anno ptsefumetur pofterius. 

1604. in quadam caufa Apoftolica quod licet de 

Tertio, limhatur praecedens traditio in pluribus 

jure inhibitio vigore appellationis ab interloquuto- 

-j-inftrumentis á diverfis Notariis confedis.' tunc20 

ria interpofitae eodem die» quo fententia facía, prae- 

enim illud pfaefumetur priüs confedum, quod hofumatur 

fubfequuta ex nota, per Achil. de Graf. deram 

contineret, fecus vero quando omnia forent ab 

cif. 263. qua eft $6.fub tit. de appellat. Ubi dicit ita 

eodem Notario fabricata,quia tune ad ordinem feri 

T fuijfe decifum in Rot.de anno 1Ç44. licet id non tranptura?, qui in prothocollo appateret, recurrendum 

feat fine dificúltate, ut pulchré tradit Antón. The- foret non obftante quacunque horae appofitione a 

faur. decif. 49. dicens propter negotii dificúltatem text. in $. quibus fp'ecialiter in prima conftitutiçne, C 

Senatum in caufa, de qua ibi, médium quandam viam ibij'ita. tamen ut ordo temporum eorum conftitutio- 

i" Jéquutum fuijfe: ut fcilicet pronunciaijet bene quo num non fokyn ex adjedis diebos, confulibufque, 

adillum adum, feu fententiam proceíTum per judi- fed etiam ex ipfa compofitione earum darefcat: pricem 

: verum ex dubietate prioritatis, ipfum contra mis quidem in priori loco, pofterioribus vero in fe 

quem adus fadus fuerat, ex offido in integrum refcundo ponendis,&c. & ibidem Bart. & Bald. idem 

tituendum ad profequendum appellationem. Nihi- Bart. inl. §.prius, nq.ff.de valga. Felin. in allegat. 

lominus tamen arbitrabar in cafu didae caufae Apo- c. paftordlisy de refcripun.6, Maleard. de probationiflolicae 

huic praefumptioni locum non eíTe ex quo bus in álVega-. concl. 1229. n. 13. viden. Menoch. de 

ín inhibitione aderat hora illius praefentationis, in arbitr.júáflib. cafu 187. n. 52. 

fententia vero minimé, bene tamen verum eít quod 

Hic dies.f de quo loquimur computan debet ut2l 

hic pundus non fuit tune declaratus, quia neceííum 

contineat viginti quatuor horarum lpatium á media 

non fuit ex -quo aderant quam plura alia in procef- 

no de ufque ad aliam mediam nodem , qui comfu, 

quibus in caufa obtinerem. 

muniter dies naturalis folet appellari, licet Alciat. 

*7 In his advertit Bart haz. ubi fuperius ex Alciat. in 1.2. $. cujufque diei,jf. de verboT. fignific. cum ci- 

Sc aliis, quod in illis fcripturis,in quibus non folet vilem appellet, naturalem vero qui duodecim tan- 

apponi hora,fi de ea reperiatur mencio fada ex hoc tum horas comprehendat á folis ortu ufque ad oc- 

% folo redditur feriptura fufpeda, atque ita dicit fe cáfum :«de hac diei fpecie viginti quatuór horarum 

vidiíTe confultum per tres famofos Jureconfultos, incipientis a media nodé ufque ad fequentem lo- 

quorum coníilia dicit fe habere manuferipta : Ego quitur J. C. in l. more Román, ff. defer. Sc Román, 

tamen exiftimo id jure probari non poífe faltem rontif. in cap. confuluit de offie. delegat. Aliae diei 

alus non concurrentibus, quae alias fufpicionem de- fpecies funt videlicet artificialis, qui tantum commonftrarent, 

iroo tune potius.príefumerem notaprehendit locum a mane ad vefperas, & fie quanrium 

fie á parte admonitum horam appofuiffe preedo fol eft fuper terram : legalis feu emergens, qui 

ter fuuna confuetum ftylum: id enim facilé contin- computatur píaecisé de momento ad momentum: 

gere potefl, praefertim quando contrahit qui utilita- conventionalis fecundum quod partes conveniunt: 

tem interpolitionis horae optimé nefeit, & ego fi Sc ecelefiafticus qui diveríimodé accipitúr, de quicontraherem,eam 

apponi vellem, unde non juílum ' bus aliter in praefentiarum agere non decrevimus, 

quod proinde feriptura reddatur fufpeda. poftquam nihil ad noílram materiam faciunt, qui 

18 Limitatur-J- tamen fuperius firmata refolutio dé de eis mult# videre voluetit: Jafonem adeat in 

interpoiitione horae, quod per eam praefumatur dici. /. more Romano. Andr. Tiraquell. de retratl. li- 

prius confedum inflrumentum ut non procedat, gnag. §. gloff. 11, incip. de anno, per tot. Navar. in 

quando is-, qui inflrumentum haberet, horam non traB. de orat. & horis Canonicis-cap.3. n. 54. Alciat. 

continens poííideret: tune enim potentior efl pras- in diil. I. 2. §. cujufque diei, de verbor. fignific. Spino 

fumptio, quae pro poííeííbre facit, quam ea, quae ex infpecul. tefíam.glojja 13.princip. nu. 24. & Barth. 

horae interpoiitione oritur, ita docent dodores fu Barthazol. de clauf. i.gkff. 5. ».2. 

perius late addudi, quibus adde Bal. Novel, in tratl. 

de dot. 9. parte in privileg. 2. in fin. Dec. in cap. pa- Ex his infertur quod íi conficiatur "j" ihftrumen-2a 

floralis, nu. ~. text. de refeript. & in l.in ambiguis pro tum nodurno tempore, quod fieri poteft, /. nonmi- 

dote. n.a¿.ff. de regaliis.juris. Mafcard. ita opinionem norem-iCodic.de tranfadxxxxxz fi ante mediam nodem 

Socini, quae contra noftrüm eft, quoad prioritatern debet notarius diem praecedentem illius confeflio- 

defumendam ex interpoiitione horae conciliantem nis feribere, fi vero poft mediam nodem, fequen 

in traelat.de probat. diíl. concluf. 1229. n. ¿fp quem tem, Bart. in din. i. non minorem, circa prine. Cod. de 

etiam eodem modo cum. noftra conciliaverat Bar tranfacl. plures allegat Barthazol. ubi fuperius* & 

thazol. ubi fuperius, Decían, in allegat. regul.. in Grat.4fV except. 19.71.23. & licet Notarius non faciat 

ambiguis: de commodo pofieífionis quod ad praefur rñentióñero de node, fed fimpliciter dicat tali die 

mendam prioritatern pluribus agit Menoch. Je pra- confedum fui fie inftrumentum,non propterea illud 

fumpt. lib. 6. prafumpt. 69. a n. 8. quod idem antea corruit quod íit nodurno tempore confedum, nec 

dixerat prafumpt. 13. Ub.a.. n.6. & de adipifcen/Loofi- ob id Notarius íncidi't in crimen falfi per fupradicfejj. 

remed. 4. »«.704. éf de arbitrar, lib. 2. cafu 48. - ta,quía veré dici poteft tali die fuifle confedum innum. 

12. 

. ftrumentum illud ita eleganter eíTe probat Jofeph. 

Ludov. decif Peruf.i i6.n.2.Cr3. ex Innoc. Sc aliis in 

10 Secundo, límitaturij-ex mente Rip. ubi fupra n.8. cap. confuluit de ofic. deleg. Bald. Sc Aretin.z» /. qua 

ut non procedat quando in inflrumento appofita átate, ff.de teftam.DD.rn allegat./.Mor^ Romano ff. de 

eíTet ultima fckmctdici: tuno enim quia eadem ho fer. Tiraquell. copióse in tracl. de retratl. lignag.Q.l. 

ra, vel ante neceíTe eft fadum fui fíe aliud inftru- gl.i 1.mcip.de anno quadam^verfic.& hoc pertinet,n.S. 

mentum, quod horam non contineret dioendum • atque ka dicit communiter fe vidiíTe obférvari quod 

propterea proculdubio eft hujufmódi hora; inter- Notarii diem apponebant»licet inflrumentum eíTet 

pofitionem non operan prioritatern fupradidam, node confedum,& femper dida inftrumenta fue- 

viden. Menoch. de arbitr.jud. lib.2.cent.i. d. caf.^S. rant valida reputata abfque eo quod Notarii un- 

nu. 21. éf feq. ubi ex mente Socini inl. 1. nu. $j.ff. quam fuerint in aiiqua íufpicione- falfi , additque 

Jolut. matrim. llmitationem hanc dicit veram, etiam poftea fe'ita in cafu oceurrenti judieaffe, advertit ta* 

íi qui haberet horam poífideret, licet poftea hunc men ex Bald. in d. cap. confuluit, n. 11. tutius eíle 

caíum dubitabilem aíTerat concludens tándem ».23. 

relinquendum eíle arbitrio Judiéis , an veriíimile 

ut Notarius feribat horam nodis, ut ex eo appareat * 

utrum diei praecedenti, an fequenti adus tribuatur» 

•íit poft ultimam illam horam eíTe aliud inftrumen- máxime in collatione beneficiorum: funt enim quídam

Claufula I. 5 

dam meWes, in quibus collatio fpedat ad Román, tarum: ego in his cafibus femper conftrlerem ad- 

Pont. alii vero, in quibus Ordinarios : in his (in- eundum judicem , ut coram eo , dodo erroYe , fie* 

quam) cafibus fi obtinens beneficium moriatur de ret corredio , idque vocatis partibus : quorum 

node .ultima meníis die, neceíTum eft quod expri- intereft, nifi in cafu , de quo priori roembro i'ematur 

hora nodis ipfius vocationis,ut difcerni pof- quebamur, quando nemo errorem detexiflet prasíit 

an ad Papam an vero ad Ordinarium fpedaret ea ter Notarium, Cafus contingit, in hac materia cuicollatio, 

quia in collationibus beneficiorum atten- dam Notario valde familiari , ac amico meo •> in 

ditur difpoiitio /. More Romana f de fior. quo vide- quo, cum ipfe quoddam debitorii inftrumentum 

licet dies incipiat á media node,uti per plures Ro- feriptori in publicam formam ex manuali , feu 

^ ta Rom. decif. IsxécomprobsCt Ludovic. ubi fuperius. prothocollo edendum tradidillet, is loco Odo- 

Sed íi per Notarium ignoratur quae lit hora nodis, bris , qui in prothocollo reperiebatur , menfem 

& num traíifa&a lit medietas, nec ne,tunc feribere fcripíit Novembris, quem errorem non advertens 

debet confedum fuiife inftrumentum tali node, didus Notarius , inftrumentum claulit, & ( ut ita 

quae fuit ínter diem 23. & 24. meníis Junii, &c. & dicam ) audentivavit , evenit poftea quod cum 

non errabit, ut advertit Jaf. ind.l. more Romano, creditor debitum peteret vigore didi inítrumentt. 

6\ Felin. Wí d. cap.confuluit •> n.6. de ofic. delegat. ti, fuit ei oppoíitum de morte debitoris tempo- 

& Barthazol. ubi fupra n. 10. re quod dicebatur inftrumentum illud confedum ', 

Ex fupradidis , ni fallor, explicatum remanet & quidem veré , quia abierat poft menfem Odoquómodo, 

& quando dies debeat in inftrumento bris, ftatim in menfe Novembris, casterum , is 

apponi. Casterum antequam ab his difeedamus ope- error faciliter ( me confuiente ) fuit corredus corae 

pretium duxi prius quaídam quasftiones,quas in- ram judice vocatis partibus , & expertis, qui ma- 

23C1C oriri poflent, enucleare. Prima "f íit nunquid íi nuale , «5c prothocollum recognofeentes reperie- 

Notarius diem omiferit; vel in eo feribendo errarunt inftrumentum illud non in menfe Novemverit.poílit 

correólo errore, diem apponere, vel mu- bris, fed in menfe Odobris abfque aliqua fufpitare. 

Hsc quasftio dúo habet membra, & quo ad cione falfitatis confedum fuifle, atque ita liberaprimum 

Barthazol.ubi fuperius n. 23. concluiíonem tus fuit Notarius ille á quadam calumnia, quas in 

facit cum quatuorlimitationi'bus.cujus hasc eft mens Regia Audientia á quodam ,qui cum eo litigabat, 

brevioribus explicata verbis, quod Notarius íi de imponebatur ratione prasdidorum , extra merita 

die recordetur,poífit illum addere inftrumento,dum tamen caufae , quas inter eos ducebatur: de hac 

tamen id fíat incontinenti, non ex intervallo,quod corredione erroris Notarii vide Mafcard. de prointerpretatur 

perGuid. Pap. in allegat. dec. 583. in bat. concluf. 644. per tot. qui ultra fupra addudos 

id liceat per annum , verius tamen eft ad totum re- late de hoc articulo agit. 

lidere in arbitrio judiéis, ítem dummodo non íit Si tamen f (ut jam ad propofitum redeamus) insc 

orta quasftio erroris inter partes, ítem dummodo uno inftrumento íit dies fcriptus,tunc in fequentinon 

fie data copia partibus, item, & fínaliter dum- bus cenfetur ille dies reperitus, per text. infape almod-> 

dies non íit de fubftantia inftrumenti, ut in legat. l.fi quis $. initium.ff. de edend. 8c ibi commuhyp 

>thecaria : hasc omnia pluribus probat Barthaz. ínter feribentes , quod intelligit verum Barthazol. 

ubi fuperius per te ipfum viden. 8c íignanter ex tra- d. clauf. 1. glof. c. n. 4. pluribus concurrentibu.% de 

ditis communiter per DD.in l.fi librariusjf.de re- quibus ibi : ego vero femper , niíi aliquid adíit, 

gitl.jur. ego , íi cafus acciderct, confuierem quate- quod demonftret inftrumentum fequens non po-, 

nu NI pauciílimis cafibus, aut in nullo, praster tuiíT'e confici, aut non eíTe ita prasíuroendum,counum 

, quando videlicet nulja ex partibus , vel dem die, quo prascedens. 

alíus animadvenilTet ttrorem,diem adderet inftru- Secunda quasftio, f nunquid inftrumenta poífintaó 

mentó propna audoritate : inde enim facile fieri valde confici die feriato in honorem Dei, nec ne. 

poíTet ut eius n men & fama, ac honor periclita- In hac quasftione fequenda eft omnino diftindio 

rentur, fed judicem adiret vocatis partibus íí opor- Rom. Casf. in l. atlus, C. de feriis inter inflrumenta 

tet, atque ita error corrigeretur, 8c nota quod in contrañuum , qui inter partes celebrantur , & adus 

hoc de additione diei, ftandum neceílario foret af- voluntarias jurifdidionis , qui coram judice fiunt, 

fertioni Notarii dicentis tali die fuifle confedum veluti emancipationis, manumiílionis, legitimatioinftrumentum, 

Cagnol. in d. l.fi librarías, n. 22. & nis , 8c íimilium , 8c inter adus contentiofas ju- 

Dcc. ibid. n. 6. idem ex Bart. in l.fi quis ex argenta- rifdidionis, in quibus requiritur partís citatio ; ut 

riis y fi initium, 7t.lS.ff.de edén. & in diEl l. libra- prioribus illis duobus cafibus, valida íint inftruriits 

, 8c ex Menoch. de arbitr. judie, cafu 64. nu. 2. menta die feriato con fe da , pofteriori vero cafu, 

comprobat Carrot. dec. 122. n. 9. Mafc. de probat. mi ni me : dicebant enim Imp. in d. I. atlus ( 8c 

concl. 644. 71. 6. Saluf. Tiber. á Cornel. in prax.ju- funt verba text. ) atlus o?nncs feu publicifunt,feu * 

dica. de modo proceden, coram ándito. Cam. lib. 1. privan diebus quidem Pafichalibus conquiefeant, in 

cap. 38. quod ego verum exiftimo dummodo aliud his tamen & mancipandi & manumittendi cuníti liprobari 

non poííít per teftes inftrumentarios , vel ce7itiam babeante ut fuper his aña no7i prohibea7itur t 

galios circa diem inftrumenti. Quo vero ad "j" fecun- ita tenent communiter feribentes in d. I. añus , & 

dum membrum didas quasftionis * nunquid diem in fape allegat. I. fi librarius^de regul. jur. & pluriappofitum 

poílit Notarius mutare , li recordetur bus aliis in locis, quam diftindionem d:ligenter noalium 

fuifle diem confedi inftrumenti,Grat.in fas- ta, ferviet enim tibi ad bené difeernendum quipe 

allegat. except. 29. nu. 24. ex Specul. in titul. de nam adus in individuo die feriato fieri poíTint, 8C 

inftrumento edi. §. poflremo, verf.fed nunquid, 8c Al- qui non , ad quas videndus Barthazol. de clauf. 1. 

ba in co7if. 706. nu. 28. lib. 4. fimpliciter refpondit, glojf. 5. n. 36. 6c Panorm. in c.fin. de feriis, pulchré 

pofle eum errorem per Notarium corrigi, Bartha- Franc. Vivius decif. 3?. lib. I. ubi in favorem huzol. 

tamen ubi fupra n. 32. duas in his refert opi- jus didi decifum fuiííe teftatur. Hasc adeo vera efle 

niones contrarias , 8c pugnantes, alterum Barthol. arbitratur Antón. Fab.wfuo Cod. íib.^. tit.l 1. defer. 

in din. l.fi librarius, n.

6 Clauíula I. 

fieri poflint diebus feriatis in honorem Dei, notat git omnia, quae ad jurgia removenda, & concortamen 

Ábbas in d. c.fin.n.ld. peccata Notarius hu- diarn faciendam inter aliquos traníiguntur, ex glojf. 

jufmodi inftrumenta conficientes praeter neceíííta- quibus, in c. ult. Sc ibi Pan. n.iq. de fer. vel pro alia 

tis, vel pietatis caufam, Sum. Angeli. ver. feria, n. caufa neceftaria, Sc haec robur accipiunt ex vulg. re- 

49. & refert Barthaz. n.ff. quia opus mere fervile gal. non praftat impedimentum , quam leges iri ti- 

28exercent, quod eíl prohibitum. Ádvocatus i" au- tul.de regul.jur.in 6. videatur allegat. Surd. qui plutem 

non peccat praebens coníilium, informans*juribus aílumptum probat non fpernendis : ad haec 

dicem , fcribens, & reliqua faciens, quae ad fuam bonum eíTet quod attenderemus qui caufas defenprofeflionem 

pertinent in die fefto, etiam ob pecu- dimus , quia pollibile foret quod fie plures juvareniam 

, Sc quaeftum , ut probat Navar. in manua. de mus , quos omni remedio pluries deftitutos relin- 

^.pracepto decaí. c.x^.nM.ver[.peccat mortaliter, ubi quimus, ubi late de his agentes Menoch. de arbitr. 

reprobat,opimonem Sylveft. contrarium tenentis, judie, q. 30. per tot. Bot. in conftl. 59. & Hering. in 

rationem tradiderat antea in e. pracedenti, n. ex traíl. de fidejujf. c. 12. ¿ n. 16. 

Cayer.quia quod gratis fieri poteft licite diebus fe- Tertiafquarftio futura erat circa computationem3

Claufula I. 

JX Quarta f qureftio erit, nunquid fint aliqui cafus, 

ín quibus inílrumenta abfque die, & anno confeda 

de jure probent, licet alias pro fubftantia in eis dies 

requiratur. In qua quaeftione Bartol. in leg. admoncnd.n.^.de 

jur. jur. dicit quod mortuo Notario femipienam 

ea inftrumenta faciunt probationem , 

quam fequitnr Aym. Cravet. & alii, quos allegat in 

conf.2H>.n.±.Mev\s poftea w.y.cafum in quo plenam 

ea inftrumenta fidem faciunt,quando videlicet contenta 

in hujufmodi inftrumentis fuifte obfervata, 6c 

33in obfervantiam deduda: quiaf defedus feriptura? 

fuppietur per obfervantiam fubfequutam /. I./.2. & 

l. y. ventas. Cod. de fideicom. 8c ambiguitas feripturas 

declaratur per obfervantiam fequutam, leg. minime, 

& l.fi de interpretationeiff.de legibus->quod dicit procederé 

idem Cravet. & pofl; eum latillimé Jof. Lu 

dov.comm.conclu r 

.$$.amplia.i.\icet módico tempore 

ita fit obfervatü,quia in tali obfervantia declarativa 

non requiritur prasferiptio temporis, pluribus hasc 

omnia probat Cravet. ubi fupra omnino videndus, 

videndus etiam Gradan. dec.2i,\.n.2%. ubi dixit ex 

Cravet. inconfi.ioi.infin.8c Simon.de Pret.confinó, 

n. 16. obfervantiam daré fidem inftrumento etiam 

non folemni , elegans eft decif. curiae provincia; 

i" apud Franc.Cla.Guf/i21.3. t.ubi dicit decifium de anno 

l^j.ex confuetudine dari fidem apochas folutionis 

tributi ,vel alteras publicae fundionis confedas fine 

folemnitatibus juris in fimilibus obfervari juííis, cujus 

nos etiam in Cathalonia habemus exemplum in 

inftrumentis,quas exemplatur fine partis citatione, 

8c audoritate judiéis, quae de generali confuetudine 

probant , 8c valent eodem modo , atque fi fuiflént 

cum didis juris communis folemnitatibus exemplata, 

prout nofter Cáncer, referí, decifiones noftri SE- 

•¡••j- natus addit adducens in $.par. var. c.$.deprivil. nu. 

236. viden. 8c bene notan, circa obfervant.as vim , 

8c effedum, Ludov. per tot.concluf.praditlam 18. ubi 

latiílimé de hoc agit, 8c qualiter haec obfervantia 

profit, quamvis non iit prasfenpta, nec unirormis , 

8c multa alia fummé in his neceflaria tradit. ídem 

^qf in privilegio quod eft ex obfervantia fubfequuta 

declaretur, tradit Caef. Barz. decifi. Bonon.j. w.3. notabilis 

eft ejufdem decif.()$.per tot. 8c EX poíleifione 

etiam fubfequuta,Vinc.de Franc. de c.11-n.^.áf decifi. 

5"6*. mi. 6. 8c denique decifi. 116. n. 10. Ludov. alleg, 

conclufi 38. illat. 13. & 14. 

Et eílf (concludatur mihi quasfo quod pauüfper 

pro opportunitate materias, quae pulchra eft, in hac 

ex fe alias fterili clauful.circa hasc immorer, vel eo 

maximé,quod non modicum mea interfit ab aliquibus 

noftri ordinis quas dicenda funt videri, ut cum 

illis fatisfaciam eis, qui malé de quadam determinatione 

per treshujus civitatis Dodores, inter quos 

unus ego minimus eram, fequendo quas de obfer* 

vantia fubfequuta inferiüs dicemus, fada, fine fundamento, 

8c iludió judicaverant) eft (inquam) tantas 

potentias hujufmodi interpretativa confuetudo, 

8c obfervantia, ut políit, 8c debeat etiam admitti 

refpedu ftatutorum , contra quas per alia ftatuta íit 

prohibitum, pofle aliquam allegari confuetudinem, 

8c obfervantiam,prout pulchré docet Decían./» confi. 

11.w.io.

8 Claufula I. 

terpretatione: licet enim per eonjlitut.iojitbtitul.de 

olfervat.confiit.in i.volum.conftitut.üt prohibitum allegare 

coníuetudines, & obfervantias quafcunque 

contra d;ftas conftitutiones & jura patrias, nihilominus 

hasc,de qua agimus, interpretativa confuetudo 

admittenda erit etiam íi per eam aliquid detrahatur 

de illorum difpofitione,& verba repugnent, 

& ac malus refultet intelleftus, & alia obílare videantur,de 

quibus late fuperius diélüm eft. 

4? Memini "j- ad propoíitum quod in caufa fupplicationis 

olim egregii prasfidis Mediolanenf. nunc 

vero in fupremo Italias Confilio Regentis Laurentii 

Polo contra Marianam Polit. & Elifabeth 

Joannam Sala-ad relationem egregii Senatoris Jacobi 

Puigmiju, feriba nunc Michaele Pérez, probavimus 

multis teftibus praéticis de anno 1610. confuetudinem 

, & obfervantiam conftitutionis 17. fub 

titul. defupplic.de fentent. quod conftttutio prasdic"tas 

non obfervatur prout loquitur, quod quando 

fupplicatur á dffinitiva debet fupplicari intra decem, 

Sí íi per Prasfidem decretatur, providenda in 

Regia Audientia, debeant fieri diligentias ut committitur 

caufa intra alios decem dies, alias fententia 

tranfeat in judicatum, fed ita praclicatur, ut femper 

habeat fupplicans viginti dies ad omni a fupradifta, 

quando fit providenda,connumerandos á die fententiae, 

taliter quod fi fupplicatur ftatim atque fententia 

fuit lata, Se fit, providenda habeat fimiliter 

fupplicans viginti dies ad faciendum reliquas diligentias,atqui 

habuiflet fi décimo die fupplicaflet,oc 

providenda eflet decretatum,& audivijunc ab ómnibus 

etiam Regii Confilii doctoribus cum quibus 

de negot.o tra&avi, efle indubitatum, quod ea obfervantia 

tenetur in hoc principatu , Se ille intellectus 

fit communiter receptus, in quo vides qualiter 

íit verum quod diximus,ex obfervantia fubfequuta 

noftras conftitutiones recipere proculdubio interpretationem 

, & hoc non quomodocunque , fed 

etiam fi verba aliquo modo repugnent, prout in 

diét. conftitutione. 

46* Hasc i - 

de confuetudine admittenda contra ftatuta, 

quas prohibent exprefsé, ficut noftra jura patrias, 

confuerudinem , Se obfervantiam poíTe contra ipfa 

allegan,procedunt máxime quando allegatur contra 

ftatutum, quod nunquam monftratur fuifle in 

viridi obfervantia: de eo enim tantum cenfentur 

ftatuta loqui, quod fit in viridi obfervantia, non 

de alio : ut verbi cum eíFeítu intelligantur vulg. 

/. 3. in verba , JJ. quod quifque juris , ita in terminis 

Dec. in alleg. confi II. ». II. ad verte igitur quód íi 

non appareat fuifle alias ftatutum in viridi obfervantia 

eo modo, quo fonare verba' videntur, tune 

non eft rejicienda obfervantia fubfequuta in alio 

fenfo,etiam fi adeíTet aliud ftatutum quod exprefsé 

reprobaret quacunque confuetudinem, Se obfervantiam 

contra ftatutum. 

Alia f plura de hujufmodi confuetudine interpretativa, 

Se fignanter qualiter non fit necelTe efle 

prasferiptam praeferiptione longiílimi temporis 30, 

vel 4o.annos, fed fuíficiant decem, & alias pulchras 

quasítiones per tibi á DD. fupr. citatis, qui bene in 

his procedunt, adde ad hunc ultimum artic. Jacob. 

Put. dec.iS^, lib. 1. & dec.15. n.q.lib. 3. 

Nota j- finaliter noftri Mier.circa hac doftrinam 

in Cur. Barchi. Reg. Ferdinan.f.6. de peen. ofic. non 

fervant .conft.n.6. cum Jeq.col.Cj.pag.Si. & in cur. Reg. 

Mar i ce fuper confi. havens acor, de prohibit. pannorum 

extra num.3. col.io. filio 33. (de cujus veritate 

ego nunc non difputo) ubi quaerens, an , & quomodo 

confuetudo admittatur contra noftras conílitutiones 

, Se jura patrias, dicit, Se refolvit quód 

quo ad excufandum contravenientes á pasna admittitur, 

poteft tamen iterum conftitutio prasdiéta 

publican, Se de novo obfervari mandati, in quo videtur 

juris communis difpofitioni fefe is nofter do 

ctor conformare , quo habetur quod obfervantia XV 

fubfequuta excufat femper á posna, Se faltem quod 

ad excufandum á posna tranfgreflorem facit licitum, 

quod erat illicitum, Jofeph. Ludovic. allegat. 

conclufi.^S.deciar, l.poft ampliationem 6. & illatMO. 

late Gutier. in pratt. quajlionibus lib. 3. ^.29. a nu. 

17. cum fieq. 

Nec f id quidem mirum,fi fola probabilis credu-49 

litas á posna excufare folet tranfgreflorem , prout 

ultra latiííime addufta per Franc. Vini. dec. 80. n. 2. 

& decifi 440. per tot. Antón. Gabr. lib. 7. de crimin. 

conclufi 8. Se Farin. de poen. temp. q. 90. infipetl. 1. in 

3. par.fiuorum operttm , iingulare eft ad propofitum 

Jacob. Menoch.fwi/230. a j1.36.vol.3. egregié concludit 

Senatus Pedemont. apud Ofafc. decif. 61. per "t ; 

tot. ubi eum , qui non denunciaverat frumentum 

juxta proclama, excufavit á posna, ex eo quod probabiliter 

credere potuit fe non efle compréhenfum 

in proclámate ex rationibus, quas allegabat ; 

quamvis veré eflet comprehenfus,eumque admifit 

ad moras purgationem, ubi alias non fuiflet admiffus, 

quam do&rinam, Se decilionem memini noftrum "t 

Senatum fequutum in terminis fuifle in caufa T. 

Pomes contra T. Sancho referente egregio Senatore 

Jofepho Dalmau, & feriba Agramunt, qui fub 

die 14. meníis Maiianni 1611. declaravit, quod licet 

prastendi poflet diclam Sancho in quadam teftatoris 

pcenali difpofitione fuifle comprehenfam , 

quia tamen propter obfeuritatem verborum difpofitionis 

iplius teftatoris,probabiliter dubitatur an effet 

comprehenfa, ideó excufavit eam á posna, in 

quam incurnflct ob non portionem mandatis teftatoris, 

fi claré conftitiflet eam fuifle comprehenfam, 

Se admifit eidem purgationem moras poft appofitum 

á parte in judicio de non adimplemento. 

SUMMAR1A. 

1 Invocatio nominis Domini an fit necejfaria, ubi 

pars ajfirmans. 

2 Tars negans. 

3 Invocatio nominis Domini in rebus arduis ejl necejfaria 

, non in levibas. 

4 Invocatio nominis Domini fit necejfaria ex con- ' 

fuetudine. 

C Contraria opinio. 

6 Invocatio nominis Domini fit ex confuetudine ne~ 

cejaría, fie ulterius progrediendo annullat aítum 

in quo non apponatur. 

7 Auítoris opinio conciliatrix fiupradiElarum. 

8 Solemnitatis levis qua fiunt, non vitiant inftrumentum 

, fi omittantur , Ó* ibi exempla. 

9 Solemnitatum, etiam fi leves videantur, in teftamentis 

requifitarum omijjio vitiat. 

*I0 Solemnitates in te/lamento requifita non pojfunt 

diei leves. 

Solemnitates fiubftantiales atlus, quoe dicantur, ibid. 

11 Invocatio nominis Domini, licet non fu necejfaria 

ad validitatem adus, laudabiliter tamen, quia 

ad multa prodeft. 

12 Invocatio nominis Domini fingíais diebus fit exprefise 

in noftro Senatu , & in aliis, dum congregantur 

Senatores. 

C L A U S U L A II. 

In Dei nomine fit, & ejus gloriofe, & humilis 

virginis Marise matris íüa\ 

Circahancdivini nominis invocationem ftatim 

difputant DD. quoties in aliquam incidunt 

traclationem, in qua de ea firmentio nunquid j" ne- t 

ceflaria ut ad validitatem cujufeunque inftrumenti 

publici.an vero poífit oraitti citra vitiura aullita- 

tis:

Clauíula II. 9 

tis: vulgaris, & vulgar.¡(Tima , & de qua parum dif- progrediendo, irritaret aflús, in quibus ea non apputatus, 

& liare quaítio, bene video, caterum cqm poneretur, fecus vero fore fi folummodo pracipeomnes 

claufulas noílrorum capitulorum matrimoret fimpliciter eam invocationem apponi: narn tune 

nialium explicare propofuerim,& hac fit una ex il- ejus omiííio non vitiaret inflrumentum. 

lis, non potui eam fuá dote fraudare, fie tamen bre- Breviter -j- in tanta opinionum diverfitate, nobis 7 

viter.ut vix de ea traclafte videat, nec efl tam otio- fummé placet fecunda opinio cum extentione quinfa 

hujufmódi quaílio quafi nunquam in palatiis fue- ta, & limitatione fexta opinionis,ut dicamus in his 

rit de ea difeeptatum : videbis eam infra qualiter tribus unicam conficiendo,quod hac nominis Dooportuit 

quandoque fuper ea in quodam gravi Se- mini invocatio, nullo modo fit de fubftantia, vel efnatu 

declaran. Qua in re varia fucrunt DD. opi- fentia inftrumenti,ita ut vitietur ex ejus omiflione, 

niones , quinqué ex eis refert Barthol. Barthaz. in etiam fi extaret confuetudo pracipiens apponi hutraclat. 

clauf. inftrum. in procem.?i.^.cumfeq. qui pie- jufmodi invocationem , nifi etiam ulterius progrenius 

& exaclius quam alius,quem viderim.rern hanc diendo , aclum vitiaret, Sc annullaret, in quo inpertraclavit. 

Prima opinio fuit arfirmativa, quam terpofita non foret. 

tenet Ludo. Rom. in rcb. de novi oper.71unc.in princ. Qua -j- quidem opinio ex eo confirmatur apertif- 8 

& num.\. Andr. Sicul. in repet. rub. extr. de fide in- fimé , quia quando circa modum faciendi aliquem 

flrum. Sc Ángel. Aret. in procem. inftrum. n. 2. circa aclum jubetur aliquid fieri, vel intervenire , quo 

fin. quod hujufmódi invocatio neceftaria íit omni- omino nullum , vel modicum generatur prajudí- 

110 , ne nullum fit inflrumentum. cium , tune illud, licet ponatur inter alia requifita 

Secunda fuit + opinio negativa fuperiori omnino de forma, cenfetur tamen eíTe de levi folemnitate, 

contraria.quam tenet Bart./w l.ji quis ex argentariis, Sc ejus omiílio non vitiat.Bart.m Li.infin.ff.de vent. 

in f.fiinitium, nu.7. de edend. (Ii tamen Bar. fuit ad infpic. quo loci ita ait, ea qua generant modicum, 

eum, §. repetido,quod negat Andr. Sicul. ubi fupe- vel nullum prajudicium, de levi folemnitate, qua 

riuí , eam fui fie dicens Nicol. Alex. generi fui, ut vero multum obílant perfona,dicuntur eíTe de gra-» 

advertit Petr. Paul. Parif. in addit. ad eundem Bar- vi, fequitur Corn.m l.fin. C.de jur.delib. ídem Bart. 

tol. in d. $.fi ihitium, in Ut. A. Sc Alex. in d. rub- de eod. leg. fin.%.donec. in fin.ff.de jur. delib. bene Feder. 

oper. novi nunciat. & in leg. juris gentium,$. quod fe- Scot. refp. tom. 2. lib.2. refp. 28. n.l I. Inde fit quod 

re,ff. de pací, eandem repetitionem eidem Alexan- omiííio fubícriptionis Canonicorum in contraclu 

dñnrí trbuens , licet in d. $. fi initium, & conf. 147. neceftaria non invalidet contraclum, Soc. conf.\%. 

ponderatis in 2. vol. alíeveraverit eíTe Baldi ) ean- col. 14. verf. ad y. relatusper Bert.d.n.$. Inde etiam 

dem opinionem principalem tenet Bald. in d.%. fit, quod licet omittat hares apponere propria ma- * 

quod fere, n. 1. idem Bald. Caftr. Sc Alex. in procem. nu inventario fignum crucis in principio, non pro- 

C. Sc alii relati per Barthaz. ubi fuperius;, eandem inde illud vitiabitur quamvis pracipiatur illud opamplexus 

eft Aiciat. lib.6. pareg.c.6-Cov'ar. in prait. poni l.fi. C. de jur.delib. eft communis opinio, quam 

qua,1io;iib.c.20. n. 1. Gram. dec.ioú. n.lO- quod mió tenet Bart. Bal i. Ang. Paul. Jaf. Corn. ibid. Sc ahi, 

non íit de eflentia, nec de fubftantia inftrumenti, quos longa ferie refert Alvar. Velafc. confult.62. 

ideoque nec ipfum propterea vitiatum iri , quod n. 26. Mich. Craf. defucc.tom.2. ar. inventarium qu. 

ea omiíía fit. 10. Sc Hier. de Cavallos plené in fpecul.praú. quceft. 

Tertia quaíi-f-conciliatrix fuperiorum fuit opinio com. contra communes, lib.2. q.

i o Claufula 

teft levís talis folemnitas fecundum Bald.i» confi.2\. 

volunt. i. relatum á Valafc ditl. cenfiult.

GloíTa I. ii 

16 Judkes fulgebunt veluti ftella in regno Dei. quem fecit de doctoribus, Sc eorum privilegiis. ítem 

17 Advocationis officium laudabile eft, & vita homi- ad Antón. Gómez in /.80. cauf. a n.16. cum fequent. 

num necejfarium. ubi de quibufdam diélis privilegiis agit. Lancellot. 

18 Advocatorum officium nobiliffimum dicitur & qua- Conrad. in temp. omn. judie, lib. l. cap. I. de Imper. 

re, idqtte multis tejlamentis probatur. qu.n. qui pluribus quaftionem illam difputavit an 

19 Dominas quis appelletur. doctor militi, an é contra, fit praeferendus : quam 

20 Advocatorum officium laudatur ex multis, qui eo poftea bene explicavit Steph. Grat. difcepta forenf. 

nomine donari i'olitere. cap. 111. »«.84. ó* 85. ubi ad idem infinitus fere re- 

Chriflus pro nobis, & in ccelo,& in térra Advo- fert, Georg. de Cabedo decif. Portugal. 214. per tot. 

cati munus fufceptis , ibid. Joann. Marien. in dial, relator, prima partís cap. 7. 

'Ambroftus undecim annis caufas dixit, ibid. per tot. Sc denique recurrat ad Jacobum Bennium 

Ivusfeu Ypho advocationis munerifunüus ejl, ib. J. C. Eugubinum in tratlat. de privileg. Jurifconful. 

Germanus , & Liphardus advocationis officium quem nuperrime mifit in lucem, in quo fuíiflimé 

exercuerunt, ibid. & ex propofito de his agens 100. recenfet dd. pri- 

Raymundus a, Panyafert Cathalanus Advocatus vilegia: ii enim dd. id unum moliti funt efficere ut 

fuit & dotlor, ibid. intelligeret vulgus quanto honore, & aeftimatione 

21 Doclores, & Advocan Barcinonenfes divum Ray- digni eíTent, qui ut dicebat Imp. in /. advocat. C. de 

mundum in patronum elegerunt, lampadem per- advocat. diverf. judie, non minus provident humapetuo 

ardentem magnis fumptibus conflruxe- no generi quam li praeliis, atque vulneribus parunt, 

& facrum fingulis annis in illius bono- triam , parentefque falvarent: nec -f propterea eorem 

celebrandam inftituerunt. rum teftimonium fufpectum videri debet, quaíi in 

22 Doclores, & Advocan plures recenfemur qui laure propria perhibitum : contra illud Proverb. 27. 

dabilem vitam duxerunt. laudet te alienus, & non es tuum : extraneus, ó* non 

23 Papiniani J. C. laudes. labra tua : Sc Joann. capit.8. tu de teipfo teftimonium 

24 Jurifconfultorum qui nunc vivunt laudes. perhibes , teftimonium tuum non eft verum, Sc contra 

25- Doclores in jure multis gaudent privilegiis. illud etiam quod poflim leges noftrae de teftimonio 

26 Doclores in jure eifdem gaudent privilegiis quiin re propria non ferendo fanctiílimé fanciunt, quia 

bus milites. refpondetur, non eíTe prohibitam propriam com- 

27 Doclores imburfantur in burfis militum, & ci- mendationem quando ea veritate proficifeitur, quae 

vium honoratorum Barchinona. deprehenditur ex auctoritatibus lmpp. Sc J.CC. nec 

Declaratio Epifcop. Barchinon. ibid. non vivacibus rationibus, quibus utuntur fupradi- 

28 Doíloratus eft dignitas. cti dd. ad encomia, quae tradunt dignitatis doctora- 

29 Militia non eft dignitas. tus comprobanda .• nec enim unquam fine eis lo- 

20 Nob/Jitas vera ex virtute, & in virtute ,& ibi. 

vobilitas vera ex viriuie , t/i> , ^ u/c 

quuntur , Sc tune máxime fupradicta procedunt 

-1- - . j- j 

31 Z'jeonfitltLm difurfum privilegia an communicentur fi- quando gloriara ea commentatio comparandam, non fed tendit propter ad gloria propriam m doclri- 

5 urije ¿" 

liis. 

Medí 

9 

. r 6 

nae , Sc exaíterationem dignitatis, ficuti Senecam 

tus. , 

Medid angaudéant iifdem privilegiis jurifconful- Augufto fertur dixifíe : Tibi dico Augufte induere 

torum , ibid. preciofis non propter te ,Jed propter honorem imperii, 

32 Cathalanorum dotlorum laudes. ifti dd. non propter fe, fed ob honorem fcientiae 

haec feriptis mandarunt. ítem ubi laudes funt notoria? 

de eis meminifte non eft vituperabile Joann. 

G L O S S A 1. ¿eVht.inlib.i. Codic.deprofef.quiin urbe Conftant. 

libr. 12. unde illud. 

Juris utfiufque Doaorem. S u m f i m ^ B M J f m a J l t p e r a t h e r a n M U U 

H JEc 

claufula prooemium continet, & narratiunculam 

quandam eorum, quae in hoc inlinimento 

continentur, demonftrando fuper quib. 

Nec fuiftet aequum , quod cüm Jureconfulti ipft 

fummo labore,fummaque induftria dotis pra* caufae, 

fifei, militum , Scholafticorum, rei nuduae, Sc alioillud 

conficiatur: circa quam nihil in prafentiarum rum privilegia collegiftent,propria aecuratius colliarbitror 

oportere quod adnotetur cüm de per fe gere, Sc pertractare neglexifíent, atque fuis (quod 

clariflima fit, praterquam fi declarentur quadam ajunt) fitientibus agris, alienos irrigare maluiftent: 

voces in ea contenta qua forfan alicujus erant mihi ipfe omiííis quam pluribus alus, qua ad hujus 

confiderationis , Sc utilitatis non módica. rei argumentum adduci polfent,propofui brevi qua- 

Prima vox, qua fefe nobis offert explicanda, eft dam oratione ómnibus perfuadere , Sc probare ho- 

Doctor es droits,id eft jurium doclorem: circa quam norem,qui communiter Doctoribus tribui folet, Sc 

ex debito juftitia, cüm & nos ejus iníigniis, licet im- quanto maximus tribui poftet, ex debito juftitia, Sc 

raeriti, fimus initiati paulifper immutari debemus, (ut ajunt) de condigno eifdem debitum eíTe, atque 

non quidem ut omnia, qua de doéloratus dignita- deberi: Et hac qua ego arbitror de Doctoribus dije, 

decore, & auctoritate dici políent brevi hac nocere, non erunt quidem talia,ut de ómnibus cujufüra 

futura oratione perftringere arbitremur, ñeque cunque facultatis Doctoribus dicta exiftimentur lietiam 

ut doctorum privilegia omnia noftra hac ta- cét aiiqua ex ipfis, ómnibus accommodari valeant, 

pelcenti lingua recenfere exiftimemus.- id enim non fed tantüm de Doctoribus hujus noftra divina phimmus 

difficile, ac pené impoliibiie de facto judieio, lofophia,quam Jurifprudentiam appellamus: habet 

quam velle brevi quodam temporis fpatio univer- enim unaquaque facultas fuá particularia motiva, 

maris arenam, vel cceli ftellas omnes dinume- per quae fecundum raagis Sc minus illuílrior ipfa 

rare, vel etiam univerfitatem maris aquarum pufillo reddatur. Ñeque etiam-|-verba faceré intendimus de ^ 

l quodam ferobieulo claudere. De quibus f ómnibus Doctoribus, qui in noftro hoc Cathalonia fupremo 

^j- S 

^w ai p i u r a i d e r e 

5 y voluerit, recurrat ad Ber- Senatu máxima cum laude fedent, eos enim ut fanardim 

Mufchatel. in peculiari illo tractatu , quem cros viros omittimus: nec nos dignos eíTe arbitra- 

luiiuuis.quciu "uper in vuigus deait,recurrat etiam lantum enim aigim iun«|/s — 

ad Petrum Lefnaud. in nu. volum. traíl. in tractat. etiam ipfe voluerit + in eorum numero connume- 4 

tari

12 Claufula III. 

rari in leg. jus Senatorum, de dignit. lib. 11. Cod. & 

«os corporis fui partem appellari in l. quifquis, Cod. 

ad legem Juliam Majeftatis, & notatur in l. humamtm-, 

Cod. delegib. Sí dicuntur inhasrere Principi 

íicut ftellas firmamento casli, ut inquit Bald. in l. 

5 cum multa. Cod. de bon. qua lib. ac proinde t 9 u 

i 

eos occidit, vel in eos machinatur, dicitur, in Principem 

machinaíTe, & lasfas majeftatis crimine utroque 

cafu tenetur dift. /• quifquis, Cod. ad legem Juliam 

Majeftatis. Farinac. de crimin. lafa Majefl. qu. 

112. infpetl. l.nu. 64. in 4. volum. atque ita obfer- 

*¡- vatum fuiíTe de fado Neapoli fuper nece Joan, 

de Ifern. coníiliarii Regii tradit Par. de Put. in 

trail. de Syndicat. tit. de excejf. confiliaf. numer.fin % 

Sí referunt Capic. decif. 130. »«.43. Sí Jul. Ciar. 

in pratt. crimin. §. lafa majejlatis de his egregium 

Plato protulit eloquium lib. 6. de legib. dum 

dixit poíl Déos immortales eos homines primas & 

honoris & glorias fedes habere, qui publici muneris 

magiftratus gerunt, & fuá virtute aliorum vitam 

moderantur .• Haec cum ita íint cuinam dubium 

eíle poterit quin ómnibus noftris Regiis 

Coníiliariis debeatur honos prae casteris quibuf- 

6 cunque. Et (f ut fub único verbo eorum laudes 

claudamus) tales eíTe exiftimo qui vix alios habeant 

dignos, qui cum ipíis comparentur quod ad dignitatem, 

& audoritatem, in quo fidelia habemus apud 

Camill.Borrel. in addit.ad Bellug.infpecul.Princ. rub. 

6. verbo, privilegiis, & rub. 44. verbo, qui Principis 

membrafunt, teftimonia notanda , Sí ad tradationem 

dignitatis aliorum dodorum inferiorum, qui 

advocatorum honorabili muñere funguntur quae 

propria eít hujus glof. materia , revertamur. 

•7 Si tamen -\ illud, quod pené exciderat. annotaverimus 

imprimis, ex eo fcilicet principio quód 

regii coníiliarii fint principis membra , & is íit ipforum 

caput, oriri, ac dimanare , ut in feílionibus, 

proceílionibus, & aliis adibus, ubi Princeps fuo 

cum coníilio , Sí confiliariis exiítere voluerit fit 

neceflarium ipfos confiliarios taliter non dimitiere 

latus Principis, fedei femper inhaerentes ut meriió 

debeant reliquos omnes quacunque praefulgeant 

digrutate íicut eos Princeps ipforum caput prascedit 

,íic eofdem ipil tanquam Principis membra ínfeparabilia 

prascedere, 8í anteire,nec detur modo aliquo 

locus ut alius inferatur inter caput,& membra: 

cíTent enim contra ordinem naturalem,ac etiam legalem 

quód membra disjungerentur á capite, Sí 

quód inter caput & membra aliud poneretur, cum 

íint, Sí efficiant unum, Sí idem corpus , id quod tam 

claré, & bene Steph. Gratian. ponens quasítionem 

de capitulo cathedrali cum vicario Epifcopi, quae 

in eandem rem incidit cum noftra, probat infuis 

difcept.forenf. cap. 111. ut fuperfluum mihi videatur 

velle aliquid ejus egregiis didis fuperaddere: quod 

poftea w.6. extendit ad Cardinales refpedu Regis: 

licet enim (inquit) prascedat Rex ipfos Cardinales 

ut fingulos, non tamen exiftentibus ipíis in coníiftorio, 

Sí capella, idem quoque dicit procederé in 

Imperatore ante coronationem , vidi ego Sí penes 

me fervo Regiam Epiftolam datam in Aranivez 

fub die i2.Mart.i6o8.Excellent. Duci Montis Leonis 

in hoc Principatu Locumten. in Generali ratione 

& occaíione dubitationis ortae , ubinam , & quo 

ín loco eífet Senatus nofter regius collocandus, Sí 

graduandus in proceílione tune henda pro tranílatione 

oílium, Sí cinerum fandiífimi compatriotas 

Raym. á Pennafort tranfmiíTam, quas optimé id, 

quod dicimus de noftris Regiis Coníiliariis probat. 

g Et nedum y id procedit refpedu totius Senatus , 

fed etiam Sí refpedu Regentis Cancellariam in hoc 

Principatu: cum enim de anno 1610. mota eílet in 

quadam congregatione contentio inter Regentem 

CanceHariam ?& quendaj» Comitem hujus Principa 

tus non abíimilis illi, quam de Regio Cancellario* 4 

8í Gerente vices genera-lis Gubernatoris refert nofter. 

Ferrer. in part. obferv.cap.S^. confulta de hoc 

S. Majeftas referibere dignata eft fuá cum epiftola, 

Dat. Lermas S.Maii didi anni 1610. quas in regiftris 

hujus Cancellariae eft regiftrata de mandato expref* 

fo ejufdem facras Regias Majeftatis in diverforum 

Locumt. iy. fol. 77. deberé Regentem Cancellariam 

, qui nunc eft, Sí pro tempore fuerit, propter 

praseminentiam fui offtcii, quas (inquit) valde gravis 

eft cürn habeat locum poft Regum Cancellarium, 

& prasfideat in una ex aulis Regias Audientias, 

omnes ne dum Comités, fed & Marchiones 

etiam,qui nunc funt, Sí pro tempore fuerint prascedere 

in ómnibus aftibus publicis, Sí aliis quibufeunque 

Sí nedum eos, qui funt in hoc Principatu, fed 

etiam in ómnibus HifpamasRegnisubicunque praefens 

íit diétus Regens Cancellariam. 

Nec idfquidem mirum íi verum eft quod Bovad. 9 

tradit in fuá polit. lib. 3. cap.S. »«.20. tom.2. dicens, 

Rectores five decuriones (nos Confules, Juratos, 

Sí coníiliarios promifeué appellamus) alicujus iníignis 

civitatis, quas eft Metrópolis, Sí caput provincias 

prascedere deberé omnes, Sí quofeunque titulatos, 

qui non íint magni (grandes appellamus) 

quia Sí ipfa civitas auctoritatem habet iftorum dominorum 

qui grandes appellantur, quas fuit,& efl 

prastentio confulum, & coniiliariorum civitatis 

Bircinon. orta de anno ¡611. in quadam congregatione 

, quas habebatur in domo Deputationis ejufdem 

civitatis, qua fe didi Confules, Se Jurati declararunt 

nolle unquam in pofterum cederé Comitibus 

Regni, Sí eis manum dexteram porrigere hac 

Bovadillas dodrina freti,quamvis diceretur, aliter 

fe eó ufque habuiífe confuetudinem,dicebant íiquidem 

quód íi quas Bovadil. dicit poíTunt in aliquibus 

confulibus , feu confiliariis, Sí civitatum mundi 

Redonbus verifican, certé id dicendum videtur in 

noftra Barchinoneníi civitate : ea enim eft, quae 

pras aliis audoritatem de grande habet : fedent 

enim coram Rege capite cooperto ejus redores, & 

ad eam quotidie Rex feribit de rebus 8í negotiis 

arduis , & gravibus, ac ipíis folis in orbe, quotidie 

oportet ad curiam iré Domini Regis, Sí alió etiam 

extra Regnum fie purpuréis veftibus, Sí aliis iníigniis 

ornatis incedere permittitur íicut in propria 

patria, & denique ubique terrarum folent in magna 

asftimatione haberi .• íi ergo hujufmodi coníiliarii 

, Sí Redores civitatum poíTe fe , Sí deberé 

didos Comités prascedere exiftimant, quid mirum 

erit quod id prastendat Regens Cancellariam , qui 

tam praseminenti fungitur officio, prout ídem Rex 

infinuat in epiftola fuperius enarrata, Sí tradunt 

omnes, qui de hujufmodi magiftratu loquuntur, 

idque "f eífet adeó verum ut vix trahi in confe-iQ 

quentiam poíTet, etiam fi oftenderetur ( quod adhuc 

non audivi contigiífe) aliquando Regentem 

Cancellariam iftis Comitibus ceífilTe, Sí illis meliorem 

locum oceupare permifífte , quia non propterea 

fatis fundatam dicerentur habere fuam contra 

Regentem intentionem, utpote quia non fit ei 

permillum , etiam in fui, refpedu ofricii Sí fuccefforum 

prasjudicium huic prasrogativas, & praseminentias 

renunciare, ad tradita in terminis per Bovadil. 

in fuá politic. tom. 2. libr.%. cap. 2. n. i y. quae 

noftris Barcinonas Confiliariis non modicum addebant 

animum in controverfia fuperius enarrata , 

ut Comitibus Regni non cederent, etiamfi illi aU 

legarent id faspiífimé , & quotiefeunque fefe cafus 

obtulerat, per ipfos eofdem, vel faltem per fuos 

anteceflores in officio faditatum ut honorabilior 

illis locus daretur : fed hasc, ut diximus , omittamus, 

& ad Dodores advocatos revertamur, quorum 

ratione prasfens çcepimus inílüutum. 

Sed

GloíTa I. 3 

QUEM EUM CALUMNIANDO non ÍIT LOQUUTUS, ÍED DE EIS 

loquor QUI PRO OFFICIO HABENT CAUFAS ALIORUM DUCERE 

IN PALATIIS, Sí eos DEFENDERÉ. 

12 HORUM LAUSFEX TRIPHCI PRAFERTIM CAPITE PETI PO 

TEFT, PRIMO ex NOBÜITATE FCIENTIA QUAM rWfent: Eft 

I?ENIM TAÜS. QUAE LONGÉ f RELIQUA (imam FOLAM DEMÁS 

DIVINAM TBEOÍOGIAM) ANTECELLIT, Sí FUPERAT, & INTER 

OMNES PERFE&IFÍWNA DIEI DEBET,TUM RATIONE ÍUBJEC~RI,DE 

quo TRACTAT'.TANTÓ ENIM NOBILIOR EFT QUALIHET FCIENTIJ, 

QUANTÓ NOBÜIUV EFT EJUS FUBJCCTUM.UT nat.in auth.quomúüocpcrt.Epifc.mprincJk 

TRADIT ABB./N clerici. nú.R. 

extra*de JW/V.UNDE.VIDEMUS DIVINA 1 

II Sed non putes + quód loquar de Ad vocatis quo- judteibus, & advocatus apprimé conveniens. Qui ad 

modocunque & qualitercunque in eo fcilicet fenfu juflitia inftruunt multos,fuigebunt velutifelice inregno 

in ciuo fatis imprudenter nonnulli de advocatis lo- Dei.Ex Roman.Pontif.reíponlis clarum DE HIS HABEnuentes 

eorum nomine donant plures, & advocatos mus teftimonium in cap fuper fpecula extra demagillr.id 

fuifle di'cunt EX quo aliquo tefl-monio probant ipfos Ubi viri ifti litterati dicuntur ejfe veluti felice in perín 

abqua occ3Íione pro alio,& in illius favorem , vel petuas aternitates nknfura dum plur irnos ad jufliuam 

contra alium, Sí in illius odium, FUIFLE LOQUUTOS: li E- crudiunt, cum quo concordat text. in authent. habita. 

nim id eflet, omnes QUOTQUOT fuerunt, 8: funt in or- Cod ne fil.pro patr.Sí in l.medicos,Cod. deprofrjf.u me- 

BE dicendi forent advocatí , QUIA vix ULLUS UNQUAM die lib.io. Et lmperatorum fanctionibus plura HABErepertus 

eft vel reperiri POTEÍTQUI in ALIQUA OCCALIO- mus TEFTIMONIA ad id praclara in leg. laudabile, Cod. 

ne,vel pro ALIQUO eum DEFENDENDO, VEL CONTRA ali- de advocat. diverfi judie. Ubi t Imperator LaudabileiJ 

appellat. ad invocationis ojjicium, ó" vita hominum necejfariumjmofm 

leg providenlum inprinc.C.de poflul.iS 

NobiHffunum dicitur advocatorum ojfcium in l.advocati.Cod.cod.thul. 

ubi advocati dicuntur, non minus providere 

humano generi-, quam fi praliis, atque vulneribus 

patriam-tparentefque falvarent: ii enim dirimunt ambigua 

faña caufarum ,fuaque defenfionis juribus in rebus 

fape publicisy Ó" privatis lapft erigant, futigata repa* 

rant gloriofaque voce laborantium fpcm,vita?n,&poderos 

difiendunt,ub\ dicit Imp.ibidem in authent. habita 

C.v.e filpro píií.lurium DD.domini appellantur AB im- 

THEOLQGIAÉ' RELI- PER.ibUrom;» dominofto: hoc autem nomine máximo 

QUAS OMNES FCIENTIAS POILPONI NON ALIA QUIDÉ RATIONE, honore IMPERATOR eos donare intellexit, quia fre- 

NIÍI QUIA EXCELLENTIUS omnium IMÓ EXCELLENTIÍLIMUM QÜENA fuit apud veteres, ut is.cui pratfare honorem 

HABET FUBJECLÜ CUM TRA&ET DE DEO,& EJUS COGNITIONE. voluiííent.dominus \ nuncuparetur,ut tradit gloft. mío 

HAC VERO NOFTRA FCIENTIA DE JUFTITIA TRACTÁT, QUA f /. chin quis decedens. §. Seium , verbo , dominum, de 

virtutum omnium praclariílima eft, ac veluti heípe- legat. 5. Sí Martial. indicat illis verfibus : 

rus cateris aftiis lucuhor, aut Philofophus 5. Ethic. 

cap.l. Se tradit Scot. de juft.é jur.lib.3q .3.4^.3. imó 

Afane fahttavi te nomine cafu. 

omnes virtutes compleditur,& mater omnium,Se re 

Nec dixi Dominum Ceciliane meiim. 

gina aliarum virtutum , necnon 8c earundem nutnx Imper. Valen. Theodof. Se Arcad, in leg. fin. Cod. dé 

dicitur fecundüm Polum Pitagor. in lib. de inftit. Se offi:. di-ver. jud. dignos ejje doctores dicunt, qui ad Je* 

Anftotelem, ubi fuprá ac propterea nulla virtus lau- creta principum aumittautur, quód utique non ómnidatur 

nili qua conjunclam habet juftiriam, authent.ut BUS conceditur,imó VAIDE paucis.quos retuiit ReíLu. 

omnes obed.jiidic.in principia enim conftitutio divina CAFTAL. de imper.q.S'}. adeó ut nec AD falutandur.i lm* 

eft,nou humana,& íruclus divinus cap.grave 3^. q.g. peratorem QUII Det ADMITJATUR.pVo^M l.i.Cod.de Veter. 

Se y.wt.i ú\u(\,Jiij1itiam de cce'o Deus ¿Ve.hac nanique lib. 12. Juftin. IMPER. in authentic de Judie, in princ. 

rrajores informat leg.cum plures }).eum tutor^ ff.de ad- Sí CLARIÚS in proxmJuftit. civil, magno Jurccouíultos 

min.tut.l.fcire oportet.y.cum reliqms^de tut.& curat.dat. AFÍECIT HONORE dum CHXIT eorum proprium ELFE JUDI- 

ha*: cupiditatts.oc héquitias refanat ^.cognitio.in au^ candi MUNUS,AC urbes,& provincias gubernarcac eaethent. 

ut Ju. fine quoque fuffrag. cap. avaritia extra de TERIS ÓMNIBUS IMPERARE : Praciarum eft HUJUS R

i4 Clauíula III. 

aere. ídem TuL*. de natura Deor. eleganti meta- aliis jurium voluminibus,qu3e quotidietractamus fopnora 

Jurifconfultorum oracula civitatis appel- lüm libet quae de Papiniano t feribuntur, rdferreía? 

tavu, quod fcthcet ficut gentiles a fuis Diis confilia pe- Hunc Jurifconfultorum omnium quotquot vel ante, vel 

tebant a quorum refponfis facrilegium videbatur rece- pofl eum fuerunt, exceüentiffimum ferturfuijfe & (ut 

dere, ita & a Jurifperitis peterentur refponfa. ab bis qui Spartianus vocai) Juris afylumâc doctrina legalis Tbe- 

lites agebant tanquam Juris fui incertis. Quintilian. faurum in fupremo dignitatum culmine, viridi admo- 

Servum Sulpi appellat juris antiftitem. 

dum átate, conftitutum&t qui prafeclus pratorio in tri* 

0.0 Tertio f u fummam inde Jureconfulti recipiunt ge fimo fuá atatis annofecundum a Principe locum obti- 

auctoritatem, quód Salvator nofter femper benedi- neret, tanta apud populum autloritatis fuit, ut nequi- 

¿tus Óc complures viri fancti, Sc probi, eorum offitiam Principis fucile pojfe emendare, Ó" fufpetlum Amtio, 

óc muñere fungí voluerunt: Salvator (inquam) per atorem populo conciliare: Ptaluit tamen vir optimus 

noíler fuit in terris advocatus in tribus caufi$,Marias mortem appetere , quam deliñum Principis excufare : 

Magdalenas, mulieris adulteras, & diícipulorum fuo 0 rariffimam probitatem, o fortitudinem inauditam &c. 

rum omnes defendendo, uti legitur in Evangelio,& haítenus Gribald. cujus dictis nihii feré addere, vel 

de defeníione difcipulorum re fer tur in c. difcipulos immutare volui, quia dubito numnam id elegan- 

diftincl. Sc nobis ómnibus affidué exiílit advocatus tiüs dici potuiflet. 

in coelo apud patrem ut ait PauladHebra.f.üc Joan. 

Sed dicet quis forfan , prasteriit feculum illud au- 

in fuá Canónica i.cap.2. quod refertur in c.fi enim, de 

reum, jam nunc non funt Jureconfulti íicuti erant 

peeniten. d. I. his verbis, Advocatum enim habemus 

autiquitus : Herclé negari non poteft , quin omnis 

apud Patrem Jefum Cbriftum Jufium &c. Sc alibi: in- 

caro corruperit viam fuam: Caeterüm-f nec nega-24 

troivit Chriftus in calum ut appareat vultus Dei pro 

ri poterit quin hifee etiam his temporibus íint quam 

nobis, quod pluribus profequitur Alberic. in lib. i. 

plures hujus facultaris profefíbres tanta pietate, reli- 

Cod. defuffrag. De divo Arobr. legimus, Sc ita refert 

gione, Sc virtute prsediti, ut mérito dici poííit eo 

Ben.de privileg. J. C. privileg. 71. n. 6. cum undecim 

rum converfationem potiüs in ccelo efte ? quam in 

annis in foro caufas egifle, de divo Ivone, feu Ipho- 

térra, verum cüm adhuc vivant, Sc páuci unt, qui 

ne nemo eft qui dubitet, quin jure confultus fuerit, 

non eos odio (neício adquid) profequantur, non 

óc advocationis officium exercuerit: de Germano, Sc 

fulgent eorum virtutes, imo lape ita á malevolis 

de Li pardo dívi Leonardi Magni fratre, qui ambo 

offufeantur, ut imo in vida vertantur, ii (de bonis 

poft eorum mortem fuerunt glorióse in numeíum 

loquor) ita in hac vita operantur,ut íi eorum opera, 

fanítorum relati, tradit Ludov. Gom. in orat. imprefi Sc facta antíquis illis jurifprudentib^ribueréntur, 

pojl lea. 6. n.ij.Sc reiert Ben. ubi fuperius, eos ad- lie eos pofteritas veneraretur,ut ab ómnibus,nec imvocatioms 

muñere publíce fúñelos foifle. De divo 

jioftro noltrO compatriota COmoatnota Cathalanr» Cathalano Raim. Kaim á «• Pennafort P^nn-i^rf , 

quem proximis annis Clemens VII. in fanclorum 

merkb,pro divis haberentur: nonne,quaíb, dignum 

efí- o^r» . 1 >-j-—"7» • r ' ~"0—. r° 

eft commendatione máxima, quod quis fuis fumpti- 

: 

numerum retulit, Sc collocavit, quis dubitat quin bus domum á fundamentis ad teclum ufque cui- 

ipfe Jurifprudentiam calluerit, óc exercuerit ? cené dam religioni conftruendam fufeeperit ? egregiuní 

nemo. Habemus enim clarum hujus rei teñimon'wm fane opus, cujus magnitudo quemeunque alias val- 

in decretalibus, quarum compilationem fcimus ei á de divitem terrere potuiífet, nonne, obfecro , lau- 

Gregorio nono fuiíTe demandatam > Sc pluribus id dandus eíTet qui toto uni conventui religíoforum 

comprobat frater Francifcus Diago Ordinis praedi- /átis magno quotícliana alimenta ex fuis opibusfubeatorum, 

tum in hiftoria generali dicli ordinis, tum miniftraret / Nonne bonum opus operari dicen¿us 

etiam in peculiari libro,quem de vita hujus fan¿H,& eft, qui cui, piras negotiorum magnitudine, Sí mul- 

emiaentis viri edidit Francifc. Penya facras Romanas titudine, caufam citiüs expediré non poteft, certum 

Rotas auditor in libro illo,quem de ejus vita conferí- quid fingulis diebus pro alimentis , doñee caufa ex- 

píit,Ó£ frater Jacobus Rebuliofa religionis Ordinis 

pediatur, elargitur ? & finaliter nonne in calum 

ufque extoílendi funt qui non valentibus pras fui 

prasdicatorum, j feu ille quorum dicta, Sc condones inopia Jureconfultis eorum faiaria, Sc (ut aiuñt) íli- 

¡ Au^ U 

v¿ Ur ln 

' 

í i Í 0 n a 

m l n í l s 

°.. devoto, quam de- pendia folvere, ipfi praterquam quód gratis Jabolectabih 

libro, quem de his, qua poft ejus canoni- rem fuum eis condonant, aliquid eifdem ex íuo, unz$ionem 

in prsefenti civitate in ejus laudem, Sc hode vivant, elargiuntur ? cene lie. Scia Sciant igitur om 

2inorem gefta funt, confecit: ob quod "f Jurium Dones hac omnia , multo majoraá jurifperitis hifçe 

ctores prasfentis civitatis ab eo tempore^ quo de ejus noftris temporibus fuifle praftita, Sc forfan nunc 

canonizatione nuntium huc adventavit eum facrum praftari, cujus rei plures poflem in prafentiarum 

virum in fui lingularem patronum', Sc Moscenatem 

teftes, qui id viderint, óc palpaverint, in médium 

optimum elegerunt, Sc poft compoíitam maximam 

afferre, fed claudamus jam rivos, fat prata bibere : 

lampadem valoris quingentarum pené librarum.qua tanto enim majora ea opera pramia habebunt,quan- 

quotidie, & femper coram eo arderet in fuo ccenotó fecretius, óc abfque aiiqua inanis gloria labefabio 

9 facrum ei íingulis annis poft ejufdem caleftem ¿ta fuerint, expedit aliquando ea publicari, vel ut 

natalitium diem cum magna feftivitate celebrandum 

fuus cuique honos tribuatur, vel etiam, ut reliqui ad 

decreverunt, non fecus atque Toletani advocati, de 

milia inyitenrur. 

quibus feribit Lara de anniverfa. lib.i. cap. 22. n. 37. 

• Hac"t"ita cüm fínt,quid mirum quód hujufcemodÍ2$ 

quod eundem facrum diem magna cum jubilatione, facultatis proíeíToriDns qualis ab ómnibus tribuatur 

¿k pompa çelebrant íingulis annis, fanctilfimum Eu- 

honos,poftquam facra littera,PontifícesRomani,Imchariftia 

Sacramentum (quód fumme laudandum 

peratores invicti,Jureconfulti percelebres,óc veteres 

eft) íinguli cum devotione fumentes Viden. ad fu- 

oratores facundiffími, primó omnium, eorum laudes 

pradicta Roland. á Val. ¿» confil.36. vol. 3. per tot. de 

decantando , fummo honore eofdem afrecerunt, ac 

pluribus hujus divina philofophia profeñoribus re multis privilegiis, óc prarogativis qui potuerunt,cofert 

Mathe. Gribal. in 1II0 tract. quem fecit de ratiohoneftaruntde 

quibus fupra latiflimé, óc latius per 

ne íludendi, qui habetur in primo vol. I. tract. Is Petrum Lefnaut,Antonium Gom, Bernardin. Mufca 

22(inquam) c.21. de Jurifconfultorum laudibus, quam tel. óc Jacob. Benni. in locis íbperius citatis: Et \ ni-26» 

piares commemorat tanta probitate, óc animí inte- 

hil etiam mirum, íi in facti contingegtia quoties cagritate 

pollentes,ut eorum vitas maximam redolevefus 

oceurrit, declaretur per fupremos Senatus com 

' rint íanctitatem, eos tacité pratereo, quia apud Gripeteré Doctoribus eadem priviíegia,óc prarogativas, te 

bal. legi ab ómnibus facilé poterunt.cum is íiber pras quas competunt militibus, óc civibus honoratis. Et-j-iy 

manibus omnium quotidie habeatur imprellus cum finaliter nihil mirum fi proximis annis per Reveren- 

diftimum

GloíTa I. 

'rliíITmiim Raphnclem de Rovírola hujus principatus 

fancellarium optimum, & poftea Epifcopum Barcinonas 

digniíTtmum uti vilitatorem burfarum domus 

praefentis civitatis, fuerit declaratum contra cives honoratos, 

qui voluntario admodum advcrfus lurifperitos, 

Sc Médicos querelam dederant, quod ii eorum 

loca occuparent in ea domo : nihil (inquam ) 

mirum fi fuerit tune declaratum eos Doctores manutenendos 

fore, Sí efte in poflefíione, feu quafi, in qua 

á tempore immemoriali extiterunt, & extant de ejfer 

infeculats en les bofes, y llochs cavallers , y ciutadans 

honor ats, ita ut in his nulla inter eos fit, nec reperiatur 

ditterentia: fileant igitur equites,& cives honorati, 

qui folent de Doctoribus , Sc prafertim Jurifperitis 

non tam bene, ut oporteret , fentire Sc abftineant, 

quafo, á contumeliis , quibus eos afficere 

folent: namquefi ferutentur fcripturae,íi fupra citati 

Doctores attenté legantur, reperiemus proculdubio 

eadem privilegia, & eafdem praerogativas (única 

fola excepta, quae propria eft equitum in praefenti 

principatu, ut habeant locum, & votum in curiis generalibus) 

efte Doctoribus communicata, qua; & 

ipfis equitibus, Sc civibus honoratis Sc eorum privilegiis 

gaudentibus funt concefta, Sc caveant ne nos 

ita comrnoveant ut cogamur dicere, quod forfan 

non foret improbabile , multo plura tuifte Doctoribus 

privilegia concefta , quam equitibus, Sc confequenter 

civibus honoratis: circa quá pro nunc cordi 

non eft arr.pliüs calamum extendere,videantur tamen 

ad id Mufcatel. in judicio inter utramque militiam 

potito poft tractatum de doctoratus dignitate 

óc Jacob. Ben. privileg. 54. per tot. Sc alibi fapé, recipiant 

+ interim ultimarn ccenam, doctoratum elfe dignitatem,& 

confequenter doctorem dici in dignitate 

conftitutum, cap. quanto. c.fin. ibi. dignitatem afumuñí, 

extra de magijlrat. §. quia vero legere , in authent. 

utlice. matrim. & avia, quod late probant 

Mufcatel. in dici. tratlat. de doctor, dignitate 2. pag. 

num. 30. Sc Ben. privileg. 62. in princip. Sc nobilitatem 

atfert leg. providendum, ubi gloíT. Cod. depofluían, 

leg. diximus in fin. ubi Ulpian. nobilijjimus diclus 

fuit, deexcufat. tut. probat plené Ben. privileg. 56. & 

Ç7. Lancel. Conrad. in temp. omn. Ind. libro I. cap. I. 

2$de lmper.q. 2. num. 3. Militia + autem non eft dignitas, 

ad text. in leg.fi quis in conferibendo, ibi. militia, 

vel dignitatis, C. de pañis , & in leg. fin. ibi, in quibus 

non militia fed dignitas Cod- qui milii, pojfcjf. libro 12. 

& in leg. nullus, ibi. militia , vel generis, aut dignitatis 

defenfione. Cod. ad leg. Jul. Majefl. propter alternativam 

appofitam , quae cadit inter diverfa, glof. 

inrub. fi ager vetliga. vel emphyteut. pet. Sc alibi fapé, 

Lancel. ubi íupr. numer. 8. & 10. Quid dicent 

milites ad hav, Sc cives honorati, folitam cantabunt 

cantilenam, & confuetam, Jureconfultos majori 

ex parte obfeuro fançuine natos efte, ac proinde 

parum eis honoris deberi: ipfos vero equites 

refpondent , claram ducere á majoribus fuis originem 

, in cujus rei fignum dicunt, fe imagines in 

atrio expofitas habere , Sc nomina familia? fuá? longo 

ordine, ac multis Itegmatum illigata flexuris , in 

prima parte a?dium collocata, Sc ideo aquum non effequód 

ipfi Jurifpcritis cedant , Sc tantúm honoris 

tribuant. Caterum , omifto quod non defunt hujus 

facultatiscompluresalumni, qui nobilitatem aliis Sc 

vendere,& commodare valeant ex eaquae eis fuperabundat 

, imo fuerunt quidam tam claro fanguine 

natij utex regibus Aragonumoriginem fe ducere 

palam profiteautur: his\inquam) omiftis, quoad 

ahos quibus non contmgit ex Comitum Barcinona, 

vel aliorum praclariífimorum virorum (qui fuerunt 

non pauci) hujus principatus Cathalonia ortum trajere, 

Sc initium ducere, dicimus non propterea ipfos 

30fpernendos elle, nec parvi faciendos. Vera enim f 

"obilitasex virtute, Sc in virtute,ut docet Plat.//7>. 

2 

o. in cbarun. vel de temperan, in reliquo omnes a- 

* untan, de l J 

act. Nupt. Tom. 1. 

quales fumus i Audiant quafo ifti, qui majorum 

fuorum nobilitate , Sc factis egregiis gloriantur 

, Senecam Ub. 3. de benéficas, cujus non 

poteft modo aliquo fufpectum allegan teftimonium: 

eadem ómnibus (inquit) principia , eadem'que origo, 

nemo altero nobilior, nifi cui reclius ingenium , & artibus 

bonis aptius : qui imagines in atrio exponunt , 

& nomina familia fuá longo ordme , ac multis Jlegmatum 

illigata flexuris in prima parte adium collocant 9 

noti magis, quam nobiles funt. Unus omnium parens 

mundus ejl, five per fplendidos gradus, five per fordidos 

gradus ad hunc prima cujufque origo perducitur. Hac 

Óc alia hujus generis ad propolitum multa refert 

Petr. Gregor. in comment. art. mirab. lib. 4. cap. 20. 

Sc revera inter dúo illa nobilitatum genera, vel 

fuá propria, vel majorum, non eft dubium quin longé 

praftans íit quam quis proprio labore, óc ingenio 

acquifivit, quam qua á parentibus acceptafertunlnde 

Cicero cüm illi majores exprobrarentur quod obfeuri 

eftent, refpondit ,fe initium. nobiiitatis accipere, 

& majorem fibigloriam ducere aliis daré, quam ab aliis 

accipere, in orat. cont. Crifp. Salufl. habita. Inde etiam 

Marius apud Salíuftium in bello Jugurt. di cebar, 

alii tanthm abef ut meliores habit i fuerint majorum tíobilitate, 

quin etfi deliquere , vetus nobilitas, majorum 

fortiafacía , cognatorum, & ajjinium opes, multa clientela 

, omnia hac prafidio .ib unt: In aliis autem efl 

única fpes in fe ipfis fita, virtute & innocentia tutari : 

pluribus hac probat lucidiííimé Camil. Borel. inadditio. 

adBellug. in fpecul. Frin. rubr. 6. ver fie. virtus .non 

funt omittenda qua in hujus rei confirmationem 

adducunt Lanfran. Sc Signor. de homod. in pecul. 

tratl. quos de pracedentia doctoris, Sc militis m 

12. vol. tratlat. ediderunt, nec Lancellot. Conrad. ita 

temp. omni. Jud. qui inlib. I. capitul. I. de Imperatore 

integram quaftionem fecundam de his coniecit ^ 

qua , quia ibi nullo negotio videri poterunt fimul 

cum aliis, quain propofito cumulan potuiftent,confultó 

omittimus,exiftimantes fupra tradita fuflicere , 

ut laudes eximia juris confultorum ómnibus lint patefacta: 

nonnulla alia in fequenti glo. pro opportunitate 

materia trademus, ubi videantur. 

Hac -j- qua hucufque diximus , Doctores tantümjx 

refpiciunt Juriíperitos, non Médicos, unde facilé 

forfan quis fufpicabitur aliquam me inter ipfos conftituere 

difterentiam, fed certé non errabit, ad quod 

legat Antón. Fab. in fuo Cod.defin. 9. & 10. dedignitat. 

& nobilitat. lib. 9. tituL 28. ubi illum videbit 

jure probantem, Médicos non habere nobilitatem , 

nec dignitatem , Jurifperitos vero fie. Medid ii habent 

privilegia immunitatis id efte ex pr.viiegio , Sc 

contra communis juris regulas, non Jurifpenti, fed 

jure communi,Medicorum privilegia non traníiread 

eorum viduas, Sc filios relictos , quia competunt ratione 

officii, & fie eo tantüm durante, non fie in Jurifperitis, 

cum eis competant ratione dignitatis, Sc 

alia plura id generis, qua confultó omitto ne in caufa 

propria fufpectus dijudicet: Hoc f folum ultimo32 

loco advertens in honorem Doctorum , qui in noftro 

Senatu fedent , ac eorum qui advocationis laudabili 

muñere apud eundem funguntur (omitto 

alios per totam Cathaloniam afperfos, inter quos revera 

funt qui plurimum fapiunt) efte inter eos quamplurimos 

, imo omnes feré fie in Jurifprudentia fapientes, 

ut vix habeant in orbe primos , fecundos 

vero multos: per quofque poflumus dicere (id, quod 

pro Lufitanisaiebat Arius Pinel.) teftatum ómnibus 

fieri Cathalanam gentem tropheis, Sc armorum gloria 

jam diu celeberrimam, literarum etiam fplendore 

aliis non cederé, quód experti ac proculdubio confeííi 

fuperioribus annis fuerunt qui ex fupremo corona 

Aragonum, ac regni Valentia gravilíimi doctores, 

ac percelebres Jureconfulti huc miíli ad vilitundum 

Senatum pro obfervantia nova conílitutionis 

advenere:reperierunt íiquidem qu6d,tam in moribus, 

B 2 quam

i 6 Clauíula III. 

quam in fapientia admirarentur potiüs, quam reprehenderint: 

doctiílimi fané illi erant, ac perfpicacifiimi 

viri, fed major inde Cathalanis gloria proculdubio 

advenit quod á tantis viris experta fuerit eorum 

profunda doctrina, ac egregiiin jurifprudentia profecías: 

In hoc folüm deficiunt Cathalani quód non 

fint fie audaces quemadmodum alia? nationes, femper 

timent reprehendí, & ideó parum feribunt, & 

a publica oftentatione naturaliter abhorrent , quod 

dolendum fané eft, cüm fint ex ipfis quamplurimi 

qui poflent fine metu in publicum prodire. 

S U M M A R 1 A. 

1 Cives Barcinona aliis áicunuir cives , alii cives honorati 

, Ú qualis quijque fit. 

2 Cives Barcinona Junt immunes a. colleElis Ú talliis. 

3 Privilegium primum civium Barcinona exemptionis 

ÍI colleElis, & talliis, & aliis impofitionij? 

bus. 

4 Privikgium fecundum civium Barcinona , pro eadem 

exemptione. 

5 Privilegium tertium civium Barcinona pro eadem 

exemptione. 

6 Privilegium quartum civium Barcinona pro eadem 

exemptione. 

7 Vedar añones fatla in nojlro Senatu , in ínfula 

Majoricarum , & in fupremo Arragonum fuper 

exemptione & immunitate civium Barcinona a. 

colletlis. 

8 Cives Barcinona non habent immunitatem & exemptionem 

colletlarum in cajlro de Afeo, & ejus terminis 

ubi decif. noflri Senatus. 

9 Reprafaliis utitur civitas Barcinona pro tuenda immunitate 

, & exemptione colletlarum fuorum civium 

, & quando. 

10 Immunnas, Ó* exemptio a colletlis non comprehendit 

cafum publica necejjitatis fupervenientis, ubi 

plures decifiones diverforum Senatuum. 

11 Fallit quando efl immimitas eoncejfa per ampia 

verba apta comprehendere quemeunque cafum, 

ubi decif ones Senatuum. 

12 Immunitatis civium Barcinona privilegia fuerunt 

eoncejfa in renumerationem fervitiorum, & fie per 

viam contratlus. 

13 Immunitatis, & exemptionis privilegia non fuppetunt 

quando oceurrit tam urgens necefjitasatt alias 

ei provideri non poffit, nifi exempti contribuant, 

ubidecifio noflri Senatus, & aliorum. 

14 Immunitatis, & exemptionis privilegia non fuppetunt 

quando oceurrit neceffuas pro bello divino. 

1$ Immunitatis, & exemptionis privilegia non fuppetunt 

refpeclu cuftodia in urbibus limitaneis ubi continua 

ejl neccjjitas: ubi decifio. 

15 Objervanña fubfequuta quid operetur. 

17 Immunitatis , ó" exemptionis privilegia praferibuntur 

per 30. annos. 

18 Frafcriptio immunitatis completa contra aliquos 

particulares non nocet aliis. 

19 Confuetudo non extenditur de cafu ad caftán, nec de 

perfona ad perfonam, ib idem. 

20 Cives contraveniendo privilegio civitatis , ei non 

prajudicant, ubi decijiones. 

21 Privilegia immunitatum perduntur per non ufum , 

dummodo cvenerit cafas, quo, cüm eis utendum ' 

foret, fuijjet contradiclum, ubi decifiones noflri, 

& aliorum Senatuum. 

21 Privilegii cafum fuccejjijfe, & eo ufum non fu i (fe illum 

ad quem fpedabat, probandum ejl per ajferentem, 

ubi dectfio Senatus. 

22 Rcprafalia ut declarari poffint multa eoncurrere debent, 

de quibus per difeurfum. 

23 Reprafaliafolius fuper ioris autloritate exerceripof- 

funt, ubi decif. Senatus. 

24 Reprafalia non pojjunt concedí nifi contra eum, qui 

non habet in próvida fuperiorem. 

25 Repraf"aliarttm ufum habet civitas Barcinona ex 

confuetudine , non aliunde, ubi decif ones Sena-* 

tus. 

26 Confuetudo tribuit jurifditlionem. 

27 Confuetudo facit licitum quod alias non ejjet. 

28 Confuetudo idem operatur quod privilegium. 

29 Confuetudo potentior efl privilegio. 

30 Confuetudine fieri potefl ut quis fu Judex in caufa 

propria. 

31 Reprafaliarum in materia multa quajliones remiffive. 

3 2 Reprafaliarum tifus valde execratur, & reprehen* 

ditur a Damhauder. 

3 3 Civem effe oportet tempore damni pajji eum, qui per 

repraj aliasprocedit inflat, nec fufjuit quód talis 

poftea fiat. 

Qualitas juncia verbo intelligitur fecundum tempus 

verbi, ibtdem. 

Qualitas quód poft aclum fuper veniat, fufjicit fi idem 

habetur ejfetlus atque fi antea ajfuijjet. 

34 Clerici eximuntur arepra r 

aliis , ó' alii plures. 

3 c Clerici fubjacent reprafaliis quando Epijcopus non 

faceretjuftitiam , ó" ex aliis caufis. 

36 Clerici captipro reprafaliis non amittunt diftribittiones 

quotidianas. 

37 Habitantes in fuburbiis non fubjacent reprafaliis 

decreñs contra civitatem. 

3 8 Doclores eximuntur a reprafaliis, & eorum familiares 

, &c. 

^9 Reprafaliarum damna refarcire tenetur iis, qui eas 

injuftéfecit declarari. 

40 Reprafaliarum damna refarfit is, cujus occafione 

fuere indicia. 

41 Nifi injuftefuijfent indicia, ubi decijiones Senatus 

Fedem. 

42 Solvens vigore mandan fuperioris etiam injufti 

líberatur, ubi decif Senatuum Neapo\it. & Portugal. 

43 Solvens jujj'u judiéis alteri non eft perjurus quamvis 

fuo creditori cum juramento folvere promififjet, 

ubi decif. nojlri Senatus. 

Solventi jujfu judiéis non poteft imputar i fi non provocaffet, 

ibidem. 

44 Solvens jujju judiéis fatlo máxime in injuriam creditoris, 

liberatus. 

45" Vcbitor morofus folvens jujfu judiéis alteri poft moram 

non liberatur, ubi dedaratur. 

46 Cafus fortuiti periculum fpetlat ad debitorem moro 

fum. 

47 Compenfatio fit de mora debitoris cum culpa creditoris. 

Mora ultima nocet, ibiiem. 

Deuda paria mutua compenfañone tolluntur, ibidem. 

48 Maildata , qua fiunt pro reprafaliis ut alteri folvatur, 

debent effe cum clauf ida juftificativa, ubi decif. 

noflri Senatus. 

49 Reprafaliarum tifus eft etiam in Cathalonia in cafibus, 

pro quibus de jure communi decerni pojfunt, 

ubi decif. nojlri Senatus. 

50 Marcharum ufus quando ft in Cathalonia, & qua 

requirantur. 

Vicarius & Bajulus B.ircinona procedunt per marcharum 

de dar añones etiam contra ojjiciales regios 

quofeunque, ibidem. 

Conftitntiones Cathalonia non cenfentur derogare 

prioribus fi de eis non faciant menttonem. ibidem. 

Conflitiiñonem Cathalonia vim habent quacunque 

funt in Lorpore juris munuipitas contenta etiamfi 

parñculare aliquod intereffe videantur re'picere 

, ibidem. 

51 Execuñve non poteft procedí contra tertium. 

52 In-*

á S S t Glofla 

52 Inftrumentum guartntigiatum ¡m habeat executioneih 

paratam contra haredem, ubi decifiio Rota 

Bonon. 

$2 Pracepto de folvendo eft utendum contra tertium 

pojfejforem cum claufiula juftificativa, quod refolvitur 

in fimplicem citdtionem , & num. feq. 

ubi declaratio unius Senatoris, & obfervantia 

Senatus. 

54 Claufiula renuncitttionis proprii fori & fiummiffionis 

alterius, ad quemcumque pojfejforem tranfieunt. 

Reconven tio an habeat locum in caufis fiummariis V 

ibid. ubi decif noftri Senatus. ' 

5J Remedium quod datur ei, contra quem in cafu non 

permiffo proceditur per Utteras de fática, five requefta. 

56 ContentionisIurifdiblionis caufa inter dúos oficiales 

evocatur ad Regiam Audientiam. 

57 Contentionis jurifdiíiionis caufa ut evocari valeat 

ad Regiam audientiam qua oBJérvandafne conj 

tentionem non procederé declaretur, ubi decif noftri 

Senatus. 

58 Sententia lata in Senatu in caufa contentionis ju-, 

V rifditlionis ex obfervatione illius. non habet exe- 

• cutiónem fi fit ab ea fiupplicatum. 

Contra quod tamen e¡i opinio auflorisi ibid. 

59 Sententia definitiva, vel ejus vim babens~qstce dicatur. 

60 Marcha non declaratur nift ófficialis tequifitus reperiatur 

in fática juflitia adminiflranda. 

61 Marcha non declaratur nift cum voto duorum vel 

fialtem unius jurifperiti. 

Non tamen requiruntur omnia, qua de jure communi 

funt necejfaria ad repra!alias, ibid. 

62 Marchari qua perfona non pojfint, ac qua res. • 

6*3 Marchari en pojjit pecunia debita ab eo, qui illam 

promifit folvere francham ab omni more ha, & catera. 

Et fi marchatur , an debitorremaneatlíberatus. 

64 Marchari ut pojjit pecunia promijja firancha ab 

omni marcha, & reprafialia, qua cautela fit fiufificiens. 

6* Paílum -quod debitor teneatur portare pecuniam 

creditori francham ab omni marcha, Ge. eft validum. 

•» 

66 Cafiuum fortuitorum periculum poteft quilíbet in fe 

ajfumere. 

6j PaÚum, quod debitor non pojjit allegare cafium fortuitum 

5 de jure valet. 

6% Cafus fortuiti qui dicantur. 

69 Privilegium eximens a. marchis, fi Concedatur a 

Rege non valet. 

7b Marcha per ic rio non fubjacet debitor etiam fi fecerit 

paílum de folvendo pecuniam francam , & 

quitjam ab ea, fi declaratur in iniuria creditoris, 

vel contra eum. 

71 Marcharum ufius viget etiam in Gallia, fed non 

.contra perfonas, ubi decifio. Parlam. 

72 Cives Barcinona ha-bent plura privilegia, qua enumerantur 

rem ¡five. 

75 Civis Barcinona non fit qui habitavit in ea per annitm, 

& diem, & quoad muñera, & oficia, fied necejfaria 

eft decem annorum habitatio ex novo privilegio. 

74 Privilegium novum requirens majorem habitationem 

quam antiquum, ut quisfiat civis, an comprehendat 

tam habitat ores tempore, quam alias. 

Pro afirmativa dicitur declaratum. ibid. 

'75" Filias an, juvetur tempore habitadonis parentum ut 

civis dicatur, & ibi determinationes faüa in domo 

• civitatis Barcinona. 

76* DomiciHitm patris domiciliumfilij, & é contra. 

77 Cives honorati Barcinona qui dicuntur , & quomodo 

fiant. 

Foritan, de Pací. Nupt. Tom. I. 

II. 17 

< 5 L O S S A II. 

Civem Barcinonae. 

SEcunda vox, + quae fe nobis in praefenti ckufula 

offert explicanda, eft, ciudad de Barcelona, id 

eft, civem Barcinona. Ifti cives Barcinonae in duplici 

funt differentia: Alii enim dicuntur íimpliciter cives. 

Alii vero dicuntur cives honorati: íimpliciter 

cives Barcinonae dicitur quicunqua in ea civítate 

fteterit per annum, & diem, ita difponit privilegium 

civitatis Barcinonae vulgo didum, recognoverunt 

proceresy cap. 53. in 2. volum. conftit. Ad cujus 

intelligentiam vide Bart. & ejus additionem in leg. 

ciim de lanionis, $. Sabinus fifi, de fun. inftruB. & in 

confil. 92. incip. punclus talis eft, & in leg. nulli defiacrofi. 

Ecclefi Abb. in cap. dileelidefor. compe. & Marquil. 

in ufat. cives colum. 5. vide limitatíonem in fh 

numero 73. Hic multis gaudet privilegiis & potituí 

prasrogativis ut civis Barcino, de quibus partim iridíelo 

vñvúegiwecognovcrunt proceres, 8c partim in 

privilegiis particularibus, quas funt non pauca, di-' 

¿las univerfitati, & civibusconceflis 9 quae omnia 

recenfere iaboriofum potiüs foret , quam fubtile * 

aliqua ex eis memorabimus, circa quas aiiquando dubitatum 

vidimus. Primum privilegium, quod hoc loci 

explicandum cenfui, eft, quod cives Barcinonae , 

8c ejus habitatores f funt immunes á folutione quarumeumque 

colleífcarum , jurium , & impofitionum 

pro fuis rebus, & mercibus in quibufeunque civitatibus, 

caftris , villis, & locis ditioni domini noftri 

Regis fubjeélis: probatur hasc irnmunitas per privile* 

gium Regis Jacobi primi civitati, 8c civibus Barcino 

ñas concelTum. Dat. in ea civitate pridie Idus Apnlis 

1232. cujus difpoíitiva verba in gratiam eorum,' 

quibus facilé non eft ea in manu habere, & ut quod 

omnes tangit á nemine ignoretur , cenfui hic inferenda, 

8c íunt quas fequunruf 

Attendentes multa & laudabiliaférvida, atque gra* 

ta, qua vos dileiti,^ & Jidelesnoftri cives Barcini exhi^ 

buiftis nobis femper, é" noftris pradecejforib. exhibetis 

quotidie liberaliter, & tam fideliter quam devote volehtes 

vobis faceré gratiam fipecialem, cujus graiia beneficio 

gaudeatis perpetuó vos, & veftri, cum hac igi* 

tur charta per nos , & omnes haredes, ó* fuccejforeo 

noftros enfranquimusy &francos, •& liberos éf ingenuos 

facimus vos omnes fideles, Ó* dilectos noftros cives, & 

habitatores Barcinona , Ó* fingulos, prtefentes fcil. & 

futuros cum rebus, & mercaturis veftris ab omni lezda, 

& pedatico , portático, ufático, tolta , confuetudine 

novis , veteribus ftatutis, & ftatuendis, & omni 

penjo ubique per omnia loca regnorum, terrarum & 

dominationis noftra, tam per terram, quam per mure, 

& aquam dulcem, & ftagnum, cundo, fiando, & redeundo: 

ftatuimus igitur firmiter, & mandamus quod 

nullus lezdarius, pedegiarius, penfator, fienior, majot 

domas y repofitarius, marinus, Salmedina, Juflitia > 

vel Judex, fieu Alcaldus, vicarius, Bajulus quílibet nofter-, 

vel alius ófficialis, velfiubditus prafens, vel futurus 

audeat, vel pojjit vos , vel aliquem veftrúm •> aut 

captalarios, five nuntios veftros, aut res, aut merca* 

Mitas veftras aliquas , gravare, impediré, capere al¡# ; 

quid inde, vel retiñere in aliquo loco ratione iftorum, 

a quibus vos & veftros, ftcut didum eft perpetuó enfranquimus 

fed fuis liberi franqui ab ómnibusfiupra* 

diílis ubique femper inde, ó* penitus abfioluti, éfc. 

Pcena eft miñe morabatinorum Aljonfinorum, damno 

& gravamine prius in duplum pleñarie reftitutis fine 

omni remedio. 

Probatur -|- eadem irnmunitas per quandam char* 

tam Regis Jacobi II. Datutn Barcinonae i4.Kal.Jun, 

1292. dire&am Bajulo dePanifcola, qua in eíFeclu- 

B 3 man-

.8 Glofla II. 

a¿ mandatur Bajulo quatenus probis hominibus, & univeríitati 

Barcinonae obfervaret> & obfervari faceret 

omnia privilegia, & franquitates tam á fe quam ab 

antecelToribus fuis didae univerfitati Barcinonae 

conceíTa tam fuper fado lezdarum, & pedagiorum , 

quam aliis quibufeunque in Pavifcola, Se aliis locis 

per terram ícilicet, & per mare juxta formam privilegü 

Regis Jacobi a vi fui didae civitati concefli, Se 

quod non faciat novitatem didis civibus Barcinonae, 

nec eorum mercibus, Se rebus circa praedida. 

5 Probatur -f etiam eadem irnmunitas, c*c exemptio per 

privilegium Regis Jacobi Secundi, civitati Barcinonae 

, & civibus conceífum. Datum Barcinonae 8. 

Calend. Januarii 1323. bis verbis: Gratis & ex certa 

fcientia , ac mera ¡iberalitote , ac fpontanea volúntate 

enfranquimus, & liberos, exemptos, francos , 

Ó" immunes penitus Jacimut, & ejfe volumus perpetuo 

univerfitatem dicta civitatis Barcinona , & omnes & 

fingidos cives, habitatores ipfius civitatis prafentes 

pariter & futuros in perpetuum cum ómnibus rebus, 

mercibus, & bonis fuis univerfis habitis , & habendis 

in civitate , & locis noftris Dertufa, & in caflris, villis 

,

GloíTa II. 1 0 . 

f Regni Majoricarum Audientia fuit poftea in gradu Dat. Illerda 10. Kalend. Novemb. 1210. prouti ia 

fupplicationis in curia Regís domini noítri revocata contradictorio judicio fuit declaratum per Senatum 

die 6. Octob. i?oc. in qua revocatione intervene- die 28. April. ifo6. referente Francif. Vitali Defrunt 

Frigola Vicecan. Baptifta Covarr. Óc Sans Re- camps egregio tune Regiae Audientia Doctore, pogentes 

Regiam Cancellariam, & Don Pet. Sans fifei ftea vero in eadem Regiam Cancellariam regente in 

advocatus, hoc expreffo motivo , quód per privile- caufa Commendatoris dicta; Commenda de Afeo 

gia civibus Barcin. eoncejfa non fuit eis eoncejfa im- contra coníiliarios, óc fyndicum civitatis Barcinovtunitas 

veñigalium ,& aliarum impofitionum per uni- fia;; vidi conclulionem in archivo Regio. 

fitatem Regni Majoricarum pro fublevandis ejus never 

cefjitatibus impofitarum, & imponendariwi in merci- 

Caeterüm \ quando exiguntur vectiga'lia á civi- 

bus Barcinona:in caíibus non permilíis, videamus 

bus quee ad diclum Regnum deportantur , & inde ex- quid íit agendum pro recuperatione pecuniarum , 

trabuntur , ciim & in viam Inris privilegia in dubio ad quarum folutionem pro talliis, juribus, Sc imfint 

bíterpretanda, & declaranda etiam verba impro- poíitionibus cives Barcinonae contra tenorem dipriando, 

& reflringcndo, fine prajudicio Inris tertii, ctorum Regiorum privilegiorum compulíi fuhTent 

& fie dida un'iverjitatis Majoricarum. Verum enim in aiiqua civitate , vel alio loco , hoc in caveró 

ego (quod pace tantorum virorum dixerim ) fu folet civitas Barcinonae , Sc ejus nomine illius 

exiftimo non obftante dicta Regia declaratione , confiliarii, five Rectores, Sc adminiftratores profore 

Sc eíTe cives Barcinona; dicendos immunes , cederé contra univerfitatem , qua; talia jura exe- 

Sc exemptos a folutione vectigalium , Sc impoíi- git, per captionem perfonarum ,«mercium , óc aliationum 

Regni pradicti Majoricarum , nec arbitror rum rerum dicta; univerfitatis , óc fingularium ejufviros 

illos egregios taüter declaraíTe , fi plené de dem,quain dicta civitate Barcinona reperiuntur, 

facto informati rorent : quód n. primo dicunt con- doñee reftituta fit pecunia pro talibus juribus maftare 

quód privilegia civium Barcinona comprehen- lé exacta , vel fi non reftituitur, inde fatisfit credant 

Regnum Majoricarum cüm de eo non loquan- ditoribus ex pecuniis , mercibus , Sc rebus appretur, 

corruit proculdubio fi animad verterimus gene- henfis. Et hac quidem captura perfonarum, óc merralia 

, Sc pragnantia verba regiorum civium Barci- cium , Sc aliarum rerum apprehenfio fit, óc fieri 

nona; privilegiorum fupra relatorum , qua; apta folet de facto abfque cognitione caufa;, óc citatiofunt 

comprehendere nedum Regnum proidictum ne partís folüm enim oportet quód civis eonque- 

Majoricarum , fed Sc quafeunque etiam alias térras rens compareat coram dictis coníiliariis Barcin. narditionis 

Regis domini noflri: ítem non fuit ani- raudo factum, Sc exhibendo inflrumenta , vel alias 

madverfum ad litteram Reg. Pet. III. Datum Bar- probationes, quibus de eo conftet, óc petendo recinona* 

c. April ; 

.s 1 3 C4. direétam Gubernatori Ma- praefalias Sc marcham declarari verfus , óc contra 

jori.arum , qua in ejfcdu mandatur dido Gubernato- univerfitatem , qua; indebite ab eo dicta jura óc 

ri quatenus privilegia immunitatis y de quijuts toqui- impofitiones exigit, Sc contra ejus Angulares, mermur, 

q taque funt fu; eriiis inferta obfervW, & ob- ees ^&c alias res eorum Barcuionae repertas, ÓC 

fervarijiui.it por toiuvi diclum regnum, ut fufiüs in proîe provifiones opportunas expediri : poftea 

fuperioribus fuit enarratum. conliliarii committunt caufam alicui ex afteftoribus 

Ecce ergó quód licet privilegia antiqua non com- ordinariis civitatis , per quem fit provifio quód fiat 

prehendtrent diclum Regnum, per hanc tamen proceftus ex actis , Sí portetur : inftructus poft moregiam 

litteram fuit proculdubio comprehenfum. dum , &c orditus proceftus folet portari ad dictum 

Accedit his quód omnia fupradicta privilegia civium commiflarium , per quem illius meritis attentis fit 

Barcinon. cum littera praedicta funt multó priora, óc provifio declarationis Marcha; óc repra;faliarum , 

antiquiora privilegiis impolitionum dicti Regni li providendo quód perfonae , fi quae reperiantur in 

dicta-Regia; fententia; i 11 curia Regis domini noftri praefenti civitate capiantur óc bona, óc mercesapprelaté 

crcdamusrfolüm enim meminit cujufdam privile- heudantur, Sc fub tuto ponantur , doñee conquegii 

Regis Petri conceíli 31. MAIJ 1370. ó: alterius renti fit fatisfactum in dubio principali , interefle, 

Regis Joannis. 4. lulii. 1392. unde confequitur illis ÓCexpenfis, óc quód pro his fiant provifiones, Sc 

per haec non potuifte praejudicium generari, prouti commilíiones opportunae: executor harum provifíobene 

animadverfum fuit in Regia fententia Audien- num eft portarius, five, nuntius clavarii praefentis 

tiae Majoricarum ad relationim Raymundi Veri- civitatis, per quem proeeditur primó ad fequeftrationi 

lata. nem rerum, pecuniarum, Sc mercium eorum , contra 

Dices ( ut fubftineas fupra dictam revocatoriam quos fuerunt repraífaliae declarata;, deinde procedifententiam 

) quód ex eo fint moti egregii illi viri tur, fi oportet, ad dictarum rerum venditionem, prout 

dictam fententiam revocarent , quod in privile- ceditur etiam cum mandatis directis his, qui pecunias 

giis immunitatum , Sc exemptionum civium Bacino- habent aliquorum, contra quos fint declaratae reprasna; 

non cenfeantur compreheníi cafus infoliti , Óc faha;,quatenus intra certum terminum,qui folet efte 

urgentiílimae neceííitatis , propter quos fuerunt in trium dierum , deponant in tabula cambii praeíentis 

Regno Majoricarum concefta: impofitiones, óc vec- civitatis pecunias praedictas .• ex quibus poftmodum 

tigalia, utpote quia ii cenfeantur regulariter excep- fit fatisfactio civi conquerenti , praeftita tamen 

tuati a generali exemptionis concelTione,fed nos ref- prius idónea cautione .• prouti haec omnia ita prapondemus 

nec per hoc videri fuftinendam eam de- ¿7/c4r/vidi in quadam caufa reprafaliarum per conclaraüonem, 

ex co quód fint tam generalia, Sc pra;- filíanos praefentis civitatis de anno 1604. contra 

gnantia verba privilegiorum civium Barcinon. utfint univerfitatem, Sc particulares civitatis , óc ínfula; 

proculdubio apta comprehendere cafus infolitos, Sc Majoricarum ad inftantiam Magin. Aróles , óc Gamagnae 

neceííitatis, prouti inferius latiüs probabitur. brielis Rius mercatorum , Sc civium Barcinona;, 

S Hac tamen j- immunitate ( ut Sc hoc , quod propter exactionem talliarium , Sc gabellarum in 

forfan aliquando non pcenitebit fcivilíe , non igno- dicl:a civitate Majoricarum contra ipfos , óc eorum 

res) non utuntur cives Barcinona in caftro de mercesfactam declarata. Et haecquantum attinet ad 

Afeo, óc ejus term'inis , quod óc qui funt commen- practicara, qua forfan multis non difplicebunt, didatoris 

dicti caftri, Sc villa ordinis militia- Hofpita- cta fint fatis. 

lis fancti Ioannis Hierofulymitani quoad jus lez- Supereft f examinemus quadam dabia, qua cir- I a 

dae , quod ibi colligitur , ex eo quod habeant an- ca hac oriri poftent non módica confiderationis: Et 

tiquius ptivilegium ñoftris , concedens jus exigen- primó quidem illud eft máxima difquifitione didi 

lezdam etiam á civibus Barcinon. quod dici- gnum circa dicla privilegia immunitatis, civibus Bar- 

*ur conceíTum per Serenifiimum Regem Petrum. cinona concefta, nunquid fi collectae imponantur 

B 4 in

Claufula III. 

i in aliquo loco ob publicam neceflitatem fuperve- Regia Audientia Majoricarum in fententia fupenientem, 

puta belli, penis, vel famis, & feu alterius rius relata in motivis in ea expreflís, & per hasc 

cafus inopinati qui pro videri, nec cogitari potuit, an conciliantur contrarias Dodorum[opiniones , quas; 

ab eis diei debeant immunes cives Barcinonae per di circa fupradida, ex dd. fuprá chatis, colligi poffunt. 

da privilegia: In hac dubitátione omiílis quatuor o- Secundo eandeffl -{• refolutionem limitat Iofeph. ^ 

piniortibus per Francífcum Mar. decif. 458. ti num. 12. Ludovic. d. decif Peruf. 3. num. ir. in oneribus,quas, 

cum fea, in I. parte relatis , & multis aliis , quae in imponerentur pro bello divino , dicens quoad ea 

propolito diei poflent, breviter refpondemus, quód nihil operari exemptionem , ad quod praster Hie 

licet regulare íit fub immunitate á colledis concefla ren. Gigan. citat Cavalcan. Frivizan. in. trac!, de ufu- 

non comprehendi colledas propter publicam neceffrukl. num. 105. ver fie. fed ubidiceretur.fol. 489. 

fitatem fupervenientem poftea impóflfas, ut multis 

Quod procederé inquit pulchré Gafpar. Thefaur. 

refolvunt loachim. Mynling.fingul. obfervat. Céntur. 

quah.forenf 13. lib. 1. nedum in íimplicí immunita 

4. obfervat. 70. in princip. ubi dicit ita refolutum fuifte 

concefla lege, vel á Principe fine exceptione ali- ' 

fein Camera Jmperiali pofl: multam diíputationem , 

cujus cafus, íed etiam quando unus exceptuatus eflet 

Andr. Gail.praft.obfcr. 52. num. 26. lib. 2. & faciunt 

puta cafus belli: adhuc enim exceptio in ifto cafu 

quae late tradunt Natt. in confi 6$.n. 1. & confil. 65. 

non firmaret regulam in non exceptis, fed íimiliter 

Francifc.Mar ch. allegat.qu. defin. 458. an. 19.cum 

cenferetur exceptuatus cafus belli di vi ni, & íic pe- 

fequent. parte 1. & Olaf. decifi. 39.Franc. Vivitiwrowzftis 

: dicitur enim & peftis bellum divinum, Se vantun. 

opin. verbo, irnmunitas, & Eman.Soar. in Thelet 

argumentum de uno ad aliud, & nullum tempus 

fiau. recept.fientent. eo verbo firnmunitas, num. 6. quia 

recjuirit magis privilegiorum derogationem , quam 

publica utilitas eft cuilibet privilegio praeferenda, 8c 

iftud peftis tempus , ut late is idem dador probat, 

privilegium genérale indultum non includit cafum 

fleque poílea dicit decifum in Senatu Pedemont. "f 

publica? neceflitati contrarium , ut profequítür late 

Concinnunt quae + pluribus docet Annae. Roberf. ic 

Mynfing. dicl. obfervat. 70. num. 3. fusé Surd. decif. 

aer. judie at. libr. 3. capit. 11. volens nulli concedendam 

in urbibus limitaneis, ubi gravis femper, & continuó 

eft rieceflitas immunitatem ab excubiis, de 

portarum cuftodia, & nihil ad didam immunitatem 

fuflragari privilegia, atteftaturque fie de anno 1583. -p 

decifum. 

11 2*]$. per tot. Nihilominus -j* tamen in prasfenti cafu 

cenfemus etiam ab ipíis, 8c earum folutione cenferi 

exemptor cives Barcinonae, quia privilegia immunitatis 

eis concefla, concepta fuere per verba ampia ab 

ómnibus , & quibufeumque oneribus cogitatis , & 

incogitatis, ftatutis, & ftatuendis quavis ratione .• ac 

proinde debet fieri extenúo etiam ad didum cafum 

neceflitatis, quia per dida verba tam ampia & geminata 

ipíi Principes cenfentur cogitafle faltem in 

genere de ifto cafu, & per ea veniunt comprehenfa 

majora expreííis, Alexand.m confi. 30. lib. 3. JN%jif. 

confi 66. numer. 39. Iaf. in l. fi ex toto. ff. de legat. 

I. 8c ibi Rip. numero 26. Ofaf. decif 91. num. 12. 

ita reípondet Nat. in confil. 6^. a numero 1 r. cum fequent. 

Joachim Mynfing fitngul. obfervat. centur. 4. 

obf. 70. Eman. Soar. ubi íupra. Ita declaravit Regia 

Majoricarum Audientia, &cum fuprá allegátafententia 

de anno 1586. lata per eadem feré \erba 

fupraferipta, nec longe abfuit ab hac opinione Regia 

Audientia Cathalonias in motivis fententias fuperius 

mentionatas de anno 1572. ad relationem Petri 

Llobregat latas. 

12 His "j* accedit quód haec privilegia fuerint civitati 

Barcinonae, & illius civibus concefla per viam contradus, 

quía conceflio fuit fada in renumeratiónem 

fervitiorum , ut habetur in prooeraio didorum 

privilegiorum , Bart. in l. quodfemelff. de decret. ab 

ordin. feren. & in l. omnes populi.ff.de jufl. Úf jur. Nat. 

in allegat. confi. 6^.num. 10. lati/fimé id comprobat infinitos 

allegando Tiraquel. inl. fi unquam, verbo, do 

Quae tamen + omnia íingularíter limitantur á Jo-16* 

feph. Ludov. comm. concluf. 38. verfiie. infertur 90. ut 

non procedant quando adeft obfervantia fubfequuta 

in contrarium , utpoté quód fucceífiflent cafus pri— 

vilegiati y>b quos cives Barcinonae , licet potuiflet 

compeili ad contribuendum, non tamen contribuit, 

ibidem videbis multa de obfervantia fubfequuta 

qualiter multum operetur & nos non pauca de eadem 

tradidimus fuprá infin. clauf. 1. 

Secundum -|-dubium, quod circa fupradida oririf7 

poteft, verfatur circa prasferiptionem hujus immunitatis: 

certum enim eft ei prasferibi pofle per triginta 

annos, atque ita qui per tantum tempus talliam, 

Se onus folviflet, licet alias haberet privilegium 

immunitatis, cogeretur nihilominus in pofterum 

folvere. Guid. Pap. decif. 387. num. 1. & ibi notab. 

additio Ranch. Antón. Thefaur. decifio 239. num. 3. 

fola in conftit. Sabaud. novas tit. de Jur. emphyt. 

glojf. decretorum , num. 12. 

Dubitatur \ tamen num hasc prasferiptio contra ali- ^ 

quos particulares hujus civitatis completa noceat aliis, 

ut ex hoc difei poílit tali immunitati quoad om 

nes prasferiptum ? In hac dubitátione certa íit refolutio, 

prasferiptionem hanc aliis non nocere, ex eo 

quód dida irnmunitas ad plures non ut univerfos, 

natione largitus, num. 14. Joan. Pet. Surd. confi. 419. fed ut Ángulos pertineat, ac proinde cüm omnes tan- 

num. f 3. lib. 3. & Decían, refpon. 2c. num. 3 ?. vol. J. gant, ab ómnibus debet approbari juxta jura vul- 

ac proinde extenditur ad onera belíica, 8c alia, quae garia: ad quod facit, quód íicut confuetudo in 

propter neceífitatem imponantur, Jófeph. Ludov. uno cafu circa exadionem colledarum obfervata 

decif. Perufi 3. n. 10. Rolan, á Val. laúmméinconf. non extenditur ad aliud lib. 1. §.fi quis hoc interdicto 

76.num. 13.26. &28.lib. 2. & confi. 13.num. 51. lib. fifi, de itiner. atluque privat. & ibi Bartol. in leg. cita 

3. atque ita infinuit Regia Ínfulas Majoricarum fenno. % earum. ff. de publicat.ca. auditis, ubi not. extra 

tentia fuprá relata in ukimis illius motivis. 

deprafeript. pulchré Corn. confil. 142. lib. 1. Ale- 

13 Hanc f ego refolutionen limitandam cenfeo quoxand. confil. 68. libr. 2. Feftas. de collecl. part. 2. cap. 

ties jam vigens oceurreret neceffitas, ut nullatenus 3. n.42. Feder. Scot. tom. 1. lib. 1. refponf. 1. n. 87. 

ei alias provideri. poflet, hiíi immunes, & exempti cumfeqq. Antón. Thefaur. decifi 239. n. ç.in fin. ita 

contribuerent: tune enim eis non prodeflet privile ut nec de una perfona ad aliam debeat extendí, ut 

gium , quia nulla conceflio eximit ifto cafu propter eifdem juribus, Se Dodorum audoritatibus poteft 

publicam ufilitatem, voluit Socin. in allegat. Lfiex comprobari, & clariüs probat text. in leg.fi unus §• 

toto, num. 6.ff. delegat.t. dicens ita intelligendam ante omnia,%.de prafl. & not. per Joan. Andr. in cafa . 

l.jubemus nullam, C. de facrofi. ecelef. 8c faciunt quas fi». de offic. Archidiac. traditque Everará, introp. le 

not. Bart. in leg. nullus C. de cur.pub. lib. 12.8c idem gal, lo. ab uftta. feu á folitis num. 1 y. eft elegans ad 

vult Aret. in 4. U fi ex tolo,. Bald. in -confil. 406. propoíitum dodrina Felin. in cap. cum acceffifient, 

per. tot. lib. 4. & alii, quos refert, & iequitur num. 30. verfic. tertio limita, ubi latiflimé explicat, 

Natt. allegat. confil. 63. numer. 21. Surd. decif. 285. de conflit. & in ca. cum omnes num. 70. eod. tit. 8c 

f ubi decif. Senatus Mantuan. Atque ita declaravit .. Arídr. Cayl.pratl. obfervat, lib* 2, obferv^ 60. nu. 14. 

Quate*

Glofla II. lt 

n n 

jo Quatenus f * ' s 

tcrminis habent cives contrave- vide pulchram decif. Gratian. 14. per tot. ú decif. & 

niendo privilegio conceíTo Civitati, ei non prajudi- num. 4. ubi dicit ftatutum prafumi eíTe in üfu, Sc vicare, 

pro quo facit cap. fignific afli, & capit.fidiligenti, ridi obfervantia. 

§.fin. de forocompet. & leg. fancimus, C. de pan. At- Per hac ego refpondebam univerfitati villa Oloti 

4- que ita declararunt Regias Audientia Regni Majo- patrias mea charifíima non fuilfe Abbatibus Rivincarum 

& Principatus Cathalonias in fententiis , de pulü dominis dicta-villae praferiptum feu per non 

quibus fupra, addendo in tantitm hac vera efe,ut licet ufum amiíTum jus creandi, & faciendi judices, Sc incivitas 

Barcinona,& cives emptores, & venditores fol- quiíitorcs tabula procuratoribus junfdictionalibus 

vifjent,non ex hoc eifdem voluife prajudictumgeneran , quos habent in dicta villa pro querelis,quas quis velquod 

viderentur dictis Regiis privilegiis emptionum de- let contra eos proponere competens íibi vigore conrogajfe,feu 

renunciare, cum idfaciendumforet commu- cordia, inter dictos Abbates , Sc dictam univerfítanicato 

confilio, & legitime congregato , nemine difere- tem de anno 1480. inita, Sc firmata, licet conflitifpante 

vel difluiente, cum, quod omnes tangit, ab om- fet eos dicto privilegio , feu jure nunquam fuifle unibus 

debeat approbari , & alias cüm immunitas pra- IOS» quia non poterat confiare eveniíTe §. cafum, Vel 

dicla etiam ad plures, ut fingidos , & non ut univerfos occafionem qua eo utendum eíTet, vel quód cüm fucpertineat, 

6'c. Ex aliis qua tradita funt infra inglof. cefliflet fuiílet eis contradictum , atque ita cenfebani 

cum omni damnatione, Sc diftrictu poftunt hac etiam hanc quaftionem uti valde fimilem ac feré eandem 

vires accipere, ubi videas: quibus adjunge qua muí- cum illa, quam fupra proximé retulimus inter fynditum 

ad propofitum adducit Can. lib. 3. var. cap. 4. cum de Ampefta & ejus dominum , eodem modo , 

defervitut. num. 117. quo illa, terminandam fore , & efte : De hoc eodem 

20 Tertium f dubium poteft efte nunquid ifta privi- articulo, an Sc quando per non uíum amittatur privilegia 

immunitatis poííint deperdi per non ufum , ad legium vidi poft hac feripta tractafle noftrum, Canquod 

refpondetur quod fie, dum tamen conftet eve- cer. Ubr. 3. variar, refolut. capit. 3. de privileg. a num. 

niíle cafum , quo cum eis qui uti vellet, fuerit ei- 271. cum fequent. ubi fignanter num. 275. decifionem -[* 

dem contradiclum: alias enim non amittitur privile- nojlri Senatus tradit factam,quód é contrario fi confgium 

per non ufum, ut docet Bart. inl. infiliis, C. de tat eveniftecafum privilegii, Sc eo privilegiatus non 

decur. Ubr. 10. ubi dominus qui longiílimo tempore fit ufus, cenfeatur illud anufifte. 

non exegit fervitium fibi debitum á civitate belli Quo vero ad f procedimenta, qua per confilia-22 

tempore, non perdit jus fuum fi nunquam contingit ríos Barcinona fupra vidimus fieri adverfus eos, qui 

bellum, fed eo eveniente poteft illud petere, Joan, injufté contra tenorem Regiorum privilegiorum á 

Andr. ad Specul. in rubr. de feudis Abb. in capit. ad civibus Barcinona collectas, Sc alia jura exigere tenaudientiam. 

Sc ibi etiam ímol. de prafeript. Felin. in tant, Sc máxima animadverfione dignum quomodo 

ca. cüm accefifent, num. 2f. de conflitut. Princip. Sc ea políint fuftineri cum de jure reprafalia, fed mavis 

Bald. in truel, de prafeript. 4. part. princip. quajl. 6. clarigationes, pignorationes, & Marcha (uno enim, 

\ & in 4. parte 5. partís princip. quajl. 4. Andr. Gayh aut altero nomine nominentur, parum nobis videtur 

pracl. obfervat. lib. 2. obfervat. f>o. in princip. ita de- interefle, de quo tamen, fi vis, vide Budaurh in an~ 

\ clarafe Rot. Román, refert Veral. deeifio. 370./'» 2. not. adleg. autfada, %.eventus. ff. de peen. Andr. Al- 

Adde Ferdinand. Val'qui. Mencha. controverf. ufu- ciat. in l. provinciales, ff. de verb. fignific. & in. opi. ad 

frequent. Ubr. l. cap. 2. numer. 12. atque ita declara- leüores. in princip. C. Pliníus lib. biflor, natural. 22. 

vit etiam in propriis his terminis Regia Regni Ma- capit. 22. ubi Hermolaus, Didac. inreg. peccatum, 2. 

joricarum Audientia in fententia fupra relata , hu- part.^.y. num. 4- verf. Hiñe denique. pleniííimé Cajus 

dicti hanc rationem aílignans, quód cüm pri- mili. Borrel. in addit. ad Bellug. in fpecula. princ. 

vilegium amittatur negligentia non utentis , Sc rubr. 11. $.jamfupra in verbo, reprafalius~) declarari 

ea non cadat in eo qui non liabuit facultatem uten- non poííint, nifi pluribus concurrentibus. Primó dedi 

, inde fit tali cafu per non ufum non amitti pri- bet-f- id fieri auctoritate fuperioris,quia alias eftet fi-2J 

,+ vilegium. bi ipíi jus dicere, quod regulariter nemini licet ,juri- 

Pro his facit quadam alia fimilis declaratio in no- bus vulgaribus, ita docet Guid. Pap. decif. 32. num. 

ftra Regia Audientia die 4 Septemb. 1603. factain I. Bellug. in fpecul. princ. in allegat. rubr. 11. jant 

caufa, qua in ea ducebatur ir.rer fyndicum univer- fupra, numer. 4. ubi Candil. Borrel. in additione. 

fitatum Caílellania 1 

de Ampofta ex una , Sc earum infinitos propé ad id allegat Doctores Didac. in reg. 

dominum partibus ex altera, ad relatinnem egre- peccatum, 2. part. %.

2-2 Clauíula III. 

nibus in eoi. tratl.de reprafal part. i. num. 36. Martin. 

Lauden, ineod. tratl. in princ. num. 4. in 17. vo- 

2$lum. tracl. Requiritur -j- ítem ad repraefaliarum concefiionem 

quód is , contra quem decernendae funt, 

non habeat fuperiorem , alias enim ipfe priüs eft 

adeundus pro juftitia obtinenda, faltem quando non 

eft valde remotus,nec ad id fperantur fieri multas expenfa, 

nec pars eft inops, vel pauper, & tali cafu neceftaria 

eft fuperioris juftitiae denegatio, ad hoc ut reprafaliarum 

declarationi fit locus, Guid. Pap. allegat. 

decif.^2. & 33. ¿V ibi pulchra additio , verbo,ftilus , 

Matth. de Afflict. in conjlit. reg. pacis cult.n.^J. Bart. 

in tratl. de reprafal. part. 2. quajl. 3. Camill. Borrel. 

late ubi fuperius , qui mire requifitum hoc declarat, 

óc in illius confirmationem fexcentos fere 

Doctores allegat.- Alia requifita , ad reprafaliarum 

conceífionem tradunt fupradicli Doctores, qua 

tamen quia noftrum non attinet inflitutum , fimul 

cum multi aliis , qua in materia adducunt iidem 

Doctores , ÓC alii per eos citati, nos hic con- 

25fultó omittimus. Caterum f refpondemus civitatem 

Barcinona hanc reprafaliarum conceftionem , ex 

confuetudine longava, qua femper eis ula eft ad recuperationem 

junum á fuis civibus in aliis partibus 

malé contra tenorem Regiorum privilegiorum exactorum 

habere , uti declarant Regia fententia , óc 

declarationes fuperius relata, Sc fignanter illa, qua 

fuit lata ad relationem egregii Senatoris Hieronymi 

Afior , qua dicitur exprelíis verbis , atiento con- 

Jlat con[diarios Barcinona efe, & fuifein pofejjione 

faciendi fimiles marcharían declarationes, feu pignórateles 

de bonis in civitate Barcinona repertis qua fint 

civium, & habitantiumin civitatibus, & locis , in quibus 

contra tenorem diclorum privilegiorum coguntur cives 

Barcinona talia jura, & impojitionesfolvere, qua 

quidem confuetudo Sc pofleííio marchandi, Sc feu 

reprafalias concedendi refultabat probata in fupradiclo 

proceftu, primó ex jam dictis aliis regiis fententiisin 

dicto proceftu exhibitis, quibus talia procedimenta 

fuerunt valida judicata : fecundó ex quibufdam 

fimilibus reprafaliarum procedimentis antiquifíimis, 

de annis videlicet 1486. 1487. i?o6. icii. 

1567. IJ7 1 

- n e c n o n e x 

multis teftium depofitionibus 

de dicta confuetudine, Sc pofteftione in eodem 

26proceflu atteftantium: confuetudo \ autem ( nemo 

ignorat ) potens eft ad jurifdictionem tribuendam l. 

l. Cod. de emancip.lib. etiam privata perfona , cap. 

cum contingat, de Joro compet. Bellug. in fpecul. Princip. 

rubr. 11. §. videndum, num. 14. rubr. 12. §. reftaty n. 13. plenius in rubr. 22. $. Ú quia quotidiana, per totum 

Sc ibid. óptima additio Camil. Borrel. qui citat. 

Bald. in tracl. de prafcrip. parte 2. Ç. partís princip.qu. 

1-per tot. Sc Jacob. Menoch. in confil. 2. n. 308. cum 

feq. volum. 1. quos dicit late óc pulchré de his agere, 

eofdem , óc alios citat Jacob. Cáncer, variar, refolut. 

part. 2. cap. 2. n. 63. Pater Azor, in injlit. moral, tom. 

1. lib. c. cap. 19. verf. nulla : Nec mirum , cüm con- 

27lüetudo -f faciat licitum quod ex fe licitum non eft , 

uti pluribus probat Joan. Petr. Surd. inconfil. 333. n. 

6. lib. 3. per text. in l fi pignore, %.fin. ubi Bart.^T de 

pignor. atl. Cravett. in confil. 48. in fin. Roland. á 

28 Val. in confil. 7c. n. 45. vol. 1. óc confuetudo + iderrl 

operatur,quod privilegium cap. conque/lus 3. quaft.y. 

Bellug. infpcculat. Princip. rubr. 29. §. inbeneficiis , 

2(jnum. 9. Imo f potentior eft privilegio , quia multa , 

qua per privilegium concedi non poftunt, ex confuetudine 

fuftinentur, Aymon Cravetta de antiquit. 

•Ôtemp. in princip. »-'4v d e 

requifitionem, quam de jure faciendam fore tertid 

diximus, ut reprafaliarum declarationi locus fiat, diximus 

quod jam folent prius confiliarii Barcinona 

fcribere familiariter univerfitati , contra quam funt 

declaranda reprafalia , deprecando eam quatenus 

gnetur reftitui mandare civibus Barcinona quod ab 

eis pro impofitione exactum extitiftet, óc poftea habita 

relatione, feu fide per inftrumentum publicum 

de prafentatione litterarum, fi univerfitas non curavit 

faceré quod requifita fuit, tune proceditur ad 

declarationem reprafaliarum , ut fupra. 

Si egof reprafaliarum peculiarem tractatum fcri-31 

berem quafdam, qua útiles forent in materia, quaftiones 

pertractaííem unde videlicet jus iftud reprafaliarum 

defeenderit, óc qua fuerit earum origo, 

de qua Matthe. in additione ad Guidon. Pap. quajl. 

32. ladoc. Damhaud. in prax. crimin. cap. 11. n. 3. 

Andr. Gayl. lib. fingid, de pignorat.obferv. 2. num. 2. 

& c. Mynfing. fingid, obferv. I. num. 2. centur. 6. 

Quo jure permittantur, de quo agitur Guid. Pap. 

dici. quajl. 32. óc ibi additio verbo, Dominus nojler. 

Damhauder. ubi fupra. num. 6. ubi dicit: -j- Quifque^ 

tales leges fanxerit, eas fibi non ex fpiritu Evangélico 

fuggeflas qui vim vi repeliere prohibet, & altcram maxillam 

percutienti jubet prabere , óc alibi, omni malo 

refijlcre vetat, fed. ex carne potius, Ú fanguine itijlinctas 

efe crediderim , Ufe. Divus i hom. fecunda quajl. 

40. Nicol. Bened. de privileg. Jurifconful. privileg. 

21.part. 1. Bolognin. inter confil. Capta, confil. 20. 

num. 1. Camil. Borel. Gail. Mynfing. óc Didac. loéis 

fuperius allegatis. Quibus ex caufis concedantur, 

quód difeutiunt addiction. ad Guidon. Pap. d. 

quaft. 32. verbo, & potefl. Damhauder. dici. cap. 98. 

numero 10. cum Jeq. Ludovic. á Ptguer. in dec. criminal, 

dici. cap. 11. num. 7. An poftint in die feriato 

concedi, óc exerceri , de quo agunt Bartol. in 

diít. tratl. de reprafal. quajl. 9. num. 5. Jacob, á Canib. 

in cod. tratl. part. 1. numero 3. & 4. Martin. 

Luden, in eod. etiam tracl. ti. 48. ó: fexcenta alias in 

materia quaftiones, quia tamen nos aliud agimus 

óc alio tendimus , eas confulto in prafentiarum omittimus 

contenti remififtie lectorem , pro illarum 

enodatione , ad Doctores fupra citatos, adde Bald. 

in authent. fed omnino, Cod. ne uxor. pro marit. nec 

non óc Joann. Andr. in reg. non debet, de regul. 

jur. in 6. Mier. in comment. quos fecit ad diverfas 

conflit. Cathalon. tit. de Marchis, & Marq. in ufat. 

fi quam homines, qui bene materiam hanc pertr?ctarunt.- 

Ca'terum nec foret juftum quód nos fie 

jejuné, óc ficcé ab ea difeederemus quin notabiliores 

quaftiones, qua in praxi folent contingere, explicamus. 

Prima igitur-f quaftio, quam hic, breviter tamen,35 

refolvendam cenfuimus, eft , Nunquid neceftum fit 

tempore damni paífi cum efte fubditum , vel civem, 

qui reprafalias decerni poftulat , an vero fufh'ciat 

quód poftmodum talia fiat t cui dubitationis refpondet 

Bart. in di ti. tracl. de reprafal. quafl. C. num. 11. 

Damhaud. óc Camil. Borrel. in Begull. in fpecul. 

Princip. rubr. 11. %.jam fupra. Aíilict. in conjlit. pacis 

cultum,n 47-quod lie :alias enim non eft locus earum 

declarationi, óc hoc eft quod dicitur qualitas juncia 

verbo debet intelligi fecundum tempus verbi , per 

quod plures a Doctoribus refolvuntur, eaque pulchra 

quaftiones,de quibus fignanter vide Callan, in 

confil.a¿.n.io>j.&feq.conr.$

Glofía II. 2,3 

enim tempore extractionifw * aoainationis fint ta- Pedemont. declaratum , pro hac opinionc ex muí- f 

les, fi tamen poftea, «3c in continenti renuntient, ac tis , quae allegat, vide Mynfing. obferv. i. nu. 10. 

renuntiare fe oíFerant, videtur ex limitatione fupra- ccntur. 6. 

dicta fatisfactum ftatuto, quia ex qualitate fuperve- Quinta f tándem quaftio erit circa mandata, quae^í 

niente videatur haberi idem efFectus, atque li antea folent fieri iis,qui aliquid in civitate tenent, quod 

adfuiífet, cogita. . , ^ fit eorum contra quos decreta fint reprafalia , vel 

34 Secunda quaeftio f erit, quánam eximantur á re- aliquid eis debent, an folvendo vigore hujufmódi 

praefaliis, id eft, contra quos exequi non poííint.. im- mandatorum, etiam fi poftea injufta reperiantur liprimis 

á reprafaliis eximuntur clerici, óc eorum bo- LcTcntur? In qua dubitatione, circa quam non din 

na, imbelles, pueri, Sc mulieres, fcholaílici, judices, eft, in facto vidi dubitari, refolutivé concludendum 

legati,atque ambafciatores, naufragio ad littus pree- eft, liberari quidem lie juftu judicis,óc fuperioris, cui 

ter fpem pulíi, Sc qui jure gentium , &c fidei publica; parere tcnctur, folventem, in cujus rei confirmatioperegrinantur.qui 

inviti teftimonii gratia aliquo de- nem amplius non oportere quod immorer, exiftimo 

ftinati funt.qui perfonaliter funt citati ad comparen- poftejuam Matt. de Afilie!. Decif Neapol. iyo. poft 

dum in judicio, Sc qui vadunt ad nundinas, ii omnes ¡ongiílirnam óc elegantem difputationem dubium hoc 

referuntur á doctonb. iufra feriptis, Bart. in d. tracl. in noftra; opinionis favorem: re/b/v/f,concinnit elede 

reprafal. j. quajl. per tot. Guid. Pap. decif.¿\. Sc ibi gans decif. Portugalia,de qua Antón. Gam. dec.ífrf. 

additio Matthai Navar. in manu. c.ij. n. l $6. Dam- ubi per folum jufiurn judicis, ne folveret creditori , 

hauder. ubi fupr. a n.i. Canib. i.;w/.7z44.BoIognin. liberari debitorem fuit decifum. Plura ad propofniíra -Jin 

alleg. confio. Camil. Borcll. in addit. ad Bellug. in inferí ibi is doctor, veluti -j" quod hac procedant 

fpecul. loco fupra eitato. etiamíi cum juramento folvere debitor promiiilfet.ut 

35 Id tamen -|- quod de clerici s, óc perfonis Ecclcfia- non Íit perjurus , Sc alia parte ipfum videnda íingufticis 

diximus, limitant Guid. Pap. d.¿ccif.^\. Sc ibid. laris eft ad eam deciiionem additio Biaíii Flores 

additio, verbo ho?nines, ex Bart. in allegat. tracl. q.j. plura ad idem cumulantis non poenitenda , quif ns 

n. 6. ut non pracedat quando Epifcopus non face- adde qua; tradit Jacob. Cáncer, variar, refc'ut. 

ret juftiiiam de ciericis fuis, & ad fuperiorem non part. 2. cap. 3. de fe.juefl. éf empa. nu. IQ. 20. C 21. 

pofttt haberi recurfus , quando forte ille Epifco- ex text. in l. Paulo Callimacho, y.fin- de lega t. 3. & in 

pus eftlt tyrannus , vel fclnfmaticus : tune dicunt /. liberto. $. Lucius ff. de ann. lega. I-fin. de lege comrepraíalias 

pofle concedí, Óc extreeri contra ele- mif. Sc ex quamplurimis doctoribus, quos copióse áfricos, 

legnt, fecuré rtfdvens debitorem , cui de mandato 

36" Ad verte "f tamen quód ifti clerici, fi capti pro judiéis fuit arrefiatum debitum, non polfe dicto arreprafaliarum 

executione, non amittunt diftribu- refto durante m

24 

Glaufula 11. 

dato íolverit, nt docet Aí'flid. multis in numeris al- uti ex conftitutionibus didi títuli de Marchis collegata 

decilionis i50.Rot. Genuenf. dec.6o.n.6.&Q. ligere licet. 

Cavalcan. decifi.20. ».21. part.2.8c tradit Cáncer, ubi Requiritur autem primó ut ambo officiales vel íint 

4fupr3 w.24. cum -f ad eum tune fpedet periculum çu- officiales Baronis, vel unus regius, 8c alter Baronis: 

juícunque cafus tortuiti, per ea quae tradit idem Af- alias enim inter eos non poteft declaran marcha , 

ilid. ibid. n. 3. cum feq. nihilominus tamen in noftro uti difponit conflit.^.fub allegat. titul. de marth.ó picafu 

, etiam ii debitor eorum , contra quos fuiíTent gnorat. quod tamen fallit in vicario , 8c bajulo B.rdecretae 

repra'falia, extitiilet in mora folvendi, ad- anonas, qui licet lint Regii officiales nihilominus 

huc hberaretur folvendo de mandato fuperioris.quia procedunt per dcclarationem marchas contra quofex 

exaétio contra debitorem, fada diceretur in inju- cunque alios etiam Regios officiales, ex pragmat. 

riam, 8c in odium creditoris, pluribus probat AfHíd. Reg. Petr. II í. Dac. Casiar-Auguras Kajend. Maii 

ubi fupra nu. 12. cum feq. 8c text. in allegat. I. Paulo 1360. quae eft in 2. volttm. conftitut.fub titul. de mar- 

Callimacho, in fin. ff. de legat. 3. ubi debitor alterius cb. (y pigmrat. quod tamen ego magis tribuerim 

fuit exadus á íiíco juliu prastoris Casfaris, 8c tamen 

fecundum veram intelbgentiam Bart. ille debitor 

quando fuit exactas;, jam tuerat in mora: rationcm 

47P°ftea num. 28. aííignat idem Airlid. dicens quód 

conluetudini approbatas in terminis, in dida 8c enarrata 

pragmática, quam d'.cTas pragmática.', cum reperiam 

poít eam fadam'fuifle fupra a.iegatam couftitutionem 

c. fub tit. de march. quas mareharum de- 

quando cafus fortuitus venit ex culpa creditoris.pu- clarationes inter officiales Kcgios omnino prohiber, 

ta propter illius inimicitiam,tunc compenfantur mo- niíi per hanc coníLtunonem dicere vehs non cenferi 

ra debitoris cum culpa creditoris, quia de dolo ad derogatum pragmáticas fuperius enarrata (quae eo- 

Culpam íit compenfitio f.fi ambo, 8c ibi Caftrenf.^ 

de compenfat. imó ultima culpa creditoris praeponderat 

pracedenti culpas creditoris , íicuti ultima mora 

nocet,/. fervum.fi. fcqir.tur ¡f. de verborum ómitationib. 

8c paria deuda mutua compenfatione tolluntur l.viro, 

atque uxore ff. folut.matrimon. pluribus aliis ntrumque 

probat Aílhd. ubi proximé , quae tamen nos 

•f omittimus, ne videamur illius labores tranferibere, 

recurras ledor ad eum quotiens cafus oceurrerit : 

Atque ita etiam in Regia Audientia quando contin- 

dem modo lex generalis eft, & jus patrias, quamvis 

folum intereile particuiare civitatis Barcinona? continere 

, 8c refpicetó videatur, ex quo eft in volum. 

conftitutionum , 8c j'irium patrios collocatae, ficut 

8c carera jura ad tradita in terminis per Vine, de 

Franch. decif. 43. n. 2. ) nifi clicere ( iuquam ) ,velis 

non fuifle per didam conílitutionern pradida 

pragmática' derogatum ciim de ea non faciat mentionem 

, quod fuflineri polfe habehis ex Cáncer. 

lib. 3. var. cap. 3. de privileg. cum feq. & latius ex 

git tradari repraefaliarum in materia, íimiliter pro- Alde. Mafcard. concluf. 8. per tot. in tr.itl. de interceditur 

per hujufmodi mandatorum expeditionem , pret. flatut. 

uti ex proccífibus inferiüs reíeren. apparet : Ca- Requiritur fecundó, ut marcha.'locus efle poííit, 

48veat -j- tamen qui reprafalias inftat ne hasc manda- imo ut litteras requiiitoria,live de fadiga,aut de reta 

debitoribus expediri faciat abfque claufala juftifi- cjuefta, uti ÜOS appellamus, ab una curia ad aliam excativa 

: alias enim debitor ab eis appellare poflet, 8c pedin valeant, quod debitum , cujus ratione expe- 

"f indubitanter obtineret íicuti de anno 1604. difpu- diuntur,iit defeendens ab aliquo corítradu,in quo íit 

tatum vidi in Regia Audientia in caufa Magni claufula renur.ciationis proprii fori & fubmiíTionis 

Aróles contra N. Scola mercatorem hujus civita- » cujuílibet alterius.. eonfiit. fin. fub tit.de litter. i eqúifi- 

tis ad relationem egregii Senatoris Francifci Bonet, 

aduano N. Bas, in qua quidem caufa licet id declaratum 

non extitent, diftitit tamen didus Aróles 

poft multas fadas diligentias, 8c poft aflignatio- 

.nem ad fententiam , timens ( ut exiftimo) ex his, 

quas audiebat á clariíTimis Senatoribus in informatoribu.^ 

caufa amiííionem, ac proinde poft modum 

alia mandata , cum claufula juftificativa didus Aróles 

contra eundem Scola expediri fecit. Hac pauca 

de hoc privilegio civium Barcinona habere volui. 

A quibus \ tamen antequam recedamns 

tor. & de fatiga in \. volum. comTuut. 8c doctt Mié/. 

cap. iS.n.ü.cur.Barcinona Regis Petri ll.co!um.2.pag. 2. 

& cap.ty\.e)ufi\em curia n.ó.&i l.pag. mihi 13. quibus 

ego addo neceífnm fore,ut didarum literarum de fadig.i.& 

de requtfta eo modo, quo in Cathalonia expediri 

íolent, expeditioni,& illarum ratione mareharum 

declarationi locus fiat quod vivat is, qui renunciavit 

proprio foro, & debitum fit tale, quod Iiabeat 

paralan exequutionem, nec poffe lie procedi contra 

haredem obligad , vel illius bona tenentem : ratio 

eft in promptu,quia littera pradida de fadiga exe- 

49 A quibus j-tamen antequam recedamns opera 

pretium duxi refpondere cuidam utili quaíito, nun- cutivac funt: requiritur enim ófficialis»cujus eft c'ifquid 

in noftra Cathalonia íit alias ufus reprafalia- tridualis debitor, quod moneat eum quatenus intra 

rum adverfus alienígenas, 8c alterius regni Íncolas ? triginta dies íblvat, quibus elapfis pro dicto debito 

Refpondemus quod fie, quando concurrunt ea , promptam, 8c rigidam contra eum,¿v ejus bona, vel 

qua de jure communi ad earum conceífionem con- contra bona debitoris per alium tertium poííeíTaexecurrere 

deberé tradunt Dodores fosé fatis fupe- quutionem faciat,& in cafu negligenrjae ófficialis re- 

•J- riüs allegati, atque ita obfiervatum fuifle reperi in qu?liti,fit declaratio marcha;,ut inlinuant omnes tere 

•quodam proceflu reprafaliarum , qui eft penes N. conftitutiones d. tit. de march. & pignor. 8c íignanter 

Guardia Notarium Regium, & nunc Marcialem Reg. conftitutio 4. Executiva \ autem procedimenta fierift 

in Regia Audientia dudo ad relationem egregii non poflunt, niíi contra eum tantum,qui inftrumenolim 

Senatoris Antonii Oliba inftantibus Antonio tum debiti infinnavit, non contra haredem^nec con- 

Ferrer, Joanne Valanfola , 8c aliis contra franci- tra tertium pofleflbrem : prius enim cftliquidandum 

genas de anno IJ94. ubi tamen nulla fuit fada re- an lis hasres, vel tertius polleflor, quod via ordina- 

quilitio fuperioris, qui ab eo non fperebatur jufti- ria eft faciendum , Boer. decifi 10. Socin. in trattat. 

tia , nec erat tutus acceíTus, caufis, 8c rationibus f.illent. regid. 13c. exequutio fententia, vel inftru 

in eo contentis. 

menti, bene Jofeph. de Sefle in trailat. inhibit.Ó" ma- 

jo Alius + eft in Cathalonia ufus reprafaliarum ex gilhat.htfli. Arag.cap. 12. per tot. 8c Petr. Suar. erudité 

hujus Principatus conftitutionibus, 8c ftatutis defum- 

in l. pofl rem judicatam in 1. limitat. I. reg. ubi per totus, 

quas eadem conftitutiones Marchas appellant, tum illum commentarium optime pertradatur matede 

quibus in tit. de marchas , y penyoraments , &c. ria hac executiva, ad quem, quasfo, recurras quoties 

Earum declarationi tune locus fit, cum ófficialis re- tibi cafus in his oceurrerit difficilis , plené Antón, 

quilitus , 8c monitus per alium officialem fuis cum Maflagales adfiorm. Camera, oblig. part.2. q. 1. per tolitteris 

ad inftantiam alicujus creditoris, ut contra tum. plures refert Jacob.Cáncer.variar.refolutionum, 

debitorem juftitiarn faciat, eam miniftrare negligit, parte 1. c. 17. de appellation. num. 25. & parte 2. c. c. 

de in

GloíTa II. 

de infirutnent. guarentig.n.^. eam fequent. viden. Ur- die 14. Julii declaratum bene potuiffe dictum Conill «f 

íill. in decif. jffflift. 14c. Grammat. in confú. civil. 49. curiam eligere pro recuperatione quarundam pen- 

Carol. GraíT. de except. non obftantefatuto,úfc.in prtefionum certi çenfualis per patrem dicti fcapedra cum 

lud. «.130. Gratian. decif. 122. per totum. Mufcatel. in renunciatione proprii fon venditi, non tamen ut 

prañ indiciar, totius judie.appella parte 3 .glojf.fervata. contra filium, & haeredem agere executivé per hu 

w.73. & Parlador, rerum qiiotidianarum, lib.2. cap.ftn. jufmódi literas requinto rías; fed via ordinaria, ficuti 

4. parte, §. I. & §. 2. per totum. 

ego praetendebam: auctuarius erat Sebaftianus Mo- 

$2 Nec -f - obeft do ¿Irma Casf. Barz. decif. Bonon. 26. rato. Et licet haec fententia fuerit .per dictum relato- 

n.20. ducentis ex multis, quos allegat, inflrumentum rem folum propter caufas nfodicitatem abfque con- 

guarentigiatum habere paratam executionem nedum clufione in Regia Audien. fecuta, facta, nihilominus 

contra nominatum in eo, fed etiam contra jus hasre- tamen meram continet juftitiam,uti exfupradictisap- 

^ dum, atque ita dicit fü'iííz,decifum in eo Senatu,quia paret, idem colligere licet ex obfervantia notiffima -f 

id eft intelligendum liquidato prius via Ordinaria, Reg. Aud.de qua omnes teftari poífumus, quae nun 

quod is contra quem agendum eft, íit hasres, & quam executionem concedit contra haeredem, aut 

non alias 9 prouti tradunt Doctores, quo» ipfe al bona tenentem , fed tantüm per praeceptum de follegat 

, & fignanter Suar. in allegat. I. pofl remjudivendo procedi jubet, Óc poftea in caufa proceditur 

cat.exten.i.n.2. óc Antón. Maflagal. z.part. q.l.n.iS. ficuti in reliquis caufis ordinariis, fummarié tamen. 

quibus adde Roland. a Val. in cotifd.20. per tot. vol. 1. Sed fi -f-quasras de remedio cüm tibi configerit quod ye 

óc Vincent. de Franch. qui de his pulen er rimé agit contra te ut haeredem, aut bona tenentem obligan 

dec.Ap^.n. 8. atque ita inteiligendam effe dfecifio- expediantur hujufmódi literas de fadiga, five de renem 

Afflict. 145. docet gloíT. Parifienfis ac Dec. in quasfta, dico illud pofle effe, vel quód compareas co- 

cap. quia, in verbo citari mera C. extr. de judie.: ut ram Judice electo oppofiturus de fupradi¿tis,vel fir 

refert; Franc. ubi fuperius ., quod verum dicit ex mes Jüs,óc de jure coram tuo ordinario, Óc facias eum 

Ang. /. oratione, §.l,ff. defer. etiam fi eflet facien- declarari judicem competentem,vel (quod ego optimam 

omnium remedium exiftimo) ut poft firmam ju- , 

ris coram ordinario factam, eam revocari cures ad 

Reg. Aud. quoad articulum contentionis jurifdictionis 

inter dúos oíficiales, quae eft-j- qualitas fufficiensCÍ 

ad eam evocandam , ut tradit Mich. Ferrer. í.part. 

obfervat. cap. 37, alias eft c, 40. óc per hoc remedium 

fecurus eris quod interim nec unus, nec alter judex 

contra te proeedet, imo-' utriuíque officium conquief* 

cet,di¿ta contentione pendente in Reg.Aud.ad text. 

in c.ft Judex laieus, defentent. excom. in 6. Innoc. in 

c. utfama, eod. tit. in antiq. Úf conjlit. 2. tit. de confín* 

de jurifd. ubi quia juftitia cum integritate folet femper 

miniftrari, probabiliter fperare poteris de victor. 

caufas , ex fup. traditis. 

53da executio in repetita: fed imo + effe procedendum 

via ordinaria, puta per praeceptum de folvendo 

cum clanfula juftificativá,quod per comparationem 

rei refolvitur in fímplicem citationem Bart. i» 

/. J.ff. de execut. rei judie. Bonaçol. in commun. opin. 

crim, verbo , praceptum, pulchré & late Carroc. decif 

feu cafu 19. a n. 11. cum fequent. vel alias, & tali 

cafu poftunt per curiam ele ¿tam expediri litterae citat 

oyse, vel praecepti de folvendo fubfidiariae vigore 

renunciationis proprii fori, & fubmiflionis cujuf- 

54libçt alterius, quae \ in haeredem tranfeunt, óc quemlibet 

tertium pofleilorem, quia poíTident rem, quam 

debitor fubmifit, ficuti potuit, cuicumque curias, 

bene id tradit Can. variar. refolut.par,2. de jurifdiít. 

omn. judie, a n. 170. cum fea, qui licet loquantur in 

cafu fpecíaliá hypothecas, idem tamen eft m generali, 

ex eifdem rationibus, quas ipfe adducit, & poftmodum 

debent in ifta curia electa via ordinaria fieri 

probaciones, & fententia, ficuti iñ refiquis caufis 

ordinanis, fummarié tamen. 

Quae fententia contra haeredem dupliciter fieri,ut 

faspe vidi, folet, fcilicet vel declarando attentó conftat 

conventum effe haeredem fore contra eum faciendam 

executionem (forfan ut fatisfiat opinioni 

eorum, quos fupra nu. 52. diximus, tenere, liquidato 

prius via ordinaria quod quis fit hasres, pofle poftea 

contra eum procedi via executiva) vel condemnando 

haeredem ut folvat: óc ha bet in omni cafu hujufmódi 

judicium hoc fpeciale,ut fi inchoatur per pras- 

, ceptum de folvendo, caufa erit fummaria, & habebit 

breviores términos, prouti difponunt conftitutiones 

fub titul. de caufis fummariis collocatas, necreconventio 

admittetur fi fiat per reum contra auctorem 

per praeceptum de folvendo agentem,prout obfervatum 

in Senatu vidi referente egregio olim Senatore 

Salvatore Fontanet in caufa Joann. Bapt. de Maranges, 

contra Berengat. Rius, ÓC alios fub die 26. Junii 

1602. feriba Bretons. ídem poftea referente egre- • 

gio Senatore Jofepho Ferret. facto verbo in Regia 

•j- Audientia fuit declaratum de anno 1607. in caufa 

Gabrielis Salla, auri Óc argenti fabri civitatis Barchin, 

contra Juratos, & univerfitatem villas de Tarraga, 

feriba Jofeph. Cortes, de qua re vide Maran. 

de ordin.judic.part.á £.dift.6.an fit jud.conventionale,&c. 

a n. 36.cumfeauen. óc menos per Mufcarell. inprax. 

civil.part.3.glof.actor em,a. n. 13.Trantacinq. lib.2.var. 

titul.de mutu.petit.refolut.i.a n. 13. Atque ita cum ego 

. de anno 1604. cafum hunc in Reg. Aud. ad relationem 

nobilis Lud.á Peguer. habuiffem in caufa Joanid 

Conill contra Matthasum Lapedra, fuit tándem 

Fontan. de Fací. Nupt. Tom. I. • 

Ad verte \ tamen ne unquam hujufmódi conten- 57 

tionum caufas introducás priüs quam firma jüris fit 

facta coram fuo ordinario per eum, contra quem corara 

non fuo judice proceditur, alias enim ea non facta,ac; 

literis non expeditis, nec prasfentatis per quas 

cenfetur contentío firmata,non declaratur fuper meritis, 

fed imo contentionem non procederé, condemnareturque 

pars in expeníis, ficuti pluries in Senatu 

obfervatum vidimus.Óc fignanter fub die n.Junii 1608. -f* 

in caufa R&verendiifimi Celfonen. Epifcópi, Óc nunnullorum 

vaflaliorum fuorum contra Joannem Baptiftam 

Olleas Canonicum Urgellon. ad relationem 

egregii Senatoris Hieron. Senjuft, feriba Michaeí. 

Pérez, quae declarari o fi aliud non obftitiflet, difficultate 

omnino caruiffet, quia deficiente fundamento 

caufas, contentione fcilicet, non videbatur aliud 

potuiffe declarari, quam quód contentio non procederet, 

fed egoiqui partes agebam dicti Rever. Epifc. 

óc vaflaliorum ipfius exiftimabam obftare dicta dictas : 

declarationi, quod in caufa erant iidem ipfi domini, 

qui de jurifdictione contendebant, quo caftf non erat 

neceflarium , quód monftrarjetur alia contentio cüm 

hoc fatis eflet contendere, fed fuit repertum quócl 

nominatus licet pluries fuiffet dictus Reverendiíl. 

Epifcopus in fupplicationibus, óc fchedulís, ac aliis 

caufas procedimentis, quas promifeué fiebant nomine 

dicti Reverendiflími, Óc vaffallorpm, nullus tamen 

pro eo comparuerat cum legitima poteftate, 

óc fie fuerunt habita atque fi dicta non fuiffent quas 

pro dicto Reverendilfimo Epifcopo allegata fuerant, 

ac habitus ipfe fuit ac íi in caufa non fuiffet, 

prouti revera non erat, & ita necefle fuit confiteri 

jufté fuifle factam declarationem: Et nota quód 

ita declaratum fuit ex officio repeliendo ex omcio 

contentionem, quae minus legitimé íirmata dicebatur 

appofitione partís, ficuti aflblet quotidie admo- 

C dum

dum Reverendos Cancellarius fuis contentionibus. 

58 Adverte + ítem quód quamvis in Cathalon. Regia; 

diffinitivae fententias>quae in Senatum proferuntur, 

8c provifiones etiam, quas in eodem fiunt vim 

diffinitivarum habentes, de quibus idem quód de 

diffinitivis judicátur, & judicari folet, veluti quando 

fit in caufa declarado, per quam imponitur finis liti, 

ñon in modum, quo folent nomine fuas Excellent. 

concipi diffinitivae, fed in modum proviíionis, vel 

quia caufa fummaria íit, vel alias privilegiata,in quibus 

non folet obfervarí folemnitas illa denunciatiov 

nis proceífus, 8c fententiae prolationis in forma diffinitivae) 

quae in caufis plenarüs, (licet inquam ) hujufmodi 

fententiae foleant, 8c debeant exequutioni 

mandari prasftita cautione íicut diffinitivae ipíáe non 

5Qobftante quód ab eis íit fupplicatüm, licet -j- etiam 

provino quae fit in hujufmodi contentionum jurifdictionis 

caufis, qua declaratur ad unam, vel ad alteram 

curiam ex contendentibus,jurifdictionem fpeétare, 

difíiniriva fit, feu vim diffinitivae habens , tum 

quia fie liti finem imponít, íicut diffinitiva, 8c nullam 

aliam fententiam fperat poíl fe , ad late tradita per 

... menta per judicem, qui caufa in vim exequutionis 

prasdictas, aeftituta fuiífet, facía, quod dicebant modis 

ómnibus eíTe obviandum, ne poífet diei per Judicem 

, cui caufa fuiífet deftituta, fe deceptum per 

Regiam Audientiam ex eo quód poftquam proceffiífet. 

in vim ejus declarationis, & Teítitutionis fibi 

facías, portea eadem Regia Audientia procedimenta 

revocavit: replicabam id ineonveniens jam fuifle 

prasvifum per jurium conditores, qui exequudonem 

conceflerunt fententiarum prasftita cautione & tamen 

-nihili fecifle: videbantur enim polfe continge- 

Te, íicut faspe contingit, revocationem fieri fententiarum 

primitivarum in caufis fupplicationum, & cum 

eis revocari poíTe, 8c de fació revocari plura -procedimenta 

poftea per judicem, á quo facía, & íignanter 

id propius quotidie accidit in caufis appellationum, 

quas interponuntur ad Regiam Audientiam: fi enim 

fententia confirmatur, reftituitur caufa judici primitivo 

prasftita cautione, quamvis caufa fupplicationis 

pendeat á confirmante, 8c ille facit varia procedi- 

• menta in vim reftitutionis multoties circa liquidationem, 

8c multoties circa exequudonem , & hasc 

omnia revocantur , íi revocatur fententia confirmans 

nullum id eífe ineonveniens arbitramur, 

fie ergo (ego dicebam) non debet eiTe confi deratione 

ineonveniens,quod fenatus dicebat: refpondebant 

egregii fenatores inconvenientia, quae non 

funt in confideratione eífe quod revocentur proce 

Claufula III. 

dimenta ex defeélu juftitias, qualia erant, de quibus . 

ego loquutus fum, quamvis fenátus in caufa primitiva 

juftitiam adeífe arbitratus fuiífet: Casterum in 

caufis contentionum fuccederet, íi exequutio concederetur 

quód revocarlo fieret ex defecru jurifdictionis 

Judiéis , cui fenatus declarando cognitionem ad 

fe pertinere, caufam remifíflet, 8c quia hoc dicebant 

máximum eíTe ineonveniens, ideo fub die 31.8c ultima 

Martii 1600. verbo, refolut. in Senatu fuit exe- í 

quutioni, quam petebam, locum efle non pofle, 8c 

de hoc eodem die fui á relatore certior faclus. Cogita 

paululum haec, ingeniofe lector, 8c tuum fuper 

eis profér judicium: meum enim jam audivifti, cujus 

non fuit tune in fenatu habita ratio : Nefcio tamen 

an idem contingeret íi idem púnctus foret in alia 

aula Reverendi Cancellarii difputandus: audivi ego 

dum hasc agerentur ab aliquo dictas alterius aulas 

doctore quod forfan non fuiífet in fuá aula exequutio 

denegata. 

Requiritur fecundó -J-quód ófficialis requiíitus re-6c> 

peritur in manifefta fatica juftitias adminiftraridas: 

alias enim fi ipfe eft paratus eam faceré: & de eo 

Maran. de ordin. judie, part. 6. ver fie. &demum fertur '. certificaverit requirentem, non poteft declaran Mar- 

fententia. n. 42. & in terminis quód quando declachá. Mier. c. 44. Cur. Barcin. Reg. Petr. n.n. & 12. 

ratur fuper hujufmodi competentia cenfeatur talis * collat. 2.pagx mihi 23. Inde infertur quód fi debitor 

declarado habere~vim difíiniti\gfc, refolvit Alvar. non eífet fol vendo •> vel licet habeat bona in loco 

Velaf. confultat. 47. nu.

Glofla IC *7 

per tot. collat. 4.pag. 53. viden. Ripa /. obligat. gene* marchare debitorem, non Creditorem £ nam id ego 

rali fi. de pignor. PjJ non video aliquid abfurdi continere, poftquam fe ad 

An autem-j-eximatur pecunia alicui debita, quan- id obligavitdebhrór,ex cujus cum debitoreconvendo 

inter contrahentes conventum eflet quod debi- tione legem contraclus poteft accipere vulg reg.contor 

teneretur eam creditori afferre francham, & qui- traftusjle reg. juris,in 6.Secundum vero dictum protiam 

ab omni marcha, & reprasfalia^ ficuti communi- bo ex eo quod jus publicum privatorum pañis tolli 

ter fieri folet in inftrumentiscenfualium, 6c viola- non poflit, nec etiam jus tertio quaefitum vigore 

ríorum, imo etiam in omni pené debito, de quo con- conftitutionum Cathaloniae de marchis loquentium, 

ficiatur inflrumentum dubitationis eft non modicae, alias enim dicendum foret pofle per contrahentes 

• ~; R 

in qua Mier. cap. 18. Cur. Barc. Peg: Pet. 2. n.J. col.2. 

pag. 11. tenet hujufmódi pecuniam non pofle marchan, 

nec remanere liberatum debitorem fi de fació 

pro marcha capiatur: primum diclum probat, quia 

alias eflet marchare debitorem, 6c non creditorem, 

cüm ipfe' vigore pafti femper teneretur non obftante 

dicla captione pecuniam creditori folvere: fecundum 

vero diclum ex not. per Bart. in l. creditor ,jf. 

folut. matrim. quod íi pecunia oblata creditori antequam 

ab eo recipiatur, auferatur per rempublicam á 

debitore, periculum eft ipfius debitoris, non cre- 

J 

conftitutionibus Cathaloniae in praejudicium tertii 9 

cui per eas fuit jus quaefitum, derogan, quód nullátenus 

eft fuftinendum faciunt f quae trad t Mier. inÓC) 

fapé allegat. cap.^d.. Cur. Barcinona Reg. Petr.II. n 19. 

col. 2. pag.23. non valere privilegium immunitatis a 

marchis per Regem alicui univerfitati concefium , 

quia eft contra conftitutibnes Cathaloniae eas per- -¿s 

mittentes. 

Mea igitur opinio in his eft, valere hujufmódi pa- 

¿lum, quo debitor promittit debitum folvere creditori 

, franchum , & quitium ab omni marcha, Sc re- 

aitoris, atgue ita dicit fe audiviíle pro hac opinio- praefalia, «Sc ideó earum periculum fpectare ad debi- 

ó^he judicatura , pofteaque \ dat cautelam , qua non 

+ obftante hujufmódi pació inter creditorem, & debitorem 

inito poflit pro marchas executione fieri apprehenfio 

debiti, puta fi apprehendatur, Sc vendatur 

jus recipiendi, quod habet creditor: tune enim dicit 

debitorem folveiitetn huic emptori liberan non obftaiité 

pació, idque confirmat e* eo quód tradunt 

Doctores, quod licér ftiptndia militum num pofíunt 

torem, non ad creditorem; non tamen proinde prohiben 

eum, in cujus favorem adjudicatas fint, contra 

talem debitorem agere pro diclamm marcharum, & 

repraéfaliarum exequutione: Quod tamen f nihilo-7 0 

minus perpetuó verum non exiftimo, fed imó limitandum 

cenfeo, ut non procedat quoties hujufmódi 

marcharum, vel repraéfaliarum declaratio contingeret~ 

fieri culpa creditoris: tune enim non debitoris , 

r 1 * n ' »• '«¡fíe 

- — t ------ —m—• •* 

capi pro re ju.dicata, l. commodisyff.de re jud. & l. fti- fed imó creditoris periculumioret,leí. cumproponas* 

pendía, C. de execut- reí jud. Nihilominus tamen jus Codic. de ñau. fcen. leg. qui officii, $. im.jf.de contrah. 

6S percipíendi bene capi poteft. Hasc Mier. Ego ve- empt. facit text. émeg. fi merces, j*. culpa, f. locat. ubi 

ró"f"fi meum liceat interponerejudicium) cenferem Bart. & alii, Rip. in allegat. traita. de privileg. convalidum 

fuiífe, Sc efte paclum,quo debitor promittit tratl. cauf.peft. n.87. pluribus idem ornat Surd.decif. 

debitum folvere creditori franchum, quitium, & im- 326. nu. 50. Alias ad idem limitationes potes collimnne 

ab omni marcha, 6c reprasfal. Casterúm non gere ex traditis per Rip. ubi fuperius. Ahqua in hac 

auderem propter hoc afirmare obftante diclo pació materia non posnitenda tradit Bart. Barthazol. in 

non pofle debitum pro marcharum, & reprasf, exe- tratl. de cauf. inftrument. in clauf. 21. cum fuis glof. 

o"6de cutione jure j"habeamus capi. Primum expeditum enim ex pofle eo confirmo quem in fe quód re» & HujufmódiJTnarcharum aliis clauful. fequent. ufus viget etiam in Fran-7* 

cipere obligationem cafuúm fortuitorum faltem in cia, fed mitiüs quam in Cathalonia: ibi enim non pi- 

contraclibus, l.fi quis fundum,ff. locat. I. qua fortuitis, gnotantur, ficut hic, perfonas, fed res tantum , & 

Cod. depignor. a&ion. Sc hasc eft commums opinio, ut bona,

a8 Clauíiila III. 

Philippi nunc feliciter rcgnantis dictas civitati de ómnibus , & per omnia aquiparantur militihns at 

anno 1599. dum curia in hac civitate celebraren- Rege creatis, & eorum gaudent privilegiis una cum 

tur, indulto : per quod fuit revocatum aliud privi- tota progenie nata , Sc nafcitura, praterquam quod 

legíum fereniífimorum Regum Aragonum eidem ci- non habent votum in curiis ficuti milites , & hac 

vitati conceíTum ; cujus vigore poft quatuor annos notoria funt in hac civitate , Sc Cathalonia, quam 

domicilü admittebatur quilibet ad ea officia. Circa debeant a nobis aliis probationibus illuftrari, figa- 

74cujus quidem t privilegii intelligentiam difputatum mus hic pedem , nec ad ulteriora in materia profuit 

in prafenti civitate paulo poft impetrationem grediamür, expe&emus paulifper, quod ab aliquo 

illius, nunquid illud comprehenderet eos, qui ante hujus conditionis egregio viro , quorum non til 

diftum privilegium civitatem pradi&am populave- exiguus numerus in prafenti civitate, eorum lauíat 

, quique jam per quadriennium integrum ante des ( quod audimus jam parari cum fumma erudi&um 

privilegium, íuum domicilium in eadem ci- ditione) decantentur : per qua eorum privilegia, 

. vitate habuiflent, ac fuiífent in aliquibus officiis (ut Sc prarogativa ómnibus nota fient, vel quod nos 

non dicimus) in feculari ante ejufdem privilegii ira- in fequenii gloífa cautum confirmemus , ubi alia 

petrationem, utpote quia per quadriennium pradi- de his trademus. 

ctum (tempus tune ad id fufiSciens) in civitate fuum _ 

*}- domicilium habuiíTent, Sc audio declaratum fuifte in 

difta civitate ex voto trium doctorum de regio con- SUMMAR1UM. 

filio ad id confultorum, comprehendere, ita ut pradicti 

non poffent ulterius ad alia ofRcia admitti, niíi I Domicellus, diclio,multum eft in ufu in Cathalonia, 

poftquam tempus pradicturft decem annorum com- alibi raro. 

pleviíTent, ac propterea repulfam paífus fuit prate- 2 Domicellus ab aliquibus ponitur inter Principes, aliritis 

annis quídam hujus civitatis J. V. D. qui licet quando vero inter birruarios. 

qualitates r.ranarratas haberet, non tamen potuit 3 Domicelli in Cathalonia qui dicantur. 

obtinere quod poft dictum privilegium ad officia 4 Equitis nomen efl proprium eorum, qui ex claro fanpradicta 

admitteretur niíi poft decimum comple- guiñe ortum ducunt, non militis , quod barbarum 

tum habitationis annum , quod tamen videtur re- eft. 

pugnare his , qna docet Bart. in leg. omnes populi, $ Comifres in Cathalonia qui antiquitus vocarentur. 

11.30. ff. de juftit. &jur. quatenus habet ftatutum con- 6 Dom'u elli in Cathalonia appellantur qui a parentibus 

cedens ímmunitatem venientibus habitare aliquem nohilibus ortum duaint: qui armantur li Rege, & t 

locum , non poíTe revocari in prajudicium, qui fub quibus privilegium conceditur , militis. 

fpe dicta immunitatis eo accelIiíTent.. cogita tamen. Ratio hujus dfferentia, difficilis admodum eft tra- 

7c Dubitatum f ítem circa ídem privilegium fuit, aitis , ibidem. 

numnam filius poífet juvari domicilio parentum, ita 7 Doclores dum fiunt, matrimonium contrahere dicun' 

ut tempus quo ipfi in civitate Barcinona habitave- tur cumfeientia, & propterea traditur eis pro inrant, 

computan debtret ad decennium domicilü , figniis annulus. 

quod requiritur vigore dicti privilegii in his, qui ad 8 Equites qui erant fiendi antiquitus, arma antea vi- 

•j- officia civitatis admitti cupiunt, Sc refolutus fuit quod gúabant per certum tempus, & interim appehaíic.in 

favorem Amatoris Pedrolo N .t. pub. Barc. Sc bantur Domicelli. 

-J- deinceps idem perfape extitit declaratum in favo- 9 Equitum privilegia tradiderint. 

rem aliorum, quod probatur óptima ratione , quia 10 Joannes García reprehenditur quód acriter in aliosy^-j- 

de jure filiis confervatur, Sc retiñere jus domicilü invexerit, ob quod meruit, quod acriter etiam ab 

ad avum ufque, licet non ulterius, ut communem aliis reprehenderetur & ipfe. 

eííe Doctorum fententiam atteftantur Boer. decif 13. n Equites nonpojfunt carcerari pro debito civili. 

n. 8. Sc Eman. Soar. á Riba in thefaur. recept.fenten- 12 Milites non pojjünt conveniri nifi in quantum fatiar. 

verbo , domicilium, n. 11 y. Barthazol. de clau- cere poffunt, ubi referuntur plures , qui eodem 

ful. inftrumentor. clauful. 18. gleff. 3. n.2. quod pro- privilegio gaudent. 

cedit etiam in filio rtlptctu patris , ut ejus etiam do- 13 Juramentum non poteft apponi in obligatione milimicilium 

patri profit, optime Ángel, in l. fin. Cod. de tis quoad perfonam. 

impub. Sc Roys. decif. ¿. num. 368. qui dicunt quód Princepsfecularis quando poffit fuper juramento non 

cüm ad beneficium aliquod Sc privüegium confe- apponendo in contratlibus ftatuere, ibidem. 

quendum certum locum inhabitari ab eo , qui illud 14 Milites an pojfint non juramento renunciare privi' 

obtinere vellet: exigit lex , five pater inhabitet legio pcenam carceris pro debito civili non fubeunprodeft 

filio , five filius inhabitet prodeíl patri, Sc di, & n.^j. & 48. ubi decif. Granatenfispraterii. 

ita patris factum filio, Sc é contra filii factum pa- Doilores qui gaudent privileg. militari gaudent 

tri communicari, addit idem Ángel, in confil. 2702. etiam privileg. ne pojfint pro debito carcerari. ubi 

fatuto civitatis, volum. 2. confilior. per leg. ciim fer- decif. noflri Senat. 

viis, circa fin. leg. de agrie. & cenfit. lib. 11. Cod. non 16" Doclores aclu non legentes an gaudeant privilegia 

videri patrem abefle á civitate, qui in ea filios fuos militari. 

reliquiífet: refert Roys. ubi fupra quód tamen quo- Advocan etiam fi non legunt aclu , nihilominus 

modo fit intelligendum , tu ipfe coníiderabis, quia gaudent privilegio militari, & ibi. decif. Senavidetur 

prima facie non confonare auribus , nec ap« tus Grationopol. & aliorum, ibid. 

plaudere ad hoc propofitum. Prceterquam fi fint dotlorelli, qui litteris non dant 

Veniamus f ( fi unquam veniendum eft, fat enim operam, ubi decifiones Senatuum, ibid. 

fuperque vagati fumus) ad explicationem fecundi 17 Milites, qui funt in certo loco belli caufa parati pro 

rnembri noftra divifionis quod continebit mate- defenfione reipublica gaudent privilegio poenam 

riam civium honoratorum Barcinona , de ciutadans carceris pro debito civili non fubeundi, contra tahonorats 

de Barcelona : Hos creat civitas de voto men Senatus nofler declaravit. ibid. 

majoris partis eorum collegii, feu ftatus, prima die 18 Clericatus poft delitlum fuperveniens an tribuat 

Maii in fingulis annis, ex privilegio, vel antiquif- fori prcerogativam. •-. -.--^ 

íima confuetudine regio privilegio approbata , Sc 19 Milites navalium vulgo de las AdraíTanas civiconfirmata 

, ut tradit Guillerm. a Valleficca in ufa- tatis Barcinonce , non gaudent privilegio , ut non 

tic. Bajulus interfeílus , in fin. Antón. Oüba in ufa- poffent carcerari, ubi decif. & fupra, n. 17. ubi 

tic. alium namque, capit. 3. n. 80. dejur.fifc qui in etiam decif. noflri Senatus. • 

20 Mdes

20 Afiles occultans bona non gaudet privilegio, ne poffit 

capi, quia dicitur delinquere, & nu. 21. ubi 

decfiones noftri, & aliorum Senatuum. 

21 Miles propter furtum perdit nobilitatcm. 

22 Maritus propter dolum perdit beneficium, ne conveniatur 

ultra quam faceré poftit. 

23 Miles perdit beneficium ne pojjit carcerari nedum 

GloíTa II. 2.9 

decennium , an intelliâtur five idfiat principaliter 

per viam atlionis ,five etiam incidenter per 

viam exceptionis. 

44 Clerici opponunt exceptionem ntdlitatis quandocunqiie 

etiam poft fententiam , & comparitionem fi 

conveniantur coram judice laico , ubi decifiones 

Reverendi Cajicel.urii, & alionan Senat. 

em 

propteroccuhationem bonorum jam probatam, fed 4c Miú¡'an poffit'renunciare privilegio fori\ fait 

etiam fi adfit fufpmo probabais occultationis, ubi Cum juramento 

S J J 

de, fio Senatus Principia ^ A l c M c s ¿ £ f m n ~ 

24 Mulier perdit etiam beneficium, ne poffit car cera- cum juramento privilegio for i 

ri, propter dolum commtfjum ut evaderet exe- ^ j ¡ i r t f d l d i o a l t e r i u s ¡ n m 

cutionem. 

$ 

V P M lk"e 

~< iTr/ 

P«P* > vel Rex refervavit fibi cognuion,mc«ua- T U m C e r d 

^riiperfonarum: ubi decifiZieTía- 

e 

\ • •/ • m 

26 Militum privilegium, ut non poffit contra eos procedtfine 

tnftantia, appellat Mier. tniquum. 

era Imperialis ,& de mente Senatus noflri 

48 Confuetudo fit potens ad mbuendam junfdLonem 

B a r m i CQJa m d u e m v¿ U u q ££ 

f-'j 

28 Privilegium concefjum hominibus alicujus univerfitatis, 

ut non pofju contra eos procedí fine inflantia 

partís, eft validum, ubi decifi noflri Senatus. 

29 Inftantiam remijfam a. parte non potefl fifeus profequi 

contra militem, nec alius potefl ad cam facicndam 

admitti, nifi cui id jus competit de jure , Ó* 

ibi obfer. Francia. . 

30 Milites gaudent privilegio, ut non pojjit contra eos 

procedí, etiam civiliter pro delicio fine partís inftantia. 

31 Militibus non fuffragatur privilegium, ut non poffit 

contra eos procedí fine inflantia partís, in cafibus 

& in deliciis . in quibus fecunáum fui naturam 

non poteft adejfe inflantia, O" n. 32. ubi decif 

noflri Senatus. , 

32 Statutum prabens occafionem delinquendi non 

valet. 

33 Regalía fiunt exempta ab omni difpofitione, & privilegio, 

n'fupeciultter dicatur de eis, & ideo propter 

eas potefl procedí contra militan fine inflantía 

, ubi deciC noflri Senatus. 

34 Milites an pojjint caji fine inflantia partís in cafu 

conftitut. comm. infligant , ubi decifiones noftri 

Senatus. 

3 ? Loeumtencnsgeneralis non habet votum in paritate. 

49 Barones an co^nofcant incidenter de milite, veluti 

quando coram eis opponitur exceptio , ibid. 

Baronis ojjicialis an poffit ajfiftere,ficuti folent ordinarii, 

Alguazirio Regio de mandato Regia audientia 

aliquem atlum jurifdidionis in domo militis 

exercentis, ubi decijío vifitatorum ojficialium Regiorum 

hujus principatus pro afirmativa. 

50 Ajfiftens nihil agit. 

51 Audoris fententia in fupradiftis. 

%2 Conftitutiones concedentcs Ordinario, etiam fii Baro 

efjet, pignorationcm animalium militis pro damnis 

datis, non obfervantur hodic, ubi ratio. 

53 Lezdam milites non jolvunt, ibidem decijío noftri 

Senatus. 

54 Intelligitur de rebus ad ufium proprium, non caufa 

negociandi. 

5J Chatio militum fit cum termino 26. dierum. 

$6 Cajus fallentiales regula pradida per decifiones 

noflri Senatus comprobati. 

57 Citatus nulliter poteft venire opponendo ante tamen 

littm conteflatam , exceptionem nidia citationis 

, & auditur, ubi decifi. noftri Senat. 

58 Citationis omne vhium purgatur per compuritionem 

, etiam fiifiat ad ejfedum tantum docendi dé 

illegitima citat.one & quomodo id procedat, ubi 

decif. Lamer. Imper. 

26 Inñnntiam ut faciat contra aliquem, nemo com-

3° 

Praterquam in aliquibüs cajtbus , in quibus reperimus 

eas celebratas perfonam confortem , 

€9 Locumtenens Regis poteft de jure communi curias 

nomine Regis convocare. 

70 Conjlituñones, & capitula curia diferum } remiffive\ 

z 

71 Curiata leges qua dicantar. 

Clauíula III. 

ros per lineam mafculinam defeendentes poft illorum 

mortem. 

95 DoClerum in jure vidua relitla,& filii gaudeant privilegio 

mariti & parentis, refpeclive, defundi. • 

95 Cives honor ati civitatis Gerunda an gaudeant privilegio 

militari, ubi decifiones majoris partís Senatus. 

97 Burgenfes Perpiniani an gaudeant privilegio mili- 

72 Judieandum quomodo fit in Cathalonia > ér fecuntari y Ó ibi forma eos crean di. , 

dum qua jura. 

98 Doclores, & eorum filii villa Perpiniani, an gau 

73 Confenfu omnium afjiftentium in curia requuritur deant privilegio Burgenfium. 

, unanimis ad determinationSs faciendas , totaUr* 99 Privilegium concedens quod quis in ómnibus, & per 

ter quód diScnfus unius faciat parare & fiftere omnia habeatur pro milite, vel Surgen e faciat ut 

curiara..' 

gaudent,

proprium nomen ut advertit Feder. Scot, tom. i. lib. 

X.refpon.J. n. 19. dicens nomen miiinVbarbaré ufur-• 

patura fuifle pro equite ab his, qui horum vocabulorum 

propriam fignificatioñem ignorabant ) & alias 

Nobiles, iq Italia videlicet, & majori parte Hif- 

5 pania folent appeilari : quaque i" in eadem hac noftra 

Cathalonia Comitores antiquitus vocabantur, 

ut tradit Jacobus Marquillest» ufatic. ut qui interfecerit, 

q. 12. folio 25". pag. 2. col. 2. 

6 Casterum -J- non omnes milites, eqúites, vel «nobiles 

in noftra Cathalonia domicelli appellantur, fed 

. illi tantum, qui ortum cum ducant á majoribus equitibus, 

& nobilibus olim armatis, ea pradeceíforum 

nobilitate contenti nove non armantur, illi yero, 

quibus conceditur militia , & ejus íingulum , quique 

( ut nos dicimus ) milites á Rege noviter armantur, 

domicelli nulli nullatenus appellantur, fed 

imó milites: Quas differentiajam antiquitus çognita 

erat in noftra Cathalonia: reperimus enim paííim 

apud noftros prácticos & Íignanter apud Caíli. in 

vir ida. Milit. horum , de quibus loquimur , ali— 

quos ibi domicellos , alios vero milites appeilari 

, Marquill. etiam in ufatic. placituus mandetur, 

filio 70. pag. i. colum. 1. in princip. hoc domicellos 

enumerar ínter eos , qui licet privilegio., & praro 

ga ti va militan gaudeant, Milites tamen non funt 

armafi, prouti homines generoíi, 8c de paratico : 

Quas autem fit-iftiuíce differentia ratio, non repériri 

adhuc á quoquam animadverfum r licet quotidie 

in oreÔmnium regnicolarum ea differentia 

habeatur : Non dubito mullos fore ex nofiris qui 

fi de his interrogati fuiíFent, quippe ii hac animadvertiffent, 

miré pro ingeniorum dexteritate, 

8c acumine (quae non folent efte aliarum nationum 

, vel regnorum ingeniis inferiora, vel fecunda 

) refpondiffent , quique etiam nunc cum hac 

perlegerint, antequam ( haec eft iníita natura Cathalaniis, 

ut continere fe non valeant dum ab aliquo 

paululum Jpungnntur) ad ulteriora progrediantur, 

varié fuper his difcurrent, variafque hujufce 

rei, quam quarimus, rationes, ftatim excogitabunt, 

quos ego fummé deftderaftem audire , priufquam 

aliud de hac re dixiíTem : Caterum quia id poflibile 

non eft, ne noftra dubitatio omnimode refponíione 

5 8c folutione deftituta remaneat, dico quód 

aliquorum eft fententia hos íilios militum, 8í ab eis 

defcendentes, qui non armantur, domicelli s appeilari 

in ea íignification'e, qua in Hifpania mu- 

: 

lieres, qua matrimonium adhuc non contraxerunt, 

donzellas folent appeilari , ut inde, dicamus quod 

quemad modum illa dum matrimonium non contrahunt, 

domicellae appellantur: fie ifti filii militum 

, 8c nobilium , qui jam hodie milites non armantur 

, imó dedecori id ducerent: contentantur 

enim fola militia , & nobilitate parentum , ac praedeceíTorum 

, & in ea gloriantur, domicelli dicentur 

, quia matrimonium illud politicum cum armis 

non contraxerunt, quod contrahere dicuntur, qui 

«7 nové milites armantur: Non fecus,-j-atqui Doctores 

, qui dum tales fiunt, matrimonium cum fcientia 

contrahere dicuntur, ob idque eis pro iníigniistraditur 

annulus, Joann. Andr. cap. ut Apofiolica. de 

privileg. Ub. 6, Petr. Lefnaud. in traílat. de privileg. 

Doctor, x.part.qu. 3. Caftán, in Catalog. glor. muña, 

part. 10. confiderat. 36. verficul. 3. detur annulus 8c 

Jacob. Ben. tn tratlat. de privileg. Jurifconfult. part.i. 

privileg. \ 1. ra. 10. & 2. parte privileg. 37. ac perinde 

filii militum , qui antiquitus non folebant armari 

ante triginra annos juxta ufatic. filius militis, fub titul. 

de injur. & damn. dat. i?i 2. volum. confiitut. ea 

t tenippre durante domicelli nomine donabantur , 

uti elieitur ex traditis per Calli. ¿ra virid. milit. ubi 

hac differentia inter milites , & domicellos perfaepé 

facta reperitur , & íignanter filius militis 

Glofía III. 

31 

domicellus ab eo appetlatur in 2. quajl. num. 10. 

pag. 157. 

A qua quidem 4" noftra confideratione non muí- 8 

tum deviant antiqua Hiftoria, in quibus reperimusferiptum 

eos , qui cingulo militia erant decoran 

di , confueviíTe prius per certum tempus arma 

vigilare , valar las armas , & tune ufquequo arma 

rentur , domicelli felebant appeilari, ut íignanter 

tradit Caftill. de Bovadil. m fuá politic. tom. t{ 

lib. 1. cap. a,, n. 30. vel etiam domicellus dicitur, ut 

vult noftras Mier. in Cur. Barcinona Reg. Ferdin. capitul. 

12. de clandefi. defponf. ».23. column. y.fol. 94. 

qui nondum eft miles, licet fit de genere militum, 

quali parvus dominus, vel qui nondum eft 

dominus , eo modo , quo, inquit, domicella diei- • 

tur quaíi nondum domina, & eft nomen dimint#i? 

tivum de hoc nomine, domina: fed de his fatis. 

Veniamus jam ad ulteriora hujus materia pertractanda. 

Ínter qua ex multis , quae tradi potuiffent 

fe legi explicare quadam mifitum privilegia , 

de quibus contingit quotidie in praxi difputatio, AC 

prafertim ea, qua per noftras conftitutiones his 

militibus , & eorum privilegio gaudentibus tribuuntur 

, reliqna -j- videnda rémittendo ad Petr. 9 

Bellug, infpeculat. Princip. rubr.20. de milit. gravam. 

per tot. 8c Camil. Borrel. ibidem, in additione, in verbo 

milites, qui ad materiam hanc allegat Francifc 

Santovi, in tratlat. de milit. tjrig. plené Tjraquel. 

in tratlat.. de nóbilit. 8c CaleraJ in traílat. de fequeflr. 

digñit. per totum.. qui bene de his, licet -J- id nolitlQ 

García , qui plenius de dictis privilegiis egit ( non 

eft dubium ) in tratlat. etiam de nobilitat. per totum, 

cum pené n.rinitis ab eo relatis in initio di ¿ti tractatus 

: non vult (inqu'am ) García quemquam bene 

de hac materia egiffe alios ab feopo aberraíTe 

dicendo, alios quód nihil dixerint, quod in foro 

ad decifionem caufarum poííit utiliter , 8c cum dignitate 

adduci, alios quod multa confusé plura 

fine luce , 8c plurima intacta reliqueririt , incufando 

: .& fe ipfum poftmodum extollendo , quod nihil 

dixerit, quod ab alio reété feríptum -fit, fed ea 

dumtaxat, qua vel omina, vel negligentius tractata 

reperiuntur, 8cc. nihil ab aliis mutuando , niíi 

quod inftar mutui fuum omnino fia opera, luce, 

& labore , futurum íit, ¿ce. 8c dehlque alios alioqnin 

graviííimos Doctores , ñeque noftra Jurifprudentia, 

oprime méritos, .rnuftorbm errorum , proprios 

non ad verteos, inculans: cujus egodoctrinam 

pluris proculdubio feciíTem ,íi eam cum paulo pluri 

modeftia, 8c humilitate conjunctam vidilíem : non 

enim exiftimo licere h-s, qui fcribunt, lie liberé aliorum 

labores, 8c vigilias refpuere , 8c parvi faceré, 

íicut Garcia facit, nec decuifíe ipfum in diño initio 

traítat. de nobilitat. tot opprobriis contumeiiis in 

Doctores, quos allegat de hac materia tractantes, 

invehere, quibus alus poftea feribentibus oecaíionem 

fribuit non modicam, ut pro honoris ipforum 

defenfione, pejorá de illó dicerent, & loquerentur, 

ut contigit Petr. Antón, dé Pet. qui videns quám • 

fine caula Garcia in traclat.de expenf. & meliora in 

Bald. irrepíiílet, continere fe non potuit quin apologiam 

contra eum pararet ira tratlat. de fideicommijf. 

q.if.an. 278. verfte. \. princip aliter ,• cum aliis 

fequentibus. ídem etiam Francifco Cal des de Pereyra, 

qui ¿ra repetit. I. fi curatorem habens, verbo, infa 

piar, in integr. reflitut. ra. 1 c. verfiç. ego autem videns 

eundem Garcia fine caufa recelíifle ab opinione Pinelli, 

dicit eum id feciíTe ftudio contradicendi Pinelli 

fui quondam praceptoris fententia, & liceB 

ipfe poftea ¿ra additiontbus ad ditlum tratlat. de expenf. 

& melioration. cap. 24. nu. 4» & in allegat. tractat. 

de nobilit.glojj. 6. §. 1. nu. $6. conatus fuerit proprium 

honorem defenderé, licet etiam ibi de Pet. & 

Perey. ratione fupradictorum, graviter fit conque- 

C 4 flus;

3* 

fius: Id tamen jur ene, an injuria fecerít, fapientis 

efto judicium, ego hoc folum -animadverto vetus 

admodum eífe proverbium, dicenterri quae vult, 

oportere perfaspé audire quae non volt , ex quo 

provocanti culpa femper fcribitur leg. fe ex plagiis, 

§. tabernarias , ff. ad leg. AquiU fed quorfum haec ? 

parca ut viri do di: camerinam enim movit Garcia 

, luis cum liberis, & folutis verbis, ideoque continere 

me ipfum non potui quin haec ftatim devomerem. 

Sed veniamus jam ad noftrorum militum 

privilegia. 

II Primum igitur -f- privilegium > quod duximus explicandum 

, eft illud quod militibus conceditur par 

conftitut. primara Reg. Petr.II. in Curt. Barcinpn. 1283. 

.cap. 26. qua legitur in l. volum. conjlitut. tit. de aclion. 

& obligar. & eít conftitut. 1. eos videlicet non poíTe 

carcerari pro debito civili, quód idem privilegium 

habent ejus ftatus perfonae in Regno Caftellae , ut 

probat /. 4. tit. 2. lib. 6. nova recopilátionis, & l. 69. 

Taur. 8c idem etiam eífe de jure communi probat 

Covar. lib.2. variar.refolut. cap. l. n. 4. ex leg. miles,& 

t-2leg,item miles ff.de re jWrV.quatenus difponunt-j-milites 

non poíle conveniri niíi in quantum faceré pof- 

- funt: certum autem de jure efl:, eos , qui hujufmodi 

privilegio potiuntur, non pofle pro debito civili 

carcerari, uti ex glof. in leg. liber. captus Codic. de captiv. 

& poftlim. rever. 8c Bald. ibid. n. 9. Roder. Suár. 

in 1.2. tit. de los goutertUb.2.fort. in 5. quajl. n. c. late 

comprobat Joan. Gutier. de jura confirm. 1. part. cap. 

16. ra. 48. 8c Covarr. ubi fupra, Pet. Calefa. de equeft. 

dignit. n. 56. Parlador, rer. quotidian.lib. 2. cap.fin.

Glofla II. 33 

non módica,in qua refolutive cenfeo dicendum hos ftipendiariis navaJium prafentis civitatis tam nemilites 

non poíTe pro debito civili perfonaliter capi, ceíTariam , & urgentem coníiderare , ut propter caex 

eo quód privilegia veteranorum militum , repe- pturam unius , aut alterius ex militibus probabiliter 

riam eis communicata, Aufier. in addi. ad Capel, timendum eflet de incuríu inimicorum , cum non 

Tholef. decif. 141. numer. fecundo. Rip. in lege Centu- íint praíidium , quod foleant invadere inimici, nec 

rio n. 10. digeft. de vulgo, pulchré Gam. decifion. ¿66. tale , in quo periclitetur refpublica, licét fuiflent in 

ycr tot. Craf. defuccefi verbo yfuhftttutio qu. 66. nu- proceilu exhibita bina declarañones in duobus íimi- ft 

ener. fecundo. Antón. Gom. in leg. 53. tau. num. 68. übus cafibus in confiítorio capitanía; generalis, exi- 

Gutier. in allegat. traílat. de Jura, confir.par.i.cap.6. ftentibus in eo afleflbribus Jofepho Benac, Bernarnum. 

nono. Jacob. Ben. de privilegiis Jurifconf. pag. 2. do Roig , & Hieronymo Senjuft nunc regia Auprivilefr. 

38. numer. tertio, qui omnes allegant Ro- dieiitia dodoribus de auno 159?. in favorem cerman. 

in confil. 43. numer. quinto. Eftque hujus traditorum militum de las adraífanas fada in villa Pertionis, 

meo judicio , óptima ratio, quia id videtur piniani, ubi adeíl prafidium formatum propter in-' 

expofcere ratio publica utilitatis ne militibus ca- curfum Gallorum, qui quotidie in eam irruunt, inptis,& 

in carceribus detentis, inimici civitate, for- trepidó privilegium obfervatur. 

talitio, feu pralirlio,cui pvafunt, potirentur. Cum Rcvertamur-{- jam eó,unde divertimus, limitatur2c 

hac quaftio incidiflet in fenatu de anno 1604. con- noftrum , quod tradamus, militum, & nobihum pritendi 

quendam militem ftipendiarium fuá majeftatis vilegium, ut non procedat quando miles occultaífet 

in navalibus prafentis civitatis relaxandum fore, & bona , qua habeat tempore obligationis, in quibus 

efle á carceribus, in quibus pro debito civili deti- erat facienda exequutio: tune enim ea conccd;turin 

nebatur captus , per fupra dicta: verum quia didus ejus perfonam, ut carcerari poííit: ratio eft in prommiles 

renuntiaverat huic privilegio per renuntiatio- ptu , quia certum de jure eft, militem pro deudo,& 

rem generalem omni privilegio & legum auxilio , debito exeo defeendenti pofle perfonaliter capi,tracum 

juramento fadam , quam fufíicere dicunt Ro- dit in propoíko Gom.loco inferiüs jllc«ando,Thom. 

lan, á Val. in conf. 13. n. 10. t¿f 18. libr. l. Joan. Gu- Mier. c. 2$.nu. 74. Cur. Barc. Reg. Ferdin. aun. 1413. 

tier. de jur. confirm. par. I. cap. 16. nu. 63. Si Mafcat. pag. 114. col. 9. catcrüm is, qui bona fuá rceultat, 

de probat. cenclufi. 126. nu. 6. quicquid dicat Raerá in ne in eis íiat executio pro debito , quód doium Se 

tratlat. de debit. inope, cap. 16. num. 103. relatus per fraudem committat, nemo eft qui dubittt, tot. tit. 

Gutier. in allega, c. 16. nu. 46. idque propter virtu- jf- Ó* Cod. qua in fraud. cred. & in $. in fraudem lntem 

juramenta , quod folet habere vim exprefla , Se fiitut.de aclio. qua quidem deliclum fapiunt. gloíf. in 

fpecialis renuntiationis , late Gutier. ubi fupra , & libr. 1. verbo crimine, ff. de fidejujj. jur. lib. T. §. plañe-, 

in 2. pag. c. 2. n 11. & 12. Se nos etiam aliquando , de tutel. e7 ratio. di/Ira. ubi dolus dehdum appella- 

Deo concédeme , inferiüs trademus, quia etiam ipfe tur, pulchré Tiber. Decía, in tratlat. crimin. libr. I. 

tempore contradus non erat miles , fed talis fue- cap.^. de dolo, per tot. ítem quia ftcut ille , qui cerat 

poftea effedus, non potui in caufa obtinere , lat, íive amovet aliquam rem hareditatis dicitur 

fed imó in menfe Mar. anni pradidi 1604. in ea furtum committere, Se tanquam fur punitur, ut m 

caufi. qua dicebatur ad relationem egregii fena- l-ftfervusfit.ff.deacquiren.hared. ita nobilis celans 

toris Hieronymi Senjuft. inter Joannem Gallo, alias & oceultans bona fuá, ne in eis iiat executio ad in- 

Peyro militem ftipendiarium , Se Ludovicam Puig, ftantiam creditorum, diei debet furtum committere, 

¡J" aduario N. Agramunt, fado verbo, extitit decía- cujus ratione -f plufquam certum, & expeditum inn 

ratum non efle locum inftata relaxationi didi Pey- jure eft , nobilem nobílitatem perderé lib. I. Cod. 

ro, qui captus detinebatur in regiis carceribus pro quando lice.jhíe Judice fe vendi. T.raquel!. de nobiliquadam 

quantitate, quam cum feriptura tertii , Se tate qu. 24. per tot. Se Dida. lib. 2. var. cap. 9. nu. 4. 

aliis claufulis executivis con te flus fuerat fe deberé & 6. Quibus j adfhpulatur lib. etiam J). licet.ff.folut.22 

dida Ludovica Puig. Bene verum eft quód li at- matrim. ubi maritum , qui atias a jure habet pnviletendamus 

rationem, propter quam ifti milites gau- gium , ut non poííit pro dote cbnveniri nifi in quandent 

hoc privilegio, ne carcerari poflint, qua eft tum faceré poííit, vulga. Ubi maritum. ff. eodem titul. 

propter bonum publicum , publicamque utilitatem, Se per confequens ut non poííit pro dote períonuliut 

res publica ab incurfu inimicorum tueatur, Se liter capi, quia is non poteft conveniri nifi in quunberetur, 

videbitur dicendum quód five miles re- tum faceré poteft, uti fuperius extitit a nobis pronuntiaverit, 

íive non, five eflet miles tempore con- batum,tcneri in totum dotem folvere, & beneficium 

tradus, íive non, femper debeat hoc privilegio gau- illud amittere, Se confequenter pro eo capi pofle didere, 

cum femper militet ea ratio publici favoris, Se citur, fi dolum commiferit, propter quem integra dos 

iftud privilegium non concedatur mihti propter fa- ab ea exigi non poííit , prouti latiüs probai. Petr. 

•vorem fuá perfona, fed imó propter favorem pu- Barbo, in repetí. I. maritum n. lor. jf.folut. matrim. 

bheum , uti antea dicebamus , indeque videtur etiam cum fcquent. qui eft Omnino viden. ut fie rÜcamus in 

dicendum , non pofle militem huic privilegio re- noftro cafu hunc militem propter dolum jam didum 

nuntiare : Praterea ad illud de impetratione militia privilegium noftra conftitutionis amitteie:Per hac, 

p"ft contradum debitum, quod obitare dicebamus, Se quam plura alia argumenta, qua a n. 14. ad n.20. 

videbatur non efle in conlíderatione propter ea , adducit, tenet hanc fententiam Joan. Gutier. in allequa 

communiter contradant dodores in illa qua- gat. tratla.de jura confirm. cap.ló. dicens pofi modum 

flione nunquid clericatusf pofi dcliñum fuperveniens n. 29. fe audivifle cafum hunc fuifle jam praclí>atum •{• 

tribuat fori prarogativam, quam tradant ínter alios & decifum pro hac opiuione in Reg. Cancel. Valüf- 

Dida. inprac. capite 32. per tot. Se Alvar. Vclaf. con- foletti. Galp. Baeça de debitor. inope cap. 16. nu. 21» 

fult.AÜ. concludentes tribuere quidem , fi non con- ubi ita dicit diffnitum Madrini de anno IÇ28. Joan, -jflet 

per fraudem caufa punitionis vitanda , fuifle Otalora. de nobili. tertia partís principalis cap. IO. 

clericatum adeptum , ad quod , inter alia , allegant n. 3. verfiíc. Secundum cafus. Alphon. Acebedo lib.6. 

¡ib. 1. qui milit. pofi lib. 12. Cod. qua optime facit ad nova recopilationis tit. 2.1.4. & {• nu. 19- hene Pet. 

noftrum propoiitum, Viden. Vincen. de Franch. de- Calefa. in truel, de equefi. dignita. nu. ?6. & {7. di- 

^¿/209. é 384. unde cum non confhret in fraudem cens fe olim refponrhfle in Rot. Señen, offiaalibüs 

tuifle hanc militiam adeptam, videbatur fore decía- mercatorum contra quendam , qui equeftri dignita- 

Tandum in favorem militis , cum femper militaret te fretus, in fraudem creditorum filio fuo clerico 

-9 ra 

tio publica utilitatis : Caterüm f noluerunt do- omnia omnino bona donaverat. Fandem etiam no- 

mini hanc rationem publicas utilitatis in militibus ftram opinionem tenent pradici noftri Jacobus Cahcius,

34 

licius, óc Thom. Mier. ille in marg4r.fi/ci in rub. de 

pcena. amijjionis militia. pag. 102. cafu 105. hic vero 

in capit. 29. Cur. Reg. Pet. II. ann. 1283. col. 2. n. 13. 

pag. 16. Nec caret auctoritate noftri Senatus haec 

opinio : cüm enim de anno 1604. contigiftet in eo 

difputari ad relationem egregii Senatoris Hierony- 


remanent impunita , ut quotidiana praxi experimur 

: ob quodque noftras Mier. in loco inferiüs 

allegando iftud iniquum privilegium appellavit , 

niíi illud defendamus quaíi juftum videatur elle aliquid 

pluris privilegii, ÓC prarogativa, prae aliis,fore, 

óc eíTe nobili huic equeftrium ordini indulgen- 

mi CaíTol. protonot. regii contra quendam militem, dum , poftquam in ómnibus mundi nationibus 11 foíine 

nobilem praefentis civitatis, tándem die n. Fe- liti femper funt pluris haberi , ac aftimari, quam 

•f bruarii fuit declaratum facto verbo inReg. Audien- - reliqui Ínfima conditionis nomines: óc certé íi alia 

tia quód fieret executio in perfona dicti militis pro in aliis regnis nobilium privilegia perquirantur , 

certo debito civili Atiento , ( Óc funt verba regia; repcriemus proculdubio plura duriufcula , óc ( ut 

proviíionis ) licet conftet diclum N. effe militem, & ita dicamus) hoc noflro pejorá, eo refpectu quód 

tanquam militem in curiis anni i^Ç.fuijje admijfum videatur magis per illa, quam per noftrum hoc, 

&c. quia tamen conflat ex dedutlis, & allegatis, & pro- jus publicum ladi: habent enim J in Aragonia no-27 

hatis, didum A. occultajje bona, qua tempore obligatio- biles illud privilegium , ut non poííint pro delictis, 

9iis babebat, in quibus erat facienda executio, ob quam pcenis corporalibus puniri , ut tradit Moli. in repet. 

occultationem conflat fraudulenter , & dolóse tmpt 

tam fuijfe executionem bonorum, & propterea in perfonam 

obligatam poffe executionem fieri, etiam fi militans 

fit , &c. actuario Martino Joanne Carmona. 

^ Qua; quidem provifio fuit poftea confirmata in alia 

aula in caula fupplicationis ad relationem egregii 

ohm Senatoris Salvatoris Fontanet á dieta proviíione 

interpofira, cum regia fententia die 11. Septembris 

ejufdem anni, lata. 

33 Quam -f limitationtm dicit Azebedo ubi fupra. 

procederé nedum quando veré probatur occultaiio, 

& de caconftat, fed etiam li adiit fufpicio probabi- 

•j- lis occultationiv, ¿tque ita aftent declaratum in Reg. 

conf. Pin lia. 

24. Ft ídem f quod fupra de milite, Óc nobili dictum 

eft, proccdit etiam in muliere . qua', licet pro 

debito civili juxta noftras conftitutiones carcerari 

non políit conflitut. 8. de aííion. ó" obligat. fi tamen 

dolum commiferit, quod evaderet executionem bonorum 

, perdit privilegium, óc captura* perfonali fit 

obnoxia, per fupra tradita in milite. Et generaliter 

ea, qua? de milite, óc muliere dicuntur quoad hunc 

articulum , procedunt etiam in quocunque alio , qui 

privilegium habet, quód pro debito civili non poffit 

carcerari, quia in ómnibus militant eandem rationes.qua; 

pro milite confiderata fuperius fuere. 

Scnpíit multó poft hac Petrus Syria Ubr. quaftion. 

forenf. qui in q. \6. n. 23. hanc eandem opinionem 

tenet, óc multis argumentis confirmat, dubito tamen 

ne ea mutuaverit á Gutier. óc aliis doctoribus 

fupra allegatis , eorum licét fuppreflo nomine , tu 

ipfe vide. Capiuntur etiam hujufmódi perfona' privilegiata: 

pro debito civili , quando fe obligaflent 

ad aliquid tenendum pro manitefto cunas tanquam 

pro debitis fifcabbus , óc realibus , prouti contigit 

(Óc eft óptima cautela his, qui lites movent , óc 

timent occultationem bonorum ) quando obtinetur 

in Regia Audientia quód fiat defcriptio bonorum 

, óc commendentur pofleflori, ut illa teneat 

pro man i fefto curias : tali enim cafu , fi poft condemnationem 

, vel ubi alias legitimé requiritur , 

reftituere difíert, providetur utique quód capiatur 

tahter obligatus, doñee reftituerit, quantumvis fit 

perfona privilegiata, ficuti practican vidi de men- 

Oç fe April. 1611. referente egregio Senatore Francifco 

Ferrus in caufa T. Querol. contra T. Fuftera 

, feriba Reg. qua ultra quód erat mulier , habebat 

etiam aliud , quia fcilicet erat uxor cujufdam 

docloris in medicina. 

2* Alios T quamplures cafus, in quibus miles perdit 

militiam , nec utitur privilegio fuo, vide per doctores 

fupra citatos centum qumquaginta ex eis recollegit 

Cali in marga, fife. rubr. de pcena amijjionis militia, 

per tot. pag. IOO. 

26 Secundum \ privilegium ( nefeio an dignum , 

exterminan tanquam bono publico adverfans magnamque 

prabens delinquendi occafionem per quod 

plura delicta paílim gravi animadverfione digna. 

/ 

'ise imvedi- for. & obfervat. Aragón, jvragon verbo , nobiles. in prin- 

cip. unde non eft de noftro mitiori privilegio mirandum. 

Extante máxime -\ Regia declaratione2S 

quam vidi in archivo regio , facta referente olim 

egregio Senatore Hieronymo Torner , óc poftea 

Regente Regiam Cancellariam fub die 28. Januarii, 

1Ç99. in caufa fyndici de Falfer contra excellentiflimos 

Duces Cardona, facta, qua declaratum -{in 

Senatu extitit in favorem hominum dicti loci 

de Falfer contra dictos Excellcntiííimos Duces Cardona 

pro validitate, & juftitia cujufdam limilis privilegii 

, per eos dicta univerfitati, óc fingularibus 

conceíli, ne pofíet contra eos ad inftantiam fiíci, 

Sc fie fine partís inftantiam procedi, feriba eft Stephanus 

Colell. Sed hac ómittamus. Secundum (inquam) 

privilegium , quod habent milites, óc eorum 

privilegio gaudentes in Cathalonia, eft, ut non poflit 

contra eos procedi in criminalibus ex mero officio 

fine partis inftantia , uti probat privilegium 

ftatui militan per Reg. Petr. 111. 19. Maii. 1380. 

concefíum de quo in 2. volum. conjlit. tit. de aecufa. 

cap. 3. Ídem probat aliud privilegium Ferdinan. 11. 

ibidem tune immediaté fequens , Thom. Mier. in 

conjlit. Reg. Alphonf II. in cur. Montis c. 27. circa fin. 

vol. 3. pag. 39. 

Et hac f in tantum funt vera, ut nec poflit fifcus20 

inftantiam a parte, cujus intererat, remifíain continuare 

, nec etiam admittantur ad inftantiam faciendam 

contra milites, nifi tantüm illi, quibus de jure id 

jus competit, uti probatur alio privilegio Regis Ferdinand.eidem 

ftatui militari conceftb,de quo indift. 

tit.de aecufi cap. 5. in 2. volum. conjlit. quod ultimum 

erat jam etiam de jure communi ftatutum ,ut contra 

perfonam militarem non eflet inftantia legitima remotior 

gradu parentela, quoties uxor (ponamus) óc 

filii occili remiliftent inftantiam, etiam íi de jure 

communi unufquifque poflit fuorum injuriam profequi 

/. uxor. (¡f l.fi crimen , Cod. qui accuf.pojf. quod 

praciieari dicit in Francia Joan. Imbert. injlit forenf. 

Gallia lib. 3. fol. mihi 263. 

Ampliatur-j-iftud privilegium , ut nedum prohi-ô 

beatur fine partís inftantia agi criminaliter contra 

perfonam militarem pro delicto, fed nec etiam civiliter 

, per tradita per Bald. in l.fi pro fure, §. condicliOyff. 

de condicl. furt. ubi dicit quód extante ftatuto, 

quód de maleficio non poflit cognofei, intelligendum 

eft tam civiliter, quam criminaliter, ad idque 

allegat l.\. §. quod autem* ff.de alea. Ó" l.fi unius, 

§. fi quando, ff. de injur. Sc lie per hujufmódi privilegium 

quando non eft inftantia legitima , tollitur 

omnis actio contra militem, Pau. de Caft. in 

l.l.ff.ad Irebell. 

Limitatur primó \ difpofitio dicti privilegii utji 

non procedat in delictis , in quibus fecundum fui 

naturam non poteft adefíe inftantia partis : in his 

enim milites, óc eorum privilegio gaudentes capi 

poftunt abfque partis inftantia ex officio, ratio eft in 

promptu, quia alias daretur occafio delinquendi, 

contra

Gloffa 111. 

contra leg. convenire, ff.de pací, videntes enim milites 

fe puniri non poíle propter delicia, in quibus non 

adeft, nec poteft adclfe partis inftantia: invitarentur 

ad illa committenda, nec unquam fuperiori, Sc 

Principi obedirent, nec etiam eorum mandatis, ediclis, 

6c praconiis obtemperarent, quod fané nullatenus 

eft fultinendura viden. ad id Tiber. Decian. in 

traíl. crimin. tom. i. lib. 2. cap. 34. nu. 23. pluribus 

2Í" comprobans non valere ftatutum , occaíionem 

praebens delinquendi, berié Aym. Cravett. in confil. 

er t o u a t c u e 

• 137-P l 'ta obfervat intrepidez Kegium 

noftrum criminale coníTlium abfque ditficultate aiiqua, 

prouti mille exempiaribus comprobare poftem: 

caterum ne in re, luce ipfa clariori inutiliter tempus 

3Í 

rer. obfervat. par. 3. pag. 422. ubi dicit ita fu; lie declaratum 

de anno icócx in regio confilio contra Vitalem 

de Blanis. ídem dicit fuifte eti»m antea declaratum 

Cali, de pace, & treug. in 5. dub. verf. fed *{". 

quccro , quce ejl dijferentia. 

Caeterum hac limitatio vera non videtur, quia 

nulla ei óptima ratio futfragatur , prouti latiíhn é 

probat Ferrer. ubi fupra, cujus diélis nihil addendum 

cenfui, poftquam ipfe maniteflé fatis hujufce rei veritatem 

commonftrat, 8c optimis fundamentis corroborat, 

& fignanter refpondet ad ea, qua ex Cali, antea 

dicebamus, difFerentiam conftituens inter cafem 

noftrum, & eum , de quo ubi fupra agit Cali, btét 

Kegium confilium in cafu,de quo per Mich. Ferrer. 

conteramus,contentabor retulifle cafum , qui de anin dici. obfervat. fequutum fuerit contrariam opinio- 

no 1603. contigit Hieronym. & Montagut 8c de 

Vallgornera Equiti fatis noto in praefenti principatu,qui 

cum captus extitiflet propter portum tormenti 

manualis vulgo Pedranyal, contra regia proclamara, 

fuifletque oppoíitum de hoc militum privilegio, 

quod non potuiflet capi fine partis inftantia, nihilominus 

ad relationem egregii quondam Senatoris 

Francifci Cefcafes, nulla habita ratione dicla? praeteníionis, 

fuit contra diéhim Montagut proceíTum ad 

condemnationem, Actuario N. Sabater: Qua declarado 

poftmodum in caufa fupplicationis extitit in 

ómnibus confirmata ad relationem egregii etiam Senatoris 

Hieronymi Aftor in alia aula, licet nunquam 

fuerit exequuta , 8c ille nunc eadem libértate, gaudeat,qua 

antea,fed quamobrem,ego ignoro,hac etiam 

ratione reperio in lib.deciíionum manufcriptarum an- 

•jr tiquitus in noftro Senatu faclarum ,decifionem quandam, 

quae eft in ordine 503. qua declaratum extitit, 

quód ubi ageretur pro«reíiftentia commilla contra 

officialem regium , quia tune direcló inftantia pertinet 

ad dominum Regem,quód tune poteft procedi 

contra militem ad folamfifci inftantiam,non obftante 

privilegio, quod militares non poííint capi fine inftantia 

partis privatae, quia illud procedit ubi de fui 

natura poteft ea adefle, & ubi inftantia direclo refpiceret 

privatam perfonam ut privatam, 8c non ut officialem 

regium. 

33 Limitatur-(-fecundó diclum privilegium, ut non 

procedat quando procedendum contra militem foret 

in vim alicujus ex regaliis ufaticorum Barcinona?, 

& aliarum , quas Regia majeíias exercet in praefenti 

Principatu: hunc enim procefíum contra militem 

fieri pofle abfque partis inftantia nemo eft qui 

nem , nihilominus tamen non tranfivit id abfque 

contradiclione, fuerunt enim Regii confiliarii pares 

in'voto,& propterea ea opinio fuit tune fecuta,quia 

Locumtenens generalis (qui i" votum habet ;quando3 5 

regu confiliarii funt anuales in voto, conjlitut. incip. 

Encara provehim, e ordenam tltul. de audien. & confil. 

reg. juxta forrnam, 8c obfervantiam, quam eo tantüm 

cafu judicandi recepifle diclam conftitutionem ex 

confuetudine 6c ftylo Reg. Audient:« tradit Ferrer. 

in obferv. Gubernat. generalis Cathalon. I. part. cap.%6. 

verficul. & ad memoriam reduco, qui fuprachetam conftitutionem 

allegat, qua in nova compilatione eft r. 

fub titul. de la forma del votar, in I. vol. conftitutio.) 

conclulit eum tenentibus diclam opinionem , ac 

proinde noftris temporibus non fervatur ea opinio, 

íed imó confraria: iti in multis caiibus,in quibus vidimus 

cont'g'-fíe in Regio conliho de hac re difputari, 

expertí ruimus regium confihum procederé nolufle 

in cafu dida cónftitutionfs. Com. infligant. contra 

milites, 8c eorum privilegiis gaqde'ntes abfque 

partís inftantia, ticuti nec etiam ante didam declarationem, 

quam refert Ferie r. ubi fupiá, opinionrm 

fervabat regium confilium , ut apparet ex tr^ditis 

per eundem Ferrer. ubi prox'mé, verfi..ul. fecundo 

principa/iter, circa fin. 8c quidem memo , nec tnim 

ipfe video in dicla conilitutione verba aiiqua, per 

qua vel tacité , vel exprefse cenfeatur hnjuímudi 

militum privilegium deroga! um. 

An autem f Regia curia polín compellere eos ad3Ó" 

quos fpeclat, ut partem , 8c inílantiam faciant adverfus 

militem , qui contra eos deliquit ? die refolutivé 

quód non, quia regulariter nemo cogitur aecufare, 

glof. communiter de recepta in l. fi quis homi-idii. 

dubitet,quia regaba- funt excepta? ab omni privi- verbo, coges , Cod. deaecuf. Didac. A¿. i.varha. cap. 

legio, 8c exemptione, nifi de eis fpecialiter dicatur , 11. circa fia. Jul. Ciar, in prax. crimin. j). fin. qu. 1 c. 

Mier. in conjlit. Reg. Pet. II. in 2. Cur. Barcin. cap. 34. n. 5. qui dicit fe ñeque in fuá provincia , ñeque ali- 

71. 2. col. 2.fol. 17. qui allegat text. in cap. in genera- bi, unquam contranum vid fíe praclieari: qmequid 

//', de regul. jur. n. 6. enm fuis concor. optime Mich. dicat Parif. in tratl. íyndie. verf. aecufatus , nu. 7. & 

Ferrer. cujus dicla ferviunt ad plurima, obferv. I. 

part. cap. 11. Ó* 12. nobilis Ludovic. a Peguer. in 

proel, crimin. & civil, tit. de evocat. cauf. 11.26. & 27. 

8c fapé ftrpius tradit OÍ iba infuo comment. ad ufat. 

•j- alium namque de jurefife. hanc opinionem fervat. iuconcufbé 

noftrum Regium crimínale confilium, uti 

ex variis caufis , quas quotidie ibi tiaclari videmus, 

experti fumus , quafque hic referre,feu recenfere, 

verf. an fi aliquem aecufaverit, n. 2. Bald. & reliqui, 

quos refert Ciar, ubi füpenüs, qua; opinio máxime 

procedit in noftro cafu , ubi alias privilegium militum 

ferviret de vento , 8c nihil eis proficeret , li 

alias Regia curia poflet partem cogeré ad inftantiam 

faciendam, oC non in Cathalonia intrepidé ita 

obfervamus. 

Circa -j- iftud privilegium quarit Mier. allega, cap. 37 

laboriofum potiüs foret, quam fubtile in re tam 2j.c.cirfin.cur.Montijf.Alfon.II.pag.^.colum.i.^nnota, 

8c tradit Micha. Ferrer. obfervat. 3. part. cap. quid quemadmodum pro delicio per militem in ple- 

422. verfic. & eifdem praáitlis modis. Viden. Oliba. beium commilío , non poteit procedí contra militem 

de aílion. part. í.in ult. prcele. $. poníales , nu. $$. & 

120. ac Cáncer. 3. part. var. c3.de privileg. n 317. 

fine partis inftantia, an ídem fit contra plebeium,propter 

deliclum in milittm commiífum , & refpondet 

quód fibi videtur idem in utroque cafu dicendum eA 

^4, Limitatur tertio -j- hujufmódi militum privile le, per difpofitionem totius tituli, quod quifque juris 

gium , ut non procedat iri cafu conftitntionis , com. &c. Caterum id non obfervatur, fed imó dicit Mier. 

infligant.qua eft 1. tit. quant fia licit, &c. in I. volum. quod de fado magis puniuntur plebei pro delicio in 

conjlit. quoties enim vigore dicla conftitutionis 8c militem , quam in alium commiflo. 

procedendum. contra militem , tune procedi poteft 

exofiicio abfque partis inftantia probatur hac limitatio 

ex his, qua late tradit in propofito Mich. Fer- 

Circa idem militum privilegium quarit pulchré 

noftras Cáncer./'» 3.par. var.refol.cap^.deprivileg. 

n.430. cum pluribus alus, nunquid co ¿audeat mués 

foren-


foreníis delinquens in Cathalonia, Óc refolvit, quod Quia -j- declinatoria fori, quae reddit judicium ab 

fie, dicitque fie fe intellexiíTe refolutum in Senatu ínitio nullum ex defectu jurifdictionis quae nec projunctis 

tribus aulis. Vidi ego decifiones manufcriptas rogari potuit, nec prorogata cenfetur, potefl quanegregii 

olim Senatoris Hieronymi Torncr,& poftea docunque etiam pofl fententiam opponi , óc etiam 

Regentis Regiam Cancellariam, qui decif. 50. dicit impedit executionem illius fententia?, a qua non 

fe interfuifle huic refolutioni, quae facía fuit 13. poflet alioquin appellari, uti ex Felin. in c. exceptio- 

Feb. 1604. nem n. 28. de exceptio. Sc aliis comprobat late Dida. 

Iftud idem privilegium non fuffragari in cafibus in prac. c. 33. n. 2. 

criminum laefae majeftatis, óc haerefis, docet nos Oli- Nec \ obefl conflit. 1. óc 6. tit. de appella. & nulli-ô 

ba de attio. art. I. in ultima pralec. %.poznales,n.%$. ta.fentent. in I. volum. conjlit. quibus difponitur non 

8 Tertium militumj-privilegium eíl,ut fint de foro, pofle de nullitate fententiae dici, nifi intra decen- 

Óc jurifdictione domini Regis, óc exempti á jurifdic- nium ab illius prolatione, quia refpondetur fub ditione 

Baronum, Sc Bajulorum Regiorum conflit.A¿.ti- ctis conflitutionibus non comprehendi nullitatem ; 

tul.de juris.omn.Iud.in 1.volum. conftitutionumÚ in 2. qua? provenit ex defectu jurifdiclionis judicis, ut 

volum. eod. tit. cap. 6. de hoc privilegio traelat plene not. Mier. in d. conjlit. 1. qua ejl cap.x^. cur.Reg. Ja- 

Mier. in diíl. conftixiit.\. qua ejl cap. 45. Cur. Bar. Reg. cob. II. ¡lerda celébrala co\um. 4. n. 8. pag. 73. u con- 

Pet.II. ann 1283. colum.2. & cap.$6. ejufd. cur. idque fit. 6. qua ejl. cap. 12. cur. Montifo. n.\. col.6. in 2.partam 

in civihbus,quam in criminalibus hac folüm dif- te/0/.30. colum. 4. Sc multis comprobat dicens quód 

ferentia inter haec conftituta, ut in civilibus fubfint ita communiter eae conílitutiones intelliguntur , Sc 

nedum domino Regí immediate, fed etiam ejus vi- practicantur; viden. Thom. Gram. docif.61. nu. 20. 

cariis, ut ex allegatis colligitur, in criminalibus ta- qui bené loquitur in propofito Rober. Maran. in 

men non poflunt per alium puniri, quam per do- Jpecul. parte 4. diflin. 16. n. 7. 

tninum Regem, nec de hoc poflunt fe vicarii intro- Nec forfan fuiflet injuftum confilium , quod hic4I 

rnittere, Caiici in ufat.placiturn mandetur.n.4. verfic. miles compareret coram judice in decreto exequu- 

28. qui dicit id effe ex confuetudine generali Catha- tionis pofl fententiam, dictam exequutionem per exlonia,fequitur 

Mier. in d.cur.reg. Pet.If. cap.fó. in- ceptionem nullitatis impediturus, quod utique femcip. 

Iipm. quód nullus miles, quod eft conjl. 2.fub tit. de per fieri. polfe quamdiu poteft executio peti, ex eo 

ju.fifc.in 1. volum. conft.n. 10. colligi videtur quód terminus decem dierum per 

Unde habes quód quando actio criminalís eft con- cooftitut. 1. Sc 6. tit. de appellat. ad opponendum extra 

militem inft'tuenda ad punitionem corporalem,id ceptiones nullitatis prafixus, non videtur comprequidem 

eft faciendum in Cathalonia coram Locum- henderé nullitatem, quae provenit ex defectu juriftenente 

generali, Sc fuo Regio confilio crirninali , dictionis judicis, ficut nec illam quae ex defe¿tu pernon 

coram abo, Sc ideó ojufeunque vicaria? fit mi- fonae comparentis, ut fupra probavimus, quicquid ex 

les, cum hoc folo pratextu, quód íit agendum con- fententia Rota? Romana? in contrarium dicat Achil- 

tra militem, caufa fufcipietur , Sc fufeipi debet per les de Gral.de conflit ut. decif.S. n. 2. Stepha. Gratian 

Regium confilium , prout faepé vidimus. 

Bené verum eft quód cüm aliquando de hoc agerem 

apud dóminos meos obfervantiílimos , audivi 

nonnullos dicentes , id efte ex gratia , quafi pollit 

Rex, vel ejus Locumtenens generalis vel caufam fufcipere 

, vel relinquere vicario quafi non tenerentur 

de juftitia caufam in fe aftumere, fed refpondi, contrarium 

ex fupradictis colligi, ex quibus apparet ad 

folum Regem , vel ejus Locumtenentem fpectare 

militum punitionem. 

39 Quodi"adeó verum eft,ut nec pofíTt per militem 

huic privilegio fori renuntiari, ut pote quia conceffum 

ordini, & favore ipfius, nec non Sc totius reipublica? 

introductum, Mier. in fupra allega, cap.^. cur. 

anni 1283. nu. \2.f0l. 24. Antho. Olib. in ufa alium 

namque cap. 3. w.71. faciunt in propofito qua fuperius 

á nobis n. 14. circa primum eorum privilegium, 

& illius renuntiationem, tradita fuere. Per hac ego 

de anno 1604. confulebam cuidam militi, qui reus 

litigaverat coram officiale Baronis, Sc condemnatus 

fuerat, opponeret exceptionem fori declinatoriam 

firmando jus , Sc de jure coram vicario Regio 

fuo ordinario, faciendo litteras contentionis in forma 

folira officiali Baronis directas expediri, Sc caufam 

pvaedictam quoad articulum contentionis jurifdiclionis 

ad Regiam Audicntiam evocari : exiftimabam 

enim fe ibi obtenturum faciliter nullitatem 

proceftus , Sc procedimentorum contra fe in curia 

Baronis factorum : Ca-tcrüm ille qui coram judice 

appellationis via ordinaria retractationem , óc revocationem 

prioris fententia* de próximo fperabat, 

maluit hac , quam illa via uti : meam opinionem 

fundabam in fuprá traditis quód milites non poffint 

privilegio fori renuntiare, ac per confequens 

nec jurifdiccionem prorogare, unde reftabat nulla 

femper fuifte procedimenta contra militem facta , 

Sc per confequens in quacunqne parte judicii. etiam 

poft fententiam , ei licuifle ejufmudi exceptionem 

opponere. 

decif. provin. Marchia 151. nu. 3. ítem videtur non 

comprehendere exceptionem notoriam,qua nullum 

examen requirit, prout abundé probat noítras Cáncer, 

lib. 2. var. cap. \ deliter. requifit.a nu.áfs.

GLOLTA III. 37 

deo per qua clar'rus deraonftrari id potuilTet: funt, fuifle íignanter dubitatum"; nunquid obftante con- 

¿v alia verba in confiitutione 6. allegata, qure idem Jlitat. 6. fupra allegata titul. de appellat. qua? videproculdubio 

probant, ibi, la hon appellacio, e excepcio tur velle quód caulas nullitatum debeant decidí per 

de nullitatfieran propofades dins deu dies bu jutge en eundem judicem, qui cognofcit de appellatione feu 

fcmps haie de conexer de quifcuna,\d eft, ubi appellatio, fupplicatione, poflet judex a quo de nullitate pra- 

Ó* exceptio nullitatis fuerint propofitce,intra decem dies, dicta cognofcere , & fuifle refolutum quód poterat 

unus,& idem judex fimul habeat cognofcere de utraque. cognofcere judex á quo, motus (inquit) fuit Se- 

Idem poftea* difponit eadem conflitutio in final, ver- natus (&nunc probat noftrum inftitutum , ) quia 

bis, loquens in cafu, quo contra fententiam appella- conflitutio pradida procedit, quando principaliter 

tionis íit oppolita exceptio nullitatis.ac volens quód agitur de caufa nullitatis ad effectum de'clarandi fencognofcatur 

per Judicem fecunda appellationis , 8c tentiam nullam , non tarnen quando incidenter optüm 

finaliter li conlideravimus, quód quando eft opponitur ad cfTedum impediendi illius executionem, 

ponenda exceptio nullitatis coram eodem judice non quia tune non poteft fimul cum caufa apnellatioeft 

applicabile quód debeat opponi intra decem , in- nis, feu fupplicationis cognofei , & ideó ( inquit , 

tra quos eft appellandum, ut volunt conftitutiones 8c in hoc accommodaté advertit quid in hoc i_atu 

pradida opponi deberé, quia cum intra eos prohi- fit declaratum , & quomodo) Regia Aud. ratione 

bitum fit vidori petere executionem , quomodo , dictas conftitutionis noluit pronunciare fuper dida 

quafo,poterit,vel debebit victus exceptiones contra nullitate, fed tantum providere non efle locum pro 

eam adhuc non petitam opponere;hoc efle ordinem nunc didas exequutioni, 8c ita fuit decifum 6. Nopervertere, 

exceptionem ante propofitam adionem vembris 1602. hasc aliquatenüs juvare videntur quas 

allegare: Si (inquam) hocconíideraverimus mérito circa fupradidarum conftitutionum intelledum ádquilibet 

induci forfan poflet ad credendum , verum duximus. Adverte prasterea , quód licet fupradidi 

elfe quod fuprá diximus , conftitutiones prasdidas dodores feré omnes, ut dixi, contra nos conclunon 

tuifle loquutas de exceptione nullitatis, quas dere videantur, non tamen loquuntur in cafu íiopponitur 

coram eodem judice ad impediendam exe- milis huic noftro ftatuti, per verba fuperius annocutionem, 

8c íic eas remaníiífe in diípofitione juris tata loquentis, 8c in quo cjDnfiderari poflet illa abcommunis,ut 

opponatur quandocunque peteturexe- furditas , quod compelleretur reus pnús proponére 

cutio,per qu.a.íi vera eflent, evitarentur multas ama- exceptionem , quám contra eum intentaretur adío, 

ritudines,qua vix eft,quód circa hac evitari poflint, cogita egregie eledos. 

-J- fi fimpliciter quaramus nunquid-j- in prohibito fim- in hac f ego materia ( dico , an is qui non pote-44pliciter 

diei de nullitate, nifi intra certum tempus, rat convenin coram ofliciali Baronis, fi compareat, 

cenfeatur difpoíitio loqui tam coram judice á quo, prasjudicet fibi) nihil huc ulque vidi in Senatu dequám 

etiam coram judice ad quem , 8c tam principa- claratum, vel decifum, fed tantum in materia clerilitcr, 

quam incidenter: 8c feu tam per viam adionis, eorum (quas ab ea non eft valde diílimilis in propoquám 

exceptionis: qua de re late, 8c bené per praíl. fita , de quo agimus , fed imó multum conformis , 

Tapien, inform. execut. íentent. n. II. Ofafc. decif 142. quicquid in contrarium dicat Garcia de nobili.gloC6. 

«.31. Fute, decifione 301. libro 2. Achil. de Grafl". in n. 20. ver fe. pr ¡etérea) qui poftquam comparuiílent 

titulo de confiit ution.x\imú per omnes decifiones illius in Regia audientia in qua fuerant citati, poft contitu'i, 

Vant. titulo qui pofi. dicere de nullit. n. ^4. Fari- demnationem fírmala contentione jurifdidionis innac. 

confil.85-ra. 140. dengue Stephan. Gratian. pie- ter curias £ccle(iafticam,& fecularem, etiam poft dené 

poft omnes^ decifionr marchia, 151.per roí. Vide cennium á die prolationis fententia in forma con- 

Gutier. libro primo, praci. qq. qucefl.yó. in prioribus cordia Regina Eleonoris, 8c Cardinalis Convenanumeris: 

Caterüm cum omnes tere fupradidi, prarum, quam in his pradicamus in hoc principatu.obtiter 

Ofaf. Van. 8c Fannac. contra hanc opinionem nuerunt nullitatem procefliium, 8c procedimentorum 

concludere videantur in cafu íimilium huic noftro in Regia Audientia contra eos fadorum ex defedu 

ftatutorum , exiftimantes ea procederé five fimpli- jurifdiélionis: harum declarationum dua in prafenciter 

coram judice ad quem, five incidenter, 8c per tiarum veniunt in mentem, altera quidem, qua, ne 

viam exceptionis coram judice á quo,opponenda fit advocato, contigit in caufa, quam nobilis Hieronynullitas: 

dicentes regulam, temporalia ad agenelum ma de Margarit uxor nobilis Leandri de Margarit 

funt perpetua ad excipiendum , procederé tantum ducebat in Regia Audientia ad relationem egregii 

ubi illud non poterat proponi agendo, fed excipien- Senatoris Hieronym. Aftor, aduario Garmona, condo 

tantum, quod non eft in cafa nullitatis, de qua tra fratrem Joanném Bofcha tune Abba.Monaft. B. 

agimus, addit Gutier. quód ratio finiendarum , 8c María de Amer ordinis S. Benedidi,de anno 1601. 

abbreviandarum litium, qua in didis ftatutis, prout qua eadem illa eft cujus, fuppreííis nomiuibus, meetiam 

in noftris, exrjrimi folet aqué militat refpedu minit nobil. Lud. a Peg. in 2, par. decifi. feu cap. 27. 

nullitatum, qua opponuntur in modum exceptionis, Altera vero qua, me etiam confuiente, obtigit in 

atque fi fint opponenda in modum adionis , 8c in caufa, qua in eadem Regia Audientia ad relationem 

terminis noftrarum conftitutionum , fie Mier. in dicl. egregii Senatoris Hierony. Senjuft. eodem feré temconfiit. 

8c Cáncer, libro fecundo var. cap. fecundo de pore ducebat ínter nobilem Guiller. de uorra ex 

juris, omn. Judie, n. 274. intellexifle videntur , ideó una, 8c fratrem Francifc. de Pons Abba. Monaft. B. 

pro nunc nihil firmo, aliis hax fpeculanda relinquo, María Rivipulli ejufdem ordinis S. Benedid. partibené 

verum eft, quód vidi ego librum decifionum bus ex altera , in quibus quidem caulis firmata, ut dimanuferiptarum 

Hieronym. Torner piimum hujus dum eft, contentione (licet in priori contra votum, 

noftri Senatus egregii Senatoris, 8c poftea pro fuis 8c fententiam quorundam Gerundenfium dodorum 

mentís Regentis Regiam Cancellariam,de quo quan- fupradidi Abb^tis'de Amer advocatorum , ahoquin 

doque 111 hoc opere meminimus , qui decif 41. ( de virorum fumma dodrina , & eruditionis non fperqua 

vidi multe> poft hac fcripta mentionem fadam nenda , qui non arbi trabatur fieri pofle quód poft 

á Nob. Lug. á Peg. in 2. part. decifion. feu cap. 38. ) comparitionem , 8c fententiam, lapfo termino appelagens 

de quadam caufa , qua in Senatu ducebatur landi,& de nullitate dicendi juxta conftitutiones Caad 

relationem egregii Senatoris Bemardi Roig,fcri- thaloniaôflet clericus exceptionem tori declinatoba 

Cortell. ínter N. Sberta, 8c N. Clerguo,dicit poft riam opponere) firmata (inquam) contentione appalatam 

fententiam fuifle in decreto exequutionis op- ruit Reverendo Cancellario contentionum judici, & 

pofitum de nullitate ex eo , quód minor extitiffet nnnnullis Reg. Ad. dodoribus ad id per eum aflbcondemnatus 

fine curatore litigans, 8c circa eam ciatis, didas caufas non declarare intra tempus per 

Foman. de Fací. Nupt. Tom. I. D ju

3» 

jura municípalia ad id praefixum, quod idem fuit ac 

ü declaratum extitifíet in favorem didorum Abbatum, 

uti eodem noftro jure municipali cavetur, pro 

quibus quidem decifionibus,& pro earum juftitia videnda 

eft Rota Rom. apud Veril, decif. 146. feu f. 

in 2. par. & Frau. Vi vi. decif 125. lib. 1. 

45 Casterüm "f an faltem cum juramento huic privilegio-renuntiari 

poílit, paftus eft dubius, in quo ego 

refoíutivé teneo partem negativam, propter eandem 

rationem , quam fupra conlideravifnus : cüm enim 

conceflum fit hujufmódi privilegium ordini militari, 

& in illius favorem,& non cujulcunque militis particularis,inde 

fit quód non poílit, ei, etiam accedente 

juramento, renuntiari, vulg. capit. fi diligenti, de foro 

competen, qui quidem text. etiam íi loquatur in elenco 

, eundem tamen videtur dicendum procederé in 

laico, propter rationem ipfius generalem , qua cavetur 

pacto privatorum jun publico minimé derogarivlof'in 

dici. capit. fi diligenti , ver. patio privatorum, 

goita -f arguit Micha. Ferrar, i-par.obferv.cap.X5. circa 

médium ad probandum ofriciales feccae monetae 

Regias,quos Alcaldes appellamus, non pofle, etiam 

cum juramento, fuo foro renunciare, & Gutier. perpulchré 

de jura conf.rm.part. 1. cap.i6.n. co. ad aliud 

militum privilegium per hanc rationem Antho.Gom. 

in /.79. tau. «.3. Sc Dida. Pérez, quos allegat Gutier. 

ubi fuprá, ».62. licet ab eis recedat, tenent non pofle 

nobüem fuo privilegio, de quo antea dicebamus, ne 

perfonaliter pro debito civili capiatur, renunciare, 

etiam antecedente juramento. 

47 Verum -j- nos aliud habemus . quo noftram hanc 

opinionem confirrnemus: certiífimi enim juris eft , 

quód quoniam Papa, vel Princeps certam cognitionem, 

aut jtírifdiétíonem fibi refervat, non licet partibus 

alterius jurifdidionem prorogare»Beliu.i» Specul. 

Princip. rub. 23. ver fie. fed pone, nu.o. & 10. Cel. 

Hug. in confino, n. 12. Rolan, á Val. in conf.%8, n. 1.0. 

volum.l. late Felin.in cap. cum accejjijfent> nu. 28. de 

conftit. pulchra eft Andi\Gaill.o¿/fT'TM/Í0 4O.//6.1.om- 

"jvnino vidend. Jacob. Cáncer, qui alios refert part. 2. 

var. refolut. cap.2. de jurifdiCt. omn. judie, nu. 107» ubi 

"f dicit ita efte de mente Senatus, ut cólligitur ex traditis 

per Micha. Fer. in allegat. cap. 1?. primee partis 

óbfervan. Regem autem, Sc Çomitem Barcinonae refervafle 

fibi jurifdidionem in milites hujus princi-/ 

patos, nemo fané negabit, qui perlegerit cap. 6. titul. 

dejurtfdicl. omn. Judic.in 2.vol.conftitui. cujus haec 

funt verba : Attendentes quod ad nos folüm pertinet 

judicare, & cognofeere de perfonis generofts , & non ad 

alium quemeunque licet donationem, venditipnem, vel 


di ni: & in illius favorem princípaliter efle conceffum, 

inde dicendum proculdubio eft difparem efle 

rationem in uno atque in alio, quam difparitatem 

adro i fit etiam idem Didac. in $.i.n.S. circa finem, 

dicens quód fi ex renunciatione alicujus privilegii 

derogaretur nobilitati'in univerfum,tunc non foret. 

renuntiatio ifta admittenda,&c. Et quódín Cathalonia 

ex hujufmódi renuntiationibus cenferetur valdé 

derogatum nobilitati, nemo eft qui dubitet, cüm om- rj 

nes probé nofeamus quam fit illis hoc privilegium 

charum, quantique ipfi illud aeftiment. 

Hanc noftram opinionem comnmnis praxis in no- * 

ftro principatu admifit, in quo licet quotidie milites 

in inftrument.guarentigiatis renuntient proprio foro 

cum juramento, Sc fe cuicunque/alteri fummittant, 

nunquam tamen videmus eos proinde conventos coram 

o {ricial i Baronis. Sedean faltem conihetudine^S 

efnci poflit ut Barones cognofeant de perfonis militaribus 

Thom. Mier. in allegat. cap-afi.cur.regul. Petr. 

II. 71. 13. cumfequentibus te docebit. Vide íi accommodare 

his poteris quae de confuetudine,quod laicus¡ 

cognofcat de caufis Eccle/iafticis, docet Azor, in in¿¿ 

ftitut. Moral, lib. 5. cap. 12.ve.rf fed objiciunt. Si tamen 

ahquis miles detineatur captus á Bajulo, vel Barone, 

Sc opponitur, quód non poteft detineri captus, niíi ávicario, 

potent Bajulus, vel Baro cognofeere an bené 

captus fit miles nec ne , quia haec quaeftio tradatur 

incidenter, non principaliter, Gutier. de jura conf. 

par. I. cap. 16. n. 7. cumjequent. 

An autem -j- poffit faltem officialis Baronis afíiftere49 

regio officiali junfdidionem exercituro in domo alicujus 

militis, five nobilis, dubitationis eft non módicas, 

quasque pleniífimé fuit difeufla de anno 1604. 

coram Didaco Clavero Regente regiam Cancella.m> 

fupremo regni Aragonum confílio, & nunc poft haec 

fipripta in Vicecancellarium evedo ut vifitatore Regiorum 

officia]uim praefentis principatus, Hieronym. , 

Gerar. de Sola,^ Andrea Roig. dodoribüs Regii regni 

Valentías cóníjlii^dido vilitatori ad caufas vÜitae 

dicendas, in vim noftrorum juriuni municipalium 9. 

aflociatis, viris quidem multas dodrináe, fummasque 

prudentiae, Sc tándem de menfe Novefnbr. refoluta 

affirmativé in favorem N. Vinyeres Regii alguatzirii, 

contra quem per quendam equitem hujus principatus 

oblata fuerat aecufatio, quód ipfe vigore quarundam 

regíarum Iitterarum á Regia Audiencia emanataruni 

ingreflus fuiflet domum didi equitis,ibique 

cum afliftentia cujufdam officialis Baronis jurifdidionem,quam 

in mandatis habebat,exercuifíet,declaran- 

do expreííis verbis hujufmódi firaplicem aífiftentiam,' 

alterius generis alienationem fecerimus quandocunque .fine aiiquo exercitio jurifdidionis, non eíTe prohibid-e 

aliquibus locis 9 terris, Caflris fub quacunqueforma, tam, quod probari poteft ex eo, quód f is, qui aíTiftit,eo 

vel expreffione verborum, cüm hac fint vira regaliarum . dicitur nihil agere: non enim ipfe eft qui jurifididionoftrarum-, 

qua a nobis funt infeparabilia, & Regia co- nem exercet, nec in adibus illius exercitii nominarona 

ajfixa, éf ab aliis quibufeunque impraferiptibilia, tur,quemadmodum in delidis qui aíliftit non ipfe ocquibáfeunque 

derogare non intendimus,per aiiqua ver- cidit, íéd aífiflit occidenti, ut liberé occidere poflit, 

va, quomodólibetfint concepta.&c.fach pro his pulchra & ne illi ex adverfo vis fiat, Jul. Ciar, inprax. q.90. 

dec. Cap.o. qui ».14. iy. éf 16. dicit quód in referva- n.8. Damhauder. etiam in prax.cap.26. n.B. ac prointis 

Prioçipi quando Rex in privilegio jurifdidionali de fi executor excedit, non ad íuperiorem afliftenapponeret 

claufulam privativam, ut quod alii officia- tis, fed imó ad fuperiorem exequtntis fit appellatio, 

les de certis caufis non poííint intromittere, Sc quo- Azeu. ad 4 nova compila, tomo 2. tit. l. /.15.71.11. Pulniam 

conftat Principem liroitafle jurifdidionem in chre Antón. OJiba in ufatic. alium namqUe cap. IÇ. 

certis caufis, feu perfonis, non habet locum proro-^ w.45.4¿6. & 47.de jur. fife. in conftit. Cathalonia: uneatio, 

per ea quae late ipfe in fupradidórum confir- de cura nullam jurifdidionem exerceat tupe officia* 

mationem adducit.. lis Baronis in domo militis ratione didas aííiften- 

' 'Et licet Didac. in relee, cap. quamvis patlum 2,p, tías, videtur dicendum non efle illi prohibitum in 

in inition. Ç. teneat pofle militem illi privilegio, ne eam ingredi, ficuti eidem etiam ingreflus permita 

carceretur,cum juramento renuntiare, atque ita di- teretur cujufeunque alterius rei, praeterquam jurif- 

*j- cit decifum in Gratanen. Praetor. quafi quód per hu- didionis exercendas gratia. 

jufmodi mcurcerationem alicujus militis particuJans Meam-f-in his fententiam non eft quód in praefen-ci 

non vdeat ovdini infornm in u ni ver fu m derogari,ac tiar'um declarem, folüm dico quód ego partes militis 

proinde videatur ídem tenendum :n hoede quo agi- agebam, qui dederat quere]am 3exiftimans non modimus 

nnviiegio : Cererüm cüm ex fu pra didis com- cam ei illatam injuriam iugrediendo domum cum ofiprobatum 

remaneat hujufmódi privilegium toti or- ficialí Baronis, qui erat omniuó incompetens^ & non 

fuus

fuus judex ipfíus militis, vídeant qui id legerint, 

quifnam magis foveret ex his juftitiam. 

;2 Pro f totali hujus privilegii intelligentia, & co- 

Çnitione ad verte quod in cur. Carol. V. anno 1542. 

íacta fuit quaedam conftitutio, quae legitur in tit, de 

jurifdid. de tots Jutges, Se efl: 20.in ordine, qua ftatuebatur 

pofle animalia quae tranfeuntia* per aliquem 

terminum ,damnum aliquod dediflent, pignoran per 

Bajulum termini praedidi, ad quem fpedaret,& poffe 

per eum fieri asftimationem didi damni, licet ea 

animalia fuiflent alicujus militis, nec proinde licere 

militi declinare forum : Casterum hasc conftitutio 

jam non obligat, quia cum facía fuerit durabilis tantum 

ufque ad concluíionem proximarum tune curiarum, 

licet poftea in feq.curiis annorum 1546.& 1553« 

prorogata fuerit ufque ad concluíionem aliarum curiarum 

tune proxime celebrandarum , uti apparet in 

conflit. 2. ó* 3. tit.de prorogatio. perpetuado. &c. quia 

tamen poftea in fequentibus ann.1564.85. & 99. non 

fuit ulteriús prorogata , uti apparet ex confi. 4. & 5. 

ejufd.tit.éf ex el. didarum curiarum anni 1599. ideo 

ea extinda fuit, nec obligationem inducit,undé hodie 

non poflunt de fupradidis fe. ordinarii intromittere, 

fed folum vicarius regius. Hasc volui prasnotare 

, quia cognofeo quendam Jurifperitum alioqui 

dodum, qui ad ifta non advertens non multis ab 

hinc diebus cuidam orhciali Baronis vigore fupradidas 

conftitutionis , quatenus contra animalia cujufdam 

militis procederet , confuluit. 

3 Quartum "f militum privilegium eft, & ut non teneantur 

lezdam folvere de redditibus, five rendes,

¿LO Claufula III. 

1590. in caufa vertenti inter Hieron. de Caftro , & ÓC glo. in dd. 1.Cod.de his.qui ven.atat. impet. non lóanos 

adminiílratores hofpitalis llerdae ex uña, & quuntur de notificatione aiiqua,quae fieri debeat ju- 

Hieronym. ck Saturninum de Odena,partibus ex al- dici coram quo eft reftitutio in integrum poftulanda, 

tera, feriba Jacobus Bas , providendo non fore didis nec tale quid in eis reperitur: folüm enim loquuntur 

adminiftratoribus indulgendum reílitutionis in inte- de quadam alia notificatione, quae fiebat, ac fieri degrum 

beneficium adverfus lapfum temporis ocio die- bebat judici ordinario impetrantis veniam, de qua in 

rum ad reconveniendum , & ad opponendum exce- l.i.C.eod.titid.de his qui ven.atat.impet. qua-f- diiponi-65 

ptiones dilatorias,quia hasc modici funt prajudicii, tur modus fervandus in veniae atatis impetratione , 

Sc circa reconventionem, jam habebat minor reme- ut primó adeatur Princeps,qui eam concedat,mox judium 

ordinarium. dex ordinarius, cui littera inde emanatae praefenten- 

Ubi autem de reftit. minoris erit tradandum,con- tur,ut is docto coram eo de a-tate, ac morum probifiderare 

priüs oportebit, an aliquid fit cum eo gef- tate'liberam concedat impetranti bonorum fuorum 

tum, vel non, Sc fie an laíio contigerit tempore mi- adminiftrationem , quam Princeps non concedebat, 

noris : fi enim nihil cum eo geftum eflet, nec lafio fed ordinariis remittebat: cüm pra? mukitudine nede 

fuo tempore contigiflet, fed ipfe majori cuipiam gotiorum,ut dicebat Azo.i» fumm.eod.titul.de his qui 

fuccefliflet, qui fuiflet lafus, tali cafu non foret ei ven.atat.impet.n.i. non poflet de his fe intromittere : 

beneficium reílitutionis in integrum impartiendum ab hoc igitur die,quo hac coram judice ordinario 

ex /. JEmil. Largianus, de minor. Alfti. decif. 211. & facía funt , Sc non ante, docet lmper. in dici. leg. ea 

Vine.de Franc. decif.óarj. fie ego de anno 1609. die qua, incipere currere impetranti tempus petenda? re- 

•J- 13. Man.obtinui contra,quendam, qui volebat fuum ftitutionis, quód claré indicant verba, etque adminiminorem 

in caufa fupplicationis admitti ad proban- flratio rei propria permijfa, poíita in d.leg.ea qua, poft 

dum per reftitutionem quód ejus pater , qui major illa, exea die quo induigentia noftra in judicio compe- 

erat, omiferat probare in prima inftantia, qua 1 

cum tentifuerit intimata, quibus datur inteihgi in termi- 

eodem ducebatur, quique ii viveret, non poflet il- nis illius legis, non ex die folius notificationis, Sc in, 

lud in caufa fupplicationis probare , puta quia eflet judicio exhibitionis tantu, fed á die, quo íntimatio íit 

de eadem , vel de contraria materia in caufa primiti- judici facía, Sc per eum adminiftratio impetranti perva 

articulatum , Sc didifeita teftificata , Relator erat mifla : Sc de hac etiam, Sc non de .lia notificatione 

egregius Senator Franc. Bonet, partes erant pupilli loquitur glo.allega.z» ditl.L1.C0d.de his qui vend.atat. 

Graus contra Antoniam Mecha Sc Planes,fcribaTio. impetr. nec mirum quód fit ita ftatutum, cüm ante -{-64 

Vid. Mufcatel. in prax. civ. p. 6. in integr. n. 12. pradiclam notificationem , Sc permiííi.nem admini- 

60 Adverfere tamen-f ut id etiam obiter explicatum ftrationis, non dicatur gratia hujufmódi íüam habehabeas 

, poftquam in reílitutionis in integr. mate- re perfeclionem, ex d. 1.2. C. de his qui ven. atat. imriam 

incidimus, quod eíTe fummé neceflarium arbi- petr. ubi pulchré id confiderat Caftrenf. Ergo ex his 

tror, quod fi hic miles impetraflet veniam atatis, tali claré colligitur nihil confiderationis efte quód forent 

cafu , nulla competeret ei reftitutio adverfus illam littera prafentata,vel non in judicio,in quo quis eft 

lafionem fibi in judicio, vel refpeclu omiflionis hu- lafus,ad videndum num ei fit concedenda reftitutio, 

jufmodi exceptionum , aut alias quomodolibet con- vel non,imó fortiüs dico (Sc per hoc probatur fecun- 

* tingentem, l.l.C.de his, qui ven. atat. impet. ubi do- dummembrum fupra in principio facía refolutionis). 

oidores omnes: quod tamenfnonnulli intellexerunt quod in Cathalonia non folüm non eft neceftaria 

procederé tantum, quod laiio contigiflet ante exhi- hac, de qua pauló ante loquebamur, notificatio , ÓC 

bitas in judicio litteras venia atatis, fundantes fuam feu in judicio iitterarum exlnbitio ad perfeclionem 

opinionem, inglofd. I. 1. verbo, impetraverunt. qua? impetrationis,ut dicatur amiflum reílitutionis beneficiaré 

dicit, non fufticere ad perdendum beneficium , cium, fed nec alia ulla Iitterarum prafentatio, fed eo 

quod impetrata fit, & obtenta atatis venia , fed Sc ipfo quód venia conceífio facía eft ab eo die incipit 

quód illa etiam íit judici notificata : Sc in l. ea qua, currere tempus ad petendam reftitutionem pro antea 

C. de temp. in integ. reftit. poflu. ubi claré ftatuit Im- geftis, Sc incipit ita haberi pro majore impeirans, ut 

per. rePiitutionis in integr. poftulan. tempus iis , qui pro poftea gerendis non competat reíhtutio, quia -\6

GloíTa III. 4 1 

adiiuc nocue ^tx iapu tum wiuivj ~. 

eo die,quo petita funt dubia) declarationem expec- veriitatum Regiarum hujus principatus, Cali, in extemus 

: utinam feliciter,ut fperamus, fuccedat. travag. cur. cap.q. n. i. ó* cap. 6. n. 4. quod probat 

¿5 Sextum, -j- Se ultimum militum privilegium illud multis conílitutionibus titul. de celeb. corts, quas, quia 

eft in noftra Cathalonia notiílimum, & pervulga- notorias & pervulgatas omittuntur, Oliba ubi fupetum, 

ut votum habeant in curiis, quas per Reges rius cap. 10. ««.7. Qua f per curiam fie convoca-7° 

Aragonum Cathalanis celebrantur , probatur tot. ti- tam decernuntur , accedente tamen Regio aflenfu, 

tul. de celebr. corts, in 1. volum. conflit. quod ut meliüs & decreto, vim legis obtinent in Cathalonia & pro 

intelhgatur Se percipiatur, faltem ab his, quibus lege fervantur, Se aut conftitutiones , aut capitula 

mores, Se jura hujus patrias non innotefeunt (noftra- curiarum appellantur, inter quas tamen eft diftetibus 

enim pervulgatillima hac funt) operas pretium rentia , ut tradit Mier. in cur. Regis Ferdin. 1. cap. 

exiftimavi me fadurum, fi aliqua de curia generali, fin. Oliba ubi fuperius cap. i.num. 16. 

& legibus noftris municipalibus quas in ea fiunt, Poflunt "f fimiliter, nec immeritó leges curiataryl 

breviter pertradarem. appeilari , ad inflar curiatarum illarum legum, de 

¿y Pro f hujus igitur rei intelligentia, & cognitione quibus Pomponras Jurifconful. in l. 2. de origin. jur. 

fciendum eft, quód in Cathalonia Rex non facit fo- quas fícut has noftras fiebant, Se jura municipaíia ftalus 

leges, quibus ea regatur, fed ad illas condendas tutaria dicuntur, pulchré Jacob. Cáncer, variar, reutitur, 

Se uti debet conftlio térras fuas magnatum , fiolut. parte 2. capitul. 1. de minoribus n..l. licet pofconftitut.i. 

titul. de ufat. conftitut. y altres lleys, íicuti fint etiam jus commune appeilari quoad eos, qui 

lmperat. in leg. humanum,C. de leg. inc. 1. deprohib. funt in regno, vel provincia Cáncer, ubi fuperius , 

feud. a'ienat. per Ftder. in ufibus fieud. & in authent. qui ad utrumque didum plures allegat, quos nos 

6$habita. Cod. nefil.pro patr. Ób quod"}" curias ad po- omittimus, quia quoad noftrum inftitutum , quód 

ftulationem provincia* convocat in loco fibi bene longé alio tendit, fat eft hac remiífivé tetigifle. 

vifo , quando fibi expediré videtur , licet antiqui- Quas quidem -j- leges municipales tenemur omnes72 

tus prafixa ad id eflent certa témpora , uti appa- fcqui in decifionibus caufarum , Se fecundüm eas jus 

ret ex multis conílitutionibus titul. de celeb. corts, dicare , Se eis deficicntibus, fecundum jus canoniza 

1. vol. confiit. qua hodie non fervantur, uti quo- cum , Se deifique in illius defedum juxta jus civile 

tidiana experientia experimur : tradit hac omnia capitul.^p.cur. ann. 1509. quód idem antea obfervari 

Cali, in extravag. cur. capit. 3. & Convocat ( in- etiam in Cathalonia, audor eft Micha. Ferrer. in lib. 

quam ) curias ipfe Rex folus, Se ipfe ei> - 

perfona- obfervat. ftatim in initio ante primam partem unde 

liter tenetur intereífe , & nequit id per alium expe- mirantur aliqui quód nobilis Ludovic á Peguer. 

diré, probatur plurib. conftitui tit. de celebra, cur. in dec. 42. a n. y. jus civile ante canonicum obfervan- 

I. volum. conftitut. bene Cabedo late de his comitiis dum in Cathalonia dicere vifus fit, ad hac non adpublicis 

agens decifi. 3. per tot. Se íignanter n. 2. licet vertens. Privilegium igitur hoc militum, quod traaliquando 

propter urgentem neceífitatem , quia vi- damus, in eo confiftit quód omnes ( prater illos , 

delicet Rex erat abfens in expeditione militia, requi non fuerint atatis viginti annorum juxta noperiamus 

eas celebratas fuifle per fuam Confortem viílimam conftit. pradida cur. anni IÇ09. cap. 15.) 

ut illius locumtenentem , ex convenientia , & con- interfint, Se interefle poflint ,8c votum habeant in 

cordia inter Regem, 8c provinciam fada , late Cali. curiis,quod non contingit in plebeis, (nifi fint vel 

in Marga fific. verfi. 178. nu. 28. in 8. dub. & in extra- Ecclefiaftici, & ex iis non omnes, fed ii tantum, qui 

vag. cur. cap.^.n.^. Antón. Oliba in ufat. alium nam- fuerint Pralati, ut fuprá didum eft, vel fyndici uniqueâp.q. 

n.¿6. & cap.io.n.c). de jur fife. viden. Bel- veriitatum ad id deputati, & fpecialiter conílituti ) 

lug. in fpeculat. Princip. rubr. I. n. 2. quod tamen ra- non poflunt didis curiis interefle. Et magnum quirirnmé 

concedunt Cathalani: bis enim , aut ter tandem eft illud militum privilegium, 8c unum ex printum, 

& non pluries fadum legimus quod per Regi- tcipalioribus ei ftatui conceflis : in determinationibus 

nam ut Regis locum tenentem ex vehementiflima enim, \ qua in didis curiis fiunt, oportet (fie militesyj 

tamen , & valde neceflaria caufa, curia celebraretur, exiflimant) unanimem , & concordem omnium cir 

quia pluiimi faciunt quod teneatur Rex ipfe perfo- litum, 8c equitum concurrere voluntatem , & connaliter 

curiis interefle, íi eas celebrare voluerit, un- fenfum: unus enim, aut alter ex ipfis, fi diflentiat, 

de memini quendam equitem hujus principatus val- non poteft determinatio illa vim habere legis , 8c 

de ab aliis fuifle reprehenfum , quód ipfe antequam conftitutionis: imó poteft unus folus per fuum dif- 

Potentiflimus Rex nofter Philippus ad urbem pro fenfum , curiam parare, & fíftere faceré, ne ad ultecuriis 

anni 1599. ctlebrandis accederet, dixiflet (nef- riora procedat fi illum opponat refpedu rerum omao 

quam ob rem) Illuftriflimo Duci de Feria tune nium tam gratia,quám etiam juftitia tradandarum, 

in hoc principatu Regis locumtenenti generali, in 8c ita utimur,& pradicatur inconcufsé. 

pralentia multorum , non oportere, quod fuá Maje- Caterümfin quo fundetur iftud privilegium, hoc-^ 

llav huc accederet pro curiis celebrandis , fed furhee- opus, hic labor eft, perfapé id á pluribus militibus 

re, quód ipfe ejus nomine ipfas tonvocaret, 8c cele- noftri principatus exquifivi,nemo tamen fuit qui mi- 

69braret f quod tamen forían pofle fieri per locum- hi refponfum daret: Si enim ad jus commune attenentem 

Regis de jure communi procederet, ad tendamus, reperiemus proculdubio in omni congretradita 

per Camil. Borrel. in addit. ad Belhig. in fpe- gatione fat efle quód confenfus accedat majoris parcul. 

Princip. de curia rub. 1. in Huera L. 8c Bovadill. tis ad aliquid flatuendum ac determinandum , nec 

infiua polit. libr. 2. capit. 16. n. 134. ubi dicit, pofle quid operatur, unius vel etiam plurium contradidio, 

Regem delegare quod eft mere perfonale , atque ita leg. quod major, D. ad municipa. & de incol. I. nominadicit 

fe vidifle de anno 1593. committi Archiepifco- tionum, de decurión, lib. 10. Codic. & capit. cum ompo 

Cafarauguftano ut prafideret nomine Regis in nes, cum (¡mil. extra de conftitut. pulchré Vincent. de 

curiis,qua Aragonenfibus tune celebrabantur: No- Franc. decif. 1. per totam. Si ad jura noftra municibis 

tamen, ut diximus, aliud fuá Majeftas obfervat. palia oculos convertamus, nullam reperiemus con- 

Ad has cunas convocatur tota Cathalonia per tria ftitutionem, nullum ufaticum, nullam pragmaticam, 

brachia, feu genera perfonarum reprafentata, Ec- qua tale quicquam.concedat militibus, 8c equitibus, 

clefiafticum conftans ex pralatis, Archiepifcopo fci- quinimó in cafibus,ubi oportuit jus noftrum municilicet,Epifcopis,Abbatibus,Prioribus,& 

Capitulis Ca- palé ílatuere titea modum concludendi in aliqua 

Fontan. de Pac!. Nupt. Tom. I. D 3 con-

4^ Claufula III. 

• coiigregatione, fanciit id fiendum eífe ex voto ma- cebatur) nullo jure eis permittitur hujufmodi diflenjoris 

partis congregatorum , adeó ut nihil operetur fus apponere,& confequenter nec majorem parte imcontrar'iétio 

unius vel alterius ex ipíis, ita difpofuit pediré eorum,qui in curiis congregantur,quominüs 

Rex Ferdinandus in conftitut. i. titul. déla forma determinationes, ¿V: conftitutiones facerent: multo 

del votar, &c. in I. volumin. conftitut. in conclufiíoni- ergó fortiüs eis licebit etiam extra curiá,& alias difbusy 

Ó" determinatioiúbus Regii confilii: fed quid in his fenfus,6c contradicciones in cafu (ut aiebat) non perimmoramur 

? nónne in propria hac noftra materia miflo, facías ,tollere, ¿X fubmovere : habebant Feliconftitutionem 

habere videremur \.fub titul. de ufat. num, cui invitarentur qui haec defendebant, is enim 

conflit. Se aliis legibus térra*, exprelsé difponentcm in capit. cum omnes,n.2Ó. extra de conjlitut. dicebat-f-7^ 

conftitutiones Cathalonia* fore tiendas de approba- quód íi alicui de collegio habebant cónfentire circa 

tione 6c confenfu Pralatorum , militum , 6c civium actum, qui tenet ,fed ab ipíis poteft irritari, ad hoc 

Cathalonia, vel majoris , 6c fanioris partis eorun- ut ifta irritandi poteftas ceflet,poflunt ei etiam non 

dem : Ítem li privilegia , qua non funt pauca ei or« collegialiter renunciare, quod fundat doctrina Bald. 

dini , Se ftatui concefla revolvamus , nullum nobis in eodem cap. citrn o??ines,n.\8. dicentis quód li ab aliobviam 

ibit quod de his verba faciat modo aliquo. quibus de capitulo contemptis poterat actus validus 

Et denique fi declarationes quafeunque quaramus, infringí ratione contemptus , illud vjtium contemqua 

facía íint in facti contingeniia quando in cu- ptus, per Ángulos feparatim purgan poteft, quia 

riis contigit dubitari de hoc articulo.reperiemus pro- "non fundant actum , fed removent obílaculum , Se 

culdubio non paucas facías contra pratentionem actui adminiculantur, nam íi ad fundandum actum 

diflentimentorum: Michaél enim Zatrovira U.J.D. venirent ut aclus congregationis , 6c per congregare 

civis honoratus Barcinona in illo libro,quem Ce- tionem factus diceretur , oporteret id collegialiter 

remonial de Corts, infcripfit,/o/. 18. cum fiequentibus fieri, per ea qua late docet Surd. confi 2$. nu. 104. 

dúo exemplaria adducit de anno millefimo quingen- cum fequentib. volum. 1. & confil» 323. n. ij. volum.^. 

tefimo quadragefimo-feptimo,6c millefimo quingen- Sed quia contrarium pratendebant Deputati Catha- 

j-j-tefimo fexagelimo-quarto facla,in quibus declaratum lonia exiftimantes máximum prarogativa militari 

extitit expreílis verbis, non obftantibus ahquorum in hujufmodi diflenfibus apponendis, inferri prajudiflentimeiitis 

fore Se efle procedendum ad ulterio- djcium, fi permitterentur tolli extra curias, Se exinra 

in curia traclanda, & quód minus Rex poteft le- de robur accipere qua in eis non potuerant fine 

ges condere in hoc principatu cum laudatione , Se hujufmodi diífentimentis tranfire , cum eó tune ufapprobatione 

majoris , Se fanioris partis curia, nec que (ut dicebant) non fuiífet tale quid vifum nec 

eífe permiflum uni, aut pluribus privatis,aut fyndi- auditum , fed imó totum contrarium , quod qua 

eis majori parti contradicere, nec minoris contra- propter diflentimenta appofíta non fuerant ab omdiclíonem 

pofle majorem impediré: hac & non alia nibus in curia approbata , vim legis obtinere non 

is doctor in materia tradit, licét in dicto folio 18. poterant, neceflum fuit propter hujufmodi debita, 

promiíiflet de forma, efficacia, Se confuetudine dif- qua talia ac tanta fuerant, ut ómnibus qui vivimus; 

fentimentorum integrum capitulum ad partem fa- in provincia eft notum, deferri negotium ad fuam 

cere. Majeftatem , de cujus ordine pro fuá benignitate 

y f In quo igitur f fu ndetur hujufmodi privilegium, compofita poftea res fuit eo modo, quo habetur 

Se prarogativa militaris, non immeritó fuprá dubita- in inftrumento inde confecto inter Illuflrillimum , 

vimus : erit ne forfan ficuti lex Sálica in Francia, foe- & ExcellentiíTimum Dominum Johannem Teres 

minas á regni fucceflione excludens qua licét nulli- Archiepifcopum Taracona ,& hujus principatus 

bi reperiamus feripta, ex innata tamen, Se inter Gal- Proregem , Se Deputatos ejufdem , die 18. Martii 

los obfervatione in puiictim eo in regno obferva- 16*03. quod legitur in vol. confiit. anni 1599. pofl fin. 

tione ita punctim eo in regno obfervabatur, ac cu- ut fcilic. capitula curia , qua non tranlierant fine 

floditur, ut non liceat quidem nec latum unguem condictione, non mandarentur executioni quamvis 

ab ea recedere , prout docet Gallus Bereng. Ferdi- contradicciones ceflaflent, poft tamen curias fublanand. 

in cap. único de fil. nat. ex matrimon. ad mor- ta, donce fuper contentionibus, qua inde fufeitatae 

f 

an. contrae!, nu. 8. Se non minüs pius, quám doctus* fuerant foret declaratum. 

'.Spiritus Roterus ordinis pradicat. Se haretiopra- Unum tamen f (redeundo ad noftra prarogati-79 

vitat. Inquifit. in eleganti illo, quem parergon fimi- va militaris tractationem) pro ejus defenfione duxilitudinem 

i n fer i p fit, lib. parerg.2. fimilitudine 13. de mus non omittendum, quód videatur potuiífe optiqua 

tamen lege (curióse) íi plura fcire volueris, vi- mé ex confuetudine induci quód ad illam,ficut 6c ad 

de Joannem Ferrault. in tratlat. de jur. & privileg. reliqua omnia, jus militibus acquireretur, qua á tem- 

Reg. Francor, feu lilio, privileg. 20. per totum. Se no- pore immemoriali folitura eft femper fieri in curiis, 

villimé Alexand. Rauden. decif Pifa. 41. per totatn. Se comitiis generalibus, quód milites hujufmodi dif- 

7

• tíone, bene ergo videntur potoiíTe hoc jas diflentiendi 

milites in Cathalonia ex tam antiqua, Sc tongas 

va. confuetudine acquirere. 

Audivi dum in his verfarer, voluiífe quofdam 

in noftra facúltate non modicé peritos privilegium 

hoc noftris militibus defenderé, faltem ad negocia 

gratiae , quam vis aliud poflet efle quoad ea, quae 

juftitiam concernunt, nedum ex longaeva confuetudine 

, qua id fieri eft íémper«folitum , fed etiam 

8iex difpoíitione juris communis, dicendo-j- regulam 

illam quod fu a majori parte in ómnibus congrégafionibus 

pravalet licet relucíante, non habere locum in 

his quae funt gratiae: in eis enim inquiebant fufficere 

ad impediendam peterminationem, unius aut alterius 

diífenfum Sc contradidionem, prout pluribus 

probat Antón. Pudilla in repent. I. aquam. n. 3. Cod. 

S2¿efervit. & aqua : quatenus *j- adducens rationem, 

quare ad conftituendam fervitutem, quando plures 

funt domini, requiratur omnium confenfus, nec fufficiat 

quod adfit plurium ex ipfis , dicit, id ideo 

efle , quia hujufmódi conceífio & conftitutio fervitutis 

gratiam continet, allegat praetérea text. in au- 

l Ilf. 43 

fens eft in curia , ut tradit nobilis Ludovieus á Peguera 

in praílic. civil, titul. expenf. nu. 17. pro quo 

tamen nihil allegat, fed tantüm dicit ita practican, 

unde dubitari mérito poteft, unde ea obfervantia 

oríginem habuerit: forfan a confiitut. fecund. titul. 

de dret de fegefaxk\ñ Epifcopis , Pralatis , ÓC Ba- . 

ronibus hoc privilegium conceditur, fi prasfentes 

fuerint in cuna: In alio tamen -|- video iftos nobi 8y 

les deterioras efle condítíonis, quám fimpliciter mt- .' 

lites: non enim admittuntur ad régimen civitatis, 

ñeque ad iüius officia honorabilia, máxime in hac 

civitate Barcinonae, ubi id folet efle in aftimatione, 

cüm tamen ad háec omnia admitfantur fimpliciter 

milites. 

An autem + hujufmódi militum privilegia com -86* 

petant generofis hominibus : óc de paratico , quorum* 

copiofus prasfertim eft numeras in Dicecefi Gerunden, 

per privilegia regia, óc fignanter per Ferdinándum 

II. Regem Catholicum nominatum, creatorum 

, eft quód difcutiamus: Breviter -(- refponde- 87 

mus quód niíi ipíi curaverint aflumere militiam > 

quód non armari milites dicimus, intra annum á die 

thentic. de defenf. civitat. %. final, ibi, nifi cuntía civi 

ceffioni privilegii nihil illud fibi prodeft, imó pro 

tas relucíante-nidio elegerit eum , colum. 3* leg. fin. de 

non conceflb habetur ipfo jure: ut djfponit confti 

auttor. praf. & l.fin. de natal, refiituend. glóíl. magna. 

tutio Regis Petri III. in curiis Montifto anni 1363. 

in cap. cum omnes, de con/litut. Sc ibi omnes & ficap. 

23. qu. 2. fub titul. de privileg. & immunit. ve 

* gnanter lnnocent. óc Felin. nu. 17. verf. fallit. Dec. rum eft, j quód íi ipíi reperiantur in pofleffione mi- 

n. 6. Socin. reg. 143. verf. fallir ubicunque, fequitur litias, eis confervanda eft fuá poíFeflio, ac in ea ma- 

Sc refert Altonf. de Azeb. de curia Vifana, cap. 14. nutenendi funt, doñee fuper petitorio fit jus dic 

n. 2.infin. cüm ergo ( dicebant ii, qui hanc opiniotum , Óc declaratum: prouti cenfuit Senatus 29. Fe- ff 

nem defendebant) privilegium noftrorum militum, bruar. 1572. in favorem Michaeiis Traver loci de 

de quo tradámus, exerceatur , Sc exerceri foleat Ufay Diceeefis Geranden. óc rurfus die 20. Odo- 

praeeipué in rebus, & negotiis, quae funt gratiae, bris IJ74. in favorem Antichi Griuer parrOchias de 

Sc eamtx>ncernunt, non in his quae funt juftitiae, Mieres 9 quarum caufarum conclufiones authenticae 

inde volebant, quod optimé, eorum privilegiorum exhibitae fuerunt in quodam proceflu recurfus cri- 

dici poflet de jure communi fundatum. 

minalis interpofiti per Petrum Fexes de Banioles á 

Verum -f-ipfe vereor, ne egregii ifti doclores de- quibufdam procedimentis per Reverendum Abbacipiantur, 

quia diftin&io, quas inter negocia gratiae, tem Balneolarum, ut dominum didi loci contra eum 

Sc negotia juftitiae tantüm videtur confiderabilis in fadis,ad relationem egregii Senatoris Joannis Mar- • 

his, qua* fpedanr ad plures"ut Ángulos, non in his, garó la tune judicis Regiae curiae (criba Raphaete 

quas ad plures ut univerfos , ut non obfcuré ex Pafqual: é contra autem, fi dominus probet poflef- 

eifdem Dodoribüs, qui fuperius addúdi funt colfionem contra diétos generofos ,'obtinebit utique 

ligere licet : fed haec aliis nos dijudicanda relin- prouti Reverendus Abbas Balneolarum contra dicqnamus, 

cüm nobis fatis fuperque fit adduxifle tum Fexes obtinmt in dida caufa recurfus, 8. Feb. -f 

quae huc ufque in hac materia tradidimus. 

1602. óc antea etiam contra alios, fimili etiam gene- 

Hac funt privilegia, & praerogativae,.quae per rofitatis privilegio decoratos , obtinuerat ad relatio- -jp 

noftras conílitutiones, Sc jura municípalia militibus, nem egregii Senatoris Hieronymi Senjuft. die 23. 

Sc equitibus in noftra Cathalonia, prae aliis , con- Julii 1600. ut in eodem proceflu apparet. Máximum 

ceduntur, non tamen omnia: plura enim funt, fed igitur in his, ficuti in reliquis aliis ómnibus rebus •* 

ea tantüm , quas nos aliquali declaratione , verbis eft commodum pofleflionis, ut alias dicebat Imper. 

Donzell explicanda propofueramus : reliqua videat in §. retinenda, injlit. de interditl. Sc hanc in cafu oe- 

ledor apud Dodores in difcurfu hujus materia; alcurrenti fententiam, quód fcilicet etiam pendente lilegatos 

in quibus nullo negocio eorum omnia pricet in petitorio fuper nobilitate, exiftens in poflefvilegia 

, & prasrogativas tam de jure communi, fione illius debeat in ea manuteneri 8c confervari, «j 

quam etiam de jure noftro municipal i concefta be dicit benigniorem, óc aequiorem Joan. Gutier. 

ne enodata repenet: nobis enim alió eft properan- pratl. q. lib. 1. q. 25. *. 1. licet reluclent Covar. lib.l. 

83dum , fi tamen priüs adverterimus j- pro corónide variar, refol. cap. 16. n. 11. Óralo, óc Mencha. in lo 

hujus materias, milites in Cathalonia in duplici efle éis per eum relat. apud quod leges diverfas Sena 

difrcrentia, alii enim fimpliciter^ dicuntur milites , tuum hac in re latas fenteñtias. 

alii yero fupra ipfam militiam, hoc habent fuper- 

Caterum -f-an ifti generofi, quorum prasdeceflo- 88 

additum , ut dicantur nobiles, folentque appellari, 

res fuerunt per privilegia regia, 6c plures ex ipfis 

ac nominan cum hac didione, Don, ut don Pe 

per Regem Ferdinandum II. creati, de quibus fuprá 

tras, quod idem apud nos fonat in lingua Latina 

loquebamur, quofque plures efle in Dicecefi Geran 

quód nobilis Petrus, & folet pluris asftimari data 

den. diximus, comprehendantur fub dicta confiitut. 

alias paritateyóc asqualitate in antiquitate,& nobilita- 

2. Reg. Petri III. ut fcilicet ex eo privilegium amite 

generis, militem efle & nobüem , Sc vocari Don 

fifle dicendi fint> quod juxta didam conftitutionem 

N. quám efle. fimpliciter militem, non quidem quod 

intraíannum, á die conceflionis ? militiam non af> 

proinde fit inter eos aiiqua difterentia : non enim 

fumpferint, dubitationis eft perpulchrae, in qua pro 

nobilis ex eo quod nobilis, fimplicem militem pras- 

eis faceré videtur quod fuá ipforum nobilitas fit nacedit, 

nec aliquo alio utitur privilegio, vel praaroturalis 

óc languine acquifita per fuos prasdecefTores 

gativa, qua non gaudeat etiam fimpliciter miles fed 

majori, ac nobiliori forfan titulo , quám habeant 

Sequía ita ufus intraduxit. In uno + folüm reperio plores, qui fe multum nobiles exiftimant in Hifpa- 

iftos nobiles, aliis eíTe privilegiatos, in firanquitate nia: fuerunt enim ifti qui (ut Rex aflerit in privile 

videlicet juris figilli, quod non foluit nobilis íi prsegio ) fuá propria fanguine ,& flipendiis , ac jaclura, 

D a. .&

44 

Ó* amiffione bonorum dum Rex íerdinandus & ejus mater 

in civitate Gerunda hujus Principatus in gravi necejjitate,Ú 

difrimineejfent conjiituti:quando fctlicet in 

ea civitateobfefferant a quibujÁanuubi (ut aíferit Screniflimus 

Rex,6c non nihil tangit Hieronymus Zorita 

in 2.parte Anual. Coron. Aragón, lib.ij.de tempore 

Reg. Joan.ll.cap.sp.) ob pancitatem, & penuriam perfonarum 

jidelium, grave iimninebat eis perditionis periculum 

: ifli (inquam) quodam innato amore y & zelo fidelitatis 

indutliyOppiaum illud intraverunt. ibiqueftrettue 

pugnantes defenftoni ditli oppidi, Ó" Regum fe oppofuerunt 

non recufantes vita periculum ut fideles docuerat, 

pro Regum fervitio adire, Se alia fecerunt, ut 

in eifdem privilegiis & annal. Zorita? fuprá citatis 

enarratur,quorura ratione eos aterno judicio dignos 

fore fidelium nonnne.Nobilitas ergo hac tam di^no, 

¿cjuílo titulo á majoribus acquifita, dubitari mérito 

convenit num in amiííione) íubjecta fit legibus humanis, 

ac ftatutis, Se pracipué noftra conílitutioni, 

qua facta enarratur propter eos, qui, ut liberi eftcnt, 

ac immunes á muneribus, Se oneribus civitatum, Se 

oppidorum,in quibus habitarent, tale generofitatis 

privilegium impetrarunt: Et hac quidvm confideratio 

non iatuir. iftos generofos,feu á piadictis generofis 

hominibus defcendentes.dum de anno icio.privilegiorum 

fuorum conlirmationem ab eodem Rege 

Ferdinando non obftante quód intra annum armati 

non forent equites juxta conftitut. petierunt ,6c obtinuerunt 

dicenfés quod per rationem fupra enarratam 

eorum generolitas, 6c nobilitas non poterat per 

aliquos adus civiles, 6c ftatuta humana deperdi, feu 

amitti, prouti legere potes in proceflu fupradicti recurfus, 

cujus feriba erat Raphael Pafqual, Se in alio 

preceífu caufa vertentis ad relationem egregii Senatoris 

Hieronymi Senjuft, cujus fuprá meminimus, 

cujufque actuanus erat .Tofeph. Cortes. Hic ego fubfifto, 

nec enim ulteriüs progredi finit debitum advocan 

munus, ex eo, quód fuper hac re inter Reverendum 

Abbatem Balneolarum, cujus ego fum advocatus, 

Se dictos generofos in petitorio ducatur caufa in 

Senatu, qua incepta fuerat ad relationem egregii 

olim Senatoris Hieronymi Torner poftea Regiam 

Cancellariam Regentis (criba Ortoneda: ego igitur 

pro nunc nullam circa hac capio refolutionem , nec 

pratentionem Reverendi Abbatis altera juftiorem , 

nec e contra díco,ulteriori examini negotium remitto:Poftquam 

autem fundamentum pratentionis Abbatis 

adduxi, quod dixi naíci ex allegat. conflitut. Reg. 

Petr.III. qua eft. 2.fub titul.deprivileg. & immunit. Vifum 

eft quód loca infmuarem, ex quibus pars contraria 

fuam fundar pratentionem, ut inde quilibet ftudiofus 

dijudicet quis ex iplis foveat juftitiam,ac cujus 

pratentio juftior, Se aquior íit judieanda: videatur 

0Oigitur -j- Joan. Gar. Gí\\\e.de nobilit. glojf.i.$.l.n.^J. & 

glof.jMAJ. Sí qui ab eo allegantur, 6c notetur regula, 

jura fanguinis.de reguhs juris, qua cavetur, fanguinis 

jura perpetua eífe, nec ullo jure civili perimi poife, 

6c cum his habeat in domino patientiam , nec aliud 

quod declaremus á nobis exquirat. 

oí Sed-j-quid de Civibus honoratis Barcinona an 

ipíi gaudeant privilegiis fupradictis ftatui militari 

concelíis ? Refpondetur quód fie, praterquam quód 

non gaudeant privilegio mtrandi curias, Se vocem 

habendi in eis, ex eo quod Sereniflimus Rex Ferdin. 

II. in privilegio eis conceflb in villa Montiflb, 

í'ub die 3í. meniis Augufli icio, exprefsé hunc cafum 

exceptuavit, volens eos in reliquis ómnibus uti, 

fruí 6c gaudere ómnibus privilegiis,gratiis,6c prarogativis, 

quibus veré milites gaudent,6c gaudere poffunt, 

Se debenr, ac pro veris militibus, 6c perfonis de 

fiamento militan cenferi , 6c fine ullo diferimine 

haberi, 6c reputari, non quidem perinde, fed pariforniiter, 

ac fi quilibet ex eis eflet poft Regem mi- 

02litári cingulo inlignitus : Nec f in his Civibus hor 

Claufula III. 

noratis locum habere voluit idem ipfe Rex Ferdinandus 

conftitutionem Regis Petri III. de afluir enda 

intra annum militia, imó declaravit in privilegio 

fupr.relato,eos non fubjacere rflípoiitioni dicta conftitutionis 

, quinimó voluit quod licet intra dictum 

tempus, vel poftea ullo unquam tempore militiam 

non airumpferint, nihilominus dicFis privilegiis, gratiis, 

6c prarogativis fruantur ac inter milites connumerentur 

, prout hac , Se alia latsüs in dicto privilegio 

Regio continentur. Hinc fit quod in hac Civitate 

Barcin. in omnib. Se per omnia illi Cives Ínter 

milites connumerantur , praterquam quod ad 

convocationes curiarum non admittuntur, nec aliqua 

alia prorfus inter eos , 6c milites veros dignofcitur 

difterentia. 

Hoc f militia , Se nobilitatis genus principium93 

habuit á dicto privilegio Regis Ferdinandi II. de 

dicto anno icio, cujus fuprá meminibus,conceflb: 

licet enim videatur idem Rex prafupponere quod 

jam antea elfent hujufmodi Cives honorati in hac 

civitate , 6c non obfeuré deprehenditur ex ufat. 

Ciutadans, ó Burgefos ,fub tit. de injur. in I. volum. 

conjlitut. facto per Raymundum Berengar. Comitem 

Barcinona qui mortuus dicitur in anno \"¡o5. nihilominus 

in dicto privilegio fuit inceptum declaran 

qui dicebantur Cives honorati, ac qui impoílerum 

pro talibus eflent habendi, quoque modo'in íuturum 

eflent fiendi, ac creandi. 

Statuit igitur ( ut nihil penitüs omittamus, quo 

alios juvare poííimus) Sereniltimus ule Rex in dicto 

privilegio,quód nominan in eo quique fub forma in 

eodem praferipta impoílerum fierent, 6c crearentur 

cives, 6c non alii, tales dicendi forent, Sí privilegiis. 

Se prarogativis potirentur, Se gauderent, de quibus 

in dicto privilegio: Forma autem creandi iftos cives 

praferipta á Sereniflimo Rege Ferd. in dicto privilegio 

erat, quód congregati cives matriculati in libro 

matricula civium honoratum Barcino, die I. 

Maii quolibet anno in domo concihi Barcinona 

cum interventu confiliariorum dicta civitatis (qui 

tamen in hoc.quod dicendum efl,votum non habent, 

fed folum afliftentiam, prater illos,quos contingeret, 

efle cives honoratos matriculatos, íicuti reliqui) 

quam convocationem vult donnnus Rex quod 

poflint faceré abfque liecntia fui, Se fuorum cfnciaíium 

convocati (inquam) ifti cives, 6c congieâti in 

dict. domo coníilii civitatis Barcinona hora per dictos 

confiliarios aíTignanda, aut faltem dua partes 

ex ipíis , factis inde tribus a*qualibus partibus , approbare 

debeant concorditer , Se nemine diferepante 

eum , qui proponebant, Se lie erat approbatus, 

civis honoratus etticiebatur, ac inter reliquosin matricula 

deferibebatur, li autem aliquis ex convoca* 

tis contradicebat , volebat Rex quód non poflet 

in matricula deferibi. 

Poftea vero hac forma vifa fuit nimis rigorofi 

quantum attinet ad illud caput, quo diecbatur, deberé 

concurrere omnes congregatos concorditer, Se 

nemine diferepante in matriculando aliquem in civem 

honoratum Barcinona: inde enim liebat, quod 

nemo matriculabatur, 6c privilegium memoratum , 

ac ftamentum civium honoratorum Barcin. ad nihilum 

redigebatur,cum valdé difficile elTet,imo pené 

impoííibile (ea eft humana natura* conditio.ut quod 

uní placet, alteri ftatim, 6c quandoque pluribus difpliceat) 

quod omnes concorditer in favorem alicujus 

concurrerent, adeó ut á dicto anno 1510. quo 

conceflum fuerat privilegium,ufque ad annum icio, 

nullus civis efl'ectus fuiflet propter dictam diíficuítatem,6c 

ideo invictus Carolus V. Román. Imperator, 

fuo cum privilegio Dat. in loco Molendinorum regalium 

fub die 17. Decembris dicti anni icio, mutavit formam 

dicta creationis,ac matriculationis, voluitque 

fufiiçere, quod tres partes dictorum civium honoratorum

Gloffa III. 

ratorum qui praefentes eflent,faclis inde de ipiis praetum, primó á Sereniflimo Rege Philippo in cunu» anfentibus 

quatuor aequalib. partibus, vota fuá concorni 1585. in villa MontifonijConceflum tamen tantüm 

diter in ahquem dixifíent: ut matriculan deberet, & fuit eis, Que vejen de la nterce, que tenieny que fien 

defcribi inter reliquos cives: Et haec forma ufque in eonfervatis en la pola pojfejfio en que vuy eftan. Hoc 

hodiernum diem fervatur. 

eft, Quod ut anuir gratia, quam habeant, & conferven- 

04 Hi ,f qui fub hac forma meruerint in matricula tur in pojfejjiorie, in qua nunc funt, prouti apparet Re 

defcribi, ac continúan, gaudent privilegiis ómnibus, gio privilegio inde expedito fub die 29. Novemb. 

quae diximus contineri in privilegio Regis Ferdin. IC85. Secundó Vero idem fupplicatum reperio Ex- 

11. una cum eorum filiis , & defcendentibus per licellentiííimo JoannivTerres Archiepifcopo Tarraconeam 

mafculinam tam natis, Quám nafeituris, etiamíi nen. 6c in hoc principatu Locumten. & Capitaneo 

* emancipan, feu forifeafati eflent, in quo doclorum Generali de anno 1602. á quo id obtinuerunt, prouti 

ftamentum fuperare fe exiílimant ifti cives: licet enim conflat Regio privilegio: Dat. Barcinonae 4. Au- 

(inquit) dum doclores vivunt eifdem privilegiis pogufti l6*02. cujus tamen occafione cura in dicla civi-' 

tiantur, ne fruantur, quibus ipfi, ad eademque omni» tate fuiflent ortae quám plures contentiones, & tu 

admittantur, ad quae iidem, 6c fignanter in inficulamultos, 6c fuper eis poftea compromilTum in Revétionibus 

offit iorum domus deputationis hujus princirendiffimum Raphaelem de Rovirola Epifcopum 

patus, ac praefe*ntic civitatis Barcinona* ( & quidem Barcinonae tune Regium Cancellarium, 6c Magnífi 

vix hoc concederé nobis volunt, imo in" contrarium cosJoannem Caftelío Regentem Regiam Cancella- 

pugnaverunt paucis ab hinc annis-» contendentes,nef- riam, Joan. Gallego, Hieronymum Aftor, Hit ro- 

' ció qua moti ratione nifi quod viderent omnia fe re nymum Senjuíl. Francifcum Bonet, & Jacobum Pui" 

loca in dictis domibus,ut puta plus communiter ha- gmija Doclores Regii Concilii: fuit tándem cum fenbentes 

favoris, per diclos doclores in dies oceupari, tentia arbitra^ lata 17. Augufti 16*04. diclum Regium 

nec vix eis aliquem relinqui: contendentes (inquam) privilegium revocatum caufis, 6c motivis in ea ex- -f* 

coram egregio viro Raphaele de Rovirola tune preffis : rémanferunt itaque dicli cives ficuti antea 

Regio Canceliario, poftea vero dignilíimo Barcino- erant abfque adjunclione novae dignitatis ac novi 

nenli Ant.ftite vifitatore burfatum domus dicTae ci privilegii, vidi ego proceíTum diclae caufaç, in quo 

vitatis, non poífe doclores admitti ad eadem officia, fupradicla continentur, qui eft penes Hieronymum 

ac eadem loca, ad quae cives hujufmódi admitteban- Bofch. not. 6c nullum aliud privilegium ad hoc protur, 

repuifam tamen paíli funt, & in contradictorio pofitum reperi, verum eft, quod ibi leguntur plures 

•J" judicio honorífico doctores vicerunt (eorum tamen depofitiones teftium, qui dicebant efte eos in pof-* 

filios, Sc defeendentes poft: ipforum mortem, tali pri feflibne gaudendi privilegio militari: funt itero in 

vilegio non fruituros dicebant, 6c dicunt, fed imo eodem aliquae creationes in vicaria Gerundae de ci 

ocexpiare illud cum, illorum morte .• Legant tamen f vibus honoratis faclae, funt etiam plures manuleu- 

Antón. Fab. in fuo Codie. definit.^p.fub titul. de digniú tae, treugae , .& alia procedimenta coram vicario 

nobilit. qui ejl 28. Ubr. 9. in tom.2. probantem hu & fubvicario Gerundae contra diclos ciVes cum 

jufmódi privilegia ( de doctoribus in jure loquor: praefixione termini 26. dierum, ficuti militaribus fo 

nam de medicis aliud fore dicendum idem ipfe Fab. let fieri, facía, 8c finaliter funt in eodem qúasdam 

docet) ad viduas, & filios doctorara defunctorum privilegia militaria diverfis perfonis civium hono 

tranlire, uti alibi in gloff. V. I. doclorum, retuli, leratorum" Gerundae concefta , in quibus enunciativo 

ga 111 (inquam ) doclorem hunc forfan ex egregié dicitur, quod ipfi gaudent privilegio civium hono 

per eum dictis depone'nt errorem,in quo hüc ufque ratorum Barcinonae, quae omnia indicare videntur, 

verfati funt: Eft tamen quod doleamus aciter qui gaudere ipfos deberé diclo privilegio : Caeterum ex 

huic tam neceífarias poflefiioni incumbimus, borió- alia parte reperiuntur in eodem proceflu plu< es maque 

publico continuo intendimus, contradictionem nuleutae, treugae , inquifítiones , & alia procedi 

illam, quam (ut vulgo dicebatur) nonnulli cives menta, cum praefixione termini ordinarii conftrtu- 

honorari hujufee civitatis non eflent noftrae protionum , facía contra diclos cives coram bajujo, 8c 

feffionis quae ficet ea alat, ac decoret, fique eis , íubbajulo Gerundae proprio judice plebeiorum: Sunt 

ut na dicara , vita ,• honos , & decus, ac máximum item in eodem proceflu plures impetrationes parti 

ornameníum, immem'ores tamen tanti beneficii, ex culares Regiorum privilegiorum , quibus particula- 

quo aliquando obtinuerínt eorum parentes ád maribus meritis fuit quibufdam civibus conceíTum , 

triculara civium honoratorum Barcinonae admitti, quod gauderent' privilegiis civium honoratorum 

fie profeífiohem peflundant, fie conculcant eadem , Barcinonae, quae indicant id ex fe non habere fta 

ut dedecori ducáht nominan Doclores ómnimomentum civium honoratorum Gerundae : quid in 

dam in fola illa nobilitate gloriam conftituentes) hoc fit tenendum ego non difHnio, quia ad me non 

etfecerunt, ut impedirent, licet abfque aiiqua ra fpe&at, fatis arbitror fuifte quód haec paucula prsetione 

, & fundamento, ne debitum fortiretur effecfatus fim, quibus cuilibet facile. eft venire in cotum 

quoddam fingulare privilegium, quod dignabagnkionera hujufee rei. 

tur fuá Majcftas in curiis anni 1C99. in praefenti ci 

Quid autem j- de Burgenfibus oppidi Perpiníanin/j 

vitate Barcinon. celebratis ftamento Doclorum in 

praefentis principatus eflet dicendum in propofito, 

. jure, vtl pontificio, vel etiam Caefareo ,ad tollen- 

de quo agimus,.gauderent ne fcilicet vel non, prividam 

omnem dubitationem, ac haefitationem concelegiis 

militaribus, dubitatum aliquando vidi. Qua in 

deré , ut privilegia, & prserogativae ipforum tranfi- 

re omiflo, quod ante curias anni 1Ç99. eflet, & obrent 

ad filios. ita ut illi poft ipforum mortem eifdem 

fervaretur, feu effe, 6c obfervari deberet, quód for 

ómnibus privilegiis, gratiis,& praerogativis gaudefan 

non eflet admodum facile his Burgenfibus monrent, 

6c potirentur,quibus eorum parentes dum víftrare, 

licét praeclarum fui ftatus habeant teftimovebant, 

gaudebaît, & truehantur per doeloratum: 

nium apud noftrum Jacobum Marquil. in ufat. cives, 

tUrtc enim omnis per hoc fuiflet fublata difficultas, 

& Burgenfes, verfic. fed quaro, pag. 38. col 2. qui de 

ac dubitandi Tatio.* Sed nos omittamus eos, quibus, 

eis loquens in haec verba prorupit, Burgenfes villa 

6c nobis juftam, fecundum propria merita tribuet 

Perpiniani funt majores, & honor ati., & gaudent pri 

juítus judex retributionem. 

vilegio hujus ufatici, necnon deaurati incedunu & aliis 

96 Reperiuntur f in civitate Gerundae cives etiam 

utuntur praeminentiis, ficuti cives honor ati Barcino 

bonorati, qui an gaudeant privilegio militari, quemna. 

Hoc (inquam ) omiíTo, fcias quód tempore 

admodum cives honorari Barcinonae, valde dubium 

curiarum dicli anni 1599. Burgenfes praediéfi quod 

eft,tgo reperio bis fuifie per diclam civitatem petidam 

á Regia Majeftate impetramnt privilegium. 

Da¿

4-6 

DAT. Barcin. fub die I3. Julii 1599. quo cis fuit cotice 

lfum poffe , ck. deberé gaudere ómnibus privilegiis, 

gratiis & prarogativis, quibus cives honorati 

civitatis Barcinona, & alia perfona militares gaudent, 

utuntur , & fruuntur, gaudere, uti, frui poffunt 

Se debent, &c. tam tempore didi privilegii eis 

concern", quám portea forfan cbncedendis, excepto 

quod non vocentur ad convocationes curiarum , 

prouti de civibus honoratis Barcinon. fuprá didum 

fuit, quorum privilegium fuprá enarratum communicatum 

video iflis Burgenlibus , ac feré de verbo 

ad verbum, faltem in claufulis fubrtantialibus, in 

hoc de quo agimus , eorundem privilegio tranferiptum 

, in curiis quibufdam demptis commillis per 

eum , qui didum privilegium ordinavit, feu minutavit, 

qua non leguutur 111 pYivilegio civium honoratorum 

Barcinona quod tranferibebat , inter quas 

notabilis eft , quod loquendo de fervitio fado per 

didos Burgenfes defendendo oppidum Perpiniani 

tempore, quo obceífum illud erat ab inimicis, dicatur 

in eo , quod viribus pratura fuit per eos defenfum 

, Se amparatum, quali ipli omnes pratores 

eíTent, qui viribus pratura uti pollent. 

Et quia circa didum privilegium ítatim atque fuit 

concellum , dubium extitit fubortum , nunquid eo 

gauderent, Se gaudere deberent omnes , Se quicunque 

in matricula Burgeníium Perpiniani in pofterum 

deferiberentur eo modo , quo antea deferibi folebant 

in vim Regii privilegii, feu fententia arbitralis 

, qua fuit per Sereniliunam Reginam Mariam 

in favorem univeriitatis vilia Perpiniani lata fub 

die 18. Auguíli 1449. an vero folum matriculandi 

per quofdam Burgenfes in dido privilegio noviífimo 

nominatos, cum exprefsé exprimeretur quód eis, 

Se ab eis matriculandi tantum didum privilegium 

concedebatur, fuit portea per fuam Majeítatem fuá 

Regia mens,& intentio declaratum cum alio privilegio. 

Dat. Madriti fub die 2j.menlis Decembris 

ejuldem anni 1599. quód non tuiffet fuá intentionis 

dicto privilegio, feu fententia arbitrali Regina Mana 

velle derogare , fed imó, eo in fuo robore permanente 

, privilegia civium honoratorum Barcinona 

eis concederé, Se qui in forma didi privilegii, 

Regina Alaria jn pofterum matricularentur, Se luis 

delcendentibus per lineam mafculinam. 

p8 kw.t ittm j circa idem privilegium poftea fubortum 

& aliud dubium , nunquid eo gaudere deberent 

Dodores V. I. ejufdem oppidi Perpiniani, & eorum 

fiüi, quid per diverfa privilega Re giu habent, quód 

lint , & habeantur pro Burgenlibus dida villa 

Perpiniani : movebat difticultatem , quód didum 

privilegium folum concedatur nominatis in eo,& 

eis , qui in pofterum deferiberentur in matricula, 

ii autem nec funt de nominatis in privilegio, 

nec funt in matricula deferipti, ergo , &c. propter 

quam difticultatem foliti funt plures ex Dodonbus, 

qui nunc funt jn dido oppido Perpiniani fe á dido 

auno 1599. in matricula deferibi faceré ad tollendam 

omnem difticultatem gauderenrne , vel non 

gauderent, uti dodores, gratiis , Se prarogativis 

huj'.ifce ultimi, Se noviííimí privilegii, quod antea 

faceré non confueverant, fed ut tales vigore privilegii 

fupr. enarrati lie habebantur pro Burgenlibus, 

ut nulla inter eos, Se veré matriculatos dignofceretur 

ditferentia. 

His non obftantibus ego cenfeo quod Dodores 

pradidi, & eorum filii gaudent, & gaudere debent 

privilegio pradido , nec opus habent quód matricuientur, 

Se defenbantur in matricula, ratio eft quia 

privilegia conceda per Sereniflimos Reges Aragonuin 

dodoribus villa Perpiniani, Se eorum filiis, 

funt k,b talibus verbis concepta, qua clare, ac manifefté 

hanc veritatem commonftrant: Primum quidem 

pnncipaliter privilegium concellum per Re 

Claufula III. 

gem Ferdin. fub die 27. Maii 1499. his utitur verbis: 

Ítem per donas forma al confell general de ditta 

vila flatum , ordenam y provehim , de aquí avat a 

quell fia de aquefla manera, ço es deis confols , e de 

tres mans , major, mitana, e menor ,fiegons fer as aioftumat, 

en axi que par la major fia de tots los Burgefos 

cafats ho que auram aguda muller, e matriculas 

en femps ab Jos Jurifes , qui Jeran doñors, ó licentias, 

los quals Jurifes perqué en la ciutat ae Barcelona, e 

en les altres ciutats de nofres Regnes Jon collocats en 

lo ftament de ciutadans a tenguts , e reputáis en totes 

cojes per ciutadans , axi en dita vila volen , e ordana 

que de aqui avant fien tenguts é reputáis axi en lo dit 

confell apres que feran cafats, com en tot altres a3.es 

cafats, e no cafats per Burgefos fiens altra habilitatio, 

e matricula ipfo fado, e no res menys ordenam que los 

fils de Jurifes fien aguts per filis de Burgefos , iradas 

en totes cofes com X filis de Burgefos , &c. Hoc 

eft , ítem dando formam confilio generali diña villa 

Perpiniani Jlatuimus, ordinamus & providemus, quod 

illud in pojlerum fit, & fiat forma Jequenti , lioc efl 

ex confulibus, & tribus mambus, five fort¿bus hominum 

, major ,fcilicet, media, & minori quemadmodum 

ejfe folebat fit quód pro manu majori fu, C7 fiat didum 

confilium genérale ex Burgenfibus ,qui fint-, vel fuerint 

uxorati, & matriculad una cum Jurijperitis. qui dodores 

erunt, aut licentiati, qui Jurifperitos , quia in civitate 

Barcinona, & reliquis civitatibus nofirorum Regnorum 

collocantur in f amento civium , & pro talibus 

habentur, & reputantur in ómnibus, fie in diña villa 

volumus , & ordinamus in pojlerum haberi, & reputan 

tam in diño confilio, pojlquam duxerint in uxorem 

quam in ómnibus aliis añibus five fuerint uxorati 

, five non, pro Burgenfibus ipfio fuño abfque alia 

habitatione aut matriculatione. Et nihilominus ordinamus 

quod filii Jurifperitorum habeantur pro filiis 

Burgenfiium , & tradentur in ómnibus pro filiis Burgenfium 

: Quibus plañe verbis datur plené inteiligi 

quod dudoribus, Se eorum filiis competunt omnia 

Burgenfium privilegia tam concella jam tempore 

didi eorum privilegii, quám poft quocunque tempore 

, ex quo dicit-j-fereniííimus Rex velle fe, eos 

in ómnibus haberi pro Burgenfibus,, Se filiis Burgenfium 

refpedive , ex notabili dodnna Baid. in leg. 

omnia. n.¿. Cod. de Epifcopis & Cleric. quem fequuntur 

Pan. in cap. fin- extra ne cler. vel monach. Alex. 

nu. 9. Se alii in lib. i.ff. de legat. 1. Se ibidem pulchré 

loqueos Ripa num. 3. Joan. Crot. in confil. 14. 

n. 4c. quatenus habent privilegia noviter concefla 

ftudio Pariíienfi cenferi etiam concefla, óccommunicata 

ftudio Tolofano , cui antea fuerat conceflum 

quod per omnia gauderet privilegiis ftudii Parilienfis, 

bene tamen eft quod ad tollendam omnem difficultatem 

confulendum iis fores , quod matricularentur 

, fi id obtinere poflent, Se ita ex abundanti, 

ego facerem , Se femper confulerem: licet non 

exiftimem neceflarium , ex fupradidis. 

Major autem -j- dificultas verfatur, nunquid di- I( 

do privilegio gaudeant , Se gaudere debeant foli 

filii primi gradus didorum Dudorum , de quibus 

tantum videtur loqui , an vero etiam comprehendat 

nepotes? Refolutive dicendum cenfes , quod 

licet regulariter appellatione filiorum in privilegiis 

non veniant, ex doctrina Bart. in leg. liberorum ff. 

de verbor. fignifi cum aliis relatis per Antho. Gab. in 

com. concluf. libr. 6. de verb.fign. concl. I. n. 59. hoc 

tamen non procedit quando ex tali privilegio, prouti 

in noftro cafu, nullus laderetur, Alex. in l. etiam 

num. ff. folut. matr. ex Bald. in 11. máximum vitium. 

Cod. de lib. prate. ita Gab. ubi fuprá n. 60. 

Imofin beneficiis Principum , qua decet efle IC 

manfura, quaque propterea fui natura perpetua cenfentur 

eífe, juxta l. beneficium, de cor.ft. pin. & reg. decet,de 

reg. jur. in 6. tenet intrepidé Joan. Gutier. in 

prad.

i ^ Gloífa III. 47 

pratl. i 2. au. 92. nu. 4. appellatione füiorum nepotes lud conficieodum pro manu majori ex Burgeníi bus, 

femper venire. • Jt. . ^ Jurifperitis dictas villa? ut Burgenlibus, qui for- 

102 Etf nedum nepotes comprehendit hoc pnvile- te extrahantur ex collegio-Jurifperitorum ejufdem 

gium , fed & pronepotes, & reliquos defcendentes villas per Priorem illius, poftea addit, quód fi ali-. 

in infínitum : tahs enim fit interpretatio in benefi- quis Jurifperitus aliundé venerit ad habírandum in 

ciis Principum, Bald. in cap. atice in Eccléfiarum. 71.39. di'da villa , ponatur ejus nomen cum aliis in archa, 

Je conftitut. & in cap. 1. verftcul. ,& fi cliemulus. n. 6. feu capfa collegii Jurifperitorum , ut asqu aliter cura 

de alie.feud. Alexand. in l. gallus J). inftituens nu. 8. illis concurrat in forte prasdicta, poftquam tamen 

ff. de lib. & pojlhnm. cum alus, quos refert, & fequi- habitaverit in dicta villa per quinqué anuos ; 6c 

tur Mar. Antón. Nat. in conf. 64, n.i^. adde Gutier. fuerit uxoratus &c. Quae lañé íi non indicant dari 

ubi fupra, Conducit quod docet Alex. Raud. decif. privilegium Jurifperitis ratione habitationis , non 

Jty4.32.wtt, 319. Ó* 334. dicens in favorabilibus ají- video ego quomodo clarius diei in privilegio popelíatione 

íiliorum venire nepotes, & alios defeen- tuiíTet. 

dentes, pulchré Gafp. Thefau. quajl. foren. lib. 1. Alia funt etiam privilegia, praster fupradida , 

fl-oi- & 92. per tot. univerfitati villas Perpiniani concefla de his traeca 

An autem-}-hoc idem privilegium cenfeatur con- tantia, ex quibus idem probatur, quas ego, ne inuceíTpm 

quibufeunque dodoribus in villa Perpiniani tiliter membranas repleam , confultó omitto poílcommorantibus, 

ubicunque graduati fint, an vero quám ea omnia cum his 5 quas fuprá retulimus, legi 

folum iis,qui gradum in univerfitate didos villas re- poflunt, ac á quocunque videri in proceífu cauíae 

ceperunt: ubicunque commorentur,dubitatum quan- vertentis in Regía Audientia ad relationem egregii 

doque vidi, 6c Íignanter per quendam fatis efudi- Hieronymi Torner tune illro#dodoris, poftea autum 

advocatum, qui extra villam prasdidam c feu Col- ximé fecundüm noftra jura patrias, detenoris, funt 

legío Dodorum, fed imó univerfitati hominum di- illi conditionis , quám iíli. 

ct?e,vina?, 6c fie illis tantum hominibus qui funt de ínter eos*J- non infinium tenet locum quód pro-io^ 

univerfitate, tales autem non funt nifi qui in ea ha- hibentur pofíidere immobiiia, Se reddítus in terrís 

bent domicíiitim, 6c habitationem ergo &c, Baronum , fí illi noviter á Rege creentur cum ef- 

£t licét filii didee univerfitatis videantur de jure fent vaflalli alicujus Baronis , niíi fuiflent in exergaudere 

deberé dido privilegio ubicunque habí- citu, in quo perfonaliter fuá Majeftás fuiflet, imó * 

tenr, cum diei debeant dodores villas Perpiniani, de tenenuir taiiter milites creati intra annum ea bona 

to^quibus privilegium loquitur, cum -j- civis proprié di- venderé, 8c alien are, alias applicari debetur domicatur 

is, qui eft loci onginarius ex traditis per Cal- no territorii, prouti difponit privilegium Regis Ferdas 

á Pereyra in toto illo confilio edito pro nóbili din. II. Dat. Montiflbni 2. Septembris IJIO. 6c ha- 

Joanne de Ta (lis, quod legitur infrie repetitionisleg. betur in 2. vol. confi. tit. de priv.il. militar, cap. 5. in- 

Ji curatorem habens C. de rejlitut. in integ. Nat. in conf. cip. ítem molt. alt. 

139. 6c Andrasam Gayl. obferva. 26. lib. 2. poft At- Cui quidem Regio privilegio licét noftras Canflict. 

6c ibi Urfil. decif. 384. & alios, qui ab cis alie- cer. in 3. parte var. refolut. quae nuper poft hasc feri* 

gantur , nihilominus omitiendo didam difficulta- pta , prodiit jn lucem , in cap. 3. de privileg. & retem, 

quas ¿n noftro cafu neceflaria non eft quod fcript.num. 322. tribuat binas declaraciones in no-* 

diícutiatur, cum fine ea poflit haberi cerra noftras ftro fenatu diverfis temporibus fadas, alteram quicjuaeftioriis 

refolutio, dico quód ex eodem ipfo pri- dém contra Petrum Caftellarnau de la Baftrida mi- 

• -vilegio claré colligitur loqui Sereniílimum Regem litem , alteram vero contra Benedidum Bafedas 

Ferdin. de folis dodoribus habitantibus, 6c domici- Burgenfem villas Fígueriarum quarum nos pauló 

liatís in villa Perpiniani, quibus privilegium conce- infra ad aliud memimmus: Cáncer. (inquam ) exidere 

voluit, 6c non de aliis: Ad quod notandum flimat, in vim didi privilegii Regii fadas fuifle deprimo 

eft, praster id, quod fuprá in favorem hu- clarationes prasdidas , verum fi contextura earum \ 

jus opinionis jam alias cunfideravimus, quód in dido legeos forfan mecam conven íes 3 quód non fuerit 

privilegio agitur de illis Jurifperitis, ex quibus con- cafus declaratus , fed álius , de quo infra dicetur: 

fici debet confilium genérale didae villa Perpiniani, bene igitur eas declaratioh.es confiderabis fi quanquique 

cum Burgenfibus efncinnt in dida villa mar do illis ad propofitum uti volueris. 

num majorem,quibus tributum fuit privilegium quód Circa hoc privilegium -f- nihil eft annotemus , 

haberentur pro Burgenfibus cum eorum filiis: hos prasterquam quód exiftimamus illius difpofitionem 

autem conftat non pofle efle nifi íncolas, 6c domi- quanturavis íit alias flridi juris comprehendere neciliatos 

m dida villa, quia confilium non confici- dum milites armatas militia? fed etiam milites inertur 

ex exteris, ergo, ¿te. mis militas, de qua loquitur gl. in dec. leg. divus, 

Habet etiam eadem univerfitas villa? Perpiniani verbo militarem, f. de fer. Se lmperat. in l. his quite 

alia privilegia de his loquentia, quibus id claré dem, qui militar, pofi vel non.lib. 12. C. hoc eft, eos 

datur intelligi: adeft enim privilegium, feu fent en- quibus conceditur quód gaudeant privilegio milítatia 

Reginas Maria? i de qua fuperius loquuti fuimus, n, 6c eo quód privilegium prasdidum poft verba, 

quas fuit. lata 18. Augufti 1449. in qua in quodam No fajan Cavallers , hoc eft , non faciunt milites, 

capitulo dando formam confilio generaji, ftatuit il- poftea addit, ni tribuefean, ó confentan privilegi, ni 

orde

48 Claufula III. 

orde de militia ha alcitn borne, hoc eít , nec tribuant, 

aut confentiant privilegium, nec ordinem militia alicui 

komini, qui &c. Et poít verba , fiera fet Caval- 

¡er, h. e. fuerit failus miles, addit, ó dat privilegi, ó 

or.xe de militia. h. e. aut datum privilegium, aut ordo 

militia, quae fane verba fatis, meo judicio, claré indicant 

comprehendere voluiíTe Serenillimum Regem 

nedum veros milites, fed 6c quofcunque etiam 

alios qui militum privilegio gauderent, & eít ratio, 

quia aq*:é per unos, atque per alios fit prajudicium 

Baronibus, quod fuit confideratum in impetratione 

didi privilegii, de cujus interpretatione agimus , 

atque ita ego ¿diquando in fadi contingentia refpondebam. 

^ 

yj Adnotamus f fecundo circa idem privilegium, de 

quo alias in tadi contingentia vidi dubitari in hac 

civitate, nunquid illius d.fpofitio habeat locum in 

bonis alienan prohibins, h. e. an illa poilint 6c debeant 

vendí in terminis didi privilegii, vel domino 

appbcari, qua de re vide Jul. Ciar, in prax. crim. 

$. fin. qu. 78. verf. itcgi chitar o. 6c ibi Bavar. in addit. ti 

n. l\. cumpiurib fequent- lite per Antón, de Pet. in 

tracl. defideUom. qu. 8. nu. 110. cum pluribus jequent. 

& nu. 2CC. 388. é 389. latiffinfé Fannac de delic. & 

peen. q. 25. á nu. 22. cum rjiult. fequent. tom. 1. fuorum 

operum. 

38 Secundus cafus, "fin quo in hac provincia funt 

milites : 6c qui eorum privilegiis gaudent, deterioris 

conditionis , quám plebei, tit quód non funt 

hábiles ad pofiidendum bona, qua,* teneantur fub 

diredo, 6c allodiali dominio alterius, tum prrp'er 

fervitutes , ad quas domino diredo diredorum bonorum 

tenentur , 6c funt flridi eorum poíL flores 

fimul cum facramento & homagio, tum etiam quia 

folita funt hujufmodi ñabiiiri á principio rufticis, 

óc plebeis , ac Ínfimas donditionis hominibus , 6c 

fuis confimilibus : quales non funt didi milites , 

Sí eorum privdegio gaudentes. Ob id die 28. Apnl. 

IC£

GLOFLA III. 49 

Primó-j-quidem quia facía á patre filio in illius po- ferens audivifle á patruo , falso fibi fuifíe éun 

teftate confiitut o, jaxtü tex. in leg. donationes quas brum adfcriptum , ut refert Feder. Scot. rejpónf y. ., 

carentes, C. de donat! inter vir. & uxof* leg.i. C. de in- n. 2. 3. tom- I. lib. %. ) m verbo , don ano jaita a 

off donat. I Pomponius Pbiladelphus,d\it\a inde argum. patre filio fallenu 6. W.IOI. Navar. in manual, cap. 17. 

ab fpecial. ff.famil. ercifc. ornat late Menoch. de pra- n. 145. plené Crot. m leg. frater a fratre . qu. 12 m 

fumpt. lib.3.prafumpt.29. nu. 1. cum aliis per eum re- 1. limit. ». Ji-jf- de condiíi inêh. i iber. Decían, m 

latís, ó* arbitr. judie, lib. 2. centur. 2. caf. 132. Ja- conf. 31. «. 69. Ó* conf. 4.1. w. 22 volum. 1. praft.nip' 

cob. Caiiç. variar, refolut. l. p*trf. C4f>. 8. ¿fe «fon*, n. fter Marq. in ufat. aun- & rogara pag. 219. colum.2. 

$ o i I Claufula IV. 1 1 

haec eíl alia exlimitationíbus, quae á dodoribus tra- matum Pavonem infcripfit tom.2.col.\6.n,\3.ubi dicit 

ditur ad regulam illam , quod non valeat donatio quod id totus mundus lervat,& admk tit,late i de com» 

- univerfalis omnium bonorum, de qua inferiüs ( Deo probat Tib» Decía, refponf. 1. n. 23. voi.3. & in Çatha. ] 

concedente) latiflimé agetur dum materia dona- eífe éxpeditiílimum tradit Lud. á Peguer. decif critionis 

univerfalis tradabitur. 77zm.48.w-11.& colligituf clariílimé ex conft.$.incir en- 

12 Ad tertium -j- denique & ultímum contrarium re- . caraftatmn fub.tit.de obferv. conf. ubi conftitutio fafpondetur, 

quod imó poteft óptame íiliis nafcituris vore abfentium, ut dominus Rex eis obligaret cum 

donari,& legari, /.gall.%.ille cafus. & ibi Bart.quem promiftione de_qua ibi,fimili notariiftipulatione ut¿- 

' omnes fequunturjf. de liber. ó* pofi. tradunt cOmmu- tur, tus verbis encara a major cautela prometerá en boniter 

dd. z>z /. placet , eod. titul. Nec quicquam obeft na fe a tots, qui de aquella dita general cort vinguetali 

donationi quominus valeat, quod filii ñon fint TÍÍB , e encara a, altres de Catheduna qui abfens fon , 

in rerum natura, tempore quo fit, ut eam acceptare, e, al notari, devaHfcrit de nos per aquells. é per tots los 

*3& fuum con fenfum eidem prasftare poflint: Nam f altres, de quis pertany, b pertanyer Je pot.ó pora legitiprasterquam 

quod acceptatio de jure necelfaria non mament pailant, e(ltpulant,y rebent: quod nos infeeft 

in donatione, nifi tantum refpedu partium con- riüs fuo loco latiüs, Deo concederé, & comprobabitrahentium, 

fecus vero reipe&u tertii, per text. in l. mus, & examinabimus, ubi ageretur de véritate cuquoties, 

C. de donation. qua fub modo, notat Salicet. Se jufdam traditionis Boer. in Jecif.Vj2.n4. de qua mealü, 

fequitur Jaf. inl. qu Roma, §. FUvius, nu. 22. de minit Ranchin. in addit. ad Guid. Pap. decif 267. & 

verb. oblig. Aym. Cravet. in confiLw) ».9. Co yarr. va- Mathef. in addit. adeundem Guid- decif.105. qúatenus 

rúr. refolut. lib.i. cap.\\. nu.i 1. in princ. 8c pradicus "f ait non obftante ftipulatione patris,.& notarii ta-18 

nofter Jac Marq. in ufat de inteftatis, qu. 26. verfi ad men donationem fufpenfam remanere doñee nafcafecundam 

regulam. notat Rebutí, conf.id i.infin. quód tur fiiius.ubi etiam examinabitur nunquid haec donavel 

máxime procedit quando ille tertius erat iníahs, • tio poftit ad iibitum revocari refpedu füiorum nafeivel, 

ut noftro cafu., non natus,ut plené utrumque ca- turorum ante acceptationem,de quo per Surd. decif. 

fum profequitur Molin. de primogen. Hifipan. lib. 4. Ui. ujbi decif0. Senat. Mantuan. pro negativa opi- -f 

cap. 2. nu. 74. cum multis fequent i buf-, & ita inteiii- nione, viden. eft etiam ejufdem decif. 206. & per 

gunt allegatam in contrarium /. in ómnibus, de aclion. Gratian. decif. 39". n. 8. Ó* 9. jam igitur adeft confen- 

14o* oblig. Sanean noftro cafu adeft juramentum.quod fus donatarii ut fatis fiat legi in ómnibus de adion. 

defedum proculdubio fuppleret acceptationis cafu & oblig. prseftitus per patrem, & notarium nomine 

quo neceflaria fore*, cum .ex juramento faltem de * illius: Praster quas quidem, Se alias,quas adduei pofeequitate 

canonica,qua in hac patria utimur, jus quas- fent, radones, invaluit longo ufu hic rhos, ut convaratqr 

abfenti, Se igaoranti, ita glofli in can, quotiens lefeant hujufmodi donationes , quas filiis naícituris . 

cordis oculus 1. q.7. Bart. in l.fi quis pro eo, n. 4. dse fi- fiunt idque in vim confuetudinis eas approbantis, • 

dejufi Jaf. in l. flipulatio ifla§.alteri,de verbor. obligat. Guiíer. Bened.zw c. Raynutius, yerbo duaf habens ft- 

IcCorn. in confil."}27. incíp. in praíenti ».4. /. 1. dicensf lias, n. 197. Se in verbo foboles quam geftabat tn útero, 

quód per juramentum quasntur adió ómnibus quorum 

intereft, etiam abfentibus, Afflid. decif. 135. ó* 

».50. Boer. dicl. dec.\j2.n.ai. Guid. Pap. ditl. dec.267. 

çoç. ubi Mathef & Ranchin. in addit. Se Steph&n. 

164. ubique n. f, dicens ita fuifle in Senat. Neap. de- Bertrand. in confi. 1. volum. 2. in Cathalonia nullum 

•J- claratum, Alexand. in confil. 133.0* 18 C. lib. 6. Tiber. efl dubium circa hujufmodi donationum validitatem: 

Decia. in confil. 1. nu 22. vol.¿. viden»Gutier. in cap. fiunt enim in ea quotidie, vel in forma, qua contraquamvis 

paükm,de pací, in 6. princip.prout ipfe hentes matrimonium omnia bona fuá donant filiis 

fe ipfum refert, & commendat in tr.atl. de juram. con- 

e x e o 

matrimonio nafcituris, de qua nos etiam fuo 

firm. i.part. cap.%. in princip Jacob. Canc. variar.re- loco late agemus, Deo dante, vel alias, quibus caíiifyol. 

1. part. c.8. n.23. é 2. part. c.S. ».64. imó f jura- hus validas intrepide judicahtur, nifi aliud obfit juris tf 

mentum importat idem quod flipulatio notarii, Rol. impedímentum, uti ex variis decifwnibus, quas in toto 

á Val. in confia. a nu. 29. ad 33. vol. 1. 8c facit quod 

n o c 

tradatu, ad alia inftituta,adducetur,fiet perquám 

hasc donatio nullatenus revocari poflit, pluribus id, maniféftum. His generaliter prascognitis veniamus 

& quae fuperius de viribus juramenti tradita funt, jam ad explicationem fingulorum verborum hujufee 

probat Thefaur. decif ô. n. 8. dum tamen fit in d¡¡¡Ja noftras claufulas, per quam donationis quam tradaáonat'ione 

interpofitum- juramentum permiflbrium , mus, materia magis particulariter ómnibus nota fiat. 

non aflertivum, atque ita dicit judicatura fuifle in _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 

Senat. Pedemon. de anno 1584. quas omnia in hoc, 

& tribus prascedentíbus enim tradita egregté p r o - S U M M'A RIA. 

bantur per Seraph. de privileg. juram. privil. 24. per 

ij tot. Adeft f etiam, & id omnem tollitdifficultatem, 1 Donatio, qua fit favore, & contemplatione matri- % 

patris, Se notarii, feu tabellionis confenfus, 8c ftipu- rñonii, an dicatur efe illa donatio^ qua de jure di- 

í 

latió, qui optimé potuerunt pro didis filiis nafcituris - chur propter nuptias.. 

ftipulari, Se donationem prasdidam acceptare, & eis 2 Argumentum quoddeducitur a rubrica,ejl validum. 

acquírere; de patre loquitur I. C. in l. quodcuñque 3 Donatio propter nuptias qua dicatur. 

4Í. Se ibi Bart. & infufius idem Bart. in l. quód diei- 4 Denominado non mutat naturam atlusetiamfi aB* 

t tur 130. de verb. oblig. n.12. clarus eft text. in /. quod- ter fiat. 

cunque, cujus verba funt, quodeumqueftipulatur qui in $ Intelletlu 1. fin. C. de donat. ante nupt. 

* alterius potefate eft, pro eo habetur ac fi ipfip efe ftipu- 6 Conflit. 1. tit. de pupill. 8c aliis fubftit. Se c.$6. prilatjis,tn 

atl. quod dicitur, loquitur J. C. jn hasc verba, vjJegii recognoverunt proceres , intelletlus. 

quod dicitur. patrem filio utiliter ftipulari quafifibi ille J Donatio propter nupt. jam ab aula recejfit, nec fi* 

fliputetur: hoc in> his rebus eft qua juris fiunt, quaque let fieri. 

acquiri patri pojfunt, lase Pereg. defideicomm. art. c. 8 Donatio propter nupt» adhuc eft in ufu in dicte. 

n.6. de notario, quod is poflit pro nafcituris ftipulari, Gerunda. 

& eis acquirere, tradit ita in propriis terminis Guid. - Tantundem quid fin in dioecefi Gerunda. ibid. 

f 

Pap. decif 2ÓJ. n. I. e? 2. ubi refpondet ad c. ad au- 9 Donatio propter nupt. ftipulatur filiis, illorum eftl 

dientiamt. deeccl. adific. in contrarium allegat ion, & ubi decif. Senatus. . 

tenent etiam alii late relati per Rolan, in alleg.conf.i. 10 Sponfalitium, quod fit in Cathalonia, non efl donan. 

19. vol.i. Bartazol. in tratl. de clauf. inftrum. clauf. tio illa propter nupt. qua efl de jure communi, ima 

i$.glof.$. per tot. Jacob, de Carol. ¿» ttviclf. multum differunt.

fGloíía I. 

11 Sponfalitium, five ferex in Cathalonia quid fit. 53 Donatio ob caufam matrimonii non fub fifi it eo non 

12 Arrha, Ó* donatio Propter nupt. valde differunu Jequuto, fiive fiat a patre, five ab exiraneo,& ».57. 

13 Matrimonium an dicatur caufa finalis,vel 'impuífiva ubi decifi. noflri Senatus, & n. 63. 

donationis, qua ejus favore, vel contemplatione fit. Cejjante caufa finali cejfat effeilus, ibid. 

14 Donatio ob caufam tune proprie dicitur, quando J4 Donatio favore matrimonii, habetconditionem.fi 

caufa propter quam fit, efl finolis illius donatio- matrimonium fequatur. 

nis , fecus vero Ji impuífiva. Dótale inftrumentum nunquam habet paratam exe- 

1$" Caufa ea tam uti proprie dicitur > qua finalis eft. quutionem quando petitur dos, fed imó eft illiqui m 

16 Matrimonium ejfe caufam impulfivam donationis , dum , doñee conftet matrimonium fuiífet contrae*. 

qua pro eo fit> tenent plures, qui enumerantur, tum, ubi decif. Audientia Bar en. 

alii vero 'contrarium. 56 Juramentum recipit omnes conditiones, qua funt 

17 Audoris opinio conciliatrix fiuperiorum, & diftin- ex natura contratlus , cur interponuur. 

guens inter eas. 5:7 CondiÜio ob caufam competit ex defedu caufa fi* 

18 FU'us donatarius non poteft retrodonare patri quod nalis. 

fibi ab eo donatum extitit favore certi matrimonii. 58 Claufiula qua opponuntur de ftylo Notariorum non 

10 Donatio favore certi matrimonii pars , & portio funt in confider añone. 

cenfétur ejfe contradus illius & cum illo confien** 50 Verba, titulo purae, & perfecta? donationis, non 

ditur, ubi decif. Senatus Neapoht. faciunt donatione fitmplice.fi caufa fit ea exprejfa. 

20 Qudlitas adjuncla verbo intelligitur fecundum tem- 60 Donatio ob causa matrimonii evanefeit, fi matrimopús 

verbL, nium non fequatur, quamvis fine culpa donatarii. 

2\ Donado favore certi, é* determinan matrimonii, 61 Declaratur ut procedat in conditíone nuptiarum, in 

non eget infinuatione. ultima volúntate appoftta, non in Contraílu, fed 

22 Privilegia concejo aliad atlui, quia fiat ob can- controvertitur. 

Jam matrimonii, intelligitur fi. ob caufam certi, & 62 Donatio ob caufam matrimonii an evanefcat fifadeterminan 

matrimonii, non.alias. ffo tertii impediatur matrimonium. remijfvé, 

23 Meliqratio filiorum alias de fui natura revócabilis 64 Donatio ob caufam matrimonii etiam evanefeit, fi 

fit irrevocabilis, fi fíat favore certi matrimonii. illud pofi coniradum , nullum declaretur propter, 

24 Donado propter merita , fi exprimuntitr infpecie, aliquod impedimentum. 

dicitur ob caufam, fecus fi in genere. Impedimentum non praftat, quod de jure non Jor- 

25 Condit¿oimportat caufam fina'em , modus vero titur ejfeftüm, ibidem. 

impulfivam. Paria funt non fieri, & minus legitime fieri. 

26 Caufa finalis dicitur ea, \qua refpicit favorem do- 65 Mar i tus an repetat donata uxori ob caufam ma-. 

liarais, non ea qua recipientis, & n. 28. trimonii, fi illud declaretur nullum. 

27 Caufa finolis dicitur- qua eft necejfaria, libéralaa- 66 Fifcus capit donata ob caufam matrimonii per viten* 

excludens, fed contra num. 33. rum uxori fi nulliter fuerit contratlum per ambos 

2Q Filius Cathalonia, & in regno- Caftella líber atur a confie ios impedimenti: idque an fit femper verum, 

poteftate patris per contratlum matrimonii. vide num. JO. ubi decif. Senatus Lufttan. & Rota 

30 Donatio > qua fit filio favore matrimonii, non refpi- Aventón. 

cit folum favorem donatarii fed aliorum. 67 Scientia quomodo probetur. 

31 Donatio,qua ultra comodum donatarii refpicit etiam 68 Lega tum reí i dum uxori ignoranti impedimentum 

favorem alicujus tertii, femper dicitur ob caufam. inter ipfiam, Ú maritum exiftens, ux^ri acquiritur. 

32 'Matrimonium femper dicitur caufa finalis > quando 69 Sed quid tn contradibus ubi decif. Senatus JNea- 

: illud requiritur ad validitatem donationis. polit an. 

33 Matee non tenciurf'iitdotare, quandointelligatur. Jl Donatio feu retrodonatio reruma patre donatarum 

34 Patón non tenetur filiam divitem dotare. non poteft 4b eodem filio eodem patri poftea fieri, 

35; Donatio ut dicatur ob caufam, quid fufficiat» ubi decifiones noftri Senatus , & aliorum. 

¿6 Favor matrimonii cejfat illo fotuto remifivé, ubi 72 Conflit. unic. tit. de promif. dót. & donat. trodecif. 

noftri ¡Senatus.'' pter nupt. intelleftut, & ratio illius. 

37 Collado quas fignificationes^habeat remiffive. '•• Fraudibus eft obviandum, ibidem & quomodo ei fiat 

38 Collado quidfignificet in jure :

1 

trimonii fubjacent revocutioni, mué fit vigore l. íi 

unquam , C. de revo. donat. ubi dec. noflri Senatus 

,fed an in totum, an vero in eo, quod excedit 

caufim , vide ibid. 

$4 Subjacet etiam revocationi qua fit propter ingratitudinem 

, ubi decif. noflri Senatus. 

Nifi ejfet data opera in fraudem prohibitionis ingratitudo 

procurata. ibid. 

Sc Donatio Ó kareditamentum, qua fiunt favore matrimonii 

fubjacent revocationi, qua fit vigore 1. íi 

totas , C. de inoíF. dona. 

86 Revocatio retrodonationis , qua fit vigore conftitut. 

unic.de promif.dot.& donat. propter nupt. 

an fiat cum frudibus remijfive. 

G L O S S A I. 

Et favore, & contemplatione matrimonii. 

T T Orumfverborum occaíione exiftimarunt non- 

J~l nulli graviffimi viri, quos non fuo loco referemus, 

donationem hancyle qua in hac claufula agitur, 

donationem illam eíle,qua; de jure communi donatio 

propter nuptias appeilabatur: nihil non aliud videatur 

ea verba (favore & conternplatione matrimonii) 

fonare,quam quód propter nuptias fiat donatio 

, óc nobis prarcipir; non modicam prabet dubitandi 

rationem , quod paííim in jure noftro municipali 

propter nuptias donatio appeilatur, uti depiehenditur 

ex coníht.unic.ubi de hujulmodi donatione, favore, 

óc contemplatione matrimonii fada tradatur , 

de promi/.dot.é" donatio.prqpt. nupt. in i.volum. conflit. 

2 argumento + dudo á rubnc. diclae conftitutionis , á 

quo intelledum fumerc debet,juxt. text. in l.i. Óc ibi 

not.Bart.Bald. Ang. Salic. Alexand. óc Jaf. ff. de reb. 

predi ex quo enim aiiqua materia ponitur fub aliquo 

rubro, ex eo judicatur illius elle natura; cujus eft rubrum,g/o/^ 

not. in el. verbo confervatores: & cap.fup. 

gratioja, verbo, principalis, de ofic. & potefl. jud. delegat. 

lib.6. proí'equitur late Everard. in topic. legal, loco 

a rubro n. 4. verf. 3. potefl: ÓC apertiüs idem deducitur 

ex privilegio feu pragmática civitati Barcinon. 

conceífa per Serenilfimum Regem Petrum 11J. Kalend. 

Martii 1343. in 1. volum. conflit. fub titul. de legit. 

& illius divif. cap. 2. qua; poftmodum per Sereniílimum 

Regem Philipp'uif. Il.Comitem Barcinon. 

tune vero Hifpaniarum Principen) Loeumtenentem 

Caroli lmperatoris illius patris m cur. Montifloni 

Cathalanis celebratis de anno 1547. redada fuit in 

conftitutionem generalem totius principatus , uti 

apparet ex confiitut. I. cod. tit. de legit. y divif. de 

aquella in I. volum. conflit. Caeterüm his non obítantibus 

veritas eít , quód proprié haeé donatio 

non poteft donatio propter nuptias dici in ea fignificatione 

, in qua Romarti Cafares *óc Juniconfulti 

in jure noftro diverfis in locis de ea faíii funt, 

3 quia -j- illa fit uxori, óc ad illius utilitatem per maritum, 

patrem , vel alium pro eo in recompenfam 

dotis, & ad illius majorem cautelam ÓC fecuritatem, 

óc efficitur uxoris confiante matrimonio , & eo foluto 

, ad maritum revertitur. leg. fin. Cod. de donat. 

ante nupt. hac vero fit a patre filio quando vult 

matrimonium contrahere, ut magis honorificé contrahat, 

qua femper filii eft, nunquam uxoris , uti 

ex conceptione verborum illius deprehenditur, ÓC 

ex infrá tradendis fiet manifcllum , atque ita tenent 

Guid. Pap. decif. 145. nu. 1. Stephan. Bertrand. in 

confil. 4. incip. donatio quam , a nu. 1. cum feq. in I. 

part. fecundum meam impreífionem , quod idem 

refumit in quatuordecim aliis coníiiiis , quae, ne 

ad naufeam provocemus ledores , confultó omittitimus 

, Antón. Gom. in l. 10. taur. nu. 11. circa fin. 

Didac in epítom. ad quartum decretal, part. 2. cap. 5. 

Clauíula IV. 

$. 7. num. 12. Petr. Gregor. in fyntagm. jur. univerf. 

lib. 8. cap. 7. num. 23. & feq. bene Tell. Fernand. in 

l. 17. taur. a n. 77. verf. rurfus , cum fequent. óc licet 

á noílris contrahentibus in verbis, qua 1 

explicamus, 

donatio propter nuptias videatur appellari, id nihil 

obeft, quia + ex tali denominatione natura rei im- 4 

mutari non poteft, poftquam conftat círectum ipfius 

convenire non pofle cum hujufmódi verbis, 

leg. infida, de prafeript. verb. not. Cagnol. in l. quoties 

idem fermo, ?i. 2. ff.de regul. jur. Parif. confil. 83. 

n. 33. volum. 3. Aym. Cravet. in confil. 8c. n. 5. unde 

proprié donationis propter nuptias nomen non 

meretur , ut Aymon. confiderat in d. confil. 8j. n. 4. 

Roder. Suar. in l. quoniam in prior ibas , in declarat. 

I. regni-, \*f.n. 10 C.de inoffic. teftam. Gómez in l. 50. 

taur. n.H. circa fin. Covarr. in cap. Raynaldus , f. 2. 

nrj.de teflament. imó ab ea plurimum ¿KTcrr-Natt. in 

conf. 600. n. 2. & 3. ÓC noviflimé Mart. Monter. decif. 

10. Regia Reg. Aragón. Aud. n. c. dici tamen poterit 

donatio propter nuptias abufive, Óc largé in ea 

figiiificátione,qua quae favore matrimonii, óc ob 

caufam illius fiunt, propter nuptias fieri dicuntur, 

hoc eft caufa nuptiarum, in quo + fenfu dicunt ím- j 

peratores dotem propter nuptias fieri in l. fin. ibi ficuti 

enim dos propter nuptias fit, Cod. de donat. ante 

nupt. quo fenfiffe vifus eft Covarr. ubi proximé, idque 

deducitur mirifice ex conftitutionibus,qua? augmentum 

dotis donationem etiam propter nuptias 

appellánt, prouti eft conftit. 1. de pupill. & aliis fubflitut. 

& in cap. 56. privilegii, recognoverunt proceres, 

in 2. volum. conflit. ex quibus conftitutionibus 

apparet, nec in uno, nec in alio cafu conílitutiones 

noftras nomen donationis propter nuptias in propria 

fignificatione fumplilfe : alias enim ejus naturam donationi 

caufa matrimonii iimul, óc augmento dotis, 

inter fefe tantopere diferepantibus, non tribuiflent. 

Caterum + cüm hujufmódi donatio propter nu- 6 

ptias antiqua jam jam ab aula recefíerit, Óc non fit in 

ufu. gloíf. in authent. aqualitas, verbo , pari. Cod. de 

pail. convent. Gómez, in /.co. taur. n.\2. circafinem, 

Berengar.Ferdinan. in repetí, leg. in quartam,in artic. 

Ij.cap.j.n.io. Mart. Mont. in alleg. dec. 10. «.4. circa 

fin. cum aliis, quos loco mox allegando , referemus, 

dubitari mérito poterit num faltem hac noftra donatione 

qua verba facimus,in illius locum iucceflifle, 

dici poílit. Hanc dubitationem (qua infructuofa, óc 

inutilis non judicatur, imó apprimé ad multa utilis,ÓC 

neceflaria poftquam enodata fuerit) nos fuo proprio 

loco in particulari explicationc claufula donationis 

propter nuptias in his pactis matrimonialibus contenta, 

late pertradabimus, eó remittimus ledores. 

Advertentes tamen + intenm pro opportunitate 7 

materia, qua pulchra eft, non eñe abfolute verum, 

quód donatio propter nuptias omnino abierit in 

Cathalonia in defuetudinemreft enim adhuc in dicec. 

Gerunden. unde ego fum oriundus,in ufu hujufmódi 

donatio, in illa claufula capitulorum matrimonialium, 

qua folet dici maritum afierre, óc portare uxori tantundem 

de bonis fuis , quantum illa attulerat fibi in 

dotem , quam in altero volumine hujus operis videbimus, 

óc Deo concedente, latiüs profequemur, cftque 

ratio , quia donatio propter nuptias dicitur illa, 

quam maritus, pater, vel alius pro eo exprefse facit 

uxori propter matrimonium in recompenfam dotis, 

ÓC ad ejus majorem cautelam, óc fecuritatem, qua efficitur 

uxoris confiante matrimonio, óc eo foluto revertitur 

ad maritum juxta leg. fin. Cod. de donat. ante 

nupt. cum aliis allegatis per Antón. Gom. in lib. 50. 

taur.ubi bene naturam hujus donationis declararjz.9. 

cum fequentÁñuá autem noftrum tantundem prout ex 

ejus conftitutione apparet, donatio eft. qua fit uxori 

a manto propter nuptias ad folam cautclam,óc fecuritatem 

dotis eidem aqualis, foletque ad maritum,' 

vel ejus haredes revertí foluto matrimonio (pra- 

terquam

Glofía* I. 

$ terquam f quando> prout faepe fit, ftipnlatur filiis, 

dicendo quod dotem,óc donationnm propter nuptias 

' praediclam teneamus. óc poifideamus infimul cum infantibus, 

vel fine, poft vero obitum noftrum infantium 

ex nobis procreandorum: tune infantibus folet 

adjudicar) propter ftipulationem praediclam, prouti 

ego in terminis obtinui in Senatu de menfe /anuario, 

millefimo fexeentefimo feptimo, referente egregio 

Senatore Joíepho Ferrer in caufa TT. Amfofas 

contra Petrum Joannez Amfos villas Bifulduni, feribam 

T. Pía) donatio ergo propter nuptias eft dicenda 

non alia. 

o Unde"(" ego in fe ¿Vi contingentia valde mirabar 

de anno 1611, quod quidam,cette non indoclus,hujus 

civitatis advocatus ut AfíeíTor dominorum ínquifitorum 

contra Hereticam pravítatem,fibi períuafiífet 

donationem hanc, hujus tantumdem , de qua 

agimus,!non efte hanc,quam dicimus juris commnnis 

propter nuptias donationem, fed imo efte fponfalitium, 

& augmentum dotis quod non fcreix,appeliamus, 

cujus vigore juxta notoriam conftitui. Hac no- 

Jlra yfub tit. de jur.. dot. in i .vol. conjlit. mulier orbata 

viro debet remanere in poíléííione bonorum illius 

& faceré fruclus filos, doñee illud fit fibi folutum Sc 

fatisfáclum declaravit.ú quidem de menfe Man íóoS. 

in ca'uía Antonii Joannis Prat. contra Petrum de la 

Re, quae ducebatur in Audientia Civili Taníbi Ofticii 

lnquiíitionis, íequendo, ut audivi, doelrinam Jacobi 

Cáncer, part. i. var. c. o. de dot. éf donat.propter 

" nupt.n.Aff. ubi videtur nullam tacere difierentiam inter 

noftrum fponfalitium, & donationem propter 

nupt.quae erat de jure communi: declaravit (inquam) 

competeré uxori beneficium diclae conftitutionis pro 

diclo tantundem, taliter quod debet in poffefiióne 

riianere,óc fruclus fuos faceré hasreditatis mariti,donec 

in quantitate, quas cómprelienditur fub conftitutione 

dicli tantundem,quae folet efle aequalis eonftitutioni 

dotali,eflet plené fatisfacla ab haeredib. viri: 

appellavit tamen diclus Prat.qui fuecubuerat ad confilium 

fupremum fanclas Inquifitionis, ubi fpérat ob- 

* riñere revocationem ex his,quae ego de hac re con- 

; fulius proea paraveram,dicebam enim ut fupremis illis 

judicibus mores patefacerem , in quibus ipfi non 

11 funt inftrucli,quód \ in Cathalonia habemus fponfalitium 

5c augmentum dotis,quod vocatur,fcreix,quod 

lucratur uxor fupervivens marito , daturque ei propter 

laudabilem virginitatem, quam cum irlo aiíiifía, 

ad fimilitudinem arrarum, quae frequentantur in re 

gno Caftellae, de quibus loquuntur Didac. óc Gom. 

alleg. per Alvar. Velaf. conjult. 2. & 3. & illud poflident 

mulieres dum vivunt, óc poft mortem earum., 

Sc virorum,filii communeSjnifi declaret mulier in vita 

velle fe medietatem: nam tune poteft de illa difponere 

: fed non uniformiter lucrantur iftud fponfalitium 

mulieres tn Cathalonia, nec ipfum eft ex fe 

uniforme: nam folum in civit. Barcin. illud cenfetur 

debitum etiam fi non conftituatur, Sc pacletur inter 

partes, Sc eft medietas dotis, in aliis autem Cathalo 

niae partibus non debetur, nifi fi,óc prout paftum,& 

convenit inter partes, prouti refolvunt praclici noflri 

Cathalani doclores, Mier.' in alleg. confiitut. Hac 

noftra an.nj. cumfeq. Antón. Oliba in pofteriori relecl. 

%.fuerat, inftit. de ac. nu. 20. & 42. in l. cum dé 

ubi eos Velaf. allegat. in cita, conjult. 2. n. 5. cum Jeq. 

Ú conjult. 3. quod íi ita eft, prout re vera eft ita, inde 

toman, de Pací. Nupt. Tom. I. 

fequitur videri minus'reclé fui fíe cum d.fententia declaratum 

dando huic donationi propter nuptias, privilegia 

fponfalitii, óc augmentis dotis quafi fponfalitium 

eflet, óc dotis augmentum. Sed haec omittamus 

tradenda fuo loco, ubi uberiüs, óc ad magis propriam. 

hujus gl. materiam tranfeamus. 

Circa eadem igitur verba favore, éf contemplado' 

ne matrimomiyéfc. alia ftatim fe afFert nobis explicando 

non minus utilis, quám neceftaria ad hujufmódi. 

noftras donationis perfeclam intelligentiam, dubitatio. 

Nunquid -f- caufa hasc nuptiarum, propter quam 15. 

fit donatio finalis dici debeat, vel impulíiva. Cujus 

invefiigationis utilitas, quam praediximus,non módica 

erit: deferViet enim nobis ad intelligendum an 

veré donatio ob caufam dici poflit,fi enim + caufa n-*4r 

naiis dicatur, tune proprié ob caufam donatio hujufmodi 

appellabitur, fi vero eft caufa impulfiva, tune 

flmplex donatio dicetur, uti ex omnium ore advertit 

Bec. in conf.20 n.ylib.i. Sc Jac. Cáncer, qui eum allegat,óc 

fequitur var.reJol.part.1 .c. 8.».61. verf.ejfetlus .-' 

Sc poft eos Mart. Mont. infiepe alleg. decif. 10. ». 14. 

circ.med. ratio eft in promptu, licet eam non tradiderjnt 

prasdicli Doclores,quia+caufa tantum propriél£ 

dicitur, quas finalis eft, impulíiva autem abufivé, óc 

-improprié caufa dicitur, uti ex Ariftot. lib. 2. Phyfic. * 

óc ex aliis latiííimé comprobat fecúndus Tiraq. in 

tracl. cefian. cau. lim.i.n.

5*4 Claufula IV. 

•caufam matrimonii rationemreddunt Doctores,quae Quae omnia ea fie, prolixius forfan quam multi , 

ipmirificé noftram diftindionem probat, quia -f primo requirerent, adduda funt, ut inde fuaderemus leccafu 

iftae donationes pars, & portio cenfentur efle tores,ne mirentur, hujus noftrae diftindionis, & di£ípfius 

contradus matrimonii * in quo fiunt, & cum ferentiae, quam cum Marti. Mont. inter hofee dúos 

toto ipfo contracto confunduntur,utilitatemque con- cafus- conftituimus. 

cernuht nedum donatarii, fed Sc mulieris fecum con- Quibus accedit quod in fimili tradunt dodores 2 

£ 

trahentis, & illius parentum, qui videntes ejufmodi de expreflione meritorum in fpecie in aiiqua dona- 

, donationes generis futuris fien , enervant patrimo- tione fada, Sc de expreflione meritorum in genere, 

nia fuá filiabus ampias dotes dantes, alias non datu- ut primo cafu donatio dicatur ob caufam licet in ea 

ri, ut ditioribus eas nuptui tradant, quod fecus ef- ponantur verba titulo mora,pura per/tela, éf irrevofe 

quando donationes in fecundo cafu fiunt, nemo cabilis donationis. Alex. confil.'{O. fuper I. in 7. dubio* 

non videt, late Guid. Pap. decif.XA^. num. 2. verf his vol. 1. Decius in l.fi donatione, n. 24. C. de collat. & 

non objlantibus. Nat. in confil. 11 j. nu. 2. Rol. á Valí, noviflimé Vine. Carpí, decif. feu cafiSó. n. 19. & 20. 

in confil. 44. M. 20. 22. éf 24. éf in confilffO. n.^.éfa,. Secundo vero cafu dicatur pura, propria, & vera do- 

• V0/.4. Dec in alleg. confil.20. n. 14. & 15. & Menoch. natio, Oldr. confil. 5. idem Carol. ubi fuprá, & in his 

"J" in confil. 261. n. ip. quod idem id Senatu Neap. ob- nuil ate ñus videtur trepidandum poftquam videmus 

fervari tradit Vine, de Franch. decif 20y. num.2. id hujuímodi donationes, quando ob caufam alicujus 

quod apertius confirmatur ex confiitut. unic. tit. de certi matrimonii fiunt ideo fieri communiter, quia 

promif. dat. & donat.propt. nupt. in i.voL conftit. qua- ita conventum antea extitit inter contrahentes, & 

tenus haber, non valere chartam , vel retrodonatio- illorum parentes , quód , qui in his /aspe interfuinem 

á filip patri fadam in praejudicium haeredita- mus, quotidiano experimento verum .efle docemur, 

menti ,'& donationis tempore nuptiarum eidem filio ISc in aliqu'ibus partibus providi notarii tradatum 

per patrem fadae, ponderando did*. conftitutionem hujufmodi, Sc conventipnem , ut caufam finalem, 

in ver^, en temps de nopces, hoc eft, tempore nuptia- in principio ipfius donationis apponunt, apponique ». 

rum > cui j ungí tur verbum, donatio feta, eo fuedara, ab ómnibus, ut nullus ferupulus rernaneat, clareque 

hoc eft, donatio facía, aut facienda, quod importat mens çonjrjfientmm percipiatur, optimura eft con- 

20adum difpónendi, ideo -f- debet efle qualitas in eo filiurmmdeque conditionaliter videtur parentibus intempore 

difpofitionis , vulg. /. Titius, ubi not. Bart. jundum ab *his,qui ex parte mulieris funt,ut talem dode 

milit. tejía, l. in deliilis, §. extrañeus, de noxal. ati. nátionem filio faciant, li volunt ipfam in nurum,filiicumfimil. 

Ex quibus deducitur manifefle probandum que uxorem habere, alias non habituri, quód fecus 

efle in terminis didas conftitutionis fadam fuifle do- efle quando non ob caufam alicujus certi matri- 

-. nátionem á Patre filio tempore nuptiarum, Sc fie ob. moríii fiunt hujufmódi donationes , nemo tam caecaufam 

certi in fpecie contrahendi matrimonii, ut cus eft qui non videat, unde ~f fuccedit proculdubib 2 

5' 

quila dici poflit retrodonatio in praejudicium didas in his cafibus diftindio J.C. in 1.2. §. fi.ff.de donat. 

prioris donationis,quaíi contrarium de neceíiitate flt ub: Bart. diftinguentis inter conditionem,& modum, 

conftiiuendum,ut prior donatio non favore alicujus ut conditio in donatione appofita caufa finalis ilJijuj^, 

certi matrimonii, fed ob caufam matrimonii in ge- cenfeatur effe, modus vero impulfiva , late profenere 

contrahendi fada fuiflet uti latius fuo loco di- quitur noviflimé Lean. Galgan. in tratl. de condit. éf 

cetur. demonjl. part. 2. c. 4. q. 9. per tot. 

21 Inde etiam f videmus in illa d.ubitaticné, num- Obftare tamen fortiter videntur íuperiori diftin- 

, nam donatio caufa matrimonii fada fit infinuanda dioni, & fecuré conftitutas refolutioni, quae de donecne, 

difpofitum fuifle in conftit.1. tit. de donat. eod. . natione ob caufam tradunt DD. ut videlicet \ ad^ó" 

vol. i. conftit. eas nunquam foreinfinuandas, fijadas cognofeendum an ea talis íit, attendatur num comfuerint 

favore matrimonii, Sc continuatas in çapitu- mqdum refpiciat donantis , an vero donatarii, ut 

lis matrimonialibus, ibi, donations que fe fan per con- primo cafu dicatur ob caufam, fecundo vero fimtemplatio 

de matrimoni continuades in capitols mairi- plex , & pura, Aym. Crav. conf..85. n. 2. conf. 136. 

monials, quafi contrarium omnino fecuré tenendum n.i. &conjH.301. n. 1. Sc noviflimé ex Dec. in auth. 

fit in donationibus, quae non fint continuatas in caex teftam. C. de collat. éf in §. praterea , inftit. de apitulís 

matrimonialibus, hoc eft, quae non fint fadas- ilion. Sc ex Tiraq. in l. fi\ unquam, verf. donatione 

favore alicujus certi matrimonii ex ratione in pras- largitus, nu. 124. tradit Vine. Carol. in alleg. decif. 

cedenti cafu perpenfa, uti infernas, dum de his ex feu cafu 86". ».21. Sc ex aliis refert Rol. á Valí, in 

profeflb agemus, latius pertradabimus, quod idem confil» 44- nujn\ 2. ro/. 4. plures alips congerit iiraefle 

in Aragonia ex fpeciali illius regni foro, tradit qnell. Í> tratl. cejan, cau. limit. 1. nu. 52. quas vi- 

Mart. Mont.in faspe aílegata decif 10. in princ. dentur probari per text. in l. Titio centum, in prin- 

22 

,S. Indé + etiam ex eadem ratione videmus paffim in ef^.ff. de condit. éf demonftrat. quatenus habet ea 

jure noflro privilegia quas alicui adui ob caufam quas favorem tantum legatarii, non legantis conmatrimonii, 

& illius favore, fado conçeduntur, tune cernunt, non dici caufam, finalem, ad ídem eft text. 

demum procederé, quando talis adus fit ob caufam in l. fecunda , §. fin. de donation. éf in l. fi mulier. 

alicujuS certi, Sc determinati matrimonii, non vero Cod. de jur. dot. Sc ibi hoc not. Bart. Et rurfus f ea27 

ob caufam matrimonii in genere , uti deducitur ex /. obefle videntur- quas alii dd. adducunt de eadem 

divi. ponderando verba, p*¿7¿r$qua matrimonii tem- donatione ob caufam, quod videlicet fola ea talis 

pore, C. de nat. Ub. a. ibi. quam dixerit tempore fpon- dicatur , quas fit ob cauíam ñecefíariam , liberalka- 

Jaliorum, de fil. nat. ex matrim. ad Morgan, contrae!, in tem excludentem , nec á liberalitate procedit, necufib.feud.efe. 

qüamvis patlum: ibi, dum nuptui tra- non jure cogente fit quos late refert Rolan, á Valí. 

debatur, de pad. in 6. \ in tonf. 44. »«.25. éf conf. JO. nu. 7. Ángel, in l. fed. 

a, lude f finaliter videmus privilegium illud favore éf hoc ff. de re jud. faí. in l. inter eos , eod. tit. Joan, 

matnmbnii per //. 17. éf 44. taur. tributum,ut majo- Fab. Sc Jo. de Plat. §. praterea, in inftit. de añion. 

ratum, Sc meliorationem filio faclam alias de fui na- Decú|» auth. ex teflamemo, C. de collat. Tiraq. in l. 

tura revocabilem,reddat irrevocabilem, tune demum fi unquam, vçrbo, donaúom largitus, n. 124.. C. de reprocedere, 

quando hujufmódi majoratus, & meliora- voc. donat. Decia. rofp. 3. n. 13. vo\. l. 

tio fiunt favore, & ob caufam alicujus certi, 6c de- His tamen non obftantibus non eft recédendum 

terminati'matrimonii, non vero quando fimpliciter á noftra diftindione, quia faciüs eft refponfio ad 

ob caufam matrimonii in genere, ut refoívit Tell. contraría,ad primum enim f omifía folutionéNat.in2S 

Ferdin. in d.l.ij.taur.n."/2. Sc advertit Molin. de pri- faepe alleg. confil.609. n.2% negantis omnino aflum- 

«íog. tíifp. Ub. 4. Í\2. n. 16. éf 17. 

t u i n 

P

. _ ... 1 , /GloiTa I. i ¿ |? 

ptnm ín dicto contrario , quod videlicet cum dona- accipientis contineret, adhuc tamen finalis nihilomitione 

refpicit commodum tantum donatarii, dicatur ñus foret judicanda , ex quo hujufmodi caufam rr.afimpiex, 

& non ob ca.víam , quia ea folutio (ut ad- trimonii neceífário requirebatur ad validitatem hu- 

•vertit Roian. in d.conf^.n.i9. vol.4¿.- mukos habet jufmodi donationis á patre in filitim in poteftáte 

contradictores refolutionem prasdi&am fecuré con- conftitutum collaias in eodem hoc traétatu, dum de 

* „i.*i\n-— —¿~ limi- 

antea 

- quando caufa 

jus opinione durara eít recedere mil evidenter ap- refpicit folius legatarii commodum & favorem iudipareat 

in %decepturri fui r ¡le, ,.ams adeo ut dicat Tiraq. r /• in çañda íit impuífiva , & non finalis, quai 

r 

r-fi—ÍL:-.•»-•- —» quam ante eum 

allegat. traU. cejjancauf. hmit. 2. num. 52. fe ufque anñüadverterat Bart. in jam alleg. l.i.ff. %.fin.n.2.de modum donatarii, fed & donantis , cum ad ipfum 

_jque militare m caula matrimonii in ge- 

nçre,atque in fpecie, indeque videri dicendum utrofpedent 

ffuclus dotium datarum marito, & fie doque cafu caufam eífe cenfendam finalem, ex quo ipnatario 

ejus filio, ex do ¿trina Bart. in l. contranu- fa neceíTario requiritur ad fubftantiam , & validitarum 

§. quotiesyf. rer. amot. Se dd. tnl.fi cum dotem, tem aftus refpondebimus ex caufa matrimonii in ge- 

§. trajifgfediamur, ff-folia, matri. quóniam íi ex a mi- nere non fuftineri donationem á patre filio ejus ponanda 

roret ex profeíib, non minores forfan habe- teíláti fubjefto fac*tam, fed folum ex caufa matrimoret 

contradictores, quam Se illa Nattas,id tamen oner 1111 certi cum certa mullere coutrahendi, ut interius, 

ris fubterfugimus , quia licet ea propofitio Roían. Deo dante , refolvemus. 

vera íit in fe , nullius tamen commodi & utilitatis Ad \ fecundum contrarium refpondemus , re-35 

poflet efle in noftra Cathalonia > nec in toto regno folutionem in eo firmatam, ut videlicet ad hoc , ut 

29Caftellae ubi \ per contráctil m matrimonii filius li- aíiquid dicatur ob,caufam geftum , requiratbr fieri 

beratur a patria poteftáte,nec ea amplius durat, & ob caúíam necefíariam , liberalitatem excludentem > 

ad id nos habemus conftit. unic. fub tit. de 'emanéip. jure probari no» pofíe,alias enim donatio á matre in 

in l.vol. conftit. Se in regno Caftellae adeft lex 47. filiam collata caufa dotis ob caufam diei non poftaur. 

quam fubtilibus commentariis ornárunt Ant. fet, cum mater non faciat hujufmodi donationem 

Góm. Pala. Rub. & i ell. Ferdin. Se de ea etiam me- ex caufa aliqua neceflária: non enim ad id tenetur, 

minjtôdef. Suar. in l. 9. tit. de los pleytos: Se ibi faltem quando filia eft dives, ad not. per feribentes 

additio ad eum & nos forfan aliquando latius age- ^~tn f.\. ff.foktt. matrim. & in l, ñeque mater-, C. de jur. 

mus : acquifitió autem hujufmodi fruítuum dotis fi- dot. quod repu'gnat text. ih /. ut liberis, & in l.pen. C. 

lio conü i tatas efteétus eft patrias poteftatis, ad /. de collat. ut refolvit Pie. in /. in quartam, w. 196. ad 

placet, de acquir. hcered. cum ibi not. leg.falc. quod -f- idem dicendum eft de patre quodj^ 

2 0 Secüré j igitur alias refpondebimus prasdiéto con- non teneatur filiam divitem dotare, uti ex Bart. retrario, 

li conceflerimus lihenter contenta in eo,quod folvit late Didae. ad quartum decret. 2.p\§.$.cap.n.8. 

videlicet quando dpnatio commodum tantum con- & tamen íi ei donationem caufa dotis faciat,talis do- 

' tinet donutarii, fimplex dicatur, ie pura, negamus ta- natio ob caufam judicatur l.fin. verf utramque, C. de 

men donationem hanc noftram folum commodum tot.promif. ita ex prasdiftis, & aliis eam refolutioném 

3 

& utílitatem donatarii refpicere: continet enim,pras T 

probat Didae. in c. 1 .Raynald. jf.2. n. verf prafata ve- 

ter commodum donatarii , utilitatem etiam uxoria il- r\l 5 circafn.de teftament. Se latfflime Roland. á Valí. 

lius,& parentum,, quorum máxime intereft gene- in fape diño confil. 44. «.30. cum duob. fequent. & in 

rum, & maritum refpectivé habere divitem: fie enim allegat. confil. 70. n. 13. cum aliis duob.feq. fuíficiet + 35hononficentius; 

vivent, fie muiier fecurioremhabe- igitur ut diei poflit ob caufam,quod fiat donatio imbit 

dotem : fie filii fecurum habebunt unde vivant, pelleníre inftinftu naturas, Se ratione naturali, prout 

Se alia cpmmoda reportabunt omnes, quas caique fa- hasc, de qua agimus, ad quam faciendam invitatur 

crie eft: confider :ire : experimento enim quotidia.no pater ftimulo naturas ut filius honorabilius contracomperimus, 

quas- utilitas uxoribus, & earum filiis, h ar, Se ditiorem uxorem ducat, bene Didae. & Rol. 

nec non & fuis parentibus contingat, fi eorum ma- ubi fuprá & pulchré Ángulo de melio. /.9.^/4 n.17. 

ritji divitiis abundent, Se econtrario, quas infortuhia, verf. nec obftat, quód non fit vera donatio. Vera igitur 

quos incommodá,fi paupertate laborent,huc fpeftant ' remanebit noftra diftindió , & ¡uperius conftituta 

quas fuperius in hac eadglof. n. 19. tradita fuere, Se refolutio quod quando donatio fit favore ccrti,& dequas 

latius in fine hujus glofl*. de retrodatione in tefrainati matrimonii cum certa, 6c determinata mu- ' 

patrem pertraclabuntur. Ad hasc , hujufmodi do- liere contráhendi , tune veré dicatur finalis caufa 

natio eo modo , quo in noftra claufula, concepta matrimonii, licét fecus fit, quando non ob certum 

magis fpeciale refpicit, Se continet commodum filio» matrimonium , fed matrimonii caufa in genere faéta . 

rum ex eo matrimonio procreandorum , propterea reperitur, quam opinionem feqnutafuit noftra regia f. 

w«uü.u , quoa quoties aonatio reipicit utilitatem penenm omnia feré. motiva fupeí 

donatarii, & alicujus tertn, tune ob caufam dicitur, firmationem noftras opinionis tradita ab eadem Regia 

te non iimplex, m alleg. l.2.$.fin. n.2.ff.de donat. 11- Audientia amplexa,fuit fada ea declaratio die 8.Mar- 

, ' •» * ... 3 

w r w i u„ 

shtd. ».53- qo|bus additur Nat.in fepius alleg. confil. 

caneen arn ad relationem egreffi 

nunc in fupremo Aragonum Senatu Regentis Sal- 

6o9 n.J. Rol. ? Valí, in alleg.confil.44. ».21. Franc vatoris FoAtanet vertenti, in qua cüm ageretur de 

de Albergot. tn confil ç2. incip. Lambertus.n. 6. in- ' revocatione cujufdam donationis favore matrimonii 

ur confil. ad ultim. volunt. hb.i Ônophr. Bartho- fadas, propter ingratitudinem donatarii, fuit declara- 

6 

lm. m confteM. c. m eod. vol. Barbof. mi. 1. n, ^.f t u m n o n e f f e l o c u m praetenf3s revocationis, quia ea 

Jolut. matrim. tnfj. parte. donatio non erat fimplex donatio, fed imó ob cau- 

32 Et hçetfcauia hasc matnmonu folum commodum fam,his verbis: Attamen conftat donationem prodición* 

% 4 ¿V.

i 6 Clauíula IV. 

éfc. fuijfe fatlam in paüis nuptiaUbus, & feu capitulis prius aiiqua in genere de ipfis , ne illotis[(ut ajunt) 

matrimonialibus propter nuptias tune contrahendas, éf manibus eorum tradationem aggredi videamur , 

cum effetlu contracias inter ditlus N.& N.& ex con fe- ' prasfati fuerimus. 

quenti ob caufam matrimonii certi cum perfona certa Et primo f quod attinet ad coUátionem,omifíis il-37 

de próximo contrahendi, effetlam fuijje partem ipfius lius variis fí'gnificatioñibus, utpote noftro inftituto 

contraÜus, éf cum toto ipfo contrasta fuijfe confufam 9 minimé accommodatis, neç proficientibus, quas late 

quinimó ñeque verifimile eft abfque donatione praditla, tradit Anton.Gom.¿» /.2Q.ta«r.w.i.& ante eum Jaf.& 

matrimonium effetlum habitarum fuijfe nec diclos N. & Deá.inrub.CJe collat. Óc Cagnol. in l:fi emancipati 

iv*. {focrum éf Jponfum donat aria) tot pañis, nedum in eod.tit. omina etiam ridicula illa collationis fignificafavorem 

N. donataria , verum éf ejufdem N. donatoris tione á Decio ubi fupra, reliquis illius fignificationiadjetlis 

confienfuios éfc. Inde confequitur donationem bus, quas vulgo circumferuntur, addita, qua collatioper 

diclum N. dida N. filia fuá facía nedum ex caufis nem fumi dicit pro confeccione vini confeccione 

fupradiclis effe veram donationem ob caufam, verum & quam faciunt fcholares in jure examinati, omiífá 

quia facía fuit ad dotandam filiam, ad quam pater de etiam alia non minus faceta quam fint traditss per 

jure tenetur éfc.8c rurfus in illis verbis, cum hujufmódi Decif.ck; Jaf addita á Cagnol.ubi fuperius n. 1 y. pro 

donatione ob caufam. non pojfint eo pratextu ingratitu- collatione,quam faciunt jejunantes tempore quadra- 

. dinis revocari, éf in cajú prafertim, de quo agitur, in gefimali, in noftro proponto, collatio hasc f de quaj8 

quo per diclum N. patrem dicla bona ob caufam mátri- agimus, fumitur pro contributione propriorum bomonii 

certi cum certa perfona de proxtmo contrahendi, nerum, de quo loquuntur tituliff.éf C.de collat.fionor 

imó ob caufam ditlis donata fuerunt, éfc. erat hujus & definltur, ut fit proprias rei in commune inter hascaufas 

feriba N. Vilella, nunc Tio, cujus dec. memi- redes latió pro hasreditariis portionibus dividenda /. 

nit noviflimé nob. Lud. a Peguer. in 2. vol. dec. 22» i.ff. de collat. honor, ibi. ut fita quoque bona in médium 

ídem poftea reperi fuifle antiquitus i n eodem Sena- conf erant qui appetunt paternaft\ ibi,nam fi bona a patu 

declaratum de anno -1537.die 9. Maii in caufa An- tre relitla,éf emancipatorum in médium conferuntur,éf 

topii Cathala, contra Joannem Cathalanam, ad reía- ka viriles-partesjumantur,l. filia dotem, Uillam, C.eod. 

tiooem Antonii Piquet, cujus caúíás conclufionem rfr.quam definitionem , licet fub compendio verbovidi 

in Archivo Regio in libro conciufionum ejus rum, tradit gl. in rub. de collat. honor. 8c ibi commun. 

anni, ubi donatio ob caufam appellatur hasc , de qua DD. Ant. Gom. in alleg. /.29. tau.n.i. cum multis per * 

agimus,revocátioni non obnoxia propter ingratitu- eum addutlis. Dicitur in definitione (rei propriae) ad 

dinem,quod fuit dicere, matrimonium efte caufam fi- differentiam rei teftatoris, vel defundi,& communis 

nalem, alias enim donatio ob caufam non diceretur, hasredum,quas non eonferuntur,fed dividuntur,«í in 

juxta ea quas fupra docuimus. Lfilia licet, C.decolla.éf in l.caterum,Cfamil.ercifc.cum 

Verum enim vero cum ab eo qui fuecubuerat in fimil. & ad differentiam rei alienas, quae nec.etiam 

fupradida caufa Gafparis Grau contra Antoniam confertur./.í¿demum,C.eod.tit.decollat.Gomubifupra, 

• Planes, & Mecha, interpofita fuiflet fupplicatio ad verfunum tamen:8c ante eum Decius in 1ubr. C.decol- 

+ aliam aulam Regentis Regiam Cancellariam ? decía- lat.Dickar (inter hasredes) quia ii tantum, qui titulo 

ratum fuit ad relationem egregii Jacobi Puigmija il- univerftli five ex teftamento, uve ab inteftato accilius~relatoris, 

die 18. Mart. 1606. donationem pras- piunt, conferunt, non qui titulo legati, aut ajio pardidam 

ob caufam dicendum ufque ad aoo.libras tan- ticulari,/.ápatrejuxta. verum illius ítn(um,Cde collat. 

tum attenta confuetudine in illa térra probata.quod lfin.ff.de coüat.dot.Vital.¿w tratl.de collat.in princ.n.ij. 

homines cónditionis donatoris non folebant plus da- Decius in l. emanc'ipati,n.3$.C.eod.tit. de collat. dicitur 

re pro dote filiarum fuarum, vel etiam uíque ad legi- ( pro hasreditariis portionibus dividenda ) ad diíFen 

timam filias, fi plus forfan valeret,'&'in eo quoaVex- rentiam focietatis,quae licet fit propriorum bonorum 

cedebat, puram fore, 8c efle revocationi propter in- in commune latió Li.éf per tot.Ceod.tit. éf §.1. éf'per 

gratitudinem obnoxiam. Divifa igitur eft donatio tot. tit. inftit. defocietat. non tamen ea bona interfocios 

prasdida,& quoad unum,ob caufam declarata, quoad dividuntur pro hareditariis portionibus ficuti inter ha?* 

aliud vero pura, casterum an id jure probetur, diffi- redes bona, qua conferuntur. 

cultatis eft non módicas. His pauculis tantum prasmiflisr+reliqua enim con-39 

36 Arbitratur + nofter Cáncer,qui in caufa confuluerat,in 

3.p.var.c.2.de inven.n.22 i.ex eo id fuifíe,quod 

fulto omittimus9videnda late per Jaf. Deci. Cagn. in 

locis fupra citatis, 8c ordinarios ibidem, 6c in rubro, 

cum ageretur de revocatione donationis,ceflabat jam & nSgro titulorum ff.C.de colla. 8c ultra eos per Vimatrimonii 

favor, quod erat folutum per mortem vital. 8c PetJStel. in peculiaribus traclatibus, quos de 

ti: vidua enim erat tempore quo ingratitudo diceba- collat. edidere. Ant.Gom. ind.l.20. taur.per tot. Mich. Jk 

tur commiflá,propter quam revocabatur donatio: & Craf.qui ad faturitatem ufque per 21. quasftiones de 

lie ceflabat etiam praejudicium mariti,& filiorum,qui his agit, tracl. defucceff.2.part. articulo collationis 

non erant, propter quorum favorem, impedita alias bonorum. Andr.Facnin. controverf. jur. /.5. a c.j. cum 

foret revocatio,multa adduci is dodor.quae ego non multis feq. Hier. á Laurent. inrepetit. I. emancipan, 

refero, ut ejus labores tranferibere vidaat: expedet C. de collat. quas habetur poft ejus decif. Avenion. 8c 

tamen ipfe paululum 8c videbit quod in tertia aula, Arifmi. Tepa. qui omnium latius cafus materia? colubi 

nunc eauía ducitur referente egregio Franc.Bo- lationis bonorum magis contigibíles, coacervavit, 

net,me advocato,& ftrenué,contra revocationem, li-i propter quemque nos multa hic t.radare omifimus in 

cet non ex fola reprobatione doctrinas Canceriiin materia uti lia, quia ea poflunt; millo negotio penes 

hoc íblo, fed imo ejus dodrina feré admifía, ex aliis ipfum videri, is (inquam) in competid, var. jus fentent. 

rationibus,pugnate,circa hasc fuerit declaratumtfpero tom-2.tit.de collat.dot.& aliorum bonorum: 8c per alios, 

e n i m , q a a n d o hasc fcribo,Se próximo fententias pras- quos ipfi allegant in praefenti confultatione, an dodidas 

referente Jacobo Puigmija latas,revocationem, natio haec,quas íit caufa matrimonii, fit conferenda, 

rentia pro fuftentatione didas declarationis facías re- Aymo.Cravet.co/í/ISc. Mofla ap. rw. auiui. m»j.oi. 

ferente Puigmija, videas in gl. de decim. & prim. ubi Port. conf.-$6. Decia. confín. 13. éf confia i.n.ój.vol.i. 

non nihil de hoc tetigimus,& d. fententiam retulimus. TornieJ.có»/?82.apud eundem Port.quos refert Mart. 

Ex quibus faci lis fiet refponfio ad ea, quorum co- Ant.Peregr.m tran.defideicom.art. 1 on.234* & f 

nrfus 

enitionem diximus ítiperius penderé ex vera refolu- idem elicitur ex Jaf. in c071f.uk. 1.2.pee.conf.20. Burd. 

tione próximas prascedentis infpedionis, ü tamen conf.179. Bertrán, ¿wi/f/.j37. /.3. Rolan. co«///.70. /.4. 

Ofafc.

f Glofla I. 

Ofaf. confil.67. Natt. confil. 6oQ. Manfuer. ad Tapien, filio cum juramento,five emancipatus fit five in po- 

in forma libel.pro hared.vel re fingdevident. fuper verteftate patris eonftitütus, collationi efle fubjecla. 

ho.communiter,8c pro indivifo,quos refert Ant.Thef. Inde inferas teneri filium bona, quas fibi per pa- 

decif. Peéem.a (6.n.ll. 8c eofdem feré omnes fupra citrem favore matrimonii donata fuere, conferre,id eft 

tatos retulit etiam Márt, Mont; in alleg. decif. 10. per in commune ferré cum reliquis bonis hasreditariis, fi 

tot. quibus adde Fachin. controv. jur.lib.ycap.S2. per in eis vult patrt fiíccedere una cum fratribus, quod +44 

tot. Caeterum haec diflenfio, & difcrepantia inter nos quomodo fíat, vide per Gom.in íaspe alleg. l.2g.taur. 

Doclores,uti ex eorum dictis conjicere licet,inde eve- ra. 36. imó & compelli ad id poteft officio Judicis imniebát,quia 

non concordant, nec coiiveniebant, num plorato vel aclionum hasreditariarum derogationc, * 

an caufa matrimonii finalis eííet donationis, an vero prouti tenent omnes dd. in l.fi foror.ff.de collat. ut te- 

ámpulíiva,ac proinde qui finalem eam exiftimabaht, ftatur Vital.Nemaus, in tracl. de collat. n.2%. tutior ta* 

collationi fubjacere donationem refpondebant, qui men eft prior via,quia acciones diutius denegari non 

impullivam, é contra. Nos vero qui fecuré refolvi- poflunt quám quoad ille,qui non vult conferre,conmus 

matrimonium effe caufam finalem donationis, filium mutaverit /.l.§.io. & 1.8.pater Jf.de collat.quoá 

quando eo favore certi matrimonii de próximo con- mutare autem fibi licebit perpetuum,fecundum Jaf.& 

trahendi fit, negare nullo modo poterimus.quin col- Deci. quos fequuhtur alii in l.poflhumo, Cde collat. itá 

latiom locus fit in hujufmódi donationibus: ratio eft docet expreflis verbis Mich. Graf. ¿ra aUeg. tratl. de 

in promptu , quia donationes ob cauíam collationi fucceff.part.2.artic.collat.bonor.q.ult.n.y. fi tamen vult, 

funt ¿bnoxiae, ut probat text. in auth. ex tefiamento, ut fuprá dictum eft, in hasreditate paterna una cum 

C. de collat. his verbis, Ex teftamento, & ab inte/lato fratribus fuis fuccedere: fi enim vellet magis cum bo 

cejfat dotis, & aliorum datorum collatio, ita demum nis fi donatis remanere, & fucceífioni paternas renun- 

parens hoc defignaverit expreffim : ergo á contrario tiare, utique ei liceret, Graf. ubi fuperius q. 4. ra. 2. & 

fenfu, fi pater nihil dixit, bené fit collatio dotis, & Gómez in d.l.2Ç).taur.n.^2.per text.in l.fin.ff. de collat. 

aliorum datorum : datorum (inquam ) fimilium ipfi dot. ibi notatur per ordinarios, quorum ahquos re tere 

41 doti, fcilicet ob caufam, quia "f" diclio alius, a, ud, eft Gómez ubi fupra adducens quáfdam hujus dicli li- 

* repetitiva fimilium , ex gloft". communiter recepta mitationes per te ipfum viejendas, atque hasc de, col- 

cum text. in l.fifügitivi.C.deferv.fugit. id quod latius latione bonarum quantum attinet ad noftrum infti- 

explicant Pet. defideicom. qH.1f.ntf.y4c. Sánchez de tutum , dicla fint fatis. 

matrim. lib.3. difp. 20. n. 2. ó* 3. Caputaq. decif. 298. Ünum -f tantum interim notes velim, non tenerf4£, 

nu. %.in 2.part. Vivi. decif. 193. lib.v. Azor, in inftit. 'filium bona haec fibi á patre donata conferre, nec il 

moral. lib.$. c.28. verf alius, alia, aliud. part.l. Farin. lorum asftimatíonem, vel valorem fi confumpta fint 

tom.i.tit.^.dc delitl. 5.17. ra.yi. ídem , quód donatio fine dolo,vel culpa ipfius: imó tune admitti debet ad 

ob caufam fit con fe renda, probat text. in l.i.ff. de do fuccefíionem abfque collatione, per text. in l. 2. §. da 

nat. text. in l. cum multa,verffin. C. de don.ante nupt. illis,ff. de collat. honor. & in authent. quod locum, verf. 

& mehor caeteris, in l. ilhidyC.de collat. quatenus fim- his ceJfantibus-iC. de collat. 8c fi-f-non reperiuntur con-40" 

plicem donationem non conferri,ni in duobus cafib. fumpta, fed deteriorata, praeter tamen dolum. 8c cul- 

quos ibi enumerat Imperator ftatuitur, ergo donatio pam ipfius filii, tune, & eo cafu fatisfacit alius confe- 

ob cauíam femper conferretur, tenet hanc refolutiorendo ea eo modo,quo reperiuntur tempore mortis, 

ném Bald. in l. omnímodo, $. imputar i n. 8. C. de-inof- ita eleganter docet Mart. de Afilie!, decif. Aeap. 247, 

fic. te fia. 8c Jaf. in l. quoniam novella, eod. tit. n. 3. 8c per tot. dicens ita ut fupra fuifle in eo Senatu judica- 

late Ant. Gom. qui materiam profequendo hos, & tum. An autem j~ in fucceflione collateralium poínr.47 

alios quam plures citat. in faepe allega. /.29. taur. n. aliquando habere locum collatio,& an filius teneatur 

12 8c ratio rationis eft, quia cum donatio fimplex ea conferre bona fibi á patre donata, ut illa haberet ul 

. mera liberalízate donantis procedat, praefumitur patra portionem hasreditariam, pete tibi ab Antón.Fab. 

trem voluifte quod cum caeteris fratribus non com- in fuo Cod. tit. de collat. defin. I. & 2. lib.6. tit.4» 

municaret, fed przecipuam haberet, quia fi donare- Quo veró-j-ad imputationem in legitimam eodem48 

tur , ut conferretur , non eflet fimpliciter , & ex li modo refpondemus,hanc,de qua agimus donationem 

bera litare donata,quod in dote,donatione propter caufa nuptiarum faclam in eam imputari,propter eam 

nuptias vel aliam ob cauíam , cum necefíarise fint rationem, quam circa collationem coníideravimus: 

£2non procedit, cüm \ nemo in neceflitatibus liberalis omnia enim ex illo principio mánant,quod fecuré in 

exíftat, vulg. /. divus pius, de reg. jur. I. in necefjitati- fuperioribus conftituimus, hanc donationem veré 

bus. eod. tit. quáre pater donando filias, feu alicui ex donationem efle obcaufam,quas de jure in legitimam 

filiis ob caufam intelügirur voluifleeam donationem filio imputatur, hanc conclulionem ponit Bart* in l* 

conferri, ita rationem hanc ex Ripa in l. in quartam, in quartam ,ff. ad leg. falcid. quam á caeteris quoque 

num. 148. ff ad leg.falcid. ¿k aliis tradit Dieg Gom. probari ait Bereng. Ferd. inrepetit. ejufdem /.3. art.$. 

Cornejo, in addit. ad comment. Ant. Gom. add. 1.29. cap. n. 11. bené loquitur Ripa in eod. I. in quarta, n¿ 

taur. a n.29. Viden. Tel. Fernán, in U.26.& 29. caut. 148. ubi rationem ad id adducit eandem,quam fuprá; 

n. 3. Hanc autem noftram donationem, veram efle circa collationem ex eod. Rip. perpendimus: ean 

donationem ob caufam, fecuré fuperius refolvimus. dem refolutionem, quod hasc donatio imputetur in 

Ad haec propter aliam quoque rationem venit haec legitimam tenet Antón.Thefaur.dectí'. Tedem.afi.n, 

43donatio. con lerenda , quiaj- propter juramentum, 11. qui ad id allegat Jaf. in conf. ult. ib. 2.8c fupradi- 

quod in ea apponitur,fit ftatim valida, docet Cravet. clos alios, quos fuprá ex eod. Thefaur. circa collatio- 

in confil. 102. nu. 4. Mich. Graf. de fuccejj. part. 2. art. num materiam, ci ta vi m us, quibus adde Peregr. im 

* collatio bonorum, q. 20. ra. 4. verf. fimiliter. communem tratl. de fideicom. art. 36. nu. 134. Vidi multo poft 

-f- dicit Viral, de collat. memb.2. n. 17. ita declaravit Se- hasc feripta 2.tom.decif nob. Lud. á Peguer. quae no 

: : 

fiatus die 8. Jülii 1C72. in caufa í ero ny rose de Cruviflimé proderunt in lucem inter quas reperi dec. ic.'ff 

dillis, & de Co lie. contra Elifabetam de Pruneta, ÓC in qua difputat hunc articulum, Sc pro non imputa- 

Vitafix-» coram Adriano Vi la na vertenti, ibi, in fentione bis in Senatu decif. tradit, de annis fcilicet 

tentia Regia^no vero ad quartam portionem,\ñá\ hanc 1603. & 1609. quia noftra hasc donatio non fit 

declaratioiiem míertam in proceflu caufas nobilis ob califam , fed imó fimplex donatio : Quas non 

Geraldi de CrudifKs qUondam Comitis de Montea- video quomodo ftare poflint cum his, quas Senacuto,contra 

nobilem palmatium de rWpeberrino,cotus refoíverat in eadem aula in eod. decif, quam fit» 

ram egregio Senatore Hieronymo Aftor, actuario pra retulimus num. 35. cujufque meminerat idem 

Bofch. vertenti, ubi exprefse dicitur donata a patre nob. a Peguer. eod. vol. dec.22. ac quomodo com- 

ti 

! patian-

y 8 Claufula IV. 

patiantur cum hic fecurein favorem opinionis,quod 10. w.18. Unde non videtur pofle eum qui refolvit 

•F- noftra donatio fit ob caufam,refolutis ex auétorita- in donatione caufa matrimonii certi facía ipfum mate 

graviflimorum doclorum. Convenit tamen cum trimonium eíTe illius caufam finalem, fupradicta pohac 

novilfima noftri Senatus opinione , & Senatus ftea uti diftinclione, ut quaftionem decidat, num ea 

Sebulia. apud Antón. Fab. in fuo Cod. lib. 3. ///.19. de donatio matrimonio non fecuto, valeat, necne. Nec 

inoffic. teftttm. defin. 30. ubi ait decifum, quod fi quid obeft , quod dd. per Monter, ubi fupra allegati eam 

in contradu matrimonii, 8c nuptiarum favore do- diftinctionem adducant: nam id' eft ex eo quod nonnatum 

fit, magis eft, ut fimplex, quam ob caufam dodum refolverant num ea donatio eflet fimplex , vel 

natío fa&a videatur, ergo (inquit) in legitimam non ob caufam , 8c lie bené poterant ea diftincT.one uti, 

imputabitur, fed qui tenent donationem efte ob cau- quae ferviebat ad decidendam eam quaftionem : 

fam eam, de qua tractamus, neceíTe habent confiteri Conducit + quod Bal. feribit in l.filfam, C.f exfalf.

Glofla IV. 59 

ex celebri: doctrina Panor. in c.quemadmodivm,%.illud concludit quod Viví, docet décAOA.n.zz.likl quod 

' autem,n.8. extr. de jure jur. & in difput. inci. fiante fatuto 

n. 12. i/T>y! ¿z

6 o Claufula IV. 

°4 Sed qnid,-J-fí contrahatur quidem matrimonium, 

illud tamen poftea declaretur nullum propter ali - 

quod juris impedimentum , quod vetaret illud contrahi 

? in hoc cafu idem cenfeo indiftincte quod in 

fuperiori, pofle fcilicet donatorem condicere rem 

donatam , li tradidiflet: vel retiñere, íi penes fe haberet, 

ex defeclu caufa finalis, propter quam facía 

extitit , quia non praeftat impedimentum quod de 

jure non fortitur eífectum, capitul. non praftat. de regul. 

jur. lib. 6. Se paria funt aliquid non fieri, vel minus 

legitimé fieri: leg. hac conditio, ff. de condit. & 

demonflr. leg. quoties , ff. quifatifd. cog. quod eleganter 

in alio propolito perpendit Andr. Gayl. proel, 

obferv. libr. i. obferv. 105. w.13. plura ad propoiitum 

congent Jado. Damhaud. in Enchirid. par. Ó fimil. 

verf. maritus í.iutdis, & hac procederé cenfeo nulla 

facía drfereiuia , vel diftinclione num ambo donator, 

& donatarius confeii, vel ignari eflent impedimenti 

, vel etiym aiter eorum confeius, vel ignarus 

eflet in cafu de quo mox dicemus, nam in noftro 

cafu non loq uuntur jura , quae eam diftin&ionem 

faciunt ex. adrn'ttunt. 

6c Quid, AUTEM \ in marito ob caufam matrimonii 

uxorem dotante, an fi poftea illud declaretur nullum, 

poflit bona donata repetere , vel retiñere tanquam 

ceflante caufa donationis, ut in próximo cafu 

dicebamus 111 fuperioribus. L¡cet haec quaftio ad noftram 

hanc gl. pertiiere non videatur, tamen quia 

per eam fperatur fien facilior , & clarior deciíio 

cafus fupra proxiu é á nobis propofiti, ideó breviter 

qud in ea tenendum íit, aperiemus: hac in re 

66"i" diftmguunt communiter dd. plurts cafus : aut 

* enim uterque fu't confeius impedimenti, quod obítabat 

ne nupt-.a ¡nter eos fierent , 6c tune non eft 

locus repetitióni , ied fiícus poteft rem donatam 

vindicare /. cum hic Jlatuo , §. fin. in fin ff. de donat. 

inter vir. & uxor. ibi, fed fi Sena or libertinam defponderit, 

vel tutor puptllum , vel quis alius ex his qui 

matrimonium copulare prohibentur , & duxerit , an 

donatio quaji in fponfalibus facía valeat ? & putem 

etiam fponfalia improbando , & quaji ab indignis ea , 

qua donata funt, oblata, fifeo vendicari. ht hac 

g-fcientia + probanda eft eo modo , quo do. et Ang. 

Aret. in §. fi adverjus, infl. de nupt. ubi eum optimé 

1oqui dicit Velafq. conf. c. in princ. alias ignorantia 

¿gprafumeretur. Aut vero + aiter ipforum fciebat impedimentum 

, & aiter ignon.b .t, & tune adhuc diifinguunt 

DD. inter ultimas voluntates, &. contractus 

coiuludentes in ultimis voluntatibus fieri quidem 

rem legatam iplius legatarii impedimentum ignorantis 

, per text. in leg. prafeÜus , de rit. nupt. in 

^ contraclibus veró + dua reperiuntur DD. contraria 

"íententia, ut apparet ex glof. in l.qui contra.verf. fifeo, 

de intcfl. nupt. & ex Didae. de matr.l.fart. c.j.%.1. 

n. 8. 6c i íiom. Sanch. difput.2. ».3. & 4. lib.6. ubi indubitanter 

tenet in utroque cafu rem donatam fieri 

conjugis impedimentum ignorantia, cum non poííit 

commodé inter eos cafus ratio d.verfitatis aííignari 

& per alias rationes, quas ipfe tradit: aut donatarius 

impedimentum nofcebat ignorante donatorcóc tune 

licet etiam adfint contraria DD. fententia differentiam 

conftituentium inter contraclus & ultimas voluntaos.utroque 

tamen cafu legatum,& donationem 

eífe nullius momenti tenent Lman. a Cofta,Mehn.& 

Sanch. ubi infra: aut finaliter utero 4ue iplorum impedimentum 

ignorabat ínter eos efle quo mmus matrimonium 

contraherent, Se tali cafu hinc inde donata 

repetuntur, /. 1. C. de rendid, oh cauf. cum ifte cafus 

tam in donatione , quam m legato contigiflet disputan 

in Senatu Ne p» IN eo tradit Vine, de Franch. 

dec.

Gloffa 

portar, noftra conftitütio alitcr, atque alio modo, ac 

per al ios a&uSjCjuam per cxprelíam retrodonationem 

poífe fieri fraudem hareditamentis iaclis favore matrimonii 

, quos actus sequé conftitütio prohibet, & 

annullat, atqui expreflam retrodonationem, dificultas 

confiilit in cognoíceiido qui fint adus, quos intendit 

conftitütio prohibcre, ac anuullare ultra proprias, 

8c man i fe fias retrudonationes, ex eis ego nonmillos 

ufu frequentiore» in médium proponam ex 

quib. non erit forfan diíiicile ad aliorum congnitionem 

devenire, máxime fi eis áojungantur qua; Antón.'Fab. 

docet iri fuo Cod.IV".2. tit.2^. qni,& adverfi 

quos, é'c de m. 3.n. 8. & in alleg. & lib. 4. tit. 37. de 

reb. odien, defin. 2. c J 

3. & Rofen. defeud. caj. membr. 

j . concl. 14. a n. 7. ubi quídam calus adducuntur, in 

quibus dicunt ii doclores» arque militare prohibitioitem 

alienationis,quamvis revera mamfeftae alicna- 

' tiones non appareant, an li tales omnmo úuiient, 

abfque fuco aliquo celebratae. 

„ J Unus-f-ex his calibus , quos ego adducere decrevi, 

eflet, quando films patri vendenti, vel abasajienanti 

res donatas confentiret, quia per hujufmódi boriíénfus 

praeftationem aequé fieret Iraus hareditamento , 

quam conftitütio prohibe** vohjit, ultra quod, confcntire 

alienationi alienare efl, & proh;b:tus alienare 

, vel donare, prohibitus etiam cenfetur alieiiationi 

,-vel doriationi confentire, prouti pluribus probat 

Tiraquell. allegat. a Molini ubi infra Tiraq. (inquam) 

in revet. I. fi unquam, verb. donatione largitus , a. 275). 

& Mohn. de primogen. lib.d.. cap.¿. n. 24. text. ex p reífus 

in l. quoties, C. de fideicomm. ubi venderé per fe, 

& confentire vendironi , qua? per ahpm fiat.jderri 

funt , bene Surd. dec. 264. nu. 13. & Cafar. Barz. 

dec. 04 71. I4. 

y4 A:ius freafus eíTet, quando pater ertieret á filio 

e '-.in r_s donatas , nec aliter coníl.irct de pretil 

folutfone > quam per confeflioncm ipíius fiin : tune 

enim locum haberet difpofitio noftra Conffitutioiv,; 

ex regula quae didat, in perfonis prohibías non 

efle ftandum confeíiiouibus , per quas fieri poíiet 

fraus pn.-hibitioni , nifi revera conftet de vtritate 

illius, fie in proprus noítris terminis in perfona prohifeita 

donare, quod non valeat coníeílro pretil ío- 

1'.".' n íavorem illius, cui donare non poter.it, 

niíi de 1 t< conftet, contra gl. tn /. qui teftamnitum. 

verb. mpditm^ff. de probat. fecuré refolvunt Jaf. 

in Iji ¿r, ata ex ion s. n.lU de valga. Dec. in cottf.jlh 

Calcan, in confil. 58. p-.r t- xt. in l. 1. C. de tiatur. ¡ib. 

eis'adde PineJ.tW /. l. part.^.71. 23. Cod. de bon.mat. 

accommodantur quas pluribus inferios in glof. donationis 

inter patrem & filium, docuimus, dum refolvimus 

i 11 perfonis pfohibitM non fuffragari aflertjonem 

meritorum ad fuflinendam donationem alias 

invalidam, nifi illa probentur. 

7c F x 

eadem + refolutione manare videtur, quod fi 

alias quoquomodo fiat abqua confeflio debiti etiam 

jurata á filio in favorem patris, cujus veritas, & realitas 

probari non poflit, ei ftandum non foret, quia 

fie per indiredum fieret fraus conftitutioni, & hareditamentis 

favore matrimonii fadis in cujus rei cómprobationem 

faciunt, primo text./'w d. I. qui teftamentum, 

ff.de probat. Sc quo doclores tradunt in hac materia, 

quos (ut única allcgatione plures babeas) cum 

diligentia retukrunt Piíul.in alleg. 1.1. part.^.n. 23. 

Cod. debon. mater. ce Mantic. de conjetl. ult. volunt. 

yfrlib.lO. ///.4. «.3. Conducunt-j-'finaliterquas de confeííione 

recepta dotis per maritum uxori fada, ubi 

numerario probari non poteít,docet Pater Sanch. de 

tnatr. lib A de donat. hit. vir. & uxor.difp.y.n.6. dicens 

quod 111 ómnibus cal,bus in quibus donatio inter virum 

& uxorem eft invalida, invalida etiam eft hujufmódi 

confeflio nifi de veritate numerationis alitcr 

conftet: adde Barbof. in l.i.part.Cn.zi). fffolut. matr. 

qui multa adducit in hujus rei com probationem. 

Fontan. de Paii. Nupt. Tom. 1. 

I. 6 1 

Concinnunt quae pluribus, circa confcfíionem per 

filium patri fadam de rectptis mille,qua ei donaverat,feu 

donare promidrat m capitulis matrim,probabat 

rioftras Cáncer, in 2.part. 2. var. refol. cap. 2. a 

n.lGO. cum pluribus fequent. Sc fignanter ».218. ubi 

poft hac feripta vidi , quia poft haec feripta in lucem 

prodiit opus. 

ídem f effit quando conftaret de receptione pre-77 

tii realiter, Sc de fado.fi tamen venditio viliori pretio 

celebrata comperirctur, quia tune illud,quod deeftet 

de juflo pretio, donatum cenferetur , ex leg.fi 

quis donationis , de contraben, empt. & leg. fi fponfa , 

circa fin. de donat. int. vir. teV uxor. Joan. ¿up. de 

Pala. Kub. in rubr. de donat. int. vir. & uxor. 29. 

n.2. Sc Rodcr. Suar. in li. tit. de las arrhas, in §. 7iot. 

ad Un. in verf 2. 

Multis -j-alns modis in fraudem conftitutionis po-7^ 

teíl his haer^ditamentis fieri praejudicium ,quos poteris 

per te ipfuftj coiligere ex variis doclorum refolutionibns 

huic negotio applicabilib'us, quos omnes 

non pofi'um ego hoc loci recenfererid folum adverto, 

nihil poífe excogitari per quod facilius fraus hac 

deprehéndatur, ac detegatnr,quam li infpiciátur,num 

adus qui fit á filio iri patrem, Íit talis, qui fi clare, Sc 

aperte non fapiat retrodonationem, in favorem illius, 

vel manifeftum praejudicium, Sc derogationem 

contmeat hareditamenti, per eum tamen quoquomodo 

deveniatur ad didam retrodonationem, praejudicium, 

Sc derogationem, leu ipfa fequantur, quia 

tune pari modo talis adus cenftretur prohibitus,ficuti 

quihbet alius, qui diredé, clare Sc manifefté didam 

retrodonationem prajudicium , Sc derogationem 

contineret, quod argumento eorum probatur, 

quod dodores docent, ?rohibÍÍa% alienatione cenferij^ 

prohibitum ownevi adían, per quem deveniatur ad ipfam.per 

qnemque ipjafequatur,ex l.cod:cillis,%.?natcr.ck 

ibi Bart.^ de legat.2. l.fi ad refolvendam, ubi Bart. & 

Salyc. C.deprttd. minor. Tiraq. de retratl. lign. f.l.glof. 

I4.n.i4.qui plures concord. alleg. Menoch. conf.iOf. 

7122. Bec. conf.2^. 71.2. Peregr. de fideicomm. art. 14. 

?/. 3 T. Surd. dec. 2Ç4. n. 20. 0dec. ¿26. n. 27. 

Declaratur f hac conftitütio, Sc ejus dnpofitio utg 0 

tantum hubeat locum in his , qua fiunt in íavorem 

donafttis per donatarium per adum inter vivos, non 

vero iu his, qua per ultimam voluntatem Sc in teftamento, 

qui cum dida conftitütio fundetur m íraudibus, 

qi a in his fieri folent, tmanaveritque in earum 

excluiionem, pro caufa finali dilpol)ti< >rm. juxta 

leg. fin. ubi Bart. Sc reliqui. ff. de heered. inftit. & leg. 

cum hi.ff.de tranfaüapCc autem óc earum lufp;ciones 

non poliint conjedurari intdlante,^ moribundo, 

inde fit ut dici nequeat emanafie prohibitionem, ut 

facultatem teftandi, alioquin liberam,óc amphííimam 

rellringere:,eíl bast exprelTa doctrina noftratis i liorna 

Mier. fuper dici. conjlit. quee legitur apud eum in 

cur. Perpiniani Reg. Petr. 111. cap. 26. de his,qua fiunt 

in fraud. contratl. nupt. eol.6. n.6. pag.1^2. d'.centis-f gj 

conllitutionem hanc,quam explicamus,intendiire removeré 

potentiam contradus inter vivos, non difpolitionem 

per ultimam voluntatem fiendam , qua 

eft ambulatoria ufque ad mortem , eandem opinionem 

fequitur noftras etiam Antón. OÍ iba de afiion. 

tom. 1. in a interpretat. §. item fi quis in fraud. nu. 2. 

verficul.fed an. qui eundem M.ier. allegat. ubi fupra 

in n. 3. ubi tamen nihil de hoc, praterquam quod 

calíante fraude poflit fieri alienatio , non obftante 

coníbtutiorte,numerus enim 6. eft, ubi de lioc Mier. 

traftat: coarcervat poftea is dodor iri comprobationem 

hujus opinionis plures dodores tenentes quod 

prohibitus alienare, non cenfeatur prohibitus alienare 

per adum ultima voluntatis, fed per adum folum 

inter vivos , fie reperio pro hac noílra declaratione 

antiquitus in Senatu decifum die fcilicet 20. \ 

Julii ícóo. in caufa in eo vertenti ad relationem N. 

F Vila-

6% Claufula IV. 

Vil a na in Cat herí nam Caftellona, & pupiilos Cabellónos 

i feriba Saccrares. 

82 Declaratur-j* fecundo eadem conílitutio, ut tantum 

procedat in diminutione hasreditamenti, quas 

procederé fado hominis, non vero quas fado legis 

procederé, & ex illius difpoíitio ne, quo probatur 

ponderando verba didas conftit. ibi > Alguna carta 

*fer a feta, hoc eft, aliqua chana fuerit facía, ítem ponderando 

quod conftitutio prasdida , uti antea dicebamus, 

emanaverit ad tollendum fraudes, quas in his 

fieri folebant, quas certum eft per legem fieri non 

polfe, ¿V ex illius difpofitione,rationem reddit Mier. 

in ead. conftit. n.8. ó" 9. ubi hanc refolutíonem fequitur 

, dicens , quod per haneconftitut. prohibentur 

contradus, & inftrumenta tantum , 8c quia ejus difpoíitio 

exorbitans, non eft trahenda ad crimina, vel 

alios cafus nece fíanos, in quib. donatio revocatur 

invito donatario né videantur per eam tot jura corrigi,feu 

tolli quas de revocandis doiiationibus agunt, 

& ad id fuerant edita, arg. leg. fi quando, C. deinoft. 

tejlam. 

#2 Exemplum-}- hujus rei poteft poni in revocatione, 

quas íit vigOre /. fi unquam, C. de revoc. don. quando 

donatori,& hasreditanti in capitulis matrimonialibus 

nafcerentur alii filii (intelligendo in terminis,in quibus 

ejus legis difpoíitio procedit) tune enim in favorem 

didorum filiorum fieret próculdubio diminutio 

hasreditamenti beneficio legis, 8c ex illius difpoíitione, 

quaecunque donatio , etiamfi fit ob caufam, huic 

quod tibi declarabunt dodores qui dida jura commentati 

íunt, quod ego non poífum hoc loci proíequi, 

ne plufquám oporteat, in his immoratus dicat 

& videat. 

Plura alia in ornatum omnium fupradidorum,quae 

pulchra quidem funt talia, quas quifque vel roediocriter 

folum eruditus per fe ipfum facili negotio colligere 

poterit, ea confulto íiientio prastereo. 

4 

6 

7 

8 

$ U M M A R I A. • 

Filiifamilias non poterant olim fine confenfu parentum 

matrimonium) contrahere. 

Jus canonicum in nuptiis potifjimum ex peda tur. 

Filiifamilias de juré canónico validas pojfunt abfque 

confenfu parentum nuptias contrahere, ibid* 

FUiumfam. "qui dicit non pojfe fine confenfu parentum 

nuptias contrahere, anathcmate a Sacro Tr¿dent: 

Concil. damnatur. 

Confenfus parentum, tn matrimoniis filiorum, de honefíate 

re_quiritur. 

Virginalis pudor is non efl maritum eligere, fed parentum 

judicium expeüare. 

Matrimonium contrahere abfque confenfu parentum 

, moríale aliqui arbitrantur. 

Quod non procediufi confilium fit petitum, licet non 

Jequutum. 

Conc. Triden. de reform. matrim. c. I. feíf. 22. intelletlus 

n. 3. 

revocationi de jure fubjacet, Rip. in l.fi unquam , 9 Exempla plurium, qui fine confenfu parentum , ma 

5.13. ».24. cum feq. Gorn. in confil I. vol.%. & conf.30. trimonium contrahere noluerunt, remijjive. 

voLa-. Vident Tiraq. in repetit. d. l.fi unquam, verb. *10 Filia in Cathalonia non poteft fine confenfu paren 

donatione largitus, nu. 68. u 69. qui videtur donatiotum matrimonium contrahere, alias potefl exhenem 

remuneratoriam excipere, quod an fit intelli- redar i , nifi fit atatis 24. ann. & «, 22. ubi decif, 

* gendum in excelfu tantum,id eft, in eo, quod exce- noftri Sendtus. 

dit caufam,aut vero in totum, non eft quod ego hic 

Intelletlus Conftit. ti Ó* 3. fub titul. de fponfal. in 

difputem, id te docébunt dodores fupra relati , & 

1 • vql. conftit. ibid. 

nos jam alias tradidimus, & fecundum hanc, quam 

11 Libertas matrimonii nullo modo minui pote/l, aut 

firmamus reíblutionem, reperio in quibufdam a mi 

infringí. 

quis exemplaribus manuícríptis in volumine confti 

12 Lege permitiente quod fit, poenam non meretur. 

tutionum Cathalonias admorjum reveferidi N.' Ma- 

13 ífg&s feculares non pojfunt /latuere circa matrimo* 

negat olim hujus principatus digniflimi, ac dodif- 

nú Sacramentum. 

íimi Cancellarii, quod peñes me habeó, 8c propter 

14 Dodores enumerantur qui ftatuta non valere ajfe- 

multam illius egregii viri eruditionem fummi fació, 

reperio, (inquam) fuifte in Senatu in caufa viduas 

runt, imponentia pomas contrahentibus matriiúo- 

•j- Parades contra N. Puiades de anno tif2$.decifum per 

nia fine confenfu parentum. 

nativitatem filiorum fuiíTex& eífe locum revocationi 

1< Filia, cnta fine confenfu patios nubit, rem inhonedonationis 

favore,& contemplatione matrimonii fa 

Jiam facit, ac patrem injuriam illi allatam, puchas 

vigore difj. leg.fi unquam Cod.de revocai. donat. 

niré pama exharedationis. 

84 Secundumfexemplum rei, quam tradamus, poteft 

17 Princeps faciendo ftatutum privationis hareditatis 

conftitui in revocatione, quas fit propter ingratitu 

refpedu filia qua nubit infeio patre, non dicitur 

dinem donatarii vigore Ifcn.C.de revoc.donat. ei enim 

difponere circa fubftantiam matrimonii, fed imó 

íimiiiter & noftra donatio fubjacet,- ut Mier. tradit 

circa bona temporada. 

in alleg. noftra confi. n. 8. intelligendo* tamen in eo , IJ3 Quod venit in quamdam confequentiam, & remote 

quo excédit caufam, ut declarant Com. in conf. 4j. non attenditur, fed quod principaliter. 

Ub. 4. Rip. in dicl. leg.fin. n. 149- juxta quam opinio- 19 Preña confiftens in lucro non acquirendo non advernem 

reperio etiam in exemplaribus manuferipris fu- fatur libertan matrimonii. 

*t prá relatis declaratum in Senatu de ann. 1499.9« Au- 20 Legitima non dicitur revera debita filiis ,fed quaji ' 

gufti. in caufa G'alcerandi Fabra, & Dalmatii Defpa- debita in vita parentum.* 

lau referente Jacob Des torrent. 

21 Legitima filii non poteft penes patrem pro debita 

ipfitísfilii publicar i. 

Quod eft intelligendum, ut Mier. advertít, & qui 22 Parentes exheredantes filias propter contratlum 

libet etiam fine éx eo verbis conftitutionis adver- matrimonium fine eorum confenfu, non efe abfoltiífet, 

dummodo ingratitudo prasdida- non fieret « vendos, vult Veracruz. 

data opera in fraudem prohibitionis. 

23 Nepotes non pojfunt privari hareditate avi, ex eo 

8c ídem + dicendum foret quando hasreditamentum 

quod eorum pater matrimonium contr axi (fe finé 

elTet inofficiofum, 8c in prasjudicium legitimas cas- 

illorum confenfu, ubi decif. Senatus Par i fien. 

terorum filiorum : cum enim eo cafu peí-milla fit de i 

24 Fatlum patris non nocet .filiis ex propria perfona 

jure revocatio ufque ad meras legitimas juxta/.7? to 

vocatis, ubi decif. noftri Senatus. 

tas, C. de revoc. donat. l.Titph in $.Imperator, de legat. 

2$ Renunciado matris , dote contenta,non nocetfiliis¡ 

2. eadem etiam in noftra donatione locum habebit, ' 

(tilla prior difeedat. 

ex rationibus fupra ponderatis. 

26 Libertas matrimonii femperremanet lafa ex ftatu 

85 Quíbus-j-omnibus in cafibus obíervandum eft juxtis 

privantibus fiíios baredítate qui infciisparen» 

ta propriam, 8c particularem cujufque revocationis 

tibus illud contrahunt. 

-naturam, numnám ipías íiant etiam cum frudibus, 

Opinio aiitloris in hac materia, ibidem. .* 

27 Sta-,

Gloífe II. 

27 Statuta privantia filios haredítate, quod matrimo* 

«5 

Didac. in epitom. ad quortum decretal. 2. part. cap. 3. 

nium contraxerint fine confenfu parentum •> inva 

§. 8. in princ. ubi fignanter Joan. Corral, mifcellan. 

lida judtcantur , ubi decif Rota Bonon. 

jur. civil, lib. 1. c. 17. Caftán, in Catalog. glor. mund. 

28 Filia digne nubens, non poteft exharcdari, quamvis 

Duar. Oldendor. & alios contrarium te nemes Te- 

fine confenfu patris, ubi decif. noflri Senat. 

prehendit, ae refellit, quib. adde Sylveft. 

20, Confilium , quando cum eo eft aliqtiid faciendum 

non oportet quoad fequatur. 

30 Dijpenfare non poteft Epifc. vel ejus vicarius fuper 

denunciationib. fub pratextu quod fi matrimonii 

confettis foret pater, timor ejjet, ne illud impedir et. 

31 Statuta difponentia ingredientem religionem fine 

confenfu parentum , privari bar edítate, & bonis 

an fint valida , ubi pro afirmativa decifione no- 

, firi Senatus. 

IntélleBus privilegii Regis Jaeobi de ingredientibus 

religionem fine confenfu parentum, ibid. 

$2 .Difpofitio c. in praefentia , de probat. non habet 

locum in Cathalonia, fed monafierium fuccedit in 

legitima tantum > ubi dec. noflri Senat. 

33 Argumentum a matrimonio carnali ad fpirituale, 

non procedit data difparitate rationis. 

34 Conditio in majoritatibus, ut non fuccedant in eis 

mo< ñachi, vel fiero ordine inftit uti 3fuftinetiir jure 

ubi decif. Rota Florent. 

35 Mulier, cui relicta funt ducentum , fi nuberet, & 

centum fi monafierium ingrederetur , an integra 

ducentum habeat fi ultimum elegat. 

36 Monafteriüm 'non exclüdit fubftitutum datum fub 

conditione : fi bares moreretur fine Hberis ex legitimo 

matrim. natis , ubi decif. Senatus fed. & 

noflri etiam Senatus alia. 

37 Mors naturalis mpnachi eft expeclanda, ut admittatur 

fubfiitutus Hn tafibus in quibus non excutditur 

per monafierium, Ó" interim fruitur bonis 

fideicommijfi. 

38 Filius perjcontraÜum matrimonii de confenfu patris 

y~'lib erat itr ab illius poteftate. 

30 An id fit etiam refpectu curatoris , ut fimiliter liberetur 

ab illius poteftate "ubi dec. Senatus. 

G L O S S A II. ^fÇ- 

Quod de expreflis volúntate, & afíenfu illorum 

faceré, & contrahere, feu contractare 

debet, facit & contra hit ac cohitifiat cura 

dieta N. futura uxore fuá. 

1^ Anta -\ fuit olim apud ra a j ores noftros, paternas 

in filios audoritafcis habita .ratio , ut exiftimaverint 

non pofle e*s fi nliifamilias eflent, fine.parentum 

volúntate, 8c afíenfu juilas contrahere nuptias, 

ita fanxit jmperat. Juftin. inl.unic. Cod.derapt. 

virgen. & in princ. inftit. de nupt. Paul. I. C. in leg. 2. 

deritu nupt. cum fimul. hoc etiam obfervafle parres 

illos Veteris Teftamenti, facrae litera? teftantur, & 

fignanter in Ifaac, Jacob , & Samfone ferva'fum legimus. 

Et non folum prohibebatur filiisfamilias 

matrimonium , ut fupra didum eft/contrahere, fed 

etiam diremptum inconfultis parentibus renovare /. 

nuptia inter, de ritu nuptiar. plené Gafpar. Antón. 

Theíaur. quafi. foren. 70. n. 4. lib. 1. Antón. Fab. in 

fuo Codic. lib. 5. tit. 2. de nupt. defin. 2. Verum hujufmódi 

Jeges, & civiles, conílitutiones per jus pontificium 

(quod 7 in nuptiis potifíimum fpedatur c. Euphemium 

2. qu.%. & c. ult. de fecund. nupt. pluribus 

probat Nar. Antón. Pereg. de fideicom. art.2^. n.56.) 

poftea abrogatae fuere, adeo, ut jam hodie nulli dubium 

fit, pofle. filiosfam i lias, abfque parentum con 

v 

Aldobrand. 

eadem reprehenfionedignumpropterea quod 

in adnot. ad primum ¡ib. inftit. in ritu. de nupt. fuper 

verf. dum tamen filii: eandem conatos eft defenderé 

opinionem, nec erubuit dicere fe exiftimare deceptos 

efle canoniftas, qui putarunt per jus canouicum 

abrogata fuifle jura ci vil ia fupradida, eandem hanc 

noftram opinionem tenent Nicolaus Bello, in lib. 

Antino. jur.lib.2. in 3. contrarietat. pulchré Rimin. 

jun. confil. vol. 1. per tot. Jacob. Cáncer, variar, 

refolut. part. 1. c. 24. de filiis qui matri. &c. in prin. 

Thom. Sanch. Societ. Jefu'.*» tra&at. de matrim. /.4. 

difput. 22. n. 3. Joan. Gutier. in praíLlih 2-^q. c. alii 

plures, quos ipfi allegant, & -|" hodie ad tollend-m 3 

omnimodam dubitationem, habemus decretum Sacrofandi 

Concil. Triden. de reform matrim. c.i.fejf. 

24. quod anathemate damnat eos, qui fallo aífirmant. 

matrimonia á filiisfamilias, fine parentum confenfu 

contradice, irrita efle, pro cujus decreti interpretatione 

videndus eítHieronym. Ceval.m fpecul. praff. 

quaft. com. cent. com. Ub. 2. q. 604. n. 3 iv cum feq. Anton. 

Fab. in fuo C. lib. y tit. 2 de nupt. defin. 2. Qui 

plura de his habere voluerit legat. Antón; Guiber. 

Coila qu\ juris lib. 1. cap. 12. per tot. ubi copióse de 

hac re. 

Sed + fi haec vera funt, quod non* fit necefíarius 4 

coníenfus parentum in filiorum matrimoaiis, quare 

in noftris capitulis ponuntur verâ,_de quibus in noftra 

glo'fl. demonfttantia matrimonium hoc fuijfe cohtrafium 

fciehtibus & confcieniibus parentibus. Refp* »ndetur 

quod licet in matrimoniis conrrahendis nonln : 

de neceíiitate reqiíirendus coníenfus parentum, eft 

tamen de honeftate, quod filii 6c máxime fihae illum \ 

requirant ;ut lie illud.quod de jure civin erakneceffitati^t 

de jure canónico honeftaíj&.ut dicebat Lancel, 

in inftit. Ganmí.fy.nuptias&iúude.'ñvM. & ibi glof. 

in verfr.'éonefte 3c hoc eft, quOadicebat glof. in cap. 

cum vvrum, de regular. & incap.fin.^2. ^.2.^ in fupra 

allegat. c\ ¡üfficiat 17. q 2.6c hoc eft etiam quod fcpe** 

rius ul ifaac , Jacob, óc Sajníorie íervatum legifpus : 

requifitum fuifle'parentum con fe ufum in eorumimptns, 

de honéstate tamen ,„ñon de neceíiitate r Aliis 

etiam in facrisditteris parentibus tribü'.tur. hoc munus 

tradendi filias nuptiis,ut ÍL.cclef 7.Da filium mam 

viro priidenti 8í D. Paui.l. M Corin.c.y. idtniitco|>josé docet: non enim "f fecundum honc.fi:¡-.tem virginaus 

eft pudoris maritum eügere, fed parentum judiemm . 

expedare, ut dicebat D. Ambrofius cuju^ didum refértur 

in cap. honoranuir 42. q.2. Ft-j-tioc atleo cer- 6 

tum effe exiftimant -aliqui , ut aYbitrentur peleare 

mortaliter,qui matrimonium contrahunt invitis parentibus, 

Alfonf.á Veracru./w fpecul coajung.'$.part. 

art. 20. concluf 4. -Micha. Salón, de jufi. & jur. q. $. 

de domi. art. 5.. tit. pojfintne parentes, filios, contra voluntatem 

eorum" contrahentes matrimonium exharedare, 

concl. 2. Na var. in manual, c. 14. ?i. ic. per Barbo'C'í» 

/. 1. part. 4, nu^-j.ff.foht. matr. & Gáíp. Antón. 

Thefaur. qu. for. 70. ».7. Ub. t. poft Gutier. canon, 

qq. c. 20.nu. 3. quod -|- tamen inteüigit verum 7 

Sanch. de matrim. lib. 4. dijp. 23. n. 10. niíi confilium ' 

petiiífet filius á patre, licet datum non fequeretur: 

tune enim abfque peccato, inquit, poflet filius matrimonium 

contrahere invito patre , qua de re amplius 

non ago, quia non multum attinet ad noftrum 

mftitutum: videatur per Sánchez, 8c ahós DD. fu- 

> r, • 1 /-«t*- .« i'— . .7 ««uiuium, vlutami ucr oanenez, ex anos uu. tu- 

fenfu, nuptias contrahere,ac matrimomo jungí, illud- pra citatos, ubi de eis latiflimé & fignanter videatur 

que validum eíle, óc & etticax emcax matrimonium c.cum vivi 

Ceval. Ovni in fpecul. r^^J praü. ~~ qq. com. cent. . comm. i-L lib. _ 2. ttou 

rum, de rendar, c. fufficiat 27. q. 2. c. hoc fanblum 2 2 

604. n. 34. conftanter ex Menoch. cohfil. ¿o. n. 3*. & 

9. 2. c.1. derefponf. tmpub late rem hanc probat ex 2 y. Ub. é de arbitr. Ub. a. cfa j. B,6 Gutier. ^ & 

Theologis Bellar.l.i. de facram. matr. cap.iç). ^vjq 

non. q. c. 20. n. 3. CephaJ. in confil. 421, n. 64. 8c alii 

Foman. de Fací. Nupt. Tom. I. 

F 2 plures,

64 

8 plures , j- AíTeverans per Concilium Tridentinum 

non cxcludí honeítatem confilii paterni, & fie non 

cenferi,per dictam Concilii difpolitionem,correctam 

verifiimam ülam opinionem, quam fupra ex Sánchez 

firmavimus, peccare mortaliter filios , qui fine licentia, 

ex. coniilio parentum , contrahunt matrimonium. 

Hinc illeCirus , quem reíert Barbof. in fuo libe!/, de 

re uxor. c. 1. fummo extollitur ab antiquitate, quod 

cum praftantifíima auri copia, ampliílimaque dote 

ad mulierem fufeipiendam invitaretur, non autem 

fe velle dixit. quam á parentibus collaudari, certior 

efle. refert Didae. Spinol. in fpecul. tefiam. glof. 14. 

in princ. de lc¡rat. fub condit. n. 80. de hac honeltate 

loquitur late lîdac. in efuo. ad quart. decret. I.part. 

9 cap. 3. § 8. n. 1. verf. honefum, ubi + pluribus exemplis 

prilcorum Fthnicorum,ac aliorum hominum,qui 

fine confenfu parentum nuptias contrahere noluerunt, 

eam opinionem commendavit: Hasc igitur honeítatis 

ratio potuit in caufa eífe,quod hoc loci,de 

hujufmodi parentum coníenfu, Se volúntate, fieret 

mentio. 

10 In f fceminis alia poteft eífe ratio hujufmodi exprelíionis 

confenfus paterni in earum matrimoniis, 

ne alias quaii parentibus infciis, vel invitis, contrahentes 

posnam incurrerent privationis fueccífionis 

paterna.*, ac maternavSc legitimas, fi id facerent ante 

vigelimum quartvrn atatis annum, juxt. confiit. 2&¿. 

tit. de Sponfa. volum. 1. confit. quod idem procedit 

etiam in filiis mafeulis in civitate Bareinonas , per 

privilegium lócale Regis Jacob.I. in 2.vol.conflit.fub 

tit.de Sponfa. de quorum privilegii,Se conftitutionum 

validitate, eft, quod in piaftntiarum aliquid dicamus 

ne difficiles quacítiones injufte fubterfugiífe 

videamur. 

11 Imprimís-f-igitur pro hujufmodi ftatutorum invaliditate 

facit, quod per ea videatur infringí, ac minui 

libtrtas matrimonii, videnturque ea ftatuta refrigerare, 

& retardare nomines á contradi! matrimonii,contra 

c.l.& c.gemma cumfimil. de Sponf. admirabais eft 

ad id Concilii Tridentini difpoíitio in decr.de refor. 

matrimon. fefi.i\.c.(). pracipiens ne quovis modo,directe\vel 

indirecl:e,cogatur quisquominus libere matrimonium 

contrahet, & certé per hujufmodi humanas 

leges, Sí conftitutiones vix diei poteft,quod non 

cogantur filii, minus libere, matrimonia contrahere, 

quod videtur eífe, faltem indirecto, hbertatem matrimonii 

impediré, quod damnat facrofmcta Synodus. 

12 Secunda ratio,-]- quia poftquam muiier id , quod 

eft nubere, fine coníenfu parentum,jure permútente 

facit, ut fupra dictum fuit, non videtur elle ubi élócati 

valeat pecna exharedationis.arguniento l.Gracchus 

ad leg. Jul. de adult. 

Tertia ratio, f quia ad poteftatem fecularem non 

fpectat leges condere circa matrimonii facramentum, 

c. tuam,de ord. cognit. & c. caufam 2. qui filii 

fint legit. ergo, &c. 

Ad has tres rationes reducuntur omnes, quas DD. 

in propofito adducunt, licet ipfi pluribus, cas exornent,quarum 

efTicacia conitri&i, qu'amplures , tam 

ex antiquis quám ex novioribus, aíferuerunt con- 

Claufula IV. 

q.$. per tot. Ju 1 

. Ciar, in prat!. crim. ^.83. ibi fiatutum 

3. verf. fed unquid. Alphonf. á Veracr. in fpec conjug. 

3. par. art.20. confi.}. Molin. de primeg. Hfpan. lib.2. 

c. 16. n. 6. Matienzo in l. 2. tit. ç. ¡ib. 3. or.únament. 

glof.4? «.4. ¿v ibi Azebe. 11.6. Tibcr. Decian. in trac!, 

crim. tom. 1. lib.2. f.34. n 4. Cevall.//¿.2. pracl. quafi. 

commu. cont. comm. 9.604. nu. 33. & Thom. Sanch. 

fociet. Jefu lib. 4. difput. 25. n.2. eandem opinionem 

tenet Joann. And. in c. fiatutum l. de baretic. in 6. 

licet relerat contrarium fuilfe obtentum in publica -fdifputatione 

Bononias, refert id Felin. in c. Ecclefia 

fiancU Alaria, w.59. verf fed contra iftam dicens de- * 

cifionem Joann. Andr. clíe ordinariam , Sí communiter 

approbatam , Pater Azor, fociet. Jefu in inflit. 

moral, lib. y. cap. 20. verf. praterea , & verf leges civiles 

: & c.2?. verf.l^. quaritur : plené Alderu. Matear, 

de interprct. fiatu. concl. 1. a nu 177. hi omnes 

cum aliis, quos vidimus quofque ipfi allegant, hanc 

fequuntur fententiam , Se opinionem. 

Alii funt non pauci,qui ratioir.Sus fupradictis nihil 

moti contrariam tenent fententiam, valere hujufmodi 

leges, Se ftatuta , nec ea per jus canonicum tuifle 

modo aliquo abrogata'.ii fequentibus utuntur mediis, 

per qua.' etiam ceníent contrariis fuifle fatisfactum. 

Prima ratio jhujus opinionis maniícfta fiet,fi pras-ij 

fuppofuerimus quod licet jus canonicum matrimonia 

hujufmodi, quas contrahuntur fine confenfu parentum, 

approbct quoad fubftantiam matrimonii,non tamen 

illa approbat quo ad modum contrahendi, imó 

pradictum modum exprefsé improbat, Se minus honeítum 

reputat,dicens exprefsé quod ita contrayendo 

filia ufurpat oñicium patris,c. honorantur 52. q.l. 

c. nof rutes 30. q.l. & c.i. de defponf. impúber. Se proinde 

dicitur gravi patrem aflicere injuria , Hoftienf. 

in fum. tit.de clandejl. matrim. n. I. Se ladere jufi patrias 

poteftacis, Paluda, in 4. difinf.2S.q 2.?:. 10. inde 

(quod í'ortiuseft) lethaliter dicitur peccare, ut fuperius 

lace probatum extitit: Hocipra 4 

fiippofito,nullii6 

mirum videri pofle, ajunt hujus opuiibnis allvcias , 

quod dicatur, legem civilem hanc filia* culpam, Se 

peccatum, hunc patris contemptum, ck. injunam, puniré 

polfe posna exhasredationis filia lie contrahe-ntis, 

nihil tamen circa matrimonii fubílantiam difponendo 

, vel ftatuendo, pro qua coníideratione facit 

notabiliter in íimili doctrina Panorm. in c. fin. de fe~ 

cund. nupt ».3. hac ratio (ne quem fuá laude fraudemus) 

eft Barb. in alleg. 1. 14. part. n. $0*$jolut. matrim. 

qui fupradictos allegat. 

Secunda ratio-j-ner quam videntur fuftinenda bu-17 

julmodi ltatuta,& leges.Rtajuia tali cafu Princeps nihil 

difponit fuptr matrim.illud invalidando,vel alias, 

quin ad ipíum non fpectat,led fuper bonis temporalibus, 

& fecularibus, dequiHus judicare, ftatuere,& difponeré 

legem condendo,ocalias difpofitiones faciendo,non 

pertinet ad Kcclefiam.fed ad Principem feeu- 

\iirem,c.pcr veiier.ibilem.qui filii fint legi .Fehn./a c. Ecclefia 

fancl* Átír¡* in.j8.&

Gloffa II. 

acquirendo, non adverfatur libertati matrimonii, rcntum matrimonium contraxerunt, exharedari proideoque 

ei apponi poteft , quia tune non eft vera pterea pofle, exiftimarunt , fed & filios eorum , qui 

pcena, fed potins eft fpe lucri comparandi ad ma- ex tali matrimonio proceífifient, fi forte filium contrimonium 

invitan , quod fieri pofle manifefté do- tingeret mori ante patrem eis relidis,contraquos tacet 

1. C. in l. Titio, de condit. & dem. Didae. ad\. men in fadi contingentia declaravit Senat. Pariíien. \ 

decret. part. 2. c.¿. §. 3. n. 1. late propolitionem hanc de anno 1584. ut teftatur Ann. Robert. rer. judicat. 

ex multis probat Sanch. in fcepe alleg. tracl. de matr. Ub. 2. c. 9. in fin. 

20lib. 1. difp.¿¿.n. 3. legitima autem f non dicitur re- Nec id quidem f mirum cürn regulariter generale24 

vera debita filiis, fed quafi debita, & ita judicatur de fit, fada parentum filiis non prajudicare, prout in 

eaquafi de lucro captando, ut docet glo!. in l. eman- pulchro cafu Senatus declaravit referente egregio f 

cipata, ver. fine, C. de jur. & fací, ignor.Sí ibi Bart. ir.3. Senatore Hieronymo Aftor,& feriba Hieron.Bolch. 

& plures feribentes , & in aliis locis relatis per San- f ub die 22. Martil 1605. in caufa Stephaniae Terrera 

chez loco inferius allegando, & íignanter Tiraq. in vidua* contra Gartiam Gualbes,dicendo quod quanrepetit. 

I. fi unquam, verf. fufceperitliber.n.11 ¿.Ó"!!^- do funt filii fubftituti poft mortem patris, ipil non 

21C. de revoc. donat. Quodf fi é contra eflet, pubh- debent hareditate privari, quamvis probetur eorum 

cari polfet legitima, fuperftite patre, propter delic- patrem non obtemperarte mandatis teftatorió,imó eis . 

dum filii, Sí teneretur ipfe pater ex ea, uti de bonis exprefsé contravenirte , per quam contraventionem 

filii, condemnationem folvere, cujus contrarium eft incurrebat privationem hareditatis difpofnione tede 

jure, ut docet Padilla in d.l. emancipata, ».33. & ftatoris : didum enim fuit, fadum patris,& li íit fibi 

34.íignum ergo eft quod legitima non poteft diei fi- nocivum,'non tamen filiis , pro qua declaratione ftat. 

lio debita in vita parentum, Sí fie quod de jure ju- in terminis Peregr. de fideic. art. 18. n. 26. non nihil 

dicari de ea debet, ut de lucro quarendo ;& per con- dicit ad propoíitum Vine, de Franch.decifi 69. Inde 

fequens quod á primo ad ultimum non erit prohibi- etiam íit f quod fadum matris,qua renunciavit do-25 

tum pcenam exharedation/'s apponere filiis contra te contenta , non noeeat filiis, fi contiugat matrem 

voluntatem parentum contrahentibus, quia non ad- ipfi s filiis pradecederé , prout multis dodrinis funverfatur 

ea pcena libertati matrimonii, ex fupradidis dat noftras Cáncer, lib.^.var.c. 15. de renunt. a n. 47. 

late rationem hanc extendit Sanche/ de matrim. lib. ubi decifwnem refert noflri Senatus vqua noílris tem- -f- 

4. difput. 2">. n. 1. licet eam poftea diflolvat n. 3. poribus fada extitit, referente egregio Senatore 

Per has r¿tiones plures graviffimi viri hanctenent Hieronymo TomeJ de anno 1598. ( licet ego aliam 

opinionem, quorum nos aliquos referemus reliquos viderim in alia aula antea in contranum fadam , Se 

péneseos videndos relinquentes, qui allegabuntur, in Senatu Parifien. fie cti; m fuifle centra nepotes 

Bald. in c.tenor, infin. de Jentent. & re jud. & in l.om- declaratum de anno t.x6p. reíert Ann. Robert, rer. f 

nem,ad fin. C. ad Senat ufe.Ten uH.Bald.novell.de dot. judicat. Ub. 2. cappX. ) 1 ^regium elt Lüd. Morór. 

é.part.privil. 16. n. 6. Joan. Lup. in c.per vejlras de conf.21. per tot. ubi laie de his agit. Sed hac ^mitdonat. 

int. vir. & uxor. not.¿.$>.3.n.cj.& tot.$.$. Ferdin. tamus pro nunc. 

Vafq. de fue ce ff. creat. part.i. lib.i.f.io. w.628. &feq. - íunt quáé dubitnbilem reddant rer* hanc, 

Ludov. Molin. fociet. Jeíu tom. 1. de inflit. tracl. 2. quasque ni ti vider».mus has noftras ;ógft t .roñes 

difput. 176. Barbof. in l.i.part.4. n.$6.fi.folut. matr. cum máxima maturitate á viris hujus pnru - ..¡.us in- 

Michaeí. Salón, de jufiit.Ú jur. q.%. de dcmi.art.%. Sí dique dodiíTimis fimul ac prúdehtiflimis c< :tec~ is, 

alii quam plures relati per'lhom. Sánchez, ubi fu- ni etiam prole fci/emus pro earum VÍ< ! 

ditate per 

perius n. 1. qui licet hanc fententiam non fcquatur , facrum |enatum ( quem nulíi orbis pofltponi debe re 

eam tamen dicit probabiliííimam , inrerens inde non fatentur qui iilum tradarunt) íuilíe fap.ífime in la" 

efle audiendum Veracrus in 2. part. fpecuL art. 20. di contingenta Sí quoties de eo incidit quaeftio, ju- 

22concl. 3. dicentem nonfeíle abíolvendos parentes, dicatum,occafioneni dabantnonmodc.ini dub.tandi 

Í- qui in cafu per leges fibi conceflo, exharedant fihas, quanam harum opinionum verior déb< 111 re ferj, 

fed imó aflerit Sánchez fore abfolvendos cum pro- Sí multos forfan induxiflent ad crecendum ¿onge* 

babiliílimam íententiam fequantur: fupradidis adde veriorem efle priorem opinionem, fuper quo ego 

Jacob. Cáncer, qui eandem tenet opinionem part. 1. humunculus aliud non loquor,dodonbus relmquens 

var.refol.tit.de fil. qui mat. &c. in princ. Sí noftros judicium fuper his fuum proferendum, heré-f-verum26* 

pradicos Cathalonia per eum.ck per Anton.Olíb.in eft (ut hoc unum verbum libere proferan. ) quod 

ufat. alium, namque, cap."], a jz.37. de jur. fife. qui eos ego attentius rationes pro utraque parte dod.dimé 

fequitur , alleg. idem Cáncer, in ^.part. var. cap.i l. á dodoribus excogitatas perpendi, ac conlideravi , 

de fponfal. & matrim. n. 3. poft hac feripta in lucem & femper reperiri videri quomodocunque rem hanc 

edita , defendit eandem opinionem in terminis no- coníiderent dodores, éx hujufmodi liginus, Se ftaftrarum 

conftitutionum, imo de eis exprefsé* loqueos tutis lafam . ac diminutam remauere libertaten-, ma- 

Cel. Hugo, confil.fé.nri. (in quo fibi placuiífe dicit trimonii, quod prohibent Jura canónica, Sí damnat 

Gafp. Anton.lhefau. qua(l.forenf"jQ. n.y.libA.) plu- Sacrofanda Tndentina Svno-lus. etiam fi id indire- 

t 

f.;2.»43. ubi ita decifu 

t a 

lofanoin contradidorio judicio de anno i")S3- ' nionem contrariam ftotutis, aquiorem , Sí veriorem 

etiam inconcufse in Cathalonia obfervari, & pradi- judicarem, Sí illis adharerem dodiífimis vins , qni 

cari hanc opinionem aflerit Cancer./'w d. cap.de filiis eum lequuntur , bene video quod id eflet contra 

qui &c. n.6. cui eft quod in fidem adhibeamus, licet ftimulum calcitrare : ex eo enim quod non ampleccafum 

particularem non alleget, in quo fit ita prac tamur hanc opinionem, non exiftimamus quod proticatum,quia 

Cathalani obfervantiiíimi funt íuarum pterea in Cathalonia á contraria , qua? recepta ihi 

legum , & in dubio fecuré poteft credi pro earum eft, faciliter recedendum íit, nec forfan forer ju.'luin 

[f obfervantia, & in individuo vidi declarationem Se- quód ita fieret, ut docet Jul. Ciar, in prax, fi.fin. p. 

natus ad religionem egregii Senatoris Hieronymi 6. q. %2. ftatut. 3. circa matrimonia , in verf. fed nun- 

Aftor in caufa Alduncia Arenys, contra Monfer- quid-, infin. verum id me parum movet: ego enim 

ratum Grav. Civem honoratum Barcinona die 7. meo fatisieciflem muneri, li ita liberé, quod íentio, 

Odobris 1603. aduario Hieronymo Bofch. ad id in médium protuliflem , nemini proinde auterens lifadam. 

bertatem quod libi magis arrideret, tenendi. Hoc 

23 Et quidam,t nedum filios, qui fine aflenfu pa- unum omnes voló habere pro comperto, quod fi 

Montan, de Pací. Nupt. Tom. I. F 3

66 Clauíulí|[V¿ k %. g 

Senatui noftro placeret ia fadi contingentia, fpre- tutionibus tit. de Spónfa eft etiam de privilegio Reto 

conftitütio num praedidarum , utpote libertatem gis Jacobi primi, quod legitur in 2. vol. confiitut. fubmatrimonii 

notabiliter mJnuere apparentium , rigo- tit. deis que entren in religio,contra ingredientes relire, 

hanc, de qua loquimur opinionem ampledi, non gionem fine confenfu patris conceífo , ut hujufmódi 

foret ipfe primus Senatus, qui eam fequutus fuiflet: filii non poflint aliquid pro legitima, vel haereditate 

27eft fiquidem + Senatus Bonon. qui in proprio cafu ipfius petere, nec habere, quia videtur notabiliter 

alterius, & fimilis ftatuti Civitatis Bonon. contra il- libertatem matrimonii fpiritualis minuere,ac propter- 

+ lud cenfuit, Sc eam opinionem magis communem, ea,& quia eft removeos ab ámplextrvitae contempla-.: 

* & á qua in judicando non erat recedendum, dixit, tivae , nullum dicendum nec obfervandum §t fed & 

ut refert Caefar Bart. decif. 29. per tot. Sc fignanter hoc prafenti-, in authen. de Santl. Epifcop. juntl. c. erit 

n. 10. 12. Ó* 19. facit non ineleganter decifio Vivii autem lex, 4¿.dtftiníl. Sc ideo forfan non immeñto de 

+ 480. Ui>. 3. Obi in confirmationem ejus quod decía- hujufmodi.pnvil'egii validitate dubitavit pract. Marratüm 

tradit, mulierem habere quantitatem legatam, quil.i» ufat. exharedare/verf.quaro fecundum Jacobum 

fi cum lícentia, & confenfu alicujus nuberet, quam- de Valle fea pag.22^. & fimilia ftatuta nulla efte co» 

vis conditioni non pareat, multa adducit, quae ad ftanter afleruitFelin.i» cap. Ecclefia Sánela Marta, 

hujus i de qua agimus, opinionis corroborationem in 1: concl. 6. quafi. princip. ji. 78. de conflit. Alex. m 

"í" faciunt, eandem hanc opinionem fequutum fuifle in confikíô. in 2.volum. Paul. Caftr. in conpl.^j. alias 

fadi contingentia Senatum Sicilias refert Dom. Gar. 33 j.ííicíp. in Chrifti nominfe, Primum dubiúm Anchar. 

Mtftt'ú.dec. 163. n.2olib.2. quamvis (inquit) confifto- conf 107. incip. in Chrifti nomine, Judex Ferraría, & ut 

rium cenluerit priorem opinionem magis juriacara, «nica allégatione plures babeas, vide Matth. Mathe- 

& veriorem efle, hanc lamen in praxi magis re- fil.ymç.144. & ibi addentes, aquibus plurimum lucis 

ceptam nihilominus dixit ídem Senatus, .ed mino- hauries ad hujus materias veriflimairt,ac certiflimam 

rem efle dandam, & taxandam dotem filiae, quae fi- cognitionem habendam, & fignanter ibi plures aliene 

confenfu patris nubit, propterea quod utpluri- gatos reperies-, qui hanc communem praedicant íenmum 

indigno nubit,qui minóri dote,quam alius,con- tentiam,veriorem eandem, & receptiorem dicit Hietentus 

efle debet: fed de his'fatis. ronym. Cevall. inpratl.qu.com.con. com.lib.i-^-423. 

28 Limitant jr aliqui ex tenentibus priorem opinio- ex multis, quos allegat, plures etiam ad idem cumu- 

~"nem dummodo fcemina digné nubat, gl. in c. de ra- lavit Aldera.Mifcárd. in tratl. de interpret. ftatut. conptoribus, 

verb. excufata 36. q. 1. Montalvus, óc Suar. el. ra. 14. & certé fi verum eft quod piares tenent in 

relati per Sanch. dedifput.^.lib. a.nu. 3. qui tamen matrimonio carnali, de quo fupr. late loquuti fuicum 

Jaf. Joan. Lup. Campe. Didac. Greg. López, mus , non valere ftatutum removens, ac retar- 

Gloíia ÍL 

tem,

6*8 i Clauíula IV. 

6* demonftr. Ant. Gao. UB. 4. lomm. opin. tit. de legat. taur. Sc ibi ejus addition. Coftan. de dot. c.J. 9.9. CeC 

concl 2. Bellac. Soar. & M. Chaerian. in vol. comm. de Graf. & Fredericum Roig de Soler referente egregio 

f 22. ejufdem noftri Senatus decifiones in certa caufa Senatore FrancifcoDeicamps fub die 16. Decembris 

fadas , facit decif. Capit. 204. *59 2 

- Sed & ego vidi in archivo regio conclufio- 

37 Circa haec f exiftimo «fore non módicas utilitatis 

n e s 

» & hujus cau fe, Sc illius, quam refert nob. Pefcire 

Senatum noftrum egregium in quaeftione,quarn güera, Sc reperi quód nullum verbum nec in una, 

in hac materia difputant dodores, punquid quando d^Ç in alia fadum extitit de hac quaeftione, fed alios 

t aliquid relinquitur alicui, & fubftituitur eidem , ut articuios Senatus difputavit, & decidit valde ab hoc 

fuprá , quo cafu diximus per fubftitutionem excludi diverfos: poteft efle quód fecreto fuiflet plus refomonafterium 

, an (inquam ) ftatim atque legatarius lutum in Senatu, quám feriptum in fententiis regiis, 

ingreditur monafterium,aut faltem ftatim atque emi- " Cu 

t pluries fit, quando non oportet pro deciíione 

fit profeflionem, admittatur,fubftitutus tanquam jam cafus oceurrentis poneré in mdtivis : fed haec ego 

tune deciente conditione, cüm certum fit, eum, qui ignoro,cüm tamen id, ad quod.allegantur, didae deprofeflionem 

emifit, non pofle filios habere, qui clarationes non dicant, non funt ad hoc propofitum 

poflint excludere fubftitutum, an vero fit expedan- tradendae, plures eafque egregias, ad materiam, quoda 

mors naturalis inftituti, vel legatarii, quam late tníie contingibiles quaeftiones, vide per doctores fuexaminat 

Joan. Gutier. Canonic. quafi. lib. 2. c. 1. a p ra 

citaros , quibus adde noftrum Cáncer, lib. 3. v& 

n.6o. Sc nonnihil tradit Hierony. CevaJJ. in commun. r 

contra comm. lib.i. q.63. Senatum (inquam) noftrum 

in dida quaeftione fequi opinionem, quod fit mors 

¡ar. cap. 1 .'de atlion. & oblig. n. 226. 

naturalis monachi expedanda, & interim bonis 

deicommifli fruatur monafterium , quando eft capax, 

fi- SVMMARIA. 

+ bonorum : ita declaravit die 28. April. 1593. refe- 1 Donatio caufa monis judicatur ea in qua fit mentía, 

rente egregio olim Senatore Guiller Suver in cau- mort'is. 

fa curatorum Francifcae de Berthomen contra Nob. 2 Donationon efl caufa monis, fed inter vivos, quando 

Francifcum Defpes, feriba Vilofla, vidi fententiam mentio monis fit demonflrative, non difpofitive. 

audenticam in proceflu caufa? Joan. Latzeri Ortells, 3 $¿god femper prafumitur. 

contra Micha. Tarraffa ad relationem egregii olim 4 Donatio caufa monis non eft fed inter vivos, quando 

Senatoris Micha. Ferrer. feriba Raphael.Pafchal.quae mentio monis fit per modum taxationis temporis, 

eft eadem illa declaratio, Sc decifio de qua ubi fupr. in quo habitura illa eft ejfeftum > ubi decifiones 

meminit noftras Cáncer, ubi bené loquitur ad de- diverforum Senatuum. 

clarationem hujus materias: Adde Peregr. defideic. $ Monis mentio quomodo cognofeatur, an fiat inmoart.2S. 

n. 81. Adde Jofeph de Sefe noviflimé de his dum caufa finolis* an in modum dilationis. 

agentem multum late in decif.44. a nu. y. ubi plures Donatio dicitur inter vivos, fi in ea dicitur, titulo 

affert Senatus Aragón, in materia fadas decifiones purae, perfedae, & fimplicis donationis inter' 

per quas bené intelüguntur omnes cafus, qui circa vivos, quamvis fiat in ea mentio monis. 

haec contingere poflent dubitabiles. 7 Donatio dicitur inter vivos quando fit refervatio ad 

Operatur item T (ut ad id redeamus quod in prin- teftandum, licet fiat in ea mentio monis. 

cipio noftrae gloflae tradabamus^f quod de confenfu 8 Donatio non dicitur effe caufa monis, propter; mor? 

patris, prout dicitur in noftro text. fi matrimonium fix mentioncm, fi fiat ex alia caufa exprejfa, veU 

contradum , quod filius per illud cenfeatur & fiat uti favore matrimonii. 

emancipatus, ac á patris poteftate liberatus de jure 9 Monis mentio in donatione, qua alias remana inter 

noftro, juxt. conftit. i.fub tit. de emancip. in 1. voL vivos,operatur tacitamrefervationem ufusfrutlus 

conftit. quod idem obfervatur in multis aliis mundi de vita. 

partibus, ut videbis fi legeris Roder. Suar. in /.9. tit. 10 Ítem ubi alias refervatur jam ufusfrutlus expreje, 

¿eJos pleytQ!, & ibi additionem Ant. Gom. in l. arj. mentio monis operatur y ut ille non finia tur, nifi 

per mortem» 11 Dqm~ ^

i 1 JÉ* . 

GLOÍÍK N I 

;L ÉN 

11 Donatio favore matrimonii falla cum,mentione móinter vivos dicitur nihilominus ', Ca r 

oc. ubi fumortis, 

an fiat caduca decedente donatario ante pro. n. 9. plenijfime. 

doñatorem. ítem + quando mentio mortis íit in Vira, & per 4 

12 Donatio larii, ante caufa doñatorem mortis evanefeit, , contingentem. per mortem dona- donatio modum effedum di latió nis, eflet & habitura, taxationis prout temporis, in noftro ra ca- quo 

Condiiionalis Tarii . ante Annatnrttbi non dicitur . rñntintáhntpm difpofitio, nifi quando confu, tune donatio dicitur inter vivos, non caufa morditio 

importat caufam finalem. tis, non ó'bftante quod de ea fiat mentio , ita do- 

14 Donatio favore matrimonii, in qua per modum de- cuere in propriis his noftris terminis eleganter Boer. 

monflrationis fit mentio mortis, dicitur in diem. decifi 335. per tot. Aym. Cravet. in confil.illo 214. 

15 Dies incertus facit conditionem in ultimis volun- quod totum pro decifione hujus noftrae quaeftionis 

tatibus , non in contraClibus, & de qua incerti- videtur compadum ,Didac.z>x rubr*dé te/lamen.part.3. 

tttdine diei intelligatur. .. c.25. Menoch. iñ trabl.de prafumpt. Ub.^.prafum.^; 

16 Intelletlus $. ex cónditionali, inft. de verb. obli. w. 11. pulchré Antón. Gom. dec.103. n^.&163. w.2. 

17 Foffejfo transferí ur per claufulam conftituti, efe reubi jura, & dodores allegat pro hac opinione , & 

iervationis ufusfrudus. magis ad cafum noftrum accommodaté Vine, de 

18 Confiitutum in re promif a poft mortem, an aliquid Franc' decifi 436. Alvar. Velafc. confult. 102. nu. 10. 

operetur, & n.io. ubi contraria" dec. Senatus Pe- Celfus Hugo conf 53. nu. 1. Rol. á Val. conf. 8. per 

dem. & Sebufi fub eodem principe. tot. vol. 1. pulché praeter omnes, Cavalcan. qui eft 

19 Confiitutum, & precarium regulantur fecundum omnino videndus decif 42. de contradi, par. 1. ubi 

naturam atlus-, cui opponuniur. praeter decif~Fivifanenfem, de qua ibi, ídem cjicit 

20 Confiitutum morte çonftituentis extinguitur. etiam fuifle decifum in Rot. Luca Peruf. Rom. acff 

21 Clau¡ula, ex nunc prout*ex tune, quid operetur in Taurina, eis adde Petrum Bárb. in l. qua dotis , nu. -f* 

' conflituto ubidec.Senatus Pedem. & n.2 j. & 26. i80.ff.fol. matr. Quomodo f au|em cognofeatur an c 

24 Donatio favore matrimonii poft mortem facía, non mentio mortis fiat in modum dilatioms, docet Bald. 

eft, co'fiditiojialisjed pura folo illius efeilu, in tem- in addit. ad Specul. tit, de inllr. tedi. §.fin.co¡. fi. verf. • 

pus mortis fufpenfo. fi quis don. & Barbofá ubi fuprá n. 199.' viden. fuper 

25* Juramentum operatur, ut decedente donatario ante omnesjp his CaTd. á Perey. de nomin. emphyt. tom. 3. 

doñatorem,non caducetur donatio, qua alias'ca- . cap. 2V 

decif. Senatus Neapol. dida poft tamen obitum, &c. didum fuerat, titulo pura, 

& perfecla donationis, quae dicitur inter vivos, 

Q^Su O S S A III. quo cafu etiam li poftea fequatur mentio mortis, ni- 

_ n . . i. n Je. , • . hilominus inter vivos remanet donatio , cujus exe- 

Poft tarnen obiíum didorum conjugum do- * - i o p e r d i c 1 : a verba, dicitur conferí-i poft mortem, 

naiprun?, ¡kjdt&lus ípiórürn iupervivenris, Aym. Cavet. in alleg; dec. 21$. mprihe. Vine. Carol. 

& non atlCC. decif. feu cafu 84. w. 14. BaxÜ. ubi fupra. n, 113 

H 

rr , r ' t j t n , 

JEc verba occaíionem imprirnte praeftant du- 

^)tÁt\$, ntimnam donatio, de qua in noftra 

Secundo f quia donatores in noftra donatione 

refervarunt iibf plura ad teftandum , quod fuiflet 

fuperiluum in dbpatione caufa mortis , ergo illoclaufula 

, cum menticuie mortis, per verba, de qua rum animus erit judicandus fuifle, quod voíuerit 

id hac glofla fada v inter vivos, vel caufa.mortis donationem faceré inter vivos, non caufa mortis, 

donatio cenfenda fit, & judicahda : Cujus • difeuf- frgum. text. /. hac flipulatio ÍCd¿vus,jf ut lea ato. 

íionis non módica erit utilitas,ii enim donatio¿inter 

vivos judic^nda eft, tune irrevocabilis omninO manom. 

caver. l.fifundumfub conditione, f.Julitertntfe 

ubi Jaf..in i. notab. de leg. i. in quibus,locis ex fornebit, 

íi vero caufaôrtis, é convferfo ad nuturrf rita legjndi eolíigitur voluntas teftatoris,ita argúit * 

revocabilis, ac proinde poflet pater vel alius do- Aymon. ubi Jupra, n. ir. 

nator, poftea moriens, illam revocare, & aliud hae-, Tertio haecf donatio non poteft judicari caufa § 

redem.inílituere, vel eidem donatario fubftítutum mortis in noftró ; 

cafu,in quo habemus caufam exprefaas.dare, 

aut alias pro tibito de bonis donatis difponere. fam , quare ea fiat, comemplat.ione videlicet matri- 

1 Et in f primís quod kaec donatio, propter fupra- monii, cui conyenit efle irrevoca.bilem : alias eiiim 

dida verba, cenfenda fit donatio caula mortis, vide- hoç matrimonium non potuiflet habere eJfedum , 

tur probari ex yeriflima illa regula, qua docemur, prouti late fuperius in preecedenti glof. tradidimus, 

quod quoties in donatione fit mentio mortis, dona- ita in propofito rem hanc cpnfideraverunt Boer. 

tio cenfétur caufa mortis leg.Sejajf. de doupraleg.ytt 6c Franc. ille in alleg. decif. 353. ».10. hic vero decif 

quem text. ita tenet glof. in leg. qua dotis, verb. iene- 436.«. plura alia ad udem coufiderarunt iidem docbitur,ff.folut.matr. 

pluribus, poft antiquos, id com- tores in locis fuprá relatis, 6c íignanter Crav. & 

probant Vivius in vol. comm. opin. verb. donatio cen- Cavalcan. omnino, videndi, quae tamen nos confulfetur, 

Mich. Graf. de fuccejjion.verb.donatio caufa mor- to omittimus, ne vjdeamur illorum labores tranferi- 

'iis, q.io.n.2. ubi de donatione poft mortem exprefle pfifle. Haecoc alia-, quae dodores fupradidi adverloquitur, 

& Alexand. Raud. refponf. 52.7*. 36. infi- tunt, faciunt quod licet mentio mortis fiat in fiibnitos 

pené id propoíitum cumulavit Caroc. dec. 84. flahtialibus, fit nihilominus donatio inter vivos ir- 

^jt. 1. cum feq. revocabilisviipn caufa mortis. Plura alia, quae da- 

2 Ceterum + fupradidis non obftantibus in contra- nationem faciunt efle inter vivos, licét mentio morrium 

eft veritas, quod imó íit donatio inter vivos, tis in ea nat,reperies penes Caroc. alleg. decif.feu ca* 

quia licet in aliqua donatione fiat mentio mortis, íi fu 84. per tot. omnino in materia viden. 

tamen ea fit demonftrativé, vel per modum demon- Operabitur + igitur mentio mortis in noftra do- 9 

ftrationis, non per modum caula?, & difpofitionis natione (ne alias concedamus in ea efle verba ali* 

^ (quod f femper indubio eft praefumendum, Bart. «1 qua fuperflua , & abfque operatióne ) quod dona- 

Ifeentwrio, nu.î.f de vulgar. & in leg. cum* pater, $. tores toto tempore vitas fuas retiñebunt ufumfrucmcn 

r 

e , nu. 8. ff.de legat. 2. pulchré Rom. confil. 343. tum bonorum donatorum , quas tune demum ad 

prout hos omnes in propofito refert Aym. conf 21^. donatarium pervenietn, cum ipii deceflerint, Cratiu.6.) 

tune non dicitur donatio caufa mortis,fed vet. ind.confil*214. n. 11. Surd. confifáQ.w.54./¿¿.3. 

Alex.

7 o Claufula IV. 

Alex. Rancien. rtfpOnf. Cf. n, $6". 8c fie licet alias in 

noílra donatione non fuiííet fada ufusfrudus refervatio 

, nihilominus is , per verba haec, refervatus 

ceníeretur, atque ita ego defendebam in quadam 

caufa in Regia Audientia ad fuítinendam quandam 

donationem univerfalem , in qua valde módica erat 

fada refervatio : contendebant fi quidem ulterius 

refervatum fuifle ufumfrudum per fimilia verba 

in ea donatione appolita. 

quam defeda conditione per ejus obitum, donatio 

cenfeatur caduca, nec ne, quia tune non poteft dici 

conditionalis donatio, leg. quídam tejlamcnto : Sc ibi 

Bart. 8c dodores,^ de legat. i. Alex. in leg. qua dotis, 

71.12. verf. feptimo fallit,ff. folut. matr. cum aliis alleg. 

á Caef. Bartz. decif. Bon.tio. n.$. conditionalis fi£ 

enim tune dicitur difpofitio, cum illud , quod interpretatur 

conditio,denotat caufam finalem,non quando 

impulíivam , prouti ex Bart. in leg. demonftratio, 

O Operabitur + item mentio mortis,ubi alias expref- §. quod autem, nu. i3.ff.de condit. & demonftr. Paul, 

fa fada fuiffet ufusfrudus refervatio , prouti in no- Caftr. in l 2. §. fin. de donat. 8c pluribus alus probat 

ftro cafu,quo per eam cenfebuntur donatores voluif- Tiraq. in trañ.ceffcauf.limit.x. n.6o. 8c fequitur óurd. 

fe, quod licet ufusfrudus multis modis finiri pof- decif.i^.n.-]. Ecce ergo quomodocumque res haec 

fit^ non aüter fit finitus eo cafu, quam fequuta morte confideretur, nunquam, cum judicio, dubitari pote- 

ípforum donatorum , 8c fie ea verba, poft obitum 

tamen noftrum, 8c non ante, referuntur tantum ad 

ufumfrudum , non ad proprietatem bonorum donatorum, 

pulchré conjideravit Aym. in alleg. conf. 

214. nu. 11. ex Bald. in confil. 107. lib. 2. 8c Alex. 

conf. 78. w. 3. lib 4. 

Ii Caterum -j- an faltem hac donatio retineat naturam 

donationis caufa mortis , ut fie ipfa, ficut illa, 

donatario ante donatorem decedente , caduca fiat, 

8c evanéfcat , non eft quod in prafentiarum nos 

examinemus, cum jam in noftra donatione, ficut in 

ómnibus, qua in Cathalonia fiunt, ultra plura 

* frequentantur, dubitationem , nec aliud requirere 

examen circa plurima, qua in hoc articulo confusé 

fatis involvunt communiter dodores, qui de caducatione 

donationis , vel alterius difpoíitionis in 

mortem collata* agunt, cüm in noítris donationibus 

ex claufula fupradida , Sc propter illam , vix 

talis caducatio confiderari valeat. 

Et quamvis talis claufula non apponeretur in donatione, 

nec aliquid in ea legeretur.per quod cafum 

hunc deceflus donatarii ante donatorem provifum 

auguraremur, adhuc exiftimo otiofam efte quaftionem 

caducationis: ratio eft, meo judicio, clara : aut 

enim mentio mortis fit in donatione in vira, caufa 

finalis,puta quando in fubftantialibus ejufdem donationis, 

& intra eandem orationem,ut fuperius exphcuimus, 

& tune cum fit donatio Caufa mortis.nemini 

12-f dubium efte poteft, quin evanéfcat per obitum donatarii 

contingenten] ante donatoris deceflum,juxta 

naturam talis fpeciei donationis leg.non omnis,ubi om- 

* nes,ff.fi cert.petat.Ú inprinc.inftit.de donat.ubi gloii.& 

doctores: aut mentio monis lit in executivis, Sc per 

modum caufa impulíiva*, tali modo quod non polfit 

qualificare íplam donationem,nec ejus naturam alterare,fed 

nihilominus remanere ipfam inter vivos non 

obftante mortis mentione, prouti etiam fuperius diximus 

de noftra donatione Sc clarius probat Barbof. 

quam ego dicere poffem, in alleg. I. qua dotis, n. 108. 

verf. tertio limita : 8c in hoc cafu non poteft difputari 

an decedente donatario ante donatorem, tan- 

rit, nunquid donatio inter vivos pcft mortem fadla 

evanéfcat decedente priüs donatario , quám donatore, 

quia fe invicem non compatiuntur, quod hujufmódi 

donatio fit inter vivos , & conditionalis, cum 

ftatim atque conditionalis eflet , jam deíineret elle 

inter vivos, quia id , quod conditionalem eam faceret, 

efficeret etiam eandem caufa mortis, non inter 

vivos donitionem , «t DD. fuprá relati docent, 

8c fignanter Barbof 'ni d. leg. qua uotis, n. 108. verf. 

tertio limita^ ad quod intelligehdum, quod paululum 

fpeculetis qra fupra diximus de mentione mortis in 

modum caufa: finalis, vel in modum impulíiva, cum 

verba , qua in eis leguntur id declarantia , qua á quibus devenies ad cognitionem eorum, qua hic 

quolibet nullo negotio comprehendi poflunt, fatis dicuntur, facili negotio. 

idem pro vifum leg.imus : folet enim in ómnibus do- Erit + ergo in diem noftra donatio , de cujus na-14 

nationib. apponi claufula , quod fi donatarius mo- tura eft, quod ex ea oriatur ftatim , 8c immediate 

riatur fine liberis , revertantur bonh donata ad ip adió , leg. cederé diem, de verbor. fignific. & leg. unic. 

fum donatorem , fi tune vixerit: fi minus ad il'.um, C. ut atlion. ab hared. &c. ut dicebat in terminis Cel. 

vel ad illos, ad quem, vel ad quas revertí ordinaf- Hugo, in confil. 115, n. 1. ver fie. fed r.ec. 

fet, per quam claufulam clare cenfetur provilum, Ceterüm -j- ftatim dubitabis , cum dies mortis íit|j 

quod de bonis donatis fit faciendum, donatario de incertus, & dies incertus faciat conditionem , /. 1. 

cedente in vita donatoris: aut enim moritur fine li- & l. dies incertus , ff de condit. & demonftr. cur in 

beris, 8c tune revertí debent ad donatorem, aut cum noftro cafu non erit conditionalis dicenda dona 

eis, ¿V tune vaduut quo voluerit donatarius, cum id tio f refpondebo tamen quod fupradida procedunt 

permiflum fibi videatur per donatorem, ex quo ad in ultimis voluntatibus , in quibus loquuntur leges 

fe ea revertí in cafu tantum contrario, quando fci allegata, non in contradibus, ut glof. advertit in 

licet decederet donatarius fine liberis, voluit,ac ea leg. dies incertus, fed replicabis , quod imó & 

providit ídem donator, vel prout in noftra dona in contradibus , ii conditionales efheiantur ex intione, 

fi filii eflent exprefse vocati, ipfi in didis didione diei incerti, per l.ftipulatio i(la, §. inter cer- 

bonis tali cafu fuccederent, 8c hac nullam videntam ff. de verbor. obliga, refpondeo tamen duplicem 

tur habere in donationibus , qua in hoc Principatu effe die incertum : aut enim eft omnino incertus, 

an, Sc quando futurus lit, veluti quando promirtitur 

aliquid in diem , vel tempus , quo aliquid factum 

fuerit , in conditionem proculdubio importar, 

aut vero licet lit incertus , quando fit futurus, eft 

tamen certum quod aliquando erit , prouti in die 

mortis, Sc is proculdubio conditionem non importat, 

fed imó pura nihilominus remanet difpofitio, 

qua poft mortem concipitur , quod probant /. quod 

fi ea , de condici. indeb. & l.fi pupiüus §. 1. de nova. 

ubi J. C. li ait , Qui fub conditione ftipulatur qua 

omnino extitura efl, puré videturftipülari. 

Hax-f fuffictre forfan potuiffent ad hujus rei quam ,5 

tradamus, declarationcm abfque eo quod recurrere 

deberemus ad refugium , $. ex conditionali, inflit.de 

verb. obligat. permittentis tranfmiflionem, ad heredes 

in ftipulationibus conditionalibus, decedente eo, 

in cujus favorem fada* funt ante conditionis eventum 

, circa cujus quidem text. interpretationem in 

hoc noftro cafu difpofitionis poft mortem inter vivos 

fada vario fenfu contorferunt Alvar. Velafc 

confil. 122. vol. 2. Peregr. de fideicomm. art. 11. n. 20. 

& noltras Cáncer, non poenitenter, poft fupradidos, 

in 3. part. variar, cap. 2l.de tranfmiff. a nu. Q¿. cum 

pluribus feq. De eis nihil dico pro nunc commodiorem 

expedans locum in fine hujus libri : ubi 

agam de claufula , quod fi donatarius moriatur ante 

donatorem, revertantur donata ad eum fi vixerit, fin 

minus , (¿fe. ubi promitto adducendu : habe interim 

in domino patientiam. 

Clau.

W • I «Glofík III. 1 71 

17 Claufula etiam refervationistufusfrudus, & con- Senatu Pedem. decifum, cujus didis in hac materia f 

ftituti in hujufmodi do.nationihus apponi folitae ali- injuriam non levem mihi vidcrer intuliíle > fi Oníd 

quid forfan ad hujufmodi tranfmiííi-oneni ad haré- adde re vellem, fufficiat igitur ad eum renñífio, unde 

des, quam tractamus, quando necelfum forct, juva- hauriet ledor quid in his íit fecuré tenendum.Qui-j-24 

p8rent,cum ejus naturas lint ut per-f- eas ftatim cenfeá- quidem poftea cum Menoch. quid operetur, docet, 

tur tranílatio poflefho in doiiatarium adeo ut á die ea claufula , ex nunc prout ex tune fm conflituto, ne 

donationis íit verus rerum donatamm dominus, dicatur fuperflué,& abfque effedualiquo appofita, 

prouti de claufula refervationis ufusfrudus difponit quod tantopere jura abhorrent, Ifi quando de legat.í. 

text. m /. quifquis, C. de donat. 8c ornat late Mafcard< x Menoch, quidem d"t*8t. remed. 14. nu. 0*7. & 1 hefaur. 

de probat. concluf.\\%.^. pertot. & in terminis fie Senat. dift.dec.3U. n. 5. dicentes non operari, ut conftitutadeclaravit 

in califa Antonias Planes, & Mecha con- rius dicatur ftatim poft mortem conftituentis poflide* 

tra pupillos Graus^réferente egregio olim Senatore, re, fed officiíim Judicis implorando, petere poflelíionunc 

Regente in fupremo Aragonum , Salvatore nem fibi dari, & non poterit ei denegari miflio: alias 

Fontanet fub die 8. Mart. 1604. Tcriba tune Vilela, non poflet conftitutarius rem propria autoritate oc' 

nube Tio, ubi u fus Senatus fuit eifdem omni ne ver- c u par e, pro quibus citant Aíftid. decifi 3 3 c n. 5. Ai 1- 

# bis, quibus Imperat. in alleg. I. quifquis, C. de donat. char. juñ. lib.2. qucef.famil. q.23. ».4. 8c Nat. in coiiprobandum 

id, quod nos in prasfenti probare fatagi- ///.453. ».3, plura qui de conflituto nové videre vomus: 

Et de claufula conftituti funt juxta text. inleg. luerit,confulat Antón. Fabr. iny7/b Come, alleg. lib.j. 

quod meo, ff. de acqnfcpoffeff.oxr\2XM*{c.zx&. de probat. tit. 7. de acquir. poffejf. a definit. I o. cum feq. 

concluf. 1211. per tot. inde -enim corííequitur non vi- . Licet \ (mquit) ut ad noftram argumentationem.2 5 

deripofle dici,quod per mortem donatarii,ante mor- revertamur, fupradida diffieultatem moveré videantem 

donatoris contingentem,caduca fiat donatio. tur aaverfus ea, quae in noftri favortrii dicebamus 

19 Et+fcet hac maximanf îdeantur habere diíticnl- de claufula cqnftituti, ad hoc ut ipfa juvet ne poflit 

tatem ex his quas docet Celf. Hugo in confil.^. nú. diei caduca fieri donatio decedente donatario ante . 

verf.fateor. confiitutum poft mortem tranílatum ante doñatorem, nihilominus in noftro cafu ea omnia 

purificatam conditionem nihil operari,nec pofleíiio- ceflant, in quo difpofitio non eft conditionalis, fed 

nem aliquam transferre pofle veré, vel fide, ñeque imo pura, folo illius efftdu in tempus mortis fúfetiam 

inducere , priufquam donator decedat, quod penfo, quo in cafu claufulam conftituti fuam retiñere 

fie notabiliter dicit Celfus decidi per Oldrad. in con- naturam 8c folitum eíFedum tranflarioilis pofíeílionis 

fú. 139. ad habendam , dicentem ante conditionis operar?, doa>erunt"Tiraq. de conflit. ampliat. 16. 8c 

eventum non.adefíe obligationem adiquarn, Decius ""Tel. Fernán.', m /. 17. "Taur. nu 3$. 40. (741. fed hac 

in confl.2qpj.\a caufa mag.Baronis de Alex. in 1. du- omittamus.quia necefíaria non funt ad noftram quabio. 

V0I.2. per text. in l. qui abfenti, §.i.\b\.ñeque aliter ftionem, fufficiat quod ómnibus, per fupradida, viam 

accipientis jiunt, quam conditio extüeritfff'de'acquir : . aperamos, 'qua ad perfedam claufijla,& ejuseflec- 

. poffejf. leg. cederé diem, ff. devuerb.fign. cúvi fimil. tscut tuum cogninbnem pervenire nuil o negotio valtant. 

enim (inquit) per cond.tionem fulpenfa fuit princi- Juvaret -j-sitem,fi oporteret, noftram traditlonem26 

palis difpofitio contradus, ita etiam couílítutum hu- virtus jpramenti, quod folet in hujufmodi donatic nijufmodi 

contradui appofitum fuifle fufpenfum , fine bus apponi: per illud enim fufbnentur donationes 

3Qdubio dicendu^r eft façit \ not. dodr. Bald. tn l. ex etiam prasmoriente donatario, ubi alias, per illius 

teflamento, n. 2. CiaL.defideic. docentis claufulas con- mortem ante obitum donatoris contingentem , corftituti, 

8c precani "deberé regular! fecundum fuam ruere'nt,ex celebridodrina Aymon. Cravet. inconprincipalem 

difpofitionem optimé Rippa in refpon. ff. 102. per tot.&édac. in rubr. de tejjam.part.2. n. 10. 

142./W tot. Vine. Carol. decif. feu cafu 3.11.12, Surd. Gutier. de juram. confir. parhi. c.a.n. $Ayay\».pra£L 

1 

decif. 157. w.J. pluribus idem Celfus Hugo/ubi fupe- obferv. lib. 2. obferv. 40. n. c. Thefaur. decif 32. n. 13. 

ñus traditionem hanc ornat, qua funt omnino vi-- Steph. de privilegio juram.privileg."] *. w.7.47. 8c nos 

2ldcnda pro quibus-êtiam facit notab. decif Thefaur. late Aicemutibac eadem clauf p/trt. 2.gl. 7. ?I. 62. fie 

38, fecuré irefólventis , confiitutum coilatuñi poft 

mortem , non óperari, nec transferre poflefüonem 

etiam Cáncer, docet in 3. part. variar: cap. 21. det trdnfmiff. num. 10Ç. 

' utpoté collatuní in eum cafum unde incipera non 

poterat cúm fuerit collatum, poft conftituéntis mor- 

Si autem-j*in hujufmodi donationibus apponeren-2y tur didiones,«¿/?zc tune, veluti dicendo ficuti iñ 

.tem, qui non poterat, illo tempore evenienti.s ca-. noftra donatione dicitur*dono,pofl tomen obitum, & 

¿'fus poííidere pro confritutario. Dec in leg.contraclus, non ante, é'nunc pro tune; cali cafu id fummé juvaret 

nu. 12. de reg. jur. Nat. in confil..189.?z. 1. & alii rclati ad tollendain caducationern , imó id folum eíHceret, 

per Menoch. in tracl.de recup. poffejf. remsd.i^.n.64. ne per mortem donatarii ante donatortm contin- 

22& per Thefaur. ubi fuperius : confiitutum -j- enim gentem, fieret caduca donatio,fed ad haeredes traníimorte 

conftituéntis extinguitur: videantur Menoch. ret,prouti pluribus com probant Borgnin.Cavalc. dec/ 

8c Thefaur. ubi proximé contra quos tamen in hoc 19. ».ioo./.3.Mantic. de conjetl.ultim.volun.l. 11 .cao*poftea 

fcripfit Antón. Fab. in fuo Cod, fib.j. tit. de ac- n.\l.8c Alex. Rauden. ref.^2. n. 49. /.i. Quud idem 

quir. poffejj. definit. 39. ubi de contraria Senat. Sebuf. dodores, procederé dicunt, nedum in contradi bus, •' 

obfervantia videbis, fed nihilominus pro fuá opinio- fed etiam in ultimis voluntatibús, licet.iri hoc con- 

^ne decifum in Senat. Pedem. diei ubi fupra Thefaur. 

23 Quod-j-adeó verum exiftimat is dodor,ut arbitret 

tradicat Bart.m leg. is qui pro tempore, n.$yff. de ufu- « 

cap. quem fequitur Graf. defucceff. §. legatum, q. Ci. 

tur idem etiam efle dicendum,licet in conflituto ad- dicens itá teriuifTe Franc.Tuzan.íw commun.opin conjeflet 

claufula , ex nunc prout ex tune: adhuc enim cl.\"]Z. communem hanc efle opinionem afleveralíe, 

(inquit ) nec eo.cafu conititútum operetur fuum ef- cum tamen in non clicat, nec aliud aífirmet, fed fola 

fedum : quamvis hoc non tranfeat fine contradic remifiione ad Bart. & Jaf. in diil. leg. is 1 qui contrapone 

: contrarium enim tenebt relati per eundem. rios, contentus ab ea fe difput&tione expedivit. 

\Í£ Thef. in alleg. dec. 38. n. fi. quib. adde Cafar. Bartz. ' Rario-Jhujus refolutionis eít in promptu, quia per2g Rot. Bon. dec. 49. n. 29. & Hieronym. Mari!, in repe- "eam claufulam,difpofitio, feu contradus cenfétur pur 

tit. Lquoties, n.2^. Cod. de rei vindic. quibus tamen .re celebratus, & abfque conditione aliqua, cum non 

refpondet Sylya. in confc)j.n.6.&2i.lib.2.8c pro hsc fignificct praefeñtem verbi adum, fed ruturum efFeopinione 

óptimas rationes adducit: Adde etiam tum, /. lecla.ff.fi cert.petat. tradit Bald. in rub.de mil. 

qua traduntur per Thefaur. ubi fupra, qui bene lo- vafaL quijeontumax eft, verf. fed pone clericus, 8c fit 

quitur in materia, concludens tándem ka fuifle in tranílatio dominii á die initi donationis contradus 

' ex

periorib. aliqui DD. noluerunt,diveríitatis tamen ratio 

fatis colligiiur ex per nos traditis, dum de conílituto 

ageremus, quia videlicet non funt corr.patibilia, 

quod nunc ego conftituam me poflidere pro eo , 

cui pon 1 

mortem meam dederim, ibi ha?c videantur: 

non enim oportet quod nos ulterius in his immoremu 

r, cüm abfjue his conliderationibus, ex folis illis, 

ouae in initio claufula; adduximus,á caducatione uoítra 

donatio falvatur, & liberetur. 

S U M M A R I U M. 

1 Claufula, nunc pro tune , quemfenfum habeat. 

2 Claufula, nunc pro tune , nihil operatur pofl decennium 

, ubi decif. Senatus Sebujian. 

G L O S S A IV. 

Et nunc pro tune. 

1 T Nter -j- alia, qua* in pra^cedenti gl. pro opportuni- 

X tate materia,' de didionibus,»»wrprp tune, dicebamus, 

hoc unum erat, quod per eas folís, quantio neceíTum 

foret, basé noííra donatio fieret pura , ÓC abíque 

conditione aiiqua, obligatioque inckicerctur á 

die illius celebrationis, fola commoditate iruendi ad 

mortem donatoris dilata , & tranfmiífioni fieret locus 

, prouti tradunt optimé Borgnin. Caval. Alex. 

Rauden. óc alii, quos in calce piavedentis glof. commemoravin.us,quofque 

ipfi non line diligencia reterunt,quia 

tune dies nle,in que ni donatio contertur, 

reftrtur quidem quoad fructus non quoad lubílautiam 

dilpuli'iionis, ibi, ex nunc dono pro tune, fcilicet 

poíl mortem meam: i.ax clarjora luni,quam debeant 

á nobis longiori oratione profequi. 

Qui plura de his didionibus fcire voluerit recurrat 

ad Bald. in alleg. rub. ¿e mili, vafal.qui con tu. efl in 

ufibits feud. in vcrj.jed pone clericus. f'enn. in c. licet 

nu.6. de probat. Ludovic. Gom an y. rurfus, inftit. de 

atl.n. 16. & alios late relatos per Mathc. in addit. ad 

Guid. Pap. dec. 588. nec funt omittenda; gl. in clan, 

uni. verb. ex nunc , de concejj. prab. & in clem. unic. 

eod. verb. de jur.patr. Tiber. Dec. rcfponf.

I I Glofía V. I ¡ 7 I 

& legibus in genere, qua? 

.n*m ,fi conflat de lafione, ubi dec. nojlri, & alio- t a m i n dOnationibus,óc aliis contraftibus,quam etiam 

rum Senatuum. m ultimis voluntatibus apponi folent, longiori ora- 

46 Inventarium poteft eonficl per procuratorem fpe- t i o n e ageremus,quia tamen id videtur aliquantukim 

cialem, fíc« *w*-f*r generalem, «¿« drc &JM- n o f t r o i nftj luto ali enum, cui latis, fu perqué fadum 

tus Pedemont. judicar» debemus, fi padorum, conditionum, & le- 

47 Inventarium non tenetur bares conficére quando g u m j q u a e ¡ n his noftris capitülis matrimonialibus 

hareditas eft certa, ubi decif noflri Senatus. NNNNHT» £.»«kir.» *W¿¿¿. ; 

¿¿ :~ : /"->*—* 

tam prou 

TTÍJ. ' . ... nunc earum dictionum. earundemaue lpeciérum na- 

50 2)íñ/£», quatenus, importat- conditionem» fITra flj ^ & Í A & & £ r a r 

*t u i* . / / J 1 „ tura aneo cogmta, óc ab ómnibus perlDecta. ut fu- 

51 Hareditas non prafumitur locup/es quando adeli „„flni ^ " , ^p"^^" 1 

."! 

inventarium ' pernue, & abique utilitate aiiqua tempus cfintriviíTe 

-j —-r— y- • -»«-arnuraius, 11 doctores, qui de his agunt, reterrem. 

redis legare , quia non prafumitur voluife teftam | n primisf igitur materiam hanc pertradant docde 

alieno ubi late per difcurfum. tores Legiftas in rubr. de condit. éf demonfl. de don. 

SI Obligatio generalis bonorum per defunBum faÜa cpuafub mod. éf de juft.fub cond.faCl. & dodores Canon 

comprehendit -qua funt haredis , ubi decif. 110niñas in rubr. de cond. oppofit. Pertradat eandem 

Senatus Mantuan. i materiam longé , iatéque Didac. Spino. h 

aec. oenatus i\eapoi. íimi, óc noftris temporibus in totius Europas fami- 

56 Donatarius acceptans haredttatem donajuis poft gerato Salmanticenfi Gymñafio prius vefperorüm 

donationem, fibi teftamento relitlam, tenetur ad tathedrae, poftea vero primarias moderatoris, quo 

debita teftatoris indifiintle, fi inventarium non n o n folent confcendere, nifi qui fuerint in fcientia 

confecerit. confummatiííimi, Óc in litteris quafi attriti, dolendus 

57 Donatarius univerfalis, qui poftea a donatore in eft mifer in hac materia laplús, dum loco fuprá cieifdem 

bonis inftituitur bares, non poteft,reliño tato n. i. de conditionibus agens, inter eas commedonátionis 

titulo, ut trebellianicam lucri faciat, morat conditionem indebiti, caufa non fequuta, fur- 

^ aut alias , ex teftamento hareditatem capere, ubi rivam, ob turpem caufam, ex lege, & triticariam, didecif. 

nojlri Senatus, éf n. 66. ubi contraría decif. Cens conditionum alia eft conditio indebiti, alia conejufdem 

Senatus. ditio caufa data , óc fie de reliquis, quod fané mihi 

58 Res mea an iterum pojjit ex titulo pinguiori- efiici DOn parum timoris incuífit cogitanti quid futurum 

mea , éf n. 67. eflet in árido, jejunoque ingenio noftro fi in vigen- 

59 Claufula refervattonis , quod moriente donatario tibus, uberibufque fummorum virorum ingeniis tanfme 

liberis, pojjit tefiator de bonis donatis difpone- tum deprebenderetur erroris, fed quicqüid fit jam in 

re , nihil operatur in favorem ejufdem donatarii, are nam defeendimus, nec poflumus terga verteré, 

fi is poftea fub eadem conditione bares inftitiiatur. vel -etiam recufare laborem , faxit Deus , ut omnia 

60 Suhftitutioregulaiur ad inftitutionem,ut ea tantum profperé fuccedant: Redeamus ad rem)eamdem hanc 

bona comprehendat, qua inftitutio. conditionum materiam., praeter fupradidos pertrac- 

61 Suhftitutio eft fecunda inftitutio. tant Molin. de primog. Hifp. lib.2. c.12. 13. & 14. fufo 

Subflitutus in teftamento, vigore refervationis facía fius Thom. Sanch. tom. l.difput. de matri. qui de his 

in donatione, auo decedente donatario fine liberis multis facit integras difputationes, óc fignanter tot. 

reverterentur bona ad donatorem , vel ad illum , Ub. f. per 19. difput. Peregr. de fideicommijfi. articul. 

ad quem difpofuifiet,capit bona vigore donationis, 16. óc multis aliis in locis in eo opere, Micha. -Graf. 

é refervata vigore teftamenti. defuccejf. •§. legatufn, q.46. 47. & 48. Antón. Gom. 

63 Eleclio cenfetur facía per inftitutionem haredis , tom. 1. variar, cap. 1. de legat. a num. $9. çum multis 

quando tefiator ad aiiqua bona poterat aliquem feqq.jBc noviflimé-Gallan, i'ntratlat. de condit. éf deeligere, 

ubi decif nojlri Senatus. monftr. qui hoc hasc feripta prodiit in lucem, per to- 

6*4 ídem eftfi alicui fifia fuerit donatio univerfalis , tum, cum aliis quamplurimís, quse iongius eífet reubi 

decif.' nojlri Senatus. cenfere, quám utile. His animadverfis, quod ad no- 

6< Eleclo an pojfint poni conditiones, & gravamina ftram materiam pertinet, ut tradetur eft, quae conper 

eum-, qui facultatem habens eligendi, elegit. ditiones , Óc pada, & quando poííint in bis dona- 

66 Cancerii opinio contraria his, qua refolvimus a tionibús apponi. 

it. 7. ubi decif. noftri Senatus. y Quo ad primum,-|- in donatione omnes, óc quaeíontan. 

de Pad. Nupt. Tom. í G T^««cunque

74 Claufula IV. 

cunque conditiones, & paña poftunt á donatore apponi, 

qua non lint de jure reprobata, leg. donatio five 

direda 25.C. de dona, ubi Imperat. donatio five direda 

fit ,five mortis caufa ihjlituta.jive condidone fiaciendi, 

aut non faciendi fufpenfa, five ex aliquo not ato 

tempore promiff r 

a,five animo donantium, accipientiumve 

fententiis (quantum jus fingit) cognominatafub hac 

fieri obfervatione, ut (quas leges inditlgent) adiones , 

conditiones, padionej que contincat, idem probant leg. 

in traditionibus, ff. depad. leg. legem.Cod.eod. authent. 

excipitur, Cod. de bonis quee líber. & cap.vcrum,de con- 

4 dit. dum \ tamen apponitur in ipfo aclu donationis, 

dictis juribus, non poft eam per:eclam,ut probat Imper. 

in leg. perfecta, Cod. de donat. qua fub mod. Pérfida 

donatio conditiones pofea non capit. confonat 

text. in leg.fi ad refolvenáam, C. de prad. minor. leg. 

item Labeo, §. fed fi pitre , ff. famil. ereife. leg. cum 

dos , de pad. dot al. C7 /. poft nuptias de jur. dot. niíi 

5 id fieret incontinenti, tum, -J- quia diclio, poflea in d. 

1. perfecla, appofita ex propria vi, & natÁra íntervallum 

inducit, feu ofteud'.t juxt. text. C7 ibi glof. verb. 

poftea, in leg. tn bona fidei, Cod. de pad. I. qui procuratorem¡ff 

de procur. leg. juris gentiinn, §. quinimo.ff. 

de pad. cum alus juribus, qua reíert Didae. loco 111- 

6 fenus allegando, tum etiam, -{ quia qua incontinenti 

fiunt ineile videntur leg. leda, verj.dicebam.ff.fi cert. 

petat.l.petens,C. de pad. Bart. in d.l. lecia.n.zi.in fin.& 

ibi.add.in Huera E.Vivius¿fec.i07.».i3.pulchré Carol. 

de Graf. in trad. de except. ad matr.Jlatu. excluf. omnes 

except. except. 7. n.y. id quod non oblcuré deducitur 

ex eadem leg. pérfida in 2. part. úfi.pofl aliquantulum 

temporis, qua verba non exclufione, nec prohibent, 

quin ea, qua traclamus, incontinenti fieri poífint. 

7 Nec-{- placet fententia Sarmienti de reddit. Ecclef. 

part. I. cap.^.n. 10. contrarium tenentis, 6c fenfum , 

& intelleibum ad did. leg. perfecta, accommodantis, 

ut íi perfecla donatio, poftea quam perfecla eft, non 

capit conditiones, cum is intelieclus repugnet vera 

conftruclioni littera illius text. imó 8c fecunda illius 

partis , ubi exemplificando Imper. quod in prima 

dixerat,loco diclionis, poftea, utitur verbo,poft 

aliquantulum temporis, quod fané illi intelleclui, 6c 

interpretationi accommodari, vel etiam convenire 

non poteft, ac proinde hanc fententiam defendunt 

late Socin. in confi1.66. vol.i. col. ultim. circa fin. Rip. 

refponf 1^. n.\. 8c Didae. var. refol. lib.l. cap.i4¿.n.i. 

cum aliis,quos ipfi allegant. 

g Caterum -|- quomodo intelligemus iftud incontinenti, 

num ficut Imper. in l.fi. C. de error, advoc. ibi. 

incontinenti, id eft triduo, in l.fi. C. de jud. ibi. tilico 

autemfiA eft intra triduum, pulchré inter alias Sanch. 

tom.l. lib.l.difput.de matrim. difput. $l.nu. 14. Graf. 

in alleg. trad. de except. 7. n. c. vel íicut alias diverlimodé 

ea diclio, incontinenti, diverfa temporum fpatia 

íignificat, prouti late tradit Oclav. Vulpel. de 

propofit. adverb. & junde fignific. verb. incontinenti , 

2 certé npn , fed imó f arbitrio judicis ea diclio erit 

intelligenda , ac interpretanda, ut tantum temporis 

contineat, quantum negotii natura, vel qualitas expoftulat, 

bene Vulpel. 8c Graf. ubi fjpra, ille in prin- 

* cip. n. 4. hic vero n. 8. ubi plures ad id allegant qui 

communem hanc dicunt fententiam, pleno Menoch. 

de arbitr.jud. cafu 7. é* 9.10. 11.12. 13. & 14. lib. 2. 

cent i. Franch.Vin.fi / 

ÉR.i07.¿>ÍT tot.8c Cafar.Barz.poft 

hac feripta habitus, decif. \ ¡2. latiiiimé. ficut novifíimé, 

multo poft hac feripta, Jofeph. Sefe. decif. 16. 

per tot. in quibus locis, quomodo ea diclio in quacunque 

materia accipiatur, docetur, & in hac noftra 

materia, deberé tune judicem arbitran conditionem 

eífe incontinenti in donatione appofitam , 

quando vel in ipfo aclu donationis, vel poft ipfum 

fucceííivé, nullo medio temporis intervallo, veluti 

eodem die,coram eifdem teítibus,'& notario, conditio 

apponeretur, cenfent Socin. in allegat. conf 66. 

circa finem , vol. i. Ripp. in did. refponf. 143. mi. 4. 

Covarr. in allegat. cap.iq. in princip. lib.3. var. Cell. 

Hugo in conf. çS. nu. 51. faciunt qua ex Raid, in l. 

petens , C. de pad. tradit Vulpel. ubi fuperius nu. 5. 

quód tune aclus veré dicitur incontinenti fieri,quando 

íit eodem loco , 8c coram eifdem teítibus. 

Limitantur -J- tamen qua fuprá diximus de nonio 

apponendis ex intervallo conditionibus,vinculis,vel 

paclionibus donationi perfecla, ut non procedant, 

quando a principio traclatum tuillet de conditione, 

paclo,grel modo adhibendisin donatione, qua poftmodum 

fimpliciter facía extitiílet, ex reg. text. in l. 

item quia, i.fin. de pad. I. Titia, I. de vcrlor. obligat. 

ita Alciat. refponf.y. lib.8. CXprobat nofter Senatus, -f* 

ut mox dicetur in fequenti limitatione. 

Limitantur -f- fecundó fupra di cía , ut procedant 11 

cum modus, vel conditio adhibentur, non ita quando 

donans vellet declarare obfcuram,vel ambiguam 

donationem : id enim utique licet ex intervallo lacere 

, etiam poft donationem perfeclam , quia qui 

declarat nihil de novo dat, l. karedes palam, §.fi 

quid pofl de teftam. cap. cum tu, de uf.tr. plures ad id 

allegat Decia. refponf.y. nu. 100. volum. 8c Menoch. 

de arbitr. judie. Ub. I. q. 73. ubi plura ad id exempla 

aflert, per te ipfum videnda, ne ejus labores tranferibamus 

, bene Nicol. Boer. decif. 17. fereper totam. 

ítem qui declar

Gfcfla V. 

btfpfoüfié fidio, fea declaratio, quae f refertur ad voluntatem 

praecedentem, 6c tollit jus, medio tempore» 

tertio quaeíitum, Caftr. in d. 1. karedes palam, §. 

fi quis pofi. Decius in ca.fin. n. 13. de conflit. Bee. in 

ijalleg. confi 3. n. 44. & Surd. ubi fuprá n. 7. imo \ declaratio 

cenfétur ineíTe ipíi donationi, & eodem tempore, 

quo donatio, emanaíTe, plus ad id probandum 

cogérurit Torniel. inter refpon. Decia. de refponf. 8. 

n. 211. & Surd. in alleg. decif. 29. n. 5. 

l3 Unde "f inferas intelledum ad conftitutionem fin. 

tit» de donat. quatenus habet, non eífe neceflariam 

iníinuationem in donationibus favore matrimonii 

. cbntinuatis, ut procedat etiam íi fiant extra dida 

capitula, dum tamen fiant altero de duobus modis in 

praecedentibus limitationibus expreftis, videlicet vel 

quia in confedione didorum capitulorum jam ita 

tradatum fuiífet, vel etiam per modum declarationis, 

per rationes in didis limuationibus áddudas., 6c 

eft de mente Senatus ut mox dicemos. 

Hae duae limitationes non modicam recipiunt audoritatem 

á quadam declaratio ne noftri Senatus de 

anno ijoj.die c.Septembris,in caufa Joannis Gerardi 

Roig,contra Paulum Amat de Çavall.ad relationem 

olim egregii Senatoris AntOnii Oliba: facía, in qua 

cum Eleonora Amat mater didi Pauli poft annum, 

8c quinqué menfes á die contradi per eam matrimonii 

, & firmas capitulorum matrimonialium, donationem 

feciflet filiis ex eo matrimonio procreandis, in 

executionem ejus, quod in contradu fui matrimonii 

(ut aflerebat) inter partes tradatum fuerat, oc á notario 

omiflum,fuit declaratum id ei licuifíe, quia conftabat 

id inter partes tradatum fuifle tempore contradus 

matrimonii, 8c á notario omiflum, additque 

poftea íententia,eam deciaratipnem per didam.Eleo* 

noram fadam trahi ad tempus firmas capitulorum 

matrimonialium, & partem illius contradus efle cenfendam, 

8c ab illis accipere robur, & vires , 6c c. Et 

licét oppofitum fuiífet pro parte didi Roig de defedu 

infinuationis, quia tamen de jure noltro municipali 

ea non requiritur in donationibus.quae fiunt 

in capitulis matrimonialibus, vulg. confiit. fin. tit. de 

donat. 8c hanc cenfuit Senatus partem illorum efle, 

per fupradida, nulla propterea dé ifta exceptio ne 

fuit habita ratio , aduarius erat N. Guardia. 

19 Caeterüm f an regul ariter omnia fupra de declaratione 

donationis 1 

tradita procedant in ea quae flt 

favore, & contemplatione matrimonii óbftánte confiitut. 

a for agitar fraus, pofitafub titul, de promif. dot. 1 

in I. tíol. conjlitut. difputat noftras Cáncer in 3. part. 

var. refol. cap. 2. nu. 223. cum feq. poft haec feripta 

in lucem emifla, fed ad verte n. 229. in fin. ubi dicit 

contra fuam opinionem per fres dodiííimos Advocatos 

hujus civitatis, ut arbitror, arbitratum fuiffe 

in cafu propofito. 

2 0 An -j- autem Principi liceat fuis donationibus perfedis 

modum padum , vel conditionem adjicere ex 

intervallo ? Nonnullj tenuerunt quod lie, inter quos 

eft non modicae ,audoritatis vir Roder. Suar. alleg. 

per Pinell. in l. i.part. 3. nu.62. verf.infertur M.C. 

de bon. matern. 8c Didae. lib. 3. var. cap.6- n.io. verf. 

quod vero obiter. In eandem etiam opinionem videtur 

inclinari nofter Mieres in conftit. unic. titul. de 

revoc. donat. quae eft conftitut. Alfbnf.í i. in cur. Montiffo. 

cap. 34. comm. 3. pro qu ¡bus faceré videtur text. 

in leg. qui fundos fde om. ag. defer. libr. 11. Cod. ubi 

Princeps ex intervallo conceflionem á fe fadam modificat: 

Ahí vero tenuerunt quod nulio modo id 

Principi liceat, inter quos eft Bald. in conftl.32J. pridie 

enim confului, vol. 1. PineJ. ubi fuprá, ex generalitate 

«ext. in fupra. alleg. I. perfecla, Cod, de donat. 

'ua fub modo, &c quam in Principe etiam donante 

Íocum habere volunt, quibus fuíFragatur text. in l.fi 

donationem , ibi, autloritate referipti noftri, Cod. de 

revoc. donat. ubi prohibetur Principi revocatio do- 

Fontan. de Fací. Nupt. Tom. I. 

5* •. 

nationis perfedae, Veregr.de jur.fifc. tit. habentes jura 

fifei , n. 50. bene Antón. Fab. injuo Cod.lib. 3. tit» 

22. de rei vendicat. defin. 12. ubi n. I. Principem in 

íiiis contradibus uti jure communi,dicit & probaL 

In hac+difricultate obtinuit quaedam aliorum opi-2I 

nio , quae diftinguendo , ficut fieri folet, fupradidas 

duas contrarias conciliavit, quód videlicet non poffit 

Princeps conditionem, padum, vel modum donationi 

perfedae, vel etiam alteri cuicunque contradui, 

ex intervallo , adjicere ex vi contradus, 

poflit tamen ex vi legis, quae hanc poteftatem Principi 

competentem minimé impedit, cum his -j- legi-22bus 

derogare poííit, quia omnis legum poteftas eft 

in pedore fuo , ita Didae. d. c. 6. lib. 3. var. n 10. 

verf quod vero obiter. Erna, á Çofta in /. cum tale, §.fi 

arbitratu, limit.2. nr¡. de condit. & demonfl. Pala. Rub. 

in rub. de donat. int. vir. & uxor.69 ».13. & Ludov. 

Molin. piené He prtmog. Hifipan. lib.\. cap.3. per mulé» 

tos números ,8c íignanter n. 17. qui ai ios allegant, ó* 

/. qui fundos ,*- in hoc fenfu efle inteliigendam, praeter 

alios intelledus non pcenitendos, quos ei accommpdant, 

cradunt, 8c docent, viden. Alber. Brün. 

in confi. feud. I. n. 30. cum feq. 

Per haec defendí poflunt quamplures leges Caftellae, 

quas commeniorant fupradidr Dodores, quibus 

Rex ex intervallo, leges poftea, & conditiones 

ádjecit. Juxta "f quam dodrinam habe quód cum ni- 2 

3 

hii Rex poflit in Cathalonia in vim legis ftatuere, 

nifi in curiis gerieralibus > 8c cum con fien fu in eis 

congregatorum , ut abundé díximüs in glof. domicelli 

, clauf. 3. n. 68. inde fit quod. dicere debeamus 

non poííe ipfum folum fuis donationíbu- , 8c contradibus 

femel perfedis, ex intervallo legem, vel 

conditionem apponere. Unde fequitur quód id , 

quod legitur in conflitut. unic. tit. de revoc. donat. 

difpofitum , 6c ftatutum per Seremftunum Regem 

Alrónf. circa hanc materam , ni fuiífet in curiis generalibus 

fadum , vix -defendí poflet. . 

CJasterum j- quomodo fuftineri valeat regia ejuf-24 

dem Regis Alfonf. Pragmática data Fibutiae die 8. 

Mai 1447. qua exprefsé diíponitur qr^ód bona, 6c 

res regii matrimonii, certo prétio alienata, five de 

facúltate luendi reftituto pretio, cautum fuerit, íive 

non, facía didi pretii reftitutione , 6c ubi tenuerint 

recipere, fada illius confignatione, ftatim 

reftituantur, 8c in pofle, 6c dominio didi regii patrimonii 

reducantur, quae proculdubio eft in viridi 

obfervantia in praefenti Principatu, prouti mille 

Senatus declarationibus poflem comprobare, nifi fat ff 

efle arbitr-arer , in re tam manifefta, 6c nota > ut 

una, aut altera referretur: funt igitur bináe hujus ' 

generis declarationes in proceflu cauta?, quain íyndicus 

del Arbos, ad relationem egregü primó Senatoris, 

poftea Regentis Cancellariam Hieronymi 

Torner ducebat contra Jacobsum de Aguilar, actuario 

Paulo Da roca: altera quidem fada 3. Augufti 

1 co8. altera vero 13. Februar. 1602. eft alia decía- , 

ratio in caufa fyndici villae de Srrges contra Capitulum 

Canonicorum Barcinon. die 28. Junii 159^. 

ad relationem egregii mdem primo Senator¡s,poftea 

Régenos Canceiianam Francfcí- Defcamps, ubi de 

hac pragmática, 6c aliis juribus ad idem facientibus 

fit mentio, feriba caufas N.Palau: alias adducit Cáncer. 

/» 3.part. var. poflhac feripta in lucem emijfa r.3. 

de priv.il. ».363. ó* c. 13. de jur. Caftr. n. 184. movet 

difticultatem quód ifta pragmática non fuerit fada 

in vim legis, cum non poflit eam Rex faceré in Cathalonia 

praeterquatn in curiis generalibus, prouti 

fuperius dicebamus. 

1 Omiíra-|-refponfione,quam huic quaefito ex noftro2C 

Cáncer, in alleg. part.3. var. refol. c.$.deprivil. 71.363. 

daré poftemus, ubi dicit ad cautélam liujufmodi pragmaticam 

fuifle fada*i, quafi non eflet neceflaria, 

cum alias jam Regi liceret faceré quae in dida pra- 

G 2 

gmatlca


26*gmatica continentur, Refpond. ut f generaliter ma- nata fideicommiflb univerfali fubjicit, aut íimpliteriam 

pragmaticarum , quas quotidie á Rege ema- citer, nulla de ea facta mentione fideicommiflum 

nant,comorehendamus,cum noftro Mier./'» confiitut. 

I. titul. de ufétt. confiit.quce efl apud eundem cap. íy.cur. 

Barcin. Reg. R r 

univerfale inftituit: primo cafu tenet fideicommiffum 

: óc tenetur hasres tam in re donata, quam in 

r. II. colum. 2~fol.li.pag. 2. quod do- aliis illius bonis obfervare voluntatem defundi , 

minus Rex in Cathalonia folüm eft prohibitus face- pofteriori vero cafu minimé. Hanc diftindionem 

re ftituta generaba, & pragmáticas ,qnas fint contra probat clarioribus verbis, quám á nobis explicari 

conílitutiones Cathaloniae, óc capitula curiarum,cüm poílit Paul. J. C. in l. fequens quaflio^ ff. de legat. 2. 

autem fupradida pragmática non fit contra coníli bené Pegr. ubi fuprá n. 48. Jul. Ciar, de teftam. q.Ji. 

tutiones , inde fit quod licitum Regi fuerit eam in nu. fin. pluribus optimé diftindionem hanc probat 

Cathalonia faceré. Viden. noftras Oiiba de atlion. Surd. decif. 93. per tot. adeó ut ejus fcriptis in hac 

tom. i.part. I. lib. 3. c. 3. a n. 48. 

materia non videatur quid pofle addi, vel fupple- 

27 Huc \ pertinebat explicatio quasftionum,nunquid ri, óc tándem dicit pro ea judicajfc Sen. MantuaYi. 

poífit Rex privilegia á fe femel concefta ex caufa , concludendo , quod nafres, adeundo hasreditatem, 

vel fine ea, ex intervallo revocare,maximé in Catha non prffjudicat íibi in bonis emphyteuticis quas 

lonia , ubi particularibus legib. vivimus á jure com alias habiturus erat, nifi nominatim de eis difpomuni 

valde diftinctis, ac diverfis. An item poílit Rex fuerit tefiator. 

donationes,vel alienationes á fe feparatim fadas,quas Ratio \ pri mi cafus, eft, quia teftator poteft fem32 

licet úngulas de per fe fint módicas, fimul tamen jun propriam haredis legare, vel alias de ea difponere, 

cias tendunt in magnum fui patnmonii detnmentum, /. únum ex familia^, fi rem,ff. de legat.2. §. non folum, 

revocat: fed quia de eis plené agit nofter Cáncer, in mftitut. de legat. Bart. in ¿..3) fi rem, Si hanc efte com 

3. part. variar, eap.l. de atlion. & obligat. an.l$¿. & munem doclorum opinionem docuit Auto. Gom. \ 

cap. 3. de privileg. a tt.150. Ck. aliis etiam in locis, ubi var. refo.tom. I. cap. 12. n. 14. Et decifio noflri Se- \ x 

ille íeipfum citat,.ideo confultó omittimus, ibi hasc natus in caufa Bartholomasi Terre reiolerii prasfen- 

videantur, óc latifíime etiam per Jol'eph. de Sefe detis civitatis contra Paulam Oriola fancti Martini de 

cif. regni Arag.*jy. per tot. vide longam doclorum prohenfals, fada ad relationem egregii Senatoris 

remiílionem de hoc agentium apud Arifmin. Tepar. Hieronymi Aftor die Jul. 1604. actuario Martino 

in compend. var. jur.fentent. part. I. de Princip. potefl. Joanne Carmona. 

col. 6. infin. & col. 7. in princ. fol. 42. & 43. 

Quod procederet , five fciret teftator rem efte 

2g Sedf an pater polfit,poft fadam donationem,filium ha?redis,five etiam ignoraret,ut probant jura fuperius 

in bonis donatis haredem inftituere , óc vincula, Óc allegata, óc DD. adducli, quibus adde Graf. defucceff. \ 

fubftitutiones apponere i Reípondeo quod non, per §. legatum, q^\. n."J. pro quo dicto lingularis eft de 

fupradida.nifi filius confentiret patrem de dictis bocifio caufas Bartholomasi 1 erre, de qua fuprá, in qua 

nis teftari, óc ejus teftamentum approbarer, Párif. in teftator ignorabat rem efte ha'redis,im6 arbitrabatur 

conf 2. per tot. vol. 3. Curt. jun. in conf. J4. Peregrin. ad fe pertinere, cüm in legato expreíferit titulum, 

de fideicom. art. 6. w.47. faciunt quas late tradit idem five caufam,quibus opinabatur ad fe fpectare: quod-f-33 

Pegr. in eod. tratl. art.afa. a 11. 32. cum feq. 

dictum fuit ad diftercntiam legati rei alienas,in quo 

29 Quas-}-refolutio optimé confirman poteft per ea, ea difundió fcientias, óc ignorantias de jure coníli- 

quas tradunt communiter D.de legitima:licét enim ei tuitur /. cüm rem alienam, ubi glof. C. de legat. Graf. * 

onus, vel gravamen aliquod imponi filio non poífit, ubi fuprá n. 2. quám plures per eum allegan dicunt 

vulga. /. quoniam in prioribus, Cod. de inofficiof. tefla- communiter receptam. 

ment. quam ampliífimis, óc ütiliífimis commentariis Secunda ratio -j- quia hasres tenetur approbare fa-34 

ornavit Roder. Suar. Hifpaiius , fi tamen ipfe con- dum defuncti, /. ex qua perfona ,ff. de regul. jur. nec 

fenferit, tenet gravamen , late , óc pulchré Didac. poteft contra illud veniré /. cum á matre, Cod. de rei 

in cap. Raynaldus §. 2. n. 3. cum feq. extra de teftam. vindicat. ob id hasres nominatim in bonis donatis 

Circa qua? tamen advertas velim ad ea, quas Antón, inftitutus , óc gravatus tenebitur ejus voluntatem 

Fab. docet in fuo Cod. lib.$. tit. 19. de inofic. teftam. adimplere fi adierit. hasreditatem. 

defin. 10. ubi dicit in Senat. Sebuf. decifum, filium, Tertia + ratio eft, quia ha-res adeundo ha?redi-3J 

fine proteftatione agnovit.legatum á patre fibi tatem videtur quafi contrahere, óc obligare fe adio- 

? |ui 

adum,quod fit minüs legitima, poífe nihilominus ne perfonali, cui perfonali accedit hypothecaria/.1. 

petere fupplementum , nec fibi agnofcendo prasju- infin. de pign. ati. ubi quando teftator gravat hasredicafle 

, quas videntur contraria his , quas fupra di- dem de propriis bonis, vel alias, per adum aditionis 

da funt, non poftunt tamen á me ad amuííim exa- videtur hasres ratificare illam difpofitionem teftatominari,quia 

ad prasfens non attinent inftitutum, fed, ris, pulchré rationem hanc extendit Aítlid. dedil. 

fie incidenter, ut vidiílis , adduda fuere. n. 16. dicens per eam totum confilium fuijfe in opi- 

30 Sed f quid fi donator hasredem univerfalem in- nione ,quód valebat obligatio rei hasredis per teftaftituerit 

donatarium, óc eum per fideicommiflum uni- torem fada, Óc quód ei tenebatur hasres fiare, eanverfale 

de reftituendo gravaverit, ifque poft ea has- dem rationem tradit Surd. in alleg. decif. 93. n. 9. óc 

reditatem adierit ex teftamento , an tune teneatur Barz. decif Bonon. 64. nu. 43. qui plures pro ea do- 

bona donata cum reliquis reftituere , an vero ea 

prascipua habere debeat ab eo gravamine immunia , 

dubitationis eft non módicas propter aditionem fi- 

* lii fimpliciter fadam : nam li ipfe nollet efle hasres 

donatoris, ejufque fideicommiflum agnofeere , 

tune nulla eflet dubitatio, quod non poflet donatarius 

ad id compelli, óc fie non teneret gravamen 

, propter ea, quas ex /. perfetla, C. de donat. quas 

fub modo, late fuperius tradidimus, óc comprobat 

Peregrin. de art. 6. n. 46. ubi dicit le ita obtinuijfe. 

31 In hac i - 

dubitatione ( omiflb quód Francifcut 

Marcus docet decif. 329. 330. 331. qui difputat, an 

per acceptationem inftitutionis cenfeatur renunciatum 

donationi) dúos cenfed*fore cafus diftinguendos, 

aut enim teftator nominatim, Óc exprefse do- 

dores allegant. 

Secundi vero -f- cafus ratio ea efte poteft , quia3

ft 1- .. 

G l o í í k 

V.I , M .1 77 

ticulariter unumquemqte ex didis cafibus exponen- teneri haercdem íive inventarium' confecerit, uve 

dum: quod igitur primó notamus circa primum canon approbare fadum defundi." 

fum eft,eum procederé non folum quando exprefsé, Caeterunv|-ea erit inter holce duOs cafus difieren-42 

fed etiam quando tacité donatarius haeres iníiitutus tía , quód íi abfque inventario haeres haereditate-m 

haereditaté adiifíet, veluti adum faciendo per quem 2 adierit, tenebitur tune omnino abfque diftindione 

tacité indiceretur aditio: tune enim cura idem ope- aliqua fadum defundi approbare, etiam fi bona haeretur 

tacita aditio, quod expreífa,quia de jure, prae- ^ reditaria non fufficerent, ( hic eft ordinarius dodo- 

37ter expreíTam declarationem animí haeredis , qua + rum modus loquendi, dicentium, quód haeres, qui inproprié 

dicitur fieri aditio, veluti dicendo, gero me . ventarium non confeçit, tenetur ultra vires haeredipro 

haerede, /. pro harede,ff.de acopar, hared. vel acci- tatis; cum potiüs dicere debuiflent quód non poteft 

pió, vel apprcnendo: agnofeo, ut per Bart, in Igerit, haeres oppónere deTedum bonorum, ex eo quód, inn.y.de 

acquir. poffejf. 6c Mafcard. de probat. concl. 4.1. ventario non confedo, femper haereditas praefuman. 

2. adinventi íünt etiam & alii modi,quibus aditio tur fufhciens: íi enim conflaret alias, quanta fuiífet 

tacité fada probetur, de quibus ad nos non fpedat haereditas, certum eft quod ultra contenta in ea, non 

longius pertradare, videantur tamen,íi cafus oceur- teneretur (ut inferiüs dicetur) tenebitur (inquam )' 

rerit, per Menoch. deprafumpt. lib. 4. praf. 99. cum fadüm defundi approbare,etiam íi bona haéreditaria 

feq. Mafcard. de probat. a concluf. 40. ad 52 Mich. non fufficerent,id eft abfque eo quód poflit oppone- 

Graf. in 2. part. de fucceff. art'tc. acquiftio hareditatis, re exceptionem defedus bonorum íi eífet haeres u nift 

q. 5. ad 1Ç. Robert. Maran. in repet. I. is poteft., a. verfahs folus inftitutus, fi vero cum alio, vel aliis, 

n. 4.2. cum multis feqq.ff.de acquir. hared. Óc Mantic. pro ea porrione , pro qua eflet haeres qüotitative, 

conjecl. ultim. volunt. lib.12. a tit. 9. cum feq. fufiííimé, veluti pro dimidia > tertia, vel quarta, etiam fi tanac 

latiífimé de his agentes. tundem ex bonis defundi ad illura non perveniflet, 

38 ínter -f- alios autem modos, quibus tacite induci- quia \ non confedo inventario lex praelumit haere-43 

tur aditio haereditatis, is unus eft, qui vifus eft dignus ditatem locupletem, in $.fancimüs, in authent. de hacomemoratione, 

propterea quód circa eum in Senatu red. & falcid. Nat. hi conf 238. n. 9. Barz. in fape aldubitatum 

viderim, quando videlicet haeres feciflet leg. decif.04.».y3. videndus Molí, ubi fuperius: fi veadum, 

qui cura jus & nomen haeredis fieri non po- ró inventarium confecerit haeres, tune pro ea folum 

tuiflet, /. pro hared*) ubi glof. 8c dodores ff.de acquir. quantitate tenebitur approbare fadum defundi, quae 

hared. Cravet. in confi. 200. nu. 2. Menoch. de pra- ad illum pervenit, 6c non u tra, probant omnes doftmipt. 

//6.4.praf.ioi.n.i. Mich. Graf.ubi fupra

78 bita diftindione, an hasres ageret,vel exciperet,idque 

ea eleganti ratione, quam tradit Bald. in d. l.fcimus 

~}.&fi ¡>rafatam, n.¿.& inl. filium, ».38. C. famil. 

ercifc. quia inventarium femper eft jus excipiendi, 

an teneatur hasres ultra vires hasreditarias, in jure 

autem excipiendi non quasritur ceflio, ut fuprá dicebamus, 

plura, & plures dodores pro utraque ex 

iftis opinionibus recenfent Cravet. in conf. 807. per 

tot. Sc Mich. Graf. de fucceff. part. 2. artic. inventa** 

riinti, 71. 13. viden. Monti. de invent. memb. Ç. n. 66. 

And. Fachin. qui eandem opinionem tenet, controverf 

jur. lib. 6. cap. 31. pulchré eandem opinionem 

pluribus probat Joann. Gutier. in tratl.de tut. éf cur. 

part.2.c.\.ct ».49. cum multis feqq.Sc Franc.Muñoz, de 

Seob^r. in traíi. de ratiocin. adminifl. c. 9. n. 20. viden. 

Ayora de partit. cap.2. n.22. Hasc nollra opinio 

asquitatem habet; ne fumptus inventarii toties conjiciendi 

hasreditatem minuant, Sc pro ea in propria 

noftra materia, in qua teftator rem hasredis legaverat, 

qui, cum inventarium non conteciífet, voluit juvari 

invenurio per uxorem derun6li,pro fuis juribus, 

feeuta -lbus morte , confedo: declaravit Senatus in 

fuprad'da caufa Bartholonasi Ierre, id ei licuifíe, 

proindeque non fuit condemnatus reus , nifi quatenus 

fuíficerent bona hareditatis, ut íaspius diximus. 

Pluribus ídem probat noftras C uicer. in 3. part. var. 

c.2. de invent. ü n. 106. cum multis feqq. 

45 Sed-[-quid li ifte hasres' eft minor vigintiquinque 

annorum, an polht reilituí adverfus non confedionem 

inventarii: breviter refpondeo quód íic, íi docuerit 

de laiione, Sc fie quód ha'editas non eil folvendo, 

non alias, nec alio modo, Guid. Pap. dec.\\\. 

f-j- ubi teftatur de duabus declarationibus in Senatu Gratianopol. 

fadis , quibus íuit minonbus denegatum 

beneficium ob non probatam lasíionem, ídem poftea 

tenet idem Guid decárj^.n.^. éf dec.

ICllofíafV. • • 79 

¿n Unum f tamen pro exacta, & totali hujus pri- rum faepe in praxi occurrentium: nec funt omittenmi 

cafus noftrae fuperius propoíitae diflindiopis ex- • di Mafcard. Sc Menoch. ille concluf. 2O3. hic vero de 

peditione omittendum non duximus inveftigare, cui prafump.lib.d.prcef26. per tot. qui fuis ibi feriptis mulincumbat 

probare, extare, vel non extare in haredi- tum luminis huic materias attulerunt. 

tate bona asquivalentía rei hseredis légalas, vel alias Tranfeamus jam ad fecundum cafum fuperius pro-* 

alteri relictas, quando hasres cum beneficio inventa- ' poíitae diftindionis, cujus difputatio non minorem 

rii adi vit, quo cafu,ut fuperius dicebamus, tantum te- forfan continebit utilitatem,quám quas late circa pri-, 

netur in quantum fuíhciunt vires hasreditarias,an ipíi mum fuit profequuta, fed quia diíputando primum 

hasredi non extare, quia prasfumatur femper hasredi- cafum longe recellimus á fecundo,

8a CfeufulailV. 

tenetur ad debita per donatorem, poft donationem, 

contracta, ego fimpliciter non admitterem,nifi in caía» 

quo hasres de jure, etiam non confedo inventa- 

. rio, non tenetur ultra vires, veluti quando illud non 

Oportet quod fiat, ut eflet quando hasreditas eft certa 

confiftens in centum, vel mille refervatis ad tejftandum 

:tunc enim , quia cum hasreditas lit certa •> 

non tenetur hasres inventarium conficere, ideo non 

cui posnas non conficientium inventarium, óc propterea 

ad dicta debita non tenebitur, 5c in his terminis 

procedit declaratio prasdida Senatus, verum 

ii hasreditas eflet incerta, puta quiá refervatio foret 

incerta, utpoté quando ufusfrudus, & acquifita 

ex eo refervata eflent ad teftandum, vel alias, tune 

ego tenerem ad debida poft donationem contracta 

haeredem, óc donatarium teneri, non quia potuerit 

donator poft donationem bona donata obligare, fed 

quia hasres non facto inventario ultra vires tenetur 

etiam de pro pri is bonis: haec omnia clara redduntur 

in omni fui parte ex his, quas in fuperionbus adduximus, 

adeó ut non expediat pluribus circa ea verbis 

uti. 

C7 Per hasc-j- ego dicebam facillimam mihi videri 

refponfionem ad llam dubitationem,quae muitorum 

grav líimorum virorum prasfentis civitatis, in caufis 

arduis, Óc gráviílimis ingenia torfit, óc in qua contrarias, 

óc ex diámetro pugnantes dicuntur in Senatu, in 

'f diveríis cauíis , fequutas declarationes, nunquid donatarios 

, qui poftea íit á donatore hasres inftitutus 

general;ter in ómnibus illius bonis cum eiídem vinculis 

, conditionibus, óc fubftitutionibus , de quibus 

in donatione , poífit, ut trebellianicam habeat .cafo* 

quo eveniat cafus, vel aliud commodum, quod potiüs 

importet füeceflió ex teftamento : quám ex contracto, 

quorum aiiqua refert Surd. decif. 1^. ».23. & 

24. poflit (inquam) relicto titulo donationis juvare 

fe titulo inftitutionis ad fupradietos, vel alios effectus 

donatario *utilíores: tenendum enim omnino 

efle, non pofle id per donatarium fieri, indubitanter 

exiftimo ex fupradidis, quod ex folutionibus rationum 

, quas pro contraria parte adducuntur, in quibus 

nos paulifper immorabimur, fiet fole clarius, ac 

, luce meridiana dilucidius,atque ita cum in Regia audientia 

contigiflet hasc quaeftio in caufa, quae in ea 

ducebatur ad relationem Michaelis de Çalba , Óc de 

Vallefica egregii tune Senatoris , nunc Kegentis in 

eandem Cancellariam inter Urfulam Argenter uxo* 

rem Ludovici Argenter Villa? Franchas posnitent 

•J- ex una, Sc Paulum Llances, ex altera, declaratum in 

ea extitit die i.Maii 1601. Paulas Llancescui in particularis 

matrimonialíbus facta fuerat donatio omnium 

bonorum, refervatis donatori tercentum libris 

ad teftandum, ex pacto, ÓC conditione adjectis, quod 

íi ipfa decederet une liberis, bona donata ad ipfum 

reverterentur, fi viveret, fin minüs ad illum, vel ad 

illos, ad quem, vel ad quos ordinaflet verbo, vel teftamento 

, quaeque poftea per donatorem in fuo teftamento 

géneraliter in ómnibus bonis fuis hasres 

fuerat inftituta, fubftituendo eidem vigore facultatis 

in donatione refervatas: cafu quo fine liberis 

moreretur, qui poftea locum habuit, Urfulam Argenter 

filiam donatoris, fuit (inquam ) declaratum" 

non competeré quartam trebellianicam,,nifi tantum 

in 300. libris refervatis ad teftandum, atiento ( óc 

funt verba fententias ) in cateris aliis bonis ftccejjit 

ex cqntratlu, nec yoluit Senatus ullam habere rationem 

de eo, quod opponebatur: dictam Paulara 

adiifle hasreditatem ex teftamento , declaraflequeperfaepe 

yelle fe ex teftamento , non ex contradu 

iuccedere, quas decifio juridica eft, ut docent á nobis 

fuprá late tradita. 

cS Nec j- obeft quod in contrarium dici folet, rem 

femel meam, pofle mihi de novo acquiri, fi fecunda 

acquifitio fit plemor, & titulus fuperveniehs pin- 

guior, qua de re vide Cravet. in confid.n.6. poft Or- 

• díñanos in cap. cum perfona, jJ. quod fi talis, de privil. 

in 6. quod tradunt doctores pro limitatione regulas, 

quod meum ejl, amplius meum ojfici non potefl, de qua, 

in%-ficitaque difcretisdnfiit.de ati. ubi fignanter plura 

dicunt Jai. n.16. cum feq. óc Lud. Gom, a n.8. ac noftras 

Antón. Olib. n.8. Refpondemus enim faciliter. 

Verum efle aífumptum in contrario, idque libentiflime 

concedimus óc fatemur , casterüm negamus in 

noftro cafu alium in bonis donatis praeter ipfam 

donationem, adeflé titulum vel pinguiorem, vel deteriorem;quo 

fe donatarius juvare valeat: cüm enim, 

ut in fu per i on b. dicebamus, bona donata extra bona 

defundi efle dicantur, cüm item in dubio per inftitutionem 

generalem non cenfeatur teftator de rebus 

inter vivos donatis difponere,inde confequitur,quód 

titulus inftitutionis fuperveniens ea non includit difpofitivé: 

ac proindé non poteft dici quód donatarius 

dupiicem ad illa habeat titulum, fuccedet autem 

donatarius teftatori vigore inftitutionis in bonis refervatis 

, óc aliis, quae haberet extra contenta in donatione.prouti 

hasc omnia miré deducuntur ex fuprá 

tradita declaratione Senatus. 

Et ubi-f-aliquis mihi replicaret, non pofle dici bo-*£ 

na donata omnino extra Bona defuncti in cafu dicti 

Llances, óc Argenter, cum in cafu,qui fucceflit,quód 

donatarius moreretur fine liberisjefervaflet fibi do- 

' natus facultatem difpqnenoi de eifdem bonis verbo, 

vel in feriptis, inter vivos, vel in ultima volúntate, 

propter quod videtur fuftñienda ulterior de eifdem 

bonis in teftamento per eundem donatorem facta 

difpofitio, ubi (inquam) quis id mihi replicaret, ego 

refponderem faciliter, Quód donator prasdictus potuit 

de dictis bonis difponere in cafu refervato,quód 

donatarius decederet abfque liberis,vel etiam potuiffet, 

fi voluiflet, gravamen illud in donatione appofitum 

auferre, ac tollere. Óc quoad hasc non poterant 

omnino bona hasc donata dici extra bona teftatoris, 

quoad reliqua autem fie: conftat autem hunc donatorem 

non difpo fuifte dehónis donatis,nec difponere 

voluifle cum dicta inftitutione vigore fácultatis 

fibi refervatas in donatione vel ex eo folo quód 

eundem donatarium hasredem inftituerit fub eadem 

conditione appofita in donatione, niíi velimus dicere 

potuifle eundem donatarium hasredem inftituere» 

óc jubete bona donata ad eum pervenire in cafu , 

quo de eifdem difponere poterat, decedentiae ejufí 

dem donatarii abíque liberis , quod nemo non videt 

quám foret abfurdum: quantum igitur ad infti- • 

tutionem hasredis, quam fecit teftator in favorem 

donatarii, dicendum eft difpofuifle de bonis , quae 

erant extra propriuro patrimonium. óc fie eam inititutionem 

non efle in confideratione, quemadmodum 

nec eflet eo cafu, quo fimpliciter alium haeredem 

donator in teftamento inftituiflet. 

Solüm remanet fcrupulus,fi donator nofter non po« 

tuifliet difponere in teftamento de bonis donatis,nec 

alias in dubio cenfendus eft voluifle,cüm bona donata 

eflent extra propria bona tempore difpofitioiais; 

quomodo, quasfo fubftitutus in teftamento obtinuit 

in Senatu per regiam fententiam fuperius relatam nedum 

bona teftatoris non comprehenfa in donatione, 

utpote quia refervata : fed óc bona etiam donata t 

Dices vigore refervationis fadas in donatione,quód 

cafu, quo donatarius decederet fine liberis, res do-, 

natas te verterentur ad donatorem,fl viveret, fin minüs 

ad illum, vel ad illos, ad quem, vel ad quos verbo, 

vel feriptis, in teftamento, vel inter vivos ordinaflet 

ac difpofuiflet revertí deberé, fed nec id poteft 

efle, cum ad hoc, ut fuprá refolvimus, neceflum 

fuiflet quód expreífim de didis bonis difpofuiflet» 

alias, aboque modo, qui de jure importaret difpoíitionem 

refervatam, quam non videtur importare 

pofle fubftitutio prsedicta:. ea enim "j" regulandaóa 

fem-

¡I Glofía V. f 81 

femper eft ad inftitutionem , fic ut ea tantum bona difpofitio, quae in primo inftituto verifican non pocomprehendat, 

quae inftitutio, ex l.cobceredi,in $. qui tuit, verificatur proculdubio in fecundo inftituto, 

Çidifcretas : & ibi" omnes ff. de vulg. rationeque f mani- qui eft fubftitutus: fi enim inftituendo hasredem unifefta, 

quia nihil aliud fubftitutio dicitur efte, quam verfalem cenfetur quis eum eligere in cafu de quo 

fecunda inftitutio d.l.i. cum fimil.ff. eod. tit. de vul- fupra, cur non idem dicemus de eo futftituente unigar. 

cum autem inftitutionem hanc noftram, qua de verfaliter etiam? certé nulla eft difcriminis ratio.imó 

agimus, in fuperioribus refolverimus, bona tantum Senatus nofter in cafu illo , quem Mich:el Ferrer 

refervata comprehendere, non donata, indé confe- ubi,fuprá adducit, hanc doctrinan, tam refpedu fub* 

qui videtur non pofle fubftitutum ex vi fubftitutionis ftituti, quam inftituti vifus eft exprefse approbafle: 

ad bona donata ve ñire: haec mihi occurrebant dicen- fuccedet ergo nofter fubftitutus vigore teftam entí 

da cüm haec confiderarem, quae difficultatem conti- in bonis, in quibus hasres, & vigore donationis, ut 

nent adverfus ea, quas fuperius ex mente Senatus di- electus, óc nominatus in teftamento in reliquis bonis 

ximus: non enim apparet quomodo inter fe ifthasc comprehenfis in donatione, & hoc modo nulla recompati 

poflint, quod fcil. inftitutus hasres bona do- perietur in his repugnantia. 

nata habeat ex donatione, Sc ín eis per donationem Et fi -f- dixeris, quod ex fupradidis non concludi-6"'* 

fuccedat, bona autem refervata habeat ex teftamen- tur fuccedere fubftitutum ex donatione, fed imó ex 

to, Sc per illud in illis fuccedat: fubftitutus autem in teftamento, induxerifque ad id, quód huic fic fubftiw 

teftamento habeat vigore fubftitutionis omnia bona tuto nominato,& electo poterat teftator quascunque 

tam donata, quám refervata, Sc fic plufquam habeat voluiflet'vincula, Sc gravamina in teftamento appQhasres 

vigore inftitutionis, ut fateri nos oportebit, fi nere, ad trad. per Segur, in repetit. I. unum ex fami* 

Senatus decifionem approbaverimus. lia, $. fed fi fundum, ».208. de legat.2. Sc Bering. Fer- 

6*2 Verum-enim-vero -f -his non obftantibus ego exiftimo, 

quod fi maturiüs hasc coníiderentur non eífidin. 

inprttlud. ad c %\.defil. nat. ex matrim.ad margan. 

contrae!, cap.ç. n.14. quos Sc alios citat Cáncer, in 3. 

cient modo aliquo, quód á Senatus noflri dodiflima part. var. refoU e. 7. de paíl. n. 119. conducunt quas 

refolutione, quam totis viribus in fuperioribus de- ídem Cáncer, in eadem materia adducit in eod. cap.j. 

fendimus, difeedere propterea debeamus, prastenfum de pací, a num.yj-\. ubi multó poft hasc feripta vidi, 

enim illud inconveniens, quod magis magiíque con- quod non foret fi ex donatione fucceflio daretur : 

turbabat,tanquam de neceíiitate, videretur nos co- Refpondebo quod egregié in hoc decipiatis: non 

gere, ut fateremur, plus capere fubftitutum,quám in- enim fequitur, potes in teftamento gravarijergo fucftitutum,plufque 

in fubftitutione comprehendi,quám cedis ex teftamento, quia tolie refervationem in doín 

inftitutione, nuUatenus in noftro cafu confiderari natione fadam , & videbis quomodo poteris fuccepoteft: 

quia id ftrené negamus, aíferentes quód fi dere ? certé nullo modo, quia res donatas donatarii 

inftitutus vigore inftitutionis fuccedit tantum in bo- forent abfoluté, imó totum illud, quod eft, pofle tenis 

refervatis: fic fubftitutus vigore fubftitutionis ftatorem te eligere, Sc nominare in teftamento, vinin 

eifdem tantum fuccedit: in reliquis vero donatis, culaque & gravamina apponere, efttdus funt referficut 

Sc ipfe donatarius, vigore donationis, & refervationis ex eo quód facta illa fit,óc eo modo facta, & 

vationis in ea facías per donatorem , fed quomodo concepta,quo locum habere potuerit appohtio grabase, 

ego explicabo; donator refervavit fibi in do- vaminum,óc vinculbrum: alias enim fi facta non ruifnatione 

quod fi donatarius decederet fine liberis, res fet, .nec nominationi, óc el echo ni, nec gravaminum . 

donatas reverterentur ad ipfum,íi viveret, fin minus appofitioni locus efle potuiflet: ecce ergo quod á 

ad illum, vel ad illos, ad quem, vel ad quos in teña- primo ad ulrímum concludatur, fuccefljonem dari 

mentó, vel alias pervenire difpofujfle.t, óc fecit poft- fubftituto in bonis donatis,non ex teftamento in vim 

ea teftamentum , quod dupíicem operatur eífectum, difpofitionis, licét adjuvet 111 vim nominationis , ÓC 

• primó difpofitionem de bonis refervatis, óc non electionis, fed imo ex ipfa donatione vigore pactocomprehenfis 

in donatione, de quibus difponere rum, Sc refervationum in ea factorum: ex quibus plapoterat, 

illa non obftante: fecundo nominationem na meo judicio redditur, óc tacilis noftri Senatus 

perfohas, ad quam res donatas perventurae erant, de- refolutio, quam defendimus. 

• cedente donatario abfque liberis: certum *f eft enim Reperi -f- poft hasc feripta Jac. Canc. in -t.par.var.66 

*de jure, quód quando quis poteft aliquem eligere,óc refol. nuper in lucem emitía in c. J. de pací, á.n.% 10. 

nominare ad bona denata vigore refervationis in cum mult.feq. hanc eandem quasftionem tradafie,de 

donatione fadas, tunc,fi faciat teftamentum,cenfetur quo valdé gavifus fum, máxime cum reperierim ipper 

illud in perfona hasredis e!edionem,óc nomina- fum»#. 322. eandem illam difficultatem, quam ego 

tionem fecifle, ut eft approbata dodr. Bart. per il- mox proponebam, attigifle, ipfumque eam pro uno 

lum text. in l. unum ex familia. $. fi dúos •> n. ^.ff. de ex principalioribus fundamentis fuas opinioriis,quam 

"•j- legat. 2. quod nofter Senatus approbat intrepidé, ut contra hanc Senatus fententiam tenet, fumpíifle ,ÓC 

tjâpparet ex obferv. Mich. Fer. 319. part. 3. imó f ÓC fummé lastabor fi contigerit quas in difficultatis prasper 

aliam donationem u ni verfalem , quam donator didas difíolutionem excogitavi, ledonbus placuifle : 

4. de bonis fuis alteri poftea faciat, vidi declaratum per ipfe igitur Cáncer, ut dixi, contrariam noftras tenet 

eundem Senatum de anno 16*09. ^ UD 

die 9. Febr. in opinionem, alteriufque aulas decifionem afiert in alia 4* 

caufa Baptiflas Ferrer contra nobilem Petrum Beluer caufa fadam in contrarium ejus, quod in caufa JLan- 

, ad relationem egregii Senatoris Joanni Margarola, ees, óc Argenter diximus declaratum:!caeterum ego' 

' aduario Marciali Roig, cenferi fadam eledionem , non propterea á mea recedo opinione : quippe qui 

6c nominationem, ut fuprá refervatam, quod idem videam fatis fuperque pofle argumenta Cancerii dif- 

+ approbatum poft hasc feripta reperi per Senatum folvi ex his , quae pos fupra in corroborationem 

Aragón, ut audor eft Jofephus de Sasfe decif. Ç3. n. noftras opinionis adduximus, óc certé pinguedo ti- 

7. ubi antea late articulum difputaverát, de quo ta- tuli inftitutionis refpedu donationis ego non video 

roen pundo latius forfan alio in loco agemus; hos in quo confiderari valeat, óc íuftineri poílit: ficut 

dúos eftedus teftamentum praedidum operatum fuif- enim primus donationis titulus conditionalis erat, 

fet in perfona hasredis.fi alius, praster eundem ipfum óc revocabilis, fi donatarius decederet fine liberis, fic 

donatarium, fuiflet hasres inftitutus: casterum cum in fecundus inftitutionis, utpote fub eadem conditione 

illo nóminatio,óc eledi praedidae verificari" non po- conceptus : confiderari autem pinguedo tituli potuerint 

propter impoílibilitatem, quas eft, quód quis tuilfet, fi, ut poterat, rem* donatam reliquiflet teflafibi 

ipíi fuccedat per difpofitionem fub ea conditio- tor donatario in teftamento abfque aiiqua conditione, 

íi ipfe deceflerit fine liberis, conceptam, ideó ne, óc tune+meum quod femel eífectum- fuerat com-67 

mutabi-

8* Claufula IV. 

mutabiliter, íterum meurrl effíceretur incommutabiliter, 

Se irrevocabiliter, refpedu fcilicet ejus quod 

deerat, nempe immutabilitatis /. apud Julianum,%.ft 

filius, de leg.i. Bal. in l.l.n.$. C.fiferv.ext.T ir nq. de retracl. 

convent. $.2. glof. unic. n. 12. Decius in l. ñeque 

pignus, n.2. de reg. jur. Surd. confil. 113. n. 19. cum feq. 

vol. 1. & Ludov. Caífana. qui hos, alios refert, conf. 

10. ».106. refpedu igitur fubftantiae rei, qua: donata 

fuerat, nihil plus commodi continet inílitutio, quám 

donatio, cüm utraque íub eodem vinculo, gravamine, 

Se conditione íit concepta, licet in accefloriis, 

veluti in detradione trebellianicae, li quando contingat 

conditionem habere locum Se fubftitutum admitti, 

potior inflitutionis titulusquam donationis, 

cüm in illo fíat detradio, in hoc vero minimé, fed 

hujufmodi commodum efl valde incertum , utpote 

dependens ab implemento conditionis cafualis per 

triftem eventum , quia non folet efle in confidentione: 

ego latifíimé extendiifem , ac particulariter 

cuique argumento noflri Cancerii refpondiflem, niíi 

viderem ex fupra á nobis traditis eííe eifdem fatis 

fuperque refponfum Se íignanter ex eo qued dicebamus 

, negantes poftremum inflitutionis titulum 

bon.i donata comprehendere , 6c lie inficiantes duplicem 

, quoad bona donata, concurrere titulum alterum 

quidem donationis debilcm , alterum vero 

inflitutionis pinguem. 


1 Hareditamentum rnerum contrae!um, fcilicet donationem 

inter vivos , importa: de jure noflro municipali, 

ubi decif. noftri Senatus. 

2 Hareditamentum quid figntficet de jure comm ni. 

3 Hareditamentum appeliatur donatio ínter vivos qua 

fit in paflis nuptialibus, quia per eam cenfétur donator 

pr aven i ¡je diemjüpremijudicii,& in $.part. 

glof. 9. n. 29. 

G L O S S A VI. 

Faciunt donationem, & hareditamentum. 

T Ametfi 

• 

fufeepti á nobis muneris ratio expoftulare 

videretur ut in hac glof. quantumvis breviter, 

faltem aliquid de donatione in genere diceremus,ad 

ejus naturam, 6c eflentiam perfedé inteiiigendam,ac 

capefeendam : quia tamen hasc plana funt 

omnia, 6c adeo plana ut lupervacaneus omnino videri, 

nec immeritó, deberet labor, qui in eis á nobis 

coníumeretur, quia etiam natura donationis jam alias 

ex traditis á nobis in aliis glof. magna ex parte íit 

nota ac manifefta, ideó ejus in genere particularem 

difputationem confultó omittimus. 

Circa verbum vero, hareditamentum , in noflro 

text. appofitum , quod non reperitur faeiliter á dodoribus 

explicatum, paulifper infiftendum duximus, 

declaraturi nimirum, quid illud lignificet. Hareditamentum 

-f- igitur hoc leci merum contradum, donationem 

fcilicet inter vivos , importat, ex dodrina 

Bart. in l. quajitum, §.fi fervus de legat. 1. not. Deci. 

in l. fin. 11.3 5. C. de pací. Socin. Jun. in confil.102. n.J. 

& 8. & in conf. 143. ».20. vol.3. viden. Borgnin. Canal, 

decif 34- part. 3. qui dúo de verbo, haredítate, in 

alia loquendi formula, veluti quód íilii nos haereditent, 

loqeui.tur, ÓC ptr illud fucceflionem particularem 

ex contradu ínter vivos lignificari demonftrant, 

Cravet. in conjil.ij.n.y. 6c latius mconf.i 59.n.6. Se 

id in noftra Cathalonia nullam habet difticultatem, 

Utimut enim intrepidé verbo, hareditare,faceré hareditamentum, 

pacifei quód filius fit hares, máxime in 

padis nuptialibus, pro donare, tacit text. in conflit ut. 

t for agitar fraus) ibi del haretamentiQ donatio, in titul, 

de vromijjione dotis, Ó* donat. propter nupt. Se text. in 

c.ft vaffall. ho Caftella in comm. Pet. Alher. atque ita 

tenet ibi exprefsé Socarrats w.c. & ó.fol. 25 1. & in c. 

habito, 11.3$. fol. 346. impropne tamen, Se ex ulu , Se 

confuetudine terraequae in expotitione vocabulorum 

obfervanda eft , not. Socar, ubi fuprá : alia-f-uiim at- 2 

que alia eft propria eorum verborum ligmficatio, ut 

declarat Celí. Hugo, in confi! 58. n. 1. conf 60. n. II. 

licét poftea idem dicat in Cathalonia donationem 

importare Se Íignanter in d. confil. j8. w.f. Íicuti éc in 

aliis calibus, ex cónjeduris, tradunt dodores impropriari 

verbum , hares, ut non lignificet lueredem , 

quem quis habiturus eft poft mortem, fed in ó illius 

filium, veluti in vocatione Tit ii, Se (jus haeredis : licet 

enim tali cafu mens teftatoris cenfeatur elfe, ut 

non fimul vocati fuccedant, íed ordine fuccclíivo, 

cum vivens non habeat haeredem ut LATE probat Menoch. 

de prafumpt. lib. 4. prafumpt."¡O. n.aff. fi tamen 

ex aiiquibus cónjeduris elici valeat, quód voluerit 

Teflator Titium, 6c ejus filios fimul vocare, tune impropriatur 

verbum, lares,Se propriam naturam amitti, 

Socin. in l. gallas, $. etiam fi. parentcn.yde liber.& 

pofihum. Cravet. in conftl.ijl. n 2. nihil igitur mirum 

quód in Cathalonia hujulmodi improprium didorum 

verborum lignificationem ex ufu , 6c confuetudine 

térra admittamus. Hanc intrepidé fequitur Senatus, 

prout ex varias decifionibus, quae á nobis refofentur 

in lequentibus, clariiiimé apparebit, Jac. Canc. lib.l. 

var. refol. c. 8, de donat. nu. 87. 6c nubil. Peguer. in 

novif. decif 19. 

Dicitujrrautem hareditamentum,licet revera con- 3 

tradus fit inter vivos, propterea quód cenfeatur pater 

donando filio in contradu matrimonii pra:venire 

diem fupremi judicii, 6c illius difpofitionem, /. parentibus, 

C.de incfjic. teftam. l.fi filia,%.fi pater. ff. famil. 

erctfc. Oldrad. conf. 2^1.* Ut ejus de quo quseritur , 

Bald. in cap.i. $. item facramenta, n.20 & 22. de pace 

jura.firm. in ufib.feud. i iraq. de jur. primogen. q.S. 

. nu.2. Se Molin. de primog. hifpan. lib.l. cap. 12. WH.C. 

plura inferios, habebis tn glof. & fiiiis fuis : )uxta quae 

haec dida cenfeantur, fi aliquando inter fe contrarían, 

modo aliquo videbuntur : atque base de his pro 

nunc dida fuiiiciant: dabitur enim in fequentibus 

períaepe occaíio, ut de haereditamentorum materia 

plura dicantur, quibus fiat perquam manifefta. 

SUMMAR1A. 

1 Donatio a patre in filium in poteftáte confiitutum 

collat a non valet. 

2 Obligatio naturalis contrahitar inter patrem, & filium 

in pote/late conftitutü,& n.J ¿.ubi explicatur. 

3 Antón. Gom. reprehenditur quid dixerit ex donatione 

inter patrem, (j filium non oriri obligationem 

naturalem. 

4 Obligatio naturalis dúplex efl. 

5" Donatarius e(l obligatus donatori ad benefacien* 

dum obligatione naturali. t 

6 Tcftamentum minus folemne continet adhuc obligationem 

naturalem , ut illud 'nihilominus fit obfervandum, 

& n.J. 

7 Obligatio naturalis foluti repetitionem impedit, & 

«.14. ubi declaratur an fit intelligendum, quando 

per errorem juris, vel ficii efl fohttum. 

8 Obligatio naturalis operatur retentionem fecundum 

aliquos. 

9 Obligatio naturalis facit teneri obligatum in foro 

confeientia, Ó n. 12. 

10 Hares infiiti tus in minus folemni teflamento tenetur 

in foro confeientia ad legat a. 

11 Obligatio ad antidota multa habet privilegia. 

13 Obligatio naturalis, C7 in foro confeientia part pofi 

fu ambulant, 

15 Error.

4.2 

>5 

GloffaiV I. 

16 

»7 

18 

20 

22 

23 

26 

27 

28 

29 

30 

3 1 

Error j#m gztft/ yíf, ó* quando dicatur, ií quid er 4*} Compenfatio an fiat de debito naturali cum debito 

ror facli. 

utroque jure.fi huic ultimo adfit juramentum. 

Fupillo , licet naturaViter ohligetur , conceditur ta45 

Compenjari ion pojfunt quee per exceptionem perim't 

men repetitio quocunque errare folverit, & ñ.2\. ' vaíent. 

ubi declaratur. 

46" Naiurale debitum non eft ex illis , qua exceptione 

Pupillus contráhens abfque tutoris aucloritate an elidi dicuntur. 

naturaliter ohligetur, remiffive. 

47 Confiitutum habet locum in debito naturali. 

Error juris impedit repetUíonem in his perfonis , 

48 Confiitutum non habet locum in debito civili tan-* 

cum aiiibus is contrahere potefl. 

tum y & quare , & qua fit in hoc differentia ratio 

Mulieri conceditur repetitio ob juris errorem. 

ínter debitum naiurale tantum, & civile tantum, 

Error juris quibus perfonis non noceat. 

ubi declaratio in contradictorio judicio. 

Repetitio non conceditur ih foluto eo, quod natura» 

49 Obligatio naturalis licet adionem non producat, 

liter debebatar, five fit fiolutum per errorem juris, 

producit tamen exceptionem. 

five per errorem faÜi ,fi id, agnofcendo debitum 

50 Obligatio naturalis admittit novationem atlive , & 

natur ale fadum fit. 

pajfivé ubi declaratur. 

Conditio indebiti five repetitio femper conceditur in 

y I Novado nm fit nifi exprefsé dicatur. 

indebito ut roque jure, five per errorem facli, five 

52 Obligatio naturalis operatur , ut poffit pignus re 

etiam per errorem juris ,ft fiolutum' 

tinen. 

Adducuntur raúoneS contra communem. 

Ignorantia juris ómnibus nocet , non ignorantia 

53 Juramentum efiicit, ut ex naturali obligatione oria- 

faili. 

tur efficax adió ad agendum utroque fitre. 

J4 Obligationis naturalis plures effedus traduntur Por. 

Solvuntur rationes communis opinhnis in quajlio- iñ princ. inftit. de oblig. 

ne, de qua num. 2$. 

55 Obligatio naturalis, qua oritur ex donatione patris 

Error, verbum fimpliciter prolatum intelligitur de in filium, non efl qua oritur ex honeflate tantum, 

errore e'xcufabili, & fie de errare facli. 

fed ea,qua ex legis vinculo, & ibi declaratur. 

Obltgatio naturalis refpedlva importat repetitio- Obligatio naturalis ex legis vinculo efl'ubicunque 

nem, fiendam ab eo qui prius implevit. 

adeft confenfus.. & hac habet effedus, de quibus 

Fidejuffor potefl accederé obligationi naturali. fupra fatis, ibid. 

Fidejuffor accedens obligationi naturali nedum obliJO 

Pater qui donayit filio in poteftáte, tenetur in foro 

gatur natur aliter, fed etiam civiliter. 

confeientia, nec poteft repetere condidione indebi 

Fidejuffor non potefl in plus, & induriorem caufam ti , nec alias, nifi interveniffet error faÜi, & ope 

obligar i, quam princip alis , &fh 37. ubi declaratur ejus donatio effedus alios naturalis obliratur.gationlt. 

32 Fidejufforia obligatio eft accefforia ad principalem. 57 Obligatio nec naturalis, nec civilis oritur ex adu, 

33 Fidejuffor y qui acceffit naturali obligationi,. fi fit cui lex rejifiit. 

exatlus, non potefl effectualiter agere poftea con 58 Fidejuffor non accedit contradui, cui jus r'efiflit. 

tra principalem naturaliter tantum obligatum, 59 Obligatio naturalis ut non oriatur ex contradu, cui 

num. 41. ubi declaratur. 

lex refiftit, non eft neceffe decreium irritans. 

34 Fidejujjor non poteft moleflari nift excuffo principa- . ÓO Donatio patris in filium infua poteftáte conftitutum 

lifjallit ut n. 40. 

qua ratione prohibeatur, ó* n.62. & fequent. 

Naturalis obligatio non producit aílionem, & ».49. 6l Stipúlatio, qua fit alteri per aiter um habet natura* 

36 Fidejuffori non pojfunt cedi adiones a pr'mcipali lem obligationem. 

contra debitorem naturaliter tantum obligatum 63 Pater, Ó filius una, & eadem perfona repufanuir. 

& n. 41. ubi declaratur. 

64 Quod procedíffive fiíius fit in pote fíate patris, five 

37 Fidejuffor quot modis diei poffit obligatus in plus, non, & n.feq. ubi examinante. 

quam princip alis. 

6

8 4 

Cfeufula IV. 

in il lius confirmationem latí filmé perpenfa, nec non 

Sed hasc opinio reprehenditur á Fortun. Didac. & 

óc DD. ibid. fufiflimé allegati. 

Menoc. ubi fuprá, idem Didac. in eod. cap. cum ejfes, 

Declaratur + haec conclufio , ut intelligatur non 

n.\o.verf\. ex hoc, óc videtur apené convmci ex text. 

valere quoad inducendam obligationem civilem,quas 

in l.fi creditoris, C. de fideicom. argumentando á con 

ex hujufmódi donatione, ficuti nec ex quocunque 

trario fenfu, cujus verba funt, fi creditoris voluntas 

alio contractu inter patrem, & filium celebrato, ori- 

jure fubmiffa liberan te debito volentis docet i poteft ; 

ri poteft-, vulg. /. frater a fratre, ubi omnes , fifi de 

etiam antequam folemniter tibi liberatio a fucceffore 

condiCLindeh. naturalis tamen proculdubio ex ea do 

prafietur,exceptionem^ tibi ex volúntate defunñi dejcen-y natione nafcitur, Bart. in d. I. frater fex enumerat Joan. Fab. in ead. rubr. ».3. alios refert 

lemni oriri,Bald. Didac. óc Menoc. in locis fuperius 

citatis, óc alii etiam per eos relati (licet in hoc de 

teftamento minus folemni contradicere videatur 

effectus. ornoriñs eft alterius «_» NHLINAFMNIC ^ - ¡¡ 

nat. 

-T rollo i— #ÍA fi* 

Jaf. in d. I. fi non fortem, $. libertus, de candiel, indeb. 

óc quindecim adducit Claud. de Seyfel. in leg. ex hoc 

jure, de jufiit. éf jur. óc tres alios ipfe diverfqs á fu- 

Bart. in h nemo poteft, n.i8.ff. de legat. r. 6c alii, quos pradictis tradit ibid. Verum -f nec prasdicti effectus z 5 

refert Mich. Graf. de fue ce ff. §. 1. n. 13. in 1. part. Sc huic obligationi accommodari poífunt, funt enim 

Cal. á Perey. in leg.fi curatorem habens, verop, lafis. effectus obligationis ad antidota, óc remunerationis, 

nu. 71. Cod. de in integr. reftit. quatenus oblfgationi non quatenus in ea ineft naturalis obligatio, quod 

quas ex eo teftamento oritur, tribuunt eífectum re noftrum eft inftitutum, fed quatenus alias de jure 

tentionis , ut videlicet poflit is, cui res legata in te- fummé privilegíala reperitur ad faciendum, ut ftr£ 

ítamento N minus «rana folemni /• « tradita eft, exceptione re- tineantur quam plurima illius favore, quas alias cortentionis 

fe tueri adverfus legitimum hasredem qui ruerent, de quibus nos aiiqua inferius dicemus, un- 

effectus,proprius eft alterius obligationis naturalis, 

de qua inferius dicturi fumus, quod an verum -íit, 

mox examinabimus.) 

_ Huic-j- naturali obligationi unicum tantum tribuit 

eífectum Jacob. Menoch. ubi fuperius n.21. ex mente 

Fortun. García, in alleg. $. jus autem naturale , illat. 

10. ut videlicet foluti repetidonem impediat,cui confentit 

Didac. in alleg. c. cum ejfes, n. 9. verf. quid, de 

teftam. éf m cap. quamvis pattum, 2. part. §. 4. nu. 8.. 

g Bart. f tamen in l. nemo poteft, n.iB.ff. de l. 1.6c alii, 

quos refert, óc fequitur Mich. Graf. de fucceff. §. 1. 

JL num. 13. in 1. feto. & Jul. Ciar, de teftam. q. 90. óc 

' com muñís Opinio, de qua prasdicti doctores atteftan- 

dé fit non pofle effectus prasdictos commodé tribuí 

huic, de qua agimus, obligationi. 

Altera eft naturalis obligatio, quas ex legis, ac 

juris naturalis vinculo oritur, feu ut alii dicunt, ex 

confenfu, Óc asquitate naturali, quas fuadet ut pacta 

ferventur,de qua loquitur J.C. in l. enm amplius $3$ 

natura debet ff. de reg. jur. is natura debet, quem jure 

genttum daré oportet, cujus fidem fequutifumusyin Ifti" 

ebum, §. naturalis,ff. defolut.f.debitor. inftit. de excepta 

lex hoc jure, ubi glof. verbo, obligationes,ff. dejuftit. éf 

jur. Fortun. Didac. óc Menoch. ubi fuperius. 

Hascj*eft propria obligatio natural i s.óc habet quam-ra 

plurimos effectus, primus fit quod obllget ín ford 

tur, alium huic obligationi tribuunt eífectum, reten- - confeientias, óc in arrimas judicio obligatum ad adtioms 

videlicet,cenfentes pofle eum, cui res legata implendum id, quod promifit, Bart. communiter rein 

teftamento minus folemni tradita eft, tueri fe exceptus in extravag.ad reprimendum,verb.denunciadoçeptione 

retentionis adverfus legitimum hasredem. nem. Abb. in c. plerique, nfin.de immunXcclef Didac

Í 

Gloffa VIL Pars I. 

in c. cum effes nu.J. de teftam. & in telen, c. quamvis 

patlum, 2. part. §. 4. n. o. Anchar, in reg. poffeffor. de 

reg. jur. in 6. Navarr. confil.2. ».4. lib.i. ele patl. & tn 

confil. 3. n. 14. J. tí»" vendit. Menoch. de 

prafumpt. l.i. 9.80. n.iS. Ludov.Molin. fociet. Jefu, 

de contrae!, difput. 257. in princip. Th'om. Sanch. de 

V$matrim. difpiet.'f.n.ia,.lib. 1. tom.i. Adeo'j'ut obligatio 

.naturalis , & obligatio in confcientiae foro parí 

- paífu ambulent, Ferátn.W &Cq.q.ufufrequent.c. lo.n. 16. 

14 Secundus -{• effedus hujus naturalis obligatipnis 

eft communis cum altera obligatioue naturali ut impediat 

foluti repetitionem, /. fidejuffor. §. fidejuffor de 

fdejufi l. natur ules ff. de ad. & oblig* l. Julianus, & leg. 

frater a fratre, §. quafitum, de cond. indeb. cum mille 

fimil. Fortun. Didae Menoch. & Molin. ubi fupra, 

Caldas a Perey. in repetiul.ficuratorem habens, verb. 

, yunt non abfimilis, n. 26. licet hoc de repétitione indebiti 

foluti raro nunc pradicetür, & raro illius cafus 

accidat, quia homines vix folvunt veré debita> 

& idee-dicebant Salic. Se Alex. ubi eos allegat Çatel. 

Cora, in memordbiii. verb. conditlio indebiti, tradatum 

de condidione indebiti hodié receífifle ab aula. 

Ubi autem de hoc contingeret d'ifputari, intelligendum 

foret quod fupra didum eft , quando id, 

quod eft naturaliter debitum, eft folutum, per erlorem 

juris.fecus vero li "foret folutum per errorem fadi, 

juxt. Caef. diftindionem, in leg. error. C. adfalcid. 

. I. cum quis , ubi Dodores, C. de jur. & fat!. ignor. 

Thob. Non. in princ. inftit. de oblig. ».36. Se Verá. 

\afq. cóntrov. ufufrequent. c. 63. ». 35". alios allegat 

Tepa in compen. var. jur. fentene. tom. 2. tit. de candiel, 

indeb. col. j.fere in princ. 

1 y Vocatur -f autem error juris quando quis credit fe 

teneri ex aliquo adu, ex quo nulla oritur obligatio 

juris, error autem fadi dicitur, quando quis credit 

¿dum praeceffiíle, qui jure eum obligaret, & tamen 

non prseceífit, ut explicatur, in l. 1. de jur. &fael. 

ignor. extantque hujus erroris, aut ignorantia; titu- 1 

Ad \ objedionem igitur refpondemus id, quod 15 

dicimas juris errorem impediré repetitionem, intelligendum 

efle in his perfonis, quibus innocere poteft, 

pupillo. autem non nocet juris ignorantia, vulg. L 

regula, ff. de jur. & fací, ignor. cum fimil. unde nihil 

mirum fi ei concedatur repetitio adverfus folutionem 

juris errore fadam , fi + vi de mus mulieri con-1^ 

cedi eandem repetitionem adverfus juris errorem, 

in leg. quamvis , §. interdum ff. ad Velleian. quia nec 

ei nocet juris ignorantia, diB. leg. regula, -f- fie fi-** 

naliter eadem ratione videmus aliis fimilibus perfonis, 

quibus hujufmodi juris error non nocet, con- . 

cedi repetitionem > in leg. cum indebito, §. fi autem, 

ff. de probat. 

Caeterum haec folutio non fatisfacit: pugnat enira 

ei ex diámetro text. in leg.fi ejus,in princ. fifi, ad Trebell. 

ubi cum pupillus mutuam pecuniam fine tutore 

accepiflet, ejufque haeres eadem creditori folvilfet, 

repetitio eidem denegatur, non repetam, ( inquit 

text.) quia ab eo in me naturalis obligatio tranflatus 

intelligitur, ex text. in leg. fi pupillus yff. ad leg. falcid. 

ibi, nihil repetere poffit. 

Vera \ igitur folutio eft, quae omnem tollit dif-2* 

ficultatem,quod pupillus jure ordinario repetere non 

poflit, quod errore juris folverit: Se ita intélligantur 

text. d.Lfi ejus ff. ad Trebeü. Se text. in d. l.fi pupillus, 

ad leg. falcid. repetit tamen jure extraordinario, 

fcilicet per reftitutionem in integrum,ita haec 

ínter fe cónciliat Caldas Perey. in alleg. I. fi curato— 

rem, verb. cum non abfimili, n. 30. verf. vel aliter : Se. 

latius in verbo, lafis, num. 69. qaam refponíionem 

comprobat claré text. m/.2. C.fi adverfi joL ubi Caefar. 

Indebito legato , licet per errorem juris, minore folleto 

, repetitionem ei decerni: ( fi nec dum tempus quo 

reftitutionis tribuitur attxilium excefferit) rationis eft: 

firma igitur remanet fuperius tradita diflindio ínter 

errorem juris, Se errorem fadi, ut folutum priori 

li, ff. & C. de jur. é fací, ignor. 

cafu repetí non poflit, quando debitum efl naturale, 

fecus yero quando adeft error fadi: tupe enim 

Obftat + tamen fortiter J.C. refponfum /in l. quod intrépida conceditur repetitio. |||f 

pupillus de cond. indeb. ubi J. C. Quod pupillus, (in Nec -j- finaliter his obérunt jura text. in l. naturaquit 

) fine tutoris aucloritate ftipulanti promiferh, & 

folverit, ejus repetitio eft: Se text. in /. interdum, eod. 

tit. ubi J. C. interdum perfona locum facit repetidoni, 

ut puta pupillus fine tutoris aucloritate folverit: ham 

in bis perfonis generaliter repetitioni locum ejje non 

ambigitur: Pupilium autem fine tutoris audoritate 

contrahentem naturaliter obligan , probant claré 

juxta text. in l. 1. fi. de novat. ibi, dummodofequéns 

obligatio aut civiliter teneat, aut naturaliter ut puta , 

fi pupillus fine tutoris aucloritate promif erit, Se text. 

in l. cum illud, $. i.ff.quand. Mes l. ced. ex quibus 

juribus deducitur manifefté pupillo naturaliter oblígato 

concedí repetitionem ejus , quod folvit, five 

per errorem juris , five per fadi errorem folviflet, 

quod demonftrát verbum.illud (géneraliter) poíii^tum, 

in d. I. interdum. Hoc.-j-contrarium latiflimum 

nobis parabat campum difputandi, Se difeutiendi difficilem 

illam juris quaeftionem, quae valde dodos 

contorfit, & defatigavit, nunquid videlicet pupillus 

contrahens abíque tutoris audoritate naturaliter 

obligetur, quando eft proximus pubertati: nam antea 

nullum eft dubium, quod non obligatur, illam 

tamen, quia abíque eo labore contrarium hoc faciliter 

diluere poífumus in praefentiárum omittere 

confulto ducimus, íperantes quod inferius in hoc 

eodem tradat. commodior forfan, & accommodatior 

fe fe nobis o fieret locus illam examinandi: fin 

minus contentetur ledor quód eum remittamus ad 

dodiflimum Cald. de Perev. in repetit. diei. leg.fi curatorem*. 

verb. cum non abfimilis, a n. 56. cum feq. qui 

prae caeteris latiflimé, fimulque & diligentiflimé de 

ea agit, Se latius poft eum eandem quaeftionem difputavit 

Pat. Sanch. de matrim. lib.5. difp.fi. per tot. 

Fontan. de Pací. Nupt. Toro. I. 

2 

^ 

liter, & in l. fi quid, ff. de condicl. indeb. per quae jura 

re latí á Bart, in d. I. l. nu. 17. de condicl. indebit. 

dicebant contra commúnem nullo modo repetí poífe 

id , quod folutum eft, fi naturaliter deneretur, 

five errore juris, five errore fadi fuiífet folutum 4 

ea moti ratione, quia ibi, cum naturaliter debeatur, 

adeft naturalis obligatio, quae impedit repetitionem, 

didis juribus, ergo in ea fpecie femper ceífabit repetitio 

, ñeque contrahetur re obligatio : nam refpondemus 

, ideo in didis juribus : repetitionem ceffare, 

quia folutum eft agnofeendo naturale debitum, 

ut dicitur, in d. I. fi quod. ibi, quia naturale debitum 

agnovit, Se patet, ex dict. leg. naturaliter, ubi 

qui pro fervo folvit, fciebat ipfum fervum deberé 

quae folvit, in qua fpecie certum eft repetí non poffe: 

quia qui folvit non erravit: veré enim debitum 

naturale erat: in hac autem materia fine errore 

ceflat repetitio, Se ita in illorum jurium fpecie 

cüm ibi debitum folvatur, non in debitum eo modo 

quo agnofeitur, nihil mirum fi eeflet repetitio 

: Se haec jura potius faciunt ad noftri primi effedus 

naturalis obligationis cqnfirmationem, quam 

ad hujus, veri/limé, declarationis conftitutae deftrudionem. 

Circa *j~ materiam hanc diíputant aliqui, nura-2« nam , eadem diftindío, Se differentia fuperius conflituta 

inter errorem juris, & fadi, locum habere 

debeat quando fol vi tur quod utroque jure, Se civili, 

& naturali eftindebitum, quia tamen communis, 

& receptiífimaeft Dodor. fententia quod in indebito 

utroque jure non habeat locum diftindio fupra 

firmata: cenfçnt enim femper dandam efle condidionem, 

Se repetitionem indebiti, five illud per er- 

H rorera 

8í

186 

Claufula IV. # 

rorem juris, five per facti errotcm fuiflet folutum, bis plañe oftenditur repetitionem indebiti foluti, de 

glof. in l í.ff. de cond indeb. in l. cujus per errorem, qua agimus, locum habere tantum quando quis igff. 

de regul. jur. éf in allegat., leg. cum quis •> C. de jur. norantia facti folverit, nullo autem modo quando 

éf faS. ignor. refert late Padilla, ind. L cum quis ignorantia juris: Ex quibus non tantum jurídica ranutft. 

23. licet ab ea opmione recedant ultrarñonta- tione , fed etiam expreffal. comprobatum videtur; \ 

ni, hoc eft Galli, ut refert Jaf. z» d.l. 1. num. 23. ut errore juris folvens indebitam pecuniam nun- j 

de conditl. indeb. qui fuam fundant opinionem, quam repetat, fed tantum locum habeat indebiti re- '• 

in d l. l. ff. de conditl. indeb. in §. 1. infiit. quibus petitio in quocunque indebito quando errore facti\ 

mod. re contrah. oblig. 6c in juribus fimilibus dicen- fuerit folutum. 

tibus fimpliciter per errorem folutam pecuniam re- Quafconflituta & comprobaba fententia, remo-26 

peti pofle abfque diftinctione errotis fuperius tra- veré curabant fundamenta contrarias opinionis , didita 

, viden. Viv. decif 218. per tot. ubi de hujufmo- centes, quod Doctores argumento text. in d.$.\. indi 

indebiti foluti repetitione pluribus agit ,- quia Jlit.quib. mod. re contrah. oblig. éf l.i. ff. de cond. inde- 

(inquam) fic, ut fuprá dictum eft, refolvit com- bit. juriúmque fimilium dicentium fimpliciter per 

muniflima Doctorum fententia^ Sc durum eft contra errorem folutam pecuniam repetí, ut componerent 

tam receptas opiniones venire,idéó longiorem exa- cum d. I. cum quis, quae diftinguit inter errorem , 

minationem ejus difquifitionis confulto decrevi o- credebant jura praedicta, quae omni cafu videbanmittere,li 

tamen pnus retulero quod nemtni me tur concederé repetitionem, loqui in utroque jure 

aliquando dum in fcholis eflem contra hanc rece- indebito, at d. I. cum quis? quas diftinguit, tantum 

ptiffimam opinionem á doctiífimis prasceptoribus, ut loqui in indebito civili. Sed falluntur ingenué, cum 

fuá, & fcholarium , cum his, ingenia exercerent, ut manifefté apparet ex dici. I. cum quis, illa generaaúdivifte, 

nort quod propterea exiftimem receden- liter in omnj indebito loquatur : nec tune obeft 

dum á communi opinione, fed ut habeant, qui vo- text. in d. §.3. infiit. quib. mod. re contrah. oblig. 6c filucrint, 

materiam fuper re hac difputandi. milia jura: nam,prasterquam quod intelligenda funt 

Dicebant ergo pericufoTam videri communem, neceflario juxta dictam diftinctionem erroris.pofitam 

nolentem obfervan diftinctionem fuperius traditam ind. I.cum quis,in his+ómnibus & aliis hujus ma-27 

aînterf errorem juris, 6c errorem facti in indebito terias in quibusagitur de repetenda pecunia per ernaturaíiter, 

& civîter fimul, quas in indebito ci vi- rorem foluta, J 

verbum, error, fimpliciter prolatum inliter 

tantum , ex eo quod jure conftituti non pofle telligi debet de errore excufabdi, hoc eft facti quovideatur 

diftérentia in hac materia inter fupradictas niam error juris non excufat, quas doctrina manifeduas 

indebiti ípecies ? quoniam fi difterentia eflet fté probatur, ex d. I. regula? §.fi quis, de jur. éf fací. 

inter eas , neceflario jura illum proponerent, cum ignor. ubi in principio ait legatum folutum ultra do- 

-aliás non recté fimpliciter docerent, ac nullo jure drantemper errorem juris repeti non pofle, & ftatim 

invenitur talis- diftinctio , ergo in hac materia non fubdit, quod fi tale legatum folvatur, fi non per erprocedat: 

unde genericé teneri non injuria, poterit 

idem jus ftatuendum eífe, five utroque jure inrorem 

fuerit folutum, ceífat repetitio, ergo quando-1 cunque in caufa repetitionis adeft verbum, «ror,fimdebitum 

fit, five tantum civili, addebant rationem püeiter de errore facti intelligendum eft, cum ex eo 

effe manifeftam , quia cum tituli juris quibus hasc text. conftet illud legatum per errorem juris non reH 

repetitio indebiti , conceditur, fint juris civilis, in peti, 6c tamen per errorem fimpliciter repetitioni loéis 

tantum curatur de indebito civili: ñeque enim cum efle: quia femper error fimpliciter pro errore 

eft cur jus civile, in eis titulis, loquens de inde- factf accipitur, ex quo competit repetitio, ad d.l.cum 

bito , intelligat aliud, nifi civile, atque ita idem quis? Cale jur.éf fací, ignor. u d.l. error, C. ad l. falcid. 

eft quoad hanc materiam , eflet tantum civiliter, led hasc omittamus his , qui verfamur in fcholis., 

vel eflet utroque jure indebitum : Ex qua refolu- quorum propria funt, latius fpeculanda. 

tione procedit, quod diftinctio pofita in legibus hu- Rurfus "f (ut jam redeamus, unde digrefli fumns)28 

jus materias inter folventem júris ignorantia , 6c hic nofter fecundus effectus hujufee naturalis obliignorantia 

facti, locum habeat in quocunque in- gationis intelligendus eft in obligatione naturali 

debito, five utroque jure five civiliter tantum: nam fimplici, quo caíu quis repetere non poteft prastextu 

cum idem jus in utroque indebito verfetur, ex fuprá indebiti id, quod folvit propter naturalem obligatioobfervatis 

neceflario diftinctio propofita á legibus nem prascedentem, ut in juribus fuperius allegatis, 

in materia indebiti foluti, locum habebit quomo- fecus vero eft refpectiva ob implendam aliquam taudocunque 

jure civili indebitum fit. fam de futuro: nam tune is, qui implevit pro fuá 

2Ç Quam f fententiam dicebant primo psobari ex parte fi tale fit factum, quod repeti valeat poterit 

notiflimo juris principio tradito.tn leg. regula de jur. repetere, fi non condictione indebiti faltem ex eo 

éf fací, ignor. ubi proponitur , juris regulam efle, quod antequam adverfarius adimpleat permiflum eft 

Igrtorantiam juris ómnibus nocere , ignorantiam au- ei posnitere , quod faspé contingát in contractibus 

tem fatli t mem'mi y .ergo perpetuum íit juris igno- innominatis (in quibus ante adimplementum ex una 

rantiam nocere, non minus nocebit ei ,qui utroque parte oritur naturalis obligatio, ut ex multis fecuré 

jure indebitum, quám qui jure civili tantum, folvit, refolvit Gom. var. ref. tom. 2. cap. 8. n. 3.) per texr.* 

& ita cum ignorantia facti non noceat , ex regula in l. 3. §. 1. éf in l.fi pecuniam? de condicUcauf. dat. 

illa folvem» errans in facto femper repetet, errans cau. non fequu. éf inl. naturalis $. i¡ f. de prafeript. 

vero in jure nunquam, cum inexcufabilis fit ea ju- verb. Atque haec de hoc fecundo effectu & de rere 

ignorantia. petitione indebiti dicta, fint fatis. 

"Secundó eandem fententiam ita manifeftiífima ju- Tertius f hujus naturalis obligationis effectus, eftap 

ris difpofitione probari dicebant, in leg. cum quis. ut ei poflit accederé fidejullbr. Z.i. & per tot. tit.ff.fi- 

Cod. de jur. éf fiatl. ignor. ut nihil apertius dici pofle dejuf. i.& tot. tit. Cod eod. apertius J. C. in l. fidejufvideretur: 

ait namque text. in prima parte, quod for.obligan, §.fidejuffor. accipi, de fidéjuff. Fidejjiffor 

íi quis jus ignórails indebitam pecuniam folverit, (inquit ) accipi poteft quoties eft aiiqua obligatio civinon 

poterit recuperare, ergo fimpliciter proceditü- lis,vél naturalis?cui appliceturf.fipupillus? ff de arbit. 

la doctrina, prout ibi propofita eft abfque eo quod $. in ómnibus, inflit.de fidejuf. ubi communiter feri- * 

diftinguamus, an utroque jure , vel civili tantum bentes Ant.Gom.var. refol. tom.2.c.i2.defidéjuff. in 

indebitum fit, quod apertius comprobatur in fecun- priwc Thom.Non. in alleg. princ. inftit. de oblig. n.i c. 

da text. par. ubi docetur folutum per ignorantiam Geor.Vien.2.part.fuorum febema. eod. tit.de oblig. w.f. 

facti pofle repeti indebiti condictione, quibus ver- pag. mihi 91. Et i; talis fidejuflbr nedum tenebitur 

natura*

; Glofía Vfi. Pars I. I 87 

naturaliter, fed & civiliter etiam, J. /. inft. defi- ita refpondet in propofito Gom. ubi fuprá. 

dejuff. optimé Molin. fociet.Jefa de contratl.difp.53c). Ego in hanc interpretationem libenter confcenptr 

tot. & íignanter n.o.plené Ant.Hering.m trail.de dererh propter gravifhmorum dodorum eam tenenfidejujf.c. 

1 o.in.quib.cauf.fidejuff. interponaturîn princ. tium audoritatem, reqúirerem ramea ab eis ratio- 

31 Sed-f-his obítat, quod fidejuflbr non poííit in plus, nem, quare fidejuflbr non poflit obligari in decem» 

& in duriorcm caufam obligari, quám principalis de- quando principalis debitor eft obligatus in quinqué 

bitor manea* obligatus /. Grace, f. illud ff. de fidejuff. tantum, ¿c tamen poflit .obligari civiliter, & naturaliubi 

J. C. illud (inquit) commune eft in univerfits qui ter, quando principalis eft tantum obligatus naturapro 

aliis obligantur, quod fifuerint induriorem caufam liter, serte utroque cafu in duriorera caufam obligaadhihiti, 

placíierit eos omnino obligari, ídem difponit tus fidejuífor, & in plus, quám principalis, imó po- 

* Jultin.lmperat. hi i. fidejuffores infi.it. eod. Fidejuffores fleriori cafu longé durior eft conditio fidejuflbris 

(inquiO ita obligari non pojfunt, ut plus deheanuquhn , .quám in prior, in hoc enim perderé,8c amittere 

- debet is,pro quo obligantur, ubi communite r feriben- tantum poflet fidejuflbr quinqué quas funt fuprá 

3ates: ratio + eft: elegans, quae additur ab Imper. in d. alia quinqué in quibus obligatus eft principalis, cum 

f.fidejufiores, quia cüm obligatio fidejuflbris acceflb- ad reliq'ua quinqué jam detur ei adío mandad ex ñafia 

fit^principali, eique innitens non poteft plus fe tura fidejuínbnis, ut recuperct á prineipali, altero veextendere 

, quám obligatio debitoris principalis , ro cafu ipfa decem amittere poterit fidejuflbr, qui 

3 jexornat Ludov. Molin. difp. 54.1. in princ. Aliam j- pro eo , qui ea debet naturaliter tantum fidejuf- 

Borgnin. Cavak. adducit rationem de contrae!, decif. íit, cum , poft ea foluta , nulla detur ei adverfus 

31. n.2. tom. 1.quia non poflet agere poft folutionem principalem debitorem adió efficax ad agendum , 

contra principalem efledualiter, & fie obftaret fibi qui eam non parit naturalis obligatio, ideó cogiexceptio 

cedendarum, ut videtur probari ex text. tandum. Aliis enim modis, veluti quo ad ufuras, 

24*» l.fifervus.ff.Ji quis cautum. EÍI-J-& alia ratio, quia & pro eo etiam» qui per ftatutum obligari non pocum 

fidejuflbr non poflit conveniri nifi poft excuf- teft,& generaliter, quo ad acceflbria pofle fidejuflbfum 

8c diícuflum, principalem,& eo non reperto fol- rem in plus obligan, quám principalis docet Marfil, 

.vendo tantum, vulg. authent.prafente, Cod. de fidejuff. de fidejuff. n.2$i.& feq. inter trac!, de mercatur. ubi 

Se in corpore unde fumitur, & is riunquam excuti omnia etiam feré, quae fuprá tradita funt, comprobar, 

• poflit , quoniam naturaliter tantum obligatus efl; pulchrura cafum adducit Barz.3. decif.1*6.in quo di- 

3Jquía-j- ea naturalis obligatio non producit adionem, cit dilationem conceflam debitori non prodefle fideut 

ex fupradidis apparet manifefté, 8c probat in ter- juflbri, quamvis videatur fie remanere in plus obliminis 

Ant. Hering. de fidejuffor. c. 27. de benefic. fide- gatus, quám principalis, quia id non refpicit fubftanjufi. 

n.260. inde dicendum proculdubio non efl, non tiam, & radices oblJgationis,fed eft quid extrinfecum 

pofle fidejuflbrem intercederé obligationi naturali, ab ea, atque ita decifum in Rot. Bonon. aflerit. T 

36'quia nullius eífet effédus.Adeftf & 4.ratio,quia cum Ex hac interpretatione, & declaratio ne fuperius f 3 9 

creditor teneatur adiones cederé fidejuflbri adver- tradita, quod videlicet non poflit fidejuflbr in plus 

fus principalem debitorem, ut ab eo recuperet quod obligari, quám principalis, poflit tamen ardiori, 8c. 

folvit; vulg. l.2.cum aiter. & l ficut. C. de fidejuff. quo- fortiori vinculo. Gom. & poft eum Molina in locis 

modo hoc caüj, dando quod non habet, & trahsfe- íuprá chatis loco rationum diverfitatis plura inferendo 

plus juris quam fibi competat, poterit credi- runt,quibus ea clarior, ac facilior appareat, 1. quod -)-4 0 

tor adiones cvedere fidejuflbri eíficaces, ut poffit, inde oritur pofle fidejuflbrem obligari cum ínftruquod 

íblvit, recuperare, pluribus de hoc articulo agit mentó guarentigio , licet cum illo non fit obligatus 

Ant.Hering. in d. trac!, de jid.c.2\.n.31. ubi infinitos principalis, 2.quód poflit fidejuflbr, obligari cum hypropé 

dodores refert eundem articulum tradantes. potheca, licet principalis non fit cum ea obligatus. 

aj His i"tamen non obftantibus venííima eft in hoc 3. quod poflit cum juramento obligari fidejuflbr , litertio 

eífedu firmata refolutio per certiflima jura in cet fine eo eflet principalis obligatus» quo mediante 

ea allegata, nec obftant quae in contrarium adduce- poteft fieri principalis, ut Faber docet in fuo Codic. f 

bantur : quod enim dicitur, fidejuflbrem non pofle • libr.8.tit.27. de fidejuff. defin.iq*. ubi decif. Senatus Sein 

plus obligari quám principalis debitor, intelligi- buf. circa quod vide elegantem decif. Jofeph.Ludov. 

gitur quod non poflit m plus obligari in aliquo ex Peruf^J. per tot. ubi refolvit,& dicit judicatum,quoá f 

ex illis quatuor modis, quos tradit Imp. in §.plus in- propter juramentum tenetur fidejuflbr in quantitate 

flit. de atlion. re videlicet, loco, & caufa : re , ut fi promiífa,licet non conftaret quod principalis tantam 

obligationi de folvendo quinqué interceder et fide- quantitatem deberet. 4. quod f poííit contra fidejuf- 40 

juífor promittens folvere decem: loco veluti íi cum íorem agí reda vía, non difeuflb prineipali,quoniam \ 

debitor eflet obligatus folvere in civitate Barcino- ' is pro debit'orc naturaliter tantum fidejuflit, & per 

nae loco commodiori ipfi fidejufíbri,promiíiflet idem hoc tollitur dificultas illa, quam ratione excuífionis 

fidejuflbr folvere in urbe Romana loco longé eidem principalis debitoris antea ponderabamus adverfus 

graviori: tempore,ut quia fidejuflbr fe obligaret fol- noftrum hunc eífedum, quia ea, ut didum eft, necefvere 

intra annum quod debitor principalis tenetur faria nullatenus eft in hoc cafu , late Berthazol. in 

tantum folvere intra Liennium: 8c deñique cauía trad. de clauful. inftrument.,clauful. 40. glofi^. nu. 6*. 

dicerelur obligari fidejuífor in plus quám principa- atque ita Joachim. My nfiger. fingul. obfervat'. cent. 2. 

lis, veluti fi fidejuflbr data eledione creditori pro- obferv.15.n.9. inter limitationes illiusjregulae, quod 

mitteret eidem fervum, aut decem daré, cum ra- fidejuflbr non poflit conveniri ante difcuífum prin- N 

men debitor principalis fimpliciter fervum aliquem cipalem, hanc adducit, quando videlicet is fidejufliíindeterminaté, 

aut decem daré promififlet, quo cafu fet pro eo,qui erat naturaliter tantum obligatus,ad 

gde jure eledio erat deb it ori s,no n-j-tam en intelligitur quod ai legat Cyn. in authen. prafente, C. de fidejuff. 

quod non poffit in plus obligari alio modo , hoc tándem, t & ultimo inferunt praefaíi Dodores,quod4i 

eft obligando fe ardius, 8c efficáciorí vinculo,quám poterir obligari fidejuflbr ad poenam fi non folverit, 

debitor principalis,ita declarant communiter docto- licet principalis debitor ad nullam teneatur. Harum 

res, 8c profequitur late Ant. Gom. var. refol. tom. 2. omnium illatiónum, rationem tradunt Dodores fucap.2. 

n.2. 8c Ludov. Molin. de contrae!, difput. C41. pradidi, quia per eas non obligatur fidejuflbr in plus, 

». I. cum feq. quám principalis „quod eft prohibitum, fed ardiori 

In noftro autem cafu non poteft diei obligari fioc fortiori vinculo, quod efl; permifium. 

dejuflbr in plus quam principalis, fed bene ardiori, Nec illudf etiam obftat,quod de eeflione adió-4: 

8c efficaciori Vínculo , quod non eft prohibitum , num dicebamus: faciet enim eam creditor fidejuffor i 

i Fontan. de Pací. Nupt. Tom. I. H 2 uti


uti habet, Sc licet per cam non poílit agcrc fidejufíbr 

adverfus principalem, cüm tantum cedatur ei naturalis 

obligatio, nihilominus id non efl inconveniens, 

ficuti nec eíTe antea dicebamus, quod fidejuífor conveniatur 

ante principalis excuilionem : haec enim 

plena funt omnia favore máximo erga creditorem, 

acri tamen odio verfus fidejuíforem. 

Nec finaliter obeft quod- antea dicebamus, non 

videri juftum , quod fidejuífor poífit huic obligationi 

accederé, poftquam non poteft regreflum habere 

adverfus principalem, quia refpondetur nullum 

id eífe inconveniens, imo illud libi imputare debet 

fidejuífor, qui fic fe voluit obligare, Sc fe voluntarié 

in dicto periculo poneré , ad not. per DD. in 

leg. fidejuffor, §. necejfaria,ff. qui fatifdid. cogant. inde 

Jacob. Cáncer, variar, refol. part. 2. cap. 1. de minor. 

7111.40. 

c m n 

f e 

1- m 

dubitatione, nunquid fidejuf- 

for minoriv pro contractu, in quo ipfe nec civiliter, 

nec naturaliter tenetur , remaneat obligatus naturaliter, 

Sc civiliter, refpondet quod fic, licet non poffit 

habere regreftum adverfus principalem debitorem 

: fed pofle aliquando habere fidejuíforem regreftum 

adverfus minorem not. Bartol. in l. cum 

pofl y §. 1. ti. ^.ff. de admiriftr, tutor. Sc advertit Pet. 

Barbof. in l. maritum, nu.ÜS.fi.fol. matrim. ad quos 

memineris recurrere fi tibi cafus fucceflerit. 

43 Ex -j- quibus verilTimus rcmanebit hic tertius effectus 

naturalis obligationis , quod videlicet ei poífit 

accederé fidejuífor, qui tamen intelligendus eft, ut 

procedat , nifi ea obligatio fuiflet tune extincta , 

tali enim cafu ei fidejuífor accederé non valet. Bart. 

in dici. 1.1. nu. 2. de fidéjuff. per text. expreflum in fi 

quis pofiquatn, ff. eod. tit. ubi J. C. fi quis (inquit) 

pofiquam trunfiado tempore liberatus ejl, fidejujforem 

dederit, fidejuffor non tenetur? quoniam erroris fi.dejujjio 

nulla e(l, ex fupradictis vide num poííis quasftionem 

diíficilem refol veré, quam Antón. Fab. movet 

in fuo Cod. lib. 10. tit. ut lite pendent. definit. 21. 

num appellatio debitoris impediat executionem contra 

fidejuíforem eadem fententia condemnatum nec 

appellantem , circa quam nihil ego in praefentiarum 

dico , poftquam locum tibi commonftravi unde ejus 

refolutionem haurire poteris. 

44 Quartus-j- ejufdem naturalis obligationis effectus 

eft, ut in ea habeat locum compenfatio leg. etiam, 

ff. de compenfat. verba funt clara, etiam quod natura 

debetur, venit in compenfationem. 1 hob. Non. in fepe 

alleg. $. I. ».35". inftit. de obligat. Ludov. Molin. fociet. 

Jefu de contrafl. difput. 560. n.6. Maran. de ordin. 

judie, part. 4. diflintl. 6. n. 3. Cald. Perey. in repetit. 

l.fi curatorem habens? verb. lafis n.JO. Antón. 

Fab. de compenfat. tit.23.lib.4. defin.i. ubi fic decifum 

afferit in Senat. Sebufian. qüicquid in contrarium 

dicat noviflimé Carol. de Grafl". in tratlat. de except. 

ad mater. (latu exclud.omn.except.except.ló. w-43- fine 

jure enim, Sc ratione loquitur, Sc abfque Doctofum 

auctoritate: folum enim allegat Cremen. in fingid. 

117. qui tamen contra ipfum eft, Sc noftrum hunc 

effectum comprobat, pra-terquam in uno cafu,quando 

videlicet fuper debito civili, & naturali fimul, 

cujus eft cum naturali tantum fienda compenfatio , 

foret interpofitum juramentum : tune enim ait non 

efte admittendam compenfationem , ex doctrina 

Bald. quam dicit aureis litteris feribendanr, in l. 2. 

ff. de jure jur. Sc haec eft una ex limitationibus hujus 

4. effectus : circa quam tamen non foret ita ficcé Sc 

jejuné pertranfeundum poftquam Didac./» cap quamvis 

patlum y part. I. $. 4. n. 9. Ofaf. decif. Pedem. 92. 

Jo. Gutier. de juram. confirm. 3. part. cap. 6. per tot. 

Ludov. Molin. difput.560. a nu. 9. Ca'valc. decif. 31. 

#32. in ordin. de contratl. tom. 1. Seraph. de privil. 

jur. priv/7.74. 4 ».36. cmn feq. Sc alii per eos late relati 

multum temporis in illius explicatione contriveruut, 

nifi videremus id non efte noftri inltituti, 

fufficiat igitur ad prasdictos Doctores remififíe le- 

¿torem , qui latiííimé de his agunt. 

TJrget-j-tamen fortiter contra hunc effeftum text. 4c 

in leg. quacunque.ff. eod. tit. de compenf. ubi J.C. quacunque 

( inquit) per exceptionem perimi pojfunt, in 

compenfationem non vetiiunt: debitum autem naturale 

, non eft qui dubitet , quin políit exceptione 

elidi fi peteretur: Glof. ibi, j~ verb. non veniunt, ref-^6 

pondet debitum naturale non perimi per exceptionem, 

cüm actionem non pariat, quod foret necefíarium,ut 

exceptione elideretur , cum fecundum Philofophos, 

privatio prafupponat habitum, unde nihil 

mirum fi non obfit text. prasdictus quominus debitum 

veniat in compenfationem : Hanc refponficnem 

fequitur ut Jaf.in addit..id Chrijlophor. Por. in princ. 

inftit. de oblig. dicens non polfe aliter bene ad eum 

text. refponderi. 

Quintus + efiectus eft, ut poflit debitum hoc natu-47 

rale in conftitutum deducí, ut lie,quod antea inexigibile 

erat, exigibile fiat, (.!..§. debitum*, ff. de conftit. 

pecun. Debitum autem (inquit) ex quacunque caufa 

potefl conftitui, id efl ex quocumque contraclu, five certi 

,fivc incerti ? & fi ex caifa emptionis quis pretiam 

debeat, vel ex caifa tutela, vel ex quocumque alio contraclu, 

debitum autem vel natura fujficit? text. in f. in 

perfonam , inftit. de atlio. Sc uírobique feribentes. 

Obftat "t" text. in leg. quod fi maritus, §.r, verf. quiaq$ 

debita, &c.ff. de conflit. pecun. ubi rcddens rationem 

J. C. quare in debito civili tantum non habeat locum 

conftitutum , refpondet, id ideo efle , quia 

( & funt verba text.) debita juribus non eft pecunia, 

qua confiitut a eft, quibus verbis probari videtur 

neceflum efle deberi pecuniam utroque jure Sc 

civili, Óc naturali, ut ibi interpretatur glof. ut conftitutum 

locum habere valeat proindeque non fufficere 

quod naturaliter debeatur. 

Breviter in hac diflicultate, omiflis qua* ad illius 

enodationem tr.iduntur per Matt. Wefemb. in comment. 

ad tit. de confiitut. pecun. n. 9. & lib. 2. atliotxum 

, cap. 26. placet interpretado Bart. ad ea verba 

, quia juribus non debetur pecunia , qua' omnem 

tollit difficultatem, abfque eo quod ad alia fit recurrendum: 

Bart. igitur in eífectu ait, quod propterea 

in eo text. pecunia, quas jure tantum civili debetur 

juribus non deberi dicitur , quia quod civiliter 

tantum debetur defenfione perpetua poteft defendí, 

uti antea in princip. dici. §. 1. dicebat J. C. facit 

viflg. /. i. Marcellus, cum fimil. de reg. jur. unde 

non poterit inde inferri necelfarium eíle, ut conftituto 

locus fiat , quod debitum fit naturaliter, óc civiliter 

fimul debitum, fed quod fit debitum fimpliciter 

, quod idem tradit J. C. in reliquis legibus 

ejufdem tituli , proindeque cüm id , quod naturaliter 

debetur , debitum fimpliciter dicatur , in leg. fi 

is cui, $. Flavius , qua; ad litteram de debito naturali 

loquitur, ff. defolut, & líber, mérito conftitutum 

in eo locum habere poterit. 

Quare autem debitum naturale tantum conftitui 

poílit, debitum vero civile tantum non, plures rationes 

tradit Ludov. Gom. in $. in perfonam, a numero 

28. cum feq. inftit. de atlio. quem vide pro diffolutione 

hujus dittícultatis : non enim videtur ínter 

hfiéc pofte conftitui diíferentia, máxime cum iri 

fidejulfione videamus eam non admitti , imo in 

utroque modo debito locum habere, uti antea dicebamus. 

Ex fupradictis ego in facti contingentia refoondtbam 

in quadam cauíá, coram Bajulo de Sab.idell. 

ÓC fuo affeflore vertente , non pofle condt mnari 

eum clientem ad folutionem pecunias, qiam ad vertaos 

dicebat ipfum conftituifte pro abo fe f^ 1 

Tururú 

. licet de his conftaret, quia non < at&i i j ad 

verfans, nec ejus advocatus.qui prasfentis civitatis erat,óc 

magnas experientias,probare,óc juft ficar: •••« -.-'

Gloffa VII. Pars I. 89 

principafis debitor 10 aliquo íibi teneretur: dicebam noftra donatione a patre filio facta in ejus potefta 

(inquam) quod ad hoc ut conftitutor teneretur, te conftituto nafci dicimus. Et quidem + non eftyj' 

oportebat quód principalis obligatus eflet faltem na prior illa obligatio quas ex honeftate tantum moturaliter 

: in noftro vero cafa non conflabat de tali rali oritur, fed ea, quas ex legis vinculo: quod con 

obligatione,ac proinde non poterat conítitutor confirm atur óptima ratione: quia obligatio hasc naturademnari« 

per fupradícta: Afleflbr iftiufmodi caufas lis, ex fui natura, oritur ex confenfu, & proinde ubi 

vir erat valdé peritus , óc doctus, ac propterea non cunque is adeft, ibi etiam Sc ipfa reperitur, ad leg. I» 

fuit dífficile, nec laboriofum hanc veritatem íibi pér- ff.depatl.&l.i.ff.de conftit. pecun. ubi aeauum vifum 

•J" fuadere, quo fa&um fuit ut meus cliens abfolveretur fuit prastori quód pacta ferventur, imo nihil efle 

de anno 1604. 

tam congruum humanac fidei, Sc naturali asquitati, 

40 Sextus f effectus eft , quód licet actionem non quam ut ea ferventur , quae feroel placuerunt /. Stj% 

producat debitum iftud naturale, exceptionem ta chum, $. naturalis'ff. de folut. Cal. á Perey inl.fi cumen 

parit, famigerat a leg. juris geni tum , $.jed cum ratorem habens verb. cum non abfimilis, nu. 27. circa 

nulla , verf. igitur nuda pañis ,ff. de pací. 8c ibi com- med. Mencha. confrov. ufufrequent.lib. ix.io.n.2.circa 

.muniter fcribentes. Hic effectus clarior , ÓC fácil i or med. Inde fit quód in omni pacto, & in omni con 

eft, quam quod debeat á nobis Iongiori oratione vel tráctil five illi juris gentium lint, five civilis,na 

ornari, vel declarari. 

turalis infit obligatio, cum nullus fit contraetus, qui 

50 Septimus f effectus eft, ut naturalis hasc obligatio in fe confenfum non habeat, l.\. §. adeo.ff.de pací. 

novationem admittat activé, óc paflivé : poteft enim bené Thob. Non. in rubr. infiit. de oblig. nu. 7. unde 

debitum naturale, Sc civile fimul, per expreflam no cum in hac noftra donatione adfit confenfus patervationem, 

naturale tantum fieri, veluti fi animo nonus, inde proculdubio dicendum eft ex ea naturalem 

vandi is, qui naturaliter tantum obligar! poteft, de oriri obligationem, quas eft ex legis vinculo, & jubitum 

alias civile,óc naturale promiferit: poteft item ris neceíiitate, atque ita tenuerunt doctores fuperius 

debitum naturale tantum eífici debitum civile , & allegáti in confirmationem declaration/s principáis 

naturale fimul,veluti fi is, qui civiliter,& naturaliter hujus noftras conclufionis quatenus dicebant, ex hac 

obligari poteft, prorñittat quod ab aliquo naturali donatione paterna naturalem oriri obligationem, 

ter tantum debetur, text. eft expreíT. in 1.1. ff. de no- qui licet aperté non declarent de qua naturali oblivat. 

ubi J. C. definiendo novationem ait, novatio gatione locjuantur,tamen ex eorum verbis, Sc tra 

ejl prioris debiti feu obligationis in aliam obligationem ditis de hac obligatione, quae ex legis vinculo ori 

vel civilemjvel natüralam transfugio, atque tranjlatio¡, tur, inteljigendos efle, cuihbet vel mediocriter erur 

ita ut prior perimatur. Ñeque intereft qualis obli dito facillimum erit haurire. 

gatio praeceííerit, nam naturalis tantum ,an civilis, 

& non verbis, re, aut confenfu contracta. 

Ex qua -j- veriflimé conftitúta reíblutione (ne Vi-JÓ> 

deamur extra inftitutum , Óc abfque utilitate aiiqua 

Qualifcunque igitur obligatio fit, quas prasceflit tot effectus naturalis obligationis rccenfuifle) infer- 

novarkverbis poteft dummodo fequens obligatio tur, óc deducitur manifefté patrem, qui taiem fecit 

aut civiliter teneat, aut naturaliter: ut puta fi pu- donationem, teiicri in foro confeientias rem dona 

¿ipillus tutoris auctoritate promiferit: Quod"j" intel- tam filio prasftare: ítem nec pofle eundem poftea 

Tigenddm eft fi per contrahentes expreíse dicatur repetere condictione indebiti, nec alias, rem prasdi- 

quód fiat novatio prioris obligationis: allter enim ctam donatam á. filio, cui tradita fuerit praererquam 

hodie non fit, nec prasfumitur novatio, leg.fu. Cod. íi interveniífet error facti, Rurfus poterit huic do- 

de novat. ibi, nifi ipfi fpecialiter remiferint quidem nationi accederé fidejuífor, qui óc naturaliter, Óc 

priorem obligationem, & hoc exprefferint, & fecundam civiliter filio tenebitur: quartó poterit filius debi 

magis pro anterioribus elegenint. Et generaliter definitum hoc naturale ex hac donetione refultans cum 

mus volúntate folum effe non lege novandum, etfi non alio debito efficaci com pe ufaré: quanto poterit ifta 

verbis exprimatur, ut fine novatione caufa procedat, donatio exigibilis fieri,oc oriri ex ea obligatio effiçax 

§. praterea, verfic. ideo no/Ira, infiit. quibus mod. foluti fi ab aliquo 111 conflitutum deducatur: fextó quod li-'' '. 

obligat. 8c utrobique communiter fcribentes, Molin. cet filius non poflit agere adverfus patrem ad rem 

difput. 559. n. 4. 

donatam tradendam , poterit tamen exceptione fe 

52 Octavus f effectus eft quod pro ea poteft pignus tueri adverfus eimdem : feptimó poterit novafi per 

retineri /. unica.Cod. etiam ob chirographa pecun. pign. aliam obligationem efficacem, naturalem fcilicet, ÓC 

retin. poteft. Bald. in l. ex hoc jure, colum.^.ff. de juftit. civilem, vel poterit ipfa aliam novare^fi inter con 

Ú jur. relatus Thob. Non. in alleg. princ. inftit. de trahentes id aetum fit: octavó poterit pro hac dona 

obligationibus, ».35". qui hunc eífectum adducit, ejuftione pignus á filio retineri, quod id eidem pro alia 

dem meminit Gom. tom.2. var.c.o.n.2. circa fin. obligatione efficaci traditum fuiflet: nono tándem, 

< 3 Novus -f tándem, Sc ultimus effectus eft, ut fi huic Óc ultimo ex íúpradictfs infertur, quod fi huic dona- 

naturali obligationi apponatur Juramentum naícatur tioni adjiciatur juramentum, tune eíficax oritur ex ea 

ex ea actio efficax ad agendum tam de jure civili, actio ad agendumy uti in, óc cum novem illis natura- 

quam de jure Canónico : late Didac. in relicl. cap. lis obligationis, quos fupra adduximus, effectibus, la- 

quamvis patlum part.i ,§.2. Ludov. Molin. dijp.2^6. té traditum, óc comprobatum extitit. 

per tot. yidendi omnino Seraph. de privileg. jur. privil.i^.per 

tot. Sc Joan. Gutier. de jur. confirm. l.part. Et cum his ego hbenrer huic materias finem int- 

c. 34. ,per tot. ubi de his agnnt latiííimé. ponesem, nifi viderem remanere adhuc ferupulum ÓC 

quidem non levem, quomodo fieri poflit quod ex 

7 

ra. Á WÁ¿X ^xc A j . R . , * û.wm uuuicvcm, quornoao nen pomt quod ex 

oblig. Óc ibi Jaf. in addit. quos per te ipfum videto. tur obligatio, poftquam lex civilis eam reprobat: de 

• Cüm (inquam,) ut receptui canamus poftquam jure-f-enim quafi certifíimum tradunt communiter do-^ 

fatis, fuperque vagati fuimus, non tamen, ut arbitra- ctores quod quando lex reliftit alicui actui, tune ex 

mur,infructuosé,óc abfque utilitate:conducent enim eo nec civilis, nec naturalis oritur obligatio? ex l. 

hasc ad multa, quas —.v~f faspé w in »u jure, circa hujufmódi na- ckm lex, óc ibi Bart.^ de fidéjuff. /. non dubium, Cod 

ju»c, circa nujuimoai n 

turalis obligationis fpecies circumferuntur, circumfiprnnMir m**\li- intell de legib. ibi, nullum enim patlum nullam conventionem, 

genda, óc prasfertim ad noftram hanc donationem nullum contratlum inter eos volumus fubfequutum, qui 

de qua agimus, uti inferius videmus, dúplex fit na contrabunt lege contrahere prohíbeme. /.!.§./? quts itay turalis obligatio, alteri quas tantum oritur ex hone 1- ff.de verb. oblig. & l.fi non foriem\in prín. ff. de conditl. 

fíate moran, altera vero, quas ex leéis vinculo , v u , ü 

• r rJ vi 

ii- "o; '" *J- i- indebit. mucua. uui ubi £>an. Bart. compieccens complectens oreviDUS brevibus quas Ion longio- fio- 

•leamus quasnam ex ipfis fit obligatio hasc, quam ex ribus verbis ibi tradiderat J. C. aiüquod quando°lex 

¿ornan, de ra#. ¡Xupt. lom. I. JJ ^ ^ obliga- 

^Xxa^

9o 

Claufula IV. f 

obligationi non afliftit, nec refiílit, contrahitur na Nob. f»§.i. ».39. inftít. de obligat. Andr. Gayl, fraila 

turalis quas impeditre petitíonem indebiti foluti: fed obferv. lib.2..o&/£r v.3 8.Navar.¿» manua.cap.ij. ».145. 

quando lex refiílit ímpeditur etiam naturalis obliga Jacob. Menoch. de arbitrar, judie, lib.2. centur.2. caf. 

tio & folutum reperitur ita tenet quos late refert 132. 6" de prafumpt. I. ^.'prafumpt. 29. nu. 1. cum feq. 

Menoch. controvérf. ufufrequent. lib.l. c. 10. n.i. BorHieronym. 

Ce valí. pratl.qu.commun. contra cpmmun. 

gni. decif. 21. nu. 64.part. 3. Didae. Spino. in fpecul. lib. 1. q. 163. tres 'tradit rationes, quarum quamhbet * 

teftam. gl. IC. de fil. legitim. nu. JO. Didae. in releí!. appellant dodores communem. Addendus Corduba 

r. quamvis patlum, 2. part. $. 4. nu, 6. verf 3. Joan. in repetit. leg. fe quis a liberis in princ. a n. 44. 

Gutier. de Jur. confirm. 1. part. e. 1. nu. 40. Caef. Bar. Ínter -f- has rationes Menoch. & reliquis tefe do-6*5 

dec.106. n.2.6. Magon. dec. Florent. 137. ».3. ubi dicit doribus fuperius allegatis (praeter unum Corraf. qui 

communem, & ».13. ídem etiam antea probaverat. omnes reprehendit, & cuidam novae a fe excogitatae 

58 Quod -f adeo verum eft, ut nec fidejuflbr. accede- adhaeret quae tamen licet ut nova ab eo vendatur, 

re poííit hujufmodi adui cui lex refiílit, d. I. eum lex una tamen ex his, quas dodores praefati tradunt) 

de fidejuff. cüm lex (inquit) venditionibus oceurrere illa placet > quod videlicet prohibeatur hujufmodi 

voluerit, fidejuffor (¡noque liberatur-, idem probat text. donatio inter patrem, ck filium propter unitatem il 

in alleg. l.l*f, quis ita, ff. de verb. oblig, lam, quae íntercedit inter ipfos, cum filius cenfeatur 

50 Huic diffieulrati -f refpondent aliqui, quod aut lex pars corporis patris fidioiié juris, leg. cum fcimus, §. 

fimpliciter adum reprobat tantum , 8c prohibet aut fin, de agrie. & cenfit. lib.11. C. 8c una, 8c eadem per 

vero, ultra prohíbitionem, uiterius progrediendo ilfona cura illo /. fin. Cod. de impub, 8c una caro, c.con^ 

lum annullat, primo cafu dicunt ifti quod tune licet tradicimus 1.3 C. q. 3. de jure autem neceflum efl: 

impediatur ortus obligationis civilis non tamen im- 

quód fit differentia inter perfonam obligatam , & 

peditur natitralis,& talem dicunt eífe noftram dona 

obligantem, /.2.deJHpulat.ferv.leg.fi quis pro eo,ff. 

tionem , poSeriori vero cafu utriufque obligationis 

de fidejufforibus: quam unitatem perfonae ínter pa 

& civilis,

Glofla Vi 

maruritate, confilio fecuré conflitutae in principiis, 

óc rationibus incertis, ín fe controverfis fundan 

debent. 

66 Quibus-j-accedit quod veré, óc proprié perfona, 

ÓC vox patris non efl perfona, vel yox filii'».nec 

talis identitas perfonarum patris, óc filii generaliter 

capi debet, ut in omni caiu, dicant ut eadem perfona, 

fed in aiiquibus tantum cafibus, dictas videli 

: 

cet l.fin. Sc alias ibi nota per glof verbo, inielligan- 

tur, in quibus reperitur expreiiüm in jure, quod lex 

íingat talem identitatem, óc hoc voluit iigmficare 

Imper. in d.fin, per illud verbum, pené$t\¡\ ycum natura 

pater, & filius eadem effe perfona pene intelligan- 

f. Pars I. W 91 

probet, Óc aliam afiígnet) Antón. Gom. plures allegans 

in l.ij> Taur. ».4. idem Gom, tom. 2. var. refoléC. 

donat. n.2$. Gutier. de juram. confirm. ead. part, 

1. c.41. ».2. circa fin, Capyc. dec.^6. ».2. eandem ante 

eos tradiderat Bart.i» din. leg. frater afratre, n. 

57. óc ibi Doctor Bald. in alleg. /.2. nu. I. C. de inoffic. 

de-donat. óc Dec. in conf. 432. ».4. 

Vel -|- etiam propter eam rationem patria poteftas72 

canfabit invaliditatem donationis, quia inter patrem 

óc filium non emancipatum nulla jure civili confiftere 

poteft eificax obligatio, óc per confequens nec fi 

ne obligatione doíiatio, juribus vulgaribus, quas laté 

comfhemorat Guid. Pap. decif. 14c. óc fufius An 

* 6"7f«r,quód -f* fané verbum ibi diminuit,fecundum Dec. tón. Fab. in fuo Cod. /¿6.8. rzr.34. ^ 

ibidem* ».3. juxta text. in l.l. $. largius? ibi (de filiis 

refpeílu parentum , éf de parentibus refpeííu filiorum 

loquendo) videlicet qui artlandi non erant qui pené 

ad propria boña-veniunt,ff. de fucceff. editl. $. ex hoc 

jure, infiit. de jur. nat. gent. éf civil, ex hoc jure gen- 

• tium (índüit Juftin.) omnes pene contrallas introduüifunt: 

ita Socin. fen. in confil. 1t7.num.23. vol.i. 

quem refert Hippol. Rimin. in $í 2. n. 24. inftit. per 

quas perf. nob. acquir. bené Vulpel. de prapofit. adverb. 

éf conjunü.fignific. in verb. peni.* 

68 Eifdem-f-item accedit quód etiam maritus, 6c uxor 

dicuntur una, óc eadem perfona, oc una, óc eadem 

caro. Genef. cap. 2. Sc Matth.19. Marc. 10. D.Paul. 

ad Ephéf. %. cap. debitum, de higa. c. porro, de divert. 

cum aliis late relatis per Joan. Nivicellen. Abb. in 

concordant. Biblia éf Canpnum ad cap.2. Genef. Sc una 

pené anima,ut ait Tiraquel. adleg.fiunquam, verb. 

Ubertis, n.oi. Sc tamen propter eam unitatém carnis, 

óc perfonarum prohibetur inter eos donatio, fed 

alia atque alia admodum diverfa ratione, de quibus 

in lib. 1.2. éf 3. fi. de donat. inter vir. éf uxor. & in 

m l. 1. C. eod. 

69 Erit j- igitur (meo judicio) caufa hujufee invaliditatis 

donationis patria poteftas: propter id idem 

in conclufione non dicitur fimpliciter invalidara effe 

donationem, quae fit a patre filio,fed eam,quae fit 

filio in poteftate conflituto, patria igitur poreftas 

neceflario ratio, óc caufa dicitur noftras conclufionis, 

idque vel propter eam /rationem, quia patria poterías 

efficit, ut quicquid filius acquirit, patri acquiratur 

, /. í.ff fia, párente quis fuerit manumiff. I. placet,ff 

de acq. hared. éf in §.2. de infi. per quas per fon. 

nob. acquir. éf i. cum oportet, C de bon- qua lib. fi igitur 

valeret hasc donatio, patri non filio jus qüasre- 

70tur, ÓC proinde f pater fi ipfi donaret, contra leg. fi 

quis pro eo, $.1, ff.de fidejujj. differentia enim efle de- 

*M bet ínter dantem , óc accipientem, quia fibi ipfi ne- 

* mp obligatur Bald.- in din. 1.2. n.i. Cod. de inojfic. donat. 

6c ibi communiter doctores, óc Bart. in d. I. frater 

afratre, n. 12. ne igitur hoc abfurda fequantur 

contra firmiflimas juris noftri regulas , Sc principia 

optimé conftitutum fuit non valere hujufmódi donationes 

a parentibus filiis in eorum poteftate conftitütis 

facta, hasc fuit in effectu ratio Joan. Corrafi 

in dici. lib.q..mifcellan. cap.y. licet aliis fucata, óc compofita 

verbis forfan non neceífariis: quia veritas fucis 

non indiget, eandem ample&itur Andr. Gayl. d. 

lib.2. praít. obfervat. obferv. 39. n. 2. Joan. Gutier. de 

juram. confirm. 101. c.4. n.2. bené Eman. a Cofta in 

XCpetit. I. qui dúo , §.cum in bello, verf. patrem prius 

*j\mortuum,n.\6.>circa princ. addens + poftmodurn (uti 

antea dicebamus) ex Accurf. in dici. leg. donationes , 

quas parentes, verb. in ¡iberos? donationem hanc efle 

invalidam propter aliquam juris prohibitionem, fed 

imó propter quandam juris impoííibilitatem ex fupradictis 

re fuit ante m, ad quod allegat, leg. nec cum 

filio familias ff. defurt. Sc Jul. Ciar, de donat. q.S. n.í. 

éf 7. Tib. Dec.'refp. 74. n. 1. vol.2. eam dem com mufle 

nem dicit, ÓC amplectendam ( licet Jaf. in d. I. frater 

afratre, in 1. U3úr. nu. 44. éf in repetit. n. 43. re* 

e 

donat. defin.i. 

Sed-j-inftabis, eadem etiam ratio patrias potefta-73 

tis, Sc aequifitionis,quas ex. ea caufatur obftare debet 

ortui obligationis naturalis in hac donatione ínter 

patrem, óc filium, ne fateri cogamur patrem fibi ipfi 

obligan naturaliter, juxta fupradícta: Reípor.detur 

tamen quod hasc patria poteftas de jure civili cüm 

fit, text. in princip. infiit. de patr. pót. I. nam civium, 

ff.de his, qui funt fui, vel alien, jur. non poteft jura 

naturalia toilere, Óc fie nec ortum obligationis naturalis 

impediré, vulg. %.fed naturalia , infi. de jur: 

nat* gent. éf civil, ita Bart. licet alia addte,ind.l.fratre,n,n. 

eandem rationem confideravit Gayl. ubi 

fuperius, n.io. addens ratione hujus naturalis obligationis 

non cenferi patrem fibi ipfi donare, fed efle 

quandam inter donantem, óc accipientem difieren- , 

tiam.. Ubi ergo non eft patria poteftas, prout in 

Gallia , ut coiligitur ex feriptis per Pinel. in l. I* 

part. i.n.o.C.de bon. matern. óc in Aragón, ut feribit 

Sefe. dec.

92 Claufula IV. Jfe 

Arius Pinel. reprobatur , ibid. & n. pracedenti- dendo ex legis difpofitione , & non quando e 

bus, ufque ad num. 6. difpofitione hominis, & fupra, n. 42. 

16 Ajfertio patris do henemeritis filii non fufficiat ad 4? Pater prafiumitur prius mori, quam filius, »

í ^ Gloflát VÍL Pars II. si 

a Secunda •f-limitatio eft, vit non procedat in dona- plura ad idem argumentum congerit Menoch. ubi 

tione 9 quae fit á patre filio in ejus poteftáte confti- fuperius. 

tuto propter illius benemérita: tune enim ea dona- Caeterum -j-his non obftantibus exiftimo non eíTe $ 

tio fnbftjtir, & ex ea oritur utraque obligatio tam recedendum á communiflima, & receptiflima opiniocivilis 

, quám naturalis. Hujus opinionis audorem ne in noftra limitatione comprobata: nec arbitror 

* faciunt communiter dodores Accurfium in authent, *ex obligatione, quá filius patri tenetur pofle inferri 

unde fi parens, C. de inoffic. tejlamen. ego vero qui non pofle filium aliqua in patrem exercere ofhcia, 

rem maturé confideraví, non reperi in meo Códice & obfequia, qua? digna fint remuneratione: quid 

AccurC tale dicent em,& glof. in /. donatione,Cod de enim de obfequiis JEnese in patrem Anchifem? quid 

* collatio. tenent eandem opinionem communiter om- de obfequiis Áphinomi, & Ananapiae, aut, ut alii apiles 

dodores in alleg. l.fi frater, ff.de condiCt. indeb.& pellant, Emanciae & Critonis fratrum in parentes 

in d. authen. unde ¡i parens, & in'ditl. l.fi donatione, fuos ? quid de obfequiis cujufdam Pinenfis ju venís 

refert quamplures Jol. Ciar, de donatione fg. 8. Ro- in patrem, quos ex graviflimorum virorum fidis hiland. 

á Valí, confil. 98. n. 4c. vol, 1. Jacob. Menoch. ftoriis refert Tiraq. in allegat. leg. fi unquam, verb, 

in fape dicta prafumpt. 29. nu.\. lib.$. Andr. Gayl. donatione largitus, n.2.6. & ante eum Ann. Séneca 

praclic. obferv. lib. 2. obfervat. 38. n. y. Franc. Vi vi. de benefic. lib. 7. cap. 33. quem bene , noftris hifee 

in commun. opin. verb. donatio, n. 4. Mathel. ibid. eod. temporibus, traduxit Gafpar Roys Montiapus illuverb. 

donatio, n. 2. Eman. Soares á Ribey. in thefaur. ftris Benedidinae religionis monachus, & haec refert 

recept.fentent. verb. donatio, nu. 198.- Ferdin. Vafq. lib.^.fua traduclionis, £.3.horum primus patrem Ancontroverf. 

ufufreqiient. lib.^.cap.^.6. n.8. Joan.Gutier. chifem «humeris fuis imponens inter flammam, & hode 

juram. confirm. 1. part. cap. y. in princ. ubi late fies, illum á morte liberavit, fuam interim mortem 

tradat Tib. Decian. refpon. 27. nu. 30. vol. 3. Joan, contemnens: fecundi, cüm JEtax incendia in Cre- 

Garcia in tracl. de donat. remuner.n.-\2.verf. modo ex tmeníem agrum fe protuliífent, fublatos parentes 

ditlis juribus, omnium latiflimé, alios referens, iiraq. humeris per medios ignes evexerunt, propter quod 

in leg.fi unquam , verb. donatione largitus, n. 20. egregium facinus ita pofteritas illorum fepulchrum 

• Rationem -f tradit Gayl.ubi fuperius,quia donatio venerata eft, ut illud caropum piorum nominarent, 

remuneratoria non eft proprie donatio, fed quaedam tertius vero, cüm Rom. Imperator in bello patrem 

accepti beneficii compenfatio. Bart. in leg. frater a ejus captivum in confpedu ípíius conflitutum, dijfatre,n.

94 jÉÉClauíula IV. 

& vidirnu» > dt audivimus, qui in parrochia de Salt. nam, exempli caufa fi curator, íi adminiftrator , ü 

' dicec. Gerunden. contigit, quo quidam agrícola ejus tutor , íi faber lignarios , aut ferrarais, aut feriba 

parrochias pauem fuum proprii» manibus occidit,& operas venales filius patri impendat, quas quidem 

folus juxta aream domus fuae fepelivit,propter quod operas filius patri non debet, juxt. text. in l. pen.ff. 

enorme fceius, óc facinus ab fpectábiü Petro á Car- de obfequ. a lib. par. éf par. prafi. ibv s nam pietatem 

dona tune vices gerente generalis gubernatoris iñ debent liberi parentibus? non operas. Ídem etiam anprasfenti 

principatu, extitit didus parricida condem- té docuerat idem García, nu. 18. cum pluribus aliis 14 

natus in anno prasdicto, ut, abfeilfa prius manu, ju- procederé ínter maritum óc uxorem ut valeat ingularetur 

per collum óc ejus corpus in quatuor par- ter ipfos donatio remuneratoria, quo loci quaedam 

tes: feu fVuftra fcinderetur, denique illius caput po- officia remüneratione digna recen fet, quae poíTunt 

neretur in certo loco, ut ab ómnibus videri poflet: ab uxore in maritum conferri, veluti (inquit) íi 

loNonne f etiam 10. Julii anni 1603. vidimus fuiífe formina nobili marito aegrotanti, ÓC cibum paret, 

cuidam publicé in logia morís clavo in ligno con- medicamenta apponat, excubet pernox, fricet, unfixam 

manum dexteram pro exequutione cujufdam gat ftotum fternat ipfa, ut melius cubet, lavet, nec 

fententiae çriminalis qua ad id, óc ad remigandura abftineat a coquinaria opera, óc fervilibus miniftein 

regiis trireroibus per decennium fuerat condem- rus: per haec, Óc alia tenet'in di£tis locis Garcia connatus, 

ex eo , quia manus violentas in matrem fuam tra Pine. valere quidem" donationem remunératoinjicere 

aufus fuerat: nonne alia quám plurima fariam inter patrem óc filium, óc ínter maritum óc uxocinora 

per filios in parentes commiífa quotidié ÓC rem, eundem confolto, fi cafus advenerit, ve-lim tavidemuS) 

óc audimus t nonne jam hac astate eo ven- men interim notes non fuiífe fupradifla á nobis ani- % 

tum eft, ut dicatur communiter nullum feré eífe fi- madv. vería quafi exiftimemus necefle fore, ut hujuflium, 

quem non taedeat longevas; vitas parentum , modi donationi remuneratoriae locus íit quod uno , 

nullum etiam, qui eifdem obfequia debita libenter aut altero modo ex fuprá relatis mulier marito, vel 

uprasftet? De ~|~ quodam, qui parricidium commife- filius parti ferviant: multis enim aliis modis poíTunt 

rat cum veneno commemorat Vine, de Franch. dede eifdem bene mereri, quibus digni fiant hujufmocif. 

230. quod de anno 1580. fuerit per Senat. Nea- di donatione, eostamen arbitror dinumerari pofle, 

•f pol. condemnatus, ad amput ati onem capit is, quodque fed imo totum id confiriere in arbitrio indicantis, 

deinde ejus corpus includeretur in facco, feu dolió, cujus erat, re bené perpenfa, óc confiderata, feóc 

in mare projiceretur , licet minor eflet decem óc cundum facti contingentiam dijudicare, num an ea 

ocio annorum qui deli&um commiferat, idque pro- officia, quas per filium prastendantur patri, vel per 

pter illius atrocitatem. uxorem marito,impenfa digna fint remüneratione: 

Ex his proculdubio inferri debet remüneratione fupra tamen relata exempla ei fervient, óc lumen afdigniííimurn 

eífe filium, qui, praster id, quod com- ferent, ut recto in his utatur arbitrio, 

muniter filii faceré folent, aiiqua infignia officia in llludj-perpetuo notes velim non efle verum quod* $ 

parentes exercuerit, óc eo cafu poífe quidem paren- Pinel. aflerit, in alleg. I.l.part. 3.num. 59. C. de bon. 

tes tali filio, etiam fi fit in patris poteftate conftitu- matr. talia deberé elle merita, quas actionem protus: 

valide aliquid donare,ut tenet commu nis opinio ducant, ut remuneratoria poífit dici donatio, Óc ut 

* fuperius tradita: Nec eft abfurdum quod conceda- talis fuftineatur : id enim eil contra communem opimus 

filios , qni alias parentibus omnia debent, ita nionem: quae claré in contrarium elicitur ex late 

de eis mereri poífe , ut ipíi parentes ad remunera- fupra relatis» atque ita, tenuerum, dotnini de Rota, 

tionem adigantur , quia ñeque id abfurdum, vel inut teftatur Caef. de Graf. dec. l

Glofla VII. Pars II. 9S 

ratíonem hanc exteno.it Menoch. ubi fuperius, H.2?. tioni patris juratas , cenfet de jure veriorem, per ea 

cum fequ. & eandem confideravit Gayl. loco íupe- quas in illius corroborationem fuerunt ab ipfo ibirius 

allégalo > n. 6". 

dem adduda, quibus exiftimat non pofle commodé 

i 8 Per hascf Antón. Fab. infuo Cod. tom.l.lib.^.tit.29, refponderi, ut ipfum videro. 

•jp de hared. éf atlion. vendit. defin. 6. dicebat decifum ¿ 

Ego f vero ut fuperius traditas dodorum contra-^ 

in Senatu Sebuf. folam meritorum aíTertionem in 

rias fententias , conciliarentur, fi cafus oceurreret* 

adu-fufpedo Sc prohibito, ne fíat alias, non proba 

fequerer diftinctionem Rom. Casi in auth. quod obtire 

ac propterea dicit* quod licet ceflio valeat quamnet, 

C. de probat. diftinguentis inter hasredem, & crevis 

fada nullo interveniente pretio íi propter meriditores, 

ut illius noceat quidem defundi jurata aflerta 

fíat, neceíTum tamen vült.quod"~de meritis aliter 

tio, iis vero minimé atque ita in propofito dicerem 

appareat quám per aíTertionem cedentis , idem in 

hasredem donatoris-, qui propter benemérita, cum 

• terminis donatoris remuneratorias docet, lib.S.tit.^6. aífertione meritorum jurata donavit, teneri omnino 

de reyocat. donat. defin. 3. 

• ei ftare, tertium vero, qui per eam prasjudicari pof- 

10 Non f tamen eft femper opus plena probatione fet, minimé. Nec fingulans fum in hac opinione : 

in hác materia: nam aliquando fufficiunt conjedurae eam enim fequitur additio ad Guid. Pap. decif. 9$. 

cum a'ííertioñe patris.ita refolvit,ex multis, Menoch. mitotera G. verb.juramentum. In foro"f autem con-^ 

• íibi fupra n. 31: ubi, uftjtte ad n.40. varias ratio nesad fcientias non neceflarium merita probari, fed fat eft * 

id confírmandum adducit Mafcard. de probat. concl. quod de eis donatario conftet Sanch. de matrim. 

185. per. tot. quas quidem conjedurae arbitrio judi difp. 6.11. 3. circa fin. lib.6. Gutier. de juram. confirm. 

cis relinquuntur, Tiraq. in c.fi unquam, verb.de dona- l.part. cap. 

tione largitus, n. 102. infin. Mafcard. ubi fupra, n. c. 

20 An autem aífertio paterna .de benemeritis filii 

facta juramento vallata fuíficiat ad hujufmódi donationis 

validitatem abfque alia probatione meritorum, 

dubitañt doctores , quam dubitationem exactiífimé, 

praeter inferius allegandos, cxaminat Seraph. de privil. 

jura, priv. 40. per tot. quídam enim tenent nuUatenus 

eíle ftandum hnjufmodi aífertioni paternas, 

etiam íi fit Jarata, quos longa ferie refert Tiraq. in 

fspe allega, repetit. l.fi unquam verb. donatione largitus 

».91. & tradit Gutier. in d\ tratl. de juram. confirm. 

l.part. c. 5". n. 20. pluribufque hanc opinionem 

confirmat : eandem opinionem tenet Joan. Grot. 

in confil. 76. nu. 6. Rimin. in princ. in inftit. de donat. 

nu. 87. ahi vero ftandum omnino eífe huic paternas 

afíertióni juraras, & fie per juramentum patris pro- 

' bari' benemérita; hujus opinionis auctor eft Bald. in 

, /. (i donatione? mi. 2. C. de collat*. per text. in authent. 

áiquod obtinet, Coi. de probat. ubi \ difponitur hasredem 

teneri ftare aífertioni juratas defundi, Bald. fequuntur 

com plures relati per Tiraq. ubi fupra. ».8B. 

Mafcard. de probat. conclufi 184. nu. 3. & per Gutier. 

loco fu per: us allegat. nu. 22.4erft contrarium tomen 

2oopinionem. Hieronym. -j- Grat. in confil. 63. n.2. lib. 2. 

ut in hac dubitatione certa ab incertis, quas dodores 

hic fine delectu pafíim confundunt, fecerneret, 

dúos diftinguendos fore cafus arbitratus eft, alterum 

quando fimpliciter donatione ob benemérita fada 

iníerponitur paternum juramentum de ea non revocanda, 

alterum vero quando hujufmódi juramentum 

non interponitur fuper ipfa donatione, fed folum 

ad probationem meritorum , veluti dicendo, propter 

qu'amplurima oficia, vel beneficia , éfc. per N. 

filium meum mihi diverftmode impenfa, qua medio juramento 

ita effe affero? etc. primo cafu memini dubium 

efle polfe dicit, quin propter juramenti religionem 

hujufcemodi donatio valeat-inter patrem & 

filium, licet alias merita non probentur: certifiimi 

enim juris eft donationem inter patrem & filium , 

li jurisjurandi religione roboretur, validé fieri poffe, 

uti inferius in 4. limitatione íatiílimé probabitur: 

pofteriore vero caufa non atque ita inquit Gratian. 

ti dodores fecundas opinionis loquuntur in 

terminis primi cafus , prouti eos loqui vult, certé 

eorum opinio veriííima eft, 8c certifíima, fecus vero 

fi aliter. 

2g Caeterum -f- hasc Grat. diftindio, & opinionum 

• conciliario reprehenditur á Seraph. ubi proximé nu. 

20. dicente eam non pofle ad praefentem difputationem 

bené accommodari: quia in hac dubitatione claré 

agitur quando juramentum fuit appofitum tantum 

fuper aífertione meritorum, & tamen dodores inter 

fe máxime pugnant: unde IPFE fecundum ex fupradidis 

opiniombus, quod VIDELICET ftandum fit aífer- 

1 

;. n.iS. Navar. in.manua. cap. 7. n. 14c. 

Qualia "f" autem eífe debeant hasc benemerita,quas2g hujufmódi donationi inter patrem & filium locum 

efle faciunt an aequivalentia rei donatas, & an fufficiant 

obféquaiia , nec ne, id omne relinqueñdum 

cenfeo arbitrio judicantis, qui pro fubjecta materia, 

& qualitate fada dijudieabit, ita Jul. Ciar, de donat. 

q.%. nu.áf. éf qu.%. num. etiam 4. qui communem dicit * 

hánc opinionem,.Socin. fen. in alleg. confil. 67. n.12. 

•fumfeq. éfn.i$. vol. 1. Gail. ubi fuperius, lib.2. proel, 

obfervat. obfervat. 38. n. 6. Sánchez, de matrim. difput. 

6. n. 10. lib. 6. quid conculcet Menoch. varié in 

materia diftinguendo, loco fuperius allegato, 8c Gutier. 

de jura confirm.l.part. cap. 5. quorum tamen diligencia 

non erit inutiüs: dux enim erit judici quo 

recto uta tur in his difeernendis, judicio. 

Supradidis j~ aecedit, & illa pulchra dubitatio, 2nunquid 

fi extantibus filii benemeritis, pater fimpliciter 

donet , nulla fada meritorum mentione , 

prasfumatur donaífe propter fanguinis affedionem 

an vero propter ip/H benemérita i cujus inveftigationis. 

notoria eft militas ; fi enim propter fanguinis 

afledionem fada praefumatur, non valebit quidem, 

utpote quia fimplex donatio inter patrem & 

filium , fi vero ob benemérita; tune valebit proculdubio. 

In qua dubitatione , quam latiííimé diíputat 

Menoch. de prafumpt. Itb. 3. praf. 29. a n.41. . 

cum multis feq. receptior & communior eft dodorum 

opinio , quod donatio praefumatur fada ob 

benemérita , ut adus potiüs valeat , quám pereat, 

quam tenent Dodores,quos late refert, & fequitur 

Menoch. ubi ad quem fuíficiat remiflio , quia late, 

& ex profeflb rem hanc pertradat, viden. Rim. 

in princ. inftit. de donat. nu. 84. ídem Menoch. de 

arbit. jud. lib. 2. caf. 88. mttn. 53. Sanch. late de matrim. 

difp. 6. num. 3- Úb. 6. pulchré Pet. Barbo, in l. 

qua dotis n. $7»ff. fol. matr. hanc \ opinionem con-^g 

cedens in donatione paterna, quas alias valere non 

poflet., fecus dicens effe in donatione , quas ab 

alio fiat, Alex. Rauden. decif. Pifa. 1. nu. 77. poft 

Tiraq. an antiquiores refert, de rem hanc optimé 

declarat , in repetit. I. fi unquam , verb. donatione, 

n. co. cum feq. 

Tertia*|- iimitatio noftras principalis conclufionis 

eft ut non procedat quando pater ipfe, poft fadam 2 

? 

donationem,perfeveraífet in eadem volúntate ufque 

ad mortem : tune ejus morte confirmaretur ea donatio 

text. formalis in l. donationes quas parentas ? Cod. 

de donat. inter virum éf uxor. Bart. Jaf. & communiter 

doctores in d. I. frater á fratre ,ff de conditl. in- # 

deb. 8c alii, quos referunt Menoch. loeo fuperius allegato 

, ».66. & Jacob. Cáncer. 12. part. var. refol. 

cap, 8. de donat. n.%2. Jul. Ciar, de donat. qu. 8.mt.7. 

communem dicit 1 iber. Dec. in refp, 74. n. 2, vol. 2. 

atque*ita in fadi contingentia declaravit Senatus 

Barea.

96 

Baren. ut auftor efl Franc. W\i. decif. 514. n. 1. cum 

feq. lib. 4. 

30 Ut autem f huic limitationi locus fit, aliqui exigunt 

traditionem, ex text. in l. cum hic fiatus in prin. 

I I . 1 

G l o 

ff 

a V I L P a r 

sfiíil H 97 

duriufculis verbis ínfurrexiflet, & dubio procul, á text. expreflus in-leg. cüm hicftatus, '$. fi ambo, f. de 

contumelias abftinuifíet. Parcat mihi doclus ille vir, aonat. inter vir. & uxor. leg. fi ínter, de reb. dub. leg. fi 

quia continere me non poíTum quominüs injhujus ii qui invicem, ff. de donat.cauf. mort. ubi communiter 

fariñas viros irafcar, dum eos video ita faciliterD o cío res. 

abfque ratione aliqua reliquos, qui ipforum opinioni Hanc \ traditionem reprobat Eman. Acofta in d.4fi 

adhasrere nolupru/it, contemnentes & injuriis, at- j>". cum in bello ,leg. qui dúos, de reb. dub. verb.patrem 

que contumeliis aíficientes, quorum aliqupties ipíi prius mortuum, n. 16. dicens eam nec ex primo , nee 

digni non funt folvere corrigiam calceamenti. ex fecundo capite fuftineri poífe: Ex primo quidem, 

Primam igitur opinionem, ut fcilicet ad confirma- quia quod pater praefumatur prius mprtuus , quám 

tionem, hujufee donationis , per mortem donato- filius, locum tantum habet quando agitur de legis 

ris , requiratur traditio, veriorem exiftimo. ¿ difpoíitione, ut quando filius ex legis difpoíitione 

36 Quas-j- tamen fané intelíigenda eft, ut non fit ne- patri fuccefTurus foret, & itá dicit procederé text. 

ceífarium quod ea traditio fiat femper tempore do- in d. §. cüm in bello , fecus vero quando de hominisj 

natio nis: fuíficit. enim quod flüít poftea, vívente ta- difpoíitione traclatqr, ut quia ex homiuis difpofitio-r 

' ü p donatore, Bald. in c. x. §.ft quis infin. de feud. ne fuccedere filius patri deberet: tune enim non 

dat rin vim legis commtmis in lib.feud. Palat. Rub. in praefumitur filius patri fupervixi(Te, quae quidem di-.' 

alleg. rubr, de donat. inter vir. & uxor. §.76.71.1. ad id i ftufcÜo antea fuerat Bart. in leg. quod de pariter, ff. 

eft óptima additio ad Bárt. m alleg.,I.Papinianus,fiuper eod. tit. de reb.dub. & aliorum quos refert idem Acoverb. 

vera,velficla,ff. de dánat. inter vir. éf uxor. fta ubi fuprá nu. íj.folut. & in verf. quare cum, & d.\ 

37 Rurfus + eadem opinio eft fane intelíigenda, ut 

B 

non femper lit .necefíana vera CTaditio , fed fuíficit 

quod fiat perâliquem aclum ficlum,puta per conftitutum,vel 

aliás.ita Barr.m di.Papinianus, óc ibi optin. 

16. Ex -j- poftenori etiam capite eam traditionen^ 

procederé non pofle perfuadere fatagitÁcofta ind. 

n. 15. ex eo quod exiftimet aequiparationi facías in-f 

ter donationem hanc inter patrem óc filium, in hac 

ma additio, verbo, vera, vel fina, quae allegat Bald. materia, locum efle non poífe propterea quod non 

in allegat. §. fi quis 3 late Palat, Rub. ubi fuperius in railitet eadem ratio in utraque : ex eo enim (inquit) 

a 

z?& at 

'$' l^' Ciar, de donat. cap. 9. w. 6. plures ' prohtbentur hujufmodi donationes inter virum óc¡ 

ad ídem allegat, & fequitur Sanch. de matrim. difp. uxorem ne m utuo ¿¡amore fpolientur donationibus - 

14.«. 12,. ///?. et. non parcentes , quae ratio prohibendi cum ceflet in 

Dubium tamen máximum eft , Se quidem difficile ultimis viras momentis,cum tune jam ipíi pauperio-r 

ex Juri feo n fuit i fententia in %.fi ambo, leg. cüm hic res vix fieri .poífint, nihil mirum fi lex fingat, prouti 

fiatus, de donat. inter vir. & uxor. quod nos enucica- fingir, conjugem donatarium donatori fupervixille , 

re oportet antequam ab hac tertia limitatione difee- casterum in donatione intfer patrem & filium , cüm 

damus, nunquid li pater óc filius íimul in bello, rui- ea non improbetur propter aliquam juris proh i bina 

, vel naufragio pereant, ita ut non appareat quis tionem , fed imo propter quan dam juris impoífibilicui 

fupervixit, án tune cenfeatur convalidara hujuf- tatem , ne' dicamus patrem donantem fibi ipíi dona- 

^Srríódj donatio á patre filio facía , nec ne : In qua -|- re, ÓC acquirere, uti fuperius in principio prascedendubitntione 

concludendum exiftimo convalidan, íi- tis glof. late deduximus, quae ratio militar etiam in 

ve quia pater praefumatur prius mortuus, tjuam fi- uitimis vitae momentis»quando ambo pariter, & eolius, 

quando ambo fimul pereunt, ex fámigerato , dem momento pereunt: quoniam durat adhuc par 

§..cüm in bello, feg. qui dúos , ff. de reb. dub. cüm in . tria poteftas, óc effeclus illius acquifitío, nihil mirum 

bello (inquit) pater cum filio periiffet, mttterque filii fi dicamus in ea locum non fore hujufmpdi prsemtafi 

poftea mortui bona vendicaret. Agnati vero pa- fumptioni. 

tris quafi films ante periiffet: Divus Adrianas credi- Caeterum, f meo judicio, rationes Acoftae parum^ 

* dit patrem prius mortuum, ubi t'raduiít communiter urgent, ut á fuperiori flrmiter firmata opinióne di£feribentes, 

& eam praefumptionem late exornat Ja- ceaamus : quod enim attinet ad díftinclionem inter 

epb. Menoch. de prafump. lib. 6. prafump.ô. ii n.21. difpoíitionem nominis, 6c difpoíitionemlegis, ut pri-; 

cum feq. aliqua non pcenitenda tradit Didae. lib. 2. mo cafu non praefumatur pater prius mortuus, quám. 

variar, refol. c. 7. per tot. Se Eman. á Cofta in repetit. filius, poftenori vero cafu fic/ça jure non probatur,. 

d. $. cüm in bello, qui rationes adducunt hujuíce prae- licet Bartoli fit, uti óptima ratione comprobat Difumptiorjfí. 

Ego pro ea, quod locum in noftro ca- die. d. c. 7. lib qme fa- 

40& fubtiliter, ut idem"ipfe dicit, cumulans. Hac -j- cit, ut prius afcendens praefumatur mortuus, quám 

praefumptione motus J.C. in l. fi ii. qui invicem ,ff. defeendens, de naturae ordo turbatus dicatur, ad d. 

de mort. caufi donat. fi credámus Accurf. ibi verbo, $. Cum in bello, & í.fin. I. qui dúos, ff. de rebus dub. & 

fupervixit, ad confirmationem donationis caufa mor- /. çumpubere, ecd. tit. I. nam etfi parentibus,ff. de inof 

tis á duobus fibi invicem fsclae, cüm smbo pariter fe. tefta?n. Did;ic in alleg. cap. 7. ni 8. verf his ob fiare 

deceíTifíent, refpondit ncutrius haeredem repetere videtur. Qfaíc. deOffl 10b'. ».4. Purpur. tn d. conf popoífe, 

quia neuter alteri fapervixit. y?/o 'inter ditlas decif. Ofafci poft diclam decif. 108. n. ?. 

Si ve eíiam quod ha a 

c donatio á patre filio facía Acoí£. in d. §. ¿umtn'-pello verb. Divus Adrianus crequ'bad 

'coniaiwneni aequiparaCúí.S' óc parí paflu didit,n.^. Peregrin. de fdeicommiff. art.tfi. n,§^. verf 

ambulet cum donatione, quae fit inter virum óc uxo- falÜt in afeendente, qui omnes ad id allegant Socin. 

rem, juxta Rom. Casfar. fententiam in allegat. leg. do- qui ante eoS. hanc rationem tradidçratf» d. I. fed & 

nationes, quas parentes, C. de donat. inter vir. & uxor* Çf tn illo , n.J.ff. eod. tit. de reb. dub. & in f. cum in 

41 haec f autem convalídata cenfétur per mortem utri- bello , nu. 2. ¿fin %.fi Lucius , n. 1. d. I. qui dúos. Et 

ufque pariter, óc eodem tempore contemnentem, quod attinet ad aequiparationem donationis ínter 

Fontan. de Pací. Nupt. Tom. 1.^ patrem

98 

Claufula IV. 

patrem & filium, cum donatione inter virum & uxo- propter imbecillitatem aetatis prius deceíTiíTe praefurem, 

facla,non video quomodo poííit eam reprobare meretur /. qui ditos, §. ult. infin ff de rebus dub. & l. 

Acoft. poftquam primus omnium Imper. eam proba- fi mulier, eod. tit. I inter focerum , in prin. de pac!, do- 

vit in hac eadem materia confirmationis utriufqué tal. bene Menoch. alleg. prafump. ÇO. w.72. ttb.í pro 

donationis in fape alleg. donationes quas parentes 

C. de donat. inter vir. & uxorem. Sí ideo nos óptima 

ratione in propofito eas inter fefe aequiparavimus , 

utpote quia militet in hoc noftro cafu donationis á 

patre filio facías, quando fimul perierunt, eadem illa 

ratio, quae donationem inter virum 8c uxorem facit 

fuftineri, quando. etiam ambo eodem eafu interempti 

funt quia videlicet veré diei poteft eo cafu 

donantem non fupervixillé donatario, poftquam 

non conftat quis eorum prius deceflerit adl.fi inter, 

ff.de reb. dub. vel (quod ídem eft) quia diei non poteft 

quod eis qui donatum accepit, prior vita decefferit, 

ad l. cum hic ftatutus , $.fi ambo , vel finaliter 

quia diei non poteft alterum alteri fupervixifíe ad 

l.fi ii qui invicem, ff. de donat. cauf. mort. quae fufficiunt, 

per DIETA jura ad Ifujufmodi donationis inter 

virum Óc uxorem confirmationem,quando fimul ambo 

eodem cafu perierunt, exornant Didae. 8c Menoch. 

ubi fuperius, ille n. 4. circa fin. hic vero n. 8. 

nec video quid hoc cafu importare poííit ratio diverfitatis 

prohibitionis inter has donationes ab Acofta 

confiderata, quia ratio hujus confirmationis donationis 

inter virum 8c uxorem qua 1 

fit per mortem 

utriufqué eodem tempore contingentem, non 

eft propterea quod celfet tune ratio prohibitionis , 

8c ea quam fuperius aífignavimus , uti ex juribus 

ibi allegatis claro liquet, imó,"li verum eífet quod 

alfeverat Acofta pan modo dicendum foret validam 

futuram etiamfi ambo eodem tempore non 

deceífiífent, imo etiamfi clare conftaret donatanum 

prius mortuum fuiífe quam doñatorem , quia etiam 

tune cefl'aret ratio prohibendi. Minus videtur fuftinenda 

quoad donationem inter patrem 8c filium 

confideratio Acoftae, quod e*x eo non convaíidetur 

per mortem utriufqué pariter, 8c eodem temporis 

fpatio ruina, vel naufragio, vel alias contingentem, 

quia id non patitur impoíiibilitas acquiíitionis ínter 

ipfos, quae non fert polfe patrem aliquid á filio, nec 

filium, LI eft in ejus poteftáte conftitutus , á patre 

acquirere: nihil (inquam) valet hujufmodi confideratio 

, quia fi vera foret nec poflet haec inter patrem 

& filium donatio convalidan per mortem donatoris 

ante donatarium contingentem quia tune 

eodem modo confiderari poflet impoflib¡Utas acquiiitionis 

inter ipfos ab Acofta perpenfa, quod 

eft contra text. in d. I. donationes quas parentes , & 

communem doclorum opinionem fuperius fecure 

conftitutam. 

Vera igitur erit noftra fuperius tradita opinio , 

quod videlicet confirmetur hujufmodi donatio á patre 

filio facía per mortem utriufqué pariter,& eodem 

tempore contingentem, pro qua, ultra fupradicla, 

ego confidero cjuod Imp. in d. I. donationes quas parentes, 

praeter id, quod non excedat quantitatem legitimam 

, tantum requirit ad illius confirmationem 

filentium donatoris, quod nemo dicet non durafle 

ufque ad ultimum vitae fpiritum in noftro cafu, 

poftquam non conftat de pcenitentia donatoris, 8c 

confidero finaliter verba J. C. in d. I. cum hic fiatus 

infine principa, ibi, quod fi objeuro fu, proel ivior debet 

effe judex ad comprobandam donationem,

pectans commodiórem in hoc tractatu, videto in- 

GlolTa VII. Pars II. 

terim Andr. Fachin. controv. jur. lib. 3. c. 72. por- tot. 

qui in propria noftra materia tenet non vitiári niíi 

tantum in exceflu, óc* refpondet allegatae /. donationes 

quas parentes, quae videtur contrarium ftatuere, 

ídem tenet Jul. Ciar, de donat* c. 17. n. 3. 

Ultimo -J* pro* hujus materias complemento anno-. 

tandum'eft donationem hanc patris in filium , quas 

morte confirmatur,ultimas voluntatis fequi naturam, 

5c quod ex ea capitur, vim obtinere reí ifti, tenent 

* communiter fcribentesjn l. donationibus,C.ad leg.falcid. 

&in alus mille locis relatis per Tiraq. in repetit. 

99 

pe qui neminem exmimem futurum, qui in ea dubitare,ne 

dicam ab ea recedere, poftquam videat á tot, 

tantifqueDoctoribus eam receptara, óc á tot, tantifque 

graviflimis Senatibus approbatam, audeat. 

Verum eft-j-quod poft haec feriptá prodiit in lu-fj? 

cem var. refol. líber Marii Antonini Maceratan. qui 

lib. 2. refolut. dfltnu. 6.7. 8. éf 9. tenet nullo modo 

polfe donationem hanc juramento confirman , vel 

vaiidam fieri, óc eam opinionem dicit veriorem, veriílimam 

, óc asquiílimam, duabufque utitur rationi- . 

bus ad illam confirmandam , quarum nos prímam 

omittemus, quia fatis, fuperque Doctores pro noflfa 

opinione allegati ei refpondent: fecundam, uti 

. unquam, verb. líber tis, a ».>io. C.^farevoc* dona*. 

Jul. Ciar. §. donatio c. 9. n. 6. Molin. deprimog. Hifpan. 

kb.i. c.12. rt.9. éf 10. Pala.' Rub. in repetit. rubr. 

de donat. inter vir. éf uxor.%. 69. in princ. Sc alii per 

eos allegati. 

55 Unde ib infertur'quod propterea ex hujufmódi do» 

natione fic confirmara deducitur, & detrahitur falcidia, 

ficuti de aliis,' quas ex reliclo, capiuntur, d. I. in 

donat ionibus, C. ad leg. falcid l. çum hic ftatus, infin. 

* princ. ff. de donat. inter vir. éf uxor. ita tenent communiter 

Doctores fuperius adduéti. 

jrj Quomodo -f autem petatur donatio , quas morte 

confirmatur, an ut legatum, an vero ut fideicoinmiffum, 

vel quo jure Guid. Pap. decif. 222. n. 3. 

J7 Quarta -f limitatio principalis noftras conclufionis 

eft, ut non procedat quando hujufmódi donationi á 

patre filio fa&ae, fuiflet appofitum juramentum: tune 

^ enim ta donatio ftatim valeret: hasc opinio eft communi 

Ííí ni a 

> Sc eam tenent rere omnes, quos longius 

eflet receníere,quám fubtile, quamplurimós referunt 

Jul. Ciar, ¿te donat. q. 8. circ. fin. in.eptum dicens fore 

advOcatum , qui eam vellet in difeeptationem deducere, 

quia. iá.practica nullum folet habere difficultatem, 

Xtmin. in j). 1. inftit. per quas perfon. n. 98. Vi vi. 3 

in contornen, opin. verb. donatio? 1.2. éf decif.'yid¿:n. 36. 

Ficar. inter communes opiniones, Baptif. Villalob. 

«.13!. Eman. Soares a Ribey. in thefaur. recept.fen- 

m 

tent. verb. donatio, n. IOJ. Matth. in ejufdem commun. 

opin, eod. 'verb. donatio? num. 2. Jofeph.,Lud°v. dfcif. 

Peruf. 71. n. 19. late Joan. Gutier. de juram. confirm. 

.part. 1. c 4. in prin. qui fignanter refert Jaf. in l.frater 

ct fratre; in í. leclur. n. 44. dfifc repetit. ».43. ff. de 

conditl. indeb. dicentem temerarium efle ab hac ojjnnioue 

tam in judicando, quám in confuiendo recedere: 

& .Tac. Menoch. in Cape alleg. prafump 29. 

num. fin. lib. 3. latiííimé Didac. á Segura in repetit. 

$. r 

novam , nové diluemus: eft igitur ratio quod juramentum 

habet vím clauías, omni meliori modo, éfc* 

prouti non femel docuimus in hoc libro, dum de 

donatione omnium bonorum ageremus, fed dona- litio 

f inter patrem óc filium nihilominus nulla dici 60 

tur etiam fi claufula in ea apponatur, ut valeat omni 

meliori modo, éfc. Ángel, confil.17. col. 4. ergo etiam 

inválida dicetur licet juramentum fuerit in ea interpofitum: 

peflima argumentum licét nova: argumentación 

enim "I* ab aequiparatis licét affirmativéî 

procedat, ut quod competit ei, cui fit asquiparatio, 

competat etiam asquiparatio, non tamen procedit 

negativé , ut quod priori non competit, nec 

etiam competat poíterion : folent enim hujufmódi 

argumenta fieri ad- augendam , feu magis demonftrandam 

vim aequiparati , non ergo-debent operari 

contrarium enectum dimiñutiónis, ut propterea 

dicere valeamus asquiparatum non habere nifi id 

tantüm , quod illud , cui asquiparatur : exemplum 

fubjiciamus , quo clafior res ¿iat, plures civitates, 

óc oppida habent privilegia in hac.provincia, quod 

gaudet ómnibus privilegiis , quibus civitas Barciiionasgillius 

caput, ergo quod propterea dicereraus 

non habere, nec habere pofle alia privilegia, quám 

quas civitas Barcinonas, quid,quasfo,abfurdius dici 

poflet.? item habemus in jure, Doctores gaudere 

privilegio militari, ergo^non habent nec, habere 

pO.ífunt alia privilegia, praster ea, quas milites habent 

, non eft bona confequentia , ergo nec bona 

etiam erit, quam Mar. Antón, facitide asquíparatione 

juramenti cum claufula , omni meliori modo, 

éfc. hasc clariora funt quám quod debeamus amplius 

in eis immorari. 

Amplia f haec limitatio, ut procedat licet ípiusâ 

cui facta fuit á patre hujufmódi donatio jurata , de- 

ed ¡i fund m l. unum ex familia, ff. de leg. 2. a nu. 

ceflerit vivente patre: non enim proinde revocatur, 

133. cummá. Sc ibi additio Didac. Pérez, plures al 

fed firma manet,Di8ac. in rub. de teftam- par.2.n. 10. 

legat Mich. Graf. de fue ce ff. §. legitima ,q.2}.n. 11. 

éf lib.2. var. refol.c7.71.5. Gail. proel, obferv. lib.2. ob* 

Car roe. decif. 62. n.io. late Seraphín. in tratl. de pri 

ferv. 40. n. c. Joan. Gutier. de juram. confirm. part.i. 

vileg. juram. privileg. 72. n. 1. Camil. Borrel. in ad 

f.4. ».8. Cravet. in conf.102. per tot. Thefaur. dec.2,2. 

dit. ad, Bellug. in fpecul. Princip. rub. 12. §. quadam, 

71. 13. Seraph. privil. 7,1.71.47. 

in littera O. Dec. rjefp. 74. n. 3..vol. 2. 

Et licét hasc opinio controverfa fit: contrarium 

Atque ita pro, hac opinione decifum fuifle in Se- enim tenet Bald. in confil. 29. éf 398. Ub. 1. éf 294. 

natu Gratianopoh de anno 1469. teftatur Guid. Pap. lib. 3. Dec. in confil. 2¿£>. Gram. decifio^. n.7?. Rip, 

decif. lab. circa fin. Sc de aunó 15"40. Raboc. in ad- refponf.d..lib.^. latiííimé Menoch. conf.S^.vol.1. dicens 

* ditione ad Guid. in.eadem dec. decifum dicit, & inSe- «.9. hanc opinionem fine diíficultate receptiorem fo- * 

•."[• nat. Pedemont.de annis 1563. óc 1589. teftatur dere, Sc aJiju quos refeH Thefaur. ubi fupra, ea tamen 

cíaratum Antón. Thefaur. decif] 2 ».10 éf fin. fimi- eft omnino tenenda, quia alias nihil operaretur ju 

\ liter idem decifum fuiífe in Senat. Bereng. auctor eft ramentum, fi á donationis juratas validitatem requi- 

Frauc. Vivi. decif.

tioncm , refert poftea ídem Viví, in nu. 16. in fin. 

•J- idem fapenumero fuifle judicatum in Rot. Sen. óc 

j- Florentiae , óc etiam judicajfe Senat. Neapol. refert 

Urlil. in addit ad AjjiiÚ. dec^lS- in fin. prouti poft- 

-j- ea de anno IC75. ita etiam decifum fuiífe junctis conliliariis 

duarum aularum teítatur Vine, de Franc. def 

cif. 59. & finaliter ita decifum in Senat. Sebulia. auctor 

eft Antón. Fab. infuo Cod. lib. 5. tit. n. de donat. 

bíter vir. & uxor. defin. 2. 

63 Declaratttamen hanc limitationem Jac. Menoch. 

ubi fuperius ex fententia Coraf. in fctpe alleg. I. frater 

afratre , circa fin. de conditl. indeb. quod antea 

dixerat Fulgof. in confil.iyy. Auírer.in addit. ad Capel. 

Tbolof. qu. 162. óc Matth. in addit. ad decif. Guid. 

Pap. a.6. ut intelligatur , non quod per juramentum 

fiat valida hujufmódi donatio, fed quod pater teneatur 

ad illius obfervantiam: Caeterura ego , qui 

eftectum potius, quám modum obfervandum arbitror, 

parvi fació an ifto 9 vel alio modo fubfiftat 

noftra limitatio. 

0*4 Eandem -f- limitationem alii declarant, ut tantum 

procedat, quando pater non fimpliciter juravit donationem 

, fed quando juravit expreísé eam non 

revocaturum , nec bona donata á filio, ratione patriae 

poteftatis, repetiturum, tenet Segur, in alleg, 

repetit. %. fed y fi fúnduml. unum ex familia? f. de legat. 

2 n l 59. óc ibi Did ic. Pérez in addit. qui prope 

infinitos ad id allegat. Menoch. tamen ubi fuperius 

ex fententia Alciat. in c.cum comingatfn.ioS. verf. 

quartó infertur de jurejur. non ita fimpliciter limitativuiem 

hanc noftram intelligit, fed eam multo magis 

procederé dicit, quando juramentum pradictum 

de non revocando, nec repetendo , foret 111 hujufmódi 

donatione interpolitum. 

6$ Ampliatur -j- etiam haec limitatio, ut procedat nedum 

in donatione inter patrem óc filium facía , fed 

m quacunque conventione, óc contráctil ínter ipfos 

initis, quae proculdubio firmantur juramentum , uti 

ex Alex. in conf. 8. & inconfi 157. vol. 1. tradit Seraph. 

de privil. 72. n. 4. 

66 An -J- autem juramentum, quod interponitur huic 

donationi fuppleat deíccíum nedum patriae poteftatis 

, fed óc inlinuationis non facía, cafu quo quingentorum 

aureorum fummam excedat, difputat bene 

Tel. Fernán, in l. 17. taur. a n. 108. cum fequent. 

.ubi quod lie , quando appofitum foret" juramentum 

non limitaté, puta de non contraveniendo ratione 

minoris aetatis, vel alias, fed gencraliter de non 

contraveniendo ex quacunque caufa idem antea tenuerat 

Dec. in confil. 239. n. 13. Rimin. in % .-inftit. 

quib. alien, licet, vel non, a 0M.2CQ. Mago, óc ab eo 

citati decif. Florent. 64. n. 27. contrarium tamen tenet 

Antón. Fab. in fuo Cod. Ub. C. tit. 11. defin. 3. at- 

.j- que ita declarare Senatum Sebuíianum docet, tu iftos 

confulito quando continget hac de re fore dilputandum. 

Adde Cafar. Barz. bené, & pulchré primam 

opinionem ftabilitam decif. Bonon. 25. nu. 64. 

+ ubi habes ad id illius Rota decifionem. 

Ex quibus infertur, quod cum hodie ex generali 

confuetudine ubique fere terrarum , ac prafertim 

in noftra Cathalonia , praterquam in paucillímis 

cafibus per noftras conílitutiones expreiiis, receptiííima, 

foleant contrahentes fuos contractus jurisjurandi 

religione muñiré, óc de eis non revocandis 

, vel etiam de non contraveniendo eodem 

juramento folemniter promittere (id quod utique 

obfervant notarii , hujufmódi contractus recipientes 

, abfque aiiqua praventione partis ) inde dicendum 

eft dubitationi de validitate hujufmódi donationis 

á patre filio , in ejus poteftate exiftenti, 

facta, locum nuUatenus eífe pofte , quando de ea 

(quod fit feré femper) conficitur inflrumentum. 

67 Unde óc confequenter licet alii lint cafus, prater 

fupradictos, in quibus patris in filium dona 

tio de jure fuftinetur , quorum quinqué recenfet 

Menoch. ubi fuperius, caufa videlicet dotis , óc legtima, 

(in quibus tamen duobus cafibus proximioribus 

Hieronymus Cevallos communem contra 

communem reíert doctorum opinionem in pratl. 

quaft. commun. contra comm. lib. 1. qu. 24J. ó" 268. ) * 

quando pater eft princeps, quando confentit uni 

filiorum donanti bona vel profectitia, vei alia bona 

patris, oc alii alios, quando videlicet pater donat, 

vel remittit filio ufumrructum , quem habet in 

bonis adventitiis ipfius filii, pro quibus funt viden. 

Segura , ubi fuperius a nu. 117. cum feq. Socin. óc 

Duen. óc alii in volum. regul. juris , verb. donatio , 

qui plures alias limitationes , óc ampliationes hujufee 

noftra conclufionis ? óc declarationis ad faturitatem 

ufque adducunt: licet (inquam) alii fint 

cafus in quibus fuftinetur hac donatio , in eis lamen 

amplius infiftendum non exiftimo, poftquam 

pracipuum cafum , quando videlicet interponitur 

juramentum , quod in ómnibus feré hujufmódi donationibus 

interponi folet, fatis fuperque explicavi 

: valde enim otiofum foret per mendicata fuffragia 

validitatem hujufee donationis ex aliis caufis 

quarere, poftquam hanc claram , óc expeditam 

interpoíitionis. juramenti in 'ómnibus fere donationibus 

habemus. 

An "f autem hac donatio jurata, óc quacunqueó"S 

fiat á patre filio ftatim valitura, collationi inter 

fratres facienda, funt fuppolita , ck. in legitimam 

imputetur; diximus fuprá hac eadem clauf. glof. 1. 

num. 43. & 48. 

SUMMAKIA. 

1 Bona filiifamilias aut funt caflrenfia , aut quafi 

adventitia , aut profetlitia. | 

2 Bona caflrenfia qua fint. 

3 Bona quafi caflrenfia qua. 

4 Filiusfamilias fuper cajlrenfibus, vel quafi, ad libitum 

potefl contrahere. 

5 Midieres an pojfint habere dona cafirenfia ? vel 

quafi, remifjive., 

6 Bona profetlitia qua dicantur. 

7 Profectitia bona funt patris tam quoad proprietatcm, 

quam etiam quoad ufumfrudum. 

8 Bona profetlitia non confifeantur propter delitlum 

filii.' 

9 Bona profectitia quando in peculium , ut adminiflrentur 

, funt per patrem filio eoncejfa , potefl filias 

familias fuper eis contrahere, obligat patrem 

quatenus efl^ in peculio. 

10 Bona adventitia qua dicantur, & funt filii quoad 

proprietatem, patris autem quoad ufumfrulluvt. 

11 Patria pote/las efl caufa quod in adventitiis habeat 

pater ufumfrutlum. 

12 Ufusfrutlus bonorum adventitiorum filii non ccjfat 

per mortem illius ? ubi decif. noflri Senatus. 

13 Pater an teneatur ex ufufruclu adventitiorum alere 

filium? ubi decif. Senatus Sebuf. 

14 Pater in 'ómnibus cafibus , in quibus habet ufum* 

fruclum in bonis filii, eft etiam illorum legitimus 

adminiftrator. 

I? Filiusfamilias extra patris confenfum non poteft 

fiare in judicio , etiam fi fit major, ubi decif. Senatus 

Gratianopol. 

16 Filiusfamilias non poteft fine dido confenfu bona 

fuá alienare. 

17 Bona adventitia , in quibus pater habet ufumfrw 

ñum, non confifeantur. 

15 Filiifamilias in Cathalonia ex jure municipali non 

pojjum úttum contratlum faceré , five fint in potejtate, 

five non . & majares? five minores fint, 

n. 41. ubi decif. noftri Senatus. 

19 Pater

i -¡ Gioíik ym 

Pars III. ^ 1 o 1 

19 Pater pro üfufrutlu bonorum adventitiórum filii 

non tenetur cávete, nec alias rationem reddere. 

Sed an teneatur conficeré inventarium, ibidem remiffive 

, & n. 65. 

20 Pater non femper habet ufümfrutlum bonorum, adventitiórum 

filii, remiffive. 

21 Pater non habet ufümfrutlum in dote adventitia. 

22 Pater non habet ufümfrutlum quando filio relinquitur 

aliquid ea conditione, quod patri non qua- 

•v ratur. 

23 Prohibitio tacita fujficit, ui patri non quaratur 

ufusfruclus. 

24 Patri ñon cenfétur prohibitus ufusfrudus adventi- 

.tiorum fila per prohíbitionem adminiftrationis, ubi 

decif. noflri Senatus. 

3 

5 Ufusfruclus ne( tacite, nee exprejfe cenfétur patri 

* prohibitus, nifi id, & non aliud5 verba important. 

j» 

2(5 Prohibitionis adminiftratiofi is bonorum filii, qua fit 

patri, ratio eft damni vitiatio filii, ufusfruclus 

autem lu/cri captatio. 

Q.J Patri non cenfétur prohibita adminiftratió de bonis 

filii licet fit prohibitus fibi ufusfruclus, n.%6.& 

ubi decif.. Rot. March. in contrarium. I 

28 Pater, femper prafiumitur optimum capere pro filio 

confilium, & ei ejfe- fidelior amicus. 

29 Adminifttandi jus non competit patri ratione ufuffrutlus 

,fed imó patria poteftatis. 

30 Mater non eft legitima adminijlratrix bonorum filii, 

ubi quadam decifio reprehenditur^, & alia no- 

'• ftri Senatus laudatur. - 

g1 Mater non habet filies in poteftáte , non ufümfrutlum 

in illorum bonis. 

Intelletlus text. in I. fin. §. fin autem in fecunda 

aetate, C. de bon. mar., ibid. 

32 Intelletlus text. in princ. authent. ut liceat matri 

* & .avise. 

33 Pater tenetur rationem reddere adminiftrationis 

bonorum filii, quando in eis non habet ufumfrucium. 

34 Pona y in quibus pater non habet ufümfrutlum inflar 

peculii caftrenfis , futí fiunt. 

35 Donationes Regum, & Printipum multis gaudeút 

privilegiis. 

38 Üfufrutlu prohibito an cenfeatur etiam prohibita 

commoditas, remiffive. 

39 Prohibitio ufusfruclus an Operetur refpedu legiti- 

* ma* remiffive. 

40 Prohibito ufíifriitlu, ah cenfeanuir prohibita ali* 

menta. 

41 Confiit. 1. & 2. de minor. 2 c. annor. intelletlus , 

ut procedant tam in caflrenfibus, i)el quafi, quam 

Jn aliis. 

ÉV2 Pater in bonis filiorum emancipatorum nihil, habet. 

43 Confenfus quando cenfeatur requiri ad integrandam 

perfonam alicujus. 

44 Statutum quod prohibet, nihil omnino pojj'e filios fine 

confenfu parentum contrahere non videtur 

aliud faceré , quam prohíbitionem Macedoniani, 

jpta loquitur in mutuo, ad alios contraclus 

extendere. 

45 L* x 

ojiando, fi non concordat cum regula generali, 

faltem convenit cum aliqua illius limitatione. 

51 Lex nova,ut dicantur antiqua conformis, vel contraria 

, oportet quód neget, rjf contrarié tur alicui 

regula generali, & legittniverjaliter antea lata, 

vel eam confirmet rejpeclive: non attendendo ad 

limitatíones illius. 

j 2 Lex fiemel ex aliqua jufta caufa lata, non cejfat 

• quamvis in aliquo cafu particular i locum Wf 

caufa habere non poffe videatur, ubi exempla. 

S"3 Cáufa impufiva legis cejfante non ce fat lex. 

54 Caufa finalis legis non dicitur quo eft ipfa lege 

flritlior. 

¿55 Conftit. I. &2. de minor. an habeant locum in fiv 

4¡ií famil. minor. qui públicefoliti funt negociari, 

quafi tune habeantur pro patribus familias , ficut 

(fr jure communi , ubi decif. noftri Senatus. 

$6 Filiusfamilias ut pro patrefamilias habeatur circa 

nego'ciationem, quid requiratur. 

57 Filiusfamilias habeatur pro patrefamilias in eo , 

quod recipit ab aliquo ut alteri folveret, ó* eirca 

hoc contrahens remanet obligatus-¡fum obftaniibus 

noftris confi. ubi dec. noftri Senatus. 

58 Carceratus injufte non poteft detineri pro debito , 

U 

nova addens vel detrahens antiqua legi recipit 

omnes reflritliones, & ínterpretationes, quas 

lex antiqua, ubi multa exempla. 

46* Autloris opinio circa quaftionem , an conftitutio 

prima & fecunda de minor. habeant locum jn ca* 

Jlrenfi vel qudft. 

47 Minor de jure contrahere poteft, & obligare civiüter 

& naturaliter. 

48 Filiusfamilias de jure contrahit, & obliga tur. 

49 Statutum , quod jus commune corrigit, non recipit 

illius reflritliones, & limitatíones. 

50 Lex nova an dicatur conform'ts jun communi 

Vontan. de Pad. Nupt. Tom. 1. 

ro U0 ca 

1 f*non potutjfet. 

59 rail majores 2$. annorum quamvis non uxori, fi 

publice pro patribus familias habentur pojfunt 

contrahere, fi funt alids emancipati, nec in eis 

habent locum conftitutiones. 

60 Conftit. deis 'ivn^xibtTS intelletlus, an fcilicet non 

obftante quod pater non fuccedat fifio in bonis 

matris, retineat tamen ufümfrutlum de vita fuá, 

• & num. feq. ubi tres decif. noflri Senatus» 

61 Diclio, fola, omnia alia videtur excludere. 

Ditliones , dumtaxat, & tantummodo, alia excludttnt, 

ibidem. 

62 Ufusfruclus non dicitur patri obveniré a filio. 

63 Pater non dicitur filio in üfufrutlu fuccedere, quem 

fibi lex deferí. 

6*4 Lex nova non prafumiiur voluiffe in dubio benefi* 

cia antiquarum auferre. 

65 Pater non tenetur cavere pro üfufrutlu'bonorum 

filii; quando funt illa filio reftituenda, fecus fi 

tertio , ubi bina decifiones. 

66 Pater non habet ufümfrutlum , poft mortem filii 

in bonis vinculatis. 

6*} Mulier non haber tenutam in bonis vinculatis. 

Maritus non habet beneficium , ne egeat in bonit 

vinculatis,ibid. ubi decif. noftri Senatus,ubi etiam 

alii cafus remijfivé,in quibus propterea quod bona 

fint vinculata, cefant privilegia. 

68 Pater an pojjit judicium fine confenfu filii agitaré 

- in adveniitiis, ubi quadam decif. 

69 Pater an in bonis adventitiis poffit indiftintle procuratorem 

confiituere fine filii confenfu , quando 

illorum efl legitimas adminiflrator, ubi decif. Se-* 

natus Lufitan. 

GLOSSÁ VIL PARS Ut. 

De jure alteri quaerendo ex contra&u filii 

familias. 

OUae di&a huc ufque funt in aliis partibus hujus 

feptimáe p 

gíof. filiofamiíias reípiciunt quoad 

acquifitionem per eos fiendam ex contraétibus aliorum 

in fui favorem faclis, fupereíl ut pro oportunitate 

materias, de fiare aliis quaerendo ex ipforum 

contra&bus, paulifper agamus , quo huic gloíTae 

fihem imponamus. 

Pro quo -f- eft fciendum quod filiusfamilias poteft 

habere bona quadruplicis generó, caftrenfia

fcilicet , quafi caflrenfia , ptofeétitia, «Sc adventitia , á contrario fenfu, C. de bon. matern. leg. fed fi 

tia , ex l. P 1 

' C. de inojfic. teftam. & gl. quas divifio- plures , $. arrógalo , ff. de vtúg. éf in leg. placet, de 

* nem hanc tradunt & poft eas communiter docto- acquir. kared.Yaxin. de delitl, éf peen. 9.24. ».3. tom.]. 

res in l. frater a fratre, f. de condic. indeb. óc alibi Perey. in verb. lajis ,1111.11%. verf. quibus explicatis: 

fapé óc fignanter, ut única, aut altera allegatio- confequitur , quod ea filius non poflit alienare ., 

ne , omnes fere babeas, qui hanc diftinctionem ad- quamvis concefta fit ei eorum, quam in peculium, 

ducunt, declarant, óc probant exachíiime , nec fi adminiftratio, ex leg. creditor, §. lucius, jf. mandad 

opus intra dicendorum confirmationem fapé illos /. convenire, de pan. dotal.Vcxçy. ubi fupra verf. bine 

repetere , videas Caldas a Perey. in l. fi curatorem non minor? circa fin. 

habens , verb. leefis, a. nu. 90. verf. peculium autem , Ex qua f traditione refultat Sc illa, quam dofto- 8 

cum multis fequent. Cod. de in integr. reftit. Surd. de res fecure conftituunt,quod quemadmodum ea bona 

aiiment. tit. 4. qu. II. per tot. Thob. Cormer. in Juo non poíTunt per filium alienari, fie nec poflunt, nec 

cod. jur. civil. I. 2. tit. 1. cum feq. Rimin. in §. 1. debent per ejus delictum conlifeari, late opinionem 

a num. 35. cum feq. inftit. per quas üerfon. nob. ac- hanc fundar Farin. l'.d. qu.iú.. de delic. éf peen. nu.$, 

quir. Ludov. Gom. in $. aniones, a. num. 14. eum ubi de communi teftatur, ac plures refert, qui in hoc 

feq. inftit. de atlion. quidquid contra hujufmódi re- conveniunt, adeo ut fuperfiuum judicemus aliquid 

ceptiífiniam diftinctionem molitus fit Eman. Men- aliud fore per nos, traditis per ipfum, addendum, 

dex de Catiro in repetit. l.cüm oportet, part. 1.71.2. pof quam noítra haec non eft materia. 

C. de bon. qua Ub. Benefverum eft, quod propter admimftrationem, 9 

2 ' Caítrenlia + funt qua á filiofamilias exilíente in qua- filio concefta liui iftis bonis, qea^ tune pecucaftris 

, vel eunte ad ea , vel etiam ratione mili- lium profectitium appellantur, potell filius (& hac 

tia íic acquiruntur , quod nifi militaret, acquilitu- eft noftra materia) fuper illis contraclus faceré, óc 

rus non tuiifet, fic peculium caftrenfe defimt, J. C. negocian , quorum ratione jus eOntrahentibus cum 

in-l. caftrenfe, ff. de ca/lrenf pecul. Sc Imper. in l. 1. eis acquiritur contra patrem , quatenus til in pecude 

caftr. pecul. müit. lib. 32. C'. lio, §. aíliones autem infiit. de actio. Sc ibi omnes , Sc 

3 Quali -J-caítrenlia bona , qua ad .fimilitudinem fignanter obfervanda funt qua nofter Oliba ibidrm 

caftrenfium introducta efte docet juítinian. in leg. tradit, qua cum mille aliis, qua in materia tractant 

fin. 'f'. in his l. 2. ibi, ad imitationem peculii caftren- doclores, nos confulto omittimus, quia perraro confis 

, C. de inojfic. teftam. éf in leg. cum oportet , ibi, tuigunt in praxi, nos autem de his provinciam fufad 

inflar peculii cafrenfis, C de bon. qua ¡ib. dicunt. cepimus tractandi, qua frequentiora lunt, frequen- . 

qua acquint filius ex publica caula, fcilicet admini- tiufque oceurrunt. 

ftrationis, vel publico Hilario, vel ex Principis libe- Quartaifiliiramilia- bonorum fpecies eft adventi-10 

ralitate , /. fin. C. de inojfic. teflam. gl. in l. cum opor- tiorum,qua- funt qua filiusfamilias fuá induílria,fuotet, 

Cod. de bon. qua lib. leg. cum multa, eodem titul. ve labore, aut profpera fortuna acquifivit, non á pa- 

Appelbtur etiam quáfi caftrenfe quod acquiritur per tre,ñeque militia occaíione veré,vel íicte,cujus prodoctores 

, Sc advocatós ex fuo patrocinio Bart. in prietas eft filii, ufusfruclus vero patris, ex nova Imleg. 

fin. C. de advoc. diverf. jud. Perey. hité ubi fuprá per. cçnftitut.leg. oportet. éf leg. fin. Codic. de bon. qua 

n. 99. óc Surd. n. 1. Gom. n. ic. lib. J).i. inftit. per quas perfon. cum fimul. per quas ve- 

4, Hac f caftrenfia > Óc quafi caflrenfia bona cui- terum legum rigor correctus legitur , quibus pleno 

que fine dubio acquiri poíTunt ex contraclu filii- jure patri acquirebantur bona adventitia filiorum , 

familias: cum enim in eis nullum pater jus ha- tam quoad dominium, óc proprietatem, quam etiam 

beat , nec etiam ufumfructum , fed omnino filii quoad ufumfruclum,de qua acquifitionem late Pinel. 

fiant, ócei pleniílime acquirantur, /. 3. Cod. de cain l. l.part.\.n. 19. cum feq. Codic. bon. matern. Czftúlo 

ftrenj. pecul. lib. 12. & jJ. 1. per quas perfon. nob. ac- Sotomajor de ujufrutt. Ub. 1. cap. $.in princ. Hanc fu 

quir. in inftit. civil, habeaturque 111 ipfis pro patre- acquifitionem caufat patria poteftas ex 1.1. C. de bon. 

familias ipfe filius, nec aliquod patri competat ad- matern. leg. cum oportet ? C. de bon. qua lib. & $. igiminiftrandi 

jus ex l. 4. ff. ad Macedón, inde fit, quod tur, inftit. perfon. nob. acquir. plura ad propofitum 

poífit filius de eis quomodocunque contrahere , óc tradit Sotomajor ubi fuprá n. 8. 

per confequens acquifitioni ipforum per alios ex Qua tamenfnon cefíat dicta poteftate patria pena 

contractu filii faciendae locum faceré, ut ex dictis mortem finita, imo durat etiam poft mortem filii, 

juribus claré probatur. leg. ultima, C. ad Tertnll. leg. ultim. C. con. de fucceff. 

ç Circa -j- qua quidem bona, íí pulchram fcire vo- /• 4. Codic. de bon. qua lib. Sotomajor ubi fuprá n. 44. 

lueris difquilitionem, nunquid fcilicet poflit mulier oc pleniílime cap.6^. per tot.i. fequitur nofter Senapeculium 

caftrenfe, feuquaíi habere, vide Quefada tus, prouti non íemel declaratum vidi, pTÍmo rete- -j-f 

diverf. qu.jur.c. c. ubi plene difputat. rente egregio quondam Senatore Joanne Caítello 

Tenia f bonorum filiifamilias fpecies eft , Sc eíTe die 6*. Julii 1591.111 caula Antonii Ollet, alias Serra 

poteft profectitiorum , qua funt ea, qua immediate contra Anticam Serra.qua fuit poftea ad relationem 

ex re patris proficifeuntur, vel alterius cujullibet, Hieronymi Aílor ejufdem etiam Senatus egregii 

contemplatione tamen patris, fic gloíf. docet in leg. Senatoris in caufa fupplicationis confirmata , ícnba 

cum oportet, verb. exceptis, jnntl. verf. ex ejusfubflan- Fontana, fecundo vero referente eodem Aftor die 

tia & in j>. igitur,verb. ex re infiit.per quas perfon. nob. 7. Junii 160c. in caufa Pauli Gallines civitatis Vici 

* acquir. Sc ibi communiter fcribentes docent ac illi contra Francifeum , Baile, feriba Vilolfa. 

etiam, quos nos fuprá retulimus, per quos infiniti Et + eft adeo plana, óc libera hujufmódi ac-15 

allegantur, qui hac de re agunt, quicquid in contra- quifitio ufusfruclus , ut non fubjaceat oneri alendi 

rium , conatus probare , quod ab aliquo in "filium ipfum filium de dicto ufufruclu, licet alias jure fancontertur 

contemplatione patris, non dici profecli- guinis ad id teneatur pater, ex leg.fin. $. ipfum uutium 

, fed imo adventitium , moliatur Méndez ubi tem, óc ibi Bald. óc Salic. Codic. de bon. qua Ub. óc 

fuprá 71//777. 7. Crot. tn confil. 67. nu. 38. éf feq. tenet Surd. de alij 

In his t bonis totum hsbet pater Sc proprietatem, ment. tit. 1. quafi. 24. n. 10. contradicit tamen An- 

Óc ufiímfruclum , nihilque filius habet: nihil enim ton. Fabcr. in Cod. lib.ó.tit. 13.de bon. qiia lib. defin. 

circa ea immutitum eft, fed in eis veterajura locum 13. ubi dicit dijfinitum in Senatu Sebulian. de anno 

habent, /. certum, C.famil. ercifc. $. igitur, vcrf.fanci- 1595. fuiífe, patrem ita demum deberé habere ufumtum, 

infiit. per quas perfon. nob. acquir. Sc colíigitur fructum de bonis filii, fi paratus lit ex eo filium alee.\ 

leg. cmn oportet, in prme. ibi, non ex ejus fubflan- re, .cogita igitur. 

Propter

Gloffa VIL Pars III. 

tío 3 

14 Propter ^ eadem patriam poteftatem in ómnibus ufusfruclus Y %.f ¿m, junda gloff. verb. repéllendus,F. 

cafibus,in quibus fibi quaeritur ufusfruclus, efficitur quand. dies leg. ced. fie ibi tenet formahter Bart. & 

pater bonorum filii legitimus adminiftrator alleg. 1.1. Paul, de CaíFro m authent. excipitur 3 num. 2. Velafc. 

C. de bon. matera. & l. cum oportet, $.fin. C. de bon. confult. 108. n. 34. tom. 2. pleniflimé Caldas á perey. * 

qua Ub. Sotomaj. ubi fupra) nu. 10. Óc*tam in judicio inl.fi curatorem babens, verb. lafis, a n. 146. Bec. 

quam extra omnia poteft pro filio gerere, jur. fupra qui communem dicit confie?".n. 15. óc refert Soto 

ijallegat. & Sotomajor loco citaro : unde \ fit quod major allegat. cap.}, a w.54. Surd. confil. 16. n.%1. qui 

filius abfque patris confenfu non poflit fiare in judi ; infinitos bene doclores de his agentes allegant , 

cio l.fin. §. necesítate Y C. eod. tit. de bon. qua Ub. So quos operae pretium duxi hic fílentio praeterire, ne • 

tom, ubi fup. nu. 13. etiam fi major fit 2J. annprum, ejus dicta tranfenbere videret: iide/n plené conje- 

load quod pulchra eft decif. Guido Pap. 54. nec -j- bo- cluras adducunt ex quibus haec tacita prohibitio ín- 

• na fuá alienare, vel etiam de eis modo aliquo dif- dutatur. 

* poneré abíque dido confenfu , alleg. leg. fin. $. pen- An autem f fufficiat ad id conjeérura prohibitio-24 

ult% ipfum autem , verf filiis autem, C. de bon. qua lib. nis adminiftrationis, ita ut ex ea inferatur ad pro 

I7ubi communiter doctores, per quem -j-text. arguenhíbitionem ufusfruclus, fie ut per prohíbitionem ildo 

de alienatione ad confifcaÜonem Farin. tom. 1. lius cenfeatur hic prohibitus, magna in- Senatu no 

tratl* crim. tit. de delic. & pañis q.2a,n.c. circa fin. teftro 

aliquando fuit altercatio, verum ea fint tándem 

net probari, ñeque poífe pro delicio filii hujufmodi in favorem patris declárala, quod'fcilicet per prohi- -j- 

l8pecülium confifeari: & nos i" de jure noftro municibitionem adminiftrationis non cenferetur prohibitus 

pali habemus binas coeftitution.es in i.vol. conflit. fub ufusfruclus, referente egr. Senat. J.ofepho Dálmau 

tit. de minor. 25. annorum quibus nedum contractos fub die 30. Julii 1598. in caufa Petri Liedo Can 

' & obligationes riendas fuper iftis bonis adventítiis delería contra admiñiftratores haereditalis Joanni 

prohibentur, fed & quaecunque alias, de quibus in Vidal etiam Candelerii prasíentís civitatis Barcinofra. 

late Üicemus. 

nae , feriba Vives, ubi aliud etiam reperies alterius i" 

10 Habet-fifte patris ufusfruclus, prasfer alios, id pár- declarationis exhibitum exemplar. Ratio ~}~ eft quiaaf 

ticularitas, quod non teneatur pater pro eo cavere, quamvis fufíiciant conjeclurae, ut diei poflit voluifíe 

nec rationem reddere, ficut alii ufufrucluarü, ex leg. teflatorem prohibere patri ufumfruclum , id tamen 

cüm oportet, üu non autem, & leg. fi. %-fin autem l. 2. verum eft quando verba talia funt ex quibus nihil 

Cod de bon. qua Ub. late Pinel. in l. l. pan. 2. n. 20. aliud, quam perceptionis ufusfruclus pr •hibitio de- 

Cod. de bon. mat. Perey. in leg. fi curatórkm babens. duci poflit, ut poft plures antiquos doclores relatos 

verb. lafis , nu. 134* & Sotomajor de ufufrutl. lib. I. in idem concurrente , tenet Molin. de primog. lib. l. 

cap. 2. n. 8?- fed an faltem teneatur confiere inven- cap. 19.a n. 31. Caldas á.Perey. in l.fi curatorem babens, 

• tarium pete tibi á doclor. fuprá citat. Ecce ergo verb. lafis. n. 145. Sotom. alleg. c. 3. lib. n. 57. qui fu- 

quomodo ex hoc brevi difcürfu pervenimus ad id, pradidos/Sc alios allegat.Surd. d.conf. 116.W.12. verba 

quod optabamus, videre fcilicet de acquifitionibus autem .prohibitionis adminiftrationis non funt taiía 

fiendi/í tertio ex contradu filiifamilias : fiunt enim ex quibus necéflario inferenda fit voluntas teftatoris- 

ficut fupradiclum eft, óc ulterius in inferioribus dequod voluerit ufumfruclum prohibere, cüm f ratio-26 

clarábitur. 

nes foleant efle diverfae propter quas hujufmodi 

* Hasc communiter docent dodores, & in his fáci- prohibitiones fiant: in adminiftratione enim confiliter 

con ve niu nt, circa quae tamen oportet quod nos deratur auod teflator non confidit de patre, puta 

paulifper immoremur declaraturi quafdam dubitatio- quia videt eum diflipatorem, Óc parum in negociis 

nes, quae circa eadem frequeritius oriuntur. cautum, ac'propterea, ne béna filii fui perderet, no- 

20 Ac T imprimís videamus fitne perpetuum , id eft luit quod ea aaminiftraret,fW>dé fit quod ratio hujuffemper 

verum , quod pater habeat ufumfruclum in cemodi prohibitionis communiter elle ioleat damni 

bonis.adventitiis filii familias/cené non: plures enim ipiius filii vitatio : in üfufruclu autem confiderátur. 

jfunt cafus,in quibus id non procedit, quos paífim re- quod propterea voluit teftator eum prohibere paferunt 

dodores, ac illi prasfertim, quo nos fuprá retri, ut filius illum Jucrifaceret, óc fie ratio hüjus 

tulimus , quibus glof. elegantem addas in authent. prohibitionis, communiter efle folet lucri captatio 

idem eft, C.de bon, qua lib. Arifmi. Tepa, qui plures ejufdem fiiii : .fi ergo rationes harum prohibitio- 

refert hac de re agentes in varia, jur. civil-fentent. num funt inter fefe tam diverfae, propterea non eft 

campen, lib. 2. tit. de bon. qua lib. per tot. óc Hypolit. dicendum quod ex una ad aliam inferatur. Haec 

Rim. qui omnes cafus in quibus patri non quaeritur vera videntur quicquid involuere videatur Maftril, 

ufusfruclus cum diligentia óc tradidit, óc examinavit, in contrarium decif. Sicilia 59. per tot. qui eft atien 

in §. 1. inftit. per quas perfon. nobis acquir. an.Qt. cum te legendus, ac videndi dodores, qui allegat an id 

feq. ídem laboris fufeepit Caldas á Perey. in repetit. probent, ad quod adducunt. 

leg.fi curatorem habens, verb. lafis, a nu. 140. cum Unde j- ego fimiliter é converfo dico in prohibi-af 

feq: Surd. in conf 116. 

tione ufusfruclus, ut ex ea cenfeatur prohibita pa 

21 Cafum -f habes in quo pater non habet in adven- tri adminiftratió, licét mültos habeat haec opinio 

1 titiis ufumfruclum apud eundem SnrA.de alimen. pri- contradidores, ut videbis ex dodoribus, qui ailegavil. 

74- nu. 5. quem forfan non vulgo reperies apud buntur, tk íignanter Antón. Fab. tn fuo Cod.,lib. 6. 

alios, in dote fcilicet adventitia filias, quem pluribus tit. 33. de bon. qua lib. definit. o. ratio enim lucri ca-. 

examinat. Pet. Barbo f. ¿»/.2. |. quod fi in patris, «.18. ptandi pro filis, quia folent teftatores prae ocu'is 

ff.folut. matr. & in l.fi cum dotem, §^ tranfgred'iamur, habere, qui hujufmodi prohibitionem faciunt, non 

y. 25. Ünum tantum magis frequentem nos hic refe- militat quod ad adminiftrationem: nihil minus enim 

- remus, ac ejus materiam pro viribus examinábirnus, filius confequetur ea adminiftratione paterna, quám 

22Ís eft + quando filio familias relinquitur haereditatis, ex aliena, imo praefumptio eft pro parte : + qiK- 2g 

vel legatum cum conditione ,,quod patri non quae- optimum pro filio capiet confilium, óc melius quam 

ratur ufusfrudus: hasc prohibitio potens eft üfc eum alius bona illius adminiftrabit, Se denique fidelior 

nbn habeat pater, vulg. auth. excipitur, C. de bon. qua ei, quám alius erit amicus, in quarum propofitum 

23lib. óc in corpore, unde fumitur: Ea autem + pro confirmatione ego non immorabor, cum paífim apud 

hibitio non eft neceífarium quod fit expreíTa, ac dodores legantur,óc fignanter pluribus probat Tira- 

verbis expreflis facía : tacita enim fuíficit, ac quo quel. in leg. fi unquam, in prafat. ex n.25. cum feq. Se 

tacitis verbis fit facía , fintque conjeclurae, ex qui alii relati per Pinell. in 1.1. par. 2. n. 20. Cod. de bon. 

bus id deprehendatur, ita videtur probari ex l.fi matern. & Sotom. dicl. cap. 3. n. 8(í. quare ergo ex 

1 4 prohi- .

prohibitíone ufusfruclus dici debeat adminiUratio 

2 

9prohibitaf ego non video, máxime f quia jus adminiftrandi 

non competit patri ratione ufusfruclus , 

fed imo ratione patrias poteíf ritis , quas illud patri 

tribuit, ut colligitur ex leg. cum oportet-, §. non autem 

Cod. de bon. qua ¡ib. Sc hunc prascipuum patrias 

potellatis efTeclum, inter alios, refert Afean. Clement. 

in tracl. de patr. pote/1, effetl. 12. poli plures ab 

eo relatos,egregié loquitur in propofito Antón. Faber. 

inJuc C. lib.6. tit. 33. de bon. qua liber. definit. II. 

dicens, non magis recufare patrem pofle, ut lit legitimus 

adminiftrator bonorum filii,quám ut fi pater, 

rationem n.i. reddit, cüm nec alia ratione lit leg'timus 

adminiftrator bonorum filii, quám quia ei pater 

eft, & habet filium in poteftate. 

$0 Undé-f obiter velim notes quám graviter illi errent, 

qui matri confulant quatenus bona filiorum , 

ut illius legitima adminiftratrix , in judicio petat, 

prouti ego confultum ,Sc petitum , ac utinam non 

juditatum , vide de anuo i6co. coram quodam magna' 

auctoritatis judice , quam honoris caufa taceo , 

cüm autem idem contigiflet T.Anfofa viduae illi Bifulduni 

contra Petrum Joannem Anfos in taufa inter 

eos vertenti in Regia noftra audientia ad relationem 

egregii Senatoris Jofephi Ferrer, repulfam de anno 

1007. palla fuit dicta Anfos in legatis, qua ut legitima 

adminiftratrix bonorum filiarum fuarum petebat, 

fuit ita in hac caula conduhim de menfe Januarii 

anni pradicti 1607. conelulionem vidi in archivo 

regio in lib. conclulionum illius anni. 

31 Ratio f eft manifefta, quia cum mater non habeat 

filios in poteftate, nec etiam in ufumfructum in eorum 

bonís, fieri propterea non poteft quod ipfa habeat 

á lege adminiftratiónem, qua á patria poteftate 

caufatur, docet Cra\ et. in conf.37. n. 6. Hiero. Gabr. 

conf 36. n 32. vol. I. Cáncer, in $.part. variar.'refolut, 

cap. 21. tranfmijf. n. 68. 

Pro fupradicta refolutione,quam firmavimus,quod 

per prohibitionem ufusfruclus non cenfeatur prohi- 

* bita adminiftratio , citatur communiter text. in 1. fin. 

%.fin autem in fecunda átate C de bon. qua lib. quatenus 

ibi ltatuitur , quod li velit pater , erit legitimus 

adminiftrator bonorum fflii etiam eorum, qua 4 

ejus 

acquifitionem, iu ufufructu, effugiunt: cui textui licet 

Rimirf. in $.1. n 101. infiit.per quas perf. nob. acquir. 

Perey. in fapé allrg. 1 fi curatorem habens, verb. 

lafis,n.iarj, Sc Sotom. de ufufrucí.lib.l.alleg.c.^.n.62. 

ac Meftril. ubi fuprá fequuti Salicet in dici. authent. 

excipitur,non glofam, nec Paul, de C.ftr.'quos ad id 

allegat Rimin. cum nihil tale dicant rlicst (inquam) 

velint ii doclores illi textui refpondere,id ideo efte 

quia pater voluntaríe renunciaverat ufumfruclum, 

quo cafu lex eum non fingit fufpectum, ut adminiftratione 

privet, fecus tamen eífe quando ipfe non 

voluntarie ufumfruclum dimittit, fed imo á teftatore 

ejus acquifitio ei prohibetur, quo cafu lex patrem 

• fingit fufpectum , qua fufpicio efficit ut adminiftratione 

etiam privatus cenfeatur, ergo tamen non video 

quomodo hujufmódi refponfio jure probetur, 

nec talem legis prafumptionem, ut per prohibitionem 

teftatoris de non utendo, Sc fruendo patri factam, 

lex eum prafumat fufpectum , reperire ullibi 

potui, nec Salic. quicquam allegat, quod id probet, 

unde nos , qui in ejus verba minime juraviraus, impune 

exiftimamus poífe ab eo recedere, pofteaquam 

nihil adducit quo nos convincat, Sc certé cuique recle 

judicanti multum videretur á judo deviare ea opinio,qua 

vult quod lex, qua tontopere alias confidit 

de patre erga filium, eum ex tam levi caufa, qualis 

eft prohibitio ufusfruclus, qua ad alium fincm 

femper fieri folet, ut fcilicet totum ipfe filius habeat, 

nec pater quicquam acquirat, fufpectum prafumat, 

¿2ac á debito patris officio deviaturum, dijudicet. Etlej- 

Sí ubi ad hanc opinionem ftabilire velint aliqui text. 

¡n princip. authent. ut liceat matri, Ó" avia, eos famen 

animadvertere vellem , quod ibi non dicitur fimpliciter 

quod pater non adminift aret quando filio eft 

aliquid rcltctum iub conditione, quod pater non habeat 

in eo ufumfruclum , led additur, quodlibet penitus 

participium, eX lie dúo copulative requiruntur, 

ut prohibitio adminiftrationjrç inducía dicatur,quod 

fcilicet fi patri prohibitus ufusfruclus, & p - 

atereá 

omne in re legata participium, /// iu J. princ. auth.ut 

liceat matri, w avia,aut totahs comniunjo, ut dicebat 

Juftiu. in AoveU. 117. qua de hoc tractat, non 

ergo ex fula ufusfruclus prohibitíone infertur ad 

prohibitionem admuuftrationis. 

Nec Perey. rationes in contrarium adductas tanti ' 

funt facicnda , quafi non fint, quid poflit eas tacili 

negotio diífolvere: in primis enim illud de conclur 

fione prohibitionis ufuslruclus , quam conlideratis 

autor , fi fimul etiam adminiftratio non (¿en fere tur 

prohibita, ex quo cum pater non teneatur adminiftratorum 

rationem redderé ex l.fi. §. fin autem, 

lo. 2. verf. hoc proculdubio C.de bon. qua Ub. elitt in 

manu fuá uti dictis reb. ac fi prohibitus ufuslruclus 

non eíf. t, íciens non polê rationem earum ab eó 

peti, evitaturj-fi coníideravc-rimus, quod licet antca^j 

docuiflet, ut dicetur, non animadvertit Perey. quod 

in cafibus in quibus patri non quantur ufustructus , 

non procedit difpofitio din. §. hoc proculdubio, imo 

tenetur is adminiftratorum rationes, ncut quilibet 

alius, reddere, Pinell. in repetit. 1.part. 2. nu. 2§. O 

de bon. matern. Burf. in confil 33. w.32. ubi plures de 

communi atteftantes relert, quod ídem antea docuerat 

idem Caldas a P< rey. d. verb. lafis , n. 13b. Gutier. 

de jur. confirm. par. 1. c. 4. n. 19. & cap.\i. n.i 2, _ 

Sc Sotomajor. alleg. cap. 3. lib. I. de ufufrucl. n. 107. 

qui infinitos pene tibí rétérunt, qui ídem probenrf leg. cum multa "j Cod. de bon. qua lib. & l. Imperator ,3^ 

ad Trebell. qua á Perey. indueuntur ad probantlum 

quod ea, qua patrs ufumtruclnm efiugiunt inflar 

peei.lii caftrenfis fiiii fiunt , quod cum pater non 

habent adminiflrationt m juxta /. 2. ad Macedón, fic 

( inquit) nec in noftro cafu , in quo patri lit prohibitus 

ufuslruclus, adminiftratio ei competeré poterit 

, intenturtí non probant, cum f fpeci diter lo-,quantur 

de donationibus, qua fiunt ab lmperatore, 

óc, magnis Principibus, quas hoc privilegio,cum 

aliis pluribus, quae habent, ut dicitur in ead. 1. cum 

multa, & not. ibi glof. conflat particulariter fuiífe donatas, 

ut eos inflar peculü caftrenfis fibi habeant,ncc 

in eis parentes habent vel ufumfructum, vel adminiftratiónem 

,* hoc autem privilegium non eft ad 

alias acquifitiones trahendum. 

Necfcaret noftra opinio, qua diximus prohi-^g 

bito ufufructu , non cenferi prohibitam adminiftratiónem 

fi adminiftrare pater vellct, doctoribus 

quorum auctoritate illuftretur , ex quibus aliquos 

referemus , qui te ad alios omnes, idem tenentes, 

manuduecnt. Burfat. igitur qui ab infrá referendis 

aüegatur , dicitur hujus opinionis accerrimus defenfor 

in alleg. confil. 133. a. n. 31. cum multis feqq. 

vol 1. Vine, de Franc. ¿edf. 10. n. 8. Francifc. Milanen. 

qui quandam diftinctionem Cornei aífett inter 

filium legitima atatis fuá, & fanas mentis, Sc 

inter eum , qui ta'is non eflet, ut primo cafu pater 

non fit adminiftrator, fecundo vero fic fi vellet, 

quem ego examinare hic non poífum , Milán, (inquam 

) decif. 3. n. 33. cv rurfus nu. 97. cum aliis feq. 

lib.2. Joan. Franc. á Ponte in conf. 19. w.29. & conf. 

2l.n.¿.&4. Sc magis in terminis noftra quaftionis, 

Sotom. alleg. cap. 3. n. 5"9. 

Bene tamen crederem f quod appareret patrem . 

privatum á teftatore ufufructu eo quod fufpeelus cr 

vifus eflet, non propter merum favorem fiüi, tune 

patri cenferetur prohibita eriam adminiflratio, Sc in 

hoc concurro cum concihatione Sotomajor alleg.

• I ; Ciofía VIL 

K> f• 3« m. 6*9. nolo tamen creáere quod ex foía, & íimplici 

prohibitio ne ufusfruclus praefumatur pater fufpedus 

a*lege, ut vult Caldas, ¡& volunt qui eum fequuntur, 

quód fuperius fatis aperté docuí. Prodüt, 

poft haec feripta, opus decifionum provincias Mar-** 

chiae á Steph. Grat. com padum, qui dec.jó. n.i$.& 

20, tenet,contra noftram opinionem.patrem non habere 

adminiftrationem quando eft ei prohibitus ufufc 

frudus, fed apud filium eife, fi legitimas fit aetatis, 

aut daiidum eífe ei curatorem, verum quia is iifdem 

Pars III. A 10 f 

aliquam habeat roboris firmitatem, nec in judicio, 

vel extra faciat aliquam fidem. 

Ex huibus apparet conftitutiones praedidas non 

attendifle ad praejudicium patris, quod per fimiles 

alienatiónes fibi inferri poflet, fed imó confenfum 

parentum in eis requifivifie ad integrandas perfonas 

filiorum, ad excludendam fraudem , & conlulendum 

fragilitati: quod ulterius demoriftratur ex eo quod 

conftitutiones praedidas comprenendant tam filios 

emancipatos,quam etiam in poteftáte parentum conftitutos, 

ut in eis exprefle dicitur: In f filiorum au-42 

tem emancipatorum bonis (loquor dé eis, quae illis 

obveniunt poft emancipationem ) pater non habet 

de jure ufumfrudum, nec partem ufusfrudus, licet 

dimidium retineat in bonis, quae filius habebat tempore 

emancipationis in illius. praemium , probantur 

utitur rationibus,quibus alii, quibus jam fuit abundé 

per nos fatisfadum f 

, ideo ampüus non immoramur. 

3° An -\> autem, quando patri. ? & alibi fape in 2. part. 

41 In noftra "f tamen Cathalonia videtur 'dicendum variar, refolut. conducunfquas pulchré docet Hie- t 

quod íive bona fint Caftreníia, five' tjuaíi caftrenfia, mnymus Gabr. in confil. 2. nu. 3. vol. 1. quem idem 

ê etiam profeditia, five adventitia, & five in eis Cáncer, fequitur, ubi fupra^wÔ. tune + cenferi^con-45 

habeat "pater u/umfrudum, five non, fivejitem fub fenfqm requiri ad integrationem perfona, vel adus, 

poteftáte patris, five extra eam íit filius cdnftitutus ad excludendum fraudem, vel confulendum fragili 

(de minoribus loquor,in quibus haec procedunt,nam tati , quando ejus nihil intereft adum fieri, vel non 

in majoribus forfan non fie eífet, cum in eis prohi fieri,cum ergo noftras conftitutiones procedant tam 

bitio locum tantum habeat donéC funt in faefis ip- in filiis, quos parentes habent in poteftáte , quam 

íius patris) prohibitum fit ei, doñee uxoratus non etiam emancipatis, circa quos-patns nihil intereft, 

fuerit, contra flus, Se obligationes aüquas faceré íine fiant contradus, vel non,cum in eorum bonis nihil 

. confenfu ipfius patris ea confi. I. & 2. tit. de minor. • habeat: irme fit quod non cenfeantur conftitutiones, 

2y. ann. in I. vfl. confi. quantum difpoíitio intrepide fadae propter praejudicium patris ,*fed imo ad inte- 

in Senatu fervatur, quoties fe cafus offert declarangritatem períonae, óc ex confequenti quod cenfeandus,üt 

fcilicet nuMi hujufmodi contradus filiofamitur habere locum tam quoad bona Caftrenfia, feu 

lias declarentur, ac judicentur, p/outi referente egre quafi,quám quoad adventitia,óc alia quaecunque cüm 

gio Senatore Jacobo Puigmija die 2?. J'unii 31602. in earum generalitas omnia univerfim cómprenendat. 

caufa Jofephi Maduxer, contra admiñiftratores pu- Vide + hanc quaeftionem difputatam apud Joan 44 

^ pilli Agell. declaratum vidi in Archivo Regio in lib. Gutier. irf cafu fimilis feré ftatuti, feu legis Caftellae 

conelufionum,, & rurfils.dié 1 o. Decemb. 1603; in in repetit. auth. facra-menta puberum Cfi adverf.vend. 

caufa Antonii Joannis Riquer parrochiae de Rubi, n. 49. concludentem fjHumfamilias, non obftante le- 

contra Autonium Roig burgenfem villas Perpinia- ge prasdida, poflie contraheve de bonis caftrenfibus, 

**f ni, feriba Ceíilles declaravit Senatus ad inftantiam leu quafi, rationem reddit eíTe quia dida lex nihil 

^ parentum didorum filiorum familias. RatiqLeft quia aliud facit, quám extendere pxphibitionem Maceda- 

coriftitutioties generaliter loquuntur, nec modo aliniani,quae tantum loquitur in"mutuo, ad omnes alias 

quo concernunt praejudicium, quod inde poífet pa res: Macedonianura autem cenare conftat, quando 

tri inferri in úfufrudu, fed imo alia, atque alia ratio filiusfamilias habet peculium caftrenfe,, feu quafi, ad 

ne generaliori moventur , ad hujufmodi prohibitio- quod ufque poteft contrahere, cum in eo, & illius 

^ nés faciendum, omnia bona fi'lii,quascunque illa fint, refpedu, pro patrefamilias reputetur, inde fequitur 

* asque compledente; prior enim conftitutio ratio- quod etiam non obftante dido ftatuto, & lege mu* 

||L nem prohibitionis reddit eífe, Per provehifu molts nicipali poterit filius contrahere. Hasc Gutiérrez, 

defordens, que fes vift fon eftats fets per molts homens quibus t ego addo, ut ejus ratip majores vires reaflu 45 

* jovens, qui per jugar, e altres caifas defoneftas han mat, quod lex nova addens vel detrahens antiquae 

manllevat violaris,éfetes altres obligationsy&c. id eft: legi recipit omnes reftridiones,& interpretatíones, 

Ad providendn??ii& obviandum pluribus juvenum, fi quas recipit lex antiqua,pleniflimé Ludov. Rom, qui 

ne ullo ordine, & modo, faclis excejjibus.'quos pro.luido, exempla ponit, primo in l. Julia, de adulter. quas 

& aliis caufis hihoneftis vifum eft vendidiffe violaría primum , caput adulterii introduxit puniens folum 

ac alias obligationes fecife, éfv. Poftea fequitur pro- alieni tori violatorem, prasfigens quinquennium ad 

Kibítio generalis,quod non poílint faceré aliquos ac- aecufandum /. quinquennium * cum fimil. ff. de adul. 

* tus obligatorios, fecunda vero conftitutio , aedendo poftea vero fecundum caput addidit primó, volens 

primas, abfque expreíiione aücujus ratio nis, extendit ad adulterio pofle aecufátionem inftitúi, etiam ad 

1 eam ad fiGostámil. et-am majores 2c. ann. de quibus verfus eum,qui domum perhibuit, in qua illud cora- 

prior non loquebatur, & addendo difponit, quod mitteretur /. qui domum, cum fimil. ff. eod. tit. 8c cum 

nulla feriptura publica, vel privata per ipfos firmata quaereretur an huic fecundo cafui cenferetur etiam 

praefí-

prafixum quinquennium ad accufandum, refponfum 

fuit quod fic,ex ratione fupra tradita : fecundum exemplum 

ponit Román, inl. ut tantum $. l.fi. deferv. 

corrupt. quae quoad poenam aquiparavit corrumpentem 

filium cum corrumpente fervum, fupervenit lex 

nova m l.fi quis fervo yCodie. defurt. addens antiqua, 

ac ftatuens poenam corrumpentis fervum locum habere 

nedum in eum effectu corrumpente, fed etiam 

in tentante corrumpere, licet cum eftectu noncorrupiífet, 

dubitatum fuit an idem haberet locum in 

corrumpente filium refpondet glof. in ead. leg. verb. 

corrumpi, quod fic, eítque ratio id quod. fuprá diximus: 

tertium exemplum ponit idem Román, de querela 

inofficiofi teftamenti, quae filiis competit prateritis, 

aut injufté exharedatis, ac d. I. fi quis filium , 

in fin. Coi. eod. tit. de inojfic. tefamcnt. cían fimil. quas 

huic querelas quinquennium prafixit, ac de lege, 

quas antiquas addit querelam inofficiofas donationis 

in toto illo tit. de inojfic. donat. ut fcilicet quemadmodum 

propter inofficiofum teftamentum datur 

filio querela inofficiofi teftamenti, fic propter inofficiofam 

donationem detur querela inofficiofas donationis 

, Sc cüm poflet dubitari an pro hac ultima 

querela propoiieda prafixum etiam cenferetur quinquennium, 

licut pro prima decidit Román. Imper. 

quod fic in leg.fin.Codic.de inojfic.donat. base (inquam) 

Sc alia plura perjucunda in materia tradit Román, in 

conÇtl.l^. a ti. 8. ad probandum quod fuprá propofuimus, 

legem videlicet novam addentem, vel detrahentem 

legi antiquas , eafdem recipere reftrictiones, 

ac interprctationes, quas lex antiqua recipit, cui 

adde don. Gar. Maftril. decif 112. n. 34. quas ideo 

fie late referre libuit, quia perpulchra vifa funt ad 

illud propofitum , ac ad multas alias , qua* paílirh 

oceurrunt, decidendas difíciles juris quaftiones, fequitur 

Rippa in leg. moribus, n. 18. ff. de vulgar, lequitur 

Cáncer, variar, refolut. part. 2. cap. 1. de minor. 

nu. i6

Pars Ut i 107 

fecundum doctrinam Gutier. quia cum nulla fit re tempore receptionis de cambii folutum fuifle dictum 

gula tam generalis quas aiiqua non habeat exce Puig. palam, & publice negotiari, juxt. difpofitioptionem, 

cum qua lex nova antiquam corrigens,eonnem l. l.fi. ad S. C. Maced éf dotlrinam Bald. in l. 

xormaret, ac conveniret: cum enim negaret univer-, MaeedonianiyC.eod.tit.quam refert,& fequitur Thom, 

' faliter omnes cafus legis ant'iquas clarum eft quod Corn. i» fuo Cod. eod. tit. c. 3. quando cejfet Macedo- 

concederet, ac approbaret ejus^limitationes, & exceñiuni, nu. 11. in eandem fententiam vifum inclinari 

ptiones particulares,! ñdé dicendum foret, quod fem- Senatum ad relationem egregii etiam Senatoris Ja- 

'per lex nova, vel ftatutum dici deberent conformis cobi Pineda de anno 1597. auctor eft noftras Cán 

juri communi, & nunquam contraria, quod nihil ef- cer, tomi 2. variar, cap. 1. de minan n. 164. 

51 fet abfurdius : Melius-f-eft ergo dicere quod ad hoc Casterum refpondeo hujufmódi Senatus declara 

dicitur lex nova contraria, vel eónformis juri corationes minimé obftare his, quae fupra refolvimus, 

muni refpedive, infpiciendum íit an univerfaliter quia ipfas non fundantur principaliter in eo , quod 

neget, & contrarietur. alicui regulas generali, ac legi ifti filii, qui fíe negotiabantur, haberentur pro pa« 

univerfaliter antea lata?, vel confirmec eandem, & tribusfamilias, quia id nullo» modo fufficeret, cum 

cum ea concorde*,'non' atiendo ad limitationes, feu noftras conílitutiones quantum ad minores, de qui 

exceptiones,quas prior illa lex patiebafur: cum erbus loquimur, asqué procedan! , five illi fint filiigo 

conílitutiones noftro hegéñt univerfaliter difpofamilias, five etiam patresfamilias, id eft, (i ve £nt 

fitionem univerfalem juris communis. pernrittentem in poteftate patris conftituti, five etiam emanci- 

fiiiisfamilias, minoribus contrahere, & obligari,indé pati, dummodo non fint, nec fuerint uxorati, fed 

diceridas funt ei contrarias, & illud corrigentes, ac principale fuñdamentums in dictis declarationihus , 

non pofíe propterea recipere reftrictionésj Sí limita ut rectiflimé Cáncer, ubi fupra dicit, fit in communi 

tiones juris communis, abíque eo quod alten di mus. errore, non ex.eo quod ífte minor haberetur pro 

ad limitatioñes 'illius regulas, cum quibus concor- patre familias , Sc extra patriam poteftatem conftídaiit 

noftras conílitutiones fub illa general inegatiotuto tantum, quia id non fuíficeret cum illis etiam, 

ne omnium cafuum contentorum fub regula, & le- qui tales funt, faveant conílitutiones noftras fed ex 

ge univerfáli. Nec Cancerii ratio, quod non fit ve» eo quod* etiam, ut dicit alleg. I. $.ff.ad Macedo. fie 

rifimile, filium, qui diiigens fuit in acquiréndo pecu ut paterfamilias publicé agebat, fie contrahebat, fie 

lium caftrenfe,.fed quafi, fore, ut illud vanis homi- muneribus fungebatur, quod eft claré dicere ex eo 

num illecebris, aut falfis perfuafionibus perdat, ac validus judicari contractus minorum etiam fine fta- 

diíápidet, quicquam moveré póíTe videtur, per quod tuti folemnitatibus factos, quia publicé tales perfo- 

ipa fupralate per nos traditis fit recedenduní::.fufficit-jñas putábantur^quas poterant, ficuti folebant, abfíenim 

(ut único verbo argumentationi reípondeaque dictis folemnitatibus contrahere, unde reíultat 

gmus) femel fuiífe legem ex caufa illa, & ratione ja dici deberé, nonçofie doluai, vel cúlpam imputari 

lla, ne male patrimonia fuá, ficut faspe vifum fuerat, ei,qui cum hujufmódi minorecontrahit etiam fine 

diiapidárent, quas licet aliquando ceífet, puta quan folemnitatibus ab ftatuto requifitis, Sc per confedo 

ipfe filiusfamilias eft diiigens, Sí fagax, in quo quens non deberé ex re, citra omnem dolum , Sc 

prasfuroptio non fit dilapidationis, Sc malas con- culpam, facta damnum fentire : non eft ergo mifumptionis 

, nihilominus lex non ceífat, fed durat, rum quod contractus horujpíi filiorum jndicantur va- 

a*c? 3,perpetuo manet, arg. /. Arrianus, C.de haretic. lidi etiamíi abíque folemnitate conftitutionis cele 

éf Mafiicha. per hanc rationem refpondet "Antón. bran exiftant, ex rationibus fupradictis, fecus vero 

Gom. tom. 2 . var:refol' c. 6. de contra.mutui, nu. 2. eft in filiis mínoribus refpectu peculiorum, caftren- 

hodie non ceífare Hifpoñtiohem S. C. Macedoniani fium, in quibus licet ii habeantur pro patribus fa 

* quamvis videatur ceífare ratio illius in reducciones, milias , cum tamtn id non fufficia%, ut circumfcri- 

inter Cnrftianos , cum inter eos non íit prasfumenptis conftitutionis folemnitatibus, poííint eOntrahedum 

tam deteftabiíe crimen, quale Macedo ille corare, nec in eis adfit alia qualitas, quas illius difpofimittebat, 

propter quem Senatufconfultum emanavit. tionem faciat ceífare, inde fit quod^contrarium prae- 

5 3 Et hoc -j- eft quód communiter dicimus, ceífante dictum nihil adverfus ea,quas fuprá, circa peculium 

ratione impulíiva Iegis,*non ceífare ipfius difpofitio caftrenfe, 'dicta funt, obftare videatur. 

nem, fed tantum ratione finali ceífante , vulg./. 1. Ut tamen nihil penitus ignores-, quod aliquando 

§.fexum¿ff de

aupas, fcilicet petias fericas, quas receperat á quituíaam 

mercatoribus , ad quorum utilitatem aíTerebatur 

cambium receptum per d. Puig. vel ab eifdem 

ipfis conjugibus Ginovefos, qui eas habuerant 

á dictis mercatoribus principalibus debitoribus : receperat 

(inquam) diclus Puig. dictas petias fericas , 

ut eas venderet, dictifque Ginovefos fatisfaceret in 

dicto cambio, ac etiam propterea quod recepiflet 

diclus Puig. quafdam pecunias quantitates quae dictis 

mercatoribus principalibus debitoribus deberentur 

j erantque pro folvendo cambio dictorum Ginovefos 

coníignatae, ad quas raupas , Sc pecunias 

quantitates reftituendas fuit per dictam Regiam fententiam 

diclus Puig condemnatus, eo motivo , quia 

ín dictis rebus debebat diclus Puig teneri,ut major,& 

paterfamilias, cum ut talis in eis fe gefliífet, &c. 

j8 Cui tamen -j- fententia? non defunt difficultates , 

ficut & priori , prime) quidem difficile eft cognitu 

quomodo pro dictis raupis,ek pecunias quantitatibus 

receptis per hunc minorem , pro quibus non erat 

obhgatus in perfona, nec natura actos promptam 

in ea executionem poftulabat,& (ut clarius loquar) 

pro quibus capi non poterat , potnerit retineri in 

carcenbus contra ea, quas docet Farinac. de carcer. 

& car cera. q. 27. n. i$6\ fecundó vero difficultatem 

habet quomodo >íte minor debeat in dictis rebus tener, 

ut maj r, Óc paterfamilias ex ifto folo aclu, item 

quomodo -i Sc unde inferri poteft, quod in eo fe ut 

pateriamilias ( ut dicit Rtgia fententia) gefliflet, 

cum repugnent quas fuperius late docuimus item 

non videtur concludens ratio, quod ex eo ífte filiuffamilias 

teneatur in his rebus, quod in eis debeat haberi 

ut major, & paterfamilias, cum ut talis fe geíh'ffetin 

eifdem, quia id non fuffieere in terminis nqflrarum 

conftitutionum, ut celTet difpofitio imó nec 

quamvis revera major eflet. & paterfamilias, li nun-' 

quam, ficut iílc, habuiífet uxorem, fupra Tefolvmus: 

Sc ego percontan vellem , ut res cíarior redderetur,quaenam 

eft difierentia. quod in recepfioném 

cambii iífe minor filiusfamilias non obligetur obftante 

conftitutione , obligetur tamen ex recept or»e 

rauparum , Sc pecuniarum pro fatisfaciendo creditori 

in dicto cambio. 

Hasc fané difficultatem non modicam habent, cujus 

tamen.dilfolutionem ego, ad alia vocatus, aliis 

relinquo: audio,quod has, Sc alias forfan difficultates 

adverfus ea,quas.in dicta declaratione concludebantur 

,.animadvertit quídam ejus aulas egregius 

Senator, qui propterea forfan eidem contradixit: 

fed hasc omití amus : coégit nos ea feribere, quia fic 

animadverteramus confulti fuper juftitia Regias fententias 

praedictas. • , 

Ad propofitum autem dico, quod fupradicta digna 

forfan funt quae animadvertantur ad majorem 

declarationem , & intelligentiam noftrarum conftitutionum 

de minoribus, circa eorum contractus, Sc 

obligationes, loquentium , quas , quando non placeant, 

fervient tamen faltem ut ingeniofiores moveantur 

ad alia prasftantiora , Sc doctiora in materia 

excogitanda , quibus nos aliquando dignos 

faciant. 

yo Non -j- procederent tamen fupradicta in contraclibus 

filiorum vigintiquinque annis majorum quamvis 

non eflent uxorati: cum enim in eis exprefle requirat 

confiitut. I. de minor. quod fint in poteftate patris 

conftituti, Sc lie filiifamilias ad hoc ut eorum 

contractus non teneant,inde fequitur, quod in ómnibus 

actibus, in quibus de jure haberentur pro patribus 

familias , ceftaret conftitütio. 

Alias circa dictas duas conftit. 1. Sc 2. de minor. 

2y.m acquifitus in vita filii , Sc licet videretur dubium 

hoc contra patrem decidendum , quod fcilicet 

non habeat fibi ufusfruclus ex eo quod conftitütio 

exprelfe difponat bona revertí deberé ad pro* 

ximiores ex linea, unde filio obvenerunt, fola legitima 

parenti refervata, qua "J" dietso,fióla, omniaói 

alia videtur excludere , qux funt prater legitimam 

, ut de dictione , dumtaxat , & tantummedo, 

qua idem funt , dicit Bar. in l. fi enim? §. injuriarum 

ff. fit quis cata, éf in l. 1. ff.fi quis jus dicen non 

obten. Vu.pei. in truel depraco. éf adver. in explicatiotie 

earumdem diílionum in litteris D. & T. Ever. in 

fiup. lega. loe. a natit ditlio. taxat. nu. 2. nihilominus 

obtinuit quod poílit pater, prater legitimam , retiñere 

íibi ufumfructum , quem ante mortem filii 

habebat, tum ex generalitate /. fin. C. ad Tertul. éf 

fimil. qua hunc ufumfructum patri concedunt poft 

mortem fibi, tune etiam quia conftitütio foliim loquitur 

de bonis, qua ad filium pervenerunt á matre, 

vel ab aliis ex linea materna, is -f- autem no-02 

fter ufusfruclus non poteft dici unquam ptrvenifle 

ad filium , nec folo momento apud eum fuifle , fed 

femper apud patrem , quia recta via fuit etiam á 

principio acquifitus , l.placet. cum fimil.ff. de acquir. 

hared. Nec f dicitur pater lilio in dicto ufufructuo'j 

fuccedere, cum illum dicatur habere íibi de jure, 

in vita filii , quafitum, jure patria poteftatis ,*& 

non jure fucceííionis, ut in legibus fuprá allegatis 

probatur, inde non poteft dici conflitutionem providiífe 

hunc cafum , fed reliquifle diípolitioni juris 

communis, fecundum quam patri rcmanet ufusfruélus 

, íit dictum eft : nec i" eft verifimile quod con-64 

ftitutio voluerit jura de ufufructu condita , único 

verbo , tollere , /. fi quando* cum fimil. C. de inojfic. 

teftam. fic nofter Aiitr. in d. conftit. 2. qua eft cap. 1. 

Reg. Pet. III. in curia Montijo col. 6. n. 16. & 31. 1¡ C 

ter declaravit Senatus in caufa Antonii Oíitt, alias 

Serra contra Anticam Serra, primó in prima inflan- „ 

tia referente egregio quondam Senatore Joanne 

Caftello 6. Julii Í501. feriba N. Fontana , fecundo 

vero in fecunda inftantia, Sc cafu fupplicationis ad 

relationem egregii etiam Senatoris Hieronymi Aftor 

, ut in eodem proceflu apparet, óc ultimo poftea, 

eodem Aftor referente, in caufa Pauli Gallineas 

civitatis Vici contra Franeilcum Baile, feriba Viloífa 

7. Julii l6oc. 

£ft tertiof circa pradieta difeutiendum nunquidoc 

qua etiam in eodé difeurfu de bonis adventitiis filii 

facto diximus,quod pro ufufructu non teneatur pater 

cavere, fint perpetuo vera. Qua in re diftinguendos 

arbitror fore dúos cafus , primus quando reftitutio 

eft fienda eidem filio, quo lo caíu certum eft non teneri

fieri ex l. cum oportet. C. de bon. qua lib. & ex rationibus, 

quas ad id doclores addicunt, íecundus vero 

quando facienda eft reflitutio extraneo, veluti quando 

moritur filius , Éc tune qüia íumus extra cafum 

din. I. cum oportet, nec fuffragantur rationes,quae mijitant 

quando eadem ipíi.filio eft reftitutio facienda, 

inde dicimus ceífare dida? legis difpoíitionem ; 6c 

Tugcedere /. i. &• L üfufrutlu, C. de ufufrutl. quae in 

quoiibet úfufrudu ario cautione m exigunt: is cafus 

quitidie contingit, & contingere poteft in terminis 

conftitutionis impuberum, praefuppofito quod pater 

in bonis , de quibus ibi, retine at fibi ufumirudum 

etiam poft mortem filii, ultra legitimam, qúo cafu 

cum reftitutio fit extraneo, non filio, facienda, dubitari 

mérito poten, nuntnam teneatur pater ad cautionem 

praeftandam, & obtinuit quod fie, prouti non 

H femel nofter Senatus declaravit referente egregio 

Senatore. Hieronymo Aiíor,primo in caufa Autonii 

Oífet alias Serra, fecundo vero etfeni in caufa Paul i 

Gallineas civitatis Vici, quarum paulo ante, ad aliud 

GlaíTa VII. Pars ift. 109 

An autem -J- poflit pater procuratorem indiftjmdeóV) 

conftituere in his bonis filii, quorum eft legitimus 

adminiftrator, non expedato ejufdem filii confenfu 

cujufeunque aetatis ille fit,non eft quod ego hic tempus 

conteram in difputando, fed te remittam ad 

Arium Pinel. ubi proximé allegatus eft, qui non videtur 

indiftindé concederé, quod poflit , & Alvar. 

Veloz, confult. 57. n.2. circa fin. qui contrarium indiftindé 

tenet, 8c judicatura reíert plures de eadem re t 

agentes a dducit Sotomajor alleg. cap.$ a n.21. quorum1 

allegationibus contentáis , finem huic materias 

fació , reliquas quaeftiones, circa eam contingentes, 

apud eos videndas relinquens, cum vacabit. 

SUMMARIA. 

Prafentia probatur fi partem prafentem fuijfe narratur 

in inftrumento, nifi per aliam fcripturam, 

vel tefes, omni exceptione majores probetur ion-, 

propofittím, mejnineríinus. 

trarium. 

66 'Facía ¿Supradida "f autem omnia , quae de'úfufrudu re- 

non prafumuntur. 

manfuro penes patrem, poil mortem filii in fuperio Donatio facía abfenti, quod prafiumitur quando 

ribus diximus, fane intelíigenda funt in bonis filii -non enarratur prafentia, nec probatur, revoca 

liberis, non vero vinculatis, imo i n «ejus ufumhuationi fubjacet doñee acceptetur. 

tum pater non haberer. poft filii mortem , quia ea Piaras non \¡>oteft revocare donationem, qua alias 

non computantur in patrimonio filii. fie Mier. in al ex aliqua caufa revocari pojfet, ubi decif. Senaleg 

conflit. deis tmpubers* n id.verf. fed pone, fie etiam tus Neap. 

noftras Antón. Oliba hasc pulchré docet, ut exifti- llares donatarii potefl acceptare donationem fae- 

• roem non mínima rae injuria affedurüm ejus feripta, tam defunElo ubi decif. Senat. Pedem. 

fi vellón aliquid ei in hoc vel addere, vel detrahe- Donatio abfenti facía a principio valet, & tenet 

re - is (inquam) id optimé docet in commeni. de ac- etiam ante acceptationem, licet ante eam revocation. 

part.l. lib. 3. in pofleríor.fchoL dd§,fuerat inf.it. ri pojit. 

faeod. tiifde aclion. a ».33. ubi^f'plures alios cafus re- 

Thefauri lapfius circa revocationem donat ionis,qua 

cenfet, in quibus privilegia ceííant propterea quod 

fit prafenti. £, 

bona eíTent vinculara, veluti in muliere praelenden 

Donatons , & donatarii votuntates fi unita non 

te tenutam ín bonis yin , quas poft ejus mortem, 

funt ante donantis obitum, nec pofl unir i pojfunt, 

ad alium ex vinculo perveniunt, jn marito pras- 

cüm mortui nulla fit voluntas. 

tendente beneficium, ne egeat, in bonis uxoris ii- 

Prafentia partis prafiumitur in aclu", qua folet fieri 

militer ex vinculo ad alium, poft ejus mortem, per- 

inter prafentes. 

ventuns.in quo ultimo cafu reíert ad fui relationem, 

10 Prafentia partis prafiumitur quando in aclu adeft 

* fíe decifum in noftro Senatu in caufa nob. jfabeííae, ftipul'Mío. 

& Joaunis Burgués praetendentium dotem á nobiK 11 Verbum promitto, pofitum in feriptura, facit pra- 

Phcaraaridode Marimon. & idem aliis etiam plurifumi partis prafentiam, ubi noftri, & Senatus 

bus in cafibus poftea docet procederé per te ipfum JMdntuan. decif. 

[ videndis. 

Prafentia partis quibus alus modis prafumatur , 

Ultimó -j- circa ea, quae á nobis in fuperioribus di ibidem remiffive. 

cta funt de poteftáte patris circa adventitia filn bona, 12 

Verbum«. promitto, an in quocunque feriptura , 

annotandum duxi, non fatis con venire imer dodo tam prívala, quam publica faciat prajumí prares 

, nunquid teneat judicium cum patre adminiftrafentiam.torio pomine, fine confenfu filii (majoris feptennio: 13 Verbum, promitto, importat flipulationem etiam 

de hoc enim loquimur, quia fi minor foret, inau'is quando per te fies probaturaliquem el-fuiffe itfum, 

eífet dubitatio ) agitatum : qua in re, ut aliquos ubi decif Senatus Neapol. 

omittam, quos nullo negotio ex inferius allegandis 14 Cathatanam riationem fine cauft, Ó" ratione in 

habere poteris. Blaf. Flor, de Mena in addit. ad dec. crepantesreprebenduntur,ÍSr reprehenftenis caufa, 

* 77. Antón, de Gam. tenet quod lic,dicitque eam elle éf ratio redaitur manifefta. 

communem Dodorum opinionem,atque ita in praxi 15 Cathálanos efe fidefragos dicunt., non tamen jufte 

fervarí, licet (inquit) contra eam apené faciat text. aliqui, qui reprehenduntur. 

cui nullum bonunr refponfum accommodari poteft, 16 Cathalanos appeilari fidefragos unde origmem 

in U fin. $. ubi autem, C. dé bon. qua lib. Hieronym. duxerit. • 

vero Mariliadec.q-Q.per tot.contrariam,& negafivam 17 Caihalani fidelijfimi femper fuerunt fuis Regibus. 

opinionem tenet dicens fe propí trea 2. Novembr. 18 Cathalana natio integritatis, & fidelitatis fuit fem" 

1578. abfolviffe reum ab obfervatione judicii quód per pie ni fuña. 

pater eífet adminiftratorio nomine conventos abf 19 Cathalani tempore Regis Petri vocati ab eo obeque 

filii confenfu, pofteaque addit fuifle eam fendiunt, ó* ad bellum Jequuntur , quod non fatentiam 

in caufa appellaiionis confirmatam. Ego íiciunt alii. 

benter in hanc opinionem concurro propter difpoíi 

20 Reges in Cathalonia promittunt omni tempore fitionem 

text. allugati, qui videtur clare eam probare, 

dem fie fervaturos. 

atque ita femper confulerem , quód filius cum patre 

21 Barcinonenfis civitas eft qua per mare, & tetras 

citaretur, ac contra utrumque ageretur prouti alias 

fait poiens , & celebris in Orbe-, magiftra d'tfcre- 

confuíuit Salicet.w l.i.Cod.de bon matem.Legehldt 

ionis , & honeflarum vivendi ñor mar um, $ qua 

nilia. qui ana cum Pinel. in d l.í.n.66.part,2. Soto 

dat leges fide i, & fidelitatis. 

major alleg.cap. 3. n. 18. (j 19. ac reliquis, quos ipíi 

22 Joan. Bonand. reprebenditur, quod pejfime de Ca- 

allegant, late quaeftionem hanc examinante 

thalanis loquutus fuerit. 

JFontan. de Pací. Nupt. Tom. i. 

K ¿5 Acce?

23 Acceptatio donationis an prafumatur ex fola prafentia 

donatarii, quamvis de ea mentio non fiat. 

24 Tacens cónfentire cenfétur in his,qua ad ejus utilitatem 

fpetlant, & n. 26. 

»25 Theologi plures-, qui jurifprudentia rebus immifcere 

fe volunt, egregie lapfi notantur. 

26 Letrados quare appellentur Jurifperiti. 

27 Donatarii fcientia fiufficit pro acceptatione. 

28 Prafentia partis ut habeatur pro acceptatione in 

donatione non efl necejjarium , quod enarretur in 

ea , fed fiufficit probari quód ambo eodem die fuerint 

in eadem civitate vel loco. 

20 Acceptatio donationis prafiumitur, fi donatarius reperitur 

in pofifefifione: prafumitur enim eo titulo 

poffidere. 

G L O S S A VIII. 

Prasíenti, & inferius ACCCPTANTI. 

1 TV H A-ximae f utilitatis eft quod de praefentia patris 

„ .VJL in his donationibus,& aliis contraclibus quando 

ipfa eft praefens , fiat mentio quoniam per hujufmodi 

verba praefentia probatur /. óptima, C. de contrah. 

& comm. fiipul. verf. etfi non per fervum., & verf. 

éf,fi inter prafentes, docet Bertaz.de clauf.inftr.clauful. 

*' i''glof3.n.$.8c Jacob.Canc. loco inferius allegando, 

& faciunt quae tradunt DD. mox citandi, nifi alias 

probaretur contrarium 3quod eífet fiendum per aliam 

fcripturam , vel teñes omni exceptione majores, ut 

flatuit ubi fuprá Imper. in verf nifi is qui,Bcrtaz. ubi 

fuperius, óc ideo donatio eo cafu dicitur fieri prasfente 

parte, óc irrevocabilis omnino redditur juxta 

naturam ipfius donationis fatis notam : fi vero praefentia 

nihil dicatur in inftrumento, cum ea regulari- 

2 ter, quia i" eft quid facli, non praefumatur, vulg. 1.2. 

C. deftatu & imagin.\b],fua, probat acceffijje prafentia, 

óc tenent ibidem Bald. óc Alber. quos refert Boer. 

decif.^%^. n$. tenet Cravet. in confil. 240. n. 3. Surd. 

dec.2\

GloíTa viii. m ni 

'Juxta hatlenus ¿¿clU,intefligitur fupradidám noftram Cáncer, lib.x\.variar, e.j. de pan. ubi f deindei2 

refolutionem procederé quando ante donatoris obi difputat an id procedat tam in feriptura privata, 

tum acceptata fuerat donatio pertabellionem, qui de quam in publíca,fic ut in quacunque verbum,proi»H- 

eo rogatus fuerat: In hujufmódi opinionum conflitoy reperiatur, cenfeatur importare ftipulationem. 

cta tu ipfe matute confiderabis quaenam ex ipfis fit ídem \ quód verbum, promitto, importet ftipula-i 

verior: ego enim a priori nec proinde recedo quod tionem non pactum nudum,procedere inquit Aiflid. 

rationes per Doctores aliorum addudas viderim , decif, % 120. quando per teftes probaretur eo aliquem 

quia mihi femper juftior nihilominus videtur. fuifle, ufum, dicens in fine fie Senatum Neapol. m 

Utile igitur (ut eo revertamur unde divertimos) oceurrenti cafu pronunciare, quam decifionem pluri- T 

ac valde utile erit quod de prasfentia contrahcntis, bus ornat ibid. Urfil. in addit. cujus pulchra dicta 

per verba noftri text. vel alias, mentio fiat,quia ahas íbmraé mihi placent: Ununrf tamen non parum dif 14 

is abíens prasfumeretur: Unde confultus a quodam plicet, quod contra Cathálanos protuKt verbum, 

doctore valde familiari quid declaráret in caufa, cu non tam quia in eorum cedit opprobrium,quám quis 

jus ipfe judex erat, in qua ad excludendam prasfcri- video ipfum abfque caufa aiiqua, & occaíione, (quasptionis 

exceptionem oppofitam adverfus quoddam tamen juftificata folet alias non módicam didi tri- 

cenfuale exhibita fuerat pro adore quaedam apocha buere excufationem) Cathalanos voluifle infamare r 

de recepto, per ipfum ipfi reo nulla facta. mentione ad quid enim, quasfo, judicabis eum n. 4 poft Baldi 

de abfentis, vel prasfentia illius, facta, confuíui quod dodrinam traditam,qua docet nihil interefle an ver- 

declaráret exceptioni praefcriptionis locum fore , & huxn, promitto ,\\ teftibus prolatum dicatur importare 

efte, ex eo quod cum nihil diceretur de prasfentia ftipulationem, vel pactum nudum,cum asque ex uno, 

debitoris iri apochas confeétíone, illa non prasfume- ac ex alio agatur,óc poft Baldi audoritatem relatam, . 

batur, qua non exilíente non proficiebat apocha ad adjunxiífe verba fequentia , qui etiam ait iftud non 

probandam i'nterruptionem praeícriptÍoriis,quia alias procederé in Cathalanis, q quibus propterea cavendum 

in poteftate creditoris eífet íícquamcunque prasce- fecundum eum, nifi ut ignominia Cathalanos afíiceptionis 

exceptionem faciliter ebdere. 

ret f certe non ad aliud, cum fine trudu, oc abfque 

o Supradida -f tamen refolutio, qu,od non prasfuma eo quód expediret legentibus fcire, talia verba protur 

prasíéntia, nifi ea probetur, limitatúr per DD. tulerit, quibus valde laeditut Cathalanorum . apud 

multis modis , inter quos non eft modicáe confíde- omnes nationes alias magni femper habitorum, de-n 

rationis ille, quem tradit Imol. in l. Titia, in §. idem btius bonos, ípleador, & decus» 

refpoñdi cum Septitus,ff. de verb.fign. relatus per Surd. 

Ut autem nemini impofterum idem contingat, 

decif. i ic. «. 3. & fequuntur ib. Aret. & Jaf, necnon 

omnibufque prascludatur occafio de hac natione 

Rimin, confia2. n. 104. ut quando actus eft talis, qui 

maíedicendi, ex his, quas contra eam apud aliquos 

confuevit fieri inter presientes, tune prasfentia pras 

légerunt, ftatui, pro patrias ámore, breviter oftendefumatur 

, quando autem etiam inter ablentes, tune 

re, aç ómnibus pate.facere quám fint hasc, quas Ca 

minime praefumatur, concordat Steph. Grat. decía, 

thalanis imponuntur á veritate aliena: dicunt 'gi-je 

n.3. & 24. ubi dicit fuifte in Rot. Matth. admiffam 

tur aliqui, Cathalanos efle fidefragos, id eft fidem 

allegatam praefumpnonem prsefent>as,licet de ea non 

non fervare, ut dicit Boer. dec. 179. in fin. Gom. in 

conftaret, quia agebatur de re, quas non erat folita, 

f.fic itaque, n. 18. infiit. de atlion. Urfil. ubi fupra, & 

nifi inter prasfentes, fieri, de monitionibus fcilicet 

eo (quod pejus) res eft cerduda, ut jara ab ahquibus 

ad fententiam, quas folent fieri per ju dices partibus 

id pro iníigniis quafi naturalibus nationis traaátúf \ 

prasfentibus, addit poftea id quod ferviet ad ma/o- 

prout á Menoch. de arbitfr. judie. caf.$f. ».49. qualirem 

confirmationem eorum , quas in fequentibus 

ter in hoc decipiantur , audí pauüfper: hasc-f-aliuduJ ' 

num. dicentur , colligi, ¿k prasfumi in fuo cafu pras- 

non habent fundamentum niíi quod Bald. quem omfentiam, 

nedum ex eo quod dictum eft, quia videnes 

allega nt, ita dixerit in procem. decret. n.fá.&in c. 

mus non eífe folitos ejufmodi actus fieri nifi inter 

I. ff. c. extra de pací, fíjamen is legatur , reperietur 

prasfentes, íéd etiam & ex vi verbi, monitio, quia 

proeuldnbio ipfum non habuifle aliam rationem, ut 

quando dici mus monitionem, prasfentiam prasfup- 

id diceret,quám quod ita Joann. Andr. antea dixiífet 

ponimus nifi contrarium probetur. 

in eod. procem. decretal, n. 29. is autem nihil allegat, 

10 Aüum + cafum adducit Surd. ubi fuperius n. 6. ex quo interitum contra Cathalanos probaret, feo fe- 

doctrina ejufdem lmo\. in d. §.refpondit, in quo prasquentibus tantum verbis utitur, Raymundum virum 

fumitur prasfentia, quando videlicet adeft ftipulatio, religiofum, & valde literatum oriundum a. Cathalonia , 

quia cum ipfa non;, poílit fieri nifi inter pras lentes ubi non datur atlio ex'promijfo: teneri tamen debet 

Li. $.quipr

i im 

Claufula IV. 

loquens ipforum aflerit nátionem fuiíTe femper, Sc tione, vel utrumque requiratur, ut dici poflit donatio 

çfle integritatis * & fideiitatis pleniflimam, & quam acceptata, non eft tam facile quin reperiantur docto 

ibidem idem Blancas contra eofdem Cathalanos paures pro utraque parte: Dec. enim in rub. depaíl. Tilifper 

invehat, aliqualis infidelitatis eos ineufando, raq. in l. fi unquam, verb* libertis, n, £4. C. de revoc. 

propter ea, quae circa prasdictum fereniflimum Re donat. cum aliis,quos ipfe refert, w.08. quod quangem 

Joannem geíTerunt tempore turbationem hujus do donatio fit praefenti, li ipfe taceat, Sc donationem 

. principatus,tu tamen lector lege, cum vacaverit,quas non acceptet exprefse, ea non valeat, idem tenue- 

fcené in defeníionem Cathalanorum eo in cafu tradit runt ex Theolog. Angles Jloribus 2.part. q.i.devot. 

doctor Onophrius Menefcal in eo libello, quem fer art. 2. difficul. 3. conf 2. fol. 99. Man. Rodrig. 2. tom» 

ino del Rey don Jaume fegon infcripíit^ó/.cS. Sc ibi vifum. 

cap. 29. de las pomefas, concl. 4. nu. 4. licet eum 

debis quomodo majorem ñdelitatis actum exercere alleget Sánchez in c.27. ubi nihil de hoc: verum eam 

exiftim antes Cathalani id tune fecerunt, quod mul fententiam falfam eífe dixit Didac.in rubr.de teflam. 

tis fuit vifum abfonum. 

%.par. n. 13. verf. verum, cum aliis quos refert, quera 

ip, In "j" ejufdem fideiitatis comprobationem libet e- lCquuntur Molin. de primog. lib.q. c2.1z.76. Menoch. 

tiam adducere (quod nefeio qua ratione, nifi forfan de prafumpt. lib. ^.praf.Qi. n. 4. Jul. Ciar. §. donatio * 

quia cedebat in dedecus Aragoneníium , fubticuit a.14. Cravet. conf 261. Sánchez de matrim. to.l. 

Hieronymus Blancas in comment.fuperius alleg. ubi lib.i. difput.6. n. 11. & TÇhefaur. in fape alleg. dec. 70. 

de fi reniflimo Rege Petro III. & rebus, id quod di- nu. 12. Caldas a Perey. de novúnat. & elett. Emphyt. 

cturi fumus,non modicum tangentibus, agebat) id tom. ¿.cap.ó.n.ó. ubi contrariam opinionem diçit !> 

quod eifdem Cathalanis contigit faceré in fignum gore, Sc afperitate plenam, óc Jofeph. Ludov. decif. * 

maxímse eorum fideiitatis tempore Regis Petri pras Perüf.y. nu. 22. ubi DD. enumerat qui hanc dicunt 

dicti ,cüm etenim ipfis, Sc Aragonennbus privile communem cum pené innumens doctoribus, quos 

gia per feipfum ac per gloriofos fuos praedeceífo- ipfi allegant, pro quibus facit ratio quam ponderat 

res conceífa uollet obfervare, imó ex eifdem fregif- Didac. ubi fuperius, quia videlicet hasc donatio eft 

fer, Sc concremaflet ob idque. factum fuiflet quod exprefla ex parte donantis, & non tacita, nec pras- 

Aragonenfes vocati per ipfum in fui adjutorium, Sc fumpta, & ideó fat erit praefentem donatarium tace- 

fubfidium, dum eis máxime egebat ad bellum, quod re /. qui paútur.ff. tnandat. nec glof. in l. illud .C.de t 

cum Gallis habebat, adjuvaturi ipfum noluiflent ac facrojanit. Ecclefi exigit illud, quám prasfentiam docederé 

, Cathalani tamen eorum (pro innata fidelinatarii qui + tacens confentire cenfendus eft in his,24 

tate) obhti, quae alios moveré potuiflent, prout A- quas ad ejus-utilitatem, fpectant dici. 1 qui patitur. unragonenfes 

moverunt, quominus ad ejus juvamen de fuflicir fola prasfentia, hasc Didac. cujus rationem 

accederent, duxerunt potius Regi fubvenire , quam reaflumpferunt poflea omnes Doctores qui poft eam 

alicujus , quantumvis módicas infidelitatis labe no- fcripferunt illud ad idem addentes carmen: 

tari : Hasc prolixius refert Menefcal. ubi fuperius 

jbl.fá. col.\. Quid plura ? fi fcire cupis quám fideles 

á fuis Regibus habiti fint femper, pras aliis, Cathala Quis nifi mentís inops oblatum refpuat aurum. 

ni ,lege fratrem Francifcum Drago Ordinis Prasdica- 

Surd. decif. 111. 

torum religiofum in hiftoria Comitum Barcinonae 

Ub.2.cap.j, ubi feribens Carolus Imperator Barcino- , Nec his oberunt rationes, quas in contrarium adnenfibus 

totam epiítolam in laudando, & extoilendo ducit Rodrig. ubi fuperius, quod imó donatarius tacendo 

refpuere videtur donationem , cum morís fit 

aoeorum fidelitatem confumit: Et -J- certé gravi nota recipientem beneficium ftatim gratias agere: cum 

digni Cathalani forent fi cum ipfi feci fient qUod eo ergo donatarius tacuerit,nec gratias egerit,dicendum 

rum Principes, qui eis dominarentur, finceram fidem videtur eum donationem non acceptare : ítem quia 

omni tempore le fervaturos promitterent, ut habe- cum fit contractus inter nomines ea externa accepta-, 

tur in ufat. quoniamper iniquum in i. volum. conjlit. tío exigitur, quas donanti conftare poflit: ac tacitur- 

fub tit. de Salvaguar. ipfi eflent, qui fidem non fernitas nec eft fignum confenfus; quorum rationum 

varent, Sc verbis ac promiflionibus fe ligatos non diflblutionem relinquamus alii Theologo Thomas 

2iéxiftimareht: Accedit f his egregium Petri Antonii Sánchez ubi fuperius, qui bene eis refpondeat, liceat 

Beuter in Chronic. Generali Hifpan. part. i. cap. 14. tamen nobis (citra cnjufpiam injuríam) circa rationes 

teftimonium, ubi de noftra infigni Barcinon. civitate has,hoc unum prasfari. non arbitran me unquam ín 

(& cum ea de tota Cathalonia, cujus illa eft caput) ea opinione falfum fuifle, aliquos "feífe Theologos, 2e 

loqiiens, ait eam eífe , quas per mare,*& térras fuit qui quoties ( falcem multoties meflem alienam im- 

potens, Sc celebris in orbe: magiflra diferetionis, & mittendo) noftras jurifprudentias, Sc rebus ad eam 

honeflarum videndi normarü,& quas dat leges fidei, pertinentibus fe immifeere volunt, perraró articuli, 

Sc ¡fideiitatis: fileant igitur qui aliud de Cathalanis quem tractant, veritatem attinguñt, vel faitem noa 

fenferunt, & videant quam injufté infidelitatis no- ita opinionem fuam fulciunt, quin faciliter argumen 

22men ipfis impofuerunt: -f- Unus fupereft mihi, conta á quolibet deftrui valeat, utuntur enim in his pertra 

quem agerem,Jacobus Bonaudi J.C.Gallus ex eo faspé adeo frivolis rationibus, quibus quilibet jurif- 

quod peííimé de Cathalanis fit loquutus in fuo illo peritus magno dedecori duceret fi uteretur, cujus 

panegyrico ad Franciam, Franciasque Regem, ínter rei clariflimum habemus teftimonium in his, quae 

tractatus Joannis de Tarrubea, quos ipfe commen- fuprá audiftis á magno Theologo dicta in rebus 

tatuseft,fed veniam meretur quia fcnpfit quod pror- ad jurifprudentiam mere fpectantmus, quod inde 

fus ignorabat, in nihiloque propter veritatem dixit, provenire exiftimo , quia ipfi non norunt quám 

quod probé commonftrat, dum pluribus mifere fe textui debeat adhasrere jurifprudentias ftudiofuS, 

cruciat in inveftiganda ratione cur Cathalani marra- vel rationibus, quas ex eo deducuntur ad fuas con' 

ni appellantur, abfque eo quod curaverit per prius firmandas opiniones , ut non liceat ei, nec latum 

probare quod ita denominarentur: inufitatum enim, quidem unguem,ab his difeere: propterea + enim^^ 

ac prorfus inauditum eft nomen marrani in hac pro appellatur in noftra Hifpania Letrado per Antouovincia. 

Sed hasc oroittamus, rogantes detur venia mafiam quafi litteris deditus * Sc eis inhasrens, id 

fi pro patria diutius forfan in his fuimus immora- eft non habens facultatem opinandi juxta fuam 

ti, quam rei argumentum ferebat. 

mentem , fed obnoxius fequi, de neceíiitate, com- 

E3 Casterum -j- (ad propofitum redeundo) an fuíficiat 

quód de prasfentia donatarii fiat mentio in inftrupÛto, 

abfque eo quod aliquid dicatur de acceptapofitionem 

litteras, Sc juxta eam fenfum regulareprout 

in terminis Bovadil. tradit in fuá política, 

tom. 1. lib. 2. cap. ÍQ. nu. 8. Per haec tamen. non eft 

cordi

GloíTa VIII. 

cordi á cujufdam fama, & debito bonore detrábere, 

quippe qui fciam quamplures effe facrae Theologiae 

pro fefto res, qui adeó optime de rebus ad jurifprudentiam 

pertinentibus agunt Sc diílerunt, ut multis 

eam prontentíbus, videántur effe prae reren di, nulli 

ex ipfis poftponendi, Plena manu rem hanc, an fcilicet 

prasfens, Sc tacens, Sc quando, cenfeatur confentire 

, tractat Cadillo Sotomajor de ufufrutl. Hb.i. 

cap.2. a num. 101. ubi fignanter plures doctores refert 

, qui in eundem laborem multum temporis 

confumpfere. 

2j Et * non folum fufiScit prasfentia donatarii ad validitatem 

donationis, ut ea acceptata dicatur, fed 

etiam fola fcientia Sc notitia illius Cravet. in alleg. 

conf.26L. nu. j. Petrus Nuñez de Avenda. de exequen. 

man, Reg.part. 2. cap. 1. n.2. cum aliis late relatis per 

Thefaur. in fiepe dicla decif. 70. nu. 12. verf. quinimo, 

28qui"f"poftea idem extendit etiamíi in donatione nulla 

fieret de prasfentia mentio, dum tamen probaretur 

quod tempore factas donationis uterque & donans, 

Sc donatarius erant111 eadem cívitate,& eodem die, 

& coram eifdem teílibus alteri donationem feciffet: 

tunc'afferit donationem valituram abfque ratificatione, 

per ea, quas in íimili tenuit Bello, in conf 

tes, cujufeunqué fint matrimonii, éf quamvis filiis 

primi matrimonii donaverint, cenfentur tamen 

nihilominus in fubfidium voluijfe donare filiis fecundi 

matrimonii. 

39 Primogeniti ex primo matrimonio vocatione venit 

primogénitas ex fecundo, non exificnte primogénito 

coi primo. 

40 Primogeniti appellatione venit fecundogenitus non 

exifiente primogénito. 

4V*Primogeniti mafeuli ex quadam muliere appellatione 

non venit fecundo genitus, quamvis Ule fit 

de medio fublatus. 

K 3 laCfcar*

i *4 

42 Uxoi legatum fatlirm an cenfeatur tam de prima 

quam etiam de fecunda uxore. 

43 Filiorum appellatione una cum patre vocatorum 

an veniam nepotes. 

44 Filii quoties vocantur cum aliqua qualitate , qttce 

non potefl verifican in nepotibus , tune nepotes 

non veniunt appellatione filiorum. 

45 Conflit. 2. fub tit. diilbluto matrimonio, Ócc. intelletlus. 

46 Filii majoris, vel primogeniti appellatione non veniunt 

nepotes. 

47 Filii nominan per proprium nomen appellatione 

non venit tupos, 

48 Filiorum appellatione an veniant nepotes dijlinguendi 

funt dúo cafus per difeurfum , ubi decif 


G L O S S A I X . P A R S I . 

Et filiis ex eo procreandis. 

De donatione quae fit nepotibus. 

Miífisf multis, quae circa vocationem filiorum 

fimul cum parentibus fuis íadam,an videlicet 

omnes admntantur fimul.an vero vocati cenfeantur 

ordine fucceílivo, primó pater, Se poft eum ejus filii, 

an id fit per vulgarem, an vero per fideicommiffariam, 

de quibus plene agunt oidinani inl. Gallus, 

¡in §. quídam recle, ff. de líber. & pofihum. Sí praeler 

eos , Didae. in cap. Raynutius $. 2. per tot. de tefiam. 

Jul. Ciar. verf. tefiamentum, q JÓ. n. 13. & q. 20. per 

tot. Moiin. de primogen. Hifpan. lib. l. cap. 6. ü nu. 4. 

Pet. de fideicommif. qu. 5. a nu* 152. u r 

que adfia. per 

31. números Pertgrin. in coa. tratl. artic. 17. & 18. 

Ofac. decif. 81. per tot. Menoch. de prafumpt. lib 4. 

praf. 69. Ú 70. per tot. Mantic. de con jen. ult. volunt. 

lib. 4. tit. 7. etiam per tot. Franc. Vi vi. dec.2i

Gloffa IX.áPars I. 

verbis, & conftat non pojfe hujufmodi donationes contemplátione, 

Ú in favorem matrimonii facías juxta generales 

conftitutiones Cathalonia revocante, cujus, ut 

jam dixi, meminit nofter Ludov. á Peguer. dec. 31. 

3n noviffima , quatuor alia ad idem exemplana adducit 

noftras Cáncer, in 3. part. var. refol. poft hac 

¡cripta in lucem mijfa ,cap. 7. de paü,. n. 258. 

Dubium -j- tamen eft,an filiis per hujufmodi donationem 

cepfeatur, aequaliter jus quseíitum in bonis 

áb avo donatis-^ ita quod poftmodum pater donatarius, 

non poííit alio modo inter filios difponere, an 

vero nihilominus habeat facultatem bona praedida, 

prout voluerit, inter filios fu os diftribuendi. Quaeítio 

haec prima fuit, quae mihi valde juveni, óc rece 

ns ab fcholis reverfo, in patria cóntigit in praxi: 

cüm enim quidam pater filio fuo, favore , óc contení 

plátione matrimonii, quod contrahebat, donationem 

feciffet deomnib. bonis fuis, certa facía refervatione 

ad teftandum,cum pacto quód filii ex'eo 

procreandi haberent eífe haer-edes bonorum donatqrum, 

ipfeque filius poftea mortuo patre donatore, 

inaequaliter- de bonis donatis inter duás filias fuas 8 

Senatum declarare , ac praefertim -in quadam caufa "f 

inter quofdam Bifuldunenfes IB eodem Senatu ver- «. 

tenti,eandemque meam opinionem quibufdam argümentis, 

quae poftea próponentur (digna enim funt 

tanti viri opera, quae ab ómnibus videantur) confiamavit¡: 

his receptis litteris, cum non potuerimus 

partes componere, decrevi ftatim litem moveré contra 

didam haeredem, qua medietatem bonorum do" 

natorum peterem, óc cum poftea Barcinonem, ubi 

nunc vitam dego , venifíem, caufam praedidam ad 

Regiam audientiam evocavi, in qua tándem die 16". 

Afartii 1601. pro mea opinione in favorem Elifabetis 

Mafolivera contra Narcifam Mafmija, adjudicando 

eidem medietatem bonorum do natorum , extitit 

declaratum referente egregio tune Senatore Jofe- -{* 

pho Benach in aula Regentis Cancellariam, aduario 

Michaele Puigferrer, óc haec opinio non fuit tune 

noviter in Senatu recepta: idem enim antea declara- -f* 

verat in eadem aula ad relationem egregii etiam 

quonda Senatoris in Monferrati Guardiola,qui nunc 

Regentis officio fungitur in fupremo Regni Aragonum 

confilio, die 16*. Odobris 1595. in caufa Jacobi 

pbftea natas difpofuiífet, alteram ex ipíis haeredem Fabregues contra Joannem Mas, aduario Raphaele 

. univerfalem de ómnibus bonis inftituendo,aiteri ve Pafqual, óc. ~\ idem etiam antiquitus declaverat ídem 8 

ro quaedam legata tenuia relinquendo , cóntigit Senatus in caula Michaelis Baxadors, Óc Bernardi 

quód, mortuo teftatore, haeres voluit legata prae- fratrum , uti habetur in quodam libro valde anti- 

. dicta legatariae per fol veré, quas cüm ad me acceflifquo exemplarium Regiae Audientiae, quem multi 

fet, ut ei confutaren! de didis legatis recuperandis, dodores habent in hac civitate, in quo ,óc in qua 

-videns forores ipfas efle , ac propterea oportere diídam additio ne manuferipta ad Bereng. Fer di. de 

fentiones, óc difcordias inter ipfas, quae proculdubio filiis nat. ex matri. ad morg. contraed, penes Salvato- 

ex litibus oriuntur, fedare effeci cum advocato didae rem Pi quondam hujus civitatis non pcenitendae 

haeredis, viro quidem fummo ingenio, Se dodriua dodrinas advocatum exifte.nti íignanter reperi an- 

pradito, qui licet in pago commoretur, nulli tamén notatum in dida caufa fratrum Boxadors vera Se- 

ex iis, qui in civitatibus, &~palatiis verfantur, eft fenatorum fciflá fuifle in tres partes : alii dicebant 

cundus, vel tertius,ut p.raedidus forores amicaBiliter omnes filios venire vocatos, óc ifti fuerunt in ma 

inter fefe componeremus. Convenimus certa die i 11* jori numero: alii patrem habere elediónem , cui 

unum, cccpimus de his agere, Se mihi petenti legata poftea filiorum vellet relinquere : óc tertii denique 

praedida pro parte didae legataria (non enim,etiam venire primum ordine primogeniturae \ óc hodie 

confeius donationis praedidas per patrem filio, óc fi ea opinio quód omnes cenfeantuV vocati jam efliis 

fuis fadae) oppofuit foftiter advocatus haeredis feda fuit communis utriuíque«auiae, uti apparet ex * 

de donatione praedida, dicens vigoré illius patrem alia íímili declaratione in aula admodum Reverendi m* 

donatarium habuifle tantum facultatem nominandi Cancel i arii fada in caufa fupplicationis interpofitae 

unum ex füiis fuis ab bona donata,qui ea haberet vi ad relationem egregii olim noftri Senatus Senagore 

donationis avitae.óc nuil o medo obftante dida toris , óc nunc in fupremo Aragonum Regentis 

donatione, licuifle eidem aliis filiis quicquam relin Salvatoris Fontanet, per Narcifam Mafmijana á fenquere 

de bonis donatis: ego qui, ut dixi, de proeditentia fupradida contra eam lata referente egrecta 

donatione notitiam aliquam non habebam, volui gio Senatore Jofepho Benach , quae in ea caufa 

eam videre , priufquam objedioni adverfarii fatisfa- tuit confirmata quoad didum caput die Ç. Julii 

cerernj: qua vifa, 8c maturé perpeníá, óc confiderata 1604. aduario N. Roure : de qua inferius claré 

refpoñdi me jam legatis non contentan, fed quod verba faciemus , óc ex alia in, eadem aula admo- -jr 

imó petebam nomine didae legatariae medietatem dum Reverendi Cancellarii referente quondam e- 

bonorum comprehenforum in donatione. quae muí-' gregio Senat. Joan. Caftello, fada, cujus meminit 

ta erant, óc magni valoris vigore didae donationis ,, nob. Ludov. á Peguer. dec. 39. in novi(f. Et quam 

.filius omnes dida donatarii, aequaliter comprehenvis Cáncer, ubi fuprá, dicat contrariam folitam fuif. 

dentis: irridebat mihi advocatus didae âereáis quafi fe Regiam Audientiam ampledi opinionem , ego 

ínnuens me id dixi fíe uti parum expertum, ócin pra tarhen nunquam fimilem reperi declarationem , óe 

xi verfatum, óc decreta Senatus ignorantem, quae in- videtur quod nec ipfe reperit unquam, poftquam 

trepidé, Ot aíferebat, fuam opinionem , meae contra çaec ibi, nec etiam in 3. Part. variar, refol. cap. 7, 

riam , ampledebatur, ad quod oftendit mihi locum de pañis, num. 115. ubi de eadem quaeftiorie agit, 

aliquam adduxit. ídem decifum iuiíle de anno^ 1C29. -f 

' Cancerii (quem nec videram adhuc, .nec noveram) in curia Gratianopol. audor eft Raboc. in addit. ad 

in i.part. var. refol. c. 8. de donat. n. 65. aflerentis fie Guid. Pap. ad 4.184. fuper verb. credo quod fie. Hanc * 

judicajfe Senatum : timui tune valde, óc dubitavi de .noftram opinionem tenent quamplures dodores' 

t" vidoria, quippe qui fcirem parum mihi profuturum Bart. Bertrán. Jaf. Didae. óc Alex. in locis per Cán 

optimis (ut arbitrabar) legum decifionibus, óc docer, ubi fuprá num. 64. allegatis, adde Jul. Ciar, in 

dorum audoritatibus meam habere fulcitam, óc fun- §.fetidmn, q. 9. n. 3. & in j$. empbyteufis, q. lo. n. 1. 

datam opinionem , fi Senatus, a cuju's decifionibus ubi de materia tradat: communem eandem refolu- M, 

Ordinanrnon¡ audent, nec juftum eft, latum unguem /tionem praedicant Sylva. Socin. jun. Joan. Diled. 

recedere, Óc in quo forfan caufa poftea veniret fi- Vincent. Anan. Menoch. 8c alii relati per Vilallonienda,contrariam 

amplederetur: non defperavi tabos in volum. commun. opin. verb. empbyteufis n. 6li 

men propterea, imó ut de his certior fierem decre vi ver fie. amplia tertio , ÓC poftea per Cáncer, ubi fuprá. 

per litteras integerrimum illum virum Antonium 

Oliba quondam ejufdem Senatus dodorem confule- Nec f defunt jura, & rationes ,«quibus id com- o 

re , qui vires, óc animum addidit. refpondens me fo- probetur, ultra ea , quae legere poteris apud Bevere 

juftitiam, óc pro mea opinione foiitum fuifle rengar. Ferdin. in cap.i. de filiis natis ex matrimon. 

K 4 4

n6 Claufula IV. 

ad morga. contrañ. cap. O. pralud. ¿ nu. 13. cum feq. 

adeft enim inter alia text. in l. haredes mei, §. peto. 

rsrl.fin.ff. ad Trebell. quatenus in illa deciditur, per 

eam difpoíitionem, peto ut filiis meis reftituas , cenferi 

fideicommiflariam fubftitutionem inter filios aequaliter 

faclam in hac vero gravatum de haereditate 

reftituenda ei vel eis, qui fupereifent, non fatisfacerc 

, fi uni reftituat cum plures elfent. 

Rationes antequam proponamus, quia doclores , 

qui contrariam noftra: tenent fententiam , ut infra 

commemorabimus, eam probare conantur argumenioto 

duelo ab ea opinione, quia -f quidam tenent patrem 

, qui recepit emphyteuíim pro fe, óc filiis fuis 

pofle eam uni ex filiis relinquere, 8c aliis praejudicare,libet 

prius animadvertere feparandum omnino fore 

cafum praedidum patris recipientis pro fe , & filiis 

fuis emphyteuíim a cafa noftro : in primo enim 

cafu ideo dicunt aliqui doclores poífe patrem totam 

empliyteufim uní ex filiis relinquere , quia filii 

nihil tune habent á concédeme cum eis non fuerit 

fada conceflio , fed folum á patre , cui cum folum 

facía fuiífet, ipfe eam acceptavit pro fe , 8c filiis fuis, 

adeo ideo, dicunt doclores, qui eam tenent opinionem 

, nihil mirum fi pater poflet , modo quo 

voluerit, inter filios fuqs difponere : fecus vero eft 

in noftro cafu, ubi filii nihil habent á patre, fed totum 

ab avo donante, per cujus juramentum in do'natione 

appolitnm, óc ftipulationem notarii, ut faepe 

diximus, fuit eis jus quaefitum , unde nihil mi 

rum fi in primo cafu docuerint aliqui pofle patrem 

uni ex filiis emphyteuíim relinquere, óc aliis 

prajudicare, non tamen propterea licebit idem dicere 

in noftro cafu, propter fupradiclam rationem 

diverfitatis. Hanc dinerentiam optime animadvertit 

Surd. decif. 3T4, nu. 6. cum fequent. ( licet poftea 

fibi non placeré dicat) ex Bart 01. in l. Gallus ,%.fi a 

párente, num. 4. aflerente quod ubi conceditur aliquid 

Titio, óc haeredibus , tune íi verba illa exprimuntur 

á recipiente tantum , omnes veniunt haeredes 

, etiam extranei, fi vero á concedente, aliter 

diftinguit, óc licet idem Surd. poftea dicat fibi eam 

differentiam non placet, nihilominus tamen non 

propterea juftum eft quod nobis difpliceat poftquam 

ea fumma nititur ratione ut óc fuperius aliquantulum 

confirmavimus, óc inferius aliter comprobavimus, 

óc poftquam ea placuit Bart. & vifa eft 

non difplicuifle Didae. lib.l. var. refolut. cap. 18. n.2. 

Quaeflio igitur de patre recipiente emphyteufim 

pro fe, óc filiis fuis non poteft modo aliquo ad 

noftrum cafum protrahi, nifi cafu quo teneatur 

etiam nec in ea fadi fpecie pofle patrem filiis in emphyteufí 

prajudicare , quae proculdubio eft verior 

opinio ex text. in l. fi cum dotem , in §. fi pater, ff. folia, 

matrim. quo loci difponitur non licere patri filiae 

preejudicare in dote ex ejus ftipulatione filiae 

quaeíita, niíi tantundem ipfe eidem de bonis fuis reliquerit, 

ó: probant dodores fuperius addudi: tune 

enim licebit a fortiori ab eo cafu ad noftrum aif 

guere, fi in eo quod filiis quaeritur ex ftipulatione 

paterna tantum, non poteft pater eis paejudicare , 

quando magis idem dicendum erit uni filii non á 

patre , fed á concedente, óc donante. 

II Ex f hac differentia oritur noftra prima ratio, 

quod ex quo filii nihil habent á patre 111 noftro cafu 

, fed avo donante, nulla certe poteft elfe ratio, 

fuadere valeat poífe patrem alicui ex filiis fuis, in 

rebus ab avo eis aequahter donatis praejudicare : 

Hanc rationem perpendit Didae. in alleg. 1. cap. 18. 

nu. 2. ¡ib. 2. variar, refol. óc multis com probat , nec 

non a Cald. á Perey. de nomi. empkyt. ordin. I. 4. ta. 

62. $. 3. q Ut 5. n. 3. cum Bald. óc aliis quamplunmis, 

quos allegat dicens quod propter eam pater in tmphyteufi 

fibi, óc filiis fuis concefla non poteft ei 

praejudicare , óc hanc dicit efle communem opinionem. 

Secunda -f- ratio eft, quam ponderavit in cafu fimi-ia 

li prad. nofter Marquil. in ufat. de intefatis, qu. 26. 

verf. praterea in pañis,fol. 352. co/.J. quia in inftrumento 

donationi tuit didum , quod fi didus N. donatarius 

decederet fine liberis,ac bona donata reverterentur 

ad N. doñatorem, fi viveret,fin minus ad 

illum, vel illos ad quem , veL ad quos ipfe difpofuifftt, 

refervatis dido N. donatario mille libris, de quibus 

tali cafu polfet difponere, ex quo igitur donato 

fibi, óc donatario in uno tantum cam , videlicet non 

exiftentiae liberorum , refervavit facultatem difponendi, 

óc teltandi de bonis donatis ergo in alio cafu 

, fcilicet exiftentiae liberorum, dicendum omnino 

eft ftari deberé donationi, quae aqualiter filios vocat, 

óc propterea non potuiife patrem donatarium 

inter filios aliter difponere. 

Tertia -J- ratio defumitur ex regula illa juris notif-13 

fima, quae filios, & nepotes vocdt aequaliter ad haeréditatem 

parentum /. inter filios II, ubi glof. ver. aquo 

jure. Ú verb. expliciti, Cfamil.-ercifc. óc funt ibi 

jura concordantia. * 

• Quarta -j- tándem,3c ultima ratio inde oritur quod*4 

parentes femper praefumantur velle aequaiitatem fervari 

inter liberes,/, cum pater 79. $.evic~lis de legat.2. 

& l fin. C. utriufqué judicii. Mautic. de confeti, uhim. 

volunt. lib.5. tit.i 1. n. o. óc tradit opt me Fernand. in 

alleg. repetit. c. unic fde filiis nat. ex¿ matrim. ad í.corga. 

contrae!, in cap.4. pralud. «.4. adeotit -f fi eorum vo-ty 

lautas íit ob feúra , ex dubia ita eft obfervanda , ut 

. quantum fieri poflit, aeqüalitas inter filios confervetur, 

audor eft Alex. in confi. 7. vol. 1. optime Fernán, 

ébi fupra: ex hac piaefumptione aequíditatis 

feí vandae inter liberos plura inferunt dodores,quos 

longa ferie refert Franc. Vivi. dec. 286. w.23. lib.2. 

quae dicit elle de pane quaerendo. 

A has quamplures poflent in propofito adduci rationes, 

quae tamen cónfulto omittuntur, quia eas lariflime 

profequuntur dodores fupra citan ac praefertixn 

Jaf. omniuin fufiflime in alleg. lib. 2. C. de jur. 

emphyt. 

Non inficior qaam plures efle, qui contrariam 

noftras teneant fententiam, ex eis quofdam refert 

Cari, ubi fuperius Quid. Pap. dec.iS^. ».^¡Natt. conf. 

arjr. per tot. & c%nf. coi. n. 14. Celf. Hug. conf. 26. 

w.14. Marquil. in ufat. de inteflat. q.33. quibus poftea 

idem Canc. in 3. par. var. refol. cap. 7. de pañis, nu. 

117. addidit Surd, decif. 209. n. 16. óc Bcreng. Ferdin. 

de fil. nat. ex matrim. ad morgan. contrañ. cap. o., 

n. 14. nihilominuf tamen non propterea eft it priori 

noftra opinione recedendum , quia melioriBus, 8c 

de jure verioribus fulcitur rationibus , ac proinde 

• Canc. licet contrariam teneret opinionem, non po- # 

tuit tamen negare hanc noftram in pundo' juris efle 

veriorem, óc magis communem, ut ipfe tradit in alleg. 

cap. 8'. de donation. n. 6c. 

Supereft nunc, ut quadam argumenta,quae contra 

noftram opinionem vulgo circumferuntur , diffolvamus: 

in primis arguunt DD. d. I. foemina 3. de 

fecund. nnpt. f quatenus habet matrem, quae teneturi£ 

filiis primi matrimonii refervare ea , quae ex illo habuit,fatisfacere 

fi uni ex pluribus filiis reftituat:Caeterura 

refpondet Bart. in alleg. I. ut juris jur andi,$.liberi, 

deoper.libert.& in alleg.conf.60.quafi'io ifla.vol.í.quem 

fequitur Jaf. in 1.2. n.211. in fin. C. de jure emphyt. ÓC 

communiter alibi dodores, diverfum admodum efle 

cafum d.l.á cafu noflro :in eo enim non tenetur mater 

filiis primi matrimonii lucra pradida reftituere ex 

conventione aliqua cum tertio mita, fed ex eadé ipfa 

lsgis difpolitione.qua ei facultatem tribuit eligendi: 

eadem enim lex ailegata, foemina, ftatuit teneri matrem 

refervare luci á filiis, óc ftatim declarando quomodo 

fit faciendum , dicit fufficere quod uni ex eis 

donet, vel relinquat his verbis: Foemina Úf cid totum, 

ita ut perceperint, integrum ad filios, quos ex praceden-

Glofla IX. fPars I. 

to ronjugio habuerunt', trdnfmittant, vel ad quemlibet 

ex fiiiis,ex quibus apparet cafum ab Imperat. non decidit 

in d. I./cernina-, qui modo aliquo fimilis íit huic 

^¿noftro, ac proinde non eft iiiius difpoíitio in confe- 

'quentiam trahenda. 

17 Vel etiam refpondemus cum Alex. Rauden, 

eifi Pifa.22.n-2$- quód ideo mulier in cafu illius téxtús 

poteft unum ex filiis eligere, quia lex-tion vocat 

finios immediate, fed requirit fadum muh'eris, quod 

eis relinquatjUt ibi patet in princ. verb. trdnfmittant : 

& in $.fin. verb. relínquant, quando autem quis gravatur 

filiis fuis relinquere, certum eft.quod poteft 

unum ex eis eligere, ac íaüsfacere uni relinquendo, 

ut Rauden.ibidem confirmat,& ego memini me-alias 

non íemeí in hoc opere, ad alia propofita,'dixifíe: in 

noftro autem caíu donatio non fit patri ut filiis relinquat, 

nec aliquod in his minifltnum, refpedu filiorum 

, habeat: fed aequaliter eis, ac pariformiter 

cum patre, ordine tamen fucceflivo fit ab avo donatio 

: non ergb eft bona argumentatio y quas ex dido 

text. defumitur contra noftram opinionem. 

iS Ex j- hac refpónfione videbis quám faciliter corruat 

argumentum, quod nofter Cáncer, contra noftram 

opinionem diçit irrefragabile in ¿.part. varia, 

refol.cap.j. de patl.jjuí 17.id enim,quod prsefupponit 

menten donatoris fuifíe,ut pater poft mortem relinqueret 

filiis , nos prorfus negamusj conftanter aflerentes 

quod mens fuerit voiuifle donare filiis poft 

patrem abfque aliquo illius minifterío, cum id verba 

donationis* clare impone ut, ut fuprá probavimus, Sí 

luífríâtuT elegans dodriria Atfgeli in l. apud Julidnum,$.fi 

mís alicui,ff. de legaut. quam refert Sí fequitur 

doqiflimus Luíitanús Antón, de Gom. decif. 

174.. a.2.i^dicentis,quod quando aliquid conceditur 

alicui ex filiis fuis, una concedió eft in perfona patris^ 

alia in períbna filii. Se fie deinceps,quod proculdubionon 

foret, fi verum eífet, quod folum única 

vconceílio confideretur fada refpedu patris, cum eo 

tamen quod ipfe téneretur poftea filiis fuis íimiliter 

áoaare: reliqua_argumenta,quas contra noftram opinionem 

adducí folent, dnTolvuntur á dodoribus fuprá 

citatis, ac praefertim á Jafon. omnium fufiííime, 

atque ideo nos arhplius in his immorabimur. 

His^j-ftatim fuceedit Se aliud dubium. npn mino-, 

'ris diíficuUatis, quám prius, nunquid videlicet quando 

donatio fada eft filius , in terminis noftris, non 

exprimen do hujus, vel alterius matrimonii: nam íi 

id exprimeretur v res eflet fine dificultare, an tune 

per eam donationem cenfeantur vocati tam fiiii fecundi, 

quam primi, vel alterius matrimonii, an vero 

folum filii primi matrim o nii,cujus favore,& contem- 

" platione fuit fada donatio. Hanc quaeftionem dijputant 

late Jacob. Menoch. in confi. 41. per tot. Surd. 

confil.72. etiam lib.l. Sí alii.quoscitat Caftillo Sotomajor 

controv. quotid. deufufcuCt.lib.i.c.2. n.j2. quae 

mihi de fado accidit difput anda in Senatu in caufa 

fupplicationis, in aula admodurh Reverendi Cancela 

larii,ad relationem egregii olim Senatoris,& nunc i a 

fupremo Arag. .Regentis Salvatoris Fontanet, per 

Nafcifam Mafmijana á Regia fententia contra ipfam, 

& in favorem Elifabetis Mafolinera in alia, aula ad 

relationem egregii etiam quondam Senáforis Jofephi 

Renac lata, de qua antea verba faciefeamus, ubi 

defenderé conabar in terminis noftras donationis, 

eam folüm cenferi fadam filiis prioris matrimonii, 

cujus contem platione fadla fuerat, non alterius, íd- 

2Cque probabam" variis mediis: quoties enim -j- in aliqua 

difpoíitione fit fimpliciter mentio filiorum tune 

ea folum intelligitur fada de filiis primi matrimonii, 

Se ii fol uní, & non alterius matrimonii cenfentur per 

* eam vocati, vulg. l.fi inter virum. de pací. dot. I. fi 

Hiquid earum , §. de leg. 3. ad infla* "j* mentionis 

matrimonii fim]?íiciter fadas, quas femper intelligitur 

de primo matrimonio , non de aliis, vulg. U DO- 

yes, $. hoefermone, cum fimil. ff. de verb.fignif. atque 

ita tenet Bart. in l >fcumvir.ff. de condit. Sí demonfr. 

Roland. de lucr. Hot.-q.42. n.i. Signor. rwyi20.11.37. 

conf 68. & 69. Sí Hieron. Gabr. «»/13. n.2. lib.2. 

Tiraq. in l.fi unquam, in princ. de revoc. donat. 100, 

alias eft in praefatio. n. 103, Cald. á Perey. latiílimé 

omnium , ac dodiflimé in tracl. de nomin. Emphyt. 

q. 15« per tot. ubi dicit fe ex multis rationibus pro 

hac noftra opinione addudis , fecifíe per facrum 

concilium Lufitanum revocari quandam fententiam "t* 

in contrarium latam , & Bereng. Ferdin. in repetit. 

c. unic. de fil. nat. ex mat. ad morgan. contrae!, c. 6. 

pralud. nu. ri. & alii relati per Canc. in f. part. var. 

refol. c. 7. de pací. n. 101. 

Undef dicebat Tiraq. ubi fupr. ex multis, quds22 

allegat, donationem fadam fub mentione liberorum 

, revocari per fupervenientiam filiorum fecundr 

matrimonii, ex eo quod ii non cenfeantur comprehenfi 

fub mentione praedida filiorum. 

Et -f- inde etiam dicebat Cald. á Perey. loco íupe-2£ 

riüs aliegato, regulare eífe quod de fecunda uxore, 

& illius filiis nulla fit habenda confideratio , nifi illorum 

ex prefla fuerit fada mentio. 

Quod adeo verum exiítimat Fernán, ubi fupe-24 

rius, ut arbitretur nec poífe pada in Capitulis matrimonialibus 

licet in favorem filiorum fecundi matrimonii 

exprefsé concepta, veluti dicendo fi ex hoc 

matrimonio non nafeuntur filii mafculi, fed tantum • 

fóemiuae, volumus quod bona noftra fint filiorum 

fecundi matrimonii: non pofle (inquam ) ea pada 

dida didis filiis fecundi matrimonii prodefle, per rationes, 

quas ibi ipfe allegat, quae dodrina licet feru? 

pulo ríon• careat, 6c (ut clanus dicamus) licet nobis 

valde difpliceat, eam tamen adducere voluimus, ut 

intelligeretur quam certam,& indubitatam hic dodot 

noftram exiftimaverit Opinionem , quod vide-, 

licet appellatione filiorum in cafu, quem tradamus. 

non veniant filii fecundi matrimonii, fed tantum 

primi. 

Non me latet quam plures efle, qui contrariamê 

teneant fententiam, & opinionem dicentes vocafojonem 

filiorum fimpliciter fadam tam fecundi, quam 

primi matrimonii comprehendere filios, nec ignoro 

quin aliqui dicant in noftro Senatu fuifle faepiüs pro 

hac opinione declaratum (licet ergo hoc ufque cum 

máxima diligenria tales declarationes,vel aliquam ex 

ipíis reperire nonpotuerim) Se íignanter egregius 

olim Senator Antonius Oliba in quadam refpónfione 

mihi in hoc propofito, tacitis nominibus partium 

, inferiptis Olorum, quae patria mihi eft chariffima, 

ubi tune degebam ,de anno IÇ97. mifla, dixit, 

& teftatus eft ita fuiflé in aula Regentis Cancellariam 

, in qua ipfe eo tempore fedebat, dieSus tune 

proximé elapfis inter quofdam Bifuldunenfcí decíaratum. 

ítem &Salvator Fontaner ejufdem Regias 

Áudientiae Senator, nunc vero in fupremo Aragoriu/n 

conlilio Regens dum pro hac mea opinione 

de jure informatam in caufa,de qua ante" feci mentionem, 

objecit mihi de quadam, in contrarium; fe 

referente, fada declaratione in caufa Michaelis Subi- -j^ 

rat contra Joannem Termer.s die 26. Septembns 

1597. aduario Raphaele Baile. 

Haec tamen me moveré haud voluerunt, quom,inüs 

meam hanc fequerer opinionem. Primó quidem 

non movit audoritas Dodorum contrariam tenentium 

fententiam, quia etiam Se nos Dodores habemus 

pro noftra opinione,& fortiora argumeta: ítem 

nec moverunt declarationes, quae contra nos dicuntur 

in Senatu fadas, quia non eífet ineonveniens , 

quód licet facías aliquando fie eflent nunc tamen 

aliter fierent: ego (jam dixit) unquam talem declarationem 

in propofito vidi, praeterea illam, quas ad 

'relationem Salvatoris Fontanet in caufa Michaelis 

Subirats contra Joannem Termens fadum fuit: quas 

TAMEN

tamen mihi probare non videtur id, ad quod allegátur 

: licet enim ibi vigore cujufdam donationis huic 

noftra íimilis, fuerint bona donatoris aqualiter quatuor 

filiis donatarii, ex divertís matrimoniis procreatis, 

adjudicata, id tamen fadum judicare pofiumus, 

quia in toto proceflu non fuerat oppofitum per partes 

eos fuiífe filios diverli matrimonii, nec quicquam 

circa id extiterat dedudum, fed folum quod donatarius 

deceflerat quatuor relidis filiis legitimis, Sc naturalibus, 

Sc in hoc concordabant partes,etfi & ubi 

teftes fuper hoc deponentes dixiífent dúos ex iis fi- 

•26lius eífe unius matrimonii, Sc reliquos alterius, non"J" 

tenebatur tamen Senatus eis fidem in hoc adhibere, 

cum extra articulum deponerent,ex Bart.óc ibi communiter 

fcribentibus,per illum text. in l.fi duopatroni, 

§. idem Julianas, ff. de jurejurand. late Mafcard. in 

tracl. probat. in concl. 1366. per tot. & latius Farin. de 

appoJ.condic.tefi. qrji.oppof.2a,. per tot.máxime cüm de 

hoc partes non contenderent, atque ita potuit optimé 

Senatus dictis quatuor filiis aequaliter bona donata 

adjudicare,abfque co quod examinaret an unus, 

an vero diveríi matrimonii omnes eflent, poítquam 

partes in hoc non infiftebant: Ítem ex tenore donationis 

pradida claré conftabat (meo judicio) eam 

donationem fadam fuifle filiis tam fecundi,quám primi 

matrimonii, tefte eodem proceftu,quem ego vidi, 

Sc diligenter perlegi, ut hujus rei perciperem veritatem, 

unde non poteft in confequentiam ea declaratio 

trahi, nec nos á noftra opinione feparare. 

27 Pro + qua ego coníidero quód hic nos non agimus,quando 

fimpliciter fit donatio, vel legatum filiis 

alicujus, in quibus terminis loquuntur Doctores, qui 

contrariam teneut fententiam, arbitrantes hujufmódi 

donationem,vel legatum comprehendere non minüs 

filios fecundi, quám prioris matrimonii, fed loquimur 

quando filiis fit donatio in capitulis matrimonialibus 

, Sc favore certi, Sc determinati matrimonii 

cum certa, Sc determinata muliere contrahendi, quo 

cafu arbitramur, propter cohaerentiam ipfius matrimonii 

(quicquid fit quando alias fimpliciter fit donatio 

filiis cenferi ea donatione,qua de agimus,) 

vocatos filios tantüm illius matrimonii, cujus contemplatione, 

fit, exclufis, á rebus donatis, quibufcunque 

filiis alterius matrimonii,idque probo hac, 

meo judicio , inconvincibili ratione. 

28 De jure -j- enim certum, Sc expeditum eft eam efle 

caufae finalis naturam, ut difpofitionem alias generalem 

,Sc aptam comprehendere multa, reftringat, ut 

tantum comprehendat id, quod includitur fub caufa 

finali, ad id habemus text. expreflum in l.fi habita- 

20**0» $. i. ff.de ufu éf habita, certum \ eft ufusfrudus 

legatum multó plus comprehendere, quám legatum 

habitationis, Sc tamen quia in eo text. legatus fuerat 

ufusfructus habitandi caufa, quae ut finalis ibi a J. C. 

confideratur, ideó legatum illud alias genérale reftringitur 

á dicta caufa finali, ut folam habitationem 

contineat, ad idem eft text. in l. cum ejufdem. $. cum 

interdum ibi, ciim manifefium erit, de adicl. I. utrum , 

de verb. oblig. ibi, utpote cum aliter, cap. tua, de Simonía 

, éfc', confuluit, de ufur. 

I«de -j- refpondebat Decia. refpon.y. vol.i. a w.12. 

cumfequent. in donatione facta Titio,& ejus defcendentibus 

, qua? ex fe eft apta comprehendere tam 

mafculos, quám foeminas, ut de fe patet, cenferi tantüm 

vocatos mafculos, ex quo pro caufa finali fuerat 

in dicta donatione adjedum , quod volebat per 

eos confervari nomen, Sc arma, quae per fceminas 

non cor.fervatur, pluribus id,ex vi caufae finalis, probat 

ibi Decia. Sc idem etiam propter eandem rationem 

refpondebat alias idem Decia. dicens quod caufa 

finalis, feu illud, quod pro caufa finali ponitur hoc 

operatur quod regulet contractum , ut fecundum illam, 

& illud, fit interpretandus, non autem é contra 

illud,quod pro caufa finali ponitur fit interpretan- 

dum fecundum conrractum,cui adjicitur,addit poftea, 

Sc his accommodat id,quod nos multis in fuperioribus,fignanter 

clauf ¿^.in princ.n.ó.éfj. éf in eadem hac 

gl. n. 32. Sc alibi faepé docuimus, quod quia matrimonium 

eft caufa finalis donationis inter patrem , Sc filium, 

ideó illa valet, Sc fubftinetur, quia regulatur fecundum 

naturam dotis , Sc matrimonii, quia fponfa 

non fuiflet alias contradura matrimonium, óc quemadmodum 

dotis conflitutio refpectu mnlieris tene*t, 

Sc donatio ei facta per parentes, fic tenere debet, & 

fuflineri quae fit marito in eodem matrimonio: haec 

(inquam) Decia. docet refp.î. n. 21. eo. vol.i. 

Sed i" matrimonium eft caufa finalis hujus, de qua3i 

agimus donationis in capitulis matrimonialibus,Sc favore 

certi,& determinati,& cum certa, & determinata 

muliere contrahendi matrimonii,ex celebri doctrina 

Mar.Monf.

i GloflaHX. 

portio contractus matrimonii, cujus caufa fada extitit, 

certéxluce meridiana clariüs apparet, quod loqueado 

de filiis, cenfebitur tantum loqui de filiis illius 

matrimonii, non de aliis,alias pars plus contineret, 

quam totum, & diverías eíTet naturae ab ipfo toto 

quod eífet monftruofum. 

Si (etiam) ita donatio cenfetur priüs trrdata, óc 

padata inter parentes fponfi, Óc fponfar, óc inter eofdem 

ipfos fponfos , alias matrimonium praedidom 

non contraduros, abfque prasdicta donatione, inde 

certe dicendum proculdubio erit neceflario eorumdem 

mentem fuiífe quod donatio praedida filiis tan- 

' tum didi matrimonii, non alterius, fieret, ne coga- 

. mur fateri, quod alias negare non pofíemus, contra- 

Chentes ipfos triftem fperantes eventum-f-contra f. ínter 

fiipulantem,%.facram. de verb.oblig.ée filiis fecundi 

^matrimonii ,qui j- ipfis contrahentibus primum matrimonium 

mérito odiofi dicuntur, ad not. commu- 

Pars I. j¿ *' I 

dendam, fuit quod videreffl non fu Jfrt fimpliciter fi* 

his donatio fada, fed filiis fuis legitimis, Óc naturalibus, 

óc de legitimo, óccarnafi matrimonió procrea* 

tis,per quas verba claram fieri donantis mentem exiftimabam 

quod non intendiflet donator folis filiis 

primi matrimonii donationem faceré, fed aliis etiam 

quibufcumque, cum alias tam generalibus verbis,imó 

óc fuperflois ufus non fuiflet: Si tamen ea verba non 

adfuiffent in donatione, fed ea filiis fimpliciter fada 

fuiflet,dubito ne idem quod de prascedenti,dixiífem, 

Óc memini Relatore mini, cum pro hac caufa de jure 

(ut nos dicimus) informarem,objecifle quare in ea 

contrarium defenderem ejus, quod in altera conjugum 

Mafolivers contra Mafmijans ? Refpondi ex 

verbis prasdidis,quibus in donatione extantibus, non 

militabant rationes fuperius pro contraria opinione 

in altera caufa ponderatas, ac perpeníás. Ex quibus' 

dúo inferas,primo quod non erat plene fadi coufcius 

' niter per DD. in rub. C. deJccund. nupt. & in l.fcerni 

Cáncer, in 3. part. variar, refol. cap. 7. de pan. dum 

na, C. eod. in ipfo contradu primi matrimonii cogi- 

w.121. illud exemplar caufae Natalis Prat fimpUciter 

taííe, quod fane non eft praefumendum. 

adduxit ad probationem opinionis, quod donatio 

• Per haec ego nitebar hanc meam opinionem cla- 

fada filió*, óc filius favore, óc contemplatione alicuriffimis 

Senatoribus in caufa fupradida perfuadere , 

jus matrimonii comprehendat filios tam ejus, quám 

verüm ipfi bis non obftantibus, me tamen multum 

alterius cujufeunque matrimemii, quia magna eft dif- 

reclamante, in contrarium iverunt fententiam die C. 

ferentia inter unum, óc alium cafum. Secundo quod 

Julii 1604. his motivis: Et favor matrimonii, cujus 

per inadvertentiam me dicit nu. 101. -in ea caufa, 

t intuitu har'editamentumfecerunt donatoresiüud alias 

cum Salvatore Pi, defendifle contrariam opinionem, 

forfan non fafluri, fatis fuum fuit operatus effe dum, ut 

quod fcilicet non comprehenderet donatio filios 

Jcilic. filius donatarius in vim hareditamenti pradiÜi 

utriufque matrimonii: nam imo ego femper fui irt 

effeñus fuerit propterea dominus bonorum donatorum 5 

dida caula pro ea opinione quod comprehendebat, 

de quibus alias parentes libere difponere potuiffent: Nec 

óc ita in eadem caufa poft Cáncer, ftrenue defendi 

necesario fequitur quod patlum in favorem nepotum do 

cum pars voluiflet illius defenfionem mihi commitnatorum 

in eode inflrumento adje&um non comprehentere, 

óc tándem in ea fic bis obtinui. 

dat filios ex donatario procreandos, nedum ex pr aditio, 

verf i & ex alio quolibet matrimonio cotrahendo, cum ad Et hanc "f quidem opinionem, quod per vocatio-37 

eos pare habuijjfe effeClione ovos donatores fit prafumen- nem fimplicem filiorum cenfeantur vocari tam filii 

du, ac propterea illos indiflinite vacando omnes fimul ,& cujufeunque alterius, quam primi matrimonii, adeo 

aqualibus partibus, feu-portionibus vocare voluijfe, (fe. veram exiftimant Cáncer, ubi fuprá n. 114. verf du- 

Licet autem ego tune, ut dixi, contrariam opiniobitari, ut arbitretur eam procederé etiam in cafu , 

nem ftrenue defeiiderim tanti tamen, ut par eft Se quo vocati expreffe fuiflent-filü primi matrimonii, 

natus noftri, undequaque dodíífimi, refolutiones fa cujus contemplatione.donatio fiebat, fi tales filii non 

ceré foleo,ut centies potius me deceptum exiftimem, nafcerentur, fed foli filii fecundi, vel alterius cu 

quám femel Senatum, Óc ideo excogitabam pro majufeunque matrimonii, eos enim exiflimat tali cafu 

jori veritatis indagatione, cui folum ego in hoc o- vocatos in donatione (junge hasc cum illis, quas ex 

pere oculos infixos femper habui, ac habebo, li dici fuperioribus diximus ex Bereng. Ferdin. ubi dixit 

poflet» non efle inconveniens quod dicatur, óc con- filios ex fecundo matrimonio non cenferi vocatos 

cedatur donationem hujufmódi tradatam fuiífe prius in donationibus, quas fiunt in contradu primi, nec 

inter ambas partes, óc firñul intellexiífe ipfos in has- aliquod jus pofle prastendereetiamíi de eis fit exredif 

amento, includi filios tam unius, quam alterius preffa in pado fada mentio in aliquo cafu, qui poft 

matrimonii: licet enim hoc ultimurn non prasfumaea locum habeat,óc miferam jurifprudentiam dolebis 

tur de uxore, óc his, qui ex fuá parte Tunt, poteft ta quod tantas varietati fit expofita, ut liceat uni, pacmen 

praefumi de avo , óc patre , qui aequalem ad tum in contradu matrimonii in faVorem filiorum al 

omnes habent affedionem, 8c non repugnat creterius matrimonii exprefle fadum dicere eis non prodere 

quod uxor, óc qui ex ejus parte funt, confendefle, alteri vero quod imo fadum in favorem filiofennt 

quod avus indiferiminatim nepotes tam unius, rum primi matrimonii exprefla fadum , abfque men 

quam alterius matrimonii, juxta paritafcem, óc asquatione filiorum fecundi, eis pro lit, quis tales contradi- . 

litatem affedionis, vocaret, poftquam in ea vocatio- dorias viditf quis pacem inter eas ponet?) rationem 

ne includuntur etiam filii, qui ex eo matrimonio dicit Cáncer, efle,quia licet verba illa, ex.hoc ma 

procreandi funt. Cogita, quia ego veritatis fum amatrimonio fint reftridiva,Óc exclufiva omnium aliorum 

tor, óc undecunque veniat, libenter amplexabor,five ' filiorum, verüm (inquit) in noftro cafu non poteft 

etiam in contrarias opinionis favorem. 

fieri interpretado ut ea verba limitativo appofita 

fint, cum *j- avi par fit affedio in nepote ex quocun-38 

ídem, quod fupra contra meam opinionem decla- que matrimonio) ob quod ómnibus voluille profpij 

ratum extitifle dixi, poftea ego ipfe obtinui declarari cere íit praefumendum , ad not. per Bald. in l.fi quis 

. in éodem noftro Senatu,quod donatio filio, óc filiis priorisy §. talem, C.fecttnd. nupt. Greg. Lop. part. 2. 

fuis fada m capitulis matrimonialibus comprehendat tk.lf.1.2. verf. no eft hijo major. q.6. Tiraquell. de pri 

tam filios illius. quam alterius cujufeunque fubfeejuemaren. Hifp. qu. 83. nove Al vera de conjeVuir. menté 

tis matrimonii, ad relationem ejufdem egregii Sena defunñ. lib. 2. cap. 3. §. 2. n. 7. cum tribtisfeqq. liase 

toris Salvatoris Fontana die 10. Aprifis 1606. in Cáncer. Quibus adde, íi rem vis magis dubitabilem 

caula Joannis Natalis Prat contra conjuges Cañones faceré, Menoch.quem Cáncer, non vidiífe argumen 

actuario Palau, quas poftea in caufa fupplicationis to eft, quód eum non allegaverit, in conf. qi. per tot. 

fuit confirmata referente egregio etiam Senatore volum-1. ubi in fortioribus terminis probare cona- 

Jacobo Puigmija, ut in d. proceflu habetur. Verum tur in re alicui conceífa pro fe, óc filiis fuis ex certa 

ea in cauía (ut verum fatear) quod me principaliter muliere, quam tune habebat in uxorem, nafeituris, 

movit ad eam opinionem 1 MESE contrariam, defen- pofle inftitui filios alterius, óc fecundi matrimonii, 

9É 

praster^

praetermilTis qui ex dida prima uxore nati íint, quod 

quidem confilium commendavit Sotomajor de ufufrutl. 

lib. i. cap.2. w.72. licet per errorem dicatur ibi 

elle confil. 40. cüm debuiífet diei 4.1. 

Mihi tamen, ficut priorem illam Berengar. Ferdin. 

opinionem alibi fuo loco dixi non placeré, uti nimis 

rigorofam, óc deiieatam, nolentem nec pació expreffo 

in fui favorem fació in capit. matrim. poífe filios 

fecundi matrimonii ju van, fie nec haec noftri Cancerii 

arridere poteft, ut nirms benigna, voleos eos gaudere 

pofíe pacto in favorem fiiiurum primi matrimonii 

limitativé appolito. Nec fatisfacic confideratio á 

verifimili duda, quam Cáncer, facit, dicens quod 

cum avi par fit afredio in nepotes ex quocunque 

matrimonio,praeíumendum propterea íit.quód ómnibus, 

faltem in fubfidiüm profpicere voluerit, quia id 

procederé poflVt ubi nepotum fimpliciter eífe facía 

mentio, fed non quando lmjus, vel alterius matrimonii 

: nam in hoc cafu eít quod hanc verilimilitudiné 

tollat, quod fciücet hujufmodi donationes,quae fiunt 

in padis rftatnmónialibus, feu nuptialibus pars, óc 

portio cenfeantur eífe ipíkÉ matrimonii,ac oum ipfo 

confundantur, ex. cenfeantur etiam pnus tradatae, Sí 

padatae inter contrahentes matrimonium,ac illorum 

parentes, Sí confanguineos, fie quod non ruiífent fadae 

nifi fuiífet inter eos ita refoiutum , ut pluribus 

fupra ;í.33.probavímus. ilaec ratio veriíimilitudinem, 

quae ex aequali dilcdione, Sí afivdione avi defumi 

alias potuiflet, omnino tollit, cüm hic non fiat donatio 

nepotibus propter artedionem, quam ad TOS non 

natos non poterat diei habere avus,ied ex eo tantum 

quód fie inter partes conventuiti eífet , utpote quia 

qui ex parte fponfae erant, voluerint fie fecuram faceré, 

Sí certum fucceííionem fnturorum filiorum iplius, 

in quo NON modicum verfabatur íllorü interefle. 

Et licét hanc rationem nolnerit mihi admitiere 

Senatus cum ad idem propofitum in illa caufa Mafolivers, 

Sí Mafmijans, de qua fupra dixi, de ea argumentatufi 

fuiífem,ille tamen cafus diveriu;> admodum 

erat ab hoc noftro, quia ibi non vocal antur filii cum 

qualitate hujus, vel tlterius matrimonii, fed indefinité,quo 

cafu confiderabat Senatus militare rationem 

asqualis , ac parís affedionis avi in unius, atque alterius 

matrimonii nepotes , ac confequeuter veriíimilis 

illius mentís } quó-1 tam uni, quam aliis profpicere 

voluiífet, poftquam nihil obflabat (apud me 

tamen plurimum femper obíiat quod ibi notavi ) 

quin fieret ea interpretatio , in noftro autem cafu 

adfunt verba qualificativa : hujus matrimonii quae 

fatis aperte, ac claré denotant mentem difponentis, 

ac propterea videtur non eíTe ab eis recedendum , 

nec arbitror aliud Senatum didurum fi cafus fuccederet 

in eo difputandus: habui ego unum , non 

multis abhinc diebus, quo me coníuluit quidem , 

num polfet cum hac Cancerii dodrina , caufam , Sí 

multas pecunias de neceífitate in hoc confumendas,periculo 

fortuna? committere, Sí haereditatem 

á patre poft haereditamentum in filios prioris,quod 

contrahebat, matrimonii fadum, alienata , ut filius 

alterius, óc fecundi matrimonii, non exiltentibus filiis 

primi, vendicare , Sí non fum aufus , quod tanto 

fe penculo exponeret, confulere eidem , quia 

defperabam valde de vidoria. 

30 Nec f multum prodefle poffd dodrinam Bald. 

Tiraq. Greg. Log. 8: Alvar*, quos Cáncer, allegat, 

ad propofitum exiftimo quia praterquam quod non 

eft tam certa, ut ipfi arbitrar.tur , imó plures eam 

reprobarunt, prouti advertit Barb. in addit. ad Bald. 

in eo loco Zaf. confil. S. nu. 7. lib. 1. refert que Menoch. 

confil. 97. n. 14. circa 1. volum. 1. certé cafus 

ille eft valde diverfus a CÓIÜ noftro, cum ibi appellatione 

primbgemti ex primo matrimonio dicatur 

venire primogenitus ex fecundo matrimonio, non 

exiftentibus filiis primi matrimonii, non alia qui- 

dem ratione, quám per quaudam juris fidionem,qua 

fecundum matrimonium, refpedu tertii fingitur primum 

óc ideó primogenitus fecundi, non exilíete primogénito 

primi,fingitur primogenitus illius, & illius 

nomen aífumit, & qualitates f prouti communiter40 

de fecundogeuito dicimus, eum venire appellatione 

primogeniti, ubi non eft alius , qui eum procedat, 

primogenitus, non quidem veré, 6c proprie , quia id 

eft impoífibile, íed improprio, & fide, ut docent 

Tiraq. in alleg. tratl. de primogen. «/.3. n.12. Sí pluribus 

Menoch. confil. 97. per tot. volum. I. Óc íignanter 

w. 51. nu. 102. 112. óc pluribus aliis in locis, idem 

Menoch. in confil. 220. n. ?8. volum. 3. & in propriis 

noftris terminis quod dodrina praedidorum Doctorara 

per Canc. allegar, mtelligatur procederé 

propter quandam fidioncm , ut fuperius diximus, 

tenet Menoch. iu alleg. conf. 97. nu. 116. id noftro 

autem cafu, ubi donatio íit nepotibus ex hoc matrimonio 

procreandis, hujufmodi ficho eadere non 

poteft, quia nec propné , nec improprio, nec veré 

, vel fide aliud, quod poftea fequatur matrimonium 

, d.ci poterit illud , cujus contemplatione fit 

donatio , nec filii alterius poterunt diei hujus , cujus 

tantum filii fuerant vocati , ut de ie patet. 

Aceedunt "f his plures, eardenique pulcínae confi-4 1 

decatlones Jacob.Menoc. quas facit in confio,-].fuprci 

alleg. a n. cum pluribus fequent. ad probandum 111 

vocatione prirnogemti malculi ex ceita mufere procreandi, 

non venire fecundoge n;turr.,et.am li primogenitus 

íit de medio fubiatus & in allegat. etiam conf. 

220.ii a. jq. cum multis fequent. lie in vocatione fiiiurum 

hujus matrimonii, etiam li nulli exient ex pnori 

3 dicendum efle omnino videretur: quamvis ¿liud 

non eííet, quod id íuaderet. Cum illis cónfiderai ionibus.quas 

iUenoch. ubi fuprá facit, qu..fque ego hic 

tacitus, ne in immenfum volumen crcíccret, praeiereo, 

perfediífimé materiam intelliges. 

Ad coníii.Menoch.41.ultimo luco loco alleg.ego' 

abas dicebam quod foleo, folentque plures viri üodi 

dicere in materia conliliorum,quód voluiílcm videre 

deciiionem Senatus, qui fuper eo cafu declaravit, ad 

judicandum numnam juílitiam Menoch. foveret in 

illo. Secundó dico quod ego rationem d ilerentiae 

veilem qunrt in fuperius allegatis confcf¡.& 220. tenuent 

is dodor in vocatione primogeniti ex certis 

conjugibus non venire, lecundogemtum ex eifdem, 

etiam R 1 on adlit primogenitus, id quo veie difpoíitio 

locura, !" tbere poflet, (¡f'fn d. conf.SA. firmaverit 

fub vocatione filiorum ex certis conjugibus nafeiturorum, 

venire filios UFHUS ex eis cum altero conjuge 

poftea hábitos, etiamíi adfint filii amhorum illorum 

conjugum nominatorum in dú'pofitione, niíi ea lit 

quod liceat de jure refpondentibus feribere quod 

parti confulenti prodeft,ac placet: íi enim iftos cafus 

inter fefe comparaverimus,reperiemus proculdubio 

multo majori ratione efle ampledendum contrarium 

ejus , quod Menoch. firmat in dd. confil. y.7. o* 220. 

quám ülud , quod in d. confil. 41. perfuadere fatagit, 

ut ex fupra addudis íit aliquantulum maniícft^m : 

Adde quod idem Menoch. in dd. conf.0.7. & 220. ex 

propofito reíelht qu.ifdam ratione:», quae faciebant 

pro opinione firmata ¡71 d. conf. 41. ut tum ex adductis 

á nobis apparet, tum etiam manifeítum fiet ex 

combinatione unius ex didis coníilris, quae fiat cum 

alio. Relpondemus finaliter in cafu did. coniil. 41. 

multa fingularia fuifle Á Menoch. conliderata, propter 

qliae opinionem, quam diximus, amplederetur, 

quae non nulitant in noftro cafu, nec in alus limilibus, 

unde fit quod non polht de uno ad alium inferri 

: liníiular.a funt, quod principaliter íola donatarii 

contemplatione, óc non uxoris, nec filioruill 

donatio facía extitifleí > quod data nihilominus íucrat 

in eadem donatione (acuitas libera alienandi, 

etiam in extrañéis, óc finaliter quod donatio eflet á 

I W

"i JE Gloíía IX. Pars I. 1 m 

Principe fada,per quam donata efficiunturipfius do- materia fubjeda veniant nepotes > necne i aut enim 

natarii cum credantur fola illius contemplatione, & 

non alterius, donata, imó in hujufmodi donationibus 

huic donatario ;de quo agimus non fuperfunt niíi fo- 

Ium nepotes ex filiis praemortuis, 8c tune une dubio 

alterius contemplado non fácil ut alteri,quam dona- ifti cenfentur in donatione vocati appellatione filio— 

tario, jus quasfitum íit haec quod non applicentur ad rum, per regulam vulgarem quod appellatione filiocafum 

noftrarum donationum, in quibus cüm fiant rum veniunt nepotes, d.l. liberorum,cum fimil. de verex 

pacto, & trá&atu ambarum pártium, quae contra- bor.fign. aut vero concurrunt filii donatarii cum ejus 

hunt matrimonium, nemo non videt quod potiüs nepotibus ex aliis filiis praemortuis, 8c tune etiam íi 

fiant contemplatione filiorum illius- matrimonii, de materia fávorabilis fit, appellatione filiorum minimé 

P quo fit mentio,quam eorum patris primi donatarii. veniunt nepotes, Socin. in l. Gallus, §. infiituéhs, cir- 

/p Sed^- (ut hoc non omittamus, quod eft materiae, cafin. lib. & pofthum. Decía, in confil. i. etiam adfin. 

quam tradamus, valde afEne) fi legat um, vel dona- Pinel. in Upan. i.n. 70. C. de bon. matern. ita ex aliis 

tío fimpliciter fiat uxori, an cenfeatur legatum fac- . refol vit Cáncer, ubi fuperius/» 2. par.var. refol. c.j. 

tum, vel donatio tam refpedu fecundae, quám pri- de reftit.fpoliat¡¿n.6i. Mantic. ck conjecl.ult. vol. lib.h. 

mas uxoris, difputat Caftillo Sotomajor de ufufrutl. Jofeph. Sefe decif. Reg. Arag. 53. ».12. atque ita 

An addit.infin.lib. pofitam,».25. cum pluribus,quos declaravit Senatus die 21. Odob. 1597» ad relatioallegat 

vide Menoch. in alleg. confil. 14. voL 1. nem egregii Sejratoris, & nunc Regentis Regiam 

£2 An autem appellatione filiorum in noftro cafu Cancellariam Michaelis de Salba, & de Vallfeca, in 

una cum patre vocatorum veniant nepotes, dubium caufa Antici Venal contra Joannem Venal Parro- • 

eft : Casterum iis, quibus noftra placuerit fententia chías fandi Petri de Monteacuto, de qua declaratiofuperiüs 

late comprobata, quód videlicet donatio, ne meminit .Cáncer, á^vo/. 2. variar, refol, cj. de requa 

de agimus, cenfeatur tantum fada filiis primi ftit. fpoliat. n.61. Scriba erat N. Serra: ejufdem etiam 

matrimonii, non alterius facile erit reípondere quod deciíionis meminit Ludov. á Peguer. poft hasc feripin 

noftro cafu appellatione filiorum minimé cenfean- pta vifus > decif. 163. Qui plura circa hanc materiam 

44tur vocati nepotes: idque ex eo f quo quoties filii vocationis filiorum, an eorum nomine veniant nepovocantur 

cum aliqua qualitate, quae non ineft, nec tes, videre voluerit, recurrat, ultra fupra citatos, nec 

verificari poteft in nepotibus,tunc appellatione filio- non & communiter feribentes in alleg. I librorum, ff. 

rum non veniunt nepotes,íÍve íimus in favorabilibus, de verdor, fignifizd Peregrina fideicom.art.22.a w.44. 

five in odiofis, text. eftadid elegans in l.fin. C. de cum feq. '1 iber. Decian. refponf 41. n. 96. cum feq. 8c 

tur. liber. ubi ideo appellatione filiorum non veniunt íignanter n. 111. vol. 1. idem Decian. pleniüs refponf. 

nepotes, quia ibi non fuit fimpliciter de filiis difpofi- 47- per tot. vol. 3. Cavall, in pratl. qu. commun. cont. 

tum, fed de filiis fpuriis teftatoris, quas qualitas eft, comm.60.4.per tot. 8c denique recurrat ad Micha. Ferquae 

non reperkur in nepotibus, ita tenet Bart. in l. rer. obferv. 3.part. obferv. 361. m litera F. & obfervi- 

i n 

liberorum, n. 6. de verh.fign. idem Bart. in /. fin.C. de . 4°7- Huera L. optimum eft in propofito confilium 

natur. leer. & in l. 1. C.deprivil. de Bald. in l. quif- Chaflánate 58. totum de hac materia agens Menoch. 

quis, C. ad leg. Jul.maje/1. Jac. Cáncer, tom. 2. var. rede prafumpt. Hb:q.. prafi 94. Antón. Gabr. in comm. 

fol. C. 7. de reftit. fpoliat. n. 6i„ qui plures allegat. & concluf. lib. 6. de verb. fignifi concl. i. Velaz. confult. 

Joan. Pet. Surd. in conf.¿p$. nu. 24. vol. 3. qui quam Cáncer. /¿6.3; variar, refol cap. 21. de tranfmiff. 

plures alios ad id etiam adducit Calían, conf. 48. W.279. & plené noviflimé Jofeph. de Sefe dec.5$. 

4c Inde-fdicebat Cáncer, ubi fuprá ad interpretatioer 

|4- P 

t o t t 

i nem conftitutionis 2. fub tit. difiól lo matrimoni quin 

dret pertany ala-viuda in 1. vol. conftit. concedentis 

• 

filiis primi matrimonii eadem privdegia, quas. eorum S U M M A RÍA. 

' matribus concefla fuerunt per conftitütioñem prae- ' x 

cedentem incip. hac noftra: dicebat (inquam) is do- 5 I FÜii fuaedentes in bonis donatis debent ea peffide- 

• dor appellatione filiorum in dida conftjtutione non re communiter, # pro indivifoi 

venire nepotes, utpote quia vocati íunt filii cum illa Socius non poteft petere partem fuam pro divifo, 

qualitate, prioris matrimonii,- quas non eft in ne- antequam fit declaratum effe Jocium , fed imo eft 

potíbus. petend-i pro indivifo: alus obftaret & exceptio 

46 Inde "j" etiam Surd. loco fuperius addudo refpon- prapoftenatiOnis qua tamen efl ante litem centella- * 

debat appellatione filii primogeniti,vel natu majoris tam opponenda, ibid. 

non venire nepotem, ex quo quia vocatus fuit filius Obferv'anua in his noftri Senatus, ibid. • 

cum ea qualitate, quas non eft in nepote. 2 Filii fie fuebedentes totare communi utuntur, abf- 

47 Et finaliter + ita in propofito dicebat A y mon que eo quód untts aiter um impediat,fruclus aquis 

Cravet. in conf 9%. n. 9. quem fequitur Cabe do decif portionibus percipientes, ac tn expenfis fimiliter 

Reg. Portug. 140. n.2.part.i. 8c Jofeph. de Sefe cum contribuentes. 

Senatu Aragón, quem ita declaraffe dicit, dec. 53.72.18. • 3 Socius poteft propria audoritate claufuram domus 

quod licet regulariter in ultimis voluntatibus appel- frangere, ji ea oppofua , prohibeatur per alium 

latione filiorum veniant nepotes nihilominus íi dif» focium re communi ufó. 

poíitio loquatur de filiis, nominando eos per propria 4 Modus procedendi quando quis moleftatur coram 

nomina .tune propter eam quahtatem, nepotes ap- Ordinario crimin aliter pro aliquo fatlo, de\ quo 

pellatione filiorum non veniunt, fie in noftro cafu pendet caufa in Regio Senatu. 

.cum donatio, de qua agimus , cenfeatur fada filiis. 5 Commune quod eft, meum efe cenfétur quoaddifpotantüm 

prioris matrimonii , juxta noftram fenten- fitionem partís mea. 

tiam, inde dicendum proculdubio eft eo cafu ap- 6 Socius totam domum communem inhabitans poft 

'pellatione filiorum non venire nepotes, cum eis ' finitam condublionem fibi per coti/ocium faclam 

non conveniat qualitas prioris .matrimonii , cum non tenetur penfloñem aliquam folvere pro dicto 

qua filii funt vocati. tempore , non cenfétur inducía recóndutlio, 

48 Si vero -(• haec noftra opinio (quód in cafu, quem 7 Socius poteft totam rem communem• :nhabitare , 

tradamus, cenfeantur vocati tantum filii prioris ma- ¿tiam invito focio, ubi decifi,' 

trimonii, non alterius) tibi non placuerit, fed contra- 8 Nifi focius prohibens provocet ad divifionem, & alrium 

tenere voluerit, quod imó cenfeantur omnes ter noluerit.- nam tune conftituitur ir. mora, & 

vocati adhuc diftinguendos efle arbitror dúos cafus tenetur folvere penfionem, feu mereedem, quam 

ad cognofeendum nunquid appellatione filiorum in ajius folveret. 

Fontan. de Paíl. Nupt. Tom. I. L 9 Et

12,2 

5 Et nifi ntatur domo communi ad alium ufum non 

defiinatum vel impediat foeium quominus habitet 

cum eo vel negetfocio partem vindicanti, ubi decif 

Senat. Neapol. 

10 Socius inhabitans totam domum communem non tenetur 

confociis ad penfionem pro eorum partibus. 

11 Sociis non concordanñbus in ufu rei communis, op~ 

timum remedium provocare ad divifionem. 

12 Socius prcefertur in conducendo partem fui con focii. 

13 Faceré quilibet tenetur quod mihi pro defl, 6 fibi 

non nocet. 

14 Affetiio major non efl inpecuniis unius, quam alterius. 

15 Socius prcefertur in empilone partis confocii aliis 

quibufcunque emptoribus. 

16 Socius tenetur denunciare fccio an vult emere rem 

communem pro preño, quod alius ojfert. 

17 Socius habent majorem partem in re communi an 

poffit confocium compelí ere ad fibi vendendum 

fuam partem. 

18 Soca quomodo adminiflrent jurifdiílionem communem. 

jo. Sociis pluribus infoliditm competit juriflitlio communis 

, & ita per quemlibet poterit infolidum 

exerceri, eritque tune locus praventioni. 

20 Jurifditlio efl individua. 

21 Soiii plures non debent infolidum jitrifditlionem 

communem exercere ,fed compelli pojjunt ad concordandum 

de ejus excrcitio. 

22 Socii debent concordari in exercitio jurifd'.ílionem 

excrceant dividendo úfium per tempere , vel conviniendo 

communi, éf toncordi fujfragio communes 

Judices, & miniflros , per quos exerceatur 

jurifíiclio , éf quis ex i/lis modis fu melior, ubi 

• decif. Senatuum. 

Domini plures qui exigían cenfus a fubditis tenentur 

communi confenfu unum exattorem deputare, 

nec pojjunt plures conflituere, ibid. ubi decif. 

Senat. Pedem. 

23 íSotantur inconvenientia , qua orirentur ex priort 

modo utendi jurifdidione communi, éf nu.fcq.. 

24 Concordari compelluntur plures legatarii ejufdem 

rei qua atlione agunt ad illam petendam. 

2$' Vicarii Barcin. curia qua reformatione indiget. 

26 Unius, quam plurium , imperium -> éf gubernatio 

multa meliora funt. 

Fabulam JEfopi multum ad propofitum, ibid. 

27 Dividendi jurifdiílionem communem modi plures 

funt, ubi dec. Senatus Sebuf. & Burdegal. 

28 Feuda in Cathalonia funt indivijibilia, licet aliud 

• fit de jure communi. 

29 Gratificationi in feudis locus efl quando quis decedit 

pluribus haredib. infiitutis, vel ab inteflato. 

30 Gratificat ionibus in emphyteufi non eft locus , quia 

divifibilis efl omni jure. 

31 Comm unió para difeordiam. 

32 In communione permanere nemo compellitur, éf 

ideo potefl quilibet, quando fibi placeat, provocare 

ad divifionem. 

33 Divifio rei communis dupliciter peti poteft, vel in 

eodem judicio, vel in alio. 

34 Divifio rei communis eft facienda Jorte fecundum 

aliquos y éf n. 4''. ubi decif. Senat. Gratianop... 

• 3C Divifio rei communis eft facienda fic , fecundum 

aliis quos major faciat partes, éf minor ebgat, & 

n. feq. ubi decif. Senat. Grañanopol. Camera Im 

pera, éf Senat. SebuC éf.n. 4'J. 

36* Minor lx r 

us in eligen do partem rei communis, éf 

major la r 

us ex quod inaquales partes, cum f:cerit 

rei communis. minor majorem elegit an refiituantur, 

ubi decif. Senat. Sebuf. 

¿7 Divifio facienda prout n. J. potefi fufíineri dummodo 

frater major natu non faciat divifionem captiofain, 

ubi illius excmpla ponuntur. 

Claufula IV. 

38 Major quis dicatur in materia divifionis rei rommunis 

refpeñu faciendarum parñum, re??¡ijfive. * 

39 Divifio rei communis debet fieri ut primogénitas debeat 

eligere primo loco fecundum alios. 

40 Divifio rei communis eft facienda ut detut eletlio 

ex contiguitate loci, quando unus ex fociis habet 

rem continuam cum re, qua dividitur, fecundum 

alios. 

41 Divifio rei communis eft facienda arbitrio judicis 

fecundum alios, éf 11. 45. ubi decif. Senatus. 

42 Divifio Jic facienda eft in re communi, ut eiigat qui 

majorem partem habet, éf n. 82. 

43 Ecclejia habet elethonem in divifione rei communis. 

44 Fifcus proferíur in divifione rei communis. 

4? Audoris opinio circa tot dividendi modos. 

46 Judex cujus arbitrio committitur divifionem rei 

communis faceré , qualiter Je habere debeat5 ubi 

decifio Senat. Gratianopol. 

47 Divifio rei communis efl femper facienda in globo» 

feu in grojfo , éf non mlnutatim , ubi decij. Rot. 

Bonon. 

48 Socius poteft rem communem pro fia parte obligare. 

49 Communis res, qua dividitur, fi per focium antea 

fuiffet obligaía, divifione fatla remanet tota pro 

indivifo obligata. 

50 An idem proredat tam refpeñu fociomm ex convemionc, 

quam etiam plurium barcduní rem aliquam 

communiter, éf pro indivifo pojjidentium > 

remiffive, ubi decif. Senat. Parifienf. 

Ci Creditor es defundi cujufeunque fpeciei fint, éf fivo 

priores , five pofleriores praferuntur in rebus illius 

reliquis haredis creditoribus. 

52 Creditor es focietatis an praferuntur creditoribus 

particularibus focitrum in rebus ipfius focietatis. 

53 Socius y & ejus nomine fui creditor es non pojfunt 

aliud pratendere ,quam partem ad focium pTaditlum 

fpeclantem in bonis focietatis, per divifionem 

bonorum communium faciendam. 

£4 JEs alienum eft prius a bonis focietatis , & communibus 

deducendum, quam fiat divijio , éf partitio. 

Bona non dicuntur nifi qua fuperfunt deduüo are 

alieno. 

56 Lucra non dicuntur nifi deduüo etiam are alieno. 

57 Bona focietatis non dicuntur fociorum nifi foliáis 

prius debitis focietatis. 

58 Staiutum difponcns quod in bonis decocli, aqualiter 

omjies creditores illius concurram , imelligiiur in 

bo)ñs propriis ipfius, non autem in bonis focietatis 

, in quibus creditores focietatis funt prius Jatisfaciendi. 

59 Societas tacita éf incidens contrahitur per emptionevi 

alicujus rei per aliquos communiter faclam 

éf ibi flatim declaratur. 

60 Animus qualis fuerit retro , declaratur ex his , 

qua poftea fiunt. 

61 Venditor mercis an praferatur in illa, aliis creditoribus 

, remijjive. 

62 Debitum, éf crediium focietatis efl diverjum a debito 

, éf crédito focii particular is. 

6$ Compenfatio non admittiiur de debito particulari 

alicujus focii cum debitis focietatis. 

64 Venditor ut praferatur aliis creditoribus emptoris 

in re vendita pro preño debito qua requirantur. 

6 C Inflrumcnta hareditatis communis remanent penes 

focium antiquiorem divifione facía. 

66 Fallit fi inter focios effet a'.iquis doJor , quia tune 

penes eum remanerent lanquam di^niorem. 

67 Inftrument a rei communis , ji moritur foeius natU, 

major relíelo filio minore , remanent penes paíruum 

natu tune majorem ? poft divifionem fa- 

6$ So-

GloíTa IX. Pars II. 

68 Socius unus ^ invito altero, an pojjit, pofl. faclam 06 Socius non poteft compelli ad illud, quod commune 

divifionem, totum rem, a/¿ er¿¿ communis, r«fi- habet cum alio, vendendttm, etiam in cafibus'abas 

«frr, ubi dec. noflri éf aliorum Senatuum. de jure permijfis , fe alia res, qua remanet, fibi fie 

69 ÜS/JÍÍ tamen per focium hoc cafu cautio praftanda ret prorfus inutilis xubi exempla, éf decif. Senat, 

de fatisjaciendo aliis fociis fuam partem éf portio- Neapolit. 

nem, éf de fer v ando indemnem emptorem, ubi de97 

Patlum temporale de non dividendo valet , ficut 

cif Senatus Sebufta. 

praceptum teftatoris, éf n. 106*. 

70 Laudemittm non debetur ex divifione , qua fit inter 98 Socii non obftante patio, vel etiam pr acepto tefta 

fratres hareditatis paterna. 

toris in contrarium, pojfunt dividere rem commu 

71 Divifio rei communis^ qua fit inter fratres dicinem fi concordant. 

tur necefiarla alienatw , ex qua non folvitur lau99 

Etiam fi juramentum ejfet interpofitum promijfioni 

demium. 

de non dividendo. 

72 Divifionem impedit imposibilitas, vel difficultas 100 Id tamen eft verum, fi in favorem haredum, éf fo 

dividendi. 

ciorum tantum fuiffet fatla prohibitio divifionis, 

73 Pof cui communis divifio peti an pojjit quafi commo- non Ji alio refpectu, fecundam autloris opinionem, 

de dividí non pojjit 9 ubi dec. Senat. Pedem* éf num. 113. 

74 Divifio pafcuorum communium quomodo fit facien 10 x Divifioni eft locus non obftante patio de non divida 

inter ditas communitates, ubi decif. Senat. dendo, vel prohibitíone fi confocius eft dilapidator, 

Sebuf 

vel non pojfunt concordare in ufu reí communis,éf. 

75 Divifio quando impeditur propter imbecilliiatem nu.feq. ubi decif Senatus Bar en. 

dividendi facienda eft afumado, éf ea per unum 102 Dilapidator non folum debet removeri a focietate, 

ex fociis folvenda vel deVenieñdum eft ad licita Jed etiam boni interdicí. • 

tionem , éf num. 80. 

103 Socius rixofus facit locum divifioni non obftante. 

76 Dividí commode non pojfe dicitur res communis patio, vel prohibitíone. 

quando fi divideretur,Jads minus vahret. 104 Rixa eft bellum inter privatas perfonas. 

77 Dividua funt qua tanta utilitatis funt feparafa, loe* Divifioni rei communis eft locum , non obftante pa 

quantaogunita. 

tio, vel prohibitíone ex multis caufis, remijfivé. 

78 Dividí commode res communis non pojfe dicitur 106 , Patlum, vel prohibitio de non dividendo rem com 

quanto fieret ad injurium alterius. 

munem in perpetuum non valet. 

79 Dividí commode multis aliis modis dicitur non pop- 107 Patlum de perpetuo fiando in communione etiam 

Je res communis, remijjive. 

juramento vallatum, non valet, éf num. feq. ubi 

80 Socius quis praferatur in aftimañone folvenda contraria opinio. 

quando res commode dividí non poteft. 108 Abfoludo tamen juramenti eft necejfaria ,Ji non ob 

81 Socius habens aqualem partem in re communi cum ftante patio jur ato, vel focius'provocare ad divi 

conjbcio i non poteft petere quód compellatur confionem.focius ad aftimationemfuá partis recipiendam. 109 Juramentum non ejl fervandum, quod fervari non 

82 Socius, qui majorem partem habet in re communi, poteft fine interitu falutis aterna. 

poteft compellere confocium ut, fuá partis aftima- 110 Paílum, vel prohibitio de non dividendo inperpetione 

recepta, totam rem fibi dimittat, ubi obfertuum fuftinetur ad tempus, pro quo licite fieri 

vantia Senat. Neapol. éf num» feq. ubi decif. no poterat. 

flri Senat. 

ni Ditlio , i n perpetuum, aliquando ínterpretatur pro, 

£3 Licitado non eftpromijfa in rebus hareditariis-, ubi vita alicujus. 

decif. Senat'. Lufitan. éf n. 94. 

112 Donatio omnium bonorum praferitíum ? éf futuro- 

$4 Socius fi majorem partem habet jureproprio, prarum an fuftineatur, faltem quo ad prafentia. 

fertur, ut dicitur ».82. non fit jure alieno, puta ac- 113 Prohibitio teftatoris de non dividendo etiam inperquirendo 

ab aliis fuam partem. 

petuum tenet ex jufia teftatoris afifeñione, ubi 

85 Licitado in re communi qua commode dividí non exempla, ubi decif. Senat. Pedem. 

poterat approbata ejl aliquando a nofiro- Senatu, 114 Divifio rei communis impeditur per pignoris obli 

etiamji partes fociorum ejfent inaquales. gationem antea de re faclam confocio. 

86 JEftimatw eft facienda per expertos, éf peritos , I i c Divifio non impeditur per impignorationem rei 

non autem per fubkaftationem, aut licitationem. communis confocio fadam, fi ipfo tace at, nec de 

87 Licitado multa pra fe fert incommoda , éf ideo ea apponat. 

eft ah ea in quantum pofiumus, nobis abftinén116 

Divifio impeditur ex curfu longi temporis, quo fradum.tres 

, vel focii rem communem pro divifio pojjede- 

88 Licitatione non eft utendum , nifi quando aliud runt, ubi decif. plurium Senatuum. 

remedium non fuper efl , ubi decif. Senat. Sebu117 

Prafumpdo divifionis rei communis, qua oritur ex 

fian. éf num» 9?. 

lapfu longi temporis probat divifionem etiam ubi 

89 Licitatione non probatur, juflum pretium, nec ju- requireretur probado per inflrumentumflus 

rei valor, ubi decif. Senatus Neapolit. 118 Divifio non prafumitur ex curfu temporis quando 

90 Communis res prafumitur pro aqualibus partibus, in portionibus 9 quas pqjfident, fecundum Opinio 

ojiando fimpliciter de communione fit mentio. nem autloris. 

J)i L. íancimus. §. ne autem, C. de donat. inteíle 119 Divifioni fienda nunquam praferibitur quandiit 

tlus. 

pro indivifo focii foffident. 

$2 Donado fi quid habet favoris ejfe debet pro dona 120 Aniones famil. ercifc. éf commun. divid* rion dutor 

e ne alias ex fuá libera'it ate damnum paran* fupra 30. annos. 

tiatur. 

121 Socii quandiu ftant in communione , unus aliorum 

4)3 L. ad officium, C. commun. dividund. inteíletlus. recognojeit in focium, 

5)4 Licitationem omnino ejfe prohibitam in rebus haré-* L. 1. $. ad haec de annal. except. inteíletlus, ibid. 

ditariis, five haredes habeant aqualespartes, five 122 Aclione familia hercifeunda, éf pro focio tune com- 

etiam inaquales, tenet Alvar. Velafc. praterquam petttnt quando unus tantum poffidet, ubi autloris 

in 1. ad officium, C. commun. divid. ubi decif, opinio. • 

Senat. Sebuf. \ 

123 Maritus non poteft provocare ad divifionem rei 

OÇ Licitare eft pretium in aclione pro re venali of- communis in dotem fibi datiü licet provocan vaferre.leat. 

Fontan. de Pací:. Nupt Tom. I 

L 2 124 Dívi-

124 jB Claufula IV. 

124 Divifio fpecies efi atienatíonis ¡ & venditionis vi- Paul, de Caftr. in conf.39j. volum.2. Aymon. Cravet. 

cem obtinet. in confian.10. quos refert & fequitur Paul. Granut. 

125 Ecclefta an poffit provocare, é" provocan ai di- d. theorem. 2. nu. 4. idque ego habui de facía in faspe 

vifionem rei communis^ ' allegara caufa Elifabethis Mafolivera contra Narci- 

Minor an poffit provocare, & provocan ad divi- fam Mafmijana in Regio confilio: cum enim diera 

finem rei communis, ibid. Mafoli vera , poli obtentam in dieta caufa vidoriam, 

& poftquam milla fuerat in poífeííionem me- 

GLOSSAIX. PARS II. dietatis haereditatis avi fui , fregifíet, ac¿ruphTet 

Quomodo plures fila vocati fimul pofliderc 

propria audoritate feras portarum quorundam cubiculorum 

ex domibus didae haereditatis per dicdebeant 

bona donata , & eadem inter fe tam Mafmijana appofitas, fuifíetque propterea pro 

poftea dividere. parte didae Mafmijana inftituta caufa criminalis cora 

* Ordinario adverfus didam Mafoli vera ratione dic- 

I Ç Ed f quomodo ü filii fíe vocati debeant, poíí tae fr.adufae, opponeretque ac diceret dida Mafmii3 

mortem patris, bona donata poílidere, pulchrae jana fe habere in illis cubiculis multa bona, quae 

inveftigationis eíTe cenfeo (quam expedit ut in hac potuerant per didam Mafolivera depredan, fuper 

fecunda par. hujus glof. 9. explanemus) in qua bre- hoc ego confultus reípondi id jure licuifle didae 

" viter,& refolutiorie dicendum eft, quód communi- Mafolivera, ut fie uteretur re communi, ( focio 

ter, & pro indi vi fo,donec ab altero ipforum fiat pro- quamvis invito) qua alias, abfque dida fradura, 

vocatio ad di vifionem, vu'g. /. non poffumusff. pars Se referatione, uti non poterat, ex fupra didis, ac 

hared. petat. cum fimil. atque i taque »ta eít de jure proinde recurrendum cenfui ad Relatorem caulas 

petendum cafu quo aiter ex didis filiis totam rem civilis inter partes praedidas vertentis (ad quem -jdonatam 

apprehendiflet, adjudican videlicet, fibi ut folemus quotidie recurrere quoties noftri clientes 

donatario,tertiam vel, quartam partem (prouti erit coram Ordinafiis vexantur criminaliter fuper aliqua 

numerus filiorum) rerum donatarum communiter,& re, quae in Senatu civiliter tradatur, vel fuper depro 

indivifo, cum reliquis fratribus fuis, pofliden- pendentibus, vel emergentibüs ab ea) cum fuppii- 

' dam 9 abíque eo quod peti poflit res donata pro di- catione fadum praedidum continente.^ nec .non Se 

yífo 1 

: obftaret enim tune agenti exceptio praepofte- rationibus fuperius allegatis ad juftincandum non 

rationis, not. Gom. in §. quadam, nr¡. infiit. de acl. fa- potuifle criminaliter agi contra didam Mafolivera 

• ciunt quae tradit Didae, praji. quafi. Id?, unic. cap. \2. occafione praedidorum,per quem quidem Relatorem 

n. i. Se Peregri. de fideicom. art. 4?*n. 31. cum multis fado verbo in Regia Audientia , attenris prasdidis 

aliis, pulchra efl ad propolitum decif.Borgnin.Ca- fuit provifum^(id quod in fimilibus provideri folet) - 

vale, de judie. 18. in 1. part. Quam tamen exceptio- quod mandaretur Ordinario de Olot quatenus intra 

nem, opponendam fore ante litem conteftatam, eft decem mitteret inquifitiones, fi quas haberet, con- 

Surd. confil.55*4. n.i 1. Sí Hyppol. Monta in additio- tra didam Mafolivera, Sí interim nihil innovaret 

re tahum donationum,& ad didas partis reftitutio- dum fore , & quia amplius occafione prasdidorum 

nem , feu ad relinquendum vacuam, Se expeditam dida Mafolivera non fuit moleftata, propterea nec 

ilhós pofleílíonem coudemnan folet reus una cum ipfa ulterius de his curavit. 

didis frudibus, poftea vero in decreto executionis, Rationem f omnium prasdidorum adducit Gayl. e 

....w uu.vijHiiu yuyium "$.jw.ac vero.jigntj.uo.jervt etecuonc,^. Lapoífidendae, 

prouti in multis caufis, Sí íignanter in beo. ubi Bart. Se communiter ícribentes, Sí fígnaníupra 

relatis obfervari vidi, 5c licet id ita non de- ter Jaf. de leg. 1. plura ad id tradit Socin. in eod. $. 

claretur in decreto executionis, vel quia forfan á Labeo per tot. 

parte non petatur , vel alias, nihilominus pofleflio Inde "f infert Granut. d.theorem. 2. poft Socin. in 

vidori debet dari, ita ut pro indivifo cum reo, d. $. Labeo. 8í alios, quos allegat contra Petr. de 

eam teneat, quia fimpliciter id continet fententia Ubald. in tratl. de fociet.part. 3 .q.^.verfeirca primum, 

in fui favorem lata , per fupradida, atque ita pra- quod quando focius totam domum communem indicatum 

fuit in fupra relata caufa Elifabetis Ma- habitavit, conventione praecedente de folvendo 

folivera contra Narcifam Mafmijana, in qua licet focio penfionem pro illius rataad certum tempus, 

nec in fententia, nec in provifióne decreti execu- fi poftea eo tempore finito habítationem continuar 

tionis eflet declaratum quomodo eflet pofleflio vi- verit, non cerifebitur tacite reconduxifle, nec fodnci 

tradenda , nihilominus tamen fie, ut fupradi- ció tenebitur ad foiutionem alicujus peníionis • modum 

fuit, ea extitit tradita. .. ventur f Granut. Sí praedidi dodores, quia focius n 

tune 

jtuetur Jn 

ex trapoflit 

propria audoritate claufuram domus frangere ditis per Socin. in dicl- Ifiervi eíeclione , §. Labeo% 

íi ea appofita fit a focio aiter dida re communi ute- legat. 1. ^ in confil. 58. circa tertium cafum vo, 

retur hb.fi vttem, §. adJanuam.ff. quod vi aut dam. Ium. 4. Nat. confil 303. »«. 1, Roma, in confil. 16S. 

fvondu-

• Ü : .GloffalX, 

Pars II. I I 1 a i 

9 Conducuntfquae tradit Vincent. de Franch. dec.ióó. * dendum videtur cogendum fore focium confocio 

ubi dcclarans quomodo íntelligatur id, quod com potiüs, quám alteri; íi idem pretium offeratar, fuam 

muniter dicitur, quodque tíos fupra docuimus, pofle partem locare, atque ita per haec, & alia, quae his 

quemlibet habitan in domo communi pro indivifo, adjungebani, videlicet quod conjuges Mafolivers 

id procederé dicit, quando quis habitat in re com agricolae erant, Sc in re ruftica valde experti, conjumuni 

deflinata* ad ufum habitationis , nec impedit ges vero Mafroíjans paratores lanas, & ejus artis om 

focium quominus cum eo habitet, nec negat focio nino imperiti, conabar defenderé in dida caufa co- 

vindicanti partem in domibus: alias enim generegendos fore didos Mafmijans, poftquam ipíi per. fe 

tur el ad peñíiones l. ancillarum, %.fed & penfiones, • ipfos agros colere non poterant, imo alteri locare 

ff. de pet. hared. §c venient á die ,'quo quis. fcit á fe voíebant, ficut femper fol i ti fuerant, cogendos (in 

peti, /. item veniunt, $.fipetitam2. ff. eod. tit. atque quam ) fore ad lo can dum potiüs didis conjugibus 

*j* ita teflatur decifum in Senat. Ncapolit. jundis dua- Mafolivers,quam alteri: Caererüm poftea partes,quia 

bus aúlis illius Senatus. 

de próximo divifionem íperabant, a propofito deftí- 

10 Utrum \ autem eo cafu, quo unus ex fociis inhateruiitSc fic is cafus non fuit tune decifus, poftea 

bitat domum communem in totum, ut fupra dictum, reperi idem tenere Menoch. qui fatis aecuraté totam 

eft, teneatur ad penfionem pro parte aliorum focio- hanc materiam explicar.,

i%6 Claufula IV. 

Veluti ío exercitio jurifdidionis, quae pluribus ín ea famigerata eft in hac materia, Franciíc. Salba, Se de 

dem urbe, vel oppido competit, quomodo (quaefo) Vallefica, 5c nnbilis Marquefias illius uxoris contra 

ea erit exercenda ? Hanc difficultatera ex profeíTo nobil. Marian. de Perepertufla, 8c de Eril. ubi fuk 

%radant Nicol. Boer. decif. %. per tot. Didae. in prad. eis per regium confilium injundum quatenus intra 

cap.40. etiam per tot. nofter Ludov. 5c Peguer. decif I Ç.dies pro adminiftranda juftitia in termino, óc Ca- 

crimin, lO.per tot. illam decif. Morche. de divif. bon. ftro de Gélida ipfi pro indivifo poflidebant, concor 

lib.l. cap. e.per tot. Franch. Mar. dec. 231, m 1.part. di fuffragio eligerent, ac conftituerent bajulum , a£- 

Pet. de fideicomm. q. 8. in addit. poft n. £30. verf. nunc fellorem, feribam, 5c alios miniftros neceífarios, at- 

videndum eft, adde eis Alber. Brun. in conf. 142. quam tento domini non conveniebant in ufu jurifdidio 

nofter Can. allegat in 3. part. variar, refol. multó, nis , 5c exercitio ejufdem, hanc decifionem refert 

poft haec (cripta in lucem emifla c.i 3. dejar, caflror. Pegue, d. dec. 10. curca fi. facit pro hac opinione ele- 

w.303. Ex quorum didis haec quae fequuntur refolugansrefolutio Gafp. Thefaur. in quaji. forc7if.\ «7.19. 

jptivé nota, Primo i" quod in ifto cafu quorundam íit ubi refolvit plures dóminos, qui exigunt cenlus á 

* opinio, -communiori, ac frequentiori dodorum con- fubditis, teneri omnes deputare unum exadorem, cui 

fenfu inita, jurifdidionem infolidum cuilibet compe folvantur, nec pofle plures faceré, fleque dicit fuifle 

teré, & lie pofle quemlibet ex dominis jurifdidio- decifum in Senatu Pedem. de anno icoo. , -j* 

nem infolidum exercere, ita fané ut locum íit pras- 

Ex his-|-opinionibus prima licet Bart.placuerit iyi 23 

ventioni, ad quod communiter citatur gloff. in cap. 

l.fi uni nÁ.ff. de re jud. 8c Didaco videatur non dií- 

prudentiam. in princ. de ofic. deleg. 5c á Didae. íiipra 

plicuifle in alleg.. cap.40. nihilominus tamen in pra- 

in princ. decem allegantur dodores eam opinionem 

xi nullatenus eft admittenda: orirentur enim ex ea 

tenentes: Juxta hanc opinionem vidi exerceri jurif- 

inter eofdem condominos, necnon 5c fubditos pené 

did ionem in Villa Sandi Joannis de Abbatiis Dioc. 

infinita jurgia, 5c difteníiones: vellet enim unus eum 

Vincen. per dignitates nov'iter in Ecclefiis Cathe- 

abfo\verey quem alius condemnaflet, 5c é converfo, 

dralibus Barcinonen. Gerun. Vicen. 8c Celfonen. in 

5c alia etiam qnamplurimá abfurda orirentur, quae 

praefenti principatu ere ¿tas: quilibet enim ex obticuique 

mediocriter erudito fácillimum eft inde col- * 

* nentibus praedidas dignitates arbitrabatur pofle in 

ligere, quae quidem bene proponebantur fuae Mafolidum 

jurifdidionem ibi exercere. 

jeftati, 5c Excelientiflimo Loxumtenenti hujus prirt- 

Nota fecunda aliorum aliam fuifle ifto in cafu opicipatus de anno i6o4.perArchipresbyterum Eccleíiae 

nionem, ut licet negari non poflit jurifdidionem eo S. Joannis de Abbatitiis dum ipfe jurifdidionem il 

cafu efle penes quemlibet infolidum, cum individua lius villas praetenderet (num jufte, ipfe viderit: ego 

20Í" A* argum. text. in lib.i.f.fi ufufruclff. ad leg. falcid. enim jam alias meam in his aperui fententiam) quas 

& l. via, (f defervi. negavit tamen eam pofle á quo- per dign tates in Ecclefiis Cathedralibus eredas 

2 ilibet infolidum exerceri, fed imó + compeilendos ef communiter, & pro indivifo exercebatur, uti fupefe 

focios,ut eam communi, 5c concordi fuffragio e- • riüs tradidimus. 

xerceant, fie denique ut inviti cogantur ad concor- Verior igitur videtur fecunda opinio, quod fupediam 

íi in jurifdidionis ufu convenerint ad quod rior poflit ipfos focios competiere ad concordandum 

tredecim idem Didacenumerat dodores hanc tenen in exercitio jurifdidionis communis , etíi non contes 

opinione in pri^c.verfex co«RR4NO,alios,cum plu- cordent, poterit ipfe eis praecipere quod altero ex 

' ribus jurium decifionibus,allegat Pcgu.d.dec.io.n.2. duobus modis fuprá relatis, vel alto commodiori ju 

22 Nota "f tertio quod circa proxime didam opinio- ri fdidio exerceatur, atque ita ego confulebam fiénr 

•nem,qüomodo videlicet concordari debeant per Su- dum hominibus Sandi Joannis de Abbatitiis, ut viperiorem 

plures domini de jurifdidione adminiftran-r delicet pro fupradidis litem contra dóminos jurifdi 

da, duae reperiuntur dodorum opiniones: alii enim dionis inftituerint in Senatu,& haec quidem proban- 

dicunt id ita faciendum efle ut alterius vicibus juriftur, clare per text. in l. hujufmodi legatum, §. fin. de 

didionem exerceant dividendo ufum jurifdidionis leg. 1. ubi f quando plures veniunt ad legatum nifí 

per témpora, hujus opinionis eft Felin. in cap. prudentiam, 

n.f.&f. alii late relati per Peguer. d.dec.10. 

n.4. Cravet. in confi in princ.& 99 $.n. i$.v.refpondetur,vol.6. 

Roland.a Val. in conf.8o.n.ij.vol. 1. Petr. 

defideic.q.S.in addit.poft.n. r 3 O.feq. verf nunc videndum 

eft y pag. mihi 9$. colj. ubi alios allegat? 5c fuum dividendi 

modum laudabiliorem caeteris cum Cravet.appellat, 

licet cum poftea dicat non femper tútum , 8c 

j. placuit dominis de Rota de ann. 1573. ut refert Caef. 

de Graf. de fent.Úf re jud.dec.3. alioqui 69.5c plaeuifle 

etiam videtur noftro Senatui,dum de anno lóoy.íubdie 

3o.Junii referente egregio olim Senatore Sal valore 

Fontanet,5c nunc in fupremo Aragón. Regente 

ín cauf. nob. Petri Vila,5c Clafqueri contra nob. Fedric. 

Meca, aduar, antea N. Palau, 5c nunc Simone 

o. Font. provifit quandam jurifdidionem civilem,5c criminalem, 

quae per eos poflideri debebat pro indivifo» 

fore exercendam per Bajulum, 5c officiales per eos 

alternis vicibus, in triennium creandis, quae forma 

per ipfos uíque in hodiernum diem ad unguem obleryatur 

f alio vero opinantur hanc concordiam ita 

fiendam efle ut compellantur focii ad eligendum, ac 

conftifuendum concordi fuffragio communes Judiçes, 

vicarios, necnon 5c reliquos miniftros, qui dnam 

curiam tantum faciant, in qua fubditis juftitia adminiftretunhujus 

opinionis fuit nobil.Ludov.á Peguer. 

4- d.decifcrim. 10.71.c. per rationes ab eo addudas,& placuit 

aliquando noftro Regio Senátui, prouti apparet 

ex deciaratione fada die 1. April. 1583. in caufa,quas 

2 

^ 

fponte conveniant ínter fefe qua adioné agant,compelli 

ad id pofle per judicem, deciditur, quas máxime 

locum habere debent in noflro caíü, ubi talis difeórdia 

inter focios redundat in praejudicium tertii, fcilicet 

vaíallorum, quod confideravit Bart. in d. §.fin.' 

dum dixit tali caíü poífe fieri eam compulíionem per 

judicem ad inftantiam partis, quae laeditur. 

Ex duabus autem formis five.modis concordandi 

fuperius traditis vix illius placeré poteíhnon quidem 

primus, quia per eum, quando jurifdidio eflet alteráis 

vicibus, 8c annis exercenda, non eflet fatis cautem 

bono publico, ex multis'incommodis, quae inde 

oriri pofle conliderat bene Peregr. d. decifi 10.7111.4. 

verf. hac autem forma, & íignanter ex eo quod ex 

hac temporali adminiftratione juftitias fequitur non 

raro quod ea praecipitetur per officiales,ut nihil emolumenti 

fucceflori relinquant, totum vero fuis aedibus 

reportent,quod alia probatione indigere non arbitror, 

praeter eam, "f quam quotidiano experiment02j 

in curia vicarii Barcinonae (quae tribunal eft non 

modkae audoritatis,5c praseminentias in praefenti çff ^ 

vitate,cum ordinarium fit omnium in ea habítantium) 

experimur: propterea enim tribunal illud parvi nunc 

penditur , & asftimatur, ut jam nullus fere fit dódor 

alicujus audoritatis, qui in eo federe velit, quia perraro 

res ibi cum maturitate tradantur (parcant qui ei 

praefunt) quam deceret eos,qui juftjtiam adminiftrant, . 

quod inde proculdubio evenit, quia cum Prior (fie 

vocatur qui major eft in eo tribunali) Ck coníiliarii 

* prioi

Gíofía IX. Pars II. 127 

prioris animales lint, reliqui vero (quos Septimané- incoñvenientia fuperius annotata , fed imo omnia 

ríosvocamus) per hebdómadas eligantur,curat unuí- fiant plana, ut de fe patee, Sc ideo fequeodus, & 

•quifque quód fuo tempore, óc hebdómada caufae fi- omnino , reliquis omifli*, ampledendus. 

riiantur, & falaria ad eos perveniantjicet ftihil relin- Alios dividenda; f jurifdidionis modos praeter^ 

quatur fuccefíbri, quod ut fiat, neceífum eft, dilatío- fupra enarratos, tradit Petr. de fideicom.

il8 Claufula IV. 

divifione nenda nullum verbum in fententia extitit illius, quod major divifit minoribus eligen ti bus, plu 

fadum, prouti in duabus caufis fuperius enarratis, alres ad id Dodores allegat Didae. ubi fuperius Soar. 

tera quidem ínter Joannem Fabregas ex una,& Joan á Ribey. in thefaur. recept. fentent. verf. divifio. n. 92. 

nem Mas partibus ex altera, ad relationem Monfer- Carro, d.decif.feu caf.i$$.n.o.. Se Tib.Decía, refp.iy. 

rati Guarnióla, óc altera inter Elifabetham Mafoli- 0,53.voh.communem eandem opinionem dicunt Jaf. 

nera, & Narcifam Mafmilana ad relationem Jofephi inl.i. n. 40. ff. fi cert. petat. Bonacofa de aquitate ca 

Benach , in quibus cum. tantummodo adjudicatae, non, conduf. 09. alü relati per Soar. (licét per eos 

fuerint partibus portiones eis contingentes pro indi -non cumulan ejus intentionem dicat Carroç. ubi fu- , 

vifo cum adveríariis poifidendae, arbitror propterea periüs) in diíl.verf divifio. atque ita fervari de inve 

novo judicio pro divífione facienda agendum fore, terata confuetudine in patria Gratianopol.prout ipfe 

ad text. in lib.i.&2. cum toto tit.ff.fa.mil* hercifc. & vidit fuis temporibus, tradit, Óc aíferit Guid. Pap. li 

Cod.eod.tit. quia haec judicia, uti ex fuperioribus concét Bertrán, ei in hoc contradicat, ut advertit ibi 

ftat, omnino diverfa funt inter fefe. Formam libel— Ranchin. in addit. 3.289.». I. item óc Guiller. Bene- 

li, quo hujufmodi divino petatur, tradit Joan. Pet. de did. in capit. Raynutius, verbor. in eodem teftamento 

Ferrar, in practic. Papienf. inform. lib. pro hareditate, relinquens, lo primer. ».211. aflerit quicquid fit de ju- 4*- 

vel re fingulari dividenda. 

re communi, hanc opinionem de inveterata confue 

Quomodo autem divifio fit facienda, hoc opus, tudine fervari: eandem eífe dividendi confuetudi» + 

hic labor eft hac in re. Vinc.Carro. decifiofeu caf.itf. nem in Germania á dominis in judie ando approbatam 

per íof.ex variis jurium decifionibus-óc dodorum cir teftatur Mynfing. loco fuperius allégalo. Hunc eca 

haec opinionibus , feptem modos hujus facienda? tiam dividendi modum approbaffe Senatum Sebufia- -fc 

divifionis enumerat, quos libet hicinferere, óc mox num audor eft Antón. Fab.-i» fuo Cod.lib.3 .tit.2*j.fa~ 

noftram i IR his aperire fententiam. 

mil. hercifc. defin.2. & tit.27. commun. utriufqué judie, 

34 Primo igitur -|- forte videtur facienda hujufmodi defin. 4. Odaviano tamen Simoncel. non videtur 

divifio, /¿¿.2. ibi, fortium cafum. Se inferius, ibi ,fortis placuifle, imo eum impugnat, de decreté Ub. 2. tit. 4. 

facilítate, C. quand. & quib. quarta pars? lib. i O. ubi de a n. 34. cum feq. Hieronym. Cevai. commun. contra 

divifione haereditatis agens Imperator ftatuit forte commun.'refert in hac 're dodorum opinionem in 

effe faciendam : hanc opinionem tenet Bart. in d.l. proel, quaftion. qu. 340. lib.i. JEtaSL tamen Feíre. in 

2. & in Li. C. de his, qui Jé defer. Se Bald. in lib.l. refponf. 1. per tot. multum hunc dividendi modum 

Cod.de pa6t'. & inl.penül. in priçc C. comm. utriufqué commendat, Óc dicit EFLE aequiorem, & de confue 

i jud & in l. pemdt. in princ. C. comm. divid. & inl. jutudine, 

nedum Deiphinatus,ut afferit Guid. Pap. fed 

bemus, in princ. C. dejacrof. Ecclef. cum aliis late reetiam 

totius orbis. 

latis per Carro, ubi fupra, n. 8. communem eam opi Sed f Mynfing. ubi fupra allegatus efl) dicit hanc3 7 

nionem dicunt Jaf. in 1.1. n.qp.ff. ficert. petat. plures opinionem fie efle accipiendam, dummodo frater natu 

alios eandem communem facientes allegat idem Ca- major divifionem non faciat captiofam, óc in qua 

f roe. d.nu.S. Sí Eman. Suar. é Ribey. in thef recept. infit fraus, vel iniquitas, quidem refert Séneca loco 

fentent. n. 9. c. in verb. diverfo. Sed reprobat JEmil. fuprá citato quandoque fadam fuifle:cum enim quis 

Ferret. refp.i. n.2. dicens nihil certi habere hanc o- habens filium legitimum alium poftea ex ancilla fufpinionem,qui 

nitatur praeter communem Legiílatum tuliflet, Óc decefliflet, major rrafeer ita divifit haere- 

confenfum, carentem, inquit, lege,&. ratione: tutif- ditatem ut totum patrimonium ex una parte pone- 

' íimum poftea inquiens , nihil forti fore committenret, ÓC altera nati matrem fleque cogeretur minor 

dum niíi in caíib. de jure expreflis qualis non .eft hic frater aut matre carere, aut integro patrimonio, id 

6c conafur probare nihil faceré /. 2. allegatam. efl aut matrem apud alium in perpetua fervitute re 

3c Secundo-j-facienda videtur divifio eo modo quód linquere, aut mendicus, óc rerum omnium ínops ma* 

major faciat partes, & minor eligat, vulg. cap.i.extr. nere, huic óc fimilibus iniquis, óc captioíis di vi üo ni- 

de parroch. ubi in duob. Epifcopis parrochianos di-' bus flandum nullatenus efle docet Myníinger. ubi 

. videre debentibus , ftatuitur eam divifionem ita fa fupra ex Ancharan. Joan, de Plat. Se aliis, quos alleciendam 

eífe, ut qui amplius tempus in Epiícopatu gat, optime Decian. refponf 15.». 51. vol. 1. 

habet, di vidat, Sí minor eligat: hic modus dividendi Quis-)- autem hoc in cafu major dicatur, óc an ma-38 

defumptus eft ex veteri teftamento Geneíis cap. 13. joritas haec fit refpedu aetatis, vel adminiftrationis 

ubi ita fadam fuiífe divifionem inter Abraham Óc coníideranda, docent plurçs, quos latiííimé reíerunt 

Loth commemorant facrae litterae, ut docet divus Simoíícel. ubi fuperius , n. 37. óc Menoch. de arbitr. 

Auguft. de civit. Dei, lib-16. c. 20. relatus in can. de judie, lib.2. ceht.23. caf.124. ubi id docet arbitrio Ju 

libeüis 20. diftinñ. his verbis, bine fortajfs effeña efl diéis relinqui, vide Ficar. óc Eman» Soar. in vol 

inter homines pacifica confuetudo, ut quando terrenorum commun. • opin. 10. 4. loe. 121 tit. 6. cap. I. 

aliquid partiendum eft major dividat, minor eligat: 

Tertia opinio "f circa dividendi modum fuit,quam39 

Eundem dividendi modum fi Raboc. credamus in 

Guill. Benedid. ubi fuperius faniorem , óc com mu- ' 

addit. ad Guid. Pap. dec.2%0. Didae. infiepe alleg. cap. 

niorem appellat, quod imó primogenitus debeat eli 

40. prañ. qu. ».3. Se Joach. Mynfing. obferv. 37. n.2, 

gere priori loco , hanc opinionem confirmat is 

centur. 4. qui id defumpferunt ex Séneca, quem re- 

audor fatis debilibus fundamentis per te ipfum 

ferunt lib. 6. declama, approbabant olim declamato- ; 

videndis. 

rum leges, quarum una elí, frater dividat, minor eli- 

^gat, fequitur Vi vi., dec.a^j.lib.^.n.2. ubi -f- poftea dif- 

Quarta fuit -j~ opinio quorundam dicentium ele-40 

dionem dan dam efle ex contiguitate loci, pro qua • 

•* putat num minor iaefus in eligendo poííit, Se debeat _ opinione allegat Carro. /. quicunque 2. de omni agro 

, beneficio reftitutionis in integrum adverfus eledio- defert. lib. 10. C. hanc opinionem approbavit Senanem 

juvari, alterum caput, an fcilicet major réftitua- - tus Neapol. dum judicavit domus jam divifae par- 

tur fi inaequales partes fecerit, minorqu'e majorem tium optionem dandam fore ei » qui habebat aliam 

elegerit, difputandum relinquens Antón. Faber muí- , domum continuam cum domo divifa, ut refert Ca- 

to poft eum feripturó in fuo Cod. lib.$. tit.27. defin*fe* pyc. decif. 42. num. 1. & 2. idem probat Caef. Barz. 

ubi tenet quod fie, fi magna fuerit laelio, atque- ita decif. Bonon. 100. n. 17. 

a. pronunciaffe Senatum Sebufianum aíferit. Hoc di- Quintaeft opinio quód /haec divifio fit facienda^j 

, videndi modo ufi funt tres fratres Bamtells, & de arbitrio judicis, §.fifamilia cum §.fieq.it/lit. de ofic. 

Beftracha (in hoc noftro principatu propter generis jud. ubi Imper. fi familia horcifcunda judicio añum fit, 

antiquitatem, óc nobilitatem fatis noti) in divifione ftngulas res fingulis haredib. adjudicare debet: hanc 

.bonorum patris ab inteftato defundi óc baroniarum opinionem tenent3 fequuntur, lateque probat Tiraq.

*? I GloíTa |X. Pars II. i i*9t «Ir jur. primog. q.6o. n.io. Hypol. de Muiil. in /. qua- communiter eledos, vel ex officio, fuo cafu, facía 

Jiionis modum n.i C. fi res com. pig. dat. fit. Sc tradit Negüfan. loco mox 

re, ut major dividat, minor vero eligat, tum propter allegando, tali f cafu fada divifione, licet per eam4P 

• gravifíimorum Senatuum qui illam fequuti funt au- cu; 11 bet ex' fociis, vel fratrib. fuá pars divifim ob vedoritatem, 

tum etiam Sc ex eo quód facillimus fit nia t, nihilominus tamen non remanebit obligata 

is dividendi modus, Sc pauciflimis obnoxius expen- creditori fe la dimidia debitoris, fed in obligatione 

fis,quae forfan in reliquis dividendi modis fieri con- erit dimidia cujuflibet dimidiae pro indivifo , text. 

tingerent, nec aliquam inter focios, vel minimam , formalis tft /. confentit, $.fin. ff. de quib. mod pig. vel 

prae fe fert insequalitatem , nec ulli eorum tribuit hypoth.folut. his verbis, illud tenendum eft fiquis com 

occafionem de confocio conquerendi: fi enim major munis rei partem pro indivifo dederit hypotheca divi 

frater inaequales partes, forfan circumvemcndi trafione fatla cum focio, non uíiqua eam partem creditori 

trem animo, íi fortaiíis minorem reciperet, fecerit, Sc obligatam effe , qua ei obtigit, qui pignoré dedit, fed 

is non minorem fed majorem eie'gerit,imputet fibi,' utriufque pars pro indivifo pro parte 'dimidia manebit 

non alii major frater,ac de fe ipfo conqueratur, quód obligata , ita tenet ibi Bart. idem probat /. 3. §. C. 

fuerit á fe ipfo deceptus, Sc circumventus, fi vero é qui pot. in pign. hab. Sc docent Bal. in alleg. I. unic. 

contrafucceiferit,imputer fibi minor frater quod o-, C. fi com. rei pign. dat. fit. viden. Neguf. in tratl. de 

ptione fibi data,eligere nefeiverit pulchré hoc con- pign. éf hypoih. memb. 3. 2. part. n. 36. éf 37. Quod 

fiderat Antón. Fabcr in allegat. defin. 4. lib. 3. m.27. tamen non vult. Ant. Robert. in lib.%. rer. judie. c.fOf 

commun. utriufque judie, fui Codicis. 

19. procederé refpedu plurium haeredum, qui ut ta 

Si vero hic dividendi modus non píacuerit, ego les aliquid poflident pro indivifo: dicit enim quód 

exiftimo, ex reliquis ille foret eligendus, licet multa- íi unus fuam partem alicui particulari creditori oblirum 

fit impenfarum, quo arbitrio Judicis,, qui aequagavit, divifione poft modum fada, fola illa pats quae 

les partes faciat, Sc uni unam, & alteri alteram af- obtigit obligauti remanet obligata,atque ita decifum -Jfignet, 

& tradat, divifionem faciendam in fuperioéf determinatum in Senatu Parif.de anno 1584, traribus 

, fecundum unam opinionem, & docuimus, dit, rationes different i ae inter hofee dúos cafus apud 

Sc hanc opinionem fervaret forfan nofter Senatus, hunc celebrem virum lege , quae tibi forfan fatisfa- 

• qui eam alias fequutus fuit > ut colligere licet ex cient: ex quibus Sc aliam refolvit juris pulchram dif, 

proceftu caufae fratrum Pares, & Marti ni Joannis ceptationém, fi extante ftatuto quód muliere nuben- 

de Malla fuperius mentíonatae, in qua cum de divi- te habeat dominus feudi redditus unius anni, ei cum 

K denda haereditáte communi ageretur, extitit provi- altero íit aiiqua hasreditas communiter relida,in qua 

» fum quód Relator caufae ad locum quaeftionis acce fit unus tundus feudalis, alius non • Sc non feudalis, 

de ret hujufmódi divifionis facienda; caufa , prout divifione fada, obtigit mulien, nihil inquit re/o/«r«w& 

' poftea acceílit. 

in Senat. confequi dominum, quia prgefumptione 

^5 Caeterüm + videamus quqmodo fe habere debeat juris fingatur muliere nihil unquam aliud 'habuifle. 

Judex, cafu quo magis placeat hic dividendi modus, Alias útiles quaefliones in hac materia vide per eun-, 

cujus arbitrio committitur. íñ hac divifione facien dem Negufiui. ubi fuprá optime pertraclatas , quas 

da certé nulli dubium efl ei licere quocunque ex fu nobis cordi non eft hic inferere, quia noftrum non 

pradidis monis divifionem faceré: verum , meo ju attiiient inftitutum. 

dicio , nullo alio modo magis jufté, Sc aequé cum 

partium fatisfadione, & propriae ;confcientiac exoneratione 

in his procedat, quam fi conftitutus in loco 

quaeftionis per probos * Sc expertos per partes 

Illa folüm (ultra addudas ab hoc audore) vifa digna 

eft quae non omitteretur, quod ~j~ fada divifionCç^ 

inter iftos donatarios , Sc alios quofeunque cohaeredes, 

fi adfint creditores haereditatis contradi a defundo

fundo antequam ad condonataríos, vel coharedes lafc. etiam ubi fupra, w. 5*. ubi f etiam docet lucrad 

illa perveniret five anteriores, five pofteriores, & li- non diei niíi dedudo are alieno, 

ve bypothecarii, Íive etiam chircgrapharii, óc íint Hincfrit quod bona focietatis non dicuntur bo-j7 

alii •» qui íint creditores unius ex didis condonata- na focii niíi prius folutis debitis focietatis Bald. & 

riis, vel coharedib. femper in bonis haereditatis, vel Sal. in /. ejus,C. de campen. Sí alii, quos refert Mago, 

donatis praferuntur creditores haereditatis ex text. dec. Lucí. ti. 19. quod h.16. dicit in tantum elle veexprefío 

in l.i. %.fciendum,fi. de fepara. Sí gloíf. 2. in rum ut procedat etiam íi extaret ftatutum quod ael.eos, 

circa fin. C.qui pot. in pign. hab. ubi dicitur quod qualiter omnes creditores, + concurrere deberent ad;8 

quamvis creditor hypothecarius pjaeferatur ei, qui bona debitoris decodi, quia (inquit) intelligeretur 

habet folam perfonalem,tamen fallit in eo, qui conde bonis propriis, non autem in bonis focietatis, in 

traxit cum defundo, quia in haereditaria praefertur quibus debent priüs fatisfieri creditores illius , per 

habenti hypothecam , pulchrae funt ad propolitum quae ego concludebam quod cum eodem momento 

decifiones Borgnin. Cávale. 28. num. 40. & 41. temporis, quo fuit res empta per focios, fuerit etiam 

f part. 3. Sí Surd. jio. per tot. ubi fie decifum tradit contrada inter eos focietas,quae -j- tacita, óc incidensjQ 

in Senat. Mantua. á dodoribus appellatur quando plures communi no- 

52 Hac f ergo ratione juvabat de anno 1611. in cau- mine emunt ut probat leg. tum duobus, tX ibi Bart. Se 

fa Gafparis Carcer, civis honorati Barcinonae con- Bald.j^ pro fioc. & l. cum proponas, Sí :bi gl. & Bar.óc 

tra pupillos Rieras , óc Gabrielem Efteve , coram e- Bald. C. eod. tit. Sí melior text. in l. l.ff. com. divid. 

gregio Senatore Hier. Senjuft. Sí Scriba Simone ibi, cum focietate res communis eft veluti inter eos, qui 

Font.ut defenderem in eadem hac materia concurfus pariter eandem rem emerunt, &C. Tib. Decia. refipXfJ. 

creditorum rei focialis, feu communis, óc creditorum n.^.&39. infin. vol.2. Mafcar. de probat. concl.\$\o. 

alterius ex fociis, praeferendos fore creditores foca- n. 10. & 15. Morch.de divif. bon.lib.i. c. 3. w.40. Joles 

etiam chirographarios aliis creditoribus unius ex an. Bota, confi*]*.. a n. 34. cum fieq. Card. Mant. de utfociis 

hypothecariis, quando fefe res habebat prouti C l t, & av}big. convenu lib.6. tit. 1. de fofiet. n.i 1. & tit. 

in cafu caufae praedidae, cujus fadi fpeciem,quia pul- 1 i.n ^í.vol.l. OHba de aillo, part. 2. lib.l,c. 39. n.l. 

chram, hic libuit inferere, Emerant qüidam merca- Quam voluntatem incundi focietatem paulo poft 

tores communiter certam fortem mercium ad eorum emptionem communiter per focios fadam dcclaraofficium 

minimé pertinentium certo pretio poftea runt iidem focii capitulando quid de mercibus emptis 

certo convento tempore folvendo , ad quod fe u- agendum eífet, quód fcilicet, non quidem inter ipfos 

nufquifque ex ipfis in folidum obligaverat cum quo- dividerentur ftatim, Sí quilibet earum fuam partem , 

dam chirographo hypothecam non habente , fue- Sí portionem ftatim reciperet, fed quod imó alio veceífit 

quod unus ex fociis multis contradis debitis herentur communi nomine vendenda quod dicunt 

non habuit unde partem fe contingentem didi pre- dodores declarationem efle animi ementium quod 

tii folveret,ob quod oportuit quód pro eo folve- illum habuerint contrahendi per illam emptionem, 

rent confocii: Venditis mercibus per didos merca- focietatem inter fefe, ut pulchré Mantic. docet. d. tit. 

tores, ut didum eft emptis, pretium fuit in quodam 11.».31. é* 32. rationem reddens quia f ex eo,quod6o 

bancho depoíitum , cui fe oppofuerunt pro parte poftea agitur, daturintelligi quid retro fadum fuecontingente 

illum focium qui pretium non iolverat rit, leg. quadam fiunt, de reb. dub. nonnihil dicit. Bot. 

primaevae emptionis,reliqui confocii ut hab.entes lo- ubi fuprá, cum (inquam) eodem momento tempocum, 

óc ceftionem venditoris, Sí alii creditores hy- ris, quo fuit fada emptio fuerit inter focios contracpothecarii 

ejufdem debitoris, fuit dubitatum qui ef- ta focietasin mercibus praedidis , Sí eodem etiam 

fent praferendi , aut confocii licét chirographarh momento affeda res empta are illo alieno pretii non 

creditores tantum , yero alii hypothecarii: ego de- foluti, óc res femper remanferit focietatis illo onere 

fendi quod confocii óc adduxi in argumentum quod affeda, óc íimiliter cum eodem onere fub nomifupra 

dicebam de creditoribus hareditatis, ut licut ne focietatis remanferit poftea pecunia, ex vendiibi 

etiam chirographarii creditores hareditatis pra- tione poftea fequuta , proeefla , inde dicebam quod 

ferebantur aliis quibufeunque per haredem contrac- propterea nec memento quidem temporis potuit ditis, 

íic hic creditores'mercis praferrentur aliis etiam ci focii debitoris res empta, óc per confequens quod 

quibufeunque per unum ex fociis contradis etiam in rebus pradidis focialibus, nec in pecuniis ex iis 

cum hypotheca. proceííls contrada unquam fuit hypotheca credito- 

^3 Addebam, ¡" certum efle qu.od creditores focii non rum focii debitoris, fed tantum in parte ipfum conpoterant 

plus pratendere quam pratenderet focius tingentc.qua cum non dicatur nifi dedudo are alieíi 

viveret quia ut ejus fucceífores veniebant ad illius no, Óc folutis priüs debitis focietatis, quorum princibona: 

ipfe autem nihil akud, íi viveret pratendere palé eft quod venditori mercium debetur, cum illud 

poflet, quam fuam partem, óc portionem in illis mer- contradum eflet per focios, non quidem nomine 

cibus,vel pretio earundem ut de fe patet,ergo nec a- proprio , fed imó nomine focietatis cum eodem ipfo 

liud poflunt creditores ipíius focii pratendere quam adu , quo debitum contraxerant, focietatem etiam 

partern, óc portionem focii debitoris ut in eis fa- iniiflet, inde concludebam evidenter nihil poífe fotisfiant 

per divifionem bonorum communium , ut cii creditores pratendere in prajudicium creditorum 

probant dodores in l-fi pignora f. famil. hercifeund. focietatis. 

& in l. communi dividundo,}. fi debitor7, ff.de commun. Hac tollebant obicem, qui fiebas de lib. licet C. qui^ t 

divid. Montaver. ad Ohb. de aílion. part. 2. lib. l. pot. in pign. hab. quatenus habet venditione, qua, 

cap. 39. num. 4. „ rit alicui habita fide de pretio ftatim transferri in 

^. Hac autem partitio antequam fiat, f priüs eft á eum dominium , óc ab eo die contrahi hypothecam 

rebus focietatis, óc commumbus omne as alienum in favorem creditorum hypothetariorum iplius dededucendum, 

leg. omne as alienum cum fequenti, ff. bitoris, qui tali cafu praferuntur proculdubio ipíi 

pro focio. Morche. de divif. bon. lib. 2. c. 12. n. 1. cum emptori, cui pretium debetur, li priores illo íint, vel 

feq. Bonifi Kugcr. in confia*;, n. IQI. bene Ayora de hypothecarii, Sí ifte chirographarius qua de re late 

partit.part.c.-j.n.i.cum feq. bené Alvar.Velaf. in pr,ix. per Vine. Franc. dec.^6cj.¿f ^c6. per tot. ceílabat (incollat. 

& part. c.2j. per tot. ubi eft lumme notandus. quam) hujufmodi objedum , quia, ut dicebam, nun- 

Ratiof eft clara, quia non ell tn bonis niíi quod quam nec quidem momento temporis nanll.itum 

fupereíl dedudo are alieno l.fubfignatum,%. bona, de fuit dominium in hunc fockim , íed in íocictatem 

yerb.fign. & in 1. Princeps bona, eod. tit. bene Ayora potius,óí femper cum illo onere folvendi pretium, 

in hac eadem materia loquens in dicl.c. 7. nu. 1. Ve- óc fie non adfuit unquam cui moitetetur hypotheca

. J¡ IGiofla IX, 

Pars II. 1 5 t 

theca ereditorum focii. Si aliquid á principio habuiífent 

focii proprium , quod mififíent in íbeietátem,bené. 

verum eft quóAin eo praelati fuiflent priores 

creditores fociorum, qui tales erant antequara 

inter eos iniretur focietas, quibufeunque aliis poftea 

çontradis focialibus creditoribus ex ratione fuperius 

adduda, quia fcilicet in eo contrada fuiflet hypotheca, 

vel ftatim atque cootradum fuiífet debitum , 

Vel ftatim atque'acquiíitum fuiffet illud, quód poftea 

.miífum in focietatem eífet , ck. íic cum illo onere 

tranfiiflet in focietatem, prout ratione capitales, feu 

partis illius, quod miífum eflet in focietatem per 

tmüm ex fociis, uxorem illius priorem creditricem 

•pro dote, & augmento eífe praeferendam qui bu fj- 

emique aiiís focialibus creditoríb. declaravit Senatus 

referente egregio Senatore Raphaele Rubi & Coll, 

in caufa Pauli Roflello, contra Francifcum Caflany, 

Sc alios fub die 14. Novembris ann. 1009. feriba N. 

Vila: Non autem voluit, ficut praetendebatur, declarare 

Senatus quod fimihter praeferretur mu>ier in 

reliquis bonis focietatis. & lucris illius, fed imó cen- 

Tuit ex eis fore pnus'foivenda debita, prout nos refo 

i vim us. Verum cum in noftro cafu non agatur de 

. aiiqua re , quum focius habuiílet propriam tempore 

iuitae focietatis, & mififlet in eum , cui ut diximus, 

iniri potuerit, praeténfa creditorum hypotheca,indé 

fit efle verum quod fuprá docuimus ex doda noftri . 

Senatus refolutiorie. 

Addebam finaliter alias rationes, quas Mago ad- 

' ducebat alleg. decif. Lucenfi 1. per tof. oX fi ¿nancer illarn 

quód ifti focii fpecialirer merci credidiflent, & 

per confequens eflent praeferendi,& illas,quas etiam 

^2P r 

oporlebat n. 31. dicens ^ debitum, & creditum focietatis 

efle diyerfum á debito, Sc crédito focii particularis: 

nam quod eft debitum, vel creditum in 

communi non eft debitum, vel creditum alicujus ex 

fociis particular;bus , adde Ronchegal. in leg.fiduob. 

n.6. de duob. reis. Rorgnin. de tut. & curat. n.220. 

•fa- Unde fit -j-quod non admittatur debitori focieta- 

• ''tis compenfatio fi opponatur debito alicujus ex fociis 

in quo fibi partiCulariter teneatur, ad quod probandum 

eft tota decifio prasdida Mago, compacta, Sc 

probant etiam Ronchegal. & Borgnin. ubi íunra. 

Per haeeobtJñui quod volebam in caufa fup>í adida 

Ga ("parís Carcer. contra pupillos Rieras, & Gabriel 

Efte ve": fuit enim in favorem didorum pupil- 

JL lorum Rielas, & Efteve 17. Febr. 1611. declaratum 

ipfos pra-íerendos pro illo debito foeietatis quod 

exoluerant venditori mercium, futriendo pro motivo 

quod fuprdditli fiatum in acquifttióne éf foáetate inter; 

eos* ifías me/ees, féparátim crediderunt éf folveruni, éf 

ob id ejfe prceferendos quibufeunque aliis in pecunia procejficwx 

dicla focietate, cum bona focii dici non yaleant 

nifi are alieno jocietatis prius dedícelo > quo deduelo nihil 

remanebat, éfc. feriba eft, ut dixi Simón. Funt. 

6. Alios-j-ante me erat hujus caufae advocatus , qui 

••aliter füridabat didorum pupillorum Rieras,Sc É(teve 

jnftitjam: dicebat fiquidem ex eo ipfos praefit 

rendos, qüia feré ftatim poft fadam emptionem mer- 

- cium, elapfis fcilicet non plus quam quatuor, aut 

quinqué diebus capitulaverant focii inter fe fe , fore 

••priüs de pecunia proceflura ex mercibus folvendum 

pretium debitum , volens propterea fuae juftitiae accommndarc 

d-ipufitionem /. licet, Cod.qui pot. in pign. 

bab. Aftlid. dea

132, 

vigore haereditamcnti aviti illius heereditatem poflident 

communiter & pro indivifo. Et primo quidem 

cam impedit imposibilitas, vel dimcultas dividendi, 

U^. Jancimus, í. ne autem, ibi, res dividí fine fuo periculo 

poffibilis efl, Sí ibi, in his cafibus, in quibus porfió 

utiliter celebrar i minimé potefl, C. de donat. I. l.C. 

tomín, divid. 

•73 Inde f dicebant aliqui divifionem pafcui communis 

peti non poífe, quia commodé dividí non valet, 

ex text. in l. tifus pars , fi. de ufu & habit. ubi ufus 

partem legari non poífe dicitur, quia quamvis frui 

pro parte poífimus, pro parte tamen uti non valemus, 

ut refert Thefaur. dee.ji.iu 1. licet contrarium 

íit verius, quod imo peti poííit hujufmodi divifio, ut 

tradit Gutier. d-- jurament. confirm. part.i. c. f8. n. 3. 

"f & Thefaur. d. dec. 71. n. 1. qu» dicit ita decifum fuifle 

in Senatu Pedemon. Sí eam divifionem tradit faciendum 

non ut fervitus dividatur, qui i.id fieri non poteft,fed 

commoditas per regiones camporum ex Ccepola 

latiilimé de his agente in tracl. de fervit. rufiie. 

prad. cap.o. n.22. ad quos allegat Thefaur. /. communi 

dividundo , §. dum de üfufrutlu , ff. commun. divid. 

ibi , dum de u'ufrutlu communi dividundo judicium 

agitur Judex ojficium fitum ita diriges, ut vel regionibus 

eis uti Jtui permití at • Ufe. vel ubi id fien non poííit, 

fiat divifio per témpora > vel numerum pecorum , 

ider» Caepol.ubi fueran 3 8. ubi ».30. caufis adducit, 

propter quas ad hujufmodi divifionem devenitnr. 

jq Ceeterum -j- quomodo debeat fieri divifio inter 

duascommunitate.í paf.ua communia habentcs, quarum 

una Sí homimbus, S: pecoribus aiter fit numeroíior.an 

habita rarione capí-e I . ' M vero a*quahter, 

f\ tradit 1 hefaur. dec. 72. per tot. ub. n 3. dicit decifum 

fuiífe bis in Senatu Pedem. de annis 1562. Sí 1570. 

diftinguendos fore cafus: aut enim ifti focii rem po£ 

lident communiter, Sí pro indivifo aequaliter, prout 

ifti, de quibus nos faepé verba fecimus, & tune id totum 

relinquendum eífe arbitrio Judicis exiftimo, qui 

qualitate fadi, Sí ejus circumftantiis optimé perípcdis 

arbitrabitur quis cui fit praeferendus, licét ego 

tutius futurum exiftimarem, fi per Judicem eligerentur 

proceres, qui rem communem aeftimarent, & poftea 

, fi inter focios oriretur contentio fuper cledione, 

Sí optione folvendi aftiruationem fuá* partis, 

vel eandem recipiendi, quód tune ea contentio forte 

dirimeretur, ut fuperius tradidimus, dum de divif 

deuda re communi ageremus , viden. Jai. in dicl. §. 

quadam , 11. 10. infiit. de aítio. Sí Hieronym. Porto. 

cap. de confort.4?. JZ.IO. vel etiam eo cafu poflet deveniri 

ad licitationem, in qua is totam rem haberet, 

foluto alteri valore fuá partis , qui vincecet in licitando 

d. I. 1. & leg. ad officium, C. commun. divid. §. 

fin. Sí ibi Bart. Sí Bald. not. /. communi dividundo, §. 

fin. Ú leg. arbor. §. Judex, ff. eod. tit. quod tamen declaratione 

indiget, ut iníeriüs videbis. 

fiendam eífe aeqftaliter.á qu< • tarreu duíentit.Franch. 

Munnoz de E 1 

Atque i" ita vanam omnino, & valdé frivolarrí8r 

in fadi fpecie exillimabam pratentionem cujufdam 

mercatoris praefentjs civitatis,qui cum haberet communem 

, Sí pro indivifo cum quodam Gafpare Berenguer 

paílamenario ejufdem civitatis quandam 

domum in vico de la argentería fitam, quae commodam 

non recipiebat divifionem, caufam inftituit 

in regia Audientia ad relationem egregii Senatoris 

Joannis Gallego , aduario N. Mallol. de anno 

1602. contra didum Berenguer ( in qua, íicut in reliquis 

quam plures fucrunt fadae expenfae, cum ea 

profequuta fuiífet ufque ad concluíionem in caufa, 

& denunciationem proceflus , licét poftea partes 

concordaverint ) petendo fimpliciter condemnari 

cebar, in tracl. de computar, pofi tratl. did. Berenguer ad praeftandum patientiam quod di 

de ratiocin. cap.j.n.j. Integram de hojufmodi divida domus allimaretur per expertos, óc ad recipienfione 

pafcuorum communium confecit noviííimé Jodum juftum pretium medietatis dida domus aftifeph. 

de Sefe dec 74. videndum, ubi licét non neget mandum, óc concludendo in fuis articulis quód quia 

pofle fieri divifionem, dicit tamen n. 37. facultatem domus non poterat commodé dividí, quód propter 

dividendi hujufmodi commutnonem mille litibus de ea erat condemnandus didus Berenguer ut fuproj 

jure involutam eífe, quia multa oportet intercederé, vanam (inquam) Sí frivolam ego dicebam eam 

Sí probare ad eam faciendam, quae ibi remiffive tra pratentionem, ex eo quód non eífet ita concludendit, 

ob idque (inquit) Aragonenfes totum id in madum per eum, qui majorem non habebat in re com* 

nu principis pofuerunt, ut per deítdam de ejus li- muni partem quam aliüs, ftd aliter, atque alio mocentia 

fadam , fiat haec divifio. 

do prout fuprá didum extitit. 

75 Impeditur -f- igitur divifio per impoíTibilitatem vel 

difficultatem dividendi. imó tune fieri debet aftuna- 

Aut -j- vero ifti focii rem habent communem, norrg^ 

aequ aliter, puta unus pro una parte, Sí alius pro duatio, 

Sí aiter ex fociis per confocium exfolvi, lie ut bus , vel tribus, óc tune aílimatione legitime fada 

totus fundus uni adjudicetur3& alteri pretium refun- eledionem, Sí optionem dandain fore ei,qui majodatur,vel 

etiam devenir! debet ad licitationem,prout rem partem poílideret: tradunt DD. per text. exprefc 

haec omnia probant text. in leg. arbor $. de vefiibulo , fum in fancimus, §. ne autem , Cod. de donat. ubi Im 

, ff. commun. divid. Urfil. in addit. ad Affiiíl. decif. 23. perator lie ait, ne autem communione inducía dona 

n. 6. cum feq. efl text. Sí ibi Bart. Sí Bald. not.'»; /. 1. tor i, & ei, qui liberalitatem fufeepit oriatur contentio, 

& in leg. ad officium, ver fie. fin. Cod. commu. divid* eletlionem damus ei, qui amplioremfummam in re do 

Decian. refpon.^.n.^S. vol.i. Capyc. dec. j6. in princ. nata , hab iter i t, vel quam afiimationis quantitatem of- 

quód quomodo procedat inferius declarabimus. ferre ei, qui minore?/: caufam habuit , & totum pojfi- 

-76" Dicitur + autem tune res commodé dividí non derc, l. 2. C. 7.. quand. ^ & quib. quart. .. pars, ,,». fin. xifle Corneuní in conf. Si. volum. 2. reputantem catum 

leg.feq.ff de in diem adjeclio, l. fi quis aliam, \f. fum dicl. I. fancimus fpeciaiem in donatione, idem 

de folutio. Bartol. in leg. fi non jortem, $.fi centum, de Tiraq. de primogen. q. 60. n. 1C. Cravet. in confil. JJ. 

-j%cond. indeb. Dicitur \ ítem res non poífe commodé num. 8. nec videtur difplicuifle Caef Barz. dec.iOO. 

dividí quando dividendo fit ad injurian) alterius ex 

confortibus Jaf. in }. quadam n.înfl. de atliu. Caef. 

nu. 10. & 12. Sí Alvar. Velafc. confult. 114. num.j. 

qui f dicunt non licere haredibus licitare in rebus83 

i^çBarz. decif. Bonon. ico nu. II. Aliis etiam\ modis hareditariis, ut rem habeat qui plus licitaverit, ficdicitur 

res non pofle dividí, quos refert Ángel, ad que aíferit fapiflime declar.:Jjé Senatum Lulifanum -{• 

/. Reg. de metióte. 1.4. gl. 8. n. l. per text. in l. nam ad licitationem, ff. famd. hercif. atgo 

Ccetciüm f dificultas efl quis praeferatur in aefti- que ita pro noftra opinione reperi in quodam libro 

matione folvenda? In qua dubitátione dúos arbitror exemplarium fuifle antiquitus decifum in Senatu die \ 

21, No

I Glofla I 

21. Novembris IC29. ad relationem Francifci Puig in 

caufa Bernardina Bufquets mercatoris civitatis Vici 

contra Gabrielam uxorem Jacobi Salavert ejufdem 

civitatis, videri poteft, íi oportet, in archivo regio 

ín libro concluúonum Regias Audientia; di ¿ti anni 

*539- 3 J ¡fe 

84 Quod T tamen aliqui, quos reperies apud Caef. 

Barz. decif. ICO. n. 16. volunt tune tantum prascedere 

quando is, qui habet duas partes, vel majorem partem 

id habet jure proprio, non quando unam partem 

acquiíi viílet a focio, quia tune (inquiunt) non poteft 

petere , ficuti nec potuiflet focius, á quo caulam 

habet., allegant leg. traditio,ff. de acquir. rer. donan, 

cap. nuper. de donat,- inter vir. Ó uxor. &c. Rayberturn 

i. quaft. 7. de cujus limitationis veritate ego ulterius 

non ago, tu, cum vacabit, il lam examinabis. 

ín hoc hallucinatus videtur nofter Cáncer, dum in 

tertia parte variarum, poft hasc feripta in lucem emiffa 

cap. 13. de jur. caftr. n. 10. & 12. abfque aliqua 

diftinctione aíferit quoties res commodé dividi non 

poteft, deveniendum fore ad licitationem , ad quod 

íignanter adduxit, eam approbando, deciíionem Senatus 

, de qua ftatim dicemus. 

Sí Unde f inferas quid dicendum ad decretum Sena* 

ft us de anno 1604. ?• Junii in caufa Magdalenas Tor- 

' roella, & aliorum contro Joannem Plañes blanquerium 

civitatis Barcinonae ad relationem egregii 

Senatoris Hieronymi Senjuft. fadum, de quo, multó 

pt ft haec feripta, meminit nob. Ludov. a Peguer. 

in novif.decif. c. 48.quod domus, de quibus agebatur, 

circa quafque inter eum , qui tres habebat partes 

, & eum , qui unam tantum , contendebatur, quis 

eorum eífet praeterendus in folvendo alteri eftimationem 

, attento non poterant commodé dividi , & 

ipfi nolebant ftare in communione, licitarentur inter 

ipíbs , Se quod poftea provideretur quod juris 

fuiífet, de quo quidem decreto muí tum gloriabatur 

advocatus ejus , qui obtinuerat, ex eo quod dicebat 

fe nové eam opinionem , per óptima jura, Senatu 

i perfuaiilTe: fi enim ad fupradifta attendamus, 

dicere proculdubio cogemur non fore decretum illud 

adeo de jure certum, ut non liceat ab eo alias 

in fadi contingentia impune recedere : verum cum 

íint in Senatu graviflimi , ac eminentiflimi viri , 

ac tales, ut nefas*) ac facrilegii inftar, de errore 

, vel minima incuria eos árguere, ideo timidios 

femper contra eum loquor : vide an defendi poflit 

ex dodrina Barz. quam num. prascedenti retulimus 

ideo noluifte Senatum daré eledionem ei, qui malí- 

jorem partem habebat rei communis in cafu praedicfo, 

quia non jure proprio, fed alieno, ex ceffione 

fcilicet per alios confocios fibi fada, majorem 

partem habebat. Sed non propterea, communi 

utilitati intendens utque magis magifque veritas 

hujufee dubitationis appareat, omittam liberé dicere 

qua? fequuntur. 

Dico igitur, ficut antea dicebam , mihi videri differentiam 

omnino conftituendam fore inter eos , 

qui aequales habent partes in re communi, Se inter 

eos > qui difpares, ut primó cafu quando res eft 

indivilibilis, poffit eíie licitationi locus, in qua praeferatur 

is % qui vicerit in licitando, id eft , qui majus 

pretium'obtulerit;pertext. in d. legadojficium, 

C. commun. divid. in fecundo vero cafu minimé, fed 

imó fore , Sí eífe de neceílitate dandum praelationem 

ei, qui majorem partem habet in re communi , foluta 

alteri focio aeftimatione fuas partis, per /.fancimus 

, $.ne autem, Cod. de donat. íuperiüs relatan* 

' 86quae + aeftimatio facienda non eft aliter, quam per expertos 

, Se appreciatores cum interventu judicis, juxta 

pradicam, quas ponit Bart. in l. 2.C. de refeind. 

vendit. quam dicit effe veram , claram , & indubitaf 

6 bilem , Se fundatam in leg. fin. C. jur. domin. imp'etr. 

in leg. fin. $. his illud.Cod.defiecund nupt. pulchré Vine. 

b^J Fontan. de Fait. Nupt. Tom. 1, 

X. Pars IL 133 

de Franch. decif. 4. num. 7. Et quidem óptima rat one 

, quam tradit ibidem, Franch. numero 9. quia 

ifti aeítimatores tempore appretii confiderant qualitatem 

rei, Se aliascircum(lamias quas co nfi derandas 

funt pro declaratione jufti pretii /. fi fundum per fideicommiffum 

, de legat. 1. non autem per fubhaftationem 

quia li id ita fieret, liberanda veniret res ei, qui vinceret 

in licitando , Se fie laederetur difpoíitio fupra 

allegati §. ne autem leg. fancimus, Cod, de donatio. niíi 

diceremus quod fieret licitatio , & poftea concedentur 

facultas ei, qui haberet majorem partem , rem 

habendi eodem pretio, quo aiter focius viciíTet in li* 

citando , prout ita faciendum infinuat Capyc. in alleg. 

decif. 36. in princ. quod non videtur difplicuiífe Steph. 

Grat. decifi provine. March. 169. numero 26. Gafp. 

Caballi Milleloq. 817. Se Arifmi Tepat. titul. commun. 

dividund. folio 284. colum.3. verfic. divifio ubi comma* 

de, in 2. tom. Se ita forfan feciífet Senatus nofter poft 

licitationem in caufa fuperius enarrata, ni partes con» 

cordaflent. 

Verúm¿r quantum incommodi parerent hujufmo- « 

di licitationes, nemó non videt faltem qui Franch. 

legerit ubi fupra 9 ac propterea quantum debeamus 

ab eis abílinere, ut mentó f dixerit ídem Franchón 

in alleg. decif C4. num. 15. ex Salicet. in i. ad ojficium, 

C. commun. divid. Se Antón. Fab. ex mente Senatus Sebufiani 

ubi inferius atlegabitur , tune demum ad licitationem 

fore deveniendum quando aliud remedium 

non fupereft, tum -[ quia per eam non probárur va-°9 

lor rei, tum etiam quia plerunque in eadem foleat 

fieri fraus, apud eundem Franch. eft decif. Senatus 

Neapolit. quia in alia fadi fpecie non valde á noftra, 

quantum ad hasc , quas tradamus , diflimili 

declaratum dicit non eífe faciendum appretium "j" 

Se aeftimationem per fubhaftationem , fed per peritos. 

Sed quomodo refpondebimus ad fila jura text. in 

l. I. & l. ad ojficium y Cod. commun. divid. Se rehqua, 

quas indiftinde videntur diíponere quod ubi res non 

poteft commodé dividi, licitetur inter focios Se tradatur 

plus oflerenti fotuto alteri focio valore fuas 

partis ? facilé quidem , dicendo ea jura non loqui 

niíi tantum inter focios aequales habentes in re communi 

partes, 1fe portiones, non inter mfpareátáí Se 

inaequales , quod ex eo patet , quia ea jura fimpliciter 

loquuntur de eis, qui rem habent communem, 

Se pro indivifo : quando -J- autem de communionttp 

fimpliciter fit mentio, abíque eo quod dicatur quota 

fit cujufque pars, tune femper intelligitur res communis 

pro aequalibus partibus , & portionibus argum. 

tex. in l. corre focietatem ff. pro focio. Se text. 

in princ. inftit. de fociet. I. etiam partis, de ufufrutl. 

Thefaur. decif. 72. n. 3. Franc. Mannoz. de Scobar. 

in tracl. de ratiocin. tom. 2. de var. computa. :cap. 7. 

num. 5. poft.- Bart. in leg. Titium aut Manium , §. 

altero , in fin. de adminiftr. tut. Rochengal. in Lean» 

dem, num. i43.de duob. reis.\ 

Et hasc -j- quidem refponíio tanto magis jurídica vi-9* 

debitur liconfideraverimus quod ubi focii difpares, 

& inaequales haberent in re communi partes habernos 

jam aliam difpoíitionem , nem pe d. I.fancimus, 

f. ne autem C. de donat. quas , quid agendum fit tali 

cafu, difponit, nempé quod is habet majorem. . 

partem, poflit totum poflidere íi voluerit, Se aeftimationem 

partis alterius- focii perfolvere. Nec dicatur 

quod dicebat Gorneus conf. 81. num. t. Se 

poft eum Steph, Gratian. qui Se alios allegat decif. 

provin. March. 169. num. 2!.. com fequent. difpoíitionem 

de leg. fancimus efle fpecialem in donatione 

, & ideo non trahendam in confequentiam, quia 

ego nullam video rationem ípecialitatis, cura non 

in favorem ipíius donatoris , propter ~f* quem fo-92 

lent aliquando leges aliquid fpecialitatis continere 

, ne alias ex fuá ílberalitate damnum patiatur, vulg. 

M leg-

-.r tos i §• is quoque éf leg. exhareditatum l. fe- Secundó f divifionem impedit pactum temporale 97 

quenti.jf. de re judie, cum fimil. fed in illius favorem , de non dividendo inter fratres, vel Tocios fadum , 

qui majorem in re donata partem habuerit, five do- ac etiam praeceptum teftatoris ad certum ulque temnator 

ille fit, five donatarius. Nec finaliter mihi pus divifionem inter hasredesprohibentis , vulg. /. 

«;biiciantur quae docet in propofito Jaf. in §. quadam, in hoc judicium , §. fi conveniat. ff.com. divid. & 

numero quinquagefimo nono, iñjlitütione de aclione, quia probaut omnes , quos inferius mox allegabimus, eo 

ea concludunt tantum in his, qui eafdem habent, óc enim pació , vel praecepto teftatoris durante non poaequalés 

in re communi partes ,8c portiones , non in teft aliter ex fociis , vel hasredibus ad divifionem 

tr.s , qui difpares, & ina?quales. provocare, eft communis opinio , ut infrá videbi- 

93 . Vel etiam -j- ad dici. leg. ad officium cum Alvar. Ve- mus. 

lafc. conf. 114. num. 8. par. 2. refpondeas eum text. Quae tamen limitatur ut non procedat quoties hae- 0g 

tune tautummodo procederé quando res eft injufté redes vellent communi confenfu rem dividere : tune 

a"ft'm?.t-i,quod non creditur quando aeftimario fieret, enim non obftante prohibitione teftatoris dividere 

ut fuprá dixi, per peritos , & expertos, ubi fingida- poífent , tum quia quod in eorum favorem introdun^riter 

nota quod is audor tradat rem hanc aliter,quám dum fuit non debet in eorundem odium retorqueri , 

nosin fuperioribus docuerimus: non enim vult con- leg. quod favore * Cod. de legat. tum etiam quia renuncedere 

quod etiam quando haeredum funt portiones ciare juri fuo cuilibet eft permiftum , l.fi quis in conaequales 

locus fiat licitationi, ut is ¿ qui in ea vin- Jcrtbendo, C. de pací, quod f loeum habet etiam íi 90 

ceret , rem haberet, ut nos dicebamus , fed imó re- teilator feciflet hasredes jurare quod non dividerent 

gulariter alíerit , licitationem prohibitam in rebus hasreditatem ufque ad certum tempus : nam non 

haereditariis praeterquam in cafu d. I. ad officium eo obftante dido juramento , abfque perjurii metu , 

modo interpretata , quod fuperius , ex eodem au- poífent haeredes didam divifionem faceré, quia judore 

retulimus , ad quod adducit text. in d.l. nam ramentum praedidum ad commodum jurantium poad 

licitationem , ff. famil. hercife. ibi , nam ad licita- teft per jurantes remitti , cap. pratereá, de fponfa. 

tionem rem deduccre, ut qui licitatione vicerit, hic Morque, de divif. honor, lib. l. c.2.n. 33. cum feq. 

habeat inflrumcnta hareditarla non placet , nec mihi qui dodores allegat, Supradida "f" tamen ego vera!00 

j nec Fomponio , atque ita facpius cenfuijfe Senatum exiftimo tune tantum , quando prohibitio divifionis 

p^Lufitanum , ac judieajfe teftatur , pofteaque \ decía- foret fada in favorem haeredum , per rationes fuprá 

rat ( quod non erit injucundum hic referre , ubi tan- traditas , fi vero alia ratione ea prohibitio fada fotifper 

de licitatione egimus ) quid licitare fit, dicens ret praeterquam in favorem haeredum , puta quia voelíe 

in adione prastium pro re venali ofterre , un- lebat teftator , propter honorem familise , & domus 

dé licitator ( inquit ) dicitur qui offert tali modo pre- fuae,cupiens illius nomen in perpetuum eonfervari , 

tium , &. inde licitatores vedigalium , /. licitatio. de vel alias, bona non dividí, tune equidem firvanda 

puhlic. éf veclig. t\ licitatio , quae idem quód fub- foret voluntas teftatoris per fupradida. Vide infra , 

haítatio , óc licitarii qui idem quod licitatores rem num. 113. 

venalem , feu vedigalia publicé expofita pretio au- Limitatur -f- fecundó eadem communis opinio ut 1 0í 

gentes : legendus eft in hujus , quam firmavimus opi- non procedat quoties confocii, five coheredes forent 

monis confirmationem dodiffimus Ant. Fab. in fuo difeordes in ufu rei communis , vel unus eorum eflet 

Cod. //¿¿¡3. tit. 27. definit. 14. quem fuprá referebamus, dilapidator, tune enim non obftante pado , vel prof 

ubi Seoufianum Senatum declarajfe aflerit non efle ad hibitione teftatoris poflunt íegregari, ut non impulicitationem 

veniendum , utpote quia remedium fit» tetur alteri, l.fi plures cur atores, §. quamvis ff. de adcui 

eo tantum cafu fit locus , cum aliud non fuper- min. éf peric. tuto. I. quídam, $, ufque adeó , tit. I. non 

eft, vel focii omnes confentient, quando in haere- aliter , ff. de ufu éf habit. I. cum qui, C. de Epifc. & 

dityte quasdam funt bona indivifibilia , fed tune me- Cleric. éf apoflilla in hoc §. fin.ff. commun. divid. rafias 

efle quód quasdam ex ipfis uni, & alia aliis in- tio-j* quae vivax á Vivió mox allegando appellatur , 1 02 

folidum adjudicentur , per quas miré confirmatur opi- eft : nam dilapidator ipfe non folum debet removeri 

nio haec, quam fupra ftabiliviraus.• Haec eft mea fen- á focietate ordinata per teftatorem, fed debet etiam 

tentia doñee folutionem repererim alleg. leg. fian- eis bonis interdici, /. is qui bonis , 8c ibi glof. &Bart. 

cimus , vel rationem fpecialis : tuum erit, ledor , ck alii communi confenfu omnes ,ff. de verbor. oblig. 

verane fit, an faifa judicare. , imó dilapidator ipfe venit denique deponendus quo- 

96 Hasc "I" funt quse fefe mihi offerebant circa fupra- que , cap. licet Hely

GloíTa IX. Pars II. 

1 

íp 

m . 

hanc differentiam ínter pa&um, yel prohibitionem 

temporalem, Sc padum vel prohibitionem perpe- ageremus, tentaíTe fuftíhere donationem omniuní 

tuam per eum text. tenent ibi communiter fcriben bonorum prasfentium , Sc futurorum , máxime quantes 

, Sc plene infinitos commemorant Feder. Scot. do fuit jurata , validum efle quoad bona prasfentia , 

refp. 21. num.

1,6 

Claufula IV. 

Vilialob.in commun.opio» verf. divifio, numer. 83. & fine myfterio fuiíTe a nobis. fupra didum ad hoc ut 

Eman. Soar. in Thefaur. recept. fent. eod. verf. divifio, divifio impediatur per curfum decennii inter ab Gen 

"f* num. ap. pro eadem judie avit Rot. Rom. de anno 1548. tes, neceíltim fore quod per didum tempus unufquií 

Ut refert Achil. de Graf. dec. ip8. qua eft feeunda titul. que ex fociis di vifim fuam partem, & portionem pof- 

de prafiímp. quam manufcríptam allegat. Mafcard. fediífet: alias enim fi femper pro indivifo , nunquant 

ubi fupra num. 2. nunc tamen jam eas decifiones non praeferiptum foret huic juri petendi diyifionem,etian* 

fine magno reipublica; commodo , impreífas habe- li per centum , vel mille anuos focii in communione 

"Y mus > eandem opinionem approbavit Senatus Pede- permanfiíTent: ita docet Bart. in leg. C. commun. dimontanus 

de anno 1580. ut refert Thefaur. decif. I jo. vidund. & in l.)i. num. 4. C. de annal. except. ubi de 

-f- num. I. eandettí etiam opinionem feqúutus fuit Se communi atteftatur, eandem dicit magis communem 

natus Lufitanus, ut refert Gram. decif. 231. num. $. opinionem Jaf plures allegaos, in §. quadam . num. 

H7addens \ poftea hanc prefumptipnem diyiíionis , quae 52. & 38. inft. de aclion. Gom. ibidem, num. 18. quos 

can fatur ex lapfu decennii , eñe adeo efficacem, ut allegat, Se fequitur Joan. Gutier. de jura, confirm. 1. 

fufficiat ad probandum divifionem, etiam eo cafu par. capit. 58. num.9. idem, ultra fupradidos tenent 

quo á lege réquireretur probatio per inftrumentum. Cravet. in confil. 60. num. 1. Se Jofeph. Ludov. decif 

Bald. inl.\. num. 18. C. defideicom.T\r\

eam arbitror efle quia divifio fpecies efl alienationis, 

& venditionis vicem obtinet /. i. C.commun. utrifque 

fitdic. tradunt Gram. decif. 242. num. 6. Decían, refp. 

39. num. 7. vol 2. Se Crot i» confi. 40c. num. 7. cum 

aliis quos allegant Ant. Faber infuo C. lib. 3. titul 

commun* utriufqué judie, defin. 7. ubi pulchrum cafum 

-r decifum tradit Senat. Sebuf. ex hac ratione. 

125 Sed f quid in Eecieíia , Se in minore, an ipíi ppfíint 

provocare, & provocari ad divifionem, tradit 

plene Gutier. ubi proximé, & Morche. de divif. honor, 

lib. i. cap. 2. num. 6. cum feq. pené Odavía. Simoncel. 

de decret.lib. 2. tit. 4. per tot. ad eos recurras quoties 

tibi cafus consigerit. y?^. 

Ait autem fi defundi bona in diverfis provinciis 

fita íint, Se haeres, qui in-una habitat, contra cohasredem 

agat inalia, ut bonorum , quae in ea cohaeredis 

provincia funt, divifio fiat > poffit per cohasredem 

divifio impediri, vel diíferri eo motivo 

quod divifa nondum fint castera, quae in adoris provincia 

funt, difpntat Antón. Fab. in fuo Cod. Ub. 3* 

titul. 15*. famil. hercifi defin. 3. ubi dicit re folutum i 

n 

Senatu Sebufia. non pofle impediri, vel d.iflerri., ex 

fupradido folo motivo, niíi per adorem ipfum ftitiífet 

quominus rerum communium , quas in fuá tenebat 

provincia, divifio jam fada eflet: tune enim 

inquit non efle audiendum qui á cohasrede id exigeret, 

quod prior ipfe ex fuá parte praeftare, fine caufa, 

recufafiet, ubi autem non flaret per eum , tali cafu 

divifio impediri non poflet, tum ( inquit) vel quia 

nondum conftat quaenam illa fint bona, quae dicuntur 

efle in provincia adoris, & femper divifio facienda 

eft rerum , quas & haereditarias, & commuñes 

efle apparet, tum etiam quia inquirendum 

priüs eft an alibi res fint, quas dividi etiam oporteat, 

ut liquidas petitioni, ck. cognitioni per non liquídam 

mora fiat. 

• Haec nefeioan facerent pro praerentione, quam 

ego de anno 16.10. fuftinebam pro JacoboLluc cive 

honorato Barcin. contra N. Polit. militem, & 

, N. Sala civem etiam honoratum ejufdem civitatis 

pro fuflentatione cujufdam proviíionis, fado verbo 

in fuá aula, per e¿regium Senatorem Joíephum 

Ferré , fadas in favorem didi Lluc fub die 3. Qdohris 

1609. continentis in efFedu quod fine prasjudicio 

jurium: Se praetentionum partium , fieret cálculatio 

petita per d. Lluc librorum , qui reperiebantur 

in praslenti civitate focietatis rentas per did. Lluc & 

Jacobum , & Michaelem Marti, quibus didi Polit. & 

Sala fuccedebant, non obftante quód opoperetur per 

didos Polit. &Sala efle in civitate Mediolani alios 

ejufdem focietatis concernentes eandem negotiationem,proannis 

íequentibus, & praetenderetur quod 

doñee illi addudi eflent in praefentem civitatem , ut 

calculatio fimul & femel fieret omnium librorum non 

poterat 9 quae petebatur, fieri de folis illis libris, qui 

in hac civitate exiftebant .• dicebam fiquidem ad 

exemplum eorum, quas Faber docebat ubi fupra quód 

• incerta illa, & illiquida petitio non debeat mei clien- 

' tis certas , claras , Se liquidas obefíe, nsse hasc per* illam 

impedir!, faltem non conftito , prouti non 

conftabat ? quod per meum clientem ftaret.quominus 

libri venirent, fed imó ex eo quód id Juftitia Mediolani 

impediret, quas eorum apprehenfionem fecerat 

ad inftantiam nonnullorum praerenforum ere - 

• ditorum , addebam , quód fi de libris prasdidis rationem 

volebant haberi didi Polit. & Sala , curarent 

ipfi ut haeredis focii, qui adminiftraverat & per 

confequens videbatur : ad tranfportationem librorum 

teneri, ut illi huc adducerentur .* nefeio (inquam 

) in hasc pro dicta prastentione facerent , hoc 

• Unum fcio quod nihil profuerunt quominus provino 

praedida, referente egregio Senatore Raphaele Rubi, 

i* Se Col 1. in caufa fupplicationis commutaretur die íj» 

Februar. didi anni a 610. declarando non elle lpCBBj 

fontan. de PaCt, Nupt. Tom, I. 

Glofla IX. Pars II. 

m * 37 

didas calculationi fiendas partís librorum. focietatis in 

hac civitate exiftentium , eo motivo quia rationes 

dida adminiftrationis legitime reddiy ñeque calcularl 

poterant, nift rationum volumina omnia in médium 

proferrentur & ederentur: cum alias liquere non pofiet. 

quis effet debitor, ñeque cr editor ,imo incertum efet doñee 

plena, & integra rationum calculatio fatlafuijjet „ 

ob quod neceflum fuit recurrere ad aliud remedium 

quod ex Bart. Jafon. Dec. Se Fulgof. adducit Mago.; 

decif. Lucenf. 5. num. 15. dicens efle quando libri alicujus 

mercatoris in alia provincia exiftentes nonpoffunt 

inde exire, ut mittat eo judex perfonas idóneas 

qui libros videant, Se ei referant, vel com mittat judici 

loci quód libros videat, & referibat, quam dicit 

Jaf. efle pradicam meliorem , feriba didas caufas eft 

N. Agramunt. 

S U M M A R I A. 

1 Filii y vel nepotes vocati de gradu in gradum quomodo 

fue ce dant. 

2 Graduum diverfitas non confideratur in filiis ejufdem 

gradas. 

3 Nepotes in contratlibus non veniunt appellatione fi- 

• liorum y ubi decif. Senatus Aragón. 

4 Communis ufus loquendi interpretatur verba dubia, 

ut Jecundum eum fint intelíigenda. 

Etiam fi fint latinéferipta, & per notarium , ibid. 

5 Communis ufus loquendi prafertur proprietatifermo-. 

\"nis.. 

6 Communis ufus ioquendi máxime pravalet in teftamentis. 

& aliis hominum difpofitionibus vulguri 

fermone conceptis, 

7 Majoratus fignificatm duela efl a communi ufu loquendi. 

8 Nepotes an veniant appellatione filiorum declarat 

communis ufus loquendi. ( 

9 Communis ufus loquendi probandus, & quando & 

10 

11 

qua requirantur, remiffive. 

Verba de gradu in gradum yintelliguntur, fecundum 

communem ufum loquendi, id eft , de majore 

in majorem y ubi decif. noftri Senatus, & numeris 

pracedentibus. 

Verba , de gradu in gradum , feclufo communi ufik 

aliter loquendi 9 comprehendunt nedum filios primi 

gradas, fed & ulteriores , prioribus non exiftentibus 

, ubi decif. noftri Senatus , & ».22. 

12 Primogénito vocato , fi prius nafcaturfilia, & poftea 

filius y is habebit primogenituram , exclu'a fiiia , 

ubi decifiones Hifpania, ó* num. feq. & fignanter 

2í. ubi decif. noftri Senatus. 

13 Quod locum videtur tantitmhabere in primogeniis Hifpania 

9 in quinte mafeulusetiam fecundo natas excluditfaminas, 

non inalia materia diferentt ubi 

decif Senatus Cufitani contraria in hac materia, * 

14 Maleulis, (2 Javimis vocatis, fie intelligitur vocatio 

fada , ut primo mafeulus , & in illius defetlum, 

fcernina vocetur , & n. 18. 19. 21. & in J. parte 

hujus gl 11. 8. 

15 Mafculi majori chagúate,, & affetlione folent a parentibus 

diligi, quam foemina. 

16 Mafculi confervant magis noftrum effe, quam fcemina, 

& perillos con fervantur agnatto , & fucceffio, 

per has vero minimé, imó earum fuccefio agnatio- 

. ni adverfatur. 

17 Mafculinus fexus multis nominibusfcemineo praftat. 

18 Teflator prafumitur voluije mafeulos fozminis praferre. 

19 Z)/#¿ alternativa , vel, ordinem fgnificat, & demonftrat. 

20 Diclio y Se 9 quandoque fiat alternativo. 

21 Ordo feriptura eft attendendus. 

22 Filiis de gradu in gradum vocatis per teflator em in 

ultima volúntate y mens illius videtur effe quod vola 

3 lutrii

138 . I Clauíula W. 1 ' 5 

luerit prim' ""*.* primi gradus & poftea nepotes'* plures fuerint ex eo procreati, 5c máxime íi nafca 

éf ulterioras gi Mw ' icare. filii diveríi fexus, mafculi fcilicet, & fceminas, Sc 

23 Nepotes non veniuñt appellatione filiorum ex pro* praefertim fi contingat faerainam primo nafci: cum 

prietaté fermonis y fed per interpr'etationem quan- enim \ ínter filios ejufdem gradus non poífit proprié 

dam. graduara diverfitas confiderari, cum in eodem gra- 

34 Nepotes quód veniant, vel non veniam appellatio- du ipíi fint $. 1. gradu. inftit. de grad. cognat. cum 

ne filiorum * etiam in ultimis voluntatibus , totum item -|- in contradibus nepotes non veniant appeHa- 5 

pendet ex conjeñuris. tione filiorum juxta Bart. dodrinam communiter re- 

2? Nepotes non veniunt in difpofuionibus, éf teft amen* ceptam in l. liberar um, nu. 8. ff. de verbor. fign. Tri 

tis Idiotarum , éf indotlorum hominum. go in ftngul. 19. adquod plures allegat Antón. Fab. 

26 Filiorum, éf liberorum dijjerentia non eonfideratur in lib. commun. concluf 6*. tit. de verbor. fign. concl. 

t inter Idiotas, & iüiteratos komines difponentes. num. 61. Sc eft doctrina approbata per Senatum Ara 

27 Communis ufus loquendi licet tot* tantaque operetur go. ut patet ex motivis fententias in eo latas , qu» 

ut pracedentibus numer is docuimus, perraró tamen legitur inferta inter Coníf. Ludovici de Callana. 

folet Senatus de eo rationem habere. poft conf 57. quo fit verba prasdida , de gradu in 

28 Filiis mafculis, éf feeminis vocatis, quos, vel quem gradum * non poííint ideo dici appofita quod cenpoflea. 

vocans ,' vel alius eligetet * nunquid debeat luerit donator primo filiis primi gradus donaré , mox 

primo de mafculis eligere, & in illorum tantum de- poft illos. nepotibus, & reliquis ad eo defcendenfetlum 

de fceminis, remijjive,ubi dec.pro mafculis. tibus de gradu in gradum , inde fit quod per- 

29 Filiis mafculis , éf fxminis vocatis , qui eligeretur * quam difíicile cognitu judicetur quomodo verba prasfi 

non fiat eleüio * omnes fuccedunt exclufo primo dida intelligi debeant , 6c quas fuerit donatoris 

genito, ubi decif. Senatus Parifienf. intentio in vocatione filiorum , didis cum verbis , 

30 Suorum mentio in difpofitione an importet vocationem. fatla. Ego breviter & reíolutivé cenfeo id to 

31 CUufula * pro fe Óc fuis, in ultimis voluntatibus intum* ex communi ufu loquendi illius térras , in 

te!Iigitur de liberis. » qua vitam degit donator , deprehendendum fore • 

32 Suorum vocatio cenfetur fatla, ut admití antur or- & eífe : in his \ enim , quas dubia funt, is canon 

diñe fuccejfivo. eft obfervandus, ut ea juxta communem ufum ad 

33 Sui vocati in fubftitutione fuccedunt per vulgarem , praxim , 6c intelligentiam deducantur , fententia 

éf ibi decif.noflri Senatus. eft J. C. in vulg. I. Labeo. ff. de fuppell. leg. I. libro* 

34 Subftituiiones tam vulgares, quamfideicommijfaria rum* $. quod tamen Cajjius ff.delegat. 3. cum mi 

pojfunt fieri contradibus. fimil. re latís per Dodores pluritíus in locis, 6c íi- 

35 Vocatio pluvimorum diverforumgraduum quando fa- gnánter in rubr. de novi oper. nunciat. Imó -f prop 

tciat fuccedere per vulgarem. etati fermonis prasfertur communis ufus, ut habetur 

36 Claufula ad fuas , 6c fuorum voluntates liberé fa- in ditl. §. quod tamen Caffius , l. 3. §. fin. de fuppclleC 

ciendas, quid importet. legat. I. non aliter de leg. 3. cum fimil. Quod ~\ ma- 6 

37 Claufulapraditla apponitur potius ex ftylo notarkr ximé procederé inquit Alex. in confil. 26. nu. 11. lib. 

rum , quam de volúntate partium. 3. in teftamentis , ,fimilibufque hominum difpofitio- 

38 Subftitutus ultimo loco habet bona adfitas voluntates. nibus vulgari fermone prolatis , vel feriptis •> quo 

39 Suorum appellat ione qui veniant, éf num.foq. ubi Sc Bald. fcripferat inl. lege, n. 3. circa fin. C. de ledecif. 

Senatus. git. bared. 

40 Quod proprié veniant filii*, qui funt in poteftate» Inde f á communi ufu loquendi deducit Didac d. 7 

41 Impr.oprié quicunque alii filii. •,. Ub. 3. var. c. 5. nu. 2. dubii verbi majoratus fignifica- 

42 Impropriijfime proximiores in parentela. tionem, quem poftea plures funtfequuti, ut idem 

43 Et denique fecundum fubjeclam materiam quando- ipfe ibidem teftatur in additione. 

que pro quifeumque haredibus. Inde f Antón. Gab. in commun. concluf. lib. 6. de 

44 Suorum appellatio ufurpata cenfetur in una parte verb. fign. concl. 1. n. 29. Peregrin. de fideicom. ar 

difpofitionis quemadmodum in alia. 22. n. 55. quos , 6c alios refert, 6c fequitur Caf- 

4 e Difpofitionum una alteram declarat, ubi decif. Se- fana. conf. c8. nu. 19. interpretandum efle ex comnatus. 

muni ufu loquendi verbum filii, in illa quaeftione , 

46 Verba vobis , Sc veftris quid figñificént. nunquid eorum appellatione veniant nepotes , nec 

47 Verba fupradida faciunt alienabile quod alias non ne, nos docent. 

ejfet. Plura alia ad idem exempla reperies penes Nicol. 9 

48 Verba fupr adicta idem funt quod pro fe * éf hatedi- Eyerar. in top. legal, argumento ab opinio. vulgi p 

bus fuis. tot. ubi miré materiam hanc elucidat, ultra quem 

49 Renunciado fideicommiffi inducitur per divifionem íi vires argumenti perfediífimé perftringerc voluecum 

claufula, quódxmilibet habeat bona pro 

fe , 6c quibus conceíferit, ubi decif. Senat. 

ris, quo a communi ufu loquentium folemus du- 

biorum verborum fenfum haurire , Sc quomodo f 

G L O & S. IX. PARS III. 

is communis ufus veniat de jure probandus , 

( pr 

A u ban 

i U u m t£ T n . cenfe0 

^,^ 1 

^ dica 

f 

Anchar. Abb. oc Dec. ubi per noftrum Cáncer, al- 

De aliis modis vocatíonum nepotum in har- j*£ ^¿LT "T'J'A U ^ ÍT' l6 

S Ic, 

,. . r 

quia eft fadi, Sc ideo probari debet ab eo , qui ílreditamcntis 

avorum. l u m aiiegatjpr0ut pulchré probat Becc^y: i. numô) 

acquas requirantur ut ab eo duci poífit argumentum, 

ut in prascedentibus di dum fuit, folet com- legas Molin. deprimogen. Hífpa. I. i.c. 4. n. 36. Co- 

m uni ter fieri vocatio filiorum, quo cafu non eft varr. Ub. 3. vat. ref. cap. '.num. 1. Hieron. Magon. 

dubium eos fuccedere ubi refolvimus. Aliquando ta- decif Lucenfi 15- num. 9. & 23. Cávale.

m - ¿Glofla IX. 

cavenduro, quatenus aflerit ea, quae dicuntur de communi 

ufu loquendi pofle tantum habere locum in fermone 

vulgari, fecus in ferro o ne Latino, quia verba 

(inquit ) in hoc fermone proprie accipi debent .* 

Nam dico quod verba Latina non funt partium , fed 

notarii , quia vulgari fermone utuntur, non Latino. 

óc inftrumentum eis, & teftibus legi tur in illo fermone, 

nonin hoc , ideo ut óptima fiat verborum inftrumenti 

interpretatio prius attendendum eft, íi La- 

• liné íint Concepta , quid in fermone vulgari fignificent, 

ut tune perípici poflit nunquid certam habeant, 

fecundum communem ufum loquendi íignificationem 

, juxta quám interpretan debeant, párvi faciendo 

quod Latiné íint concepta, fed coníiderando qualiter 

contráhentes loquuti fuerint in fermone vulgari 

per ea verba Latine donata. 

10 Et ne -j- videamur hasc abfque fundamento dixifle, 

operas pretium duxi hic re ierre quid nofter Senatus, 

cüm in eo de intelligentia horum > de quibus agimus, 

t*j~ verborum de gradu in gradum in donatione filiis fada 

appofitorum difputaretur, declaravit: is die i. Odobris 

16*01. referente egregio Senatore Hieronymo 

Torner poflea Regiam Can. Regente in caufa Ber- 

. nardi Duran, alias Llimona contra Petrum Joannem 

/J* Duran, alias Llimona declaravit verba prasdida da 

gran engrau , id efl, degrada in gradum in quadam 

donatione appofita idem importare ac fi donator dixiflet 

de majore in minorem fuccelfivé , Cujus interpretationis 

motivum illud tantum reperitur in ea cxpreflum 

, quia conflaret ex teftium depofítionibus óc 

alias quod juxta communem ufum , óc modum loquendi 

in villa , óc termino de Ole fia, unde donator 

erat oriundus , verba praedida id importabánt, quas 

quidem fententia fuit poflea in fecunda inflantia 

-j- in caufam fupplicattouis confirmara ad relationem 

egregii Senatoris Hieronymi Aftor die 7. Odo. 1603. 

caufas .primitivas feriba erat Stephanus Colell. pofte- 

• riorís autem N. Font. 

11 Unde i" íit cautus quia in vim prasdidorum verborum 

vocationem prasrenderit animad verteré nunquid 

communem ufum loquendi in fui favorem probare 

poflit, óc íi ita eft, curet illum plené probare , ut in 

ejufcemodi probationis vim cogatur judex in fui favorem 

declarare, & neex illius probationis defedu 

aliam verbispraedidis tribuat interpretationem , • fie 

intelligentiam , íicuti ego alias vidi pradicatum in 

cauíá Joannis Natalis Prat contra Alduntiam Cañones, 

ad relationem Salvatoris Fontanet olim hujus 

noftri Senatus egregii,Senatoris , nunc vero in fupremo 

Regni Arago. Regentis, in qua,forfan ex defedu 

iftiuícemodi loquendi ufus probationis omiífas, (licet 

probatu facillimas) aliter atque aliter verba prsedida, 

de gradu in gradum interpretatus eft , ut fcilicet 

per eacenfuifle teftator crederent vocare nedum filios 

primi grados , fed óc ulterioris, prioribus non exiflentibus 

* atque ita omnes filios ad teftatoris hasreditatem 

admifit nulla fada inter majorem óc minorem 

, nec inter mafeulum, & íceminam differentia, 

die 10 Aprilis itfo6\ feriba N. Palau, poftea vero die 

13. Febr. 1608. poft haec feripta declaratum extitit in 

l 

* caufa fupplicationis ad relationem egregii etiam Senatoris 

Jacobi Puigmija inter didas partes vertentes , 

qua fuit confirmata fententia lata referente dido Salvatore 

Fontanet. 

I2 

Pulchra -\ tamen, fuperiori retento themate, quod 

fcilicet per eam vocationem cenfeatur vocatus primogenitus 

, óc natu major oritur dubitatio, fi primo 

nafcatur filia, óc deinde filius mafeulus, quis ipforum 

admittatur , óc cenfeatur vocatus ad donatam 

hasredítatem. Qua in re Guid. Pap. decif. 505. fng. 

522. fimpliciter tenet , óc refolvit in favorem mafculi 

, rationem hujus didi reddit, quod filiabus non 

foleanttahaevantagia fieri, óc ultra portiones fuas 

donari. ítem ex confuetudine talium nobilium , 

Pars III. i 139 

guales erant nominan in decifione , qui tales mafculi 

óc non femellis faceré confueverant donationes , 

& denique ex chántate, óc affedione, quam habent 

plus erga mafeulos, quám erga femellas, fequuntur 

Rom. in confil. 80. Socin. conjil. 90. lib.l. Bald. in l. 

multis , de fat. homin. Palat. Rub. inrubr.de donat. 

inter vir. & uxor. $. 69. num. 24. óc alii quamplures , 

quos refert, Óc fequitur Didae var. refol* lib. 3. c. %. 

a num. 4. verf fexto.ex bis, cum multis feqq. dicens 

ita fuifle frequentiflimé in Hifpania obtentum faciunt 

quas dodé tradit ad propoíitum Ant. Gom. in l. 40. 

taur. num. 62. Spino. de tefiam* glof. 19. n. 84. & gl* 

20. n. 8. Molin. de primog. Hifip.lib. 3. c.*\.per tot. Óc 

íignanter n. 12. Boer. decif. 204.». 32. 

Verum -j- hasc refolutió gravem patitur diíficuIta-13 

tem quod omnes feré Dodores fuperius relati loquuntur 

in primogenüs Hifpanorum, in quibus ex generali 

confuetudine , mafeulus, licet natu minor, excludit 

fosminam : in materia tamen iridifrerenti, id 

eft tam ad mafeulos , quam ad foeminas pertinente* 

aliud videtur de jure dicendum , ut nulla inter hos 

fexus conftvtui poffit differentia l.fervis legatis 81. de 

leg. 3. cum multis fimilibus alleg. per Menoch. ¡jft 

annotat. ad Guid. Pap. alleg: decif. Ç06. faturitatem 

ufque Gam. decif. 338. per tot. ÓC íignanter num. 14» 

Florez in additionem ad eundem decif. 3 39. 

Et hasc quidem diíficultas tanto magis urgens , óc 

gravis apparebit fi eundem Gam. legerimus in d. dec. 

338. n.i. úfindeC. 51. n. 1. ubi dicit varié, ac diverfimodé 

hac in re fuifle in Senatu Lufitan. judicatum, 1* 

legen. Flor, ad Gam. alleg. dec. ci. & 339, 

Veruntamen f vir dodiflimus Didae. in alleg. c. f. '4 

lib. 3. variar, refol. num. 6. verf 7. ad idem , fimpliciter 

tenet quod materia etiam indiíferenti, id eft , in 

qua asque foeminas, ac mafculi poflunt admitti mafculi 

femper foeminis prasferuntur quando mafeulorum 

óc fceminarum fuit fada vocatio : interprctatur enim 

hujufmodi vocationem hoc ordine efle intelligendam 

ut deficientibus mafeulis foeminas admittantur , non 

alia, ad quod allegat text. inc. 1. §. quin etiam Epif 

copum vel Abbatem 9 in ufib. feud. ubi hasc refolutió 

manirefté probatur: ftatuitur enim in eo text. quod li 

ex conceífione ? vel alias vocentar ad feudum mafculi 

, óc foeminas, ita demum fasminis fit locus fuccedendi, 

fi deficiunt mafculi, non alias. 

Idque ratione non caret : militant enim eas dem 

ín quacunqtíe materia indifterenti, quas DD. adducunt 

in favorem mafeulorum ad materiam roajora- 

tuum , óc alíarum" difpofitíonum fávorabilium. j 

Primó f enim militat ratio majoris charitatis , 8c l 

$ 

aftedionis, quam parentes folent habere erga maicol 

os, quam erga fbsminas , tum -j- quia noftrum 10 

" 

efle magis coníervatur in fexu mafcuüno.- Alexan. 

Raud. conf. 3 c. num. 8. lib. 1. Cufia na. confil. 47. ».30. 

3c ideó diei folet per mafeulos coníervari ugnationem, 

óc fucceííionem , per fceminajs vero minimé ,' imó 

ipfarum fucce$icnem agnationi diei adverfati , cum 

útilitate profequitur Molin. alleg. c. a\,lib¿ $.de primogen. 

Hifp. per tot. dicens nedum jure humano, fed óc 

jure etiam divino mafeulos potiores effe ipíis foeminis, 

tum ÓC etiam \ quia roafculinum genus ioemj-17 

neo fexui multis nominibus prseftatlate Pet. Bim. 

eonf 134. n. 3. vol. 2. óc ex alis rationibus, quas erga 

fasminas ad praslationem mafeulorum in materia indi 

rierenti asque ad mafeulos , Óc foeminas pertinente 

confideravit Guid. Pap. alleg. decifi 506. Caifa na. ubi 

proximé ÓC alii quamplures , quos ipfi referunt. 

ítem -j-etiam militant ÓC alias rationes, quas inl8 

propofito ad praslationem mafeulorum confideravit 

Tib. Deci. refp. 74- per tot. vol. 3. ubi per multas 

rationes concludit prasíumtionem teftatoris effe 

voluilie mafeulos foeminis prasferre , ÓC poftea 

num. 53. addit in dubio femper capiendam efle hanc 

interpretationem ut mafculi prasférantur fasminis.

14° 

Claufula IV. 

Hasc concludere videntur in favorem mafculo- confirmatis appofita non poííint pertranfire vel 

^ tum quando fimpliciter filii vocati funt, non filii». alias. 

vel filia;. verüm quando hoc pofterionraodo facía Licet autem hasc ita fint, ego tamen femper con- 

fuerit filiorum , vel filiarum vocatio 9 alia quidem fulerem quod probaretur per actor em communis in- 

particulari ratione , praster fupradiclas, inteíligeretentio, ex. íntelleclus contrahentium , feu difponenlotur 

praslatio mafculorum facía quia -f- alternativa , tiura in hoc cafu probatu fácillimus, quod ipfi in- 

, de fui natura'ordinem fignificat, 6c demonftrat tellexerint lemper per fimtles vocationes mafculos 

b.ene J. C. in /. cum pater, §. pemil, de legat. 2. ubi primo loco vocare, Sc illis tantum deficientibus fce 

deciditur reftitutionem juíTam fieri propinquis mariti, minas 9 non omnes fimul, nec filiam primogenitam, 

vel uxoris ducere priüs propinquis mariti fieri Óc il de natu majorem, per quam probationem exiftimalis 

tantum deficientibus , propinquis uxoris, 6c non rem futurum quod fecuta eflet victoria , quas forfan 

alias 9 annotavit ut fingularem in propofito hunc alias naufragium pateretur, uti ex his, quae in fupe 

text. Ant. Gom. in l. 40. taur.n. 62. verftc. pro hac. rioribus late diximus quilibet ingeniofus nullo negó- 

probat latiííimé Joannes del Caftello Sotomajor quoti o colligere poterit. 

f tidiaji. controv. jur. lib. 2. cap. 26. per tot. cujus infra 

Supradicla "f omnia , ut diximus, procedunt in22 

in fine hujus gl. partis in alia fimili quaeftione memi- 

eontraclibus, in quibus cum appellatione filiorum 

mmus 9 ubi vide bit. 

2 0 

non veniant nepotes, inde fiebat, & fit ut non pof- 

ídem -j- etiam dicendum eft quando filiorum , 6c fifet, 

nec poífit dici refpeclu eorum appofuiíTe donanliarum 

cum copula inter ipfos facía foret vocatio : 

tem verba degrada in gradum, ut ejus intentio eflet 4- 

quia tune ftaret alternan vé, ck' ordinem ut talis deprimó 

filios primi gradus vocare, & poftea nepotes, 

notaret, máxime quando ex eadem.difpofitione con- 

Sc reliquos deinceps defeendentes de gradu iñ grajeduraretur 

ita efte accipiendam diclionem & prout 

dum , cum tamen per dicla verba conftet nihilomi 

ín nofto cafu , quo donator vocando filios , oc finus 

teftatorem voluifle gradum aliquem , Sc feu di£lias 

ufus poftea eft verbis , de gradu in gradum , quae 

ferentiaminter filios ejuíHem gradus conftituere,ideó 

íjgnificant non fuifte fuas intentionis mafculos, óc 

neceíTum fuit , fic, ut prasdiclum eft, eo meliori 

fceminas fimul vocare , fed ordinem inter ipfos vo- 

modo, quo fieri potuit, gradum illum , Sc differenluifte 

conftituere , ut fcilicet prius mafculi tenentur, 

tiam inter filios primi gradus confiderare; verüm in 

ele fceminas illis deficientibus , ita Casph. in conf. cj. 

ultimis voluntatibus cum ille gradus poílit ita confi 

n. 67. cum feq. & n. 93. & confil. 140. n. 18. lib. 1. 

derari ut primo, voceñtur filii primi gradus, poftea 

Sc Hiero n. Gab. conf. c. n. 7. & 8. vol. 2. 

8 1 

nepotes, Sc reliqui deinceps defeendentes de grada 

Et huic -j- interpretationi voluntatis teftatoris in 

in gradum , qui apellatione filiorum Veniunt, non 

i vocatioue filiorum & filiarum cum copula, vel etiam 

videtur pofig quas fupra diximus de intentione .diípo- 

cum alternativa máxime favet, óc patrocinatur arnentis 

qúoé voluerit vocare primogenitum , 6c magumentatio 

, quas ordine feripturas deducitur, ut difculos 

, huic caíui accommodari, led omnes fimul, 

, camus primo nominatim cenferi praslatum in fuccef- 

qui in eodem gradu eflentdicen di forent vocati, profione 

, qua de re glof. inl. cemita §. infideicommifo , 

uti in caufa Natalis Joannis Prat contra Alduntiam 

verb. nominan funt, de legat. 2. cum aliis juribus late 

Prat, 6c Cañones fupra retulimus declaratum ad re- 

adduclis per Everard. in copie, lega, argumento ab orlationem 

Salvatoris Fontanet, quod poftea confirdine 

feripturas, Crav. in conf. 161. num. c. Mañtic. 

deconjeñ. ult. volunt.lib.6. tit. 13. n. 11. óc Mafcard.de 

jprobat. concl. 1229. n. 12. Sc finaliter ad idem fumme 

conduceret fi probari poífet, quod eft facía contingibile, 

quod donator plures habens filias eas fuá dote 

. donatas nuptui tradidifíet, nec de alia donatione eis 

facienda cogitaflet, prouti bene confiderat Tiber. 

Decia. refp. 74.W. 11. & 12. vol. 3. 

Per hasc, Sc alia, quas ad propofitum adduci poft 

fent declaravit nofter Senatus in hujus opinionis favorem 

7. Oclob. 1603. ad relationem egregii Sena-, 

toris Hieronymi Aftor Relatoris caufae fupplicationis 

;ínterpofitas a regia fententia ad relationem Hieronymi 

Tornet in hac eadem materia lata, cujus fupra 

me ni ni mus > per quem, licet in dicla caula fupplicationis 

probatura extitifíet f adefíe filiam fceminam 

primogenitam, ÓC natu majorem eo , in cujus favorem 

fuerat prior lata fententia , nihilominus fuit dicla 

prior fententia in ómnibus confirmata in favorem 

filii mafculi fecundo geniti, Sc natu minoris, verum 

eft quod in margine diclae regiae fententias de manu 

ejufdem relatoris in originali proceflu legitur ícriptum 

unum máximo , poft motiva folita , quod nihil fuit 

deduclum, probatum , vel allegatum , propter quod 

fententia primitiva deberet commutari, unum ( inquam) 

máxime, quod nefeio an fit principale fundamentum 

, quo, Senatus fuit motus ad declarandum, 

licet eo modo , quo conceptum fuit , videatur minus 

principaliter pofitum : inquit enim fententia, 

máxime cum conftet filium mafeulum natu majorem, 

in cujus favorem prior fententia lata fuerat, habere 

omnia jura ( obtenta pendente lite ) quas competebant 

filiis fceminas natu majoris jam tune defunclae .* 

non enim folet Senatus in fententiis confirmatoriís 

poneré motiva , nili ex máxima , cSc urgenti neceffitate 

? vel;quod cum feecuiis ilbs , quse fuerunt in 

1 

matum fuit in caufa fupplicationis ad relationem 

Jacobi Puigmija die 13. Febr. 1608. ut fupra diclum 

eft, 

Fortis -f- eft hasc argumentatio, non ignoto per-^» 

quam forfan in favorem omnium judicaretur filiorum 

, nulla astatis, vel fexus habita differentia, ni 

aliquid in contrarium per aeforem probaretur .* ve- , 

rum cum id quód appellatione filiorum veniant nepotes 

non fiat ex proprietate fermonis : aliud eft enim 

effe filium , *Óc aliud eífe nepotem, vulg. /. filium ha» 

beo ff. ad Maced. I. quod fi nepotes , de tejlam. tut. I. 

libertum de excuf.íut. & §.fi. infiit. qui tefiam. tut. dar. 

poff. cumfimil. fed per i nt er prt tationem quandam, ut 

recle profequuntur , poft antiquos, Por. cunfi 15. n. 

34. dicens filii definitionem ab eífentia nepotis differre, 

Menoch. in conf 213. w. 7. & 12. tff pluribus aliis, 

vol. 3. conff. & in lib de prafumpt. 4. praf. 94. in princ. 

Surd. á^c.73. n. 2. Callana: conf. 58. in princ. qui infinitos 

prope allegant ad propofitum ,'quos nos hic 

confulto omittímus ne inutiliter videamur membranas 

aliorum feriptis velle replere, vide Sefe decíf. 64* 

por tot. unde -f fit quód an filiorum appellatione ve-24 

niant nepotes etiam in ultimis voluntatibus totum 

pendeat ex conjecluris, quas fi urgeant in favorem 

nepotum, illi cenfebuntur vocati, quod fecus eft é 

contra, prouti aecurate conjecluras, 6c praefumptiones 

ex utraque parte referens docet latiflime Menoch. 

in alleg. prafumpt. 34. per tot. Sc Caffana. d. confil. 5"8. 

num. 4. Hinc ego moveor ad confulendum filio, qui 

prastenderit ut mafeulusin vim ejufmodi vocationis 

fucceííioqem , ut communem ufum loquendi •> 6c intelligendi 

probet, quód per talem vocationem cenfuerit 

difponens mafculos primo loco vocare, 6c ifi 

eorum defeclum , fceminas, non omnes fimul, ne fequator 

divifio haereditatis inter filios, á qua communiter 

abhorrent parentes , ut aliquando forfan , ad 

aliud

aliud 4 

propofitum, dicemus:Item quod difponeris non 

intellexerit appellatione filiorum nepotes compre- 1 

henderé, fed quod proprie de filiis primi tantum gradus 

intellexerit, quae omnia non eífent difficilis probationis 

circa praslationem enim mafeulorum foeminis 

faciendam quód tal is fit intentio difponentis fere 

nemo erit qui neget, prasterquam qui fuam agnatio- 

, nem óc fucceflionem , quae per mafeulos >, ut fupra 

K 

diximus , non per foeminas , confervatur, odionabuerit: 

de praslátione etiam filii majoris natu , Ócfeu 

primogeniti mafculi qui dubitet? omnes dicent talem 

fore fuam intentionem ut eis donent.ut eos fucceffores 

relinquant : quod autem appellatione filiorum 

non intelligant di (ponentes velle compreliendere nepotes 

, fací le quifque fibi.perfuadebit qui coníiderabit 

eos communiter eífe illiteratos, óc indodos, qui 

diíponunt, quos has fubtilitates latent, nec hujufmodi 

Jurifconfultorum interpretationes , Óc intelli- 

¿5gentias norunt , 5c ideo -f- bene forfan Zaf. in'confi. 

7. numer. 1. tib. i.Gerard. Marzol. confil. 84. 

Haec, quae, ut dixi, facili a exiftimo probata, íi 

probarentur ,. non dubitarem , etiam in materia ulti~ 

niarum voluntar um , de victoria filii mafculi in concurfu 

etiam foeminas natu majoris propter vim communis 

ufus loquendi, & intelligentise , de quo plura 

diximus ín fuperioribus > Óc in expreíTo quód juxta 

communem hunc loquendi ufum fit interpretandum 

an appellatione filiorum veniant nepotes , quod eft 

quod magis contra mafeulum urget, fupra ex Gab. 

reregr. óc Caftán a. probavimus: fi autem hujufmodi 

probatio deficeret, dubitandum valde foret de vidoria 

in favorem filii mafculi obtinenda ex ommibus , 

quas fuprá retulimus, prouti nec etiam obtinerepotuit 

Joan. Katalis Prat contra Alduncian. Prat, Óc 

Cañones, imó cüm abfque hujufmodi communis 

ufus loquendi probationé vocationem in fui favorem» 

ut mafeulus licet natu minor in fimiii cafu huic noftro 

, 'quem tradamus , praetendiflet, bis fuecubuit, 

ut fuprá annotavimus. Hasc de hac difficili Óc conjedurali 

dubitátione, óc dificúltate paucis habere 

•7voIui. Multa "f" de communi ufu loquendi, óc confuetudine 

térras diximus huc ufque, eumque, ÓC eam 

multa fecundum fadi contingentiam operan docuimus, 

verum Senatus pauciflimé de his rationem folet 

habere , quod dicimus , quia expeni in pluribus 

caufis ita vidimus , óc íignanter in materia hasreditamentorum 

plures tentarunt perfaspe velle eam regulare 

fecundum communem ufum loquendi , çonfuctudinem 

térras óc intentionem contrahentium probatas 

in proceflu, vix tamen fuit quod de hujufmodi 

probatione ratio heberetur , in quo video non mojdicéiasdi 

fuprá firmiífimé de virtute earum probationum 

fadas refolutiones: Óc fi vis fçire ubi hasc probata 

fuere , Óc nihilominus non habita ratio , legas 

proceflum caufas Elifabethis Mafolinera contra Narcifam 

Mafmijana referente Benach, óc poftea Fontanet 

, de quibus dixi fuprá , aduarüs Puig Ferrer, Óc 

Koure, Óc vi debí s qualiter non obftante probatione 

Jnteutionis contrahentiom ex confuetudine térras, 

Glofía IX. Pars III. ¿ 1 141 

quod, haereditamento in cap. mat. in favorem filiorum 

nafeiturorum fado non obftante» folebant parentes 

nihilominus unum ex illis eligere, quia non 

eífet illorum mens velle fe propter hasreditamentum 

facúltate difponendi inter filios privare | declaravit 

Senatus omnes aequaliter venire,ut 1. in hujus gl. part. 

n. 7. diximus, alias plura exempla potuiffem hoc loci 

referre, fed nunquam fieret finís. N 

Supereít j" quód alium modum vócationis liliorum28 

donatarii, qui perfaspe obulam fit in praxi, exprimamus. 

Is eft quando fit donatio filio , óc filiis, 

aut íiliabus fuis, quem ipfe voluerit, vel elegerit: 

dubitabilis enim valde res eft quomodo cenfeatur 

hujufmodi donatio fada, an prius de mafeulis, óc 

illis deficientibus de fasminis , an vero poflit dona* 

tarius etiam exiftentibüs mafeulis filias eligere , quem 

ego vocandi modum libenter hoc loci explicaífem¿ 

niíi viderem de eo late egifle Joannem del Caftillo , 

Sotomajor qttotidia. controv. jur. lib. 2. cap. 0.6. per tot. 

ubi plena manu illum examinat pofl: communiter 

numer. 28. Montepico confil. 74. numer. c.óc Caflu- feribentes in l. cum quídam , & in l. Gallas > f* quína. 

allegat. confi. 59. num. 20. docent in teftamendam recle , de lib. & pofihu. ÓC plures alios quos alie* 

tis, óc difpofitiombus horum ídiotatum, óc in do gat, concludens pro filiis mafeulis, ac dicens fe ita 

dorum hominum appellatione filiorum nepotes non obtinuijfe, quem ego forfan pro his quas dixit eo loci 

venire conducunt quas in alio propofito docebat Be- laudaii'em ni ipfe in eod. n. 3. nos in hoc antevertiftet, 

roi. quafi. famil. $6. num. 6. verba teftatoris idiotas dicens quod pro ea caufa alii poftea fcripferunt, fed 

femper intelíigenda fore juxta communem ufum lo non ita exadé, aut íúhil quidem addentes , ócc. conquendi 

, non proprietati ferro onis prasvalet, condu- téntetur igitur fuis ipfe laudibus , nec alias exceptet, 

¿(ícit -j- finaliter quod ex glof. in l. quod fi nepotes. ÓC ibi .quia qui íeipfum commendat, non eget commenda- 

Bart. de tefiam. tuteU & aliis pluribus docet Menoch. tione: adde Gam. decif. 260. ubi idem aíferit decifum "f. 

de arbitr. jud. i¿¿» 2. centur. Ç. caf. 496*. numero 4. in Senatu Isufit. Sedan/fíi eledione non fada moría-29 

quód licet inter peritos difTerentia fit inter verbum tur donatarius duobus9 vel pluribus relidis filiis ma 

fiios > óc verbum liberis, juxta L liberorum 9 de verb. feulis I ex quibus, ut didum eft, tenebatur eligere , 

fignif. non tamen hujufmodi differentia cadit in idio- fuccedat primogenitus tantum, an vero omnes filii 

tam. 

fimul / diípurát Ann» Robert. ret. judie, lib. 4. c. 4. ¿ 

ubi in fine dicit in Séngf. Parif. declaratum pro omni- \ 

bus liberis contra primogenitum. Quaedam ana non 

poenitenda de eledione dicémusin iuferioríbus in hac 

eadem glof. in feq. illius partibus. 

Fiunt etiam quandoque aliter hasc hasreditamenta 

non exprimendo filios, nec hasredes donatarii 

, fed folum per verbum, fuis , veluti dicendo, 

dono Petro, &fuds, quo in cafu plures oceurrunt difcutiendas 

dubitationes, eaque non Jmodicé .graves* 

Prima ~|~ nunquid per hujufmodi verba cenfeatur fa-3© 

da vocatio aliarum perfonarum , quam ipíius Petri.* ' 

eam fubbrevibus refolvit Caftrenf. conf 374. num. 3. 

part. 1. fu os eo in cafu venire vocatos non jure tranfmiílionis, 

fed ex propria perfona virtute fubftitutionis 

de ipíis fadas, fequitur Card. Mantic. de conjen. 

ult. volunt. lib. 8. tit. 14. n. 19. ubi reprehendió 

Alciat. contrarium tenentem , ócconveníunt omnes * 

quotquot de hac materia feripfere hoc ufque .* omnes 

enim ftatim difputant qui appellatione fuorum veniant 

, óc quo ordine , quód faceré non poflent nifi 

prasfupponerent vocationem ex propria perfona. 

Et licet contra id vifus fit aliquid voluifle dicere 

Celf. Hugo, in conf num. 2. fatagens perfuadere 

quod verba fint Francifci , & fuorum de fui propria 

natura non fint apta comprehendere fideicommiífum 

ex eo i" quod exiltimet in ultimis voluntatibus clau-31 

fulam pro fe &fuis, intelhgi de liberis, Se m contradibus 

reíerri ad hasredes, Óc fucceflbres, quia tamen 

jara text. in l.fi necesarias %. de vendendoff. de 

pign. abl. I. 2. C. de pací. Ínter emft. & vend. & in l. 

juris gent. §. paclorum ét h tale paHum ff. de pací, quas 

in hujus rei eomprobationem adducit, nihil tale probant, 

fed folum .quod pada non prasfumuntur in dubio 

perfonalia, fed imó realia pro fe, & hasredibus, 

ideó ampliqs non infifto , fed communi pro nunc innitor 

docenti induci particularem fuorum vocationem 

per verba prasdida, máxime cum idem dodor in 

co»/^ j6.?z.6".abfque difficultate refol verit poftea per ver» 

bumjfaí % cenferi fadam particularem vocationem. 

Secunda

Claufula IV. 

32 Secunda dubitatio f eft nunquid ifti fui cenfebun- commifíarias poft additionem primi, uti legitur in c. 

tur vocati limulcum donatario , an verb ordine fue- 1. de natur. fuccejf.feud. óc habemus exemplum in l. 

ceflivo poft eum , in qua communis Doctorum re- quoties éf l. fi rerum* C. de donat. qua fub modo, éfc. 

folutio eft quod ordine fucceílivo , quia colledivum 

eft nomen illud fui, ut concordant , 6c conveniunt 

omnes, quos circa vocationem Joannis , óc filiorum 

fuorum adduximus in 1. part. hujus glof. o.?;. 1. 6c in 

terminis in enfu vocationis fuorum docent Menoch, 

prafumpt. jo. nu. 26. lib. 4. Arifmi.Tepa. incompend. 

var. fentent. jur. lib. 2. tit. de fubftit.ingenere , verf. fi 

fiat fubflitutio ,fol. 379. col. 4. in fin. ck Hieronym. á 

Laurent. decif Aven. J Vi. fuperius alleg. 

33 Tertia dubitatio t eft nunquid per lideicommifíariam 

, an vero per vulgarem lubftitutionem cenfeantur 

ifti fui vocati. 

/. qui Roma , §. Flavius ff. de verb. oblig. bené, 8c pulchré 

declarat Peregr. de fideicomm. art. 1. ti. 16. éf 

art. 51• n. 2,6c ideo alios non expedit allegare : non 

(inquam) jrasc me movent, fed imó rationes, quas 

Doctores fuperius citati adducunt, quia -f nempe eftje. 

fada vocatio plurium diverforum graduum per nomina 

collediva in re non habente tradum fuccefiivum 

, 6c fignanter me \ multum movent verba ÍI-3S 

la ad [nos dicli Petri, éf fuorum omnímodas voluntates 

inde libere faciendas quas non poífent verificari nifi 

cenferentur vocati fui per vulgarem , 8c non perfideicommiftariam 

; nunquam enim didus Petruspof- 

Hasc quasftio non poteft applicari cafui noftri has- fet faceré ad fuas liberas voluntates fi per fideicomreditamenti, 

per ea quas relolvimus in gl. 7. Joanni miífum eflent fui vocati: fenfus ergo didorum verfilio 

fuo, part. 2. n. 62. éf in princ. prima partis, gl. borum eft , quod Petrus fi fuperftes lit tempore fuc- 

5?. & filiis ex eis procreandis : cum enim donatio va- cellionis , habeat bona ad íuas voluntates, fin mileat 

áprincipio in favorem Joannis, nec definat ef- ñus fui ipfius Petri, 8c hoc modo componitur perfe 

talis quamvis donatarius prasdecedat donatori, 8c plexitas > 6c ambiguitas , quas ex dictis verbis oritur, 

liujufmodi donaciones fic interpretentur fadas ut cen- quam alias valde difficile foret quod componere poffuerint 

donatores per prius filio nominato donare, fumus: licet + ego ( fi verum faciliter, licet autem^ 

& poft illius mortem filiis fuis ut in fupradidis lo- femper ) exiftimem quod verba prasdida , éf fuos ad? 

cis refoivimus, fic dicendum eft quod facía cenfe- fuas , éf fuorum-liberas voluntates plene faciendas apbitur 

donatio Joanni , óc fuis , ut primo Joannes ha- ponuntur potius de ftylo notariorum , quam de menfceatbona, 

ÓC poft illius mortem illi, qui apella- te difponentium in ultimis fubftitutionibus, 6c re- 

iione fuorum venient, unde refultat , quod non potuerit 

dari cafus, in quo per vulgarem luccelíio con- 

¡fiderari valeat, ubi autem talis elíet , ficut faspe fit, 

veluti quando poft multas fubílitutiones fadas vocatur 

aliquis , 6c fui, refolve quod per vulgarem cenferetur 

fada vocatio, óc ficin cafu , quo vocatio non 

haberet locum , nec habere poflet in perfona alterius , 

prouti claré elicitur ex ómnibus , qui de materia hac 

tradarunt in alleg. part. hujus glof. in princ. addudi, óc 

in terminis in materia fuorum tenet Laurent. ubi próximo 

, quicquid dicat in contrarium Cravet. in conf. 

22. qui in hoc reprobatur a pluribus, qui dicunt eum 

ibi malé confuluifle , uti apparet ex Laurent. d. dec. 

181. n. 26. Surd. decif. 346. «. 30. vol. 2. óc alii quos 

ipfi allegant, óc in terminis donationis fadas alicui, 

óc fuis tenet expreílifliméBereng. Ferdin. inpralud.ad 

c. unic. de fíl. nat. ex matrim. ad morga. contrañ. c. 9. 

{r-, num. 13. fic nofter Senatus declaravit in hoc eodem 

cafu vocationis fuorum iri caufa nobilis Francifci Dardena, 

6c Honophrii Bret contra fpedabilem Vicecomitem 

de Rupebertino die 24. Januar.1c8c.re,ferentibus 

N. Puig óc N. Tamarit regiis Senatoribus, 

feriba Jacobo Bas , vigore etiam fubftitutionis vulgaris 

adjudicare videtur Senatus haereditatem cuidam 

matri illius , qui cum fuis fuerat vocatos, ad relationem 

egregii Senatoris Jacobi Puigmija fub che 28. Septembris 

1601. in caufa anticas Anr.as Pvabet contra 

Annam Portas , feriba Petro Vilolfa. 

2^ Hoc -j- tamen non ex ratione, quam vidi ab aliquibus 

conlideratam verum cenfeo refpedu fubílitutionum 

, quas fiunt in contradibus , q"ia fedicet in 

eis non poífit fieri fideicommilL.ria fibílitutio , fed 

vulgaris tantüm, perca, qna> tradit Menoch. confil. 

Sc. éf confil. 325. n. C. 6, 7. &S. Ceph. conf. 31c. 

per tot.ubi refolvunt in contradibus nonpolle fien fideicom 

mi ffariam, fed compendiofam refolvi in vulgarem 

quibus adde not. per Mantic. conjctl. ult. volunt. 

lib.S. tit. 12. n. 11. per Decia. in confil. 10. n. 32. 

cum feq. vol. 3. late Peregr. de fideic. an. 1. n. 12. éf 

JC. quandoquidem licet proprié fubftitutio fideicommiflaria 

non cadat in difpofitiouibjs , qua; fiunt inter 

vivos , ut ibi fupra habetur , quia materia eft differens 

, óc feparata , negari tamen mihi non poteft 

quinad fimilitudinem fideicommilforum in contradibus 

lubordinentur gradus, 8c fuceeíliones de uno in 

alium nedum per modum vulgaris in cafum voluntatis, 

.aut impotentias primi, fed etiam per modum fidei- 

1 

fpedu ultimo vocatorum conformando fe cumdifpofitione 

juris, quas vult \ quód ultimó vocatus38 

habeat bona ad fuas voluntates, ut plené prebat Peregrin. 

dé fideicomm. art. 14. n. 49. éf art. 52. n. 2. apponuntur 

enim me judice, verba prasdida ad magis 

magifque demonftrandum quahter voluerit difponens 

habere bona ultimo vocatum ad fuas liberas 

voluntates potius quám ad oftendendum quod 

voluerit poft ultimo nominatum , qui folet, ut didum 

eft, bona habere ad fuas voluntates , aliud vinculum 

apponere , 6c aliud gravamen adjicere : vidi 

ego nonnullos proceftus, in quibus egregié advocati 

hasc adducebant ad probandum quod mox dixi, fed 

non vidi quód, niíi pro vinculo , declaratum fit, ideó 

videtur quód fit de neceíiitate certandum cumeasteris 

, ut fuperius cum Hieronymo Lauren. dicebamus , 

6c vocatio propterea fuorum ab aliis feparata confitenda, 

ac concedenda. 

Quarta \ 8c ultima dubitatio eft quomodo ver-39 

bum illud ,fuis ,íit intelligendum , quique fuorum 

appellatione veniant in propofita fpecie, quas dubitatio 

plurimum difficilis appellatur á Caftrenf. in 

l. Gallus, in §. quídam , rede, 'numer. 6. ff. de lib. éf 

pojlhum. Cravet. inconf. 22. numer. 3. qui dicit difficillimam, 

óc Hier. á Laurent. decif. Avenio. 181. nu. 

10. éf antea num. 4. ubi vifus fuerat voluifle dicere 

erraífe omnes, qui hac de re fcripfere huc ufque. Ego 

breviter fie eam reíblvo , dicens quód verbum fui\Âçy 

fuá propria , óc ftrida fignificatione fignificat filios , 

qui funt in poteftate parentum conftituti , óc nomine 

fuorum veniunt, non alii, juxta text. in $. in fuis, infiit. 

de hared. quali. éf differ. éf in l. in fuis, de Ub. éf pcjlh. 

Guid. Pap. decif. 584. n. 3. Guillet. Bencd./;¿ c.Raynutius, 

verb. éf uxorem nomine Adclafiam ,in 1. part. nu. 

177. ¿EmW.'Ferret.refponf. 3. n. 1. éf refp. 32. nu.Q..in 

quibus ambobus locis videtur differentiam faceré 

quando verbum,yww,adjacens eft, óc copulatum alteri, 

veluti dicendo , fuum genus , fuos haredes , fuam hareditatem 

, fuos liberas , éfc. óc quando nulü fubftantivo 

copulatur , 6c adjicitur , Veluti dicendo profequi 

fuam , éf fuorum injuriam , inf.it uo Titium > éf fuos, 

óc fimilia , conveniunt cum fupra principaüter fada 

refolutione omnes feré ,qui inferius allegabuntur. 

Paulatim f poftea verbum illud íuas vices amit-^| 

tere ccepit , óc improprio ufurpari pro quibufeunque 

filiis primi gradus , etiam fi non eftent in poteftate 

, ó: fic filii refpedu matrum , quas eos non 

habent

I GloíTa IX 

Pars III. f43 

habent in poteftate, )\nta§.fa>min* inftit. de adopt. cenfeantur quidem fiffi vocati, Sc feu defeendentes, 

éf in §• catéri, verf. quia de caifa, infiit. de hared. qua* eis tamen non exiftentibus , qui primum locum 

lit. éf differ. fui etiam fuere appellat i in l. materfi in-fucceflione tenent. 

lio fuo > éf l. pater, §. focrus, ff. de condit. éf de- • Limitatur f tamen quando in aliis difpofitiónibus44 

monftrat. Guid. Pap. ubi fupra n. 3. in fin. ubi dicit antea fadis in eadem feriptura ufus fuiflet difponens 

fecundum hanc cOnclnfióhem confueviífe in curia eodem verbo , fuorum pro filiisfic^defeendenti- 

parlamenti judieari, éf in conf* 131. n. I. Ranchin. in bus • , id efl quod'cónftaret per verbutrt» fuorum 

addit. ad Guid. Pap. ubi fupra Benedid. etiam , ubi intellexifle de filiis, 6c defcendentibus .• tuiic, 6c eo 

fupra n. 178. ubi poft Guid. dicit hanc verbi, fuis* cafu intelligeretur etiam , quamvis non declaraflet 

ufur patio aera venire propter communem ufum lo expreíle in ulterioribus difpofitionibus , fub nomine 

quendi , qui eft attendendus , fecundum quem liberi fuorum de filiis , 6c defcendentibus tantum voluifle 

mulierum , refpedu ipfarum , appellantur fui , con? loqui : ratio eft f clara , quia in fubftituttoqibus4$ 

cordant etiam omnes qui inferius adducentur, yEmil. Sc quibuflibet difpofitionibus artera alteram decla 

Ferret. ubi fupra» 

rat j Sc pofteriores intelliguntur fecundum priores, 

1 Deinde t adhuc improprius ufurpatum eft verbum late Mahtic. de conjetl. ult. volunt. lib. Ç. tit. . ¡i 

[fita , ut per illud inteiligerentur vocati nedum filii, ñu. 20. cum feq. juxta quam dodrinam oculatilfimus 

fed etiam quicunque alii qui in ulteriori gradu eflent; nofter Senatus referente egregio Senatore Joanne 

proximior es fcilicet in parentela, qui ab inte fiat o fue- Magarola in caufa tutorum , 6c curatorum Antonii 

ce fturi forent deficientibus liberis primi gradus . ut Tries contra Joannam Ferreta fub die 18. April. 1606. 

nofter Cáncer, docet lib. 1. variar, c. 8. de donat. num. declaravit in fubftitutione fada de aliis. filiis teftato 

68.5c probant bene Cel. Hugo, Bertan. Paul, de Caf. ris cenferi etiam vocatos eorum filios quamvis ex- 

Dec. & Aymon. Cravet. qui abjitlo in idemaddücunprefle non fuiflet di dum , ex quo in inftitutione de 

tur , fupradidis adde Cardin. Mantic. in tracl. de con- alio filio fada ejus etiam filii reperiebantur vocati ¿ 

jeíl. ult. volunt. lib. 8. tit. 14. n. 19. Simón de Pret. vidi conclufionem in archivo regio, Sc in terminis 

de inter pret. ultim. volunt. lib. 3. inter pret. 2. dubit. in didione, 1. fuorum \ quod fi in prioribus partibus dif- 

folut. 5. ».43. Menoch. de prafumpt. lib. 4. praf. 89. pofitionis apparet fuifle ufurpatum pro filiis , 6c de 

•nu» 50. Peregrin. de fideicomm. artic. 12. n. 38. Hierofcendentibus , Sc non pro aliis , cenfeatur etiam, óc 

nym.á Laurent. d dec. 181. ti. r. dicit id non eíle cenferi debeat eodem modo fumpta in aliis partibus 

quod aiiqua lege probetur, fed quia ita obfervatur ejufdem difpofitionis,' quamvis expreífe non dica 

fecundum confuetudiiiem, & communem loquentur , docet bene Laurent. alleg. decif. Aven. 181. 

di modum. 

nilmero 6. 

\ Sunt denique-\ qui exmiment verbum yfuas, ufur- Cujus dodrinam, licet á partibus ñon allegatam 

pari, fecundum fubjedam materiam , Sc fecundum quantum conjicere potui ex utriufque, quas vidi, al- 

eam fieri poífe quod , licet impfopriiffime, fumatur legat ionibus, fequutus omnino fuit Senatus in illa 

quandoque pro quibufeunque baeredibus , etiam ex Vilafeca contra Sunyers, de qua fupra, ubi verbum, 

trañéis, Sc pro aliis perfonis, prouti apud fuprá re fuos > pofitum fimpliciter in ultima fubftitutione , 

latos* dodores videre poteris: ego enim eorum di de liberis , óc defcendentibus tantum fore intelligenda 

ín pras/entiarum prastereo, quia non fpedant ad ¿um eenfuit ex quo utera donator eodem verbo in 

noftrum inftitutum t omnes tamen conveniunt , ut priodhpaEte donationis vifus erat de eis tantum intel 

ipfi dicunt, quod proprius verbum illud intelligatur lexiífe, dicendo quod fi primus donatarius , cui , §C j»^,- 

de liberis, feu fucceflbribus tanquam proximiorifuis fuerit fada donatio , decederet fine liberis, fuccebus 

íuccedentibus ab inteftato , led eis deficientibus deret alius , qui fubftituebatur , cum id ultimum non 

admittantur collaterales, óc alii, qui primum locum eflet compatibile cum vocatione fuorum , fi ibi fui 

tenent in fucceflioñibus. 

inteiligerentur 4e aliis, quam de liberis , Sc defcen 

Hunc cafum ter vidi in noftro Senatu decifum, dentibus , circa quam declarationem ego aliquando 

caeterum diverfimodé valde, primo 24. Januarii 158 c. confultus pro parte didi Vilafeca, dicebam quod ego 

referen ti bus egregiis quondam Senatoribus N. Puig. dubitabam pótuiffet ea argumentatio fieri : nullum 

Sc N. Tamarit in caufa nobilis Fráncifci Dardena, enim aliud , fuis, vclfuos, in illa donatione iegeba- 

Sc Honophtii Bret, contra fpedabilem tune Vicetur , a quo argui poflet, nifi illud , de quo difputacomitem 

de Rupebertino , feriba Jacobo Bas, fecunbatur, Óc in prima parte donationis folum dicebatur 

do fub die 28. Septembris 1601. referente egregio dono, éfc. vobis eidem;filia mea tanquam benemérita pra 

etiam Senatore Jacobo Puigmija in caufa Annae Rafenti , éf veftris, éfc. quas verba, f & veftris, cum 

beta , contra Annam Portas , ícriba Villofla, 6c de didione Ócc. certum eft velle dicerequod incon-^c. 

nique tertio fub die 2C. Junii 16*02. referente egre cufie omnia inftrumenta dicunt, vobis, éf veftris, éf 

gio itidem Senatore Hieronymo Senjuft in caufa Fran- quibus volueritis perpetuo , óc fic extenderetur a notacifei 

de Vilafeca, contra cu rato res filiorum nobilis rio fi peteretur: hujufmódi autem verba de jure nul- 

Guillermi Sunyer, feriba Jofepho Cortes, in primo latenus intelliguntur de filiis, 6c defcendentibus ,• nec 

cafu appellatione fuorum venire tantum de/cendentes, de aliis , qui dicantur modo aliquo expreífim, 6c ex 

6c non alios fucceflores, extitit declaratum , fumen- propria perfona vocati, imo ftant de jure fine aliquo 

do pro motivo quód ita eflet de jure, attento com effedu, itaut eis non obftantibus liceat donatario 

muni , 6c vulgari ufu loquendi in teftamentis: In fe alienare , ficut fi appofita non fuiflent, ut Curt. 

cundo per vocationem fuorum cenferi vocatam ma jun. docet in confil. a,, num. 4. Menoch. inconfi 41. 

trem illius , cujus fui erant vocati, fuit decifum : in numer. 26. quos refert noftras Cáncer, in l.part. 

tertio denique appellatione fuorum venire tantum def var. refol. c. 8. de donat. n. 66. adde Bec. pulchré 

eendentes , ea ratione , quia in difpofitione principa- probantem in conf. 88. n. 22. 

li fecundum quam fubftitutio veniebat dectavañda, 

conftabat fub nomine fuorum intellexiífe difponen- Quod -j- eft adeo verum , ut per dida verba alie-^tem 

de defcendentibus tantum, extitit, refolúnabile fiat quod alias tale non erat , prouti ¿t feutum 

, de quo tamen ego inferius aliquid aliud de docent in terminis quod alienari poílit etiam in 

dicam. 

extráñeos, fi alicui conceflum fuerat cum claufula, 

éf quibus voluerh, Dec. in confil. 39, num. 8. Socin. 

Ecce qúaliter in diverfas apud Senatum diverfis jun. in confú. 42. in princ» lib. 3. quos refert , ÓC 

temporibus eft itum fententias, ego tamen non pro fequitur Peregr. de fideicomm. art. "2. num. 40. Ofaf. 

pterea recedo ab opinione fecuriffimé fuperius con- decif. 16*4.». 1. Roí. a Val. in conf. je. n. 18. & 21. 

-ílituta, Sc communi calculo recepta? quod per prius vol. i» Natt. m confil. ^91. Jul. Ciar, in %. cmphytoufis, 

qnafi.

144 

Claufula IV. 

quafi. 13. n.j. & zn §.feudum 9 qu. 31. n. 8. dicendo 

*j- communem opinionem, Óc ibi additio in prin.dicl. 

quafi. 13. fíngularis eft Borgnin. Cávale, decifi. 32. i» 

virtute juramenti in eis appoftti, & propter favorem 

matrimonii, ubi plures decifiones 9 ibidem 9 & 

num. 63. 

3. /

JElofla IX 

. Pars III. f J I 

4Í 

td publica t éf facit prafumi partem fuijfe pra- 49 Hanc opinionem juvat commitni/intefligentia eorum-. 

fentem * ubi decifiones noftri éf aliorum Sena 

qui talia hareditamenta foliti funt faceré* 

tuum* 

50 Sücctáat*vntumtjumetsam qui dicant non impor 

32 Ratio differ emite, quare promijjio de donando fit dotare neceffariam , éf difpofitivam vocationem, fed 

natio , & non alia piomijfiones aliorum contra* eam, de qua , n. 48. &n. 74. 

tluum, ibid. remijfivé. 

51 Fallit ratione extranei, qui alias non fuccederet ab 

33 Promijjio quando habet quid certum, éf determina» inteftdto, ut verba aliquid operentur , éf nume 

tum nihil diftat a fatlo. 

ro 87. 

ítem quando nihil aliud * prater confenfum, requiri-; Authent. prgeterea C. unde vir. *5c uxor. inteíle 

tur.* tune enim atlum perfetlum importat ex.fe , tlus * ibid. & n. 86. 

ibid. ubi late. 

52 Succedat, verbum proprié, éf proprius fuccejfionem 

ítem quando contratlus in fubftantia nihil aliud con- \ * Ttgalem, éf ab inteftato, quam lex defeft, fignifi- 

tinet, quám promijjio, fecus vero quando aliquid cat * ubi decif. 

addit Jupra protnifjionem vel in modo , vel in tem5 

3 Statutum, quod uxore pr amor tua fine liberis vir lu* 

pore , aut alias, licet ex vi promiffionis compella- cretur dotem, fi autem cum liberis ipfifuceedant» 

tur quis ad faciendum contraclum, ibid ubi de non defert filiis neceffariam fuccejfionem, fed le» 

cif. noftri Senatus. 

galem tantum refervat * ubi decif, Senatus Pede- 

34 Promiffio de donando non eft donatio>quando adfunt • mont. éf n. 74. éf 88. 

, verba quibus confiderari potefl non fuijfe animum 54 ¿ Nifi adjetla fint verbapracifa, veluti, omnino, vel 

dónanos de prafenti. 

praecisé fuccedant * vel quod debeant fucce 

35 Promijjio de donando vel hareditando quod fit donadere.tio y vel hareditamentum * antiquijfima eft in Ca ^5 Praeferantur in fucceflione, éf prim6 fuccedant, 

thalonia recepta opinio , ubi antiquijfima decif. verba, fecundum aliquos, non inducunt neceffa 

noftri Senatus. 

riam fuccejfionem , fed i'efervationem tantum Juc* 

36 Tromijfiones de donando vel hareditando favore ceffionis legalis , éf n* 74. 

matrimonii fiunt per verba de futuro, quia fiunt 56 L. Lucius, de haered. inííit. 56. inteíletlus, éf 79. 

antequam contrahatur matrimonium, poft contra- 57 Determinado una refpicitns plura determinábala*. 

tlum autem perjiciuntur * ubi bene. 

non femper pariformiter determinar. 

37 Hareditamenta fatla per verbum prafens , veluti 58 Anteferre , éf anteponere , verba, fecundum ali 

hareditamus , quadrupliciter fieri folent , quod eft quos , non inducunt necejfariam fuccejfionem , fed 

attendendum ad eorum validitatem , veVútivali- imo legalem, éf n. 74* 

ditatem. 

5 L. cum acutiílimi, C. de fideicommifT. inteíletlus, 

38 Hareditamenta facía perfolum verbum, haeredita- v ibidem. 

mus, aquiparat Senatus cum faÜis per verbum, 59 Verba for malta , qualiafnnt, fuccedat, íit haeres, 

hasreditamus, cum adjeclione indefinita bonorum , praeferatur, &c. non inducunt difpofitivam fuccef- 

Ut utraque valeant de bonis prajentibus , éf ex fionemfecus vero eft in verbis informibus , qualia 

qua ratione. 

funt, quod bona dividantur, lucrentur, habeant, 

39 Verbum hsexeA\tarç,fignificat ac importat potius do debeant habere, pertineant, do, aííigno, ¿ce. éf, 

nationem univerfalem omnium bonorum prafen- quare fie utraque explicentur. 

tium y éf futurorum, quam prafentíum tantum éf 60 Hareditamentum per verbum íit haeres, fuccedat, 

fequentibus éf fignanter n. 93. 

Scc. inducit necejfariam fuccejfionem omnium bo* 

40 Haereditatis, verbum qui dixerunt figntficare * ac norum prafentíum, éf futurorum , fecundum ali*. 

importare bona prafentia tantum haílucinati cla- quorum opinionem, éf eft fecunda opinio, éf part, 

riffime monftr ant ur ,chm jure id non probetur* & 5. num. 23. 

na. feq. 

61 L. flipulatiQ.hoc modo concepta,de verbor.oblig. 

L. quaefitum, §. penul. & ibi glof. verb. haeredi- 

interpretatio. 

tati , inteíletlus * ibid. éf feq. 

62 Donatio omnium bonorum prafentíum* éf futurorum) 

41 Deftinatio facit ut atlas talis incipiat nominan , 

quod fit invalida non eft text. qui clare probet. 

qualis futurus poftea eft, ad qualemque eft defti- 

•itatus. 

63 Hareditamentum , feu promijjio de donando qua JU 

per verbum fint haeredes, qua fit in coñiratlu ín 

£2 Piar editas, quidfumatur pro bonis prajentibus, vioter 

vivos interpretatur donatio de bonis prafentilentia 

interpretatio appellat ur. 

bus , ut atlus potius valeat, quam pereat, éf eft 

4*3 -argumentum, quod ex quo aliquo in cafu verbum a* ter tia opinio*. 

liquod fumatur uno modo debeat etiam fie funt in. 64 Autloris opinio circa hareditamenta pradicla * éf 

aliis 9 valde infirmum, éf minimé concludens eft. diverjas opiniones fupra. relatas quod per hujus- 

44 Hareditatis fatla donatio non valet tanquam facía modi hareditamenta non cenfeaturfolumrefervata 

de bonis prajentibus, éf futuris, nec poteft inter fuccejfit legalis, fed imo inducía difpofitiva vocatio 

pretatio * ut fieri fuflineatur de prafentibus tan in univerfam hareditatem,éf bona donantis > éf 5* 

tum , éf n. 89. 

part. n. 23. 

' £$ Hareditamentum fatlum per verbum haeredito,//?»- 6< Superjluitas efl vitanda , máxime in contratlibus. 

pliciter, nullum videtur tanquam completlens uni- 

66 Superjluitas ut evitetur fumendus eft quicunque inverfa 

bona prafentia, éf futura, fecus eftfi dicatur, 

teíletlus y etiam improprius * etiam contra rei na* 

haeredito de bonis meis, éf n. 89. 

turam* 

£6 Interpretatio, quod hareditamentum fimpliciter fa- 67 Superjluitas aliquando fuftinetur in difpofitione, Ve» 

, clum intelligatur de prafentibus bonis tantum, du- # « luti quando id, quod inerat, in difpofitione expri- 

. bitabilis valde redditur. 

mitur an majorem declarationem , ad tollendunt 

Haereditare , verbum barbarum eft * ibid. 

•. omnimodam dttbitatioñem. 

f$B Hareditamenü quód filii experto matrimonio procre- 

68 Locutor refervant fibi in locationi*facultatem utenandi 

habeant haredes, val ¿ditas examinatur.. 

di proprio ufu cenfetur fibi rejervaffe id quod do 

48 Hareditamentum praditlumfunt qui dicant non im 

' jure babebat, éf non aliud. 

portare neceffariam * éf difpofitivam vocationem 

69 Proprius ufus, propter quem condutlor éxpellipoteft 

filiorum , fed folam pr al ationem permijfivam, éf 

durante locatione debet ejfe* éf probari ex caufa 

rejervationem fuccéjfionis ab inteftato, éf eft pri* 

necejfariafuperveniente, qua a principio pravideri 

pta opinio éf n. 74. 

Fontan. de Pací. Nupt. Tom.f. 

non poterat * ubi dec.' 

N 70 Locatot

146" í"! Claufula IV. $ Y .' 

70 Loe Mor fi pro-nú'fit conductor cm non expeliere ex ali- tat, atqui hayes Jit univerfalis, & n. 117. 

m\ Gloíía IXvPafs IV. 

12 % Inducía ad unum finem non debent contrarium operan. 

126 Verba haeredito, dono haeredkatem, ócc. apta 

funt comprehendere bona prafentia, éf futura ex 

fui natura. • 

127 Hareditamentum pet verbum prasferantur,/¿c7«w& 

an fimpliciter importet vocationem filiorum , an 

vero conditionalem,feu refpetlivam ad aliud ma^ 

trimonium. 

,147 

rentes qui matrimonia contrahunt (in quibus major 

communiter folet efle dubitatio. Sc circa quae jnfi- 

. nite prope lites iu noftra Cathalonia paucis abhinc 

annis íiint fufeitatae , quotidieque fuicitantur ) filiis 

nafeituris fiunt, pro opportunitate materias haeredi 

tamentorum inceptas paulifper agamus, non expedantes 

propriam clauíulam horum hasreditamentorum, 

quae continget" ex pl i canda in fecundo hujus 

operis tomo, quia non fumus certi num nam dignabitur 

Deus eo ufque nobis j&ae artus, dilatare, ut pof- 

J.28 Opinio noflri Senatus , ubi dec. 

flmus tomum iilum, ficuf*n*unc, perficere, Sc valde 

Hareditamentum, quod filii pro filiis, Scc.fi/cce- • doluiffemus quod fine materia haereditamentorum, 

dant qu,id importet, ibid. éf num. fea. 

propter quam prascipue laborans íhfcepimus, opus 

129 Opinio, quod importet potius conditionale?n, éf rehoc 

in lucem prodiret: fi ad fecundum tomum pervefpetlivam 

ad aliud matrimonium vocationem , éf nerimus non deerunt, alia, quae in materia dicamus, 

n. 137. «6¿ decif noftri Senatus. 

incipiamus igitur. 

130 Carnem propriam nemo fic unquam odio hahuit, ut Solebant j- antiquitus ( plufquam hodie , quia 

alienas foholes propria anteponat. 

nunc pauci funt , qui haereditamenta filiis faciant, 

131 EleBio •> vel pralatio. non datur ubi non eft diftinde 

quibus inferius fumus diduri experti padum conctio 

perfonarum.' 

fufionis , 8c litigii ea pariant) omnia fere inftrumen- 

132 Comparativum femper prafupponit fuum pofiti- 

. ta nuptialia , cum haereditamentis filiis nafeituris per 

. vum. \ 

fponfas íadis, apparere, vel quod ita padatum ef- 

133 Meliorandi facultas non poteft exerceri quando uni" 

fet per contrahentes, vel etiam quód ex ftylo ta- 

cus tantmit. adeft filtres*: 

beilionum, quae fub colore illius íolent períaepe 

134 Parladora contrarium fentientis opinio reproba- plus, feribere, quam fit didum, ea in inflrumento aptur.ponerentur. 

Et licet haec haereditamenta á tempore , 

13 < fZw debito fie petéks ut totum indebitum petat non 

immemoriali fint folita, óc confueta in hujufmódi nu- 

fubjacct- pa»is ftaHtti de plus debito petentibus,ubi 

ptialibus infiruruentis fieri, per multum tamen .tem 

decif Senatus Mantuan. 

poris ea ita dormierunt, ut parvus , aut nullus eflet 

13

148 Claufula ÍV. 

nium bonorum donatione: mérito igitur potuit qui dem declarationibus exprefla, quod fcilicet cenfeanlibet 

, etiamíi ingeniofus, de Validitate dicti padidli* tur, ac prasfumantur donatores donationem fecifle de 

bitare. 

bonis praefentibus , quae fcilicet haberent tempore 

3. Senatus-f" tam en nofter amplexata ea verbal haré- contradus : cum enim non poífit donatio aliter var 

ditdre feu haredem faceré in Cathalonia receptiífima leré, quám fi id prasfumatur , cum reprobara fit quas 

^cceptatione , óc ufurpatione , ut donare íigniíicet > in univerfum fit de ómnibus" bonis donatio , óc prse- 

ad tradita per Socar, in c. fi vajfalltts, numer. & fumptio fumenda fit pro validitate adus , inde fit 

©\ in commemor. Pet. Albert. per Celf. Hugo conf 58. á primo ad ultimum quod de neceíiitate ita erat in 

^per tot. éf 60. numer. 11. & Canc. lib. 1. var. refol. terpretan dum , ut fcilicet hujufmódi hasreditamenta, 

cap.%. de donat. num. 87. 8c per nos fupra clauf. 4. óc donationes cenferentur fada de bonis praefenti 

gZo£ 6. ibi faciunt donationem , ér hareditamentum bus § , non de futuris, quas -j- prasfumptio vires capit 6 

cfc. intérpretatus eft favore matrimonii , & ut actus ex tit. in l.fi ita legatum. de auro éf arg. legat. quo 

potius valeat, quámpereat, accedente máxime jura loci prasfens tempus femper intelligendum tore, niíi 

mento hasredítantium , óc ftipulatibne notarii , quod aliud comprehenfum fit, docet egregié .7. C. cujus 

hujufmódi donatio cenfeatur fatla de bonis prasfen- formalia, in hoc verbo folent communiter in his 

tibus, quae illius tempore haberent donatores , riífí noftri is quas pro validitate haereditamentorum fiunt, 

aliud dictum, vel comprehenfum eflet, óc ita valeat, declarationibus , interponi, de cujus text. interpreta- 

óc fuftineatur, mille poflem exemplaribus hoc loci tione, deque prasfumptione, quas ex eo compro- 

comprobare, nonnullatantum referam , quibus rem batur, fi plura fcire volueris , legas ultra annotatos 

•J-hanc relinquamus certam, óc indubitatam: óc decla ad eam in 6. vol. quod de remiííionibus ad leges Diravit 

itaque lie Senatus die 18. Jan. 1591. referente geftorum,óc Codiciscompadum eft , Dida. in lib. 

egregio olim noftri Senatus Senatore Auto. Oliba in praft. quaft. cap. 2. numer. 5. Menoch. de prafumpt-. 

caufa;Yolantis óc Rapha., Gatillepa contra Jacobum lib. 4. prafumpt. 127. numer.idem Menoch. corz/?/. 

Puidafens, feriba Guardia , in fado hasreditamenti ic6. numer. 174. volumin. 2. óc fi plures ad idem pe 

hoc modo concepti. ítem fuit concerdatum quód cafu. ne infinitos habere cupias , lege Caftillo Sotomajor 

quo parentes domicilia, qua nuptiís tradebatur, decede 

ufufrudu lib. 1. cap. 44. per tot. conducunt quas 

derent fine liberis mafculis , promittunt tali cafu hare-infrá, 

dicemus circa donationem omnium bonorum , 

^ditare diclam filiam fuam : Ídem item poftea decla conducit finaliter ad hasc quod nofter Canceriprobat 

ravit Senatus ad relationem egregii primo Senatoris , lib. I. Var. refiblut.cap. 8. de donat: num. 89. éf Qo.'ex'-'' 

tune Regentis Regiam Cancellariam Michaelis de Dec. in /. fina, adfin.. C. de pací, éf aliis, donationem -f 7 

"Salba > óc de Villelica , die f>. Odobr. 15:97. in caufa hasreditatis valere , quia cenfentur per eam tantum ' 

; Joannis Mafgarau contra Gabrielem. Vilardell in fa donata bona prasfentia ut adus valeat, óc valere pado 

hujufmódi heereditamenti: Et jurat, éf promittit dum quod donatarius teneatur faceré filios nafeitu- 

1 

\uod haredttabit filium , aut filiam. qui vel qua ex praros 

hasredes in rebus donatis, quia intelligitur quod < 

enti matrimonio procedente éf ita jurat: licet ego in teneatur poft mortem reftituere bona donata filiis 

hoc cafu viderim concluíionem in archivo regio, in fuis 9 exponendo verbum haredes , dominus, ÓC fuc- 

qua legi votum unius ex dodoribus ejus avise , qui ceífores particulares ( quos ~f~ Antón. Fab. in fuo Cod. $ 

vovit donationem invalidam utpote de univerfali has- lib. 5". ttl. 9. depatl. convent. defin. 8. numer. 4. hasre- 2 

reditate, óc bonis donantis, quae tempore mortis ha des contraduales Communiter appellari dicit ) ad 

beret , fadam ÓC fie uti comprehendentem donatio quod Cravet. alleg. confil. 139. num. 6. Cevall. rowwz. 

nem omnium bonorum á jure reprobatam. Sed ejus contra comm. quafi.iô.n.2. ultra hic allegatos viden. 

opinio non fuit fequuta nec tune 9 nec poftea un Guillerm. Benedid. in cap. Ranutius verb. ditas habens * 

quam, fed femper pro validitate heereditamenti tan filias , num. 20c. Urfil. ad Aíflid. decif. 338..». 3. & 

quam de bonis prasfentibus fadi,prout óc vidimus fu- Hieronym.Gab. in confil. 137. ww.24. éf 25. W.i.eleprá,óc 

vldebimus infrá. ídem referente egregio Sena- gans gloíf. in l. quafitum. j). penuí. de leg. 1. cui, ficut 

•jtore Hieronymo Aftor 2i.Feb. 1603. declaratum ex Bononienfi Carofio innituntur omnes,qui hanc opititit 

in caufa Montferrati Croanyes contra Michaenionem defendunt, Étt in ihferioribus dicetur. 

lem Domenec villas campirotundi in hoc hasredita- 

Dicitur -|- etiam in eifdem declarationibus ( maxi- a 

mento.* quod filii hujus matrimonii mafculis pro mafcu- 

me antecedente juramento) quia licet illud neceflalo 

, aut fcernina pro fcernina habeant ejfe , éf de fañi 

rium non fit, ut ex fuprá didis patet, multum tamen 

fint fui haredes, feriba Carmona. Ídem , referente 

juvat validitatem hujufmódi donationis , óc haere- 

*J-eodem, fuit declaratum 27. Odobr. 1601. in cauía 

ditamenti, quia ipfum , juxta plurium fententiam 

patris Antonii Prats focietatis Je fu, coi* ra Joannae 

quos commemoravimus infrá in glof. donationis' 

Pon. villa? Figueriarum in hoc hasreditamento. ltcjn\ 

omnium bonorum, facit donationem univerfalem 

quod Infantes ex hoc nofiro matrimonioprocreandi fint, 

de bonis prafentibus, & futuris fadam fuftineri eo 

éf efe habeant haredes nojlri éf flus alterius matrimo 

modo, quo poteft , fcil. in pras fe n ti bus, quia vim hanii 

pr af erant ur fcilicet mafculi mafculis, éf fcernina fcebet 

claufulas, omni meliori modo éfc. verum quia plurníais 

, eletlione ex ipfis nobis refervata , prout nunc pro 

ri" . i bus hac de reâgimus alleg. glo. donationis univerfa- , 

tune eos facón hujus noflri matrimonii hareditamus , fañs, ideo ne bis idem repetamus ,confulto illud hic 

feriba Hieronymo Bofch. nonnullas ex his, cum aliis prestermittimus. 

decifionibus refert nob. Ludov. á Peguer. dec. 170. Dicitur t etiam ín didis declarationibus ( óc no-tO 

2 Notantur t fuit appofitum in didis declarationi- ' tarii ftipulatione ) quia licet ipfa neceftaria non fit 

bus ut adus potius valeat, (quám pereat) quas eft pras- ~ ubi adeft juramentum , cum per ipfum jus quasratur 

fumptio approbata per J.C.inl. quoties 2. de reb. dub. abfenti, óc ignoranti faltem de asquitate canónica, qua 

éf l. quoties, de verb. oblig. /.3. de teftam. mili. c. Ab- utimur in hoc principatu; habeatque ipfum eandem 

bate Jane, ubi glof. de verbor. fignif. Sc caeteris firmior vimpoflitque, ac operetur idem , quod riotarii ftipudicitur 

á Dec.¿« /. poftquam Uti, n. 23. de patl.Sc in aliis latió , ut abundé latis in fuperioribus in princ. clauf. 

locis per Menoc. loco inferius referen do , notatisâc 4. docuímus, Óc ideo parum pfoíit quod talis ftipulavincere 

reliquas omnes prasfumptiones , áRip. inl. tio interveniat in donatione ad illius validitatem,vel 

centurio, n. 66. de vulg. óc Surd. dec. 233 .n.16. de qua non ad ulteriorem tamen cautelam, quas nocere non 

fi plura egregia dida,ad multas caufas conferentia,vi- folet, non eft extra rem ejus mentionem in his decladere 

vulnens, recurrend. Menoch. de prafumpt.lib.3. rationibus faceré. 

prafi 29. n. 4c. éf plenius lib. 6. pra fu. 4. per tot. Dicitur \ etiam in eifdem declarationibus , ( fa-* 1 

JEx hac prasfumptione confequítur t\ alia in fcife . vore matrimonii ) quia is plura de jure operatur 

fpecia*

f M Gloffa IX. Pars IV. Wk I4ff * 

ipecialia, íignanter circa validitatem .hujufmodi do- ' Ludovic. tamen Molina, focietatis Jefu dejufii. ó* 

nationum, quas quia poflint á nobis in difcurfu ope- jur. difput at. 280. numer, 12. hanc diftindioñem ver 

xis referuntur,pro opportunitate materias, ideo ea hic ram exiflimat in primo cafu quoties donatio fieret ob < 

confulto duximus omittenda. , caufam certi matrimonii cum celta muliere eontral 

2 Et finaliter f dicitur in didis declarationibus niíi hendi, fecus vero íi genericé caufa matrimonii, ataliter 

didum , vel comprehenfum íit (ut intelliga- que ita dicit pofle conciliari quas tradit aiter Molin. 

tur Senatum non approbaturum donationes, quas de primogen. ubi fupra allegatus eft, cum his , quas 

etiam in favorem matrimonii fierent, fi eas ex fe tradit Gutier, de jur, confirm. ubi etiam fupra eft adípfis, 

6*C juxta conceptionem verborum , fon are nt dudus, inter quos tamen (ut id obiter advertamus ) 

donationem univeríalem omnium bonorum praefen- vix eft quod poflit aliqua contraríelas, vel> in matium 

, ÓC futurorum, quia cüm in verbis non eft am- teria , quam ibi tradunt, difíerentia conftitui, imo 

biguitas, non eft facienda voluntatis quasftio , ut a- Gutier. in fuas opinionis corroborationem Molinam 

' lias dicebat J.Ç. in l. Ule, aut Ule yde legat. 3. dona- advocat. . 

tio autem univerfalis omnium verborum , etiam Verumtamen f non propterea á noftra opinione 18 

fi favore matrimonii fiat, íi non fit refervatio ad te* recedendum putamus , negante tantum efle fayori 

ftandum de jure non valet, nec tenet: non enim eft matrimonii tribuendum, ut propter ipfum validetur 

tantum favori matrimonii tribuendum , utexiftime- repróbala de jure donatio omnium bonorum prasfenmus 

ipfum fuííiciéntem fore ad validandam de jure re- tium, óc futurorum: Juribus, quasallegántur in conprobatam 

donationem omnium bonorum prasfentiü, trarias opinionis favorem, refpondet Fach. ubi fupra, 

óc futurorum, Cravet. confil. 256. num. 1.Petradefi- nos ad confuetudinem fimiles donationes, óc pada 

\*¡)eu!dmmi]f. quafi. a>. in addit. poft num. 8. pagin. 24. approbantem , in qua major pars Dodorum fe funcolumn, 

3. in 4. cafu* verf verumtamen. Fachm. con-, dat, dicimus eam non vigere in noftra Cathalonia , 

troverfiarum jar. lib. 3. cap. 87. per totum, poft Tira- niíi, ut fupra didum extitit, quando obfcuré fit doquell. 

de jur. primogen. quafi. num. 6. bene Menoch. iiatio , Se padum per verba apta recipere inferpreconfil. 

92. num. ly. volum. 1. óc Martin. Monter. in tationem donationis bonorum pracfentium tantum, 

repetit. I. paítum quoddotali y num. 22. Codic. de paít. non quando claré univerfaliter comprehenderet in 

jjVatio \ eft fecundum eundem Menoch. óc Mont.quia prasfentia , óc rotura: tria ad id comprobandum 

potior eft liberi arbitrii favor •> quod tollitur per hu- exemplaria defumpta ex declar ationfbus in noftro Se-f-jjjr 

. jufmodi univerfales donationes , quám matrimonii, natu fadis reíert nob. Ludovic. áPeguer. decif. 170. 

cui rationi óc illam idem Monter. poftea adducit de- quae ego parata liabebam ut hic iníererem, niíi ipfe 

fumptam ex traditis per Bald. in lege duodecim tanos in illis referendis antevertiflet: quia tamen non 

buL poft num. 1. in verf ex teftamento * oíate, de legit. refert quibus verbis donationes, Óc hasreditamenta , 

lafuered. volentem ~j- facultatem,óc libertatem illam.quas quas ut nniverfalia fuerunt nulla , Óc invalida decíadetiuiidórum 

ultimas voluntan debetur, magis, quam rata , eflent concepta, quod omnino necefle fore arlibemrum 

fucceflionem , ad jus naturale accederé , ad bit-ror ut materia probé nofeatur , pofíintque ad caquod 

dicit fpedare multa , quae conjicit in unum Ti- fum . oceurrentem appiicari, ÓC feu in confequenraquel. 

inl.fiunquam* verb. iibertis, num. 52. Cedi-: tiam trahi , propterea \ quod hujufmodi hasredita-íq 

t^ce de revocand. donat. óc tándem -j- docet idem proce- menta tota lint in padorum conditionibus , /. fin. C. 

dere etiam íi vir fub fpe talis padi donationis bo- de pad. leg. flipulatio hoc modo concepta, de verb. óbli- 

norum ad contrahendum matrimonium dolo indu- gat. Dodores in cap. quamvispatlum.depací, in 6. & 

dus , vel etiam uxor induda foret, licét tali cafu 1 

tn cap. 1. de fil nat. ex matrim. ad morga.contratl.in 

velit Dec. in d. I. patlum quod dot ali, numer.- 7. eum ufbus feud. ideó nos hic operas pretium duximus ex- 

' qui modo praedido deceptus fuiífet, poflé contra primendum quibus'verbis ea hasreditamenta fiaifaliqm 

ad interefle agere : ad quod tamen vide Mon- fent concepta : primum igitur , de quo in declarater. 

óc fpeculare ejus dida ubi fuprá: nos enim nolu- tione fada referente olirn egregio noftri Senatus Semus 

ejus ícri pta tranferibere. natore Celidonio Valencans 17. Junii IJ94- in caula* 

Scimus f contrarium tenere fimpliciter Guid. Pap. fa Petri, óc Elifabetis Matheu > contra Maginum, óc 

decif. 267. & 505. & alios complures , quos longa fe- Angelam Franquefa , erat his verbis co«»cepturr. fien 

rie refert Menoch. in conf. 1. num. 162.& 163. & conf. hereus univerfals deis bensjlurs , hoc | eft fint haredes 

92. n. c3. vol.i. ubi íingulari labore enumerat ducen- univerfales bonorum fuorum .• huic fimile padum ex 

LOA Dodores , qui de confuetudine diveríarum pro- eifdem rátíonibus fuit aliquando in Capel, fhoíofa. . 

vinciurum ejufmodi donationes, Óc pada fuccedendi, declaratum in validum ,ut refert qui decifiones Capel. ^ 

favore matrimonii fada,approbante, atteftantur , óc Tholof. compilavit decif. 4? 3. illud vero, de quo : 

in '" 

íignanter in Gallia, Italia, Óc Regno Aragonum, in c\ec\ir0tic»ae rada referente egregio etiam olim noftri 

quo aliquando ita obfervatum fuifle dicit in ejus R ege, Senatus Senatore Guillermo Suoyer diéS.Junii 1588. 

.}-& poftea idem dicit obfervatum in multis Gerina- in caufa Joannis Poch. contra Hieronymum Mora- 

-J-niae Principibus , Michael. Graf. de fuccefionibus ,: gues, hoc modo.Jfcm hereus univerfals, hoc eft, fint 

$. fucceffio ab inte flato, quaft. 9. numer. 4. cum fe- haredes univerfales, feriba harum duarum decláranos 

quent. quibus addendus eft Anthon. Fab. 171 fuo Co- num fuit Jacobus Bas : lertium vero , Óc ultimum ex 

die. libr. 5-. de pací, convent. tit-. 9. defina, ubi dicit de- fupradidis haereditameptis nunc vero in-fupremo Regni Aragón confiad 

cap. l. de filiis nat. ex matrimon. ad mor gana, con* lio Regenti Monferrati Guardiola 21. Januar. 159a. 

tracl. 6. cap. per tot. ubi hujufmodi padorum vaüdiía- i n cau fa Petri Molins, contra Stephanum Fonollet, 

Ítem favere matrimonii defendit ex confuetudine; erat fub his verbis fadum , heretafilis ,0filies, &c. de 

Scimus -|- alios diftindione ufos , qua videntur has tots fos bens hagutsy perhauer, hoc eftfhareditát filios, 

pugnantes opiniones inter fe conciliare: Boer. enim aut filius-de ómnibus bonis fuis babitis , & habendts. 

decif. 355. numer. 10. quem fequitur Moiin. de pri- Hasc quas dida hucufque funt de plano proculduwog. 

Hifpa'ri. lib. 2. cap. 10. numí 17. díf 18. óc refert bio procedant, óc parum in eis ver fat ur difneuka- : 

• Outier. de juram. confirm. prima part.capitul. 11. num. tis, ea autem máxima ju dicatur efle in difeernendo, 

19. diftinguit ínter donationem, quae fit favor», ma- juxta varias , ac proprie infinitas hujufmodi hasietrimonii 

contrahendi, óc ínter aliam quas fieret fa- ditamentorum formulas, quibus concipi folent,qu ut prima valeat, fe- nam validum , vel invalidum fit, óc debeat indican, 

cunda non. óc quod non. 

Fontan. de Pací. Nupt. Tom, L * N 3 tíaee

Hasc autem dubiratio , óc perplexitas ex duphci 

praefertim capite cauíari poteft, vel ex eo quod diffícile 

cognitu íit quando haereditamentum univerfaliter 

de ómnibus bonis prafentibus, ck. futuris dicatur 

fadum , óc fie quando validum de jure, vel invalidum 

lit dicendum , vel etiam quia licet verba 

haereditame ntum > & donationem primo afpedu Tonare 

videantur , quandoque tamen hasreditamenta , 

ck donation's de prasfenti non funt, nec , particularis, 

óc perfedae donationis vim habent feu neceflariae 

praelationis , & difpofitivas vocationis , fed quasdam 

promiílio praslationis in hasreditando in favorem 

filiorum primi matrimonii in cafu, qui fuccedere 

poteft exiftentias aliorum filiorum alterius matrimonii 

, vel alias facía, vel etiam quasdam praelatio 

promiífu, óc refervatio fucceflionis ab inteftato , vel 

alterius difpofitionis in vita , vel in morte in favorem 

filiorum per contrahentes faéta , quod quam difficile 

íit intelledu , ex infra dicendis apparebit , quas li a 

nobis, ut optamus , contigerit exadé pertradari , 

& explican inde fperamus íuturum,quod materia hasc, 

alioqui difficilis , óc valde implicata, perfede declarara 

remaneat, ac ita ut cafus oceurrentes, juxta in 

his tradita , facili negocio decidí valeant. Quod ut 

praeftarem operas pretium duxi omnes feré modos, ac 

formulas hic adducere, quibus communiter hujufmodi 

hasreditamenta,óc donationes concipi folent ut ex cujufqne 

ex ipíis particulari examine, óc difeuífione, materia 

hasc abas valde dubia, Sí intricata perfede ( nec 

arbitror aliter veritatem cum certitudine elici polfe ) 

percipiatur, claraque fiat. 

20 Id autem -f ab illa llluftri, ac ancipiti dubitátione 

exordiamur , nunquid promiílio haereditandi , per 

quam perfaspe folent fieri noftra hasreditamenta, veré 

diei debeat de tempore prasfenti haereditamentum 

2lipfum conceptum fore: dubitationem movetf quód 

aliud fit faceré , aliud promittere in faciendo , /. in 

bonafidei. §. fane , óc ibi gl. óc Dodores, deeo quod 

certo loco, /. quod fi nolit. $. in fadum, verf.illud plañe 

de adili. editl. I. non omnis ,ff. de re judie, cum fimil. 

ÓC ideó Tiraq. de retrae!, convent. infin. numer. 

41. cum multis fequentib. quem fequitur Petra de fideicomm. 

quafi. 8. a numer. 161. óc Menoch. confil. 

Q2. a numer. 1, cum fequent. vol. 1. plures cafus referunt 

in quibus promittere non fit faceré, vel uti fi 

22Ín promiftione de vendendo quód non íit venditio, 

•j-de qua, ultra eos , videndae pulchras decifiones The- 

2jfaur. 233. óc Vivi. 320. Ubr.iAt -j- locando quód non 

fit locatio : de ratificando quod non fit ratificado : de 

fidejubendo quód non fit fidejuíTio , qua de re pulchra 

eft in terminis decifio Senatus Sebufia. reía, per Anthon. 

Fab. in fuo Codic. lib. 8. tit. 27. de fidejuffor.de- 

•\finit. 36. Se Véneta relata per Thomam Trivifa. decif. 

2q.civit.69.Ubro i.def mutuando quód non fit mutuum : 

de cedendo quód non íit ceftio : de faciendo contradum 

quód non fit contradus : de renovando quód 

non fit revocatio.-de abfolvendo quód non fit abíolutio 

: de accipiendo uxorem quód non fitaccipere : de 

infeudando quód non fit infeudatio : de dotando 

quód non íit donatio : de inftituendo haeredem quód 

non fit inftituere : de reftituendo quód non fit reftituere: 

de alienando quód non fit alienatio : de aliignando 

quód non fit aífignare : de dando in folutum 

quód non fit daré: de fe obligando quód non fit obligatio 

fecundum unam opinionem, licét fecundum alteram,contrarium 

lit dicendum : de traníigendo quód 

non fit tranfadio : de fubjiciendo quód non fit fubjicere: 

de permutando quód non fitpermutatio : Se 

denique in promiftione de conftituendo antifatum , 

fecundum unam opinionem per Petr. ubi fuprá relaja 

ytam , num. 183. licét -j- de promiftione de conftituendo 

dotem contrarium, fcilicet quód fit conftitutio, di- 

•J-cit Afflid. defnitum in Senatu Neapolit. decif. 61. 

Uiimcr. 1. ubi puU'aré Urfil. [n ajdij. Adde idem de 

promiftione de renuntiando quód non íit rennntiatioi 

Boer. decif. 3. per tot. circa quae ego ad videndum 

quomodo has promifliones intelligantur , quidve de 

eis faciendum eflet quando fierent, paululüm inftitiflem 

, niíi viderem nonnihil deviare id a noftro inftituto 

: fatis enim fecifle nos arbitrabimur íi de noftra 

de donando promiftione aliquid dixerimus,quod 

fine dedecore in manibus Dodorum hominum verfari 

poflit, reliqua petantur á dodoribus fuprá relatis , 

óc ab his , quos inferius referemus. 

In -j- hac igitur promiflione de donando funt qui&°" 

tenuerint idem judicandum fore de ea , quód de 

aliis promiflionibus , quod fcilicet diverfum quid 

íit ab ipfa donatione proprie loquendo, inter quos 

refertur notiflimas audoritatis vir Bart. in l.dedi,qv3S 

finalis eft , num. 8. de condic. cauf. dat. Tiraquel. de 

Bero. in locis alleg. per Pet. dicl. qu. 8. n. 164.. alios refert 

Andr. Ángulo in commun. ad leges reg. meliora l. 

6.gloff. 11. num. 2. dicens forfan hanc opinionem in 

pundo juris fore veriorem ex eo quód licét padum 

nudum donationis efficax de jure fit , ÓC adionem 

producat, leg. fi quis argentum* §. fin. Cod. de donat. 

id tamen locum non habet in pado de donando , 

cüm aliud fit donatio , óc aliud padum de donando , 

óc lex loquens in uno non debet extendí ad aliud , 

adde ad idem Barbof. in l. 1. num. 2. & 3. ff.folut. 

matr. in 3. parte, adde Anth. Fab. infuo Codic. lib. 8. 

titul. 27. de fidejuff. defin.^6. adde óc Parlador.ra\

Ca©ffa IX. Pars IV. 

. . _ - 1 

? tam diem * adveniente die pofíe conveniri ftatim 

ac fi de praefenti fe obligaffet, quia inutilis circuitus 

eft vitandus, quam dodrinam. latiífimé , & ex 

píofeflb ab impugnationibus Decii, Sc aliorum detendunt 

Fachin. ÓC Caftillo in locis fuprá citatis, 

qui ad id funt omnino videndi, & fignanter ultimus, 

qui cum diligencia retulit omnes feré Dodores, 

qui hac de re tradarunt, quos ego omkto ne adum 

agere videat, adde Flamin. Chartar. decif. Gen. 29. 

fer tot. ubi numer. 9. rationem reddit , quia ubicunque 

verba futuri temporis proferuntur á contraríente 

in adu , qui depender á volúntate , feu 

confenfu illius tantüm, illa verba refolvuntur in tempus 

prasfens, difpofitionemque ac perfedionem adus 

inducunt. 

•g Hanc f donationem ( forfan non fine ratione ) vocat 

Pinel. ubi fuprá , infin, quem ibi fequitur Soar. 

á Ribey. in additione , donationem, qua incipit, a traditione 

: licet enim ea aliter de jure fieri poílit, juxta 

$. perficiuntur, infiit. de donat. Sc alia jura, nulla tamen 

proprius, quám haec, á promiííione dici poteft 

incipere. 

Nec obeft quod antea, fecundum aliquos» dicebamus, 

difpofitionem /. fi quis argentum , §. fin. C. de 

donat. non habere locum m pado nudo de futuro 

concepto * veluti, donabo , promitto donare , éfc. fed 

debet de praefenti concipi, & per verba donationem 

de praefenti fonantia fieri,ut vim donationis perfedae, 

vigore didas legis ; dicatur habere : quia praeterquam 

quod controverfa admodum eft opinio prasdida, 

& muiti non inferioris audoritatis contrarium 

tenent, ut videbis íi attente legeris quos pro noftra 

opinione fuperius allegavimus ,quód fcilicet difpofitio 

d. l.fi quis argentum, §. fin. C, de don. habet locum 

nedum in pado nudo donationis de praefenti, fed 

etiam in pado nudo donationis de futuro , ultra 

quos, quasfo, legas Petr. Barbof. mi. 1. par. 3. a nu. 

3. cum fiequent.fi. fiolut. matrim. ubi concíbate conatur 

hac inter fefe difidentes, Sc pugnantes opiniones, 

Jur. Ciar, in §. donatio* qu. 14. n. 6. qui dicit 

j-communem, plures in idem refert Ceval. praclica. 

quafi. commun. contra commun. Ubr. 1. quafi. 209. n.i. 

circa médium, éf n. 2. Sc fequitur nofter Senatus ut refert 

Cáncer, interna part. var. (poft hasc feripta in 

lucem edita ) cap. 7. de paíl.n. 124. Ultra , inquam» 

fupra dida dicimus quod malé videtur hoc loci adduci 

in contrarium quod DD.priori loco relati ad interpretationem 

dl.fi quis argentum in §.fin. docent, eam 

Don habere locum quando padum nudum concipitur 

per verba donationem de futuro fonantia, quia haec 

zioftra promifiio non fit per padum nudum , fed imo 

per ftipulationem, cum "h fiat per verbum,pro7?zirro, in 

feriptura publica adjedum , quod ex fe ftipulationem 

importat, rite Sc legitimé á parte fadam,quamvis non 

dicatur, fi talis fit adus, in quo prasfens pars eífe potuerit.vel 

etiam á notario quando talis fit adus, prouti 

noftras donationes, quas filiis nafeituris fiunt, in quo 

pars prasfens eífe non poteft, quamvis á notario feriptum 

non foret donatorem promifiífe fibi ftipulanti 

pro eis, quorum intereflet, id enim ut praefumatur,efficit 

verbum promitto * in feriptura publica prsefente 

notario adjedum: pro prima hujus refolutionis parte, 

quod fcilicet in adibus , in quibus pars potuit efte 

prasíens, vel etiam fuit, non tamen dicitur quicquam 

de ftipulatione, verbum,promitto, facit pras/umi eam 

intervenifle,ac ex fe illam importet,elegans eft concl. 

ffJofeph. Mafcard. 1336. per tot. elegans decifio Matthei 

de Afflid.120.oc alia Joann. Petr. Surd. 115 .r/;

i $ i, Claufula IV. 

ubi, ut has difficultates componeret, ac quando pro- fequuto cum eftedu matrimonio, cujus contemplamiflio 

contradum ipfum perfeéf um importet,vel non, tione fiunt hujufmódi promiííiorjes allegatque ad id 

declaráret, dicit veram refolutionem eífe quód quan- Bart. in leg. Ji ita legatum* ff.de auro, & argén, legat. 

do contradus in fubftantia nihil aliud continet ,quám & alicubi Bald. quatenus volunt difpoíitiones omnes 

promifiio , judicatur promiííio ex aequitate ut contra- referendas eífe ad tempus contradus , alios ego comdus,ut 

evitetur inutiíis circuitus,quando vero contra- plures in ornatum ditlce leg. fi ita legatum, Sc ejus madus 

addit fupra promiífionem , vel inmodo , vel in teriae fuperius allegavi in hac eadem gloff. part. nu. 6. 

tempore, aut aliis proprietatibus accidentalibus vel dum de coníirmatione, ÓC corroboratione motivorum 

fubítantialibus valde diílerunt, ÓC promiííio non juper noftrum Senatum in declarationibus hasreditamendicatur, 

ut contradus, licet ex, vi promiftionis com- torum apponi folitorum agerem. 

pellatur quis ad faciendum contradum , ad quod is Aliquando + óc fecundo modo conficiuntuir hu-37 

audor allegat Velaf. de Avenda. in l. 2. Taur. 2. par. jufmodi haereditamenta per verbum pr

GloíTa IX. País IV» 

haré, & fíe quód noftrihaereditamenti fenfus erit bd-\ ideó efte, quia bona illa deftínáfa eíant per tefta 

reditamus filios noftros, id eft , donamus filiis noftris mentum «¿ ut eflent hasreditas, poft mortem fcilicet te 

led unde, quaefo , habemus hunc loquendi modum ftatoris , ó: fic propter deftinationem eo nomine jam 

indefinitum abfque expreflione rei * quae donatur incipiunt appellari, quo, veniente temporis mortis . 

fenfum perfectum habere, ut irttelligantur donata , teftatoris, veré donanda erunt, de qua j legis ufur-*" 

ficut Senatus vult, bona tantum prasfentia ? Dices natione, quae fit propter deftinationem, fi plura 

quód hasreditare íit donare hasreditatem * donatio ícire volueris, vide Aíexand. Randen.i* analog. cap. 

autem haereditatis , ut actus valeat, intelligitur tan 10. numer. 28. Hasc clariora funt quam oporteat nos 

tüm comprehendere bona prasfentia, fed ego per- in eorum declaratione amplius immorari , ex quicontor 

qui nos haec docuit quod hasreditare lit dobus vides quam malé DD. ex eo text. Óc glof. denare 

hasreditatem ? quo, quásfo, jure ideotáprobaduxeiint ibi nomen, hareditas, fumi pro patrimonio, 

tur ? cerré nullo •> quamvis feduló, óc cum diligen óc fic pro bonis prasfentibüs, ac per confequens valecia 

totum jus pervolvas, faltem ego reperire non pore haereditatis donationem. 

tui, qui magnam in hoc feci diligentiam : Et ubi Hanc "f interpretationertí quod hasreditas furhatur4l 

hasc interpretatio admitteretur, quod hasreditare fo pro bonis prasfentibüs violentam dixit Ce valí os in 

ret donare hasreditatem , quasro ego quo jure probe líb. commun. contra con. quaft.iap. num.2. circa fin. litur, 

verbum , hareditas , ita impropriari ut contra cet non adverterit non probari ex eo text.qüi pro ea 

naturam bona tantum prasfentia fígnifíeet f Dices communiter állegatur. ' 

ex l. quafitum $. penult. de legat. i. ubi glof. ver Dices cum Hier. Gab. in conf. 137. numer. 20. & 

bo , har editad, dicit hasreditatem fumi pro patrimo 21. vol. 1. quód fi eo modo quo fupra dictum non 

nio , & pro bonis prasfentibüs,, cujus preecipué text. poteft in propofito argui de text. óc glof. in din. 

Sc glof. auctoritate moventur qui dicunt donationem leg. quafitum, faltem non poterit negari quin hoc 

has redi tati,v validam utpote bona tantüm prasfentia alio modo poífit argumentum fumi ex eo text. ex quo 

comprehendentem, ut ex nobili Ludo vico a Peguera fimiliter habebitur intentum, ficuti fi modo per nos 

ubi fupra Canc. lib. i. var. cap. 8. de donatione, n.fin. fuperius reprobatodefumeretur: certum eft enim (in 

Andr. Fach in. controv. jur. lib. 6. cap. 94. in princip. quit Gábr. ) quod in dift. leg. quafitum, nomen hare 

ÓC aliis, quos ipfe abundé citat, nofque fupra retuliditas fumitur pro bonis , ergo donatario haereditatis 

mus dum motiva noftri Senatus in hac materia fafta- fonabit donationem bonorum , haec autem tanquam 

rum declaratioñum juribus confirmare,ac Corroborare indefinito facta, óc propterea tanquam íbla bona pras 

pro viribus conabamur, colligere licét. Verüm -f ego fentia coraprehendens, de jure cenfetur permifla , ut 

adeo infirmum femper arbítratus fum hujufmódi ar millies in hoc opere diximus : ergo á primo ad ultigumentum 

ut valdé mirátus íim, ac quotidie mirer, mum bené ex eo text. con fequitur quód fi non pro 

quod tot viri, qui ante nos fcripferunt; alias íapienbatur quód nomen, hareditas fumatur pro bonis pras-í 

tiífimi, ac de noftra juris prudentia meritiflimi hucuf- íeiitibus, faltem probatum remanebit per argumenque 

non adverterint nec ex illo text.?» dicl.l.quafitum. tum , quod ab eo deducitur quód valebit donatio 

$.penult. nec etiam ex glof. in verbo har editad, mo haereditatis tanquam de bonis praefentibus facta. Huic 

do aliquo comprobar! quod in eo text. nomen hasre- tamen dubitationi oceurrit Andreas Fachine. vir pía-4^ 

ditatis.pro bonis prasfentibüs fumatur, quod ut fecuré né doctus in lib. controv. Jur. 6. cap. 94* ubi poft prae- 

probem , adverto Jureconfultum ibi eam decidere ftitum confenfum cum errore communi quod in dici. 

íibi propofitam quaeftionem, cui fcilicet acquireretur leg. quafitum fumatur nomen, hareditas, pro patrimo 

legatum fervo Ti ti i faclum poftquam mihi ab ipfo nio, Sc bonis praefentib. dicit fibi valdé infirmum vi 

Titio legatum fuiflet in fuo teftamento fi continge* den fundamentum, quod inde defumitur: non eníih? 

ret teftatorem , qui fervo legatum fecit, priüs mo inquit, eft bona confequentia fi quis ita rátiocinerí, 

quam Titius, qui mihi eundem fervum legaverat, tur, illud verbum aliquo in loco accipitur hoc fen- 

6c refpondet id legaium haereditati acquiri, id eít non fu 4 ergo, óc in hoc cafu in eodem fenfu.accipiendutrt 

ad me legatarium fer'vi, fed ad hasredem potiüs uni- eft? additque quód fi interpretatio hujufmódi juftafoverfalém 

dicti Titii fpectare, quia de jure ea quae ret, certe non dixiífet Imperátor in /. hareditas, Cod. 

acquiruntur fervo vivo teftatore non debentur le de pací, non valere pactum, quo datur hasreditas, fed 

gatario , quamvis debeantur quas poft illius mor imo valere de bonis praefentibus. 

tem , 8c aditam hasreditatem eidem fervo acquiruntur 

: Videns autem Accurf. Jureconfultum impro- Sic ego etiam refpondeo ad Gabriel, ratiocinatioprie 

in eo cafu verbo, hareditatis, ufum cüm adhuc nem , óc illius verbi, hareditas, interpretationem* 

viveret teftator, quia hasreditas non dicitur viven- quód non fequitur, ibi fumitur eo modo , ergo Sc 

tis vulga. /. i.ff. de hared. vend. & lib. i. ff. pro ha in quacunque difpofitione : quanto magis quód 

tea, cum ftmiübus ideo in fcholio, hareditad dixit hasr ego non negó quin verbum hareditas in contracti- 

reditatem ibi fumi pro bonis , quas nunc funt fpe fubus fumatur pro bonis * imo dico nihil aliud efle 

tura; haereditatis, &Tnc nomen deftinatum poft mor pofle : nec alio modo fumi, casterum dico ea botem 

imponitur ante mortem , ut 8c pofthumus dicina , quas per verbum hareditas, fignificantur prastur 

poft teftamentum natus etiam in vita, óc facit fentia efle, Sc futura juxta verbi naturam ea omi 

leg. quod fiervus , ff. de leg. 2. haec Accurf. ex quibus . nia nifi aliud dictum fit , plañe comprehendentis 

verbis apparet luce meridiana clarius impropriationem etiam in ^terminis dictas leg. quafitum ut fupra dixi i 

(loquamur fie) verbi hareditatis in eo text.nec ex in- non igitur erit bona ratipcinatio , háereditas fumaterpretatione 

Accurf. nec alias dici polTe confiftere tur pro bonis, ergo pro praefentibus tantum, currí 

quód pro bonis prasfentibüs, óc non futuris ibi ufur- verbum , bonis, indefinitum fola prasfentia complepetur 

contra propriam naturam: contrarium enim eft ¿tatur, nam hoc eft quod negamüs, hasreditatem fumi 

Jodubitatum, quia illa bona,quas ibi fub nomine hae pro nobis indefinite; fed pro his , quas bona adhuc 

reditatis veniunt, prasfentia erant, Óc futura , cüm funt, nec nomen haereditatis meruerint, cum vivat 

eflent in quibus teftator jam íibi haeredem inftitue- adhuc eorum dominus, in quibus tamen nihilominus 

rat: in inftitutione enim hasredis omnia hasc venire, prasfentia, óc futura comprehenduntur , ut late dixi 

nemo unquam fuit qui dubitaret, i m pro pri ati o vermus in fuperioribus. 

bi haereditatis in eo text. in eo cbnfiftít quód bo Contraria igitur, -f his omiífis, poflet forfan, nec w 

na teftatoris ante ejus mortem appellentur hasredi abfque fundamenta reneri opinio, quod fcilicet dotas 

, quas proprié non dicitur viventis, cujus ufurpa-. natio haereditatis tanquam complectens univerfam 

tionis ut rationem aliquam daret Aecurí. dixit id fucceftionem , óc bona omnia tam prasfentia , quam 

futura de jure non valet, nec facta de bonis prasfen-: 

tibus

tibus poflit interpretan , cujus opinionis aííertor eít exercitus per contradum inter vivos: casterum ne- 

Bar. /. fin. n. 14. C. de pac. Se Cagnol. ibid. nu. 276. go quód propterea fequatur omnes hareditamen- 

Jul.CÍar. in f. donat. qu. IQ. num. 6. qui eam appellat tum validum , íicuti nec talis eft omnis donatio : 

magis communem, plures alios ir. idem refert Ceval. Hasc eft mea fententia dum alius meliorem non afubi 

fupra allegatus eft, ita etiam in expreífo tenent fert. Adjungc his quas mox videbis á nobis tradita 

Ofaf. infamigerata illa decif. 100. num. 25. quibus ad- circa hareditamenta per verbum , fu hares fada , ex 

dendi funt quos illfrá retulimus in gl. donationis , quibus mirifice quas hic docuimus de invaliditate 

omnium bonorum prafentium, & futurorum , ubi hasreditamentorum propterea quód continere videanprobavimus 

idem efle donare hareditatem quód cm- tur univeríalem donantis hareditatem, & fucceflionja 

bona prafentia, é: futura, adde.Graf. de fuccef. nem, remanent comprobata. 

$. hareditas . qu. 2. n. 3. Alio f modo íólent, idque admodum frequenter ,47 

Í5 Ecce \ ergo quód quamvis verbum , hareditare, hujuímodi hareditamenta fieri, dicendo : ¡tem eft. 

effe donare hareditatem , adhuc diei non poflet paclatum , éc. qitod filii ex hoc matrimonio procreandi 

valere padum , & conventionem de hareditando fint, vel efje debeant haredes noftri. Circa quem haretanquam 

univerfam liscceíiionem compledens. Nec ditandi modum tres reperiuntur contraria , & ínter 

exiftimo alicujus coníiderationis efle quod Canee- fefe pugnantes fententia. Prima f eft negans hancr* 

rius aflerit in alleg. cap: 8. de donatio. numer. 87. loquutionem habere vim particularis , & perfeda 

Ccl. Hugonem ( qui hujus patria obfervantiarum donationis de praíenti, feu neceflaria pralationis, 

pentilíimus ere.:, quippe qui ptr multos annos in Se difpofitiva vocationis filiorum , íed folam pralaea 

commoratus fuerat ) teuuiffcm conf. ,c8, per tot. tionem permiííivam , Se- refervationem fuccelllonis 

hac hareditamenta per verbum tharedito, fada va- ab inteftato , vel alterius difpofitionis in vita , vel in 

lere de bonis prafentibus : ium piatcrquam quod morte in favorem filiorum per contrahentes refervaímó 

ipfe ex fuá opinione contrarium concludit,. Se ta importare, & donatare, cujus opinionisacerriprobare 

conatur , loquitur in calu,quo quis haredi- mus eft defenfor Ludovic. de Caifa nat e in con/. 4J. 

tavit filios de ómnibus bonis indefinite non adji- per tot. Se íignanter rrt his terminis, quando fit paciens 

bona prafentia , & futura, quo cafu jam ego dum inter contrahenres quód filii naícituri lint eoalias 

dixi cqneedere ómnibus quod valeat haredita- rum haredes , explicat, num. 4. in fine, ad quod Paul, 

mentum de bonis prafentibus , cum tune hareditare de Caflro advocat in confil. 441. n. 2. volum. I. nuldonare 

fit, donare autem bona omnia non eft pro- lus tamen ex ipíis text. aliquem allegat, quocaopihibitum 

, quia non veniunt futura. nio comprobetur. 

4° Mea -j- igitur opinio in his eft, pofle multum du- Et tamen j" torfan non multum deviat á commu-49 

bitari íit ne certum quod «Senatus cenfet efle hu- ni intelligentia , quam ab antiquiílimo ttmpore hac, 

jufmodi promifliones de haTcdirando , vel haredi- Se fimilia hasreditamenta , demptispaucis abhuic antamenta 

ipfa non de univerfali hareditate , fed nis, quibus contrarium folitum eft ih Senatu declaimó 

de bonis prafentibus tantum , quia imó ex fu- rari , habuerunt antiquitus enim nullus eorum viprá 

addudis videtur probari efle illa univerfalis gore vocationem pratendebat, omnes volmitatis pafucceflionis, 

Se feu juris fuccedendi quando fie lie- terna declarationem in vita, vel in morte faciencé 

fiunt ut cum eis nulla jugantur , ex quibus con- dam nihilominus expedabant, cui libenter acquieíjedura 

fumi poííit quod intellexerint contrahentes cebant , de qua communi intelligentia memini me 

non univerfam fucceííionem donare , fed bona quain quadam caufa , qua in Senatu ducitur ad relatiodam 

, pura prafentia vel alia, in quibus promif- nem egregii Senatoris Jofephi Ferrer. inter Stephaíiones 

fuftineantur., nec improbata de jure dican- num Toralles Studentem ex una, Si conjuges Colltur 

, quod íatis , meo judicio, aperte nobis common- ferrers milites,Francifcum Pafqual. J. D. Villa Oloflrat 

ipíius verbi hareditare, fpnitus , quod in rigo- ti, & alios, partibus ex altera, feriba Michaele Pérez, 

re nihil penitus difh.it á fuere haredem : dicimus articulafle, Se eam pluribus peritilíimis , Se antiquiííienim 

noftro fermone heretar, quod vertitur latine mis teftibus omni exceptione majoribus probafle, faharedem 

fuere, Se nos aliquando , licet barbare,cum xit Deus quód bene fuccedat. Nec multum ab hac 

non íit vox latina, qua legntur apud aliquem appro- interpretatione, 6c intelligentia diferepat Ceil. Huba'tum 

audorem ufurpata, Se approbiita, dicimus ha- go. qui in hac patria diu caufas ducendo verfatus 

reditare, hac íola diiferentia inter lu s loquendi mo- fuerat, dum in conf. numer. prafertim 8. conclufit hados 

conftituta quod hareditare tribuamus adui ,qui rcditamenta hujuímodi , qua in Cathalonia fien fofit 

per contradum ínter vivos,haredem autem faceré lent, non imponere partibus neceflitatem, fed ita deadui 

qui fit teftamento, quamvis jam nunc adeoinva- mum ut alia valere fi ipli ufque ad mortem in eadem 

luerit in noftra Cathalonia barbaries ut nedum verbo, volúntate permanerent. 

hareditare, in contradibus inter vivos, veluti in capi- ídem f dicitur Caflanate procederé, Se habere lo-?Ó 

tulis mammonialibus . utamur , fed Se haredem face- cum quando filii per verbum , fuccedant forent vore 

, feu inftituere dicamus eos, in quos noftram excr- cati , ad quod probandum juribus utitur, rationibus, 

cemus liberalitatem , ut mox diectur, cum ergo hu- ac dodorum audoritatibus quam plurimis per te 

jufn-odi promiííiones futura fucceílionis de jure non ipfum in difeurfu illius confilii legendis in prioriyaleant, 

ad f .aetatem ufque tibi comprobant Ofaf. bus quinquaginta quatuor illius numeris , quod y ta-ct 

decif. 100. & Thefaur. decif 22%. Se poteft nuilo ne- men num. 4. 8. 11.12. dicit tantum procederé quangotio 

coiligi ex his, quae fupra docuimus , quaque do per verbum , fuccedant, invitantur ilü ad fuccefm 

gloíf. donationis omnium bonorum adduximus , íionem, qui alias picifccntibus funt fucceffuri ab ininde 

fit quód quando contrahentes tales promiifio- teftato , non vero quando extranei , qui nullatenu» 

nes faciunt adum cenfeantur fecifle de jure impro- polfent expedare fucceííionem : in his enim verbum, 

batum. Nec offenditur dodrina Joann. de Socar, in fuccedant, ut aiiquid operaretur , diei deberé imporfape 

alleg. cap. fi vafnllus , numer. 6. in commemo- tare fucceííionem , idque probari aflerit egregié ir» 

rationibus Pet. Albert. \n Cathalonia tam vulgo re- aucl. praterea Cunde vir. & uxor. ubi fibi ad fuccepra 

, quam per conftitutiones approbata , ut habe- ceííionem quarta uxori inopi debita fimul cum ea 

tur in confitutione A;oragitarfr.ms in titul. de promif. por verbum , fuccedant, vocantur , Se tamen ea fucdot 

in primo vol. conflit. ibi , hareditamenta^ donatio, ceílio refpedu filiorum non dicitur necefüria , nec 

éV. quod hareditare in Cthaloma fit donare, óc ha- contra voluntatem parentis, fed juxta eam,ut gloff. 

redu amentum donatio: nam concedo id libentilli- ibi tenet verbo, matrimonii, quod omnes fequun- # 

me, nec aliud poteft efle, cum fit adus liberaliutis tur, licet quoad uxorem, qua mariti fucceííionem non 

poteft

GlofíalX. 

poteft expedare , pracifam verbum illud vocationem 

inducat etiam contra mariti voluntatem, ut 

apud omnes eft in confeíTo , óc pluribus CaíTanate 

probat. 

^2 Rationes ,-j-quib. CaíTanate utitur ad hanc opinionem 

ftabiliendam dcíumptas tam ex propria íigniíicatione 

, óc natura verbi, fuccedat, qua eft ut proprie 

, óc per prius fucceííionem legalem , óc abinteílato 

, quam lex delert , lignificet, quam alias, per ' 

te ipfum in dido coníilio legito , non oportet , ut 

dixi quód ego hic inutiliter tranfcribam, funt numero 

decem : folum aliquos ex dodoribus referan. , 

quorum aucloritate exiftimat hanc opinionem fulcitam, 

ii igitur funt Paul, de Caftro in l.fi cum dotem , 

7ium. ii.fi.fol'ut.matr. qui dicit fuum Óc infra referendis 

prafticum confilium fuifle fubfcriptum á dodonbus 

exiftentibus Padua , Bononia,Senis, óc Perufii, 

óc quod ita obtinuit Une litigio , pro cujus opinione 

dicit judicatum }7\orent\x Alex. Rauden. in judice 

de analog. verf. fiententiam Flor entice latam pro opinione 

y &c. idem Paul, in confi. 82. & 441. volu. I. Ángel, 

de Ubal. confi. 81. 82. & 83. Jaf. confi. 127. lib. 1. 

Burfa. confi. 112. n. 10. 22. & 2$. óc alii pené infiniti, 

jjquos allegat, quatenus -j- in terminis ftatuti didantis 

quód uxore píxmortua fine liberis lucretur dotem , 

li autem cum liberis , ipíi in ea fuccedant, refponderuut 

, filios non cenferi propterea difpofitivé vocatos, 

fed matris eis refervatam tantum fucceííionem 

legalem fi eos inílituere vellet, vel moreretur 

ipfa inteftata , Ungulares funt in idem decifione Senatus 

Pedemon. apud Ofaf. per Calían, relatum , 20. 

óc ab Thef. non animadverium 34. qui dicit pro hac 

•j-opin. decijum in fuo Senatu. 

5-f Quod j-tamen, num. 7. óc pluribus aliis limitat 

idem Caflanate ut non procedat quando contrahentes 

non fuerunt verbo, fuccedant fimpliciter ufi , fed 

adjecerunt prastcrea aliqua verba pracifa , veluti 

quod pracife , vel omnino fuccedant, vel quod debeant 

fuccedere, ut in cafu Beeii conf 76. num. 23. óc Surdi 

conf. ti 1. nu.ia,, tune enim vocationem inquit cenferi 

indudam neceíTariam. 

ídem , quod -j- de verbis, fint haredes ,& fuccedant, 

dixerat CaíTanate , extendit poftea ad verbum prtfer 

anuir y veluti quando diceretur quod filii hujus matrimonii 

prafer anuir filiis cujufeunque alterius matrimonii 

, vel etiam quod prafer antvr in fuccejjione-, & feu 

primo fuccedant docens nec hoc cafu cenferi indudam 

pracifam, ó: neceíTariam vocationem , fed imó 

eam , qua de verbo fuccedant, óc fint haredes* antea 

dixerat, fequitur nofter Cáncer, parte 3. var. refolut. 

tit. depací, num. 81. multó poft hasc feripta in lucem 

emilfa , nihil tamen allegans prater Caftán, in d. conf. 

45.per tot.ó: Bereng. Ferdin. CaíTanate autem ad fupradida 

probanda, num. verf. quibus adjungi potefl* 

advocat ALm'ú. Ferré, in conf. 11. num. 7. polteáque, 

$6numer. 29. ad id expendit text. f ( nefeio an dicam 

hucufque malo intelledum , feu interpretatum , 

qua tamen de re ego promitto me nunquam didurum 

quantumvis aliquando materias opportunitas 

ad id cogat, óc compelkt: fcio enim nihil profutura 

qua* dicerem polleaquam tam innxa eft mentibus, 

ne dicam oííibus , dodorum vulgatis illius 

text. de qua mox dicam , interpretatio , ut vix fie 

ullus qui, ne latum quidem unguem , ab ea recedere 

audeat ) in leg. Lueius . de hared. infi. ubi verbum 

pratulit teflator, interpretantur omnes quod non 

íit ea pralatio per viam vocationis , fed imó per 

viam re iVr vatio nis vel ab inteftato , vel etiam ex teftamento 

fi contingat inftitui, non curo dodores 

allegare, qui id teneant, vix enim eft ullus, qui aliter 

illutr, ttxt. intclligat. 

*P7 ^ x 

9«o f text. idem probari dicit Caftana. in confil. 

Jí. numer. quod de verbo , fuccedat, antea dosuerat 

} ut fcilicet quamvis plura refpiciat determi- 

Pars IV. i$f 

nabilia in eadem orationejnon tamen eadeterminet 

pariformiter, fed valde diftórmiter, fratrem fcilicet 

per vocationem neceíTariam , filios vero illius 

per refervationem legalis fucceífionis: vides qualiter 

multiplicentur fpecialia , ne dicam abfurda , quas ex 

eo oriuntur quod noluerint fibi dodores perfuadere 

in utroque cafu verbum, pratulit* vocationem neceffariam 

indicare? 

Probat -f ulterius idem CaíTanate d.conf. 51. tt.4t.5S 

utroque refolutionem quod verbum praferre non importat 

nifi folam fucceííionem legalem , & quod id 

intelligaturrcfpedueorum, qui fucceífuri funt ab inteftato 

, non vero refpedu eorum, qui minimé, probat 

( inquam ) ex natura , óc fignificatione verbi, anteferre, 

quod idem cum primo proculdubio eft: didum 

autem verbum, anteferre , non fignificat fucceííionem 

neceíTariam , fed legalem tantum vel ab inteftato 

, vel ex teftamento, ut probat /. cum acutifimi 

Cod. de fideicommif. in illis verbis, ne videator teflator 

alienas fuccefwnes propriis anteponere , ubi ex commu- ^ 

ni omnium confenfu filii in tacita conditione pofiti 

non cenfentur difpofitivé vocati , quamvis per illa 

verba contrarium videretur dicendum, fubftitutus 

autem virtute eorundem verborum difpofitivé dicatur 

vocatus. 

Et -f denique ut uno verbo plura CaíTanate com-co, 

plederetur,materiamque daret , óc feu regulam generalem 

traderet , qua omnes cafus comprehenderet , 

qui fuccedere poflent, in d. conf 4?. num. 4. verf. 

idem pulchré, conf. 51. num.iS. & pluribus aliis utriufqué 

conf. num. ex Paul, de Caftro in jam allegat. I. fi 

cum dotem, num. 11. & in alleg. etiam conf. 441. num. 

4. vol. 1. docet idem quod de verbis fit hares, fuccedat 

y praferatur, & anteponatur * quod non importent 

fucceííionem neceífariam, dicendum eífe de quibufeunque 

aliis verbis formibus ( vocat autem formia 

ea verba quas funt conformia l'ucceílioni legitima , 

óc terminis juris communis asquiparantur , óc íeu 

conformantur , quibus illud filios folet ad fucceííionem 

partis vocare )qualia funt qua jam jam fupra retulimus, 

fecus vero efle in aliis verbis informibus 

id eft non conformibus fuccelfioni legitima , nec 

terminis juris communis, quibus filii íolent ad fucceííionem 

paternam vocari , qurdia dicuntur efle, 

quod bona dividantur in filios . quod filii bona lucrentur* 

habeant, debeant habere, pertineant, do* afigno óc íic de 

íimilibus, quibus Caval. decif 18. ».68. part. 3. addit 

verba remaneant,permaneant, deveniant.conferventur* 

qua difpoíitiva efle docet. 

Secunda \ vero feribentium opinio in terminis ha 

reditamenti fuprá propofiti, de cujus interpretatione, 

feu intelligentia, óc feu fignificatione agimus , quod 

fcilicet filii fint haredes fuit,óc eft ex diámetro pugnans 

cum priori, qua tenebat non cenferi per hujufmodi 

loquutionem indudam vocationem necellariam : 

hac enim tenet totum contrarium , quod imó inducatur, 

óc pratereá quod hujufmodi vocatio cenfeatur 

fada in univerfam fucceííionem , óc in univerfa bona 

tam prafentia , quam futura, ac proinde non valeat 

abfque refervatione , hanc opinionem tenet Bar. 

nedum quando didum eft quod filii fint haredes , ftd 

etiam quod fuccederent pacifeentibus , aquiparat enimhac, 

óc idem figniíicare aflerit , ac eodem modo, 

ac eifdem rationibus de jure effe reprobata teflatur 

invitare aliquem ad fucceííionem per verbum , fit hares 

y fuccedat y habeat hareditatem* habeat omnia bona 

prafentia, & futura. Bar. (inquam ) in fin. an.io.cum 

fequent. Cod. depatt.quem fequitur Ofac. decif. 100.». 

2. fuccef q.9. n.18. adde Bald. 

in pado, quod tu mihi fiuccedas , vel me haredem facías 

loquentem in l.fin.n.iS. Cod.depad. in eandem fententiam 

advocari poflunt omnes, qui infiniti pene funt , 

tenen^

i $6 Claufula IV. 

tenentes reprobatum eíTe de jure padum de fucce- audoritatem potentem eíTe ad dcflruenda tot jura , 

dendo. quae in favorem vocationis neceflariae, Sc fic contradi 

Haec opinio j tam claros, ac apertos videtur ha- riae opinionis fuerunt ponderat, vel etiam ad coártete 

de jure contextus , quibus probatur, quód vix ctandam quam plurium graviftimcrum viroium, qui 

tergiveríari poííint, eil igitur text. in ¡.Jlipulatio in idem extitere relati, auctoritatem, máxime ubi 

hoc modo concepta y de verbor, obligat. ubi vides cía- tenendo eam opinionem neceíTum foret fateri luiré 

reprobatam de jure promiííionem de faciendo jufmodi pacta, de quib. agimus íuperílua omnino 

haeredem , quem text. ut videas qualiter aftringat eíTe , ac nihil prorfus operari, fed de vento fervire, 

Í2pro hac opinione, adverte-j-quód licet apud omnes' poftquam juxta didam opinionem nihil íiliis tri- 

*lit in confeífo nemine vix diferepante, his dunta- buitur nafeituris praster refervationem fucceílionisle- 

xat exceptis , qui fui oftentandi ingenii acuminis 

gratia contra ftimulum tentarunt calcitrare , donationem 

omnium bonorum prerfentium, Sc futurorum 

de jure reprobatam fore , hujus tamen communiflimas 

opinionis nullum habemus contextum in 

jure , qui expreííim illam probet, recurrunt omnes 

ad diCi. leg. Jlipulatio hoc modo concepta , de verbor. 

obligat. Sc á nullitate promillionis de faciendo haeredem 

arguunt, Sc inferunt ad promiííionem , óc donationem 

omnium bonorum ut hace , ficut illa, quia 

idem in rigore funt, óc idem important, nulla dicatur 

, óc de jure reprobata, fi ergo hujufmódi argumentado 

permittitur , óc ex reprobatione illius padi 

de faciendo haeredem infertur,óc colligitur reprobado 

donationis omnium bonorum, cur qusefo , non 

dicetur prorfus reprobara promiííio de hasredem faciendo 

fic fimpliciter fada tanquam idem importans 

quód donatio univerfalis, univerfaque bona , óc 

jura compledens? ad idem eft text. fatis notus in 

l. patlum y quod dotal i Codic. de pací, quo etiam loci 

reprobatum cenfetur paélum quód quis fit mihi 

haeres , concinunt finaliter ad propofitum text. in l. 

cum donationis Cod. de tranfatl. & l. ex eo Codic. de 

inútil, ftipul. tum mille aliis % quos dodores coacervant 

ad probaudum padum de futura fucceílione fo- 

Te de jure omnino reprobatum. 

63 Tertia -j- tándem , óc ultima , quafi inter praecedentes 

ex diámetro contrarias ponens pacem , óc 

eafdem componens, eorum fuit opinio, qui dixerunt 

per hujufmódi loquutionem , quando fit in con- 

galis, quam jam habebant: Superfluitateni + autemê 

omnino vitandam efte quis eft qui ignoret ? vulga. 

leg.fi quando ,jf. de leg. l. leg. concuhnam , §. qui hartos 

, de legat. 3. juncia ibi glof. fin. leg. hac Jlipulatio §. 

divus y ut legator. nom. cave. $. quibus , in prima conjl. 

C. quod máxime procedit in contradibus, Surd. qui 

latiííimé ad id allegat adeó ut vix alio opus lit, per 

quem ducamur ad veram hujus propofitionis cognitionem 

, in conf. 127. num. 9. & decif 322. num. 2C. 

Gayl. lib. 2. obferv. 28. num. 3. Crau. in conf. pro genero 

, num. 46. cum fequent. bene explicat Man. de 

conjecl. ult. vol. lib. 3. tit. 6. per tot. latiííimé idem 

Mant. tom. 1. de tacit. Ó ambigú, convent. nuper in 

lucem emijfo, lib. 2. titul. 12. devino fuperfiuitatis in 

conventionibus tollendo, per totum. Alex. Raud.rw conf. 

4. numer.SS. Sc idem Raud. latius materiam explicaos 

decif Pifa. 26. ti num. 48. cum fequent. plures 

non eft cordi allegare , quia vel ii fufficiunt ut materia 

exade percipiatur , vel alios, íi vis, tibi pene* innúmeros 

referent, quos confuías fi cafus tibi oceurrerit 

, cujus non habeas veram cognitionem : ex 

his dodoribus apparet adeo legibus efle exofam verborum 

fuperfluitatem ut vitanda illa omnino íit, 

nec lit dandus intelledus , per quem incidamusin 

eam , quando alias fumi poteft, quod eft in tantüm 

verum ut procedat etiamíi intelledus foret extraneus, 

improprius , contra rei naturam , Sc á ratione aberrans, 

adhuc enim is fumi deberet ne admitteremusí 

fuperfluitatem , ac etiam ne daremus verbum aliquod 

in contradu otiofum : quas fi ita funt , óc de jure 

traduinter vivos,non cenferi donatam, feu promif- procedunt refpedu cujuílibet verbi pofiti in contra- 

lam univerfalem fucceflionem juxta propriam, óc peculiarem 

verbi, fu hares , naturam , fed imó licet improprio, 

cenferi fadam donationem de bonis praefentibus 

, ut adus potiüs valeat, quam pereat, quas opinio 

eos habet aflertores , quos fuprá retulimus dum 

motiva deelarationum Kegiae Audientiae in hac materia 

fadarum comprobamus , Guiller. Benedid. óc 

Aymcn. Cravet. qui ejus opinionis, praster alios, eft 

acerrimus defenfor , quique in unum coacervavit 

omnia , qua? in fui favorem dici poífent , Urfil. ad 

Aíflid Hier. Gabr. Cáncer, óc alios plures, quos ipfi 

commemorant. 

Hanc opinionem fequitur intrepide nofter Sena- 

•f-f-tus, uti ex variis declarationibus in eo fadis colligere 

licet, óc fignanter ex binis illis, quas fupra , n. 4. 

retulimus, ad relationem egregii Senatoris Hieronym. 

Aftor. in caufa Monferrati Croanyes , contra 

Michaelem Domenech , óc Patris Antho. Prats, contra 

Joannem Pou, óc alios, in quibus hasreditamenta 

fada fuerunt per verba ,fint haredes , de quorum 

interpretatione huc ufque egimus. 

4 Mihi j- ficut ( feclufa tamen térras probata confuetudine, 

de qua fupra dicebamus ) valdé difplicet 

prior in his fupra relata opinio , quod per hujufmódi 

verbum, filii fint haredes y fola fucceflio legalis fit 

filiis refervata,non neceftaria in vim neceífarias vocationis 

, lie ( parcat nofter Senatus, ego enim fub ejus 

óc cujufeunque alterius doda corredione quid fentiam 

libere proferam ) non multum placet pofterior , 

Sc tenia opinio, nifi intelligatur eo modo quo in» 

du , ne dicatur otiofe poíitum , quanto, quaefo,magis 

fugiendum erit á fuperfluitate totius integras 

claufulas noftrorum capitulorum matrimoniahum , in 

quibus per verba fupra relata fada cenfetur difpofitio 

in favorem filiorum náfeiturorum, quam liiperfluitatem 

eft indubitatum nos non evafuros fi diceremus 

per ejufcemodi difpofitionem folüm fuiífe 

refervatam filiis fuccelíionem legalem , quam jam 

habebant. 

Socio -j- ejus argumenti, quód a fuperfluitate vi-67 

tanda deducitur , plures a dodoribus etiam luprá relatis 

adduci limitationes , quibus ad hoc addendus 

eft Caftanate in conf. f't. a. n. 2. cum pluribus fequent. 

Surd. decif. 191. num. 10. Barz. decif. 4. nu. 43. idem 

Barz. decif. 12. num. 16. ó* decif 71. numer. 17. veluti 

quando id, quod jam inerat, in difpofitione exprimitur 

ad majorem declarationem , óc tollendam omnimodam 

dubitationem, ficuti in terminis ftatuti excludentis 

fceminas exiftentibus mafculis, óc ulterioris 

progrediendo, ftatuentis quód fi mafculi exifterent, 

ii fuccederent, ac in aliis íimilibus cafibus, in quibus? 

concurrit aiiqua alia ex pluribus caufis,quas ejuímodi 

arguendi vires profternunt, quas late refert Rauden. 

alleg. decif. 2C. a. n. 46. cum fequent. poft alios dodores 

fupra citatos ; tune toleratur fuperfiuitas. 

Per quas \ quidem limitationes ego de anno 16*10.68 

in caufa propria contra Jacobum Rovira J. V. D.qui 

mihi quafdum domos locaverat in vico defeenfus 

Beatas Eulalias cum exprefla refervatione proprii ufus, 

defendebam eam refervationem non efte intelligen- 

íenus trademr : Ratio prascipua, aliis omiftis, quare dam de proprio ufu voluntario , fed imó de néteflanobis 

difphceat prior opinio, eft, quia non arbitror rio, id eft de eo , propter quem ex caufa jura vounius, 

óc alterius dodons , qui pro ea allegantur, lunt pofle abfque aiiqua conventione condudorem 

expeU

Gloífa IX. Pars IV. *S7 

o'pexpelli, óc non de alio, de quo in l. ade. C.loca.8c ibi quibus padum nihil prorfus diceretur ; vel poflet 

glo. c. propter (lerilitatem , §. verum , extra loca. Fa- operari, nihil vocationem neceíTariam importaret, diber 

dij/i. Ç i, per tot. in tit. de loca. 41. lib. 4. in fuo C. cit fupradida omnia, quae de fignificatione verborum 

JMarilia. decif. 29. per tot. poíl Ant. Gom. de loca. n.6. fuccedant , fint haredes, praferantur, ÓC •Umiliurn in 

Anth. Gab. eod. tit. concl.3. num. 6. quos,quaefo, contrarium docuerat, limitan, ac limitanda eíTe in 

videns fe visfeire qualis requiratur neceílitas ^quomodo 

qua* nullo modo á principio pravideri poterat: 

quamvis énirri mihi opponeretur de fuperfluitate refervationis 

, nifi de voluntario proprio ufu , ultra jus 

70commune intelligerctur , replicabam ego fuííicere -f 

quod tolleret dubitationcm , quae poterat ineíTe,num 

íi non fuiífet refervatio fada potuiíTem á domo expelli 

etiam pro proprio ufu, de quo jus commune, oH* 

ílante promiííione de non expeliendo ex aliqua caufa 

juramenta vallata , óc fpecialis domorum hypothecae 

munimine roborata, juxta dodorum opinionem, quos 

refert, licet non fequatur Dida. lib. 2. variar, cap.25. 

num. 4. óc Ofafc. decif. 15 O. num. 2. Anth. Gab. de loca. 

& conducl. concl. 3. Surd. conf. 103. numer. 5. & 6. 

vol. 1. óc Stepha. Gratia. decif. 119. nu. i¿. apud quos 

reperies plures, qui, quód nedum ex didiscaufis fimul 

concurrentibus in cafu , quo non eflet refervatus 

proprius ufus amittere tur facultas eo utendi, quae eít 

de jure communi, tenent , fed etiam ex quacunque 

ex ipíis : tradatur hic articulus, dum haec feribimus, 

(poíl tamen primam in 1. inflantia in curia Vicarii Barcino, 

pro me obtentam fententiam )in aulaadmodum 

Reverendi Cáncellarii, in qua fiendum verbum per 

judices caufa reclamationis ejufdem curiae Vicarii 

Barcinona Senatus juífit, fi declarabitur antequam 

haec prodeant in lucem , fciibam quid fucceiTerit.notarius 

erat Seraphinus Nadal. 

Scio etiam á contrario adduci regulam , quae di- 

^jílat "f" exprellionem eorum, qua tacité infunt nihil 

operari, juxta l. 3. de legat. 1. cum fimil. cujus regula 

exempla ponit Calfanate dicl. confuí, a. princ. ck. Menoch. 

in conf. 334. numqaq. vol. 4. 

72 -Et fcio dénique diei argumentum -f a fuperfluitate 

vitanda efle* valde tenue, ó; infirmum, óc deberé nos 

parum in eo confidere , prouti ex plurium aucloritate 

CaíTana. probat allegat. confil. 51. 'numer. l. quia multa 

in contrae!ibus exprimí íolent, qua jam de jure 

inerant, prouti decebat Aluar. Velafc. confulta 103. 

num. II. 

73 Sed non f ignoro quód fi exceptiones, óc limitationes 

fuperius enarrata, ac quacunque alia , qua 

excogitan valeant,qua ad argumentum de fuperfluitate 

vitanda accommodantur bene ponderentur, nemo, 

confido, dicet, eas, vel aliquam ipfarum in 

noftro cafu militare , in quo per padum, óc difpoíitionem 

feparata , ac á nullo alio pació , feu difpoíitione 

contrahentium faclis in noftris capitulis matrimoniahbus 

habentia aliquam dependentiam, vel refpedum 

, fit ejufmodi filiorum nafeiturorum vocatio, 

ac proinde ( ut alias concludebat Rauden../» dllegat. 

decif 25. numer. 57. ) ceftantibus .didis exceptionibus, 

óc limitationibus bene erit argutum á fuperfluitate 

vitanda. Nec in noftro hoc cafu diei poteft noluifle 

contrahentes aliud circa hujufmodi hareditamenta 

exprimere, prater id quod cum erat de jure 

communi, cum , ut diximus , pars fit óc portio contraclus 

matrimonialis , ó: prafumatur tradatum ita 

íieri inter eos , qui interveniunt eontraclui ex utraque 

parte alúas matrimonio forfan non confenfufos , 

ex quo claré perpenditur voluiífe contrahentes aflécurare 

filiis nafcituris fucceííionem neceíTariam , non 

refervare legalem. 

74 Non + igitur nobifeum in hac opinione pugnat 

CaíTana. cum eis , quos ipfe in fui opinionem in d. 

confil.¿.e. adduxit, cum in longé divertís á noftro cafu 

terminis, loquatur, adeo ut traclando poftea in conf. 

48. ( in quo de eadem materia agit, de qua d. conf. 

45. óc circa idem fadum feribit ) num.\\. & num. 

fin. noftrum hunc cafum , qui verfatur in terminis 


hoc pracipué cafu quando padum, in quo ea verba 

apponerentur , non poflet aliquid aliud operari : 

tune enim (inquit ) non folam reíervationem legalis 

fucceflionis , fed imó pracifam , óc neceflariam 

vocationem ( licét contra propriam naturam ) importarent 

verba praedida. 

Ut autem f expeditiflimé babeas quod Caflanate/7¿ 

óc doclores in d. conf. 45. per eum allegati in terminis 

á noftris longé diverfis loquantur, in quibufqoe 

diverfa admodum ratio militat , qua potens fit 

ut efiSciat per hujufmodi verba folius fucceflionis legalis 

refervationem cenferi faclam , non vocationem 

neceíTariam, adverte quód nec CaíTana. nec doclores 

pradidi , vel aliter ex ipíis loquuntur in cafu , 

quo principalis intentio difponentium fuiífet includendi, 

fed imo excludendi, nec in favorem principaliter 

filiorum vocatorum, ficuti in noflro cafu, 

fed ad quid aliud, ac propterea non eft mirum fi 

verba pradida in hujufmodi cafibus vocationem neceíTariam 

non importent, cum non fint principaliter 

ad id, nec in favorem vocatorum pofita, fed ad aliud 

difponendum , óc propterea non poflint diei fupeíflué 

appofita fi vocationem neceíTariam non impor* 

tent, cüm jam operentur principale intentum excluíionis 

aliorum. 

Videamus f magis in fpecie , ut res hac clarioô* 

reddatur, in quo cafu loquantur CaíTana. Caftren. óc 

alii fuperius relati, óc incipiamus á noviílimo, á Caffana. 

fcilicet; is igitur in d. conf.a.%. fuper eo fado refpondet, 

quo dubitabatur numnam in vim hujus pa- 

¿li : Ítem efl paclatum , ufe. quod fi contingat Comitem 

Ripacurtia mor i abfque filio, vel filiis mafeulis de 

legitimo, & carnali matrimonio procreatis , aut filii 

mafculi, quos habet, vel hébebit decedere etiam fint 

filio vel filiis defeendentibus ex illis tam mafeulis, quam 

fceminis quos filios tam mafeulos , qudm fcerninas defcendentes 

ex filio, vel filiis mafeulis dicli Comitis volunt 

partes pradiíla praferri in fucceffione, & haredi- . 

tamento Villar um,Baroniarum, Cajhorum , &c. Alduntia 

ab Ar agonía filia fuá , Ú filiis fuis, &c. ad quod 

tali cafu hoc eft quod diclus Comes decedat fine filio, aut 

filiis mafeulis ut fupra, tali cafu diclus Comes nunc pro 

tune dat, affignat, ac dicla Alduntia dictas villas,Baronías 

t Caflra, &c. dubitabatur (inquam) in eo cafu 

nunquid filii defeendentes ex filiis mafeulis dielí 

Comitis per verba , prafer antur in fucceftione diíla Alduntia 

dicerentur pracúé,ac neceflario vocati, an vero 

tantum eis fucceflio legatis refervata. 

Caflren. -f- autem in alleg. l.fi cum dotem , Se aliis7^ 

locis per Caifana. allegat. cum dodoribus qui eum 

fequuntur, quos etiam idem Callana, ubi fupra allegat 

, óc nos nonnullos in fuperioribus retulimus loquuntur 

in cafu flatuti, quod difpunitur quód pramortua 

uxore five liberis vir lucretur dotem illius, íi 

autem cum liberis , ipfi in ea fuccedant. 

In his cafibus, óc fimih inquit CaíTana. inqui-78 

untque Paul. Caftrenf. óc rcliqui, qui eum fequuntur 

, filios non fore per hujuímodi vocationes neceífario 

vocatos, fed eis tantum refervatam legalem 

fucceííionem vel ab inteftato , vel etiam ex 

teftamento paterno : Ratio eft ( per quam clariflima 

res hac redditur ) quia hujufmodi difpofitionum 

intentio principaliter fuit ut lucrum conferrent in 

cafu CaíTana. illi Alduntia , de qua ibi , in cafu 

autem Caftrenf. marito mentio yero filiorum in 

didis cafibus non ex eo cenfétur facía quod fuerit vel 

difponentium,vel flatuentium intentionis jus aliquod 

íuccedendi novum , vel aliquod lucrum eis tribuere, 

fed imó ad conditionandum donationem fadam iili 

O Aldurt-

.,8 Claufula IV. 

Alduntiae in cafu CaíTana. & in cafu Caftrenf.difpofítionem 

ftatuti in favorem mariti faclam, Óc ad eos 

refpedivé.excludendum, ad quod cum fola fuperexiítentia 

filiorum fuíficiat, quamvis ipfi non fuccedant, 

ideó non quód praster principalem intentionem difponentium 

mentionem filiorum extendamus ad neceffarium, 

Sc prascifam vocationem , qua in didis cafibus 

opus non eft , fed effedu exclufionis Alduntias, 

Sc mariti refpedive,qui caufatur ex eorum exiftentia, 

ín quo verfabatur principalis intentio 8c de quo prin- 

ôcipaliter agebatur , fimuscontenti. Accedit j alia ratio 

, quae tamen eadem feré eft cum fuperiori , quód 

oratio , in qua didum fuerat quód fuccederent filii, 

vel praeferrentur , non erat de per fe pofita , fed refpedive 

, 8c adverfativé ad praecedentia, quia difpofitio 

didi Comitis dicebat quód donabat Alduntiae 

íiliae fuae villas, Baronías, Scc. fi contingeret eum morí 

fine filiis mafculis, vel defcendentibus ex ipfis tam 

mafculis , quam fceminis , poftea vero adverfativé , 

quód fi ipfi exifterent ipfi fuccederent priüs , Sc praeferrentur 

Alduntiae: ftatutum autem,de quo Caftrenf. 

Sc reliqui, quod maritus lucretur dotem uxoris mortuae 

fine filiis, poftea vero adverfativé fubdit,quód fi 

ipfi exiftant, ipfi fuccedant in ea dote, quafi dicant ín 

dictis cafibus nec Alduntia habeat res donatas,nec maritus 

dotem praedidam lucretur,fi filii exiftunt,& fic adverfando 

debent intelligi ad excludendum potius,quae 

principalis eft intentio quám ad includendum eos,qui 

ad alios excludendum pofiti funt, inde ergo fequitur 

quód cum principalis intentio non fuerit includendi 

filio*, fed per eorum exiftentiam Alduntiam, Sc maritum 

refpedive in cafibus fupradidis excludendi, 

propterea ea capiatur per dodores fupradidos verborum 

, fuccedant, praferantur , 8c fimilium interpretatio 

, ut non de vocatione neceftaria, de qua non cogitarunt 

difponentes , intelligantur, fed imó de refervatione 

regalis fucceíiionis, ut fcilicet remoto per 

filiorum exiftentiam obftaculo difpofitionis in favorem 

Alduntia;, 8c mariti refpedive, in cafibus fupradidis 

fada; fiat locus eorum fucceílione legali vel ex 

teftamento, paterno, vel ab inteftato. Et ne viderentur 

haec abfque fundamento dici, adducitur propterea 

in eorum corroborationem difpofitio text. in l. Lucius 

, ff. de hared. infiit. ubi quia principalis intentio 

teftatoris impofitione filiorum in conditione fuit per 

eorum exiftentiam fubftitutum excludere, ideó interpretatur 

folam eam exclufionem operari pofitio in 

conditione, non vero didorum filioruminclufionem, 

Sc fic ibi verbum, pratulit, non fignificat neceflariam 

vocationem , fed imo refervationem legalis fucceílionis,ut 

fcilicet remoto , per filiorum exiftentiam , obftaculo, 

locus fiat eorum fucceflioni vel ex teftamento 

, vel ab inteftato , cui locus efte non poflet alias fi 

filiorum mentio non fuiflet fada. 

Et fi & ubi aliquis diceret cafum efle diverfum , 

qui in d. I. Lucius deciditur , ab eo , de quo Caffana. 

Sc Caftren. ac alii dodores, quia in l. Lucius 

folüm filii ponuntur in conditione abfque eo 

quod poftea vocentur exprefse , nec aliter de eis 

mentio fiat, qua; pofitio ex fe vocationem non 

inducit /. fi fub conditione ff. fi quis omiff. cauf. 

tefla. éf l. ex fatlo etiam de hared. infiit. cum 

fimul. de quibus per Caífana. allegat. conf. 48. num. 

7. in cafu autem Caffanate , & 'Caftren. Óc aliorum 

non fiftunt difponentes in fola poíitione filiorum 

in conditione , fed ulterius procedentes fubdunt 

quod fi ipfi exiftant , fuccedant , praeferantur 

, ócc. unde videtur hoc plus habere cafum , 

de quo Caífana. Paul. Sc reliqui , quam habeat 

d. I. Lucius , ac proinde non bene ab ea ad di- 

Sodum cafum argui. Nihilominus f idem CaíTana. 

non reliquit argumentationem hanc abfque folutione: 

isenim in d, conf 48. numero 38, in fin. éf 

in conf. 51. numero 14. ex Cuma in d. conf. 48, 

exprefse tenet difpofitionem d. I. Lucius , óc quod 

dodores ex ea interunt quod filii pofiti in conditione 

non cenfeantur vocati, procederé ubi etiam , 

ultra pofitionem in conditione , adjeda eflent verba, 

quod fi exifterent filii ii fuccederent, fic argumentatur 

Caífana. in allegat. conf. 45". a num. CO. 

cum fluribus fequ. éf confil. 48. a. numero 2. cum pluribus 

etiam fequent. ad fuam probandam, ac fundandam 

praetentionem quod in fuo cafu verbum , fuccedant, 

peíferanuir, óc fimilia non importent pracifam, 

Óc neceílariam vocationem filiorum, fed folum operentur 

refervationem fucceftionis legalis vel ab inteftato 

, vel etiam ex teftamento fi á patre inftituantur, 

fic etiam arguunt Paul. Ang. Cuma. Decían. Gofad. 

Burfat. jEmil. Ferrer. Decian. Alexand. Trentacinq. 

quos Caífana'. ubi fuprá refert tenentes in cafu ftatuti 

faepe relati quod mortua uxore fine liberis vir lucretur 

dotem , eis autem exiftentibus ipfi in ea fuccedant 

, óc in alio cafu fimili relato per Ferrer. ubi 

fupra non induci prsecifam , 8c neceflariam filiorum 

vocationem , fed folam refervationem fucceflionis 

legalis , de qua diximus. 

Per qua; omnia fi redé animadvertantur ceflat fuperfluitatis 

ratio , quam in noftro cafu fupra confiderabamus 

: fatis enim dicuntur ea verba operari excludendo 

eum qui vocatus fuerat in defedum filiorum 

qua; erat principalis intentio difponentium.licet vocationem 

neceílariam non importent í verba -j- enim8l 

non dicuntur fuperflua qua aliquo in cafu locum habent 

, cum fufftciat aliquid operari , in l. fi quando 

in princip. de legat. 1. Socin. in l. Centurio numero 

120. ver. verum fi alteram, de vulga. Menoch. de 

prafumpt. libro 4. prafumpt. 40. numero 16. etiam li 

quid mínimum illud fit, Surd. in confil. 34. num

Accommodabat quídam certé bene eruditus advocatus 

ex noftris in fadi contingentia , agens contra 

tradita per Cáncer, ubi fuprá in terminis hasreditamenti, 

de quo ibi, difpoíitionem confti. A for agitar 

frausfub tit. de promif dot. & dona, propter nup. dicens 

quod ex quo conftitutio vult non valere chartara 

fadam contra hasreditamentum in capitul. matrimón. 

continuatum, propterea non poflit dubítarí neceflaria, 

óc difpofitiva vocatione : fruftra enim annullarentur 

quas fiunt in diminutionem hasreditamentorum 

nifi ipfa importarént neceíTariam vocationem, 

Se difpoíitionem: fed ego refpondebam íub brevibus, 

non concludere argumentum, quia conflitutio loquitur 

in terminis habilibus , in illis fcilicet haereditamentis, 

quas veré hasreditamenta funt, óc fupradi- 

_dam neceflariam vocationem important, non autem 

in illis, quas talia ex fe non judicantur , quorum 

refpedu nihil intendit conftitutio difponere , quod 

tam certum eft, Óc elarum, quam quod certifíimum 

& clariflimuro. 

$5 Nec putee -j-quód ego per fupradida dem pro conítanti 

quód etiam in cafu , in quo loquitur CaíTana. 

fit fimpliciter verum ejufmodi loquutiones, de quibus 

apud eum , non inducere neceflariam, ÓC dif- 

Fontan. de fací. Nupt. Tom.í 

GloíTa IX. Pars IV. 

opinionem , quod fcilicet hujufmodi padiones , de 

pofitivam vocationem : adhuc enim id difticulta 

quibus agimus tanquam aufererites liberam teftandí 

tem non modicam patitur , quod vel ex eo au 

facultatem íint de jure reprobatas, proponemus: non 

guran poflumus quod licet is dodor tam extenfe; 

enim tales eíTcnt niíi verba, per quas coníiciuntur, 

ac copiofe , óc per tot fundamenta in decem con- 

neceflariam vocationem iraportarent, óc pro verbo > 

filiis , Óc ultra fparfa, conatus fuerit eam opinio 

praferre ultra /. fi fratres §. idem refpondi focietatem , 

nem ftabilire , non metuit tamen pro ea obtinere ? 

ff. pro focio mox ftatim allegan, eft in idem notanda /. 

ficuti legitur in fententia ea in caufa , quam dif- 

fin. Cod. de fide inftrum. 

putabat, lata, quam inferuit poft conf. 57. qua 

Dices cum CaíTana. ind. conf 48. numero 38.6*80. conftat regios Senatores, coram quibus caufa du- 

in quasftione , quam difputant dodores circa padum cebatur , non fuifle aufos juftitiam partis in eo 

de íuccedendó, & ei íimilia, an fcilicet valida fint de motivo fundare : vel etiam ex eo quod principale 

jure, necne, non agi de quasftione voluntatis, de qua fundamentum, cui Caflanate opinio innititur , tam 

nos hic tradamus , an fcilicet voluerint difponentes debile íit , ac iníirmum ut vix fit qui non id cla 

faceré difpoíitionem neceíTariam, fed imo de quasftioré cognofcat : defumitur enim ex text. in aullen, 

ne poteftatis , an fcilicet potuerint, necne, talem dif praterea C. unde vir. & uxor. ubi verbum , fuccepoíitionem 

faceré, quas ínter fefe diverfa admodum dant y refpedu filiorum non inducir vocationem 

funt, ac propterea noftro cafui minimé applicabilia : ut fupra retulimus : animad verteré -f enim debuerat86* 

83fed ego -J- único verbo relpondeo me nunquam vidif- Caflanate , óc qui eodem argumentan di genere uíi 

fe. quaeftionem poteftatis quin prasceíferit definita funt, quód á verbis audenticatum in corpore juris 

quasftio voluntatis : quomodo enim (quaefo ) in du írifertarum, quatenus diveríificántur cum* corpore , 

bium vertí poteft an padum de fuccedendo valeat, unde fumuntur, non licefljucere argumentum > ex 

necne tanquam auferens 9 vel non auferens faculta eo quod nullam' fidem faciant, quia Irner , qui 

tem teftandí, nifi praefupponatur priüs quod per il illas in -Códice Juftinia. verbis, quas fibi placebant, 

lud voluerint contrahentes prascisé difponere ? alias Óc quandoque pluribus additis , vel mutatis ? inter- 

enim inanis proculdubio , Se ridicula foret quasftio jecit, nullam ad id habebas audoritatem , prouti 

poteftatis , vis ergo argumenti ftat in hoc, quod om bené (licet aliud propofitum ) .advertit Dec. in ea 

nes dodores,qui de validitate didi padi difputarunt, anclen, in princ. Didae. in cap. Raynutius, $. 6. num. 

certiíííme prasfuppofuerunt per illud fuifje indudám 4. de teftam. óc Angelo de meliora. I. o. glo. 2. num» 

neceíTariam difpofitionem , óc fie ex eorum five pro 14. In corpore autem unde fumitur auden. praedi 

validitate, five pro in validitate formata opinione máda jfcilicet in $. quia vero ii'in aunen, ut liceat 

ximas yires aflumet^óc noftra. 

matr i , & in $. quem vero in aut h en. de exhiben, 

84 £x quibus -j"facilé fieri ómnibus, Se illud cenfeo reís, tale verbum fuccedant, non legitur : Praefer- 

nec probare CaíTanate in dicl. confil. 45. id, ad quod ea differentia, quas ex didas auden. difpofitio ne 

nofter Cáncer, eum allegat. in 3. part. cap. 7. de pad» inducitur inter Julios cohtrahentium , óc extráñeos 

num. 81. qui ad probandum haereditamentum' fimpli vocatos per verbum fuccedant, ut illi non cenleanciter 

fadum in capitulis matrimonialibus, quod filii tur difpofitivé vocati, ii vero fie , nirais rígida, 

pro filiis , Óc filias pro filiabus , qui ex hoc matri ac rigurofa videtur , cum \ per eam deten orisS-y 

monio procedent, lint hasredes, non importare» nec ' conditionis fiant filii „ quam extranei quod vix eft 

inducere prasci/ám, Se neceíTariam filiorum vocatio quod fibi quis perfuadere poflit : denique f etiam88 

nem , fed imó folam refervationem fuccefíioiñs le- in terminis ftatuti exeludentis foeminas exiftentibus 

galis, adducit CaíTana. in d. confi. 45. per tot. cum mafeulis tenet Guid. Pap. dec. 184. filios fore per 

lile in cafu valdé diverfo locatur,' ex rationibufque, ftatutum difpofitivé vocatos., ad quod plures «idem 

quas nullatenus noftro poflunt cafui áccommodari,ut 

ex fupra traditis árbitror luce meridiana clarius apparere: 

óc licét ad idem Cáncer, advocet etiam Be- 

tenentes refert, óc fequitur Tepa. var.jur.refolut.compend. 

lib. l. titul. deftatu. exeluden, fem. col, 3. ver. 

fi fatuto * caveatur, lo 2. nec ab hoc multum der 

remgv Fert. in c. 7. pralud.de filiis nat. ex matrim. ad viat Boer. decif. claré contra dodrinam, óc opi 

tnorgan. contraclat. verf. quin tus cafus, apud eum tanionem 

CaíTana. Óc eorum , quos fequitur, tenent 

men nullum , meo judicio, de hac re verbum : circa Bec. in conf. 75. num. 8. & feq. Rol. á Val. in conf 72. 

quam tamen hasreditandi formulara dicara inferius num. 58. ó* 63. vol. 1. óc Suró.conf.tilt.per tot. fed nos 

quid fentiam. 

hasc omittamus, quibus expedit progredi ad ulteriora. 

Hac igitur f Habilita Opinione , quod fcilicet peí 8o 

fupradidos loquendi modos faltem in terminis , de 

quibus agimusxenfeatur in dida praecifa, óc neceflarra 

vocatio, non fola folias fucceflionis, legal is refervatio, 

videndum eft quas ex. pofterior. duabus opinioni- - 

bus in his fupra relatis verior de jure fít,egc quidem¿íi 

meum requiratur judicium, cenfeo valdé probabilio- ,' 

rem,óc forjan veriorem ín pundo juris efle ultimam 9 

quod fcilicet hujufmodi pada tanquam de univerfa 

fucceflione fada nullius fint roboris, óc efficacíae , fed 

imó de jure reprobata, propter quod libertatem auferant 

teftandí, nec fuftineri poífe de bonis praefentibus. 

Principale fundamentum hujus opinionis •» ut fupra 

jam didum extitit, conftituitur in eo quod hujufmodi 

conventiones padum contineant de futura fucceflione, 

quod non valere de jure tam certü eft,quarn quod certiflimum, 

ad quod confirmandum plura in terminis 

promiflionis defaciendo haredem inora, adduximus.quibusmira 

hasc opimo comprobabitur: dicamus aliquid, > 

quoidéde verbhfaceddnt i& prafer antur particulariterprobetur,licet 

exiftimé ego non opon ere: cum enim " 

hasc omnia padum de futura fucceflione pariformiter 

O 2 CON.

i6o S" Clauíula IV. 1 Jj 

contineant, & ea ratione reprobata cenfeantur, ideo re juñé non valeas , juílum erit quód nobis ce dat. 

diclum de uno poteft, ce debet de alio etiam eífe di- Replicabis quod ibi non lit interpretatio ut fuf. 

dum intelligi. tineatur de bonis prasfentibüs donatio nec ut actus 

90 Succcdere \ igitur verbum proprié fucceflionem valeat, nec alias , quia conftat daré donatorem cenuniveríam 

fígnifícat /. quídam, $. is autem* Sc ibi not. fuifte de bonis praefentibus, & futuris, & fie voluifle 

dodores, ff. de edén. Soc confil. 102. vol. 2. Cel. Hu- faceré adum invalidum , quando f autem verba fu 1119, 

go. confil. ioo. num.8.in fin. quod vel máxime óc ety- clara in hominum difpofitionibus ftandum eft difmon 

voeabuli demonftrat: fuccedere enim proprié eft poíitioni importatae per verba , nec tune locus eft 

fubintrare locum alterius ex l. fi hareditas $. I. & ibi praeíumptionibus , Sc conjeduris , idque tam in ulgloff. 

de teftam. tutela, bené poft alios , Peregrin. de timis voluntatibus /. Ule §. cum in verbis, de leg. 3. 

fideicom. art. 20. num. 10. fi ergo ego per padum vo- quám etiam in contradibus l: continuus, $.cum quisff. 

lo quód filii mei mihi fuccedant, cenfebor proculda- de verb. oblig. ubi gk adducit concordantes , exorbio 

voluilfe quód in mei locum fubintrent ita ut illud nant Menoch. conf. 399, numero 4. Peregrin. fideiomnehabeant, 

quod ego, ac ex confequenti omnia com. art. 11. num. 2. Sc Hier. Gab. inconf. 137. n. 

mea fucceífío univerfaliter eis promifla cenfebitur. i?, volum. I. ultra quos non eft cordi alios allegare, 

5)1 Praferantur, \ autem verbum nihil etiam aliud , quoniam ex eis omnes habebis, quod volueris, quomeo 

judicio, continere videtur, quam univerfam rum audoritate haec refolutio illuftretur : Inde 

etiam fucceflionem, quod fatis claré, Sc aperté pro- ( inquiunt ifti) fit quod ubi verba funt clara adbat 

text. jam allegatus in l.fi fratres §. idem refpondit vocatorum cavillátiones debeant ceífare, Sc erren t 

focietatem*,ff. pro ¡ocio, ubi propterea padio de prasfe- qui relidis verbis claris interpretan volunt contrarendo 

ulteriores proximioribus reprobatur quod con- hentium adus ex conjedurata , & prsefumta eorum 

tineat promiííionem univeríae fucceífionis, Sc auferat mente, quia illa creditur efle voluntas difponentium, 

teftandi facultatem, cujus forfan tex..- intelledum non quae ex claris verbis colligitur: eum igitur in cafibus 

fatis percepit iEmil.'Ferret. in ¡Jlipulatio hoc modo con- in quibus & dodores, Sc Senatus nolunt difpofitiocepta 

num.\q..ff de verb. oblig. quod quia ad nos non nesxuniverfales, veluti conceptas fub his formís, quod 

fpedat examinare, ideó omittimus : fint haredes univerfales vel haredes fint de ómnibus bo- 

Per haec,& ea; quae pro fecunda opinione fuperius nís prafentibus,& futuris,Sc donant omnia bona prafenadduda 

fuere, fatis fuperque arbitror eam fore, Sc ef- tia, éffiuturaxum iimilibus fuftineri etiam in bonis praefe 

de jure confirmatarn: Difficultas confiftit in refpon- fentibus verba fint clara , Sc manifefta , quibus difpodendo 

benignas interpretatio ni, quam pro validitate nentes monftrant fuas intentio nis efle univerfales di fadus 

haec verba fint haredes , praferantur , fuccedant, pofitiones de jure reprobaras faceré , indé fit quod 

óc fic de fimilibus apud Senatum pluries receperunt, non admittantur in eis cafibus conjedurae, nec pras- 

Ut per ea donata tantummodo inteiligerentur bona fumptiones pro validitate adus ut interpretentur taprasfentia, 

Sc non futura. les difpófitiones fadas de bonis tantum praefentibus: 

92 Hanc -f difficultatem ego fic pro viribus fufeipio caeterum eum in his cafibus, de quibus nunc loquidiluendam, 

quod ut prasftem, adverto in primis non mur, non adjiciantur verba clara, Sc manifefta , quae 

habere nos jura municípalia, nec quem quam ex no- claré, Sc manifefté intentionem difponentium indi- . 

ftris antiqüis interpretibus, 8c pradicis, quas & quos cent effe de ómnibus bonis praefentibus , óc futuego 

viderim , qui & quas in fpecie dicant hujufmo- ris voluifle difponere , quinimo per ea verba indedi 

loquutiones Ín noftra Cathalonia importare dona- finita , fuccedant, fint haredes , praferantur, Sc fimi- • 

tionem de bonis praefentibus: quod enim dicunt com- lia* quas aequé, licet aliquantulum improprié, ad 

tnemorationes Petri Alberti , & Socar, ibidem jam *fola bona prasfentia refpedum poffent habere ficut 

fuprá retulimus, de aliis verbis loquuntur, non opor- ad prasfentia , Sc futura , indé fit ut quemadmotet 

igitur quod repetamus imó fi interrogaretur vul- dum donationem omnium bonorum abfque adjegus 

de intelligenti hujufcemodi loquutionum, ca for- dione praefentium , 8c futurorum damus validam 

fan tantum diftaret ab ea,quas recipitur in Cathalonia de bonis prasfentibüs , fic eas difpófitiones validas 

ut imó ex diámetro foftaflis cum ea pugnaret: fecun- . concedamus, ac fuftinendas dicamus oportet de 

tur ílgnum aliquod univerfale , imo ipfum folum ad 

id póteos eft, uti ex l.1. & totofere ut. Se ibi feribentes 

omnes jf.de hared.z>i/2.colligitur: íi ergo non con • 

céditurin contradu faceré aliquem haredem-cum adjedione 

didi o nis univerfalis, feu de ómnibus prafentibus 

, & futuris , ut fupra ex mente Senatus probavi» 

mus > ergo ñeque permitti debet qaod haeres qui fimpliciter 

in contradu fiat,cum sequé per hanc, ac ficuti 

per illam loquutionem,cenfeatur de jure data univerfalis 

fucceflio ? ut clarsus, quam ego dicere poífem , 

probant jura tex. ( ad ea tanquam fortiííimam,ac fecurifíimarn 

anchoram in his femper confugimus) in allega. 

I.flipulatio hoc modo concepta, de verb. oblig. & l. 

patlum , quod dot ali C. de pací. 

07 Dices *|" id,quod diximus difpoíitionem conceptam 

per verba univerfalia comprehénderefutura , univerfaque 

bona, qu£e difponens habet, habereque poteft, 

*' intelligendum eífe procederé in ultimis voluntatibus 

in quibus fit plenior interpretatio , non in contradibus 

, in quibus non tantus yertatur favor, máxime , 

ficuti in cafu noftro, quando fi extenuó ad futura, fieret 

, corrueret proculdubio adus, ne cogimur, contra 

omnem legum & hominum prasfumpiionem,fateri 

interpretationem fumeudam quod voluerint contrahentes 

faceré adum nullum, & invalidum hanc 

differentiam agnoverunt Gaftren. Alex. Jacobi. Buti~ 

gel. Jaf. Capel. Tolof. & alii plures relati per Surd. 

qui eos fequitur, cujufque allegatione fola ego hic 

contentus eífe debeo , ne ei injuriam faciam , qui tam 

bené rem pertradavit, Surd. ( inquam ) decif. 2¿j.nu. 

rj. Sed ego refpon deo ex eodem Surdo ibidem nttm. 

2 j. per quae exiftimo rem hanc, qua de agimus, tam 

claram , apertam, ac manifeftam remanfuram.ut dmplius 

dubitandi locus videndus fit non remanfiíTe ; 

Q3 diftinguimus \ igitur inter univerfalitatem, quas provenit 

ex re iplaóc earh,quas defeendit á vocabulis , ut 

prior femper univerfalitas remaneat five in contradibus, 

five in ultimis voluntatibus, nec unquam ad rem 

certam, Se particularem reftringatur: pofterior vero 

fie univerfalitas autem quas provenit ex re ipfa eft 

quando res ita ex fe univerfalitatem importat ut nullo 

ad id egeat figno univerfali > veluti hareditas, pecnlium 

, grex , & fimilia, quas corporum, & juriüm 

umverfitatem important, univerfalitas autem , quas 

defeendit ex vocabulis eft quas ex fe univerfalitatem 

minimé denotat, fed eo quód ei figna univerfalia , 

veluü omnes, quicmique ¿ím-.Wz adjungantur, fie Aym. 

Cravet. in conf. 983.«. 2. Surd. ubi fuprá, adde Pet. 

Barbofa , plené de his agentem, in rub.f.folut. mat. 

in 3. par. a. n. 4. cum fequent. 

99 Inde -j- defumitur ratio difterentia.quare difpofitio, 

quod quis fie alterius hares * non valeat tanquam auferens 

facultatem teftandi, ÓC bona praefentia, & futura 

comprehendens in l. patlum quod dotali C. de patlis 

cum fimil. fupra. allegat.valeat tamen donatio omnium 

Bonorum tanquam non comprehendens futura, & ad 

Tola prafentia relinda , ut non femel diximus id hoc 

libro, & íignanter in glof. donationis univerfalis: ratio, 

inquam , diíFerentia inter hos cafus , licet ambo 

sequé univerfalitatem continere videantur, eft , quia 

, primum eft ex illis, qui ex fe univerfalitatem continent, 

& ideó non reftringitur , fecundum vero eam 

habet naturam á figno univerfali, quod ei adjungitur, 

ÓC ideó reftridionem pati poteft , fie Cravet. ac reliqui 

fupra citati. 

100 I' 5 

de i* fequitur non effe in confideratione prasfumptioriem, 

quam capi deberé jura-prociamant ut adus 

' potiüs valeat.quám pereat, quia ea non prasfertur proprietati 

fermoms , imó hasc obfervanda eft licet adus 

pereat, ut poft Socin. in l, cum Senatus num.~j.iif l. ubi 

' efl fi. de rebus duéiis, óc Crayet. in co»/^288.tradit Menoch. 

conf 56. num. II. óc Peregr. de fideicomm. art. 

11. n. 3. 

101 £t ut \ radicitus, ac perfede femel habeas quoíontan. 

de Pací. Nupt. Tom. I. 

GlolTa IX. Pars IV. 

modo hasc ratio in qua totum feré fundamentum fit 

contrarias opinionis, non poffit in noftro cafu habere 

locum, revoces, quasfo, in memoriam quas pluribus 

infra in gl. donationis omnium bonorum prasí¿Éúum, 

óc futurorum ad interpretationem /. ubi ita donaturfif. 

de donat. caufi.mort. docuimus,ubi probamus quód donatio 

caufa mortis per, adjedionem padi de non revocando 

traníit in donationem inter vivos etiam fit ut 

talis non íit valida futura, quas valuiífet fi caufa mortis 

donatio , Se in terminis illius remaníifiet, ad idque 

indux:mus tex. in d. I. ubi ita donatur , per quem diximus 

optime probari hanc refolutionem : eccé ergo 

quód non tanti fit, prafertim in donationibus , facienda 

prasfumptio pro validitate adus quod femper 

, ubi cafus oceurrat , debemus á proprietate 

lermonis, & á clara difponentis mente recedere ut 

adum validum fervemos, Se ei mentem difponentis 

quomodocunque accommodemus, cum contrarium 

feciííé reperiamus, Jureconfultum in allega. I. ubi ita 

donatur, cujus rei pulchram And. Ángulo de melio. I. 

i.g/0.11.tradit rationem valdé noftro accommodaxam: 

dicit enim n. 28. nemini deberé videri rigídum quod 

donatio, quas poterat valere in vim donationis caufa 

mortis per padum transfundatur in donationem inter 

vivos, etiam fi nulla fit, quia, inquit, major rigor 

eífet fi donatio valida prasfumeretur cum donator eo 

cafu ex interpretatione legis nulliter voluit donare,& 

•f fit, ait, non obftat quod non fit veriíimile quod do-102 

natorin donando voiuit alfumere viam per quam fuá 

difpoíitione fubvertatur, argum. /.3. de milita, teftam. 

cum fimil. quia illud procedit in difpoiitionibus favorabilibus 

, non in donante, cujus diípofitio quemadmodum 

eft exofa, Se non prasfumitur /. cum de in* 

debito, de probat. eodem modo non adjuvatur ut prasfümatur 

valida, quas ea legis difpoíitione, & interpretatione 

éft nulla, argumento *j- ejus,quod docet 103 

Dec. in conf. 177. in prin. Se Jaf. in l. fi proi uratori 

fialfo, num. 4. de condic. indeb. quibus adde Malear. 

concl. çç.4. num. 15. Caflanate conf 10. num 4c. n 97. 

Se eundem Ángulo , latiflime etiam , de meliora l f. 

glof. 4. num. 48. argumento, inquam , ejus , quod ii 

dodores docent ita efle exofam donationis praefumptionem 

ut etiamfi acras refultet inutilis id potius 

acceptandum fit , quám donationem prasfumere. 

Hasc Ángulo, quas nemo non videt quam bené noftrum 

probent inftitut.um addit -Jp eifdem poftea num. "* 

30. in alleg. I. 1. gU 1 i. illud , quod dicitur, quando 

adus pottft imó modo licité fieri, Se alio modo illicité 

in dubio videtur fadus eo modo , quo licité fieri 

poteft, procederé in taliter prohibitis quod in contrarium 

refultet delidum , cura hoc ex generali prasfumptio 

juris non fit prafumendum Imeritoff.profociq* 

non fie quando tam adus , quám ejus valor pendet á 

libera volúntate agentis, máxime donantis, cum ille 

videatur fequi juris interpretationem in fuis adibus > 

argumento eorum, qua notant Bar. Ang. Cuma.& 

Alex. in l. haredes mei §. cum ita, ad Trebell. Alius rationes 

ad idem forfan fatis accommodatas, quas Barbofa 

excogitavit ad defendendam refolutionem illam» 

quam fuperius adduximus, nempe quod donatio caufa 

mortis transfundatur in donationem inter vivos per 

padum de non revocando etiam fi ut talis valere non 

poflit, legere poteris apud eundem in repetí. /• qua 

dotis , n. 131. ff. folut. mat. 

Accedit -j- his quod licet pluribus in cafibus par-105 

ticularibus particulari' favore reperiamus á dodoribus 

traditum pada hujufmodi valere, quas de futura 

fucceflione fiunt per verba, de quibus fupra, 

aut alia idem fonantia: de quibus pras aliis, fingulariter 

agunt Ofaf. decif 100. & Thefaur. 225./«* 

tot. in Pedemont. Se ad Thefau. additio ejus filii, plené 

Hier. Gab. confil.\y¡. per tot. vol 1. & quos ipfi al-i 

legant, nonquam tamen ii validitatem padi defen- 

O % difle

i ¿ 2 . Claufula IV. 

quód voluerint bona tan- voluerint dicendo quod cáncer minearas non poitic 

tum prasfentia donare , & de illis tantum faceré dif- dici nec fimpliciter haeres , nec omnino legatarius , 

pofitionem. fed in fpecie utrinque communicante fit ponendus , 

Solüm nonnulli, quos jam in fuperioribus retu- de quibus late per Erna. Soar. á Ribey. in additione 

limusallegantur, qui ex fignihcatione verbi, haré- ad Gom. to. i. var. c. 2. numer. 16. &inthefau.recep. 

ditas, in contradibus in quibiís fumi dicunt pro bo- fettten. verbo, hares numer. ¿6. Sc latius per Micha, 

nis praefentibus tantum , pacta hujufmódi fuftinen- Graf. de fuccef. §. hareditas, qu. 3. ». 3. ver.fed Bar. 

da voluit de bonis prasfentibüs ut adus potius valeat, égo tamen non video quomodo id poflit fuftineri 

quám pereat, casterum cum ifti in hoc fundentur in contra exprefíifíima verba Imper. ind. I. quoties, ibi,{ 

i. quafitum §. penul.jf. de lega. 1. óc ibi hareditatis quoties certi quidem ex certa refcripti funt haredes, vel 

quod fundamentum quám fragüe : óc infirmum fit, certis rchus pro fuá infiitutione contenti ejfe juffifunt, 

'tis fuperque in fuperioribus edocuimus , non eft quos legatariorum loco haberi certum efl, &c. Ita tenet 

quod iterum hic in eorum opinione reprobanda tem- Anth. Gom. tom. 1. varftr. 2. num. 18. Anth.Gnl.lib. 

pus inutiliter conteramus. 6. de regifi.jur. concl.11. n. 16. & alii relati per Graf. 

toó* Unus + fupereft nobis , cui refpondeamus Aym. ubi fupr. quibus adde Mantic.¿& con jet!., ult. vol. libe). 

Cravet. in conf. 139. num. 6. qui hujus interpreta- tit. 13. num. 8. cum fequent. qui dicunt opinionem 

tionis pro validitate padi, quoad bona pras/entia communem, plené Menoc. de prafumpt. 4. prafumpt. 

partes acérrimo defendendas fufeepifle vi fus eft, caste- 20. per tot. fed hasc non funt noftras fpeculationis, iufrum 

ego imprimis adverto, cafum , fuper quo ille íiciat nobis quod íáltem quoad rem ipfam habeatur 

refpondit valde diverfum efle á noftro ,• agit enim pro legatario , ut ex Bart. in ea l. quem communiter 

de promiffione bonorum fuorum fimpliciter per ali- approbatum dicit Crot. in /. 1. num. 60. de lega. I. ÓC 

quem fada, quam fignanter mañero 4. & 7. dicit inex Bello.qui dicit eífe communem opinionem, docet 

telíigi fadam de bonis prasfentibüs, quia appel latió- Graf. ubi fupra num. 4. 

ne bonorum non veniunt futura , quod tantum abeft Quod^tamen adhuc fané eftjintelligendum ( óc per 109tit 

negamus quód imó exprefse pluribus & juribus, & ' hsec masis probabitur noftrum intcntum ) quando 

dodorum audoritatibus , ac etiam graviífimorum alius eft inftitutus hasres univerfalis,nam fi íolusipfe, 

Senatuum decifiombus in inferioribus in gl. dona- licet in re certa, inftitutus haeres reperiretur, talis intionis 

univerfalis omnium bonorum confirmaveri- ílitutio traherctur proculdubio ad univerfaltm íuccefmus: 

tali enim cafu cum inepta verba non fint, quas íionem, ex vuíga. /. 1. %.fi ex fundé, l.fi alterius cum 

poííint interpretan bona tantum prasfentia compre- fimilik.de hared. infiitutioneconcordant in hoc omnes, 

henderé, bene eft quod pro validitate adus ea inter- quorum plures quantum fuíficiat ad fundandam opi-* 

rétatio admittatur, ih eodem cafuloquitur Guiller. n.ionem, reperies citaros per Graf. d. quajl. 3, numero 

É 

lenedic. in c. Raynu. verbo , duas habens filias , num. 2. in $. hareditas,Sc idem eflet quando dúo, vel plu- 

19Ç. a nob. in fuperioribus allega, hic vero nos fumus res eflent in rebus certis inftitutOnullo dato cohasre- 

321 verbis, quas fuapte natura claré, óc difunde óc de, quae cafu inter omnes asqualiter.eflet hasreditas 

prasfentia, & futura comprehendunt, ficut clara , óc dividenda etiamíi in inasqualibus rebus, vel in aequadiftinda 

omnium bonorum óc praefentium , óc futu- libus partibus eflent hseredes inftituti, prout plurirófum 

donatio, inde igitur fequi debet quód ficut bus probat Uncen, de Franc. decif. 754. ubi dicit fe 

hasc de bonis prasfentibüs non fuftinetur juxta com- ita declaraffe in fadi contingentia. Ecce ergo qued 

muniorem dodorum opinionem , fie óc noftra per verbum hasres, etiam in ultimis voluntatibus improyerba 

de quibus fuprá importata donatio. priatur ut pro particular! , Óc fingulari fucceflore 

Tranfeamus ad ea, quas Cravet. ipfe allegat contra fumatur quando clare apparet non poífe retiñere 

noftram opinionem ut videamus numnam ipfa probent fuam naturam ut pote quia rei particulari fit adintentum 

; oceurrit nob. prius allega, per eum dodri- jundum dato alio hacrede univerfali: fic in caía 

na PauL de Caftr. in conf. 347. quia circa donatio- Çaftr. de quo agimus, cum verbum,i?«r4»r,re$ particunem 

vol. I. ubi dicit Crav. tenere Caft. quod dona- lari jungatur, inde fit quod propriam amittat natu- 

I07tarius-J- faciat ejus liberos hasredes in rebus donatis, ram, & pro fucceflore particulari fumatur, non fie eft 

quia intelligi debent verba padi quod donatarius in cafu noftro, quando ponitur fimpliciter & indefi- 

¿ feneatur reftituere bona ejus liberis, exponendo ver- nite abfque adjundione alicujus rei partícularis: tune 

bum haredes , dóminos , vel fucceflbres partícula- enim cum nihil fit, quod debeat faceré illud improres, 

cui ego refpondeo , quod fi Çaftr. id dicat ni- priarí, inde fit quod propriam retiñere naturam cenhil 

contra nos concludit, imó nos etiam idem faspé fendum fit, óc fic bona univerfa, univerfamque fucdiximus, 

ÓC forfan ulterius in inferioribus dicemus: ceflionem comprehendere. 

ibi enim non tradatur de univerfís bonis donatarii, Dices rationem ~f non concludere omni ex parte : I f^ 

fea de illis tantum, quas fibi per donationem obve- nam fi, ut fupra didum eft, quando hasredi in certa 

nerunt, in quibus legem donator apponere potuit parte inftit uto non datur cohaeres univerfali«,ipfe pro 

quam voluit,quod fcilicet ea pervenire ad filios debe- hasrede univerfali habetur,quare non fic dicitur in ca* 

rent poft mortem donatarii quod quidem nullibi pro- fu Caftrenfis, Sc aliis,in quibus per hujufmódi Verbum 

hibitum reperitur,cumquc id verbum, haredes, junga- hares, fiunt vocationes in rebus particularibus, ut intur 

rebus particularibus , non his , quas univerfam de dici etiam debeant nuiles tanquam univerfam fucfucceífionem 

important, inde fit quod quia fumus -ceflionem compledentes poftquam non folent alias íiin 

claris, claraque donatoris volúntate, debet de muí, vel poftmodum univerfales vocationes in eifdem r 

neceíiitate verbum impropriari ut non de univerfali vel aliis contradibus fieri ? Ratio ( ego refpondeo} 1 

fucceílione intelligatur ipfius donatarii, quam neç eft manifefta , quia illud eft privilegium ultimae? 

voluit , nec potuit donator filiis donatarii promitte- voluntatis ne quis dicatur decedere partim teftare. 

fed imó de particulari fucceílione in illis bonis tus , óc partim inteftatus, ut dodores fupra redonatis, 

nec eft nova hasc verbi, hares, impropria- latí docent , quod non habet locum in contra-* 

tío nt fignificet fingularem , óc particularem fuccel- di bus. 

fionemquando jungitur rei fingulari , óc particulari, ídem dico ad audoritatem Socin. in conf. 102« 

io8in qua non poteft fui naturam retiñere : nam "f idem quem allegat Crave. ubi fupra quod verbum ha* 

habemus in ultimis voluntatibus ut pro legatario hareditare , in contradu fignificet, id eft fíngularitet 

beatur > óc fie pro fingulari fucceflore qui in re certa fuccedere ,id enim ideo ibi dicitur per Socin. quia ^ 

1 UU" 

i

I • Gloffa H, 

jungebatur verbum, hareditare , rei particular!, ,fcir- 

licet cuidam domui, quo cafu nemo negare poteft, 

quin. íingularis fucceflio deootetur , non univerfalis 

i ucum -f univerfalis ilia dicatur , quas eft in univerfum 

jus : particularis vero íive íingularis quae in aliquam 

rem particularern , idque tam in ultimis voluntati- 

. bus , veluti titulo legati, vel fideicommifli. particularis 

, quam etiam in contradibus , veluti donationibus 

, & íic de fimil. procedunt, & locum habent > 

prouti declarat Graf. de fuccejf. in prin. & feu $. i. 

numer. iS. nos vero loquimur quando verba hasc po- 

' nuntur indefinite , vel cum did ionibus univerfam 

.fucceííionem importantibus, quo cafu non eft quod 

improprientur verba ut aliud íignificent praeter id-¿ 

quod ex fuá natura in fe cqntinenr. 

% 12 Secundo allegat -f- Çravet.ad fuam fundandam inv 

tentionem Belíam. in conf 48. col. 6. ubi dicit eum 

tenere quod íi quis facit aliquem dominum, aut haeredem 

fuum quamdiu vixerit alio univerfaliter inftituto, 

per illa verba non importatur inftitutio : hasc 

Cravet. dicit, fed quid ea ad propoíitum faciant 

ejus, quod tradamus circa interpretationem noftrorum 

hasreditameiitorum, ut valeant, & fuftineautur 

ín bonis preefentibus , utpote quia interpretan, debeant 

de eis tantum fa&a, ego non video, nec etiam 

vifurum arbitror qui lynceos haberet oculos, ut 

clarius percipias, advertere quid ibi Bellamer. difputet 

in allega, col. 6. Se ego in meo códice habeo 

num. 27. difputat igitur Bellame. quid importent 

verba illa , e/lo dominus , rector 5 & gubernator ad 

tui voluntatem quamdiu vixeris omnium bonorum meorum 

prafentium & futurorum falo alio hasrede univerfali 

fimpliciter in ómnibus bonis inftituto , an 

inftitutionem , an vero quid aliud, quid minus íit, 

quam univerfalis inftitutio> Se refpondet quod nullo 

modo important înftitutionem , quia quamvis 

verba , fit dominus hareditatis mea in dubio im-* 

portent inftitutionem in l. his verbis , de hared. inftit. 

tamen id intelligitur quando alius non reperitur 

hasres inftitutus , quo cafu verba id patiun- 

Iijtur, Se mens fatis fuffragatur , quia -j"in dubio veriíimile 

eft quod quis velit decedere teftatus, Se non 

ínteftatus, j>. I. in/litut. quib. manu. non licet ? quando 

autem alius eft hasres univerfaliter inftitutus, apparet 

de mente contraria teftatoris quod noluerit 

perilla verba, e/lo dominus » inftitutionem faceré , 

nec intelligere de pleno dominio , fed de quodam 

jure praecipiendi, Óc ordinandi in re aliena ad reejorem, 

Se gubernatorem, qui proprie dominus non eft, 

pertinente: hasc Se non alia Bellamera ubi fupra, quas 

quantum diltent a Crave. opinione confirmaiida, 

quia icio neminem mihi negaturum, qui rem mature 

confideraverit, ideo tempus in eo commonftrando 

inutiliter non conter,am , folum adverto quod male 

Se Crave. imponitur Bell ameras, quod - dicat eo 

loci quod íi quis faciat dominum , & haeredem , &c. 

nam nullum verbum loquitur de haerede , fed de domino 

tantum, redore, adminiftratore, &c. fcilicet 

ll^+idem futurum eífet in cafu , quo quis haeres eífet 

inftitutus quamdiu viveret, alio hasrede univerfaliter 

inftituto , quia etiam tune ea loquutio non importaret 

inftitutionem , fed imo folius ufusfrudus 

legatum, Se ita fit interpretatio propter exiftentiam 

alterius haeredis íingulariter inftituti, Dec. conf 270. 

Tepa. invar. jur. fentent. competí, tit. de hared. extra 

infiitu. col. 4. in princ. viden. Nat. conf. 570. 

iij Ídem dicendum cenfeo ad audoritatem Bal. in 

conf 156'. viftí teftamento Blafini. col. 2. lib. 3. quem 

Crav. ubi fupra allegat: ibi enim nihil aliud Bald. 

probare nititur, quam quod teftator , qui nullo haerede 

exprefsé inftituto dixit quod in roano exequutorum 

, quos faciepat , ponebat omnia bona fuá 5 

cenferi debeat per hujufmodi verba di dos exequutores 

inftituüTe hasredes univerfales, ad quod, eo ar- 

P á # IV- 165 

gumento uti tur, quia paria fint dicere > fació te haeredem 

meum, vel fació te dominum meum, vel etiam 

in manibus tuis pono omnia bona mea , ex quibus 

quomodo inferri poffit ad quasftioíiem quam tradamus 

, non noftras padiones fucceííionem uní verfalem 

fonantes interpretari debeant de bonis prasfentibus,. 

ego non video, tuo ledor hasc comroitto 

prudenti judicio difeutienda. 

Vides f ergo qualiter Cravet. in his lapfus At ad-1 io> 

duceás ea ad íuas opinionis corroborado nem qua? nihil 

minus quam quod ipfe exiftimat, probant cujus 

rei caufam exiftimo eífe quod eó jam nunc noftra pro- • 

feflio pervenerit ut nihil minus curemus quam perfedam 

veritatis inveftigationem omnes cogitant de pluribus 

lucubrationibus in lucem edendis, quas ex variis 

eorum , qui fe ipfos prasceflerunt, didis componunt 

, in quibus licet plures neceffarii forent 

anni, óc fere Neftorei requirerentur ut decenter 

exire in publicum poífent, id folúm temporis perfaspe 

confumi folet quod ad unius, aut alterius foiii 

opufeulum valde neceífarium foret, quo fit ut vix ullñm 

veritati inveftigandse tempus reliquum eífe poffit 

, Se ex confequenti quod has incurias ab ómnibus 

poftea non notentur. Domine Deus quám confidenter 

Cravet. poft fuprá traditas rationes, hasc contra 

Decif. loquutus fuit, quas omnia íi Decif. vidiflet 

an putes eum milla feciífe in difticultate tam eleganti 

* fed non omnia poflumus omnes, ¿ce. quas ii confesas 

cum his, quae in reprobationem traditorum per 

Cravet. nos fuperius diximus , nefeió qualiter de Cravet. 

judicabis, vel de me ipfo, íi forfan non jufíéVeum 

reprehenderim , quicquid fit, Se illius , Se mei eft potius 

miferendum, qui homines fumus, Se errare pofíumus 

, quám irridendum , de iis, qui taha facerent s 

pejora ( quod faspius in poenam peccati folet permittere 

juftus Deus) in his operibus contingant: fed hasc 

m'iffa íaomus. 

Ex f fuprá didis non erit cognitu difficile noftramitíf 

fore opinionem, poífe mérito dubitari de validitate 

padionum , quas per verba , fuccedant * fint haré" 

des t praferantur, haredito, Se íic de íirrulibus live 

fimpliciter , Se indefinite , five etiam cum adjedione 

verbi alicujus univerfam fucceííionem co uti ne litis 

, ac importantis fiant , veluti in har edítate mea 

fuccedant 9 vel in univerfis bonis prafentibus , & 

futuris aut fint haredes mei univerfales , & íic de íi— 

mtlibus ex eo quod liberam videantur auferré teftandi 

facultatem , máxime íi animadvertimus quod Alda. 

Dec. Se alii plures, quos Peregri. refert de fideicom. 

art. 51. num- 2?. íive trepidatione pro'nul* 

lítate hujufmodi padionum', quando íignanter promittitur 

alicui quod fie meus hasres ,4 quod mihi 

fuccedat , vel quod faciam eum haeredem tanquam 

de univerfali fucceflione fadarum , reípon— 

derunt: Quas tamen dubitatio ceílaret in his, quas, 

licet per eadem verba fierent, jungerentur tamen» 

rebus particularibus fingularem , Se particularern 

pras fe ferentibus* fucceííionem , veluti , in bonis 

meis i qua nunc babeo, in hac domo, & íic de íimilibus: 

tbnc enim reprobatas de jure non deberent cenferi 

hujufmodi padiones , cum non auférant liberam 

teftandi facultatem : inde t fit quod proptereaxiS 

valeat padum de futura fucceflione fuper re particular 

i , prout pluribus corr probat Thefaur. decifi 

12 c. num. 11. ubi ita decifum tradit in Senatu Pe- jj 

demont. quas tot aliis modis fuerunt fuperius con- 

, firmata ut nihil oportere cenfeam quód hic ulterius 

dicatur. Quod tamen Senatus non admittit, ut 

ex fupra didis apparet plufquam manifefté : ut enim 

adus potius valeat, quám pereat, interpretatur benigné 

mentem contrahentium fuifle bona tantum 

praefentia donare, non tamen futura* Quod 

•j- tamen quantum periclitetur ( nifi illud defendas 1I> 

ex confuetudine, quafi illam fecerit Senatus plu- 

P ± lies


ríes pro validitate padorum declarans, qua: in Cathalonia 

huiufmodi padiones approbare vifa cli ad 

tradita per Ofaf. Rauden. & aiios plures , quos Pe- 

Ttgr. refert art. 51. numer. 25. circa fin. Se uum. 35". 

volentes ex patria: confuetudine validas fieri, óeptrrniífas 

padiones de fuccedendo , prouti exprefsé ex 

patrias confuetudine noftra hasreditamenta dcíendenda 

fore, videtur tenere Cel. Hugo confil. 58. num.}. 

Ú confil. IOO. numer. I. quem eo loci, ad probandum 

hanc efle in Aragonia confuetudinem , refert Alex. 

S2oRaud. de analog. c.25. numer. 11. nefeiens \ Cathaloniam 

, de qua Cel. loquitur, diverlis admodum legibus 

, ftylis , ac confuetudinibus regi ab eis , quas 

habet Aragonia, de qua Rauden. ) quantum , inquam 

hax periclitentur, qua.* Senatus ampleditur, niíi ex 

dieta confuetudine defendantur ? ex fupra á nobis traditis 

fucilé colligi poteft. 

H2I Admitteret-f Senatus (ita ego cenfeo ) hanc opinionem 

, quod fcilicet hujufmodi padiones íint de 

univerfa haereditate , ubi in hareditamento fint haredes 

, baredito, dono hareditatem meam , fieret refervatio 

ad teftandum: licet enim refervatio non augeat 

donationem per eam comprehendat bona qua; alias 

non comprehenderet, ut íusé infra in ciaufula donationis 

omnium bonorum dicemus , quia tamen 

verba illa apta funt comprehendere cebona praefentia 

, & futura fimul , & ceflat ratio, propter quam 

benigna illa interpretatio loiet fieri ut intelligatur de 

bonis tantum prasferentibus, ut potius valeret, adus , 

quam pereat, qui alias non valeret, niíi ea interpretatio 

fieret: Quia, inquam , ea ratio cellat cum fu refervatio 

, quia per eam jam fuftinetur adus , etiam fi 

hareditamenta fumentur in fuo rigore, ut fcilicet 

tam prasfentia, quam futura bona comprehendant, 

inde fit quod tali cafu debeat diei etiam ab iis , qui 

abfque relervatione contrarium dicunt, quod hujufmodi 

hcereditamenta fuccelTionem univeríalem importent 

etiam de bonis futuris. Contingit mihi bis 

de hoc articulo difputare in Senatu, primó ad relationem 

egregii olim Senatoris , Se nunc Regentis in 

fupremo Aragonum conidio Sajvatoris Fontanet in 

quadam caufa fupplicationis, á decreto executioms 

per admodum Reverendum CanceJlarium fado, per 

pupillos Tarteras contra pupillos Vdacetruns feriba 

Alaynes, interpoíitae, ubi nihil fuit declaratum , quia 

concordarunt partes , fecundó vero ad relationem 

egregii etiam Senatoris Joannis M. g rola in caufa 

Petri Conill contra Gabrielem Puig de Salit, (briba 

Morato, quas etiam poltca fuit concordara. 

^22 Prodiit f multó poft haec feripta egregium fané 

Jacobi Cancerii opus var. refol. 3. part. ubi m c. 7. 

de pací, a. numer. 389. ufque ad fintm capitis de hac 

eadem re agens in donatione fcilicet fuae haereditatis 

cum refervatione ufusfrudus , Se centum aureorcm 

ad reftandum per patrem filio fuo, dum nuberet, in 

capitulis matrimonialibus íada poft noftram nonnullis 

fundamentis fundaíam opinionem contrarium 

reperio tenere ejus, quod nos hicTírmavimus , exiftmians 

nec in cafu , quo refervatio foret fada cenferi 

donata bona prafentia Se futura , dicitque dein- 

•J" ceps in fine , fie declaratum in noftro Senatu fe poflea 

int el lex i fie , licet, inquit, lioccarcat dirlicultate_, 

ptr ea, quae not. Cel. Hugo, in conf. 37. num. o. 

Caeterum ego á mea non propterea recedo opinione , 

quas ut mag's magifque comprobara maneat operas 

pretium duxi fub brevibus rtfpondere his , qu83 

Cáncer, adducit in fuá* opinionis corroborationem : 

Principale fundamenium Cancerii conliltit in his , 

q a docent Anthon. Thefaur. decif lío. num. 8. 

Se Anth. Sola in confiit, Sabau. Ut. de aliena, honor, 

min. mulie. glof. 3. numero 4a. quos dicit omnino vi- 

dendos fuper praetenti quasftione, quia lie in termin 

; 

vill;us,.egregii ifti viri tenent. Verum li ii dodores 

videantur , reperiemus proculdubio in çalu 

valde diverfo á noftro ipfos fuifle loquutos. 

I 2 

Dicunt f enim quod in donatione omnium bo- 

norum non veniunt futura etiam íi fiat refervatio ad 

teftandum, quod eft certiflimum , Se indubitatum , 

Se ab ómnibus tenendum , prouti nos in inferioribus 

in claufula donationis omnium bonorum Se probavimus 

, Se confírmavimus. Casterum-j-ratio hu-124 

jus traditionii eft, qui cum verbum omnia bona five 

quia difpofitio de eis fada referri femper debeat ad 

tempus , quo fit, ut Thefau. ibidem aflerit, five alias , 

non fit aptum ex fui natura comprehendere bona futura, 

inde fit quod nihil quoad hoc refervatio operetur, 

& in hoc cafu optime cadit ratio Cancerii, 

quia -f- fie induda ad unum finem contrarium opera-12^ 

rentar : fit enim refervatio ad minuendam donationem 

, non ad illam augendam , vel ampliandam ultra 

id quod verba important, ac poflunt comprehendere 

, Óc ideo non eft hic effedus tribuendus ut fa- . 

ciat id in ea donatione comprchendi, qued alias ex 

natura verborum , quibus concepta eflet , comprehendere 

ipfa non potuiflet. Non -j- íic eft in noftroi26 

cafu hasreditamenti fadi per verbum , fit hares, dono 

hareditatem, Se limilia, qua ea fui natura nedum 

apta funt comprehendere bona praefentia, Se futura, 

fed imo revera comprehendunt , ut in fuperioribus 

lato probabimus. Et fi aliquando , fecundum obfervationem 

Senatus, reftringuntur ad bona etiam piafentia 

, id fit per verborum impropriationem quando 

non eft fada refervatio, capiendo benignam interpretationem 

, ut adus potius valeat quam pereat favore 

matrimonii, Se filiorum, & propter juramentum, 

ut íuprá etiam dixi. Quando autem in donatione , 

feu hasreditamento adeft refervatio , tune celfat ratio, 

propter quam verba improprientur, capiaturque 

illa benigna interpretatio ut fuflineatur donatio in 

bonis prasfentibus , Se futuris, non ex vi refervatio* 

nis, quafi illam ea ampliaverit , vel auxent ut Cáncer, 

arbitrabatur , fed ex eo quod fuftulerit caufam, 

propter quam, verbis impropnatis , benigna il ta fumeretur 

interpretatio , qua fublata clarum eft quod 

donatio , Se hareditamentum funt judicanda de ülis 

bonis fada,quae verba fuapte natura comprehendunt, 

qua cum fint prafentia, & futura, ut diclum eft, 

inde confequitur quod de illis diei debeant fada. Lt 

fi , Se ubi Senatus contrarium aliquando , ut Cáncer, 

fe intellexifle dixit, declaravit, ego ftabo cujufeunque 

egregii viri meliori cenfuias , hucufque tamen talem 

deoíarationem reperire nequivit, fed imo in binis 

caufis, quas fuprá retuli,femper vidi Senatum in hanc 

fententiam inclinaturr. 

Yeruntamen -f circa verbum prafer antur , de quo 127 

fupra cum alus egimus, ferupulus adhuc manet non 

modicus, numnam ipfum vocationem importet limplicem 

, an vero correfpedivam , Se conditionalem,quando 

íic padio concipitur , prouti loltt in noftra 

Cathalonia , Quod filii ex hoc matrimonio procreandi 

prafer antur in fuccedendo filiis alterius cujufeunque matrimonii 

hoc efl filii pro filiis, & filio pro filiabus. 

Noíltr-f Senatus in eam videtur inclinari opinio-128 

nem ut hujufmodi hasreditamenta praeciíam , Se neceíTariam 

in favorem filiorum inducant difpofitionem, 

fimplicemque, non conditicnatam , nec ad aliud futurum 

matrimonium habentem refptdum , ita tamen 

quod prius in bonis donatis fuccedant mafculi fi adfunt, 

mox , Se illis deficientibus , foemina, fequendo 

declarationem eorum verborum , quam aliquando legimus 

in nonnullis hasreditamentis per ipfos contrahentes 

, & hareditantes fadam, Se Aguantes: fie ego 

vidi in hasreditamento quodam, de quo agebatdf in 

Senatu in caufa Margaretae Cafamijana , Se Capel 1. 

Parrochiasde Baret contra Raphaelem Parrinet villas 

Olotí, Se alios ad relationem egregii Senatoris Francifei 

Ferruz , feriba Bartholorrao Baile ( quam ego 

pro dido Parrinet agente contra haereditamentum > 

tuneni 

>

GloíTa IX. Pars IV. 16; 

zimens opinionem Senatus, defenderé non fum aufus) net fub die I. April. 1610. in cauf.Bernar.Colomers , 

in quo quidem baereditamento poft verba illa, quod 8c Stephani , óc Pauli Colomcrs, feriba Jofeph. Corjilii 

pro filiis , éf filia pro filial?us , qui ex hoc ma- tes , in cafu hujus hareditamenti. ítem es paitat entre 

trimonio procedent, fint haredes leguntur fequentia , dites partes que filis per filis, e filies per filies del prefiní 

hoc efl quod fi ederit filius mafculus ex hoc matrimonio matrim. fien y payen ejjer hereusdels bens dalt donats, 

procedat in hareditate , & fic de fcetninis , quíe dice- e axiu juram , hoc eft , quod filii pro filiis éf fd.a pro 

fcant nonnulli , illique graves doctores mecum fuper filiabus prafentis matrimonii fint éf habeant ejfe hareintelligentia 

didorum verborum confulti, id íignifi- des bonorum fupra donatorum, éf fic jur ant , in quo i* 

care tantum quod voluiflet donator donare primo fimpliciter fuit declaratum hujufmódi claufulam cónfiliis 

mafculis ejus matrimonii, ócin illorum defeclum riñere donationem , & hasreditatnentum in favorem 

fcemims ,8c non aliud, licet mihi duriufculum viíum filiorum , & filiarum illius matrimonii. 

fit: alium enim forfan non improprium habere ea Super iftis ego haereditamentis haec declarata in Ceverba 

dici polfunt fenfum , ut fignificent praelatio- natu vidi in duabus aulis , circa qua? mirum eü dixille 

nem tantum ad filios, 8c filias alterius matrimonii noftrum Cáncer, poft haec (cripta Vifum in 3. par. 

é refpedive. Sed quicquid fit Senatus fic declaravit ut var. refol. capit. 7. de pací, numer. 80. iiullar.i , quód 

fuprá de anno 1603. in aula Regentis Cancellariam fciretur, reperiri Senatus decifionem fuper ha i 

e taad 

relationem egregii Senatoris Hieronymi Aftor in mentó hac forma concepto, quod fil'ú pro filiis, ó' jiila 

caula Montferrati Croanyes contra Michaelem Do- pro filiabus, qui ex hoc matrimonio procedent fint haredes 

menech , ícriba Carmona, cujus fuprá in alio propo- nojlri: mirum, inquam , eft id dixifíe Cáncer, cum 

fito meminimus : Declaravit, inquam , haereditamen- faepe allegat declarationem fadam in «ufa Monfcrtum 

validum, ficut 8c reíiqua nullum refpedum, óc rati Croanyes contra Michaelem Domenech referente 

conditionem importantia , óc bona prasfentia fi.io Hieronymo Aftor , in qua de baereditamento faf.e, 

mafculo prioris matrimonii abfque probatione ali- ut fupra dicebamus, agebatur , quod per verba mafqua 

eflent ne , vel non filii alterius matrimonii,ad- culi pro mafculis , éfc. quae aequiparantur proculdujudicavit. 

bio verbis, quod filii pro filiis, éfc. erat conccptum.So- 

Notanter dixi, filio mafculo , quia conftabat in pro- lüm leftat quid in aula admodum Reverend' Canceílu 

ex confeííione adoris adefíe umeam filiam ex cellani lit declaratum in terminis horum haereditáeodem 

matrimonio , licet nihil petentem , ó: nihilo- mentorum videamus multum ego temporis confumpíi, 

minus Senatus bona mafculo adjudicavit , cum qui- óc nonnihil laboris fuícepi in hoc perquirendo , led 

bus vifus eft fentire quod hasred:tamentum perfedum nunquam potui reperire quod unquam aiiqua caufa 

cum praelatione filiorum mafeulorum refpedu fcemi- fuper hoc in ea aula íuit declarata, faltem de tempore 

narum ejufdem vel alterius matrimonii ea verba im- eorum , qui nuncin ea fedent, imo ipfi id mitli pleportent 

, vtrum eft quód haereditamentum non erat ne fatebantur dum abéis id feifeitarer : Solüm invent 

conceptumper verbum praferantur fed hoc moAo,que quod tres caufae , dum haec fcnbimus , funt 111 pnnC'o 

los filis del prefent matrirnoni mafele per mafcle,o famella lerendas fententias in ea aula: Prima quidem ad relaper¡amella 

bajen de ejjer,y de feijienliurs bereters,id eft, tionem egregii Senatoris Francilci Mijaliva , óc Franquod 

filii hujus matrimonii ?na,'culus pro ma r 

culo , & fot- quela mter J aeobum Goula, ÓC Joannem Pía. J. V. D. 

mina pro formina habeant ejfe , & de fació fint eorum feriba Bartholomaeo Baile, in terminis hujus haerediharedes, 

ego tamen exiftimo quód idem unum at- tamenti. ítem conue.y promet que heretera fillper fill , 

que alterum fignificet , óc operetur fi verborum pro- o filia per ¡illa, que del prefent matrirnoni jroceh.r.m , 

prietatem attendamus. hoc eft, ítem convenit ,'éf promittit quod haredüdhit 

Succeífit óc alius caíiis , me patrocinante cum qui filium'pro filio, aut filiam profilia,qui ex hoc matrimonio 

fuecubuit, in eodem Senatu de anno 1607. ad reía- procedent: hUa ad relationem egregii etiam Sertatétfis 

tionem ejufdem Aftor in caufa Reverendilí. Antonii Jofephi Dalmau ínter Gabrielem, óc O: ophrium Ca- 

Prat contra Joannem Pon, cujus etiam fuprá memi- farr.ajots ex una, Ó: Onophrium Marti ex alia partiiiimus 

, feriba Hieronymo Bofch , quo in vim haere- bus,fcriba Michaele Pérez , cujus hasreditamenti verditamenti 

hoc modo concepti, quod infantes ex hoc 

matrimonio procreandi fint, & ejfe habeant haredes 

nofiri, éf filiis alterius matrimonii praferatur , fciliba 

funt haec , Que los filis , y fiiies procreadors del pre- 

fent matrirnoni que filis per jiils, y filies per filies halen, 

y fien llurs hereters, hoc eft , quod flüjt & fi]j £ 

í ro 

~ 

cet mafculi mafculis, éf fcemina foeminis eletlione ex creandi ex prafente matrimonio quod filii pro filiis , éf 

ipfis nobis refervata , prout nunc pro tune favore hu- filia pro filiabus habeant, éf fint fui haredes"- E*. tertia 

ÓC nullis altrrius, quod nec allegabatur contradum. fepho Cortes, in cafu hujufmódi hasrecitamenti , 

Et die 30. Odobr. 1608. publicata fuit regia fen- ítem es patlat,y tratlat entre de tes part s que filis per filis 

tentia ad relationem egregii Senatoris Joan. Maga- y filias per filias dealtre matrirnoni haicn,y fien heretts 

rola Sebaftiannm Fontfreda parrochiae fandi Joannis deis bens de dit Majo , cum de prefent berctam: id eft, 

de Fontibus, 8c Francifcum Molleres,óc alios, feriba ítem ejl paclatum, & traclatum inter átelas partes quod 

Michaele Pérez , qua , me patrocinante , in cafu hu- filii pro filiis , éf filia pro filiabus alierius nnnrivionu 

o es filis per j, 

lit aut filia , qui ex pra-'enti matrimonio procreati 

fuerint, fint haredes illorum , fcilicet filii pro filiis , 

t 'éf filia pro filiabus , fuit declaratum per iliud fuifte voquis 

deant in lucem feribam in fine operis quid 

d fuerit 

rami 

ni 

eis declaratum , fin minus jam tibi aperui apud quos q 

catos filios mafculos, & fceminas in detedum maf- hasc reperire quandocunque váleas. 

culorum. Dixi me putrocinante , quia cum videamus At f his non obftantibus teñen forfan pollet. ncciao, 

Senatum in hanc inclinari opinionem libenter om- fine fundamento, ut mea lert opi. ¡o , quod nujulmones 

eam défendimus, quicquid alter in certis cali- di hasreditamenta per verbum praferantur filits altebus 

fentire poflemus. Ídem item fuit declaratum per rius matrimonii, vel etiam quod fdn pro filiis , O fina 

quendam ordinarium de conlilio cujufdam egregii pro filiabus,qua ex hoc matrimonio proceden:, éf procreabujus 

civitatis advocati , óc poftea confirmatum in buntur fint haredes , éfc. concepta alium habeat fentertia 

aula referente egregio Senatore Francifco Bo- fum,ut fcilicet non inducant fimplicem,ac neceílariam 

voca-

1 6 6 Claufula IV. 

vocationem filiorum prioris matrimonii, fed imó conditionalem, 

Se refpedivam ad filios alterius matrimonii 

, ut tune demum cenfeantur pacifeentes voluiiTe 

quód filii ex eo matrimonio eíTent haeredes vigore 

capitulorum matrimonialium , quando adelTent filii 

alterius matrimonii, cum tantum cafui vifi funt, & diei 

debent voluiiTe providere , máxime qui ex parte 

fponfae rem tradant, ne ea poílea mortua , maritus, 

qui fecundum contraxilfet matrimonium, novercalibus 

forfan ( ficut faepe fit) blanditiis indudus, priorum 

filiorum oblivifeeretur , & fecundo illis praeferret, 

achasreditaret, quae videtur eíTe clara, ac manifefta 

mens contrahentium , ut ex verbis haereditamenti 

non obfeuré elicitur, quod fcilicet in concurfu filiorum 

utriufqué matrimonii filii prioris praeferantur, in 

cafu autem, qua foli adelTent filii prioris matrimonii, 

non eft quod dicamus voluiiTe providere pacifeentes 

quod illi eflent haeredes,quia id fatis procomperto ha- 

30bere illi debebant,cum -f- nenio fie carnem fuam odio 

habeat, ut alienas foboles fuis anteponat, ut alias dicebat 

Imper. in l. cum acutijjimi C. de fideicommiff. 

j i Accedit -f his quod cum non exiftentibus filiis fecundi 

matrimonii non detur fubjedum inter quos cadat 

pralatio,indefit quod dicatur repugnare ratio naturalis.quód 

ubi non datur diftinctio,detur eledio,vel 

praelatio comparativé fecund.glof inl.fipofefi $. 2fi.de 

petitio.kared.Se probatur in rub ff. de optio. lega. I. infideicommifjariam 

§.y? legatum, ad Trebell. quae eft ratio 

omnium Dodorum Hifpanorum in quasftione, quam 

diíputant, noftras valde fimili, quos mox referemus: 

3 2 

Adjungitur \ quod comparativum femper prasfupponat 

fuum pofitivum, ut dicebat Decius , Se probat ex 

multis, in conf.6o$. n. 39. & refert, & fequitur Dida. 

Perez.m addi. ad Segura.in l. unum ex familia n. 88. 

ff. de legat. 1. Flamin. Carthar. decif.74. num. 18. elegans 

in propofito eft difpofitio text. in l. utrum ff. de 

affigna. lib. u in%. 1. júnela fuá glof inftit. de afligna. 

liber. quibus probatur jus illud aflignandorum libertorufn, 

ita demum competeré patri, fi plures liberos 

habeat, tune enim poterit uni aííignare, non fi unum 

filium tantum habeat. 

33 Ex\his, Óc aliis rationibus , quas per difeurfum 

^ legere poteris apud doctores infra referendos, tenent 

communi voto D D. Hifpani (quod fatis bene 

videtur noftro cafui , Se materia- , quam tradamus 

, accommodari pofle ) facultatem conceflam 

patri per leges Caftella ut poflit meliorare unum , 

ex filiis fuis in tertio bonorum, non pofle exerceri 

íi unum tantum pater habuiflet filium, fed fi plures, 

ut inter eos optime cadat pralatio,eledio,& melioratio 

, remaneantque alii, quorum refpedu unus 

diei poflit melioratus , fie fine dificúltate refolvunt 

Molin. de Hifpan. primog. lib. 2. cap. II. numero 

3. Óc Greg. López, Pala. Rub. Dida. Pet. á Pera. 

Anth. Gómez, Dida. Pérez, Tellus Ferdinan. Se alii, 

quos idem Moli. refert , eis adde Joan. Gutier. de 

jura, confir. par. 1. cap. 9. numer. l

GloíTa IX Pars £vV ff 167 

ín quibus contrarium huic opinio ni videtur de filii pro filiis y 

cifum, fáteor íta declaratum: Casterum arbitror 

( falva tamen dodiflimi Senatus cenfura ) materiam 

me in fuperioribus dedilfe , qua poflet, forfan 

non fine omni fundamento y nihilominus contrarium 

defendi *. in ómnibus illis caufis meum 

ego qualecunque protuli judicium : de juftitia , 

vel injuftitia prima; fui poft fententiam in caufa 

fupplicationis, quae fuerat commiífa Salvatori Fontanet 

tune hujus Senatus egregio Senatori, nunc 

vero in fupremo Aragonum confilio Regenti confultus 

, fecunda lata extitit contra id , quod ego 

in contrarium pro Jóanne Pou poft Raphaelem 

Rubi , óc Col. primasvum illius advocatum, nunc 

autem Regiae Audientise de eadem aula , in qua 

caufa vertebatur, egregium doetorem, defendebam , 

verum eft quod non fui vocatus ad informandum , 

nec de jure allegandum ut egregiis Senatoribus 

monftrare poflem quibus fuiflem motus ad caufam 

pro dicto Pou derendendum, circa quam rem illud 

particulariter , fi locus mihi fuiflet ad id conceflus, 

animadvertiflem quod poft ea verba quod 

mafculi mafculis , éf formina fceminis hujus matrimonii 

praferantur futía alterius matrimonii adduntur 

fequentia , prout nunc pro tune hareditamus 

qua; fufficientia efle arbitrabar ad fignificandum 

quod non fuiffet contrahentium animus hasreditate 

de praefenti., fed eo tantum cafu •> qui fuccedere 

poterat, exiftentiae filiorum unius atque alterius 

matrimonii , tertiam , & ultimam Senatus decifionem 

, de qua fupra , ego libenter fufeepi, 

quia pro meo cliente proferebatur, cujus ego partes 

agere non dubitaví , quia videbam Senatum 

in eam , quam fuprá adduxi, opinionem inclinatum 

: fed expedemus quid fucceflerit in caufis fupplicationum 

ad aliam aulam á dictis declarationibus 

interpofitarum adhunc vertentibus, fi contingat eas 

declarari antequam hasc prodeant in lucem , referam 

, quid alterius aulae egregiis dodoribus placuerit 

in fine liberi, licet refpectu ultima? ego qui 

fum advocatus ejus, qui obtinuit non timeo malum 

fucceflum , ex his prasfertim quae dicara in 

inferioribus. 

Habebam aliam caufam coram egregio ejufdem 

aulas Senatore Joanne Margarola, ubi caufae fuperius 

enarratae dudas fuerant, in qua idem ego defendebam 

, quod in ea, quas fuit Joannis Pou, ín haereditamento 

fcilicet his verbis concepto que losfills,o 

filies del prefens matrirnoni abans que de altre matrirnoni 

bajen e fien beretats, eo es filis per filis y filies 

perfiles: hoc eft, quód filii, vel filia hujus matrimonii 

prius, vel potius quam alterius matrimonii habeant 

éf fint har editad fcilicet filii pro filiis , éf filia pro filiabus 

y in qua feceram quod potueram, allegaveram 

in jure, fuerara plene auditus , Sc reliqua rehqueram 

egregiis Senatoribus pro fuá famma prudentia, Sc 

dodrina mature d éter minan da , fed , ut alias dixi, 

dum de eadem hac caufa in fuperioribus verba facerem, 

concordarunt poftea patres, & fie non fuit locus 

declarationi, quam fperabam, erant partes Petrus 

Conill ealceterius villas Olotl, & Gabr. Puig.de 

Salit domícellus in vicaria vici domiciliatus. 

¡f Habeo Sc aliam caufam in eadem aula Regentis 

Cancellariam ad relationem egregii itidem Senatoris 

Jacobi Puigmija, feriba Vilelía inter Raphaelem 

Llaudes, & Michaelem Cofta , Óc Cayóla 

villas Bifuldini fimilem omnino cafui , de quo 

Jtuprá, Sebaftiani Fontfrsda contra Francifcum Molieres, 

Sc alios, referente Magarola in qua cum eifdem 

ipfilfimis yerbis fuit haereditamentum conceptum 

, quibus illud didi Fonttreda contra Mollei. 

res , in qua quidem caufa idem quo in illa ego 

j^defendo, Sc exiftimo jüfté , & juftiflimé, ex eo f 

quód in eis hasreditamentis non ponan tur verba / 

m 

fubftantia donationis, ficuti in pluribus 

aliis , de quibus fuprá fui mus loquuti, quando 

dicitur, quod fifis*pro filiis illi funt haredes qui 

ex hoc matrimonio proceden* , éf idem de filiabus , 

quo cafu videtur bené applicari quód conditiohata, 

óc ad aliud matrimonium dicentia refpedum remaneant 

haereditamenta, fed imó appónuhtür poft perfedam 

orationem compledentem donationem fimplicem 

in favorem filiorum prioris matrimoniiGe,quod 

fiii ex hoc matrimonio procedendi fint haredes , éfc* 

addendo poftea hoc eft filii pro filiis, éf filia pro filiabus 

, quo cafu alium fenfum haec ultima verba habere 

poflunt, óc non injufté recipere, quem fciljcet 

Senatus eis accommodavit ut refpedu filiorum ma» 

feulorum , óc filiarum ejufdem matrimonii praelatio 

cenfeatur confiderata , non alias. 

Quod ut clarius videas, adverte quod verba illa 

pofita poft donationem perfedam, hoc eft filii pro filiis, 

éf filia pro filiabus, neme mihi negabit,pofita funt ad 

declarandumquod antea fuerat obícuré didum , id 

autem non fuit refpedu fubftantias haereditamentiján 

fcilicet illud fit fadum filiis illius matrimonii fimpliciter 

, prout vult opinio di vería , quia id fatis claré, óc 

apené verba fonant.Óc loquuntur per fuam orationem 

perfedam, fed refpedu ejus, quod ambiguum erat,óc 

dubium in verbis haereditamenti, quod erat proculdubio 

, fi voluiflent haereditates donare filiis mafculis, 

óc fceminis fimul aut quomodo , quia erat in hasredit 

amento eorum fada mentio his verbis , quod filii vel 

filia ex hoc matrimonio procreandi, éfc. id ergo eft , Sc 

non aliud, quod, ut dubium, declárate voluerunt haereditantes 

in calce haereditamenti, atque ita eft interpretandum 

proculdubio: quia ita eft de jure expedttum 

, deberé fcilicet fieri interpretationem Ut relatio 

fiat ad ea, quas declaratio ne indigent, non ad ea,quae 

clara funt, ut pluribus probat Ludo vi. Caflana.quam 

ego poflem rererre in confito, numer. 26. éf conf. 53. 

numer. 76. ubi pulchra aliorum confilia , óc dida refert 

idem egregié probantia , quód vires fumit ex regula 

notifllma.declarationem folum cadere fuper expofitione 

verbi dubii de quaêfe , óc paífim .omnes, 

dec. 76*. num.2. Sc Gratia. decif. 17Ç. num.12. quofuppofito 

alia didis verbis non poterit dari interpretatio 

quam quod voluerint hasreditaates dicere cum eis fe 

fie filiis, óc filiabus illius matrimonii arbitratos efle 

faceré haereditamentum, ut prius filiis mafculis, mox, 

óc in illorum tantum defectum fceminis. Nec dicás 

quod videatur haec interpretatio extranea verbis , nec 

proinde mireris, quia ut plurimum , imó femper hujufmódi 

, de qua agimus, hasreditamenta fada reperiuntur 

non in capitulis matrimonialibus, quae fiunt in 

magnis civitatibus inter perfonas polírioris linguae, 

fed imó in pagis, óc aldeis inter rufticos, idiotas, óc 

illiteratos nomines , quibus fine dubio condonan poteft 

is loquendi modus quantumvis improprius, apud 

eos tamen ufitatus, vel eo máxime quod dida hasre-» 

ditamenta, in quibus apponebantur , ÓC apponi folebant 

verba praedida, antiqua omnia funt tempore 

quo magisrude folebant nomines, máxime ruftici loqui: 

nec tam impropria eft interpretatio praedida quin 

ita fadam aliquando viderimus in aliquibus capitulis 

matrimonialibus per eofdem contrahentes ut fupra 

vidiftis. 

Mitto quod non fit fumenda interpretatio quod haereditantes, 

qui fimpliciter, óc abfque coaditione ali* 

qua vifi funt per orationem perfedam voluifle donare 

filiis fui matrimonia cenfuerint fe ftatim correxifte 

per verba, hoc efl filii pro filiis, éfc. intelligendo ea ut 

volunt qui contra nos tenent.óc alia denique friendo 

prastereo, quae in hoc idem cumulan poífent quia 

inter dodos, Óc peritos nomines loquor, quibus hasc 

fuffícere fum arbitratns. ' 

Illa autem ( ut eo redeamus unde divertimus) quss 

ego tpt. verbis conatus fum fuperius probare circa 

píiQg

i6*8 Claufula IV. 

priorera conceptíoñem hasreditamentorum cum ver- cederet fine liberis ad astatem condendi teflamentuni 

bis : filii pro filiis y # filia, pro filiabus, quando appo- non pervenientibus ad fe f everterentur, vel ad illum 

ñuntur in fubftantia orationis ut videantur magis con* vel ad illos * ad quem, vel ad quos ordinaflet verba, 

ditionatam, & refpedivam ad aliud matrimonium im vel teftamento , quasconditio dicebatur defeci ífe ex 

portare praslationem, quám fimpiicem vocatione non eo quód ei fupervixerat egregius Joannes Raymun- 

arbitreris quód fint omnino noftri Senatus audoritadus Folch hujus nominis tertius ejus filius. Hic ego 

te deftituta, reperi enim quód fie, ut ego tenui in fu fubfifto, nec enim magnitudo caufas pefmittit quod 

it perioribus, declaratum extitit die 20. Marti i 15 74. re ulterius progrediar, nec jura partí um difcu'tiam, penferente 

egregio biim Senatore N. Negrell. in caufa dente , ficut pendet, in Senatu fupplicationis caufa 

Jacobi Amat contra Bartholoméúm Perer: cujus eft ab ea fententia interpofíta: hoc folum unum dicens 

nunc feriba Jofephus Cortes, dicendo, promijfio de quód fi plura non erant in hac egregia caufa coníi- 

hareditando filios pro filiis , Ú filias pro filiabus , qu\ex deranda, cum ratione dicebant egregii Senatores,qui 

hoc matrimonio procedant, ejl quadam conventio , fien eam deciderant facillimam eis fuiífe decifionem , pa- 

concordia inter contrahentes matrimonium. inita facía, rumque laboris , qui confumeretur , neceífarium,ve- 

& firmata, habito tamen refpedu, &. canfideTatiene, feu • rum , ut audio, didus nobilis agens vocationem pras- 

animo , & propofito , volúntate, & intentione alterius tendebat ex donatione fada dido egregio Joanni 

matrtmonii per fponfum tune nubentem impofterum for- Raymundo «alias Caslidonio Armenter vigore illius 

fian contrahendi, nec ex dicta conventione, & concor conditionis ih fuá donatione appofiras, fi decelera 

dia ( inquit ) inferri pot ef hareditamentum genérale feu fine filiis mafeulis ex legítimo ,* ty carnali matrimonio 

univerfale in favorem N. filii, &c. 4i8fce dicta fenten proereatis , aut cum talibus \ qui non pervenient ad 

tia , quibus miré probatur. íntentum. 

atáiem condendi teftamenttim , &c. in quorum verbo 

138 Ubi autem>f- claré , &aperté, verbifque claris •, rum vim licet viderentur prastendi poífe quod filii 

ac manifeftis conditionaliter haereditamentum fadum mafculi eflent pofiti in conditione tantum , nihilo 

foret, ne dubites quod Senatus declaret indubitanter minus quia erant i n contradu pofiti filii in conditione, 

non poífe quemquam praetendere ex eo vocationem Sí vídebantur fuifle ipíi etiam gravati, Sí ex aliis mil-, 

niíi purificatis conditionibus, prouti videmus in fa- le cónjeduris, quas ex eifdem capitulis, & donatiomígerata 

illa fententia in caufa ftatuum Cardonas ne coacervabat, preetendebat, ut dixi, nobilis agent 

ad relatiorrem egregii primo Senatoris , Se poftea vocationem filiorum mafeulorum: Id cíariflimi Sena* 

Regiam Cancellariam Regentis Hieronymi Tor- tores qui nunc caufam in manibus habent, fie redé, 

ner , nunc autem , pro Dei benignitate , ipfo ( ea eft ingeniorum ipforutn felicitas ) dijudicabunt ut 

in ccelo fruentis, fub die 20. Januar. 1003. feri- fperandum fit nulli ampliusrelinqúendum fore ullum 

t ba Salvatore Capella, lata , qua declaratum já&iút dubitandi locum, profequamur nos noftrum inftru 

quod quamvis verum foret Ducatum-Cardo nee,Vicementum idem in cafu íimilis hasreditamenti cum eaco'mitatum 

de Vilamuro cum caflris •> villis, & locis dem conditione claré concepújteclaravit Senatus re- "fi 

didis Ducatui, & Vicecomitatui unitis, & villas de ferente olim illius egregio Senatore, nunc vero Re 

Arbeca , Sí Inneda fuiífe, Sí efle vinculo, Sí fideigente Regiam Cancellariam Micha, de Salba, Sí de 

commiífo perpetuo fubjeda in íavorem liberorum , Vallcfi, 12. Maii 1603. inter Jacobum Ferrer. Sí. 

& defcendentiüm mafeulorum egregii Don Joannis Catherinam BruII, feriba Serra, volendo quod non 

Raymundi Folch fecundi hujus nominis, & tertii Co ' íit hasreditamentum nifi purifícala conditione, quod 

mitis Cardonas alias Qelidonii Arrhenter nominati¿ á eo modo conceptum eft, fi contingat quod mortua 

quo excellentiffima Joan na Folch, Sí de Afago Du- uxore vir ducat fecundam, Sí ex ea filios habeat, filii 

ciífa Cardonas , & nobilis Galcerahdus de Cardona hujus matrimonii fint hasredes. ra 

partes contendentes defeendebant, in vim padoíum 

/ 

appoíitorum in capit. matrimon. initis, & firmatis In -|- hujufmodi haéreditameñtorum formulis, per 139 

per, & iuter didum Joannem Raymundum Folch quas comparativé vocántur filii orioris matrimonii, 

-alias CaelidoniumArmenter ex una,& egregiam Gon- teneri forfan poíTet ( fi in ullis unquam tenenda eft ) 

diífalvamXimenes de Árenos CómitiíTam de Prades, noftri Cancerii opinio, quam fuperius adduximus in 

partibus ex alterájóc alias: quamvis etiam verum eflet • prim. hujus glof par. numero J. defendentis non ob 

quód folus nobilis Ferdinandus de Cardona , litem ftante hasreditamento in favorem omnium filiorum 

moverat pater Galcerandi de Cardona, qui poftea il fado pofle nihilominus parentes unum ex ipíis , qui 

lam proíequutus fuerat, tempore mortis -Ex.cellentif- íit eorum hasres•, poftea eligere, & cum hoc fore,& 

íimi Don Fráncifci Raymundi Folcholtimi ante Ex- eífe fatisfadum obligationi,quas ipíis incumbit vigore 

celientiífimam Duciflám Joannam poíTeíforis, reperi- didi híereditamenti : cum enim hasc hasreditamentaretur 

tune filius mafeulus, cui fucceflio deferri potuifde quibus nunc agimusj, per modum praelatfonis filiofet 

in vim didorum vinculorum, exclufadida Excelrum prioris matrimonii ad filios cujufeunque alterius ' 

lentiílima Duciífa Joanna utpote foemina, & íic ni- matrimonii concepta 

habili ad fuccedendum , nihilominus tamen fuit didum 

non obftare, quia vincula prasdida appofita fuerant 

in Capitu. matrim. de quibus fupra , his conditionibus 

, videlicet, fi cóhtingeret egregiam Gondifab- , 

vam Ximcnes de Arenes pramori egregio Joanni Rayfnundo 

Folch ejus viro , & ipfum fecundam ducere uxorem 

, & fupervivere filios mafeulos didi matrimonii & 

non alios , quas quidem conditiones nedum non conítabar, 

fed nec fuerat prastenfum, nec allegatum fuiffe 

adimpletas , fed imó conftabat prasdeceííiífe egregium 

maritum egregias uxori, unde refultabat in vim 

didorum vinculorum nihil poífe filios defeendentes 

ex didis egregiis conjugibus quafi vocatos praetendere, 

fed imó bona praedida remanfiíTe libera dido 

egregio Joanni Ray mundo Folch alias CaslidonioArmenter 

in vim dona t ion is fibi alias per egregium parentem 

fadas ea fola conditione adjeda, quod íi de* 

/ 

íint, per quem milla alia videtur 

eífe meus,& intentio parentum quarn promittere filios 

prioris matrimonii aliis quibufeunque praeferre, fatisfecifle 

obligationi videntur fi poftea unum ex ipíis 

praeferendo haeredem inftitnáht, quam coníiderationem 

forfan non modicum juvaret eloquutio Imper. in 

celebérrima illa cum acutijfimi , Códice de fideicommiff. 

ubi interpretationem, fi fieret , quod voluiífet 

teflator fubftitutum poft mortem filii haeredis 

inftitdti , etiam fi ille decederet cum liberis 

, admitti , vocat antepofitionem óc feu praslationem 

alienarum fucceííionum propriis ipíius teftatoris 

, ecce ergo quod ex vocatione unius perfonae 

extraneas, Sí alienas fucceflionis, juxta Imper. fententiam 

, dicitur teflator alienas fuccefliones propriis antepofuíffe 

, fie videtur filio prioris matrimonii in 

haereditando alna prastulifle qui unum ex illis 

poftea hasredem inftituit, bené Alex. Rauden. decif. 

rifan. 22. fed hasc alterius funt fpeculationis 

revo-

Glofía IX. 

revoco lecrorem ad .ea, quae alias circa hanc materiam 

docui in loco fupra proximé allegat©. 

140 Aliquando -f folent fieri hasc hasreditamenta, circa 

quas noftra verfatur difputatio, non ut de prasfenv 

ti Cenfeatur aliquid donatum , fed poft mortem hoc 

modo, Ítem es patlat que los filis del prefent matrimonii 

Jién noftros hereus defpres de noftra mort* hoc eft , 

Ítem eft patlat um quod filii hujus matrimonii fmt haredes 

poft obitum nofirum, quo caíu dubitari memo poteft 

de padi validitate, an fcilicet ut comprehendens 

omnia bona tam praefentia, quam futura fit invalidum 

judicandum, 5c reprobatum, an vero ut (ex 

benigna interpretatione) fola praefentia compleérens 

fit dicendum jure validum, & approbatum, qua in re 

ego nullam conftituerem difierentiam inter hoc haereditamentum 

, Se illud aliud, de quo tantifper in 

fuperioribus egimus , quo contrahentes fimpliciter 

coñvenerant quod filii ex eis procreando futuri effent 

eorum haredes y non enim video quid ínter unum, Se 

aliud (quoad validitatem, vel in validitatem loquor) 

interfit vei interefle poflit: refolvendamigitur hanc 

dub.iutionem cenfeo ex his, quae fupra, circa illud 

aliud haereditamentum per verbum , fint paredes 

conceptum , diximus , ut íi opinio Senatus, qui per 

' verbum yftnt haredes, non cenferi donata nifi bona 

praefentia tantum tenuit, & tenet, tibi arriferit, hoc 

de quo agimus validum judices haereditamentum , 

fi vero contra bona etiam futura , Se univerfam has- 

. reditatem in donatione comprehendi , ex multis , 

quae fupra ad hoc propoíitum tradidimus , tibí perfu 

adere poteris , invalidum, Se reprobatum idem, dicas 

haereditamentum. 

141 Vi

I 

IJO 

que facúltate privatus cum quamvis tenetur non poffit 

reperire haeredem , qui hareditatem adeat, quam 

flatim abíque commodo aliquo reftituturus efi, & ideo 

ea retentio nullo modo eft eonfiderabilis ad effedum 

utdici políit teftabilis donator, fed imo ea non obftante 

dicendus eft inteftabilis, cum revera, 8c cum 

effedu talis fit poftquam non habet quo innitetur 

haeres ad adeundam hareditatem, fic in noftro propofito, 

quamvis donantis poft mortem, remaneat facultas 

teftandi , ac hasredem inftituendi in bonis donatis 

non obftante donatione , quia tamen eft certum 

ipfum non reperturum hasredem , qui hasreditatem 

aliter, quam ftatim reftituturus eífet abfque commodo 

aliquo inde fit quod nihilominus effedu ipfo 

dici debeat donator inteftabilis effici propter hujufmódi 

donationem : non ergo ex eo dici .poteft hasc 

de qua agimus donatio , 8c padio , licet univerfalia, 

8c univeríbrum bonorum praefentium, 8c futurorum, 

valida, quod nihilominus remaneat donatori facultas 

teftandi, cum , ut fupra dictum eít, ea non fit 

modo aliquo eonfiderabilis, fic in propofito argumentantur 

Abb. in confil. I02. Corn. confil. 6o. littera 

O, 8c latius conf. ijó. littera N, vol. 2. Dec. in conf. 

30. ».4. verf. pratereá 1 & Ofjfc. qui fupvadidos refert 

bt fiepe alleg. dec. 100. n. 26. circa fin. qui tft videndus, 

latiííimé Sotomajor omnino etiam viden. 

quotid. controv. lib. 2. cap. 17. per totum. 

45' Nec-j-milt" nplices quod in noftro cafu jam reperies 

donator haredem , qui fub ipfe lucri quartas trebellianJcas, 

vel talcidiae, quas fuo cafu tanquam gravatus 

detrahere poterit , invitabitur ad adeundam 

hareditatem, ut Jul. Ciar, confideravit tn §. donatio 

q. 19. n. 7. Refpondeinus enim quod id difficultatem 

patiatur non rhodicam, eum magis ex contradu 

, ex donatione fcilicet, cujus vigore vendicat donatarius 

ab haerede rem propiiam íibi donatam 

ante ejus inftitutionem, quám ex teftamento*, ubi 

nullum verbum de hoc grayjamine reílitutionis rienda 

per hxredem donatario videatur reftitutio fieri, 

is autem qui ex contradu reftituere tenetur , non 

facit hujufmódi detradiones , quia de eo lex Fal- 

* cidia , & Trebellianum non loquuntur , ad quod 

communiter allegantur /. quídam cum filium de hared, 

infiit. & l. mulier. $. fin. ff. ad Senat. confuí. Trehell. 

cum fimil. fuit hac origmahs dodrina Ba!d. 

quam idem ipfe dicit fingularem in rub. C. de revoc. 

his y qua in fraudem cred. in fin. íeqnuntur Rom. in 

l.fiipu¡atio ifta inter certam ff. de verb, obliga. Jafon, 

in l. pofi mortem C. de fideicomm. Cra\ tta confil. 

130. infin. Ludov. Molin. de primog. Hijpan. lib. I. c. 

17. num. 19. Jacob. Canc. var. refol, part. 1. cap. 2. 

de Trebell. & falcid. num. 7. Surd. decif. 1 £4. nu. 13. 

& Marc. Anth. Peregr. de fideicomm. art. ci. n. 22. 

quod idem antea dixerat art. 3. num. 18. ubi fingulariter 

docet haredem gravatum per fideícommiffum 

ex teftamento bene poífe has quartas detrahere 

, fed non illum , qui ex pado extra teftamentum 

tenetur reftituere quia non ex Trebelliano , fex ex 

pado reftituit, bene Berengar. Fe/din, qui duas aut 

tres hujufee rei ration°s tradit in repeti. I. in quartam 

y prafa. 3. n.8. verf. I2.jf. ad jal cid. Hac ad noftrum 

cafum appiicantur quam ego fcirem referre, ex 

quibus exiftimo fatis fi:perque' fuifte noftram opinionem 

confirmatam. Lt cum his finitur hac glof. 

o. quarta pars. 

S U M MARÍA. 

Filii omnes quotquot funt cenfentur aqualiter vocati 

in hareditamenta. 

Eleclic quando efi refervata in hareditamenti potefl 

pater quam voluerit ex filiis eligere. 

Eleclio ex quibus verbis cenfeatur exprefse refervata. 

Claufula IV. 

Ex quibus tache. 

Electio cenfetur refervata quando dicitur quod fit 

donatio uni ex filiis. 

ídem quando dicitur, dono cui voluere. 

ídem quando dicitur, haredito filium , aut filiam 

qui ex hoc matrimonio procedet, ubi decif. noflri 

Senatus. 

Eleclio refervata inter filios, Ó" filias debet prius fieri 

de filiis, quam de filiabus. 

9 Elcclionum de materia plures quaftiones rejerunt 

remiffivé. 

10 Eligendi Petrum, vel Joannem facultatem habens 

an poffit eligere ejus filium fi eft tupos eligere debentis 

, remiffivé. 

11 Eligere debens, fi decedat eletlione non fatla, omnes 

filii fuccedunt, ubi decif. noftri Senatus. 

Quod an procedat etiam in majoritatibus Hifpania 

remiffivé traditur , ibid. 

12 Hares an pojjit eligere ficut poterat defunílus, fi iis 

eletlionem non j'ecit. 

13 Eleclio dupliciter fieri potefi vel exprese, vel tacite. 

14 Eleclio cenfetur jachi de eo, qui mftituitur hares,ubi 

decif. noftri Senatus. 

1 ? Ídem quando narratur in aliquo inflrumento elecüonem 

ejfe faclam de tali perfona. 

16 ídem quando fit aclus in favorem ejus , qui eligí poterat 

, qui jlare non valeat nifi praj'nppojita eletlione. 

17 Eleclio an cenfentur fatla per verba, voló eligere 

talem remifjive. 

18 Hareditamenta non important vocationem nifi pofl 

mortem haredttantis , nec antea Jortiuntur cjfeítum. 

19 Cáncer, extollitur quod circa materiam hareditamentorum 

multa, qua per plura fécula fuerunt 

in Cathalonia abfeondita, pulchré declaraverit, 

& explicaverit. 

20 Hareditamenta cur dicantífr habere connexam conditionem 

, fi donatarius donatori fupervixerit, & 

num. 29. 

21 Hareditamenta quando pojfint dici ejfe irrevocabilia 

fi fapiunt naturam ultima voluntatis , ubi reprehenduntur 

Fer din. & tel. Hugo. 

22 Hareditamenta , qua fiunt filiis nafeituris quomodo, 

pojfint valere , U dici irrevocabilia dum J'unt in 

pendenti, Ú expetlant nativitatem filiorum , & 

pratereá requirunt, quod patri fupervivant filii , 

declaratur. 

23 Hareditamenta quod comprehendant bona tam prar 

fien ti a , quam futura , viva ratio. 

24 Alienata per parentes pofl hareditamentum non revocant 

filii in vita illorum, Ú nu. 2. ubi dec. no- 

» firi Senatus, & n. 126. 

2£ Alienata per gravatum non potefi fideicommijfarius 

in vita illius revocare , Jed imo valida judicantur 

interim , & mañero jeq. ubi dec. noftri 

Senatus. 

26 Hareditamentum evanefeit filio ante patrem decedente 

, & an fiat tranfmiJJio. 

27 Gravatus de hareditate reftittienda , & pater, qui 

hareditamentum jecit , fi bona Je habere libera 

jaílent, & difiípeat ea , pojfunt futuri fuccejfores 

petere fe declarari tales , & faceré nos interdici 

alienationes. 

28 Judicium potefl aliquando ex caufa fundar i fuper 

jure de futuro. 

29 Pater dijjipans fideicommijfum poteft cogi filio illud 

reftituere in vita , ubi dec. 

30 Debitar conditionalis, vel in diem poteft ex caufa 

ante conditionis adimplementum , vel diei adventum 

convenir i, & qua fit jufta caifa, & numer. 

Jeq. 

31 Cejfio folutionis gratia operatur quod non poffit contra 

debitorem agí nifi dijcujjis prius bonis debitoris 

quan-

WE Gloffa IX. 

ajuantominus a bonis cejfis confequi valebit, éf nu. 

Jeq. ubi dec. nojlri Senatus. 

, CeJJio folutionis gratia facit de debitore puro conditionalem, 

ibid. 

22 Çaufa nova requiritur, qua fuperveniat ex culpa,éf 

fatlo ejus qui convenitur , ut quis pojjit conveniri 

ante conditionis implementum , vel dici adventum. 

L. in ómnibus, ff. de judie, interpretatio, ibid. 

3 3 Excujjionis exceptio an attendatur de jure Canónico. 

Ápices juris non attenduntur de jure Canónico ibid 

34 Excujjionis except» an attendatur inter mercatores 

'- ínter quos agitur de bono Ó.âquo, ubi decijiones diverforum 

Senatuum pro afirmativa. 

3 ? Senatus fupremus non curat de fübtilitatibus,fedju- 

dicat fola facli veritate infpeíla. . 

36 Excujjionis exceptio dupliciter opponi poteft, primé 

quatenus rejpicit ordinemjudiciarium quafi de eo 

fit, ut prius dijeutiantur bona principalis, jecundó 

¿¿ vero quatenus inter efe partis, ut dum bona habet 

principalis, alius non moleftetur , ubi plures decijiones. 

Senatuum. ' 

37 Sed contra tenent aliqui non inutilibus confiderationibus, 

quafi fcilicet non videatur interefje partis 

pojfe ab ordíne judiciario, éf e contra, feparari. 

38 Cornei opinio. 

30 Excujfio principalis poteft quandoque fori pendente 

judiólo contra fidejujjbrem , vel certum pojfejforem, 

ubi dec. Delphin. 

40 Blafi Flores de Mena opinio. 

41 Mors» Antón. Blan. opinio. 

42 Qua ifti doclores adducunt non videntur tollere difficultatem. 

43 Litibus non vexari máximum eft commodum, éf ibi - 

viulta in exerrationem litium. 

44 Minor reftituitur adverfus fuum fatlum , propter 

quod oportet eum litibus .moleftari. 

45 hitium a molefiüs ut liberetur , coñv'enit bono viro 

decedere interdum de jure fuo. 

45 Indebiti foluti per trunfaclionem non datur repetitio ' 

fi fatla fit ut líberaretur quis a lite. 

47 Alterbata nu'la remitti ad definitivam conducibilius 

forfan foret, ut litium daretur finís five per 

. de ciar ationem in ais fiendam panderumtur merita 

caufa principalis, five non. 

48 Excujjionis exceptio admittitur coram arbitris. 

49 Barbofa opinio circa fupr adíela de excujjionis exceptione. 

50 Excujjionis exceptionem qui dixerunt ejfe de apici- . 

bus juris hallucinati notantur. 

Gloíl. in leg. mancipiuro, $. 1. verb. aclum, de 

evict. inteíletlus, ibid. 

51 Procuratoris non idonei, ex eo quód non pojfet ejfe 

quia miles, exceptio dicitur de apicibus juris. 

L. íi fidejúílbr in §. quasdam, ff. de mandar, intelledus 

, ibid. dk 

52 L. Mofchis , de jur. fife. inteíletlus. 

-53 Exceptiones omnes nituntur aquitate. 

54 Excujjionis exceptio quando eft de natura contractus 

nunquam poteft dici da apicibus. 

"5$ Fidejujjgr indemnitaiis femper opponit excujjionis 

exceptionem, etiam fi ei renunciajj'et, éf n.


86 Sed contra tenet auñor in cafu occurrenti. quando omíttitur acquifuio , ubi decifiones plu- 

87 Fideicommiffi pramatura reflitutio donatio efl. rium Senatuum. 

88 Donar i videtur quod nullo jure cógeme conceditur. 118 Reftitutio fideicommifi, qua fit ante tempus cur di- 

89 Aduicne hareditatis fruílus futuri non acquiruntur catur in fraudem creditorum. 

irrevocabiliter , fed revocabiliter , & fub conditio- 119 Trebellianica, & falcidia funt de jure quarendo, 

ne , nifi hares velit reftituere. non de quafito , quia funt lucrum légale. 

90 Repudiatio legatis poteft fieri five ante, five poft adi- 120 Renunciatto* feu repudiatio lucri legalis non eft ditam 

hareditatem fine fraude creditorum* ubi de- minutio patrimonii. 

claratur. 121 Renuncian etiam pojfunt ante acceptationem lu- 

91 Reflitutio hareditatis * quam facit hares ante tem- era , qua proveniunt ex difpofitione hominis in 

pus non videtur donatio , fed imó dilationis in fui prajudicium creditorum. 

favorem conceffo renunciatio* ubi declaratur. 122 Legitima & alia jura* qua acquiruntur ipfo jure 

92 Fideicommiffa non funt conditionalia in reftitutione, non poffunt renuncian in prajudicium crédito-, 

fed imó ad beneplacitum haredis an ante tempus rum, ubi decif. in contrarium. 

velit refli títere * ubi declaratur. 123 Legatum poteft repudiar i in prajudicium credito- 

Idque videtur ejfe de mente teftatoris > ibidem * ubi rum, ubi ratio diverfitatis inter ipfum , Ú legideclaratur. 

timum. 

93 Tertii prajuditium cenfétur exceptatumin qualibet 124 Intelletlum 1. patrem quee in fraud. credit. quis 

conceffione. autlori placeat. 

94 Statuto ditlanti quod extantibus mafeulis fcernina 125 Repudiatio juris quarendi poteft fieri in prajudinon 

fuccedant , poteft mafeulus tn fraudem credi- cuim creditorum* etiamfi fiat per modum cefifiotorum 

renunciare, ubi declaratur. nis, & renuntiationis qua videtur prafupponere 

95" Rejlitutio fileicommifi * qua fit ante tempus * non acceptationem prius faclam. 

videtur poffe diei beneficium refiituentis , & ibi de- 126" Momentánea acquifuio non eft in confiderañone, 

claratur. quod declaratur * n. 2~. 

96 Obftaculum removens non facit atlum* & late in- Fadum*quod non durat non eft in confiderationejb. 

ha. declaratur. 127 Solemnitas Paulina requiritur in ceffione, & re- 

97 Obftaculo amoto fingitur illud nunquam fuiffe. nunciatione hareditatis * ubi dec. provin. March. 

98 Eligere vigore facuitatis fibi ab altero conccffa-> non & noftri Senatus. 

dicitur propriam exercere líber alitatem. 128 Cefio & renunciatio hareditatis habentur pro fa- 

99 Fruclus acquirendi per haredem a die adita haredi- ttis de jure quafito quando fiunt poft alium atlum 

tatis ufque ad mortem funt parva confideratióxis, de aditione feparatim fadum. 

quia habent fe ad effe, Ú non effe* propter mortem 129 Laudernium debetur ex alienatione, qua fit per paillius 

, qua poteft citó contingere, & alias , ut per trem non obftante hareditamento, & potefl exigí, 

difeurfum ibi. 13 o 

dominus direclus habet interim, dum non declara- 

100 L. patrem íF. qui in fraud. cred. intelletlus plures tur alienatio nulla, nec refcindttur , intentionem 

referuntur hic * & num. feqq. fundauam in jure laudemii. 

101 Primus intelletlus d. 1. patrem. 13 1 

Laudernium non debetur nec peti poteft ab eo* qui k 

102 Fraus faciliter prafumatur inter conjuntlas per- patre aliquid acquifivit poft factum filiis haredifonas. 

tamentum , quando contraclus eft declaratus nul- 

103 Fraus fit creditoribus* re & effeclu, ac eventu filo fi- lus, vel refeifus, & res recuperata per filios. 

ne expreffo animo, & propofito fraudandi. *3 2 

-4tlio realis tantum competit pro confequendo lau- 

104 Máxime in caufis lucrativis * quamvis acquirenti demio, & cenfibus contra eum, qui nihil cum dodefraude 

non participaverit. mino contratíavit ,fed imó a. tertio fuá pecunia 

loe Secundus intellectus 1. patrem , fT. quae in fraud. acquifivit. 

cred. (¡fn.2l. ubi refolutió noftri Senatus. 133 Atlio realis exercetur etiam contra eum, qui dolo 

106 Pater gravatus de har edítate reftituenda filio fuo defiit pofidere. 

intelligitur cum fui juris erit. 134" Laudernium exaclum* & folutum pro aliqua caufa 

107 Tertius intelletlus 1. patrem, quae in fraud. cred. qua poftea cejfat ex caufa de praterito* repetí po- 

108 Quartus hitelletlus 1. patrem, quae in fraud. cred. tefi , ubi decif noflri Senatus. 

109 Irebellianica* & falcidia detrahuntur contra vo- 135 -¿n in hoc fit confider andum an per longum, vel 

iuntatem teftatoris. per modicum tempus acquirens poffediffet ante e- 

110 Irebellianica pote/l prohiberi per teftatorem tam viclionem, vel non , remiffive. 

exprefsé* quam tacité , & per qua verba cenfea- *3^ Alienata per patrem non poteft filius revocare vitur 

tacité facía prohibitio. vente patre. 

111 Quintum impofitionum cenfétur remiffum per Re- Mors patris quomodo fit probanda ut filius haregem, 

quando conceditur exatlio earum integre ditatus fit admittendus , ibidem, ubi decif. nofacienda 

* & fine diminutione, ubi decif noftri ftri Senatus. 

Senatus. Mors generaliter auomodo probetur, ibid. 

112 Teflator ex quo poterat aliquid prohibere, & non *37 Filius tenetur probare qua bona fint comprehenfa 

prohibuit, cenfétur permififfe. in hareditamento fibi fado* nec prafumuntur ta- 

113 Reftitutio hareditatis , qua fil per haredem in vi- Ha qua reperiuntur penes patrem tempore moría 

* cüm poffit ufque ad mortem fibi eam retine- tem prafuppofito quod hareditamentum comprere 

, dicitur fieri contra judicium teftatoris. henderet tantum bona prafentia tempore illius. 

114 Legis difpofitio in tantum fie extendit in quantum 138 Probar.di onus incumbit ei, qui dicit. 

illius ratio. 139 Probari quibus modis, quibufque conjecluris poffit 

IIÇ Hares dicitur plenam fidem exbibere juxta volun- q\«e bona fuerint penes patrem tempore harvdttatatem 

defundi quando reflituit fideicommiffario menti, remiffive. 

fine aliqua detradione, non alio re'pedu. 140 Praois pcffefjio non probat quod talis fuerit in 

116 Trebellianica poteft peti ab harede haredis grava- prateritum. 

ti y etiam fi is non declaraverit in vita fe velle 141 Sed fallit quando concurreret aliqua legitima raeam 

detrahere. tio ex pra -.nnotione , qua id per ua'erit. 

117 Fraus tune fit creditoribus per debitoris contrae- 142 Alienare poteft pater non obftante hareditamento 

tum quando diminuitur de illius patrimonio, non tn altquibus cafibus. 

143 Pri-

GloíTa IX. Pars V. 

id.$ t Primus cafus quando alienare dotando filias. 

144 Secundas cafus , quo pater poteft alienare, eft commit 

ten do maléficium , propter quod quídam tertio 

oporteret éompenfare damuum. 

*4f Reprobatur hic cafus ab autlore. 

140 Paúpertas, éf, inopia excufent a reflitutione , éf 

a perjurio. 

175 Obligatio aleñas' filios éf uxorem non éxtinguitur 

propter inopiam.fed fufpenditur, éf ideo fuper vi* 

vit fi pofiea fuperveniant divina. 

Recipiens quod ftbi debetur non tenetur reftituere* 

lj6 Uxor in curia vicarii Barcinona non auditur oppo* 

nens fe exequutioni, qua fit in bonis mariti pro lo- 

gerio domus, quam ambo inbabitaruntyfed mole. 

iqyj Donatarius non tenetur ad debita contr acia per 177 Uxor, éf filii tenentur ad debita contralla per madonatorem 

poft faílam donationem. ritum •> éf patrem refpetlivé, fi exprefse pecunia 

148 Bona donata non confije antur propter delitlum do- fuijfe t mutuo accepta ad alimenta eorum ¡ éf ad 

natoris. ea illorum bona obligata extitiffent. 

149 Major atus fuccejfor non tenetur folvere debita pra- 178 Pater non obftante hareditamento remanet nihilodecejfor. 

minus de vita dóminus.. 

1 JO Ter ñus cafus permijfa don ant i alienationis eft pro 179 Uxor tenetur ad debita contr acia quando maritus 

evitanda punitione delicli. 

e i 

tradidijfet centum ut creditoribus Jolveret, ipfa 

151 Sed reprobatur. tamen id non fecijjet > fed imo expendijfet in ali- 

Intelleítus 1. primee, de reb. eor. ibid menta familia. 

152 Interpretado indonationibus eft facienda femper in 180 Hareditamentum, quod fit a muliere, redditur irriodium, 

donatorum. tum fi ejus maritus in matrimonio moriatur. 

IJ3 Declarantur, éf conciliantur jura pro in hic inter 181 Dotis conditio non poteft ejfici deterior, ubi decif. 

Jefe pugnant confederando dúo témpora , ante fci- Senatus Neapol. 

licet donationem, éf poft eam fadam. 182 Augmenti dotis conditio non poteft per patlum fieri 

2 J4 Interpretatio a. verifimilí mente tune tantum fu- deterior. 

mitur quando fumus in dubiis > non quando in Intellige fi mulier revocaverit hareditamentum. 

claris. 1S4 Patlum, per quod dotis conditio fit deterior. an fit 

ICJ Qtiartus cafus permijfa patri alienationis non ob- ipfo jure nullum. 

fiante hareditamento efi quando emeret, éf ven- 185 Inteíletlus 1. fecundas , ff. de pad. dotal. 

deret, ac negociaretur ut bonus paterfamilias. 186 Remiffio juris pignoris pro dote competentis valet 

156 Commerciorum incapacem ejfe, éf non pojfe cum quando maritofuperfunt alia bona, nifi pofiea lahominibus 

converfari, nimis grave efi. 

batur facultatibus. 

157 Sed reprobatur diclus quartus cafus. 

187 Dotis jlipulatio fimpliciter fatla alteri quam mulie- 

Donator per donationem fic a fe abdicat dominium ri in cafu reftit ut ion is, non extenditur ad cajum 

rerum donatorum, éf in donatarium transferí , quo per mortem viri folvatur matrimonium, nec 

veniente cafu , ut nullo modo pojfit amplius de Ji exprefse id diteret, valer et. 

eis difponere, ibid 

188 Dotis conditio poteft ejfici deterior quando fit per 

158 Atlum faciens cenfetur fefe ejus legibus afiringere meliorem in ea átate conftitutum quod nubere 

voluijfe^ 

\non valeat. 

ICO Quintus cafus permijfa patri alienationis, non ob- 189 Revocado an debeat ejfe exprejja quando quis ex 

..fiante hareditamento, Ó quando venderé pro fie, ' 

aut jamilia alenda. 

260 Pater pro juis alimemis poteft res filiorum alienare 

, éf pro necejfitate familia eafdem venderé, & > 

num. 16S. 

161 ídem ejl pro veftibus fuis, éf filiorum. 

262 Pater per hareditamentum prohibetur Jolum infli- 9 

aiiqua caufa poterat revocare donationem, an vero 

jujficiat tacita, éf n. 193. ubi decif. Senatus. 

190 Donatio, qua revocan potefa cenfetur revocata ex 

impignoratione. • 

rçi Legatum cenfetur revocatum ex alien añone. 

102 Melioratio jatla a patre filio cenfetur revocata pro 

alienatione , éf altos aflús tacitam revocado- 

tu ere' alium haredem, vel alteri donare, vel anem indiaentes. 

lias dolo alienare ,fed non fi bona fide de eis ne- 193 Romanus reprehenditur. % 

gocietur. 

Rippa reprehenditur 9 ibidem. 

163 Alienar i pojfunt prohibita, propter necejfitatem. 194 Donationes a principio invalide, éf expeElantes 

164 Necejjitas eft muldplex, aliis jatalis^éf qua fit. confirmationem cenfentur revocata ex fola pceni- 

16 y Necejfitas naturalis qua fit. 

tentia. 

2f56 Necejfitas çulpabilis. 

1 

95 Teftamentum, in quo efi filius jam natus prateri- 

267 Necejfitas qua ex legis difpofitione caujatur. tus revocatur fic ipfo jure quamvis filius moria 

268 Necejfitas, qua eft fupraditlis locum facit alienatur non convalidatur, fecus efi fi prateréatur pofttioni, 

éf an quatenus illa viget, éf non ultra éf humus. 

alio in materia remijjive]. 

296 Ingratitudo commijfa in vita teftatoris revocat ipfo 

269 A Henar i an pojfint bona donata a patre pro libe jure relíela, non qua pon mortem committitur. 

rando eum a carceribus detentum propter aliquod 197 L. hac ediftali, C. de íecun. nup. an habeat lo 

debitum particulare, éf an idem fit in marito ubi cum in donatione, qua fit filiis fecundi matrimo 

dec. Senatus Mantua. 

nii favore illius , ubi decif 

270 Prohibitio alienationis non comprehendit necejfa 198 Alienationes, qua fiunt per parentes poft hareditariam.menta 

: revocantur poft eorum mortem per filios, 

171 Bona donata filiis an faltem in fubfidium fint obli- praterquam fi ex caufis necejfariis fint facía. 

t gata ad debita contraña per parentes pro eis alen" 199 Tranfaillo an refeindatur beneficio \.\. C. de refe. 

dis, éf an idem fu in uxor e refpeclu mariti. 

vend. propter enormijfimam lafionem. 

272 Affirmans opinio quos, autlores habeat * éf quos ne Pars negativa, ibidem, éf ibi decif. Senat. Neapol. 

gativa 5 tif numer. Jeq. ubi pro afirmativa decif. 

200 Dúbius litis eventus vix aftim ar i potefi, imo eft pe 

éf num. 175« ubi.pro negativa decifiones Senatus 

ne impojjibile ,fied contra n. 204. 

Lufitan. 

201 Lafio certa ex incerto eventu quod pojfit colligi ju 

173 Opimo autloris negativa quod nec uxor, nec filii ris ratio non patitur. 

ad debita praditla tenentur. 

102 Tranfaclio refeinditur ex lafione beneficio 1.2. C. 

274 Lucrativa an onerofa fit alimentorum caufa erga de refeind. vend. éf quomodo, ubi nojlri éf alio 

filium éf refpeclu pawis , éf mariti refpedive rum Senatuum decifiones. 

inopis. 

20} L. Lucius > fin. ff. ad Trebell. inteíletlus. , 

Foatan.de Pact. Nupt. Tom. i 

P $ ¿04 Du-

i 74 

204 Dubium litis evéntum aftimandi modus, qui reprobatur. 

205 Alius modus ad idfm , qui laudatur. 

206 Arbitrio judicis relinquitur. aflimatio rerum incertarum. 

207 Judicem habere favor abilem in arbitrariis bo~ 

num eft. 

20S Valor rei quomodo confideretur , & quomodo ad id 

teftes deponere debeant ad annullandum contratum 

ex ¡apone , ubi decif. noflri Senatus. 

209 Tranjaclio refcinditur fi eft dolofa, & nu.fequenti, 

ubi decifionis noflri U aliorum Senatuum. 

210 Dolus re ipfa arguitur ex enormifima lafione. 

211 Dolus re ipfa . & dolus ex propofito in tranfaÜione 

aquiparantur. 

212 Dolus committitur calumnióse litigando. 

213 Tranfadio debet fieri fuper re huerta, & dubia, 

214 

alias non valet. 

Tranfadionem impugnans tenetur prius refiititere 

quod virtute illius recepit,ubi decif. Senatus Neapolitan. 

2 T c Ablativus abfolutus importat conditionem. 

216 Minor tranfatlionem impugnans an teneatur reftituere 

quod per eam recepit , remiffive. 

217 Tranfaclio habetur pro re r 

cifa ex mutuo, & tácito 

confenfu , fi agente uno contra eam , petat aiter 

quod ille receperat fibi refiitui, 

tuat ur. 

Ó" revera refti 

Iranfttlio fuper qnañione probabili,

Gloíía IX. Pars V. 

fem hoc loci pradicabiles , & miles quasftiones, 

veluti an eledio refervata fieri poflit tam in vita * 

quam in morte , an admittatur pofle variar! in electione 

femel fada , & an aliquid ad hoc interfit Ínter 

facultatem eligendi refetvatam in contradu, vel 

in ultima volúntate, an poflit dari pecunia pro eledione 

facienda, an ex fola eledione finé traditione 

quaeratur jus quando eledio competit ex contradu 

, an poflit eligens apponere gravamen eledio, 

& an cafu quo apponi non poflit, valeat nihilominus 

eledio vitiato gravamine, & habito pro non 

appoíito, an vero eledio dicatur nulla, an qui habet 

facultatem eligendi unum ex filiis poííit dúos 

eligere , an jus eligendi tranfeat ad haeredes, Se an 

amittatur per non ufum , nifi reperiffem noftratem 

Cáncer, in part. var. refol. c.3. de privileg. 71.27$. & 

in c. 7. de pací, n.i 18. 37^376.378.379.380,381.382? 

383. ó* 388. •& denique inc.21. ».254. nos in hoc ante 

ve rti fíe : videantur igitur illas egregias quasftiones 

apud dodum hunc virum, qui bene eas enodavit, 

adde ad aliam quaeftionem fuperioribus qq. non inv 

ferrorem , nunquid qui habet facultatem eligendi 

plures, poflit unum eligere, Jofeph. de Sefe dec.fá. 

haeredem non reliquiflet, qui ficut ille, eledionem 

faceré poflet, fecus vero quando talis adeífet: tune 

enim ad eum eledio fpedaret, per quam refponfionem 

nulla videtur repugnantia, vel violentia fien 

nec uni, nec alteri ex jurib. pro utraque parte allegatis 

: nulla enim reperiuntur in eis verba, quas his 

contradicant, vel repugnare pofle appareant. 

Eledio -f autem hujufmodi dupliciter fieri po- IJ 

teft, aut exprefsé, aut tacité, expreflas eledionis 

exempla non eft quod nos hoc loci tradamus, quia 

notoria ex fe funt, & ómnibus perquam manifefta 

, tacita "f éutem , veluti quando unus ex his, qui 14 

eligí debuiflet, inftituitur haeres ab hab ente facultatem 

eligendi, tune per talem' inftitutionem cenferetur 

fada eledio , fie ex Bart. jÉt /. unum ex familia 

, §. fi dúos num. 3. de leg. 2. refoluiffe aliquando % 

noftrum Senatum teífatur Mich. Ferrer illius quondam 

Senator in 3. part. obfervat. c. 319. id quod 

etiam idem Senatus approbavit in caufa Joannis.*^ 

Mafgrau-contra Gabrtelem Yilardell, de qua fupra 

& nonnihil diximus fuprá gloff. 5. clauf 4. cum 

patlis ó" cond. n. 64. 

10 Alias~f" etiam non inútiles in materia quasftiones 

cum multis ex illis , quas Cáncer..ubi fuprá addu- 

' eft tradit Molin. de Hifp. primog. fcilicet in c. 11. w.40. 

lib.2. nunquid habens facultatem eligendi unum ex 

filiis fuis certum , Se exprefsé nominatum , veluti 

Petrum , vel Joannem, poflit eo mortuo ex caufa 

nepotem ex eo eligere, de quo etiam pulchré Sefe 

dec. §. rogo de leg. 2. ibi defuntlo illo prius 

gufan eligat petens omnes* ck in l. cum quídam* ff. eo. 

ibi , idem ait fi neminem eligat , omnes ad petitionem 

* fideicammiffi admitti videri * Se ibi omnes , Molin. 

( qui prasterea difputat an idem habeat locum in 

majoratibus, & primogeniis, in quibus major natu, 

& primogenitus fuccedere fólet) in tratl. de primogen, 

fíifpah. lib. 2. c.4. »-.41. fie expreflifiimis verbis 

-J- declaravit Senatus fub die 3. Febr. 1594. in çaufa pupillorujÉ 

Defcallars contra Alemandum Tord,, referente 

nobili Joanne Sabaret poftea Regio in fupremo 

Aragonum confilio Regente, cujus non femel in 

9* fuperioribus memintmus. 

12 Sed + quid futurum eflet fi pater, qui eligere 

poterat unum ex filiis, quendam extraneum haeredem 

inftituiflet, puta quia alia poftea bona acquiliviflet 

non comprehenfa in haereditamento , vel 

' aliquid fibi refervaflet ad teftandum , dubitationis 

- eft non módicas nunquid nihilominus in bonis do- 

- natis fuccedant omnes filii aequaliter , qui ; 

Ítem -f quando in aliqua difpoíitione fada per ij 

eligere debentem enarraretur fe Petrum, vel Joannem 

elegifle, vel nominaffe , ut in terminis pluribus 

probat Sotomajor tom. 2. quotid. controverf. jur. 

cap. 26. a nu. 6a,. verf verum enim vero, qui tamen 

attente legendus eft, matureque dodores confiderandi, 

quos ipfe allegat, ut vera, ac certa in his 

refolutió haberi valeat. • 

ídem "j" dicit idem 'Sotomajor m fin. d. c. futu-16> 

rum quando fieret adus in favorem alicujus , qui 

non poflet ftare nifi prasfuppofita nomiriatione, & 

eledione : tune enim in neceflariam confequentiam 

cenferetur eledio fada, Se nomtnatio. 

An-j-autem per verbum voló, dicendo voló elige-17 

re, cenfeatur perfefté eledio fada, fie ut alia eledione 

, vel alio fado eam denotante , opus non íit 

pluribus difputant Menoch. de arbitrar, jud. lib. 2. 

cent. 5. caf. 496. per tot. Se nonnihil de prafumpt. lib. 

4« prafumpt. 100. & fufiüs, poft eum» pluribus diftindionibdsac 

dec laratio ni bus utens, Pater Sánchez 

de matrim. I. 6. difp. 22, a n. 6. cum fie\. 

Notanter -f dixi quod poft mortem parentum fiebgipotuerunt 

ex eo quod eledione non fada pater deceflerit, 

an vero hasres poflit unum eligere * ficut 

poterat defundüs, quáfi ^quód faculta's illa eligendi 

ad eum tranfierit. Pro filiis faciunt Jura.quas 

fuprá adduximus pro eorum aequali fucceflione: pro 

basrede verb , quod de jure quando eledio compe- 

'tebat defundo jure proprio, ea cenfétur tranfmifla 

in haeredem , ut ficut ille , poííit ifle eligere, fi iílé 

eledione non fada deceíferit , juxta /. fi flipulaktts 

fuerim illud aut illud. Se ibi Bart. n.e.ff. de verb. 

oblig. leg. illud * ff. de optio. legat. cum aliis allegat. per 

Ludov; Molin. ubi .íuprá, n. 62. Se Sebaft. Medí, in 

tratl. mors omnia folvit, concl. 37. incip. eligendi facultas, 

nu. 101. G ra vis eft haec dificultas: cceterum 

ego confidérabam fie eatñ componi pofle ut dida 

'pto filiis, & pro asquali eorum fucceflione, decedente 

patre eledione non fada, procedant quando is 

1 

^ 

lii ifti cenfeantur vocati , quia hujufmodi hasredita-' 

menta non fortiuntur efFedum niíi poíl Jfiufelñtum 

mortem : ea enim eft mens donantium , Se haeredftantium 

ut eis poft mortem filii fuccedant in bonis 

doañiis , pulchré Bereng. Fernán. in praluM. ad 

cap. unicum , de fil. nat. ex'matrimen. ad morg. contrae!, 

cap. 6. num. 12. infin. & c.j. num. 2. Se noftras 

Jac. Canc. -3. par. var. c. 7. de pací. num. ¿7. & c. 21. 

de tranfmiff. num. 105". quod idem antea dixerat in 

I. p. c. 8, de'donat. nu.fá. quibus i"íignanter in locis 19 

pulcherrime is dodor explicat qua?. per multa fécula 

in noftra Cathalonia, licet fumme neceffaria , latuerant''abdita, 

Se abfeoridita , in quo eft quod tanto' 

viro pro tanto beneficio debitas omnes agamus gratias 

: Explicat -j- (inquam ) quomodo dicantur hasc 20 

hasreditamenta habere in fe connexam conditionem, 

íi. donatarius donatorj fupervixerit, dicendo quód 

quia cenfentur efle quaedam ultima voluntas paren- 

' tum ; & quasdam difpoíitio in vim fupremi judicii in 

filios cbllata, (cujus;in hoc, dida bené probantur 

per ea .quas late docet Molin. de Hifp.primog. lib. 1. 

elfo, per tot. Se nos fuperius dicebamus in gl. 6! n. 3. 

in hac ead clauf. 4. ac per ea, quas egregie Pet. Greg. 

Tliol. docet inJÉó fyntag. jur. univerf. I. 41. de atrio, 

c. 7. nurn^Vf. circa finfúbí dicit hanc de cjua ; 

loquimúr 

donktionem videri non tam proprie donationem, 

quám prasordinationem diftributionem patrimónii, 

Se anticipatum teftamentum) propterea quemadmodum 

in ultimis voluntatibus requiritur quod fupervivatis, 

in cujus favorem difpofitio confertur eí, 

P 4 qui

Ij6 Claufula IV. 

-qai Illam facit, íi in iftis donationibus, Se hacredita-di, 

& his donationibus, quas folent in capitulis ma* 

21 mentis. Declárate idem Cáncer, quomodo non pro trimonialibus fieri agunt, & videtur confuetudo in 

pterea revocabiiia ad nutum dicantur haec hasredita noftra Cathalonia fie introduxifle , de recepifle, 

menta , fed imo potius irrevocabilia quamvis didum ideo npluimus ulteriori harum rerum examini nos 

íit cenferi quafi quan dam ultimam voluntatem , 5c accingere, íéd cum his, quas certam habuerunt in 

difpoíitionem in vira fupremi judicii fadam contra terpretationem , pertranfire , folum timeo ne duriuf- 

ea •> quae de íimilibus dilpofitionibus tradunt Molin. cula videantur quasinferioribus videbis á nobis edo- 

ubi fup. ».9. Se paflim in aliis num. ejufd. capit. & Peceri 

emanata ab his principiis hic fecure conflitutis, 

reg. de fideicomm. art. JI. n. 2 5. circa fin. quia fcilicet fed patienter eft fuftinendum, non enim video quod 

ín eis, praster favorem filiorum, quibus fiunt > con aliter fieri poflit. 

currir alterius interefle veluti matris, & aliorum, qui Hoc j" fatis forjan clare nobis patefacit non eífe 25 

ex parte ipíius in pado* & hasreditamento faciendo omnino donantium intentioni, Se mentí conformem 

concurrerunt, quorum intereft non revocari, Se ideo interpretationem illam, de qua tantifper in fuperio 

propter hoc irrevocabilia manent praster naturam ribus egimus, quod cenfeantur donatores per hujuf 

eorum , quas in vim fupremi judicii valent, & cenmodi hasreditamenta voluiiTe donare bona tantum 

fetur fada. Quod non fuerunt forfan aflequuti, Fer praefentia: cum enim conveniamus omnes quod non 

nán, pralud. 6. n. 12. verf. %. circumjlantia, in repetit» ¿abeant eífedum nifi poft mortem hasreditántium fe 

c. unic i, de fil. nat. ex matrim. ad margan. contraíL Se cundum mentem ipforum quomodo , quasfo , diei 

Celf. Hugo in confi. 58. n. Ç. in quia primus licet vapoteft 

quod qui voluerit donare poft mortem , Se 

lere in vim fupremi judicii, & irrevocabilia eífe hasc alium habere fucceíforera nec intenderit aliquid de 

hasreditamenta dixiifet, rationem tamen didi nullam prasfenti donare, cenfendus fit cogitafle tantum de 

reddidit, nec quomodo id fieri poflet, declaravit, bonis prasfentibus, non de aliis? fed hasc hic omit- 

pofterior vero e converfo dixit, ac fecuré fe refoitamus , fatis enim de eis egimus in fuperioribus, advere 

exiftimavit hasc hasreditamenta, ex quo in vim datur íi vis hasc confideratió his > quae ibi in hac ma 

fupremi judicii & veluti quasdam ultima voluntas teria diximus. 

valere dicuntur, revocabiiia ad nutum manere, nec 

alia? foriiri eífedum nifi in eis parentes ufque ad 

Ex -f- fupradidis infertur primó quod filii fie has-24 

mortem peffeveraflent, quod quam alienum a ve 

reditati non poflunt in vita parentum agere ad revocationem 

alienatorum per eos poft baereditamenritate, 

quomódocunque id fiat, primus omnium notum ex bonis in eo comprehenfis , ratio eft clara, 

22 > bis in ¿athalorya Cáncer, aperuit. Declaravit f fi- quia cum ejufmodi hasreditamenta eífedum fortiri 

naliter idem Canc. in didis locis quomodo non ideo non poflint, nifi poft mortem parentum, nullum prominüs 

valere dicantur hujufmodi hasreditamenta pterea interim fuit tranflatum dominium , fed illud 

quód videantur efle in pendenti dum incertum eft cum adminiftratione penes donatores interea remanan 

filius aliquis ex eo matrimonio procreandus pa- fit, quas poflunt caufare,& caufant, alienationum 

tri fupervivat: quia (inquit) id non eft abfurdum validitatem doñee parentes fupervivunt , pulchré 

quando incertitudo non verfatur circa fubftantiam Fernán, alleg. r.7. n.2. bené Velafc. qui de inftituente 

difpofitionis, an fcilicet acquiratur nec ne, fed circa majoratum loquitfyr, cenfult. 122.n.6. Se Senatus noperfonara, 

cui acquiratur , prout in noftro cafu (ad fter exprefsé declaravit referente nob. Ludov. á Pequera 

applicationem non exiftimo difficilém) conti- guer. illius olim egregio Senat.-fub die 12. Decemb. 

git, qudd fieri'pofle, nec ullum inde fequi incon- \$91p ubi loquens de patre, qui in quodara cafu fi* 

veniens pluribus dodus"ifte vir docet cujus ego diclio utili poft hasreditamenta alienaverat, ita dicit, 

tis in hoc libens adhasreo, nec aliquid addendum quia dum vivebat dielce domus veré dominus erat 9 

exiftimo , fed ejus labores dignos indico qui femper quas fuit poflea confirm. in cauf. fupplica. feriba 

ab ómnibus legantur, nec unquam cadant de maní" Papiol. 

bus, íic fiet ut dodiores quam putent in quacunque Exemplof nobis efl quod tradunt dodores de gra-ac 

materia ex eorum ledura evadant, quia vix quic- varo fub conditione, fi fine liberis deceflerit, hasrequam 

eft in jure vel ditficüe , vel pulchrum , quo ditatem reftituere, interim enim is dominus reman» 1 

uno aut altero modo ipfa non explicet. Et quam- doñee adimpleantur conditio, & fi alienationes facit» 

vis contra fupradida dicendi fatis amplam nobis ma- non poteft ad earum re vocationem fideicomm i fla- 

teriam darent. Lud. Molin. in tracl. de primogen. rius agere in vita gravad . fed tantum pofl illius 

Hifpan. allegat. Ub. I. cap. 12. n.21. quatenus vult non mortem,íi contingat decedere fine liberis»,quo ca 

pone dari ultimam voluntatem, quas revocables non fu conditio adimpleretur, text. expreflus in l. non 

lit , ut inde inferemus quod fi propter rationes á ideo minus j}. de rei vendicl. I. genesaliter, $.fiub con 

Canc. coníideratas, vel alias, irrevocabilia fiunt noditione ff. qui & a quib. &c. Marza. in capito. qu. 61. 

ftra hasreditamenta , diei non potuerunt habere vim n. 2. late Peregr. de fideicomm. art. 40. n. 6. poli infi 

ultimas voluntatis, Se fupremi judicii fed imo meri nitos alios quos ipfi allegant. 

contradus inter vivos, non fecus atque de majora- Sic in f noftro cafu cum donatio, Se hasreditamen-2$ 

tu idem Molina refert quando is irrevocabilis fit ex tum cenfeantur fada fub conditione, fi donatarius 

appofitione clauf. conftituti, padi de non revocan donatori fupervivat 3 ut ex fuprá addudis claré pa 

do, aut alias, & Petr. Gregor. in Jyntagm. jur. univerf. tet , Se declarat Canc. in alleg. cap. 7. de pad. n. 87. 

lib. 41. cap. 7. ac etiam alia , quas ego mecum ipfe cum feq. ufque ad 90. refolvens quód propterea fi fi- 

cogitabam, veluti quod foleant cum juramento fieri • üus hasreditatus ante patrem decedat, evanefeit hasifthasc 

hasreditamenta, imó propter juramentum, in- - reditamentum , nec tranfmittitur ad hasredes extrar 

ter alia, defeñditur eorum validitas, quod facit inneos, licét tranfmitteretur ad filios habentes eafdem 

continenti ut contra dura purum & perfedum valere qualJtates, quas eorum patet, inde fit quod interim 

ea , quas alias expedafíent mortem ad confirmatio valeant alienationes , quas fiant per donantem , feu 

nem , ut nos jam diximus circa donationem patris in hasreditantem abfque eo quod poflint filii ante eorum 

filium ( Se paflim dicunt omnes, qui in jure fcripfemortero 

agere ad re vocationem 1 Ant. Gom. in /. 40, 

runt: licet ( inquam) hasc ea quas ex Molin. fupra Taur. ».88. bene ultra fupra allegatos, Alvar. Velafc. 

dicebamus, & alia, quas philofophari potuiflemus, cenfult. 184. nu. 13. tom. 2. ubi dicit fe ita in Senatu 

viderentur materiam daré contradicendi bis quas ex Luíit. vidifle declaratum. % 

Cancerio de noftris his hasreditamentis retulimus, Unicam habemus ín noflro Senatu ex his, quas 

quia tamen ea magis habent de confuetudine, quam ego reperire potui, hac de re fadam noftro tempo 

*|e jure j ut fatentur omnes, qui de pado fucceden- 

re declarationem , qua mirificé ea comprobantur , 

quas

Glofla IX. Pars IV. 177 

quae fupra diximus ea eft ad relationem Michaelis injiit.de exceptio. quam quidem juftam caufam ex Barde 

Salba. & Vallelica egregii tune Senatoris, & nunc tol. & Paul. Caftr. & aliis dicit Velafq. ubi fupr. ».10. 

Regentis Cancellariam fub die 16. Maii 16*00. in cau- eíTe dilapidationem , aut fufpicionem de novo contra 

fa pupillorum Joannis & Petri Conill villae Oloti datorem emergentem, viden. Straca de decotl. 3.part. 

contra Gabrielem "Puig. de Salit domicellum , in qua n.T. Afflict. qui dicit íic in Senatu Ne^pol. declaratum 

cum agerent didi pupilli, vivente Joanne Conill eo- dec.ioS. Óc ibi Uríil. in addit. Circa cujus quidem text. 

rum patre , ad revocationem alienatorum per eum in leg. in ómnibus ff. de judie, interpretationem vide 

poft haereditamentum in capitulis matrimonialib. di- Menoch. de arbitrar, cafi. 87. Barbof. in l. 2. part. 2. 

dis pupillis fadum fuerunt excluíi , quoad pater vi- n. iS.ff. film, matrim. Sí alios relatos per Sotomajor, 

veret.cum Regia fententia inde lata , hoc expreífo de ufufrutl. lib. 1. cap. 19. x. 11. 

motivo, quia conftat Joannem Conill patrem adhuc vi- Haec + dodrinam mutum nedum laboris fed Se fu-j* 

veré , & ipfo vivente atlio , fi qua compeñbat diclis doris etiam nobis caufavit, qui partes Petri Pauli Rif- 

•pupillis in vim ditli hareditamenti, intempefliva, & fos mercatoris agebamus contra fecuritatem judeii 

immatura fu, Ufe. feriba erat Jacobus Papiol. nunc adverfus eum coram egregio Senatore Joanne Ma- 

Sebaftianus Morato. garola per Simonem Canyet etiam mercatorem, feri- 

Concinnit quaedam alia declaratio fada fub die ba Hieronymo Bofch, petitam : cum enim adverfus 

17. Novembris 1587. referente egregio etiam olim didam fecuritatem oppofuiífemus, quod non potuif- 

Senatore Guillermo Sunyer in caufa nobilis Francif- lét peti ex eo quod didus Riffos non eífet debitor 

ci Dardena Honophrii Bret, & aliorum contra egre- purus fed imo debitor conditionalis propterea quod 

gium Vicecomitem de Rupebertino, Se alios, feriba non tenebatur nifi quanto minus poft fadam excuf- 

-j- Jacobo Bas, quia in fecunda inftantia fuit declaratum íionem de quibufdam mercibus, raupis, Sí nominipotuiífe 

doñatorem , qui donaverat alicui fub condi- bus debitorum dido Canyet, Sí aliis creditoribus fo" 

tione , quod íi decederet íine liberis , reverteretur lutionis gratia, multó ante petitam didam fecuritares 

donata ad ipfum íi viveret, Sí íi non viveret, ad tem judicii ceílis , confequi potuiflet, juxta l.fi manillum 

: vel ad illos, ad quem , ad quos redeundam davero, §. interdum ,ff. mandan. Ofafc. dec. 62. Bec. 

ordinaftet verbo, vel teftamento: potuiíTe (inquam) confil. ioç. qui allegat Gal.Parif. in confil. 49. dicelihunc 

doñatorem nihilominus interim, dum pendebat tem de hoc, de quo agimus, efle text. rotundum in 

conditio alienationes faceré, fubjedas tamen revoca- d. $. interdum Eugen. in conf.73. Sí alios plures, quos 

tioni, íi conditi non adimpleretur , íi autem adim- hi allegant, adden. Surd. confil. 22. nu. 11, vol. I. Sí 

pleretur, validae remanerent. noftras Cáncer, lib. var. c 6 defiolut. n. 168. quae qui- 

27 Bene-f verum eft quod íi contingat patrem poft dem cefüo hoc unum operata faltem erat (quomodofadum 

haereditamentum jadare fe quod habeat bo- cunque antea didus R i iros tentus eflet) ut nifi difeufna 

libera, Sí ut talia cceperit ea alienare, Sí diflipare, fis bonis ceílis non polfet conveniri, Sí tune in eo 

vel unum aut alterum ex his faceré, poterit tali cafu tantum, ad quod ea non fufteciflent, quae fané debifilius 

haereditatus petere in vita patris fe declarari torem efficiebant didum Riffos non purum, led conlegitimi.m 

in bonis donatis poft illius mortem fue- ditionalem juxta /. decem.fi. de verb. oblig. ubi qui teceflorem 

, Sí quod propterea patri fiat ftatim expref- netur quanto minus ab alio ronfequi poterit, debi- 

28 fa iuterdidio alienatiqnis, Sí haec -j- eft una ex íimi- tor conditionalis dicitur : Cum f (inquam) haec op-j2 

tationib. regulas, quas didat judicium non pofle fun- pofuiífemus , objedum nobis de d. leg. in ómnibus ff. 

dari fuper jure de praefenti non competenti, fed de de judie. Se dodrinis in ejus favorem allegatis, quod 

futuro , ex vulg. non quemadmodum , cum fimil.ff.de quamvis fie eflet quód didus R;ffos conditionaliter 

judie, hoc enim fallit quando adeft caufa , prout in tantum teneretur hoc eft fi bona celia non íuiricenoftro 

cafu jadatiouis, Sí dilapidationis /. Imperator. rent, fada prius illorum legitima diícuííione, niiul- 

2ojT. *d Trebel.f ubi pater diflipans fideicommiflum co- ominus dicebatur potuifle interim fecuritatem , Se 

gitur filio exiftenti in poteftáte reftituere etiam ante cautionem peti, non ut folveret, fed ut aifecuraconditionis 

eventum folo fibi jure ad alimenta refer- ret judicium pro eo , quod, fada difculiione , apvato 

confequenda ex frudibus Sí acceflionibus hae- paret ipfum teneri ad folvendum. Verum refpondereditatis 

, quam reftituit, pulchré Surd. declarat in bamus ex eadem l. illius difpofitionem locum tantracl. 

de aliment. tit. I. q-Z 0 

- n 

- 3- Hanc opinionem te-^ tum habere co cafu, quo nova caufa poft celTionem 

nec Roder. Suar. qui fie intelligendus eft allegat. 4. fupervenilfet (ex cul¿ia tamen, & fado ejus, qui conper 

tot. Didae. lib. I. var. refol. c. 18. ««.8. Molin. de venitur , ut in propofito dicebat Ann. Robert. rer. 

primog. Hifpan. lib 3. cap. 14. n. 33. Peregr. de fide i- judie, lib. . fi quis agens, cum feq. inftit. de aclion. &%.hodie. ratio exceptionis difcuflionis á dido Riflbs appo-

178 

1 

fita cum de jure eanonico, quod in hac patria imprimís 

efi: fervandum, juxta cap. conftitutionum cur. anni 

1599- ea non íoleat eíTe in confideratione, nec admitti 

, quippe quae fit de apicibus : óc fubtilitatibus 

juric, de quib. non curat Jus canonicum, fed de folo 

rei effe ¿tu ut Cáncer, tradit in l.part. var. ref. ç.c. 

de fidejujj. n. 1 co. óc Gayl. lib. 2. obferv. 27. n. 28. qui 

plures ad id allegant, colligiturque ex his , quos inferius 

referemus, quamvis contradicat Hering. nove 

in tracl. de fidéjuff. c. 27. n. 291. 

5i ítem T quaeras quomuuu mctuiuiô «>. 

34 Si ítem + quaeras quomodo mercatores de re mer- 

Claufula IV. 

ex Gom. confil. ce. vol. 3. licet per Cáncer, loco fuperius 

allegat ty,pographi forfan incuria, allegetur in 

confú. ubi fupra traditam diftinctionem inter unam 

óc alteram excuflionis exceptionem prius pofuit, & 

ea infra referendis, qui eandem diftinctionem fequuti 

funt, Antón. Neguf. tracl. de pignor. memb. 1. 

oftavce , partis nu. 31. Marcus Antón. Blan. late in 

tracl. de compromiff. q.l. w-47- ver fie. reperio quod Antón. 

Beñeven. Straca de mercat. tratl. q omod. in cauf. 

mercat. proceden, fit titul.de except. nu.S. Rol. á Val. 

conf 9. nu. 21. vol. Berd. Mufcatel. in pr a x. fidejuffor. 

cantili agentes , inter quos folet procedi fola verita- q. 10. n. »3. Flores de Mena, in pra. qq. q.n .»."2.0. 

te infpeda relicV.s apicibus , óc fubtilitatibus juris , qui dicit hanc eíle veram, óc elegantem diftindiofuerit 

de dicta difeulfionis exceptione habita ratio , nem , Jo. Ronchegal. in l. 3. $. ubi dúo num. 12c. de 

contra ea quae in propofito docent Gayl. ubi fuprá duob. reis , Arifmi. Tcp. in compen. var.jur.fe71t.lib. 

n. 27. óc Neguf. Blan. Straca, decifiones Luca. apud 1. titul. de excuffio. bon. in princ. amplecluntur eandem ff 

Magon. Pedemon. apud Ofafc. óc Thefaur. Peruf. diftindionem Rot. Genuenf. dec. 90. n. 10. & dec.yi. 

apud Jofeph. Ludovic. Sebuf. apud Antón. Fab. in num. 27. óc iterum eandem Rot. Gen. apud Flamin. 

fuo Cod. tit. de except. qui eft 23. lib. 8. defin. 8. Óc de- Carthar. decif. 107. Rot. Luca apud Hieronymum. 

ñique Genoae apud eum, qui eas compilavit, ac Magon. dec. 66.11. 13. Senatus Pedemon. apud Oda- 

* Flores de Mena, óc aliis qui inferius allegabuntur, via. Cachera. Ofafc. decif. 2. óc apud Anthon. Theubi 

de communi opinione videbis, óc de graviífimo- faur. dec. 52. Rot. Peruf. apud Jofeph. Ludovic. dec. 

"II rum Senatuum decifionibus ad id fadis, quicquid 4c. Rot. provincial Marchiae apud Stephan. Gracontra 

moliatur nove Hering. in tratl. de fidejuf. p. tian. dec. 129. 8.9. Rot. Siciliae apud Dom. Garciam 

I. c. 27. n. 287. dicens id efte contra text. quem al- Maftril. doétoribus, dec. quos 110. ipfi nu. allegant*, 8. in 2. tom. Nec cum noftro pluribus Senatui aliis di 

legat, licet de confuetudine Europaea , multiplicaos 

quaifuoliflimis negotiationibus , forfan hac (inquit) 

obfer ventnr. - ' 

35 Máxime -j- cum efterrus in confiflorio ,óc tribunali 

ftringacur 

funremí Senatus 

ad habendum 

, qui quam 

rationem 

latas 

de 

habenas, 

pluribus 

ut 

folem 

non 

nitatibus, óc fubtilitatibus juris, veluti defertione ap- 

ftinctionem difpliccre,quinimo fatis applaudere comperiebamus 

dum pro dido Riífos informaremus. 

Verum , -j- quia alteri advocato dicto Riffos, cui 37 

mecum ejus partes agebat, acutí certe ingenii , óc 

ab ómnibus lie habito , óc reputato dum hac inter 

nos conferremus, non placebat fupradida diftindio» 

LUTATLDUS, OC lUDUllUllUUlJilll», VV. I UII . 

pellationis , óc aliis mille, fed fola veritate infpecta quippe quia dicebat fe non videre quomodo interjudicet, 

íi omnes probé norunt ut fuperfluum mihi efte partis poftit feparari ab ordine judiciario , óc 

videatur aliud tempus in hoc confumere , óc fi ha- é contra , fie ut alienando dici valeat exceptionem 

fitaveris de hac fupremi Senatus poteftate judicandi refpicere folum ordinem judiciarium abfque interfola 

veritate infpeda, non curando de apicibus ju- elle partis óc aliquando interefle abfque ordine juris 

, confuto tibi quo yideas procefium caufa in Se- diciario , cum imo in exceptione pradida , quomo- 

natu vertentis mter nobiles pupillos Oms contra no- docunque confideretur , verfetur femper interefle 

biles pupilb-s Semmanats ad relationem nunc egregii 

Senatoris Francifci Fer rus feriba N. Vilclla, ubi 

regiam fententiam reperies de ann. IC92. fub die C. 

Mart. refereme egregio olim Senatore Francifci 

Puig latam , in qua videbis qualiter ex hac fupremi 

+ Senatus poteftate rejetla fuit quadam contra aliquem 

, qui dicebatur ípoliator , propofita exceptio 

quod fideicommilfarius cum eflet , non accepilfet 

pofleílionem , prout debebat, de manu haredis , fed 

imo propria audoritate. 

Si (inquam) á me hac quaras, refpondebo quod 

duplici ratione nos his , qua non fuerunt filentio , 

praterita per adverfantes , iatisfaciemus. 

partís , óc máximum quidem , ut prius agatur contra 

principalem, quam contra fidejuíforem, vel tertium 

pofleíforem , opera* pratium dixi ( detur venia, 

fi placet, quod in hac pulchra materia paulifper 

vaget) hoc loci, pro opportunitate materia*, ingenioli 

mei vires exercere in difeutiendo, numnam hac jure 

procedant, Óc tenenda fint: Adverto tamen prius 

non fuifle dodorem illum meum commilitonem primum, 

qui fuperius traditam diftindionem moderet: 

habuit enim Cravet. quera fequeretur, in conf. 263. 

num. i.ubi exprefse etiam diftindionem reprobat dicens 

fundari in cortice verborum potius quám in ratione, 

idque ex eadem forte caufa, óc ratione, quam 

pra/ienia per aiivi-uumca , uui.tidi.it.iuua. 

g Primo-{-quidem dicendo quod hujufmódi divifio- dodor fupradidus proponebat, hoc modo argumennis 

exceptio non opponebatur refpectu ordinis judi- tando. Propter interefle partis fuit introdudum quod 

ciarii, quafi de eo fit ut prius difeutiantur bona prin- prius conveniatur principalis , quam fidejuflor , vel 

cipalis antequam ad fidejuíforem deveniri poílit, tertius pofleíl'or non fimpliciter ratione. folemnitati: 

quomodo de apicibus, Óc fubtilitatibus juris dicitur fi ergo interefle partis, óc aequitas eft caufa iflius creífe 

talis exceptio, óc eo refpedu non debet admitti dinis , impollibilis videtur pramilla dillindio, quia 

de jure canónico, inter mercatores, óc in curiis ipper eam feparatur fadum á fuá caufa, quo fieri non 

forum , nec in fupremis Senatibus qui de iftis fubti- poteft cum ftare non poífit efredus fine caufa , imo 

litatibus non currant fed fola veritate infpeda ju- ceífante caufa celfat effedus. Pratereá (inquit) íi 

dicant, fed imo opponebatur nullo habito refpedu haec difundió eflet vera nunquam cenfebitur reic- 

ad ordinem judicii, óc illius prapofterationem , fed 

folum ad interefle partis, quod eft ut íi bona cefla 

erant folvenda , prouti exillimabamus, ÓC fatis fuperque 

probatum in proceflu arbitrabamur , ipfa exigerentur 

antequam pars moleftaretur, & fic in hoc 

folum interefle intentionem fundebamus , quo cafu 

non poterat dici, quo exceptio difeuftionis eflet de 

apicibus, óc fubtilitatibus juris , fed imo de fumma 

aquitate , ac propterea amplexanda de jure canónico, 

in curiis mercatorum , in Senatib. fupremis, quibufeunque 

aliis , quantumvis fola veritate infpeda 

judicare folentibus: Hanc refponlionem probamus 

da exceptio quamvis fimpliciter opponatur ; quia 

opponens íemper cenfetur eam opponere omni meliori 

modo, ócc. non eo modo , per quem corruct, 

ergo : ócc. laudat hanc Craveta reprobationem Jacob. 

Menoch. (licet in contrarium videatur per Cáncer, 

ubi fuprá allegati ) in tracl. de arbitr. judie, qu. 

51. w.o. fed de ea non efle curandum docet Thefaur. 

alleg. decif. 52. nu. 4. Reprobavit eandem diftindionem 

Natt. in confil. 52. confil. 521. n. 17. Reprobavit 

denique eandem, li non exprefse, faltem tacité 

Ant. Fachin. controv. jur. lib. 8. c. 53. Dubitavit 

de eadem Caf, Barz. imó Rot. Bonon. dec. 20. w. 26. 

Propter

ParsV. ¿ 179 

Marcus -j- Ant. ;Blan. poft tráditam , Sc laudatam 41 

Negufántii diftinctionem, quae in effedu eft quam 

Com. prius adduxerat, dicens fubtiliter dixifle Negüfant. 

Sc confiderationem videre fatis. applaudere 

Sc fatis aequam , in d. tracl. de compromiff. q. t.n. 47. 

verf. confiderabam etiam, aliter voluit rem hanc componere, 

dicens dupliei modo pofle hanc exceptio 

38 Corneus igitur fin allegat. conf.

i8o » Claufula IV. 

dicimus ei, qui de írc mimodis, quae á litibus caufantur 

dubitat, immifct te illis: & videbis quam vera 

fint quae tibi enarramus. 

t7 Cujus f quidem magni, quod litibus non vexemur, 

intereife refpedu aliquando confiderabam , & 

fimul dubitabam num foret melius, Sí conducibilius 

bono publico quod vel eonftitutione prohiberetur 

judicibus, vel communi, Sí concordi eorum voto 

deiiberaretur, ne quicquam , de quo partes contender 

int in difeurfu caufas , poflet remitti decidendum 

ad definitivam , fed omnia declarari haberent quando 

partes id peterent etiam fi aliquando contingeret 

quod per hujufmodi declarationem panderentur merita 

definitivas, ut fie quod fojet efle motivum remití 

en di aitercatorum deciíionem ad definitivam, ne 

fcilicet- merita ipíius per hujufmodi declarationem 

pandita maneant, i m pul fas eflet, quo á contrario flatim 

declaratio fieret: fie enim jam é principio partes 

inciperent olfacere fuam vel bonam , vel malam, 

quam fbverent, caufam, Sí perfaspe occafio id foret 

quod is , qui malum , & adverfum, & ex hujufmodi 

declaratiombus, fufpicaretur futurum fuas caufas 

exitum , & fucceflum , vel ei cederet, vel fecum 

adverfante eomponere curaret , ex quo quantum 

coinmodi ambabus partibus contingeret, nemo non 

videt, Sí fi nihilominus pars vincenda in fuá perfifleret 

opinione velletque nihilominus caufam profequi, 

quamvis ex incidenti déclaratione potuiflet 

colligere r.on-fovere fe juftam caufam , inde motivum 

judices fumere poílent, quo gravi impertfarum, 

& damnorum condemnatione eam muldarent. Et certé 

fi tenemur advocati in quacunque parte, judicii 

.cognofeamus injuflitiam partis, quam defendimus, Sí 

denunciare, Sí confuiere liticedat, non.video ego 

quamobrem é contrario tántopere fugiant judices á 

déclaratione cújuícunque articuli, per quam íit peritulum 

ne injuftitia unius, vel alterius partis pandatur, 

quales forfan in hoc eífe dtberemus omnes 

ut fieret litium finis quam primum poflet. Semper 

igitur ( ut ad viam revertamur ) exceptio noftra annexum 

in fe habebit interefle partis, ergo nullo 

modo poterit fie confiderari ut íi eo denudata, id 

quod tam clare mihi viíi funt dicere Bald. in l.fin. §. 

; 

catel. in alleg. prax. fidejuff. q. 10. n. tf. dicens eam 

habuiflé ortum ex mirabili doctrina prasdidorum do- 

* dorum, fed utrum bené, ipíi viderint) fie (inquam) 

claré ifti dodores mihi viíi funt dicere quod hic conamur 

probare, ut nihil clarius , nihil apertius j dicunt 

i* enim quod quamvis exceptio difeuflionis dicatur 

de apicibus juris, quia tamen non tantum juris 

ordinem concernit, fea etiam partis beneficium ideó 

poteft coram arbitrio (quem notum eft deberé procederé 

de bono, Sí aequo ut dodores fuprá relati te 

¿r^docebunt íi eos confulueris) opponi. Concinnunt *f" 

quae Barbof. docet in l. confiante, n. 60. ff.Jblut. ma 

trim dicens coníiderationem Cornei in fuperiorib. 

relatam in hoc fenfu recipi pofle , quod. licet exceptio 

difeuflionis tanquam dilatoria opponi non 

poftit poft litem conteftatam , tamen propter interefle 

partís poteft opponi in quacunque parte judicii 

, quod ukerius explicans idem Barbofa dicit id íic 

fore intelligendum ut cum agens non habeat adionem 

adverfus tertios pofleflbres niíi in íubíidium, fi 

principalis non íit folvendo, in quacunque parte judicii 

de hoc opponi poteft quaíi adverfus illum , qui 

fine adione agir., Sí hac ratione dicunt dodores 

quod hasc exceptio tanquam peremptoria poteft opponi 

in quacumque parte judicii, & per contrarium 

in quacunque parte judicii ador probaverit principalem 

non efle folvendo obtinebit, intelligendo ta 

men quod hoc debet verifican adverfus principalem; 

debitorem , non autem adverfus tertios pofleflbres, 

quas omnia piené is dodor probat, ex quibus tantum 

abeft quod noftra opinio infirmetur, quod imó 

mire confirman ómnibus pareat, cum ex eis facilé 

fit elicere quod femper hasc exceptio habeat in fe 

annexam interefle partis quomodocunque confideretur, 

etiamfi refpedu folius conventionis principalis 

ante fidejuflbrem. > 

Prasterea ~f in hoc quod dicitur: exceptio hasc eft jo 

de apicibus juris manifefté colligitur dodores deceptos 

quotquot hac de re ícripferunt,ex eo quod ad id 

probandum recurrant omnes ad glof. in l. fi mancipium. 

$. I. verb. atlum ff. de evitl. quo exiítimant id 

probari,quas tamen omifío quod dicit Rom. in l.fi 

confiante, n.^l.ff. folut. matr. quod fit faifa, & non dicat 

veritatem quamvis de ea teftum faciat totus mundus, 

etiam íi exceptio noftra coníideretur quatenus 

continet ordinem unius judicii ad aliud, quod exiftimat 

probari viva ratione, quam adducit per te ipfum 

videnda, Sí tándem concludens hoc eífe verum 

, quod fcilicet dida gl. fit faifa, & noftra exceptio 

non íit de apicibus, quamvis ipfe conTulendo 

fecutus fuerit didam gl.non ad verteos ad ratioherrr^ 

(quam ibi adducit) de alia exceptióne valde d'verfa 

ab excuílione loquitur, erat enim cafus illius text. 

quód quis mihi vendiderat fervum quafi proprium¿ 

qui fibi, Sí Tirio communis erat, Sí de evidioné 

cavit , poflea verum cum 1 itius adione communi 

dividundo contra me egiflet, obtinuit, quo fadum 

fuit ut fervus fuerit ei adjudicatus, quaefitum fuit an 

de evidione contra vendítorem poflim ego agere: 

Refpondet Confultus quod fie, licet per rei vendicationem, 

ut debebat, evidus fervus non fuiífet, 

& adione contra me adum,quia (inquit) non intereft 

quo genere judicii evincatur, intrat tune glof. 

verbo atlum, & quasrit , quare non fuit eo cafa 

prius adum rei v&idicatione, íicuti debebat, Sí refpondet 

quia non fuit oppofita exceptio de praspofteratione, 

replicat deinceps fi emptor non oppofuit 

cum poflet, nonne ergo fint in culpa ? refpondet 

quod non, quia fuit de apicibus juris: Ecce quo in 

cafu gloíf. loquatur, in exceptióne fcilicet, in qua 

éfji quis, C. com. de legat. & Alex. in l.fi confiante, 

nullum verfabatur, nec verfari poterat interefle par 

n. 24. ff. folut. matrim. (quos allegant omnes in aptis 

, cum non magis poflet ejus interefle quod una, 

probationem, Sí confirmationem fuperius relatas di- 

vel alia adione contra emptorem adum fuiffet > per 

ílindionis, quorum dodrinam mirabilem vocat Mufquám 

fervus extitillet evidus ut text. ibi dicit, Se 

ob id bené gl. aíferit, quod ea exceptio efl de apicib. 

juris non fie eft ín noftra exceptióne , quas femper 

partis interefle habet in fe annexum ut didum eft. 

Non nihil ad hoc propoíitum tetigit Barbof. nobis 

conveniens, quod glof, de exceptióne difeuflionis 

non loquatur, in l.fi conf ante* nu. in fin. ff. folut. 

matr. fk. alias ut infra videbis. ' 

Nec etiamf text. ¿» l.fi fidejuffor, §. quidanhff. mande f 

quem glof. prasdida allegat ad probandum eífe de 

apicibus juris noftram exceptionem, quicquam probatur: 

loquitur enim de exceptióne procuratoria: an 

• fcilicet miles poflet eífe procurator,an non,quae ideó . 

dicitur de apicibus juris, quia nullum refpicit partis 

opponentis interefle, non ergo ad noftrum cafum 

ab illo poteft fieri extenuó, & duci argumentum, 

-annotavit ante nos Fachin. ubi fupra alleg. eft, f&» 

licet lib. 8. cap.

GloíTa 

mancipium fuperius alleg.ergo aperte (inquit) far\t¡unt 

quod li non fuiffet omiífa, fed oppoíita fuiífet admitténda 

, ut advertit Ang. in $.item Ji quis in fraud. 

num. 10. Verf. quaroJlatuto, inftit. de afítio.Cx. Lancelot. 

Dec. in dicl.Jeg. Ji confiante , col. 7. in med. Sc fie retorquebatur 

argumentum , 6c fie (inquit) ex dicto 

text. folum probari polfet fubfiftere judicium 

fi non fuiífet oppoíita exceptio excuífionis , non 

caaiiud 9 quod equidem nos non negamus. Dices j" id 

eífe exceptione hac, quas refpicit interefle partis, 

non in ea , quas folum ordinem judiciarium attendit, 

ut antea dicebamus , óc per leg., Muchis , Jf.de jure 

ffci ex Flores de Mena probari docebamus , qui contendit 

tex. prasdictum efle intelligendum de exceptione 

difeuífionis , quas opponitur pro interefle partis 

in eo verfanti quod non exigatur nifi difeuflb reo, 

qui eft ib 1 vendo, Óc in hoc dici procederé exceptionem 

ex «quítate, óc mera juftitia, ut dicit ibi text. verbo 

aqiium eft,noa vero quas opponitur quoad ordinem 

judiciarium , ut priüs conveníatur principalis , quám 

fidejuflbr, verum ego non video quod text. ille loquatur 

nifi de exceptione, quas refpicit tantum conventionem 

', óc fic ordinem judici irium : dicens per 

tertium poffefíbrem oppofitum fuifle quod prius convenientur 

hasredes principalis debitoris , qui erant 

folvendo , ÓC obtinuifle, idque dicit Confuí, asquum 

efle putafle Imperatorem , ecce ergo quod tantum 

fuerat oppoíita exceptio difeuífionis quoad ordinem 

judiciarium ut prius conveniretur principalis , quám 

fidejuffor, óc id dicit Imper. asquum effe. Nec eft 

alicujus coníiderationis dicere quod interefle partis , 

per quod didum fuit asquum eft in alio in dicto text. 

fundabatur , quám in conventíone , in eo fcilicet 

quod debitor principalis erat folvendo , óc propterea 

asquum videbatur quod prius ille exigeretur. Quia 

. refpoñdeo quod id nuUatenus conftabat in eo text. 

• prasterquam per aíTertionem partis opponentis, quas 

nihil probabat, unde remanet çonfirmatum quod quo7 

DIOdócuiiquecónfideretur IjjBc noftra exceptio , non 

videtur pofle dici de apicibus juris , fed imó annexum 

femper habere interefle partis , fi ñon quoad 

aliud, faltem quoad id antequam litibus vexetur 

fidejuflbr, feu tertius poflelfor , conveniatur, ÓC 

exigatur principales. 

Unde refultat in quocunque judicio, quamvis procedendum 

íit in eo de bono, Óc asquo., óc fola veritate 

corope.rta, ac etiam íi in eo fervandum fit jus canonicum 

, admittendam fore hujufmódi difeuífionis. exceptionem 

quomodocunque cónfideretur, cum femper 

videatur habere annexum interefle partis, & propterea 

inniti asquitáte.p'routi pluribus probat Pet. Barbof. 

in allegara repeti. l.fi confiante > numer. jf. de verb. oblig. 

fequitur Hypol. de¿Marcil. in rub. defidejuf. num. 23. 

Andr. Gayl. pracl. 'obferv. lib*, 2. obferv. 27.numer. 13. 

bene Casf. Bart. decif. 20. numer. 27. circa fin. Joan. 

Gutier. de jura, confir. par. 1. cap. 23. nwm. 19. óc aliic6 

plures abéis relati. índe-j- fit quod ifte fidejuflbr indemnítatis 

( quicquid fit de fimplici , quod difputat 

late Gutier. loto inferius allegan. ) ifte ( inquam) 

fidejuífor indemnítatis , qui non tenetur nifi quanto» 

minus cred.tor a principali debitore confequi pote--, 

rit , juraus non amittit beneficium excuífionis, imo 

eo nihilominus poterit, uti ratio eft : quia etiam íi 

eo utatur non contravenit juramento , quia non juravit 

fimpliciter folvere, fed quantominus á debitore 

Confequi poflit , quoa cum liquidaridum vehiat de 

neceíiitate per excuflionem ex natura "contractus , inde 

fequitur qu"ód juramento non dicitur contravenire 

qui de hoc opponit, fic Gutier. de jura, confir. d. c. ¿J. 

num. 29. 

inde f finaliter fit qnod etiam fi ifte fidejuflbr in-y7 

demnitatis renu,nciaverit excuffioni , nihilominus poterit 

de ea opponere, Óc ejus beneficio ju vari, quia 

renunciado prasdicta non compatitu/r cura ipfa obligatione 

, cum énim fidejuffor rali cafu non teneatur 

nití in eo, tantüm , quod creditor á pnneipali debi* 

tore confequi non poterit, irnpofiíbile eft quod ante 

excuflionem, ÓC fine ea, poflit-ifte fidejuífor convenir!, 

cum ante eam fciti non políit ad quod is teneatur 

, Bart. in allega. I. 1. numer. 2. Ç. de conven, 

fije, debit. quem fequuntur Gayl. ubi fupra r ÓC Barz, • 

etiam ubiíupra numer. 8. ó: Joan. Gutier. etiam ubi. 

fupra num. 22. qui -j- ult;mus poftea num. 30. difpu-58 

tat an idem fit quando renuuciatio foret juramento 

vallata exiftimans q lod non , quia.tune juramentum 

facit valere actum omni meliori modo , &c*, óc quod 

is fidejuífor teneatur fi non ut fidejuífor indemnítatis, 

quia repugnar naturas obligationis, fuitero ut fimplex 

fidejuíior.de cujusrei veritate nec ago,necdiíputo,quta 

ad meum inftitutum non attinet , bene tamen dubito 

exiftimoque quemeonque dubitaturum , máxime íi legerit 

Bovadjíla contrarium firmantcm , ubiinfra allegabitur', 

plures alii Doctores, alíegantur, quos per 

te ipfum ibi legere poteris Addendus *}• eft éisBova-59 

dill. in fuápolitica , tom. 2. lib. i. cap. \. de la refidentia 

num. 85. ubi ex his , quas fupra nos adduximus, 

quasque ipfe ukeriüs coacervat , refolvit fidejuffores 

Oííicialis pro reíidentia, feu fy ndicatu non pofle conveniri 

nifi excuffo principali, quamvis renunciaffent, 

^c juraffent, quia id iníit naturas obligationis, utpote 

quia exiftimat fidejuflbres prasdictos dici deberé fidejuífores 

indemnítatis. 

Hujus naturas erat, óc eft obligatio ,• qua nofter 

cliens Pet. Pau RafFos obligatus erat creditoribus , 

ex quo prior obligatio , quascúnque antea fuiífet , 

transfufo erat in obligationem conditionalem, fie 

Q ut

l82 Claufula IV. 

ut tantum ce n fere tur teneri quantominus á rebus ce fees 9 panna y ferie a forte, aliave id gemís a creditoribus 

íis confequi poífent fui creditores, ut late in fuperio fufeeperunt, nomine filiorum defenderé bona capta lar 

ribus fuit probatum , cüm autem id fciri, 8c intelligi . borant , vir bonus tamen , & Judex ejufmodi frau 

•non poflet abfque diíéuífione, inde fit quod in quodulenta oppofitiones refpuere debet. Hasc Fernán, pro 

cunque judicio , 8c fecundum utrunque jus & canoni quibus nihil allegat, quo fuá opinio confirmetur, cascum 

, & civile exceptio prasdida opponi poterat tanterum ea 9 meo judicio , fatis confirmata, 8c comproquam 

de natura contradus, & obligationis , 8c fine bata manet ex his > quas fupra adduximus : fi enim vi 

qua ea certa non eft , nec liquida , per qua? eífedum gore horum hasreditamentorum nullum jus in vita pa 

íj- fuit ut in caufa "I* obtineremus, & ego finem his optarentum transfertur in filios, fed omne illud remanet 

tum facerem : plus enim forfan ab aliquibus videbor nihilominus penes eos, qui domini dicuntur veré , & 

in eis immoratus quam deceret, fed coegit me ma funt, durante vita, ipíarum rerum alienatarum , & 

terias pulchritudo , & communis militas. 

.cenfétur bona illis donata fub conditione, fi pa 

 

trim. Cafus íüeceflitin noftro Senatu de anno .1602. &c. tum fetiam qúia conditionalia jura ex contradu 65 

in quo referente egregio primo Senatore , pune au tranfmittantur ad hasredes, ad §. ex conditionali. intem 

Regiam Cancellariam Recente, Michaele de Salftitut. de verborum obligationibus, non fie quas ex ulba 

, & de Vallefica in caufa Mariannas Roure contra timis voluntatibus , ad l. unicam $.fin autem fub con 

Petrum Roure droguerinm, civem Barcinonae, aduaditione. Cod. de caduc. tollend. unde videbatur non poírio 

Jacobo Papiol nunc N. Domingo * die 20. Odofe in his ab ultimis voluntatibus ad contradus argubris 

ante lapfum annum á die mortis mariti condemmentan , nihilominus , ( prasfuppoíitis his , quas 

navit Senatus focerum ad reftitüendam nurui filii fui fuperius de noftris hasréditamentis , ac eorum vi & 

viduas relidas dotem, & fponfalitium , hoc intelle- natura diximus ) quicquid in aliis contradibus condido 

quod non poflet exigí, nec illius interefle curretionalibus ? eorumque cafibus lit , ego inter jura, quas 

re inciperet niíi elapfo anno a die mortis, 

filiis ex noftris hasreditamentis,& ea, quas ex difpoli- 

62 Infertur "j* fecundó , ut ad id redeamus, quod fupetionibus conditionalibus inter ultimas voluntates,quirius 

reliquéraraus im per fedum ex fupra traditis, quód bufeunque vocatis quasruntur , nullam reperire queo 

fi fieret exequutio in bonis haereditantium propter diflerentias, 8c diferiminis rationem .• ficut enim juS 

eorum a?s alienum , non poflent filii oppoíitione illud, quod ex difpoíitione conditionali, quas fit 

proprietaria , propter haereditamentum ejufmodi , inter ultimas voluntates ,quasritur vocato jus quod- 

exequutioni fe opponentes illam impediré, fie claré dam dicitur in fpe confíftens aptum habere fe ad ef 

docet Berenga. Ferd. in allegat. cap. 7.pralud. adeap. fe , 8c non efle fi ipfe vocatus vocanti fupervivat, 

1. de fil. nat. ex matr. ad morgón, contrac, numer. 2. vel non , abfque aliqua fpe tranfmiflionis, fie jos 

ubi dicit ejufmodi oppofitiones tanquam fraudulentas iftud , quod filiis quaeritur ex hasreditamento eidem 

per filios , imo per ipfos parentes fuppreffo fUierum noincertitudini 

fubjacet , ita ut pendeat fimiliter a fumine 

mterpojttas paffim rejici cum expenfis, ne credi-turo 

eventu , nempe íi fupervixcrint filii parentibus , 

¡gres ab bis parentibus dscipiamur > qui poftquam mar yel non > abfque aliqua etiam fpe tranfmiflionis» 

nifi

éoitm -f cujufdam incerta; , & vagas, íi filii haereditati 

decedentes ante patrem reliquiftent filios qualitatis 

, pacto comprehenfas , ut ex Fernán, in allegat. pralud. 

% verftc. c. cafas, docet. Cáncer, allegat. cap. 7. de pac. 

numer. 87. Q quod adhuc ultimum in quo fundetur , 

ac an fit valde firmum , ipfi viderirft, Cancerius cum 

fola Ferdinandi allegatione pertranfit, is autem cum 

fola allegatione, /. 1. C. de his, qui ante aper. tab. 

íet. autem Gregor.Tolof. in ¡yntagma. Jur. univer. lib. 

4 l 

- de atlio c. 7. numero 20. non tam fuit, ficut ifti, 

fcrbpulofus : concellic enim tranfmiíTionem nedum ad 

fuos heredes, fed etiam ad quofcunqne extráñeos, fed 

id videtur impoflibilé prcefuppo litis his , quas fupra di- 

*• ximus de virtute , óc natura hasreditamentorprñ: íi 

enim illa vera funt , neceflum eft quod neceíiitate 

abfoluta quod hasctranfmiftio , denegetur ut Fernán, 

vult , & Cáncer, fequitur.) 

Firmior.-f- igitur fpes, quae competit ex difpofitione 

inter vivos conditionali ei, quae competit ex teftamento 

, tune dicetur tantum quando talis erit difpofitio 

, in qua tranfmiífioni poífit efte locus , veluti 

m fubftitutione facta in contracto, vel alia ftipulatione, 

in qua difpofitione §. ex conditionali,iñfl.de verb, 

oblig. poffit verificari , quia tune in hoc fupefaret ultimas 

voluntates , non autem quando talis eft difpofitio 

inter vivos, prouti in noftro cafu,in quo non fit, 

nec efte poflit regqlariter tranfmiflioni locus , neç fi 

daré aliquid , in quo difpofitionem inter ultimas 

voluntates vncat, ac fuperet infirmitate, ac certitudine, 

óc ideo videtur bene pofle ab uno ad aliud 

in propofito argui, ficut nos in fuperioribus fecimus, 

egregio (¿ Icet ad aliud propofitum: in hoc enim eum 

contrarium in certo cuíu habui , forfan quia differentiam 

inter difpófitiones conventionales uno modo 

, & conditipnalesalio modo , ut fupra nos diftinximus, 

adhuc non cenfideraverat) harte differentiam 

percepifte mihi vi fus eft noftras Jacob. Cáncer, lib, 

3. var. cap. 21. de tranfmijj.anum. 96. cum fcx , aut 

fep*em fequentibus. 

5g Histamen non obftantibus in caufis noftrorum 

haereditamentorum audio ( nefeio an viderim etiam ) 

quod foleatSenatus fuperfedere inexecutionibus,quas 

fiunt contra hasréditantes ad inftantiam filiorum lisereditatorum 

quoad proprietatem bonorum in illis 

•j-j-comprehenfcjrum declarando illa non pofle , nec deberé 

diftrahi propter ass alienum hasreditantium contra 

ctum poft hasreditamema.fed folum ufumfructum, 

qui parentum eft, dum vivunt , non obftante haereditamento. 

An autem inter hos cafus revocationis fcilicet 

alienatorum , in vita haereditantium , óc impedimenti 

fací en di, ne fiant aüenat iones, fit de jure , 

vel tonfiderari poífit diverfa ratio , vel etiam ínter 

hasc haereditamenta ¡, ÓC ultimas voluntates •> tibí ipfi 

ego relinquo cogitandum : Ego enim valde inter Se 

natus auctoritatem , quem íupercedimenta providere 

dicunt , óc efficaciam ratipnum , : 

quae in contrarium 

adduci poflunt, premor. Caperem quod aliquis ex 

noftris, inter quos plures funt acutiífimi ingehii y ac 

profundifíimas eruditionis tantarum diflicultatum mifertus 

cálamo fe accingeret, Óc tcnebras expelleret, 

ego feci quod jpotui, fed femper alii melius id, quod 

ego defiderabam , prasftarent. 

69 Propter hoc t quod dicunt á Senatu ampleéti, admittendos 

effe filios haereditatos ad impedie'ndum execuíLones 

, quas contra parentts fiunt quoad proprietatem 

bonorum in basreditamentis comprehenforum , 

licet non quoad ufumfu&um , inolevit pravis apud 

quofdam advocatos confulendi haereditantibus , ut ad 

evitarídum exequutiones etiam quoad dictum ufumfructum 

bonorum donatorum , relaxent, five donent 

illum filiis fuis a unde exiftimnnt confequuturos parentes 

quod nec contra proprietatem , utpote non 

fuam , nec contra ufumfructum , utpote*jam dónatum 

, feu relaxatum, fiat pro propriis debitis exe- 

Fontan. de Pací' Nupt. Tom. 1. 

GloíTa I X. Pars II. 8 5 

cutio , ac hocque ( quando 'filii-funt in parentum 

poteftate conftituti) ex cogita runt ifti advocan emancipationeSj 

quas per parentes filiis fierent, ut donatio 

inter ipfos fubfiftere poflet, aç; eifdem poftea 

curatores aílignarentur , qui filiorum nomine"donationem 

acceptarent, ac fe\centum alia id genus imaginárunt, 

quibus creditores fraudarent. 

Hasc neceftaria non forent , fi ea fequeretur opinio 

, quam in fuperioribus ftabilivimus, quod invita 

donaotis non poflit donatarius impediré exequutionem 

in bonis donatis fiendam pro debitis 

ipfius donantis nec "quoad proprietatem , nec quoad 

ufumfructum. 

Ubi etiam contraria opinio fequeretur quod in 

ufufructu tantum fieri poífit exequutio non in proprietáte, 

obftante hereditamento, ego exiftimo nec 

illam cautelam relaxationis ufusfructus quicquam 

prodeffe in foro fori, nec alias fieri noffe nec confuí 

i in foro poli. 

In foro poli ( ut k magis necefíariis, utpote falutem 

apimas concefnentibus, exordiamur) quod hasc 

non poííint fieri, necconfuli tam abunde , tam ciare,. 

ac manifefté probat Thom. Sánchez in tratl. de matrim. 

Ub. 6. di r 

p. 4- numer. 9. cum fequent. ut fuperfluum 

mihi viderefur velle hoc loci ejus dicta inutiliter 

tranferibere •» ubi -j- videbis quod quemad 70 

modum qui non habet pallium ut in die fefto poffit 

iré ad audiendum facrum, excufatur ab eo audiendo 

, non tamen fi haberet qui pallium accommo* 

daret, ac nollet acceptare, fic quamvis qui non haber 

unde folvat creditoribus excufaretur non folvendo 

, non tamen qui pecuniam, quas fibi offerretur 

nollet acceptare , vel quam habet donare ; vel reíaxaret 

unde potuiffet creditoribus fatisfacere. 

Ibi -j- item vide#is quod quemadmodum filius, qui7* 

tenetur parentes pauperes alere excufatur fi non habet 

unde alimenta eis prasftet , non tamen fi recu 

fat accipere hasreditatem , quas ei obveniat, vel 

obventam renunciet, unde potuiffet dictis parentibus 

fubvenire, fic in debitore , ócc. % 

Ibidem -j- videbis quod quemadmodum peccaret72 

videos proxímum fuum fame perire, óc extremum 

jam agentem fpiritum , vel graviter iñdigentcm , 

nollet acceptare bona , quas fibi offerrentur, vel quas 

haberet renunciaret, unde potuiffet ejufmodi indigentias 

fubvenire , fic in debitore , ócc. 

Ibidem _j~ videbis quod qui tenetur ad fidem,tene 73 

tur adhibere media neceftaria ad confequendum illum 

finem quando media funt facilia, veluti eadem 

lege , qua teneor audire facrum , teneor cor fluere in 

templum quando non excufor legitime, ubi Sacrum 

ceiebratur, item eadem lege, qua teneor ad votum 

teligionis implendum teneor adhibere media, ut petere 

óc adire ea loca, in quibus eft fpes probabilis 

me admittendum , quomodo autem , quaefo media 

neceftaria ad fatisfaciendum creditoribus quasrere debitor 

dici poterit, qui loco procurandi unde fatiffaceret, 

bona quas habet á fe abdicaret expreífe ut 

non folveret ? ego non video. 

Ibidem "f denique plura alia leges , quas in con-74 

firmationem hujus opinionis gravis ífte doctor affert, 

ac plures doctores reperies ibi citatos qui eandem 

. opinionem defendunt ad interpretationem / qui autem 

ff. qua in fraud. creditor. ubi licitum eft debitori 

magno asre alieno gravato repudiare hasreditatem 

, quas fibi obvenit , ñeque id poteft diciíactum 

in fraudem creditorum , quia id non fit propriam 

patrimonium diminuere, fednollc acquirere, quod 

per d. I. licet, dicentes id non fore licitum in fo- " 

ro confeientias , pofteaque Sánchez eo numer* 9. in 

fin. verf. fimiliter caufidici, dicit caufidicos , óc confuientes 

debitoribus has cautelas , quibusêfficiuntur 

impotentes ad folyendum, teneri creditoribus re- 

Q 2, ftituere

184 

ftituere debita , quia injufto confilio fuerunt caufa 

illius dam mi. 

yt In foro f autem fori, Se extetlbrí (qua; eft noftra 

Jureconfultorum propria materia ) quod etiam hujuímodi 

renunciatio nihil profit in fraudem creditorum, 

ex eo patet quod quam vi» hasres poflit fibi delatam 

hasreditatem repudiare, abfque eo quod diei poflit 

fada repudiatio in fraudem creditorum, ut probatur 

Cüm autem in noftro cafu loquamur de renunciatione 

ufusfrudus jam patri acquiíiti, Se per eum acceptati 

, imo de úfufrudu, qui femper fuit ipfíus 

( vel caufaliter, ut ante haereditamentum , cum ipfa 

proprietate, vel formaliter, ut poft haereditamentum, 

fecundum opinionem illorum, qui volunt ftatim proprietatem 

tranllatam in haereditatum filium ( quique 

nunquam exivit ab ejus dominio , & poteftáte 9 certé 

dicendum eft effe diminuere proprium patrimonium, 

fi pater renunciationem ufusfrudus faciat, Se nullo 

modo diei polfe folum noluiífe acquirere. 

78 Pulchra -j- eft hasc materia, Se ideo diutiüs Circa 

eam immorandum. Diximus ín fuperioribus poífe debitorem 

fibi delatam hae reditatem ante acceptationem 

repudiare, nec per hoc videri firaudaffe creditores, 

videamus nunc ( quod fcio non multis abhinc 

diebus ftrenué difputatum in Senatu ) nunquid 

ídem fit poítacceptationem, ut fcilicet quando gravatus 

foret quis de hasreditate poft mortem reftituenda 

an poflit ante eam reftituere eandem fideicommiffario 

abfque eo quód per hoc poffit diei fraudafle 

creditores tanquam remittens jus acquirendum 9 

non acquifitom , utpote frudus , qui cederent á die 

reftitutionis ad mortem ufque ipíius haeredis, an vero 

contra dicendum eflet non poífe hujufmodi praematuram 

reflitutionem faceré in praejudicium creditorum 

, utppte quia ea fieret de jure jam quasfito per 

7 

ipfam aditionem haereditatis. 

Claufula IV. 

Pro prima + opinione eft tex. qui cavillari non poffe 

videtur in leg. patrem, 10. ff qua fraud. cred. in 

qua habetur, patrem , qui non expedata morte fuá 

fideicorhmiíTum haereditatis maternas filio foluto poteftáte 

re]ttuit omifla ratione falcidias, plenam fidem. 

Se debitam pietatcm fequutus exhibitíonís, creditores 

non fraudaífe, cüm quo concordat tex. in l. feqjt. debitorem 

eo titul. aun fraud. credit. defendit Bal. in 

rub. C. de revoc. bis qua in fraud credit. num. 11. Alex. 

in additione ad Bart. in allegat. I.patrem. Jaf. in P. item 

fe quis in fraudem num. 127. infi. de aclion. & late Rebuf.confil. 

176. num. 20. & 21. & ultra eos Trigona 

Jingtd. 49. Padilla in report. I. poft mortem, C. de fidei* 

exprelJifliméitt /. qui autem , ff. qua in fraud. credit. L commiff. a num. 3. 

non fraudantur , de reg. jur. & 1.1.utrum autem, 

Secundó f pro eadem opinione facit text. in l. /80 

ff.fi quid in fraud. parrón, qua de re plura fcnbunt 

fponfus , in §. fi quis rogatus , fi. de donat. inter vir.-& 

Vincent. de Franch. decif. ioi. per tot. Peregr. de fi 

uxor. ubi Confultus ait maritum rogatum de hasredideicomm. 

art. 2. numer.

GloíTa IX. Pars V. 18 e 

85 Casrernmtego hanc rationem flocci non fació quam- tio , quód item tali dilationi de jure renuntiari vavis 

communiter a Dodoribus in propofito adducatur , leat , caeterüm quod id fieri poílit extantibus creditoquippe 

qui fciam eam conditionem, ut non teneretur ribus , quod item propterea donatio dici non debeat, 

ante mortem hieres reftituere , in fui favorem fuifte & remifiio , feu renuntiatio juris quasfiti per quam 

adjedim , ac propterea potuiffe ,ac pofle ipfum om- creditores fraudantur, id eft, quod fibi expreflíflini 

jure illi renunciare ,fi aliud non oblit, quod renun- me negó, nec arbitror probari pofle , alias conceciationem 

impediat , ac proinde nihil conducit argu- dendum mihi foret quafcunque alienationes fieri poímentum 

, cum injuftitia hujus opinionis inniteretur, fe, non obftantibus reclamationibus creditorum, cüm 

facilé ipíii corrucret ac deftitueretur. fint adus de jure fimpliciter permiífi ficuti cujufcungy 

Quarta f ergo ratio hujus opinionis qua? videtur que alterius juris pro fe introdudi renuntiatio. Et 

etiam ratio efle aliarum rationum addudarum eft , quod attinet ad audoritatem Peregrini, is nihil eo 

quia hujufmódi prasmatura rt-ítitutio donatio eft, ex loci loquitur , fi eft , vel non eft, remiflio dilationis, 

¿odrina Bart. in Jape allega. I. poft mortem. num. 3. folüm inquit efle donationem , nec proprii patrimo- 

C- de fideicom. Cáncer, ubi fupra num. 171. qui alibi nii diminutionem , fed plena; fidei exhibitionem non 

eundem Bart. idem tenentem , óc Pau. de Caftr. in d. prcematuram hanc de qua agimus reftitutionem , fed 

/. poft mortem , citat adde Peregri. vde fideicom. art. 3. remiífionem Falcidias, Sc Trcbellianicas , quam denumer. 

127. trahere lucres gravatus poterat , inter quas quantum 

88 Videturque -f- hujus didi clara ratio quod donari fit difcriminis, ex infra tradendis fpero quod pledicatur 

quod nullo jure cogenteconceditur , /. dona- né confhbit. 

ri 29. de donat. ¡.donari Si. de reg. jur. quas donatio Quartó + adjungebat idem dodor rationem Bald.92 

frudus comprehendit decurrendos ac percipiendos in rub. de revocan, his, qua in fraud. cred quem in 

ufqnead diem mortis hasiedis , ad quos jus quasíi- fuperioribus citavimus, dieentis fideicommiflum hutum 

habebat hasres per aditionem hasreditatis , ut jufmodi. non efle conditionale, fed imó ad beneplafupra 

probatum eft , non ergo dicatur per bujufmo- citum hasredis , quod fi ita eft , quid vetabit (indi 

prcematuram reftitutionem non fieri Iraudem ere- quiebat ) fieri reftitutionem quando voluerit hasres 

ditoribus quafi nihil de patrimonio diminuatur. . máxime cüm ea reftitutio fiat lege permitiente , ex 

Cüm in his verfarer perveuerunt ad me cujufdam difpofitione/. poft mortem

i8¿ Claufula IV. 

fitum filiis mafeulis ,* Be ut renuntiando dicantur aliud 

de patrimonio amittere, vel diminuere, fed folum 

nol le acquirere, quód non eft prohibitum , nec dicitar 

fieri m fraudem creditorum •> ficuti tn confeflb eft 

nec per hasredis inftitutionem in teftamento. alicujus 

fadam tale jus cenferi quasíitum , quod non poííit 

renuntiari, feu repodran abfque eo quód inde dicatur 

fraus fada creditoribus , juxta l. qui autem 

> quam in fuperioribus allegavimus ff. qua in 

fraud. cred. & l. non fraudantur de reg. jur. Nos vero 

agimus de renontiatione haereditatis jam aditas , 

cujus renunciatio diminutio eft proprii matrimonii, 

ut didum efl , & inferius latius tradetur .• concluderet 

autem árgumentatio quando dodores loquerentur 

in cafu, quo delata haereditas per ftatutum acceptata 

fuiífet per filios mafeulos , óc poftea repudiata, feu 

renuntiata , quod tamen non dicunt, nec dicere poffunt, 

obftantibus fupradidis, 8c inflratradendis. 

Q - Sexto -f- arguebat is dodor dicens, quod ex quo 

hasreditas, quae reftituitur, ex qua frudus poftea per 

cipiendi funt , non eft haeredis gravati reftituentis , 

fed primi teftatoris, facultas illius reftitutionis in 

vita , vel in morte per haeredem gravatum neceífario 

faciendas non poteft diei beneficium liberahtatis propria; 

ut in l. 6o. unum ex familia §. fi falcidia verfe. 

non enim facultas ? de legat. 2. nihil enim aliud 

(inqu/ebat ) facit hasrésgravatusreftituendo, quam 

tollere obftaculum, quo fideicommiífarius impediebatur 

quominus fra€tus tilos percipere poflet, quo 

impedimento fublato fideicommiífarius ipfo jure fuccedit 

, & incommutabiliter illos frudus acquirit 

ex Trebeiüano, Se ex judicio defundi, non autem 

ab haerede gravato , vel ex illius liberalitate : Nam 

2>"j~removens obftaculum non facit adum ut dicit Bald. 

in cap. cum omnes, numero 18. & Felinus numero 

24. & 26. de confiit. quos ego ad aliud propoli tum 

ne , qui impedimento erat, fed imó Francifcum lapidem 

ejecifle, ab illoque Joannem lapidem recepiífe,j 

fie in noftro cafu * fi hasres qui erat in medio 

inter teftatorem,& fideicommiffarium tempore mortis 

teftatoris fefe ante acceptationem de medio fubftuliffet, 

ut locum faceret fubftituto, eo cafu per eam 

fublationem diei potuiflet nihil aliud fadam quám 

tollere 'obftaculum, Se impedimentum * Se per hoc 

non potuiflent diei fraudati creditores , ut fupra diximus 

, vernm ipfe in noflro cafu fefe de medio non 

fubftulit tempore aditionis faciendas, fed imó hasre- 

, ditatem adivit , Se acceptavit , pofteaque in fidéicommiflarium 

tranílulit, ob quod ea tranílatio remotio 

obftaculi tantum proprie diei non poteft , 

fed imó adus, & fadum haeredis, ac liberalitas 

ipíius, . 

Séptimo fie -f* gravis iíle do&bt argumentabatur ,99 

praejudicium , quod per hujufmodi reftitutionem, 

quas in evita fiat, coníideratur fieri creditoribus, eíl 

refpedu fruduum percipiendorum in diem ufque 

mortis hasredis quafi per illam eos videatur hasres 

remiíifle , feu donafle, cum eflent proprii, Se fui 

effedi per aditionem haereditatis , hofe-jautem (inquiebat 

) non eftin coníideratione , quia hujufmodi 

frudus nunquam fuerunt in bonis hasredis gravati, 

nam quamvis illas cpníequi potuiflet fi hasreditatem 

ante mortem non reftituiflet , tamen cum ftatim , 8c, 

eodem die quo reflituit, vel paulo poft , ab hac vita 

decedere potuiflet, Se moriendo illos amittere, hinc 

eft quodillorum fruduum acquiíitio fub incerto erat • 

quia fe habebat ad eífe, Se non eífe ut dicit Jaf. ind. 

l. pofi mor tem numero 7. ver fie ni. circa fecundum Cod. 

de fideicommiff. Se pendebat ex fortuna , & ex futuro 

eventu, cum hasres gravatus quotidie de fuá vita incertus 

fit, ut Maria. Socin. in conf. 124. num. 3. Se 

allegavi fupra clauf 3. glof. 3. domicelli* num. j8. Se 

propterea jus confequendi didus frudus poft refti 

+ ex illa amotione obftaculi, Si. impedimenta de jututionem, 

non poterat diei merum jus , fed potentia 

^'re retrofingitur obftaculum, vel impedimentum nul 

quasdam, & facultas percipiendi íi vixiífet, Se reftilum 

unquam fuiífe ,• Bald. in conf. 6*9. numero 4. votuere 

noluiflet hasres , per cujus potentias fublatiolum. 

1. & in conf 426. num. 2. volum. 3. & inl. fi quis 

nem , 8c lili ipíius privationem non poteft diei hae 

ffoflumos §. fi'filium col. I. infin. ff. de lib. & poflhum. 

res praejudicium faceré creditoribus, cum non fit de 

jure quasfito , fed quaerendo. 

Reípondeo tamen hanc argumentationem in duo- 

Refpondemus tamen huic argumentationi, pribus 

peccare , primo in eo quod adducit text. tn almó 

quod imó frudus percipiendi ufque in diem 

legat. %.fi.falcidia tam; diverfum a cafu noftro quan 

mortis erant jam in bonis hasredis ante reftitutionem 

tum ejus ledura judicat: dicit \ enim quód ex eo fa 

ex vi aditionis hasrediratis , per quam illud jus fuit 

cultas neceflarias eledionis per haeredem vigore com- 

fibi acquiíitum , ut late fuperius comprobavimus. Semiftionis 

fibi fadas per teftatorem fiendas,non eft procundó 

refpondemus non efle verum quod illa frupria; 

liberahtatis beneficium , quia is nihil de fuo viduum 

acquiíitio fit fub incerto , 8c fe habeat ad effe, 

detur reliquifle, quia quod reliquit omnino reddere 

8c non eífe, vel pendeat á fortuna,& ex futuro even 

debuit, ecce ergo quód propterea eledio non dicitur 

tu, ex quo ficut diu, multumque vivere poteft has- 

liberalitas haeredis , quia neceífario tenebatur eam 

res, íic ftatim, aut pauló poft mori, &monendo fru 

faceré : nofter autem hasres in vita non tenebatur redus 

amittere, ratio eft, quia cum per aditionem , ut 

ílit uere, óc propterea verba ejus legis eum non com- 

didum eft, perfede frudus omnes percipiendi ufprehendunt, 

fed imó e contrario liberahtatis benefique 

ad diem mortis hasredis fuerint per eum acquiíicium 

debet diei reflitutio , quas fit in vita , quia eam 

ti, nulla incertitudo quoad ipfos, 6c ipforum acqui- 

hasres faceré non tenebatur, fi in hoc cafu licet a 

íitionem poteft coníiderari , ied 

contrario fenfu arguere. 

In alio etiam peccat eadem árgumentatio dum 

vult reftitutionem hanc folum eífe obftaculi remotionem 

: id enim non videtur verum , quod hoc clariffimo 

exemplo demonftrari arbitror. ronamus Petrum^ 

lacere velle lapidem in Joannem, exiftente Francifco 

in medio ipforum , fie uf lapis ad Joannem pervenire 

non poflit nifi Francifcus tollatur de medio .• hoc 

cafu fi Francifcus demedio tollatur ante jadum lapidis> 

fie ut is poflit reda via in Joannem ferire, dicetur 

jure óptimo Franciícus nihil aliud fecifle, quam 

fubftulifle obftaculum, & impedimentum , quo lapis 

impediebatur á Petro ín Joannem reda via pervenire 

, casterum fi Francifcus fe non moveat de medio, 

fed lapidem in fe recipiat,pofteaque in*Joanneni ejiciat, 

diei non poterit quamvis lapis ad Joannem perysnerit, 

pcrYcnifTe ad eum a Petro quafi fublato Joan 

v 

tantum quoad id, 

an plures, an vero pauciores futuri íint frudus illi, id 

enim eft folum, quod pendet a fortuna , Se futuro 

eventu , ¿1 Iongiori fcilicet, vel breviori vita hasredis 

casterum fraus non coníideratur quoad hoc, fed 

tantum quoad frudus percipiendos , ufque ad mortem 

hasredis, five plures fint, five pauciores, in 

quorum acquifitione nulla eft incertitudo : exemplum, 

babeo ( ponamus ) quandam , quam recipio,* 

penfionem annuam ad mei tantum ufque vitam dura- . 

turam,quasro an renuntiatione penfionum decurrendarum 

ufque ad diem mortis dicatur fada in fraudem 

creditorum, vel non ? certé fi coníideremus (argur mentum ab incertitudine vitas dudum juxta fuperiué 

tradita dicendum videbitur non fraúdari per eam creditores 

, verum quis tale dicet ? certé nullus, cum ea 

incertitudo folum verfetur circa id > an fcilicet plures 

futura; fint pechones , vel pauciores > cujus rei 

nulla

nulla ratio habetur quoad fraudem creditorem prasfumendam 

ut didum eft. . 

Haec funt, quas apud egregium illum virum , licet 

pluribusdilatata verbis, legere potui, quibus íatifieci 

prout vidiftis , an bené, vos judicabitis , hoc folun 

unum poífum atteftari quod cum is doctor 

haec , antequam praelo darentur, vidsflet, parum abfuit 

quin libenter meeum conveniret, Óc fuam deponeret 

fententiam, ego tamen in mea perftiti femper, 

& perfiftam dum alius non dabit meliora. 

fO Quod-j" difficile exiftimavi, eft óc femper fuit, 

refpondere juribus pro contraria opinione allegatis , 

ÓC eorum verum intelledum , óc fenfum in venire , 

& fignanter k patrem, ff. qua in fraudem cred. quee 

acriter pugnat contra noftram opinionem , queque 

ín caufa fuit ut plures ab ea recederent, arbitror tamen 

me tantum laboris in hoc confumpfíffe ut forfan 

pluribus, qui haec legent, faeíliter perfuadeam 

ii verum ejus intelleetum non reperi viam faltem 

monftravi qua fit ómnibus facilé illum invenire, 

ut autem id aperiam operas pretium* duxi incipere á 

reí alione intellectuum , quos dodores ad.d. 1. hucufque 

excogitarunt, fie ñet ut facilius ad noftrum 

per veniam us. 


187 

in fraudem creditorum , nam ÓC in tempore quoque 

fraudantur creditores propter commodum reprasfentationis, 

fupradidam iolutionem excogitavit, óc rationem 

differentias inter unum , óc alium cafum dixit 

eífe quod in dici. I. patrem* funt, inquit in medio 

fidei nexus , quam hasres prasftitit defundo , ÓC fpléndor 

paterni effedus, quas fraudi fufpiciónem 5 atque 

prgefumptionem excludunt, quas , inquit, minimé 

aderant in legibus contrariis. 

Egofhuic rationi hbenter affentirem fi contrarium \ 

pro expedito non haberem > quod fcilicet inter confundas 

perfonas, óc fic inter patrem, óc filium facilé 

fraus prasfumatur juxta l. Uta. alias data , lege C. de 

don. ócquas late probat Mafcar. de probat. concl. 81?. 

num. 1 o. nob. Ludov. á Pegué, quondam noftri Senatus 

egregius dodor decif. jo. num. 3. Menoch. conf. 

334. numer. 47. vol. 4- & prafumpt. Ubr. 31. prafumpt. 

124. nu. 26. late Farm. conf. 42. num. S.éfin additio. 

littera G. ubi plures allegat. Quas eft ratio qua ego 

de anno 1600. in caufa conjugum Crofos contra Petrum 

Amat,ad relationem egregii Senatoris Francifci 

Bo.net, feriba Jacobo Agramunt, deftndebam prasfumi 

fraudem, ÓC fimulationem in quadam in donatione 

fada uxori per maritum de quadam .proprietate 

iot pidan, t Zaf. m lib. 2. fuor. intelletluum fingula- pridie quam ab eodem marito alteri venderétur, quia 

rium , ubi agit de intclledu d. I. patrem , 'pag, mihi fcilicet fada donatio praedida fuerat uxori, ÓC ficcon- 

44. poft glof, verbo , morte, in eadem 1. duas ad eam jundas perfonas , atque ita obtinui ftandum efte aliena- 

refert aplicabiles leduras , ambas dicens probabiles, tioni per eundem maritum poftea, dixi, de eadem re, 

prima eft quod pater fuerat ab uxore gravatus de hse- quse fuerat die praecedenti ab eo uxori donata fadas 

reditate communi filio poft mortem reftituenda , óc non obftante donatione praedida, utpote quia fraudu- 

ipfe quidem in vita illam filio reftituerat abfque delenter , óc íimulaté inter maritum, óc uxorem, perfotradione 

trebellianicas , óc cum fuiífet quasfitum an nas conjundas, fumeretur. fada. Conducunt quas fub 

hoc cenferetur fadam in fraudem creditorum, id brevibus Antón. Fab» docet in fuo C.lib.3. titul. 2Q.de 

eít, an id potuiífet fieri in eorum praejudicium , re inojfic. donat. defin.6.11100.4. dicena genérale effe quod 

fpondet C. quod potuit fieri, quia magis videtur pa foleaut eíle fraudis fufpeda quse inter parentes, óc Jiter 

fidem , óc pietatem ex pie v ifte reftituendo hasreberos geruutur quoties alius lasditur , ad quod proditatem 

in vita, quam in fraudem creditorum feciffe. bandum plura jura allegat. 

Hanc leduram ampleduntur omnes, qui contra Poífem-j"item fupradidas opinioniaffentire libens fij 

nos ¿tenent, poífe hujufmódi reftitutionem fieri in fraus creditoribus non cenferetur fada nifi probare- 

praejudicium creditorum , ÓC fignanter Bal. in alleg, tur animus , indufttia , Óc propofitum fraudandi: cas 

rub. C.de revocan, his qua in fraud cred. in fin. & in terum ego reperio quod fine his fraus dicatur fieri 

cita. I. poft. mortem C. de fideicom. óc JaC ibid. num. creditoribus re fcilicet, effedu, óc eventu folo: ad id 

2. Padilla, ibid. num. 3.idem Jaf. in l.fiiptilatio §. ín enim funt jura text. in leg. omnes , §. Lucius Titius, ff. 

ter certam, n. 4. de verb. oblig. & in §. it em fi quis in qua in fraud cred. 1.6. §. pon» & ult. eo titul. & l. pen. 

fraudem n. 127. inftit de atlio. óc Antbpn. Trigo, in fieC.eo. 

fic Auth. Aliba. in 9. Ítem fi quis m fraud. mi. 

pe alleg. fingul. idem Zaf. ubi fupra n. 4* infin. óc no 5. infiit. de atlio. Et in -{- caufis lucrativis , qualis eftj 

viflimé Hypol.Montaner. in addit. ad comen. Anthon. ifta,quade agimus,reftitutionis quam pater filio facit 

Oliba ad cap. 18. & IQ. n. 14. part. 2. Ubr. l.de atlio. ante terapus,fumcrt fraudem adrelle re,effedu,óceven- 

Fundant hunc intelledum dodores in verbis , non tu , quamvis non ad fit confilium , óc propofitum frau 

expetlata morte, appofitis in illa 1. quas alias fuperflué dandi, nec de fraude filius participaverit, ut revocari 

ftare dicendum foret nifi fateremur patrem fuifle poft debeant álienata,ut Rom. Casi! probat. in l. %. C. de re- 

. mortem gravatam de haereditate reftituenda quae fuvo.his,qua in fraud. cred. ÓC ibi Accurf.ing/of-ÓC Oliba, 

perfluitas de acutiíiimí ingenii viro Papiniano Illius qui docto res al le gat ,ind%.Item fi quis infraud.n.j.m- 

legis audore , credenda non eft, nec fufpicanda. hil ergo prodeífe poteft quod pater prasfumatur , vel 

Qui hanc leduram , óc intelledum fequuntur fa- non prasfumatur in fraudem creditorum feciíle, fi re, 

teri eos plañe oportet per eam 1. probari nec in pras óc eventu, creditores fraudan appareant. 

matura illa reflitutione quas ante mortem fit, refudari 

creditores, quamvis per eam priventur dummodo Secunda ledura + Óc fecundus intelledus eft,qubdj 

fruduum pcrcipiendorum ufque in diem mortis has- pater non fuit poft mortem rogatus de hasreditate firedís, 

quibus in fuis creditis íátisfieri potuiifent, nec lio reftituenda, fed imo puré, casterum quia filius 

etiam in omiffíone detradionis trebellianióas, quam erat in ejus poteftate conftitutus, non poterat ipfe co 

faceré potuiíTet hasres frvóluiflet, óc ex ea fatisfacegí ad eam reftituendam ulquead mortem, cum ufque 

re creditoribus. 

ad eam non cogerctur filium emancipare , juxta l.fi- 

Rationem dicunt eífe quia hasc prasftatio fidei óc deicommiffa §. fia filio de lega. 3. cum autem his non 

pietatis in filium excludunt fufpiciónem fraudis , 

obftantibus voluiflet pater non expedata morte filium 

quomodo enim , inquiunt , inte) ligeretur fraudare 

emancipare , ÓC ei emancipato reftitutionem faceré 

qui fidem uberiüs prasftat, qui filio fu ó ex pietate 

abfque dedudione trebellianicas, óc fuiflet quaefitum. 

paierna coniuht ? Zai. in d. .1. patrem ,nu 5. óc lie Pa- 

an id potuiffet in prasjudicium creditorum fieri, redil. 

in d. I poft, mortem n. 4. C.de fidei. qui poftquam fpondet Confultus quod fic, quia in hoc magis vide 

contra d. I. patrem óc illud quod eam probare exiftitur 

pater fidem, Óc pietatem expleviffe, qúam cre 

• roabat , oppofutf 'diQL /• ait prator, %.fi cum in diem ditores , fraudare voluifle. 

& l. omnes , §. fi. verf. fi vix uxori, ff. eod tit. de Hic, intelledus robur accipere poteft a leg. qui 

his, qua in fraud. cred. quatenus habet non pofle k autem , ¿5. fimili modo. ff. eo. titul. qua infraud. ÍRT?¿. ubi 

debitore prasveniri diem folutionis, vel reílitutionis 

non cenferi fraudafíe creditores partem difponi- 

g 4 tu*>

i88 Claufula IV. 

tur, qai filium fuum emancipavit ut fuo arbitrio adi- pavit, Se ftatim ei hasreditatem reftituit, Se cum 

re poflet hasreditatem. 

judicio matris teftatricis id fecerit non dicitur frau- 

Contra hunc intelledum gra vit er, & acriter, indaífe creditores, ñeque filius, á patre , dum etiam 

furgunt qui priorem excogitarunt dicentes per eum ne- pater vivit, caufam habere dicitur, quinimó á maceíTarium 

fore quod fuperfluitas verborum, non ex petre , cum juxta ejus voluntatem fuerit fada reftitublata 

morte, concedatur inevitabiliterquo nihil in jutio , leg. debitorem infin. ff. eo tit. qua in fraud. cred. 

re abfurdius. Casterum qui rem aecuraté confidera- é l. 1. C. ad. I. Falcid. 

bit, videbit non efle , íequendo hunc intellectum, 

Hunc intelledum tribuit Cáncer. Trígonas in fin- 

fuperfluitatem illam concedendam , imo de necefíitagul. 

49. tX dicit eífe de mente abeo relatorüm , Se 

te ea verba debuifle in d. I, apponi: fi enim exiften- 

Bart. in d. I. patrem, licet non clare fe explicet , Se 

ti filio in poteftáte patris non tenebatur pater reftitu 

Fulgof. ibidem, Se ita tenendum arbitratur,quicquid 

tionem hasreditatis, etiam puré filio rehilas, faceré, 

fuper hoc (inquit) alias fit dubitatum. 

nifi quando fuiflet ab ejus poteftáte liberatus, & 

Hic intelledus in multis mihi peccare videtur 1 

emancipatus, emancipare autem non poterat pater 

• primó in eo, quod vult conditionem non eífe appo- 

cogi in vita , inde fit á primo ad ultimum quod reíitam 

in favorem patris, fed imó in favorem filii, tum 

cto dicere poflumus non fuifle patrem tantum ad refti 

quia id fimul cum reliquis confiderationibus ad intutionem 

faciendam niíi poft mortem , fi ergo in viterpretationem 

illius text. per Cáncer, fadis meram 

ta liberaiiter reftituere hasreditatem pater voluerit fi 

videtur fapere di vi natio nem nulli inñitens pfobabilio 

prius ab ejus poteftáte libérato, jure óptimo dili 

conjeduras ex difpoíitione illius legis refultanti, 

cetur eam pater reftitutionem tecifle non expectata 

& repugnat communibus , Se vulgaribus regulis ju 

morte, ad quam ufque eam differre potuiflet, quamris 

difponentibus* tempus, quod in teftameñtis advis 

expreíTé non fuiflet de hasreditate poft mortem 

jicitur reftitutioni, femper cenferi adje.dum in gra 

reftituenda gravatus. 

tiam hasredis , Se non in gratiam fideicom miflarii 

Dicunt ítem non poíTe diei, qaod praefupponi- vulg. leg. cum tempus , ff de regul. jur. Padil. in dicl. 

tur fecundum hunc intellectum, teftatorem voluiiTe & fape alleg. leg. poft mortem, num. 2. infin. & num. t. 

quod hasreditas reftitueretur filio quando eflet a pa Pereg. defideicom. art. 3. num. I27. Hieron. Gab. conf. 

tria poteftáte liberatus , tum quia nullum de hoc 128. num. 2. vol. 1. ítem li in favorem fideicommiff 

verbum in text. illo, tum etiam quia quando id farii inftitutio, de qua in d. I. patrem , fada fuiflet, 

teflator voluit, lex folita eft exprimere, ut habe- textus ille deciderat cafum índubitabilem quoad 

tur in Novel, confiit. 159. in verfic. id ipfum vero fubomifíionemdetradionis 

trebellianicas : eam enim noli 

urbium tune demum clarijfimo .Licerio . riepoti meo detrahit hasres quando fuit inftitutus foliusfideicom- 

dari voló eum primum pofl mortem patris fui poteftáte miflarii gratia 6c favore , quód tanquam mirabile no 

folutus per emancipationem fui juris ejfeblusfuerit , qui tat Bald. in rub. C. de revocan, his qua in fraud. cred. 

text, alibi legitur in authent. de refiitut. fideicommiff. in fin. verf. & dicitur ibi unum mirabile, Se late pro 

in verfic. dari quidem voló colum. 9. Casterum facilibat 

Trígona fingul. qffeper tot. pluribus idem probat 

ter refpondemus quod nec nos dicamus intelligi in Gabr. ubi fupra, num. 1. fruftra ergo quasíitum fuiflet 

eo text.' patrem grayatum á tefttuere de haereditate ind l. patrem , an hasres cenferetur in fraudem cre 

reftituenda filio cum fui juris eflet, fed quod imó ditorum fecifle , fi hasreditatem reftituat omifla tre 

puré rogatus á teftatore fuerat reftituere, poterat tabellianica in cafu quo eam detrahere non poterat, 

men pater ex legis difpoíitione reftitutionem ufque nec erat id excogitandum quód favore filii fuiflet 

ad mortem differre , ad quam ufque non tenebatur pater inftitutus ab uxore quafi fit id infolitum fieri 

emancipare. quas quantum inter fe diftent, tuum alias, cum imóquotidiana experientia , quas eft re 

efto judicium. 

rum maglftra, contrarium nos doceat, quod imó fere 

106 Nec -|- cafijquo ita eflet, volumus concederé con- femper maritis ab uxoribus, Se é conveffo hasreditas 

cludentem efle argumentationem, ecce locum in quo de vita relinquatur utenda, 6c fruenda prius quam ad 

Imperatores, vel Jureconfulti volentes hasreditatem filium perveniat, non quidem faVore , Se in gratiam 

filio non reftitui nifi cum eflet emancipatus , illud filii, fed imo folo paráis favore•> 6c in illius gra-. 

expreflerunt, ergo ubi taliter non eft expreflum non 1 tiam tantum. 

poteft ita fubintelligi5 quia íi id verum foret tollenda 

prorfus eflet, & eradicanda tota conjetural is, Peccare item ídem intelledus mihi videtur quodTri- 

Se prasfumptiva probatio , & cum ea major feré pars gonas tribuatur in fingular. 49. Se efle de mente ab eo 

juris noftri, quas circa eam verfatur, cui magna ex relatorüm dicatur, acBar. in legi patrem , Se Fulgofi 

parte jus innititur : fed quid in his confumat / non ibidem, cum imprimís Trígona exprefliffimé Cancene 

habemus tex. expreflum , quo id probemus, quod rio in eo adverfari videantur ,quod dicit in ep text. 

fcilicet in fideicommiflb relicto filio intelligatur ta tempus illud hasreditatis reftituendas,fiveinftitutiónem 

cité , licet expreíTé non dicatur, cum fui juris erit, fadam de marito » fadam fuifle in favorem filii ,non 

in l. fideicom. 11. §. fi filio , de legat. 3. Se Peregr. patris:tenet enim quod imó in favorem mariti, & pa 

probat defideicom. art. 45. numer. 5. Ludov. Moro. tris refpedivé.PrnetereaTrigonafuamopinionem,quód 

refponf. 18. num. 2J. 

per hujufmodi reflitutionem non fiat fraus creditoribus 

in eo folum fundat quod docet Bald. in rub. Cod. 

Hic videtur efle intelledus, quem glof amplecti- de revoc. his , qua in fraud. cred quem fequitur Jaff» 

tur ind. I. patrem verbo morte, quia ponitur ab ea dicl. I. poft mort em*& in l. flipulatio ifta §. inter certam 

in ultimo loco inter relatos , juxta communem do ff.de verb.obligat.ouos (oíos dúos Trígona allegat in ea 

dorum , in hoc de tacita ultimo relatas opinionis ap- fing. quia ex prasfumpta mente teftatricis non praefumiprobatione 

, refolutionem. 

tur fideicommiflum conditionale,fed ad beneplacitum 

Tertius j" intellectus fuit quem Jacob. Cáncer, re- patris,6c in ejus favorem,cui ipfe potuit renunciare,ó'c 

'fert*"» tertia parte var. refol. cap. it.de renun. n. ijó. per confequens ( inquit) apparet quod reftitutio non 

quód dies in eo text. non fuit appofita in favorem pa fiat ante diem, & fie neçin fraudem creditorum,quia 

tris, fed in favorem filii'fui, cui cum mater.quas erat te- conditio fuit tantum pofita gratia ipíius patris. 

ftatrix , non poflet relinquere cum effedu hasreditatem 

quin patri acquireretur,cum filius eífet in poteftáte il 

Hasc Trígona dicit, ex quibus nullatenus > ni graviter 

fallat, probatur Cancerii intentum , ille enira 

lius , juxta l. places 9 ff.de acquir. hared. volens mater 

aliter, atque aliter rem explicat, aliamque fuiflo 

quod hasreditas ad filium cum effedu perveniret.infti- 

illius legis Se fpeciem , Se roentem tenet. 

tuit patrem, Se poft ejus mortem filium , & pater 

Astt fciens, óc fe habere creditores, filium emanó* Quoad Bar. autem ego non video quomodo, ex 

ejua

ejus didis in allegat. leg. patrem,\\\c intelledus deprehendatur,imó 

fecundum fupra propofitum fequi fic mihi 

videtur ut nihil clarius : refpondens enim ad leg* 

¡omnes, in §. fint eo ti. qua in frapdem cred. ubi qui iolvit 

ante diem dicitur fraudare creditores , hasc for- 

, Dalia verba ponit .• Hoc quod hic dicitur quod pater poterat 

differre non erat ex volúntate defiincti, fed ex 

necesítate, quia filio in potefiate conflit uto non poterat 

reftitui ideo obligatio illa non videtur habere éf ideo cre- 

" dilores non videntur fraudar i , fed ibi loquitur quando 

obligatio de fui natura habet diem, ideó creditores videntur 

fraudari. Hasc Bar. nec plura , nec pauciora», 

Vides quomodo Bar. non hunc , fed fecundum probet 

intelledum , voleos obligationem reftituéndi in 

. d. I. patrem, nullam habuifíe diem ad quem uíque 

teftatrix hasreditatem , ut'patejcea gauderet, óc frueretur 

, reliquiflet,* fed folüm pepéndiífe á mera , Sc 

libera volúntate patris haeredis ( qui vigore patrias 

poteftatis , praster voluntatem defundas, poterat rete 

ntione uti ufque ad mortem ) num nam voluiífet 

ante mortem reftituere vel non, Sc beneficio .legis , 

ufumfrudum patri permittentis, gaudere , vel non, 

cum autem nolens beneficio legis, aliquod lucrum 

, deterentis, gaudere , non dicatur fraudare creditores 

ut infra docebimus, inde fit quod propterea non 

dicantur creditores fraudati per reftitutionem prssdidam. 

Biícrepantia igitur inter Bar. Sc Cáncer, 

clare efle videtur tum in fupradidis, tum etiam & 

ineo quoderedens Cáncer, "aliquid deíuhdum , voluifle 

quod tameri non rogav!t,ut alias J. C.'dicebat in 

leg. fi fponfus, in §.fi quis rogatus , jjf.de donat. inter 

éfc. cenfet patrem fuifte inftitutunr hasredem de vita 

, Sc poft eam expreífé de hasreditate reftituenda filio 

gravatum, tacité tamen nihil voluifle teftatricem 

pátri relinquere nec ut momento quidem haberet 

, led filio , attamen necefíitaícm compulfam, quia 

acquifitionem patris e'ffugere non poterat, eundem 

primo, loco hasredem de vita inflnuifle : Bar. autem 

exiftimat expreífé teftatricem declarafle in teftamento 

quod Cancerius inquit tacite voluifle , fcilicet 

quod pater nullo momento temporis hasreditatem 

retineret , fed imo eam ftatim filio reftitueret, 

fimpliciter , & puré abfque conditione aiiqua eum 

gravando de hasreditate filio reftituenda. Hasc mihi 

vifus eft fignificaffe Bar.Hasc mihi vifa funt digna quas 

annotarem ¿ alius, fi habet, mehora det. 

to8 Quatenus «intelledus eft f quod J. C. indicia leg. 

patrem non intenderit cafum decide re an prasm atura 

reftitutio refpedu fruduum, quos hasres ufque 

ad mortem percipere valuiflet, fieri potuerit in fraudem 

creditorum , quod jam alias decifum habemus 

non pofle fieri in l. 3. §. gefta , jf.eo tit. qua in fraud. 

cred fed illum folum, nunquid trebellianicas.vel falci- 

, dias detradionem omitiere haeres poflit cum reftituit 

io fraudem , Óc praejudicium creditorum : eft hic intelledus 

de mente Peregrin. art. 3. numer. 12c. dum ad 

probandum quod trebellianica reraitti poflit in fraudem 

creditorum allegat d. I. patrem. 

I0 

'Hic intelledus videtur fundar i in ratione legis , 

quas alias folet regere diípofitionemea enim ibi alíignatur 

efle quia fic hasres dicitur plenam fidem ÓC 

debitam pietatem fequutus exhibitionis, quas verba ad 

omiflionem tantum detradionis trebellianicas, Sc falcidias 

accommodari pofle proprié videntur non ad 

remiflionem fruduum , quos interum potuiffet -hasres 

9percipere poft aditionem: ratio eft clara quia f trebellianica 

, ÓC falcidia detrahuntur contra voluntatem 

teftatoris, ut Bart. docet ind. nemo potefl num. 5. 

ff. de leg. I. & Peregr. refert in tratl. defideicom. art. 

3. nu. 86. ac Annas Rober. rer. judie, lib.a.. cap. 7.pag. 

866. Quod quomodo poffit fubftineri, prasfuppofito 

iio"j- quod poterat teftator prohibefe hasredi detradionem 

trebellianicas nedum expreífé , veluti dicendo , 

prohibeo , feu nolo quod hasres meus quartam tre- 

. ParsV. i 189 

bel lianicam detrahat, vel alias , fed etiam tacite , veluti 

dicendo, reftituas integram hasreditatem , vel fine 

diminutione, vel aliis utendo verbis , quas id importent 

, prout probant in terminis Anth. Gab. lib. 

4. com.' concl. tit. ad Trebell. concl. 7. Peregr. de fideic. 

art. 3. num. 89. plené Mant. de conjecl. ult. vol. 

lib. 4. tit. 12.'num. IJ. éf 16. óc Menoch. de prafump. 

Ubr.4. prafump. 198. per tot* Sc videtur f efle dodri-1* 1 

na a p probat a á noftro Senatu , quem vidimus ad 

exemplum eorum 9 quas de tacita prohibitione trebellianicas, 

ex eo quód juífa lit refutui integra hasreditas 

, vel etiam fine diminutione, dicta funt, declaraffe 

fub die 16. ; 

Maii>;i6n. referente egregio Senatore 

Francifco Mijavila, Sc Franqueaa in caula univerfitatis 

VillasFigueriárum contra fifeum regium,univerfitati 

prasdidas cenferi per Regem remiflum quintum , 

quod recipere pofle, Sc deberé êtiamfi non fit refervatum, 

extimatum hucufque eft á multis in hoc principatu 

, jufté ne, an injuria ego nunc non difputo , 

quia non eft hic locus; ex impofitionibus ex eo quód 

mandatum per eum fuiífet cum quodam privilegio levatoribus 

impofitiónum , quod pecunias , ck. pretia 

proceflura ex eis traderent confulib. didas univerfitatis 

integré , & fine diminutione, feriba Hieronyn o 

Bofch. lequitur Cáncer. Hb. 3. var. c. 4. de fervit. mu 

460. in hoc eodem fado refpondens: prasfuppoíito,inquam 

, quod poterat teftator , fi voluiflet, trebellianicas 

detradionem hasredi prohibere,qüod tamen non 

fecit nec exprefle, nec tacité, unde

9 O 

Claufula IV. 

feu Umita ad refiricl. ipftus legis in princip. qui bené 

matenam traílat , adde Surd. dec. 132. num. 17. & 

217. num.' 2. rateri nos oportebit neceífario quód J. 

C. ibi noluerit alium cafum decidere, praeterquam 

nunquid poííit omitti dctradio trebellianicae, vel falcidias 

per haeredem gravatum in fraudem, & prasju- ' 

dicium creditorum. 

iij Et-j- quod ratio prasdida poíita ind. I. patrem debeat 

tantum referri ad omiííionem detradionis trebellianicae 

, & falcidiae, Se non ad aliud, talifque 

fuerit mens Juri feo nfulci, non alia, probatur ulterius 

ex eóquod cum in aliis legibus faspiüs eadem ratione 

uii fuerint Jureconfulti, & Imperatores, reperimus id 

fec i lie refpedu falcidi'se , Se trebellianicae, vel alterius 

, dedudiónis permifláe , non alias •> íic J. C. Caiiftratus 

in l. debitorem,quae immediaté fequiturpof d l. patrem, 

agens de eo íolo nunquid nondetrahere trebelliañicam 

íit faceré in fraudem creditorum , & poftquam 

refpon dit quód non , rationem didi reddit dicens eífe 

quia id fit magis fideliter faceré Ulpian. Ítem in l. fi 

fponfias,qua fententia , ff. de donat. int. vir. & uxor. 

de eadem re agens déciíionis rationem dicit eífe quod 

id fit integram fidem praftare , & veré fidem exoluere, 

voluntatem teflatoris fequutum. ídem pauló ante, in §. 

fi quis rogatus, probans rogatum de hasreditate uxori 

reftituenda percepta certa quantitate non cenferi quicquam 

uxori dona fíe quamvis totam integram reftituerit 

abfque dedudione , 'dicit id eífe, quia imo id fit 

magis pieniore officio prafianda fidei fungí, quam donare 

, J. C ítem , in l. bares , $.fi totam. ff.adS. C. trebell. 

refolvens dubitationem, nunquid haeres s qui non 

detrada trebell. hasreditatem reftituit, prasfu/natur fecifle 

per igribrantiam , dicit quód non, fed magisexplendi 

fideicommifficaufa:imperator item in l.l. Cod. ad 

l. falcid: poftquam refoivit, fólventem fcienter quod 

per faicidía n retiñere pdtuiftet non poífe diei plus debito 

folvifle , aftignáns hujus rei rationem , eam dicit 

eífe , quia id potius fit pleniorem fidem reftituenda porionis 

exhibere. Et finaliter Imper. in §. non autem •, de 

hared.

Jureconfulto adducuntur utrumque noftra; diftindionis 

membrum pulchré probantia , fedquia multa fimilia 

ad idem propofitum longiori oratione profequitur 

J. C. in l. mox allegancia , ubi nos ad longúm ejus 

verbum referímus ideó hic , ne idem hic repetamus, 

confulto omittimus. Probat igitur eandem refolutionem 

egregius tex. in 1.1. $. utrum ff. fiquidin fraud. 

.patro. ubiJ. Cin hasc elegantia verba prorupit. Utrum 

autem ad ea Jota revocanda faviana pertineat, qua quis* 


191 

ígnoraverint originem Senatus confultí antea Pegafiani 

* nunc vero Trebelliani, quod illam introdu* 

xit ut eo lucro alledi, óc invitati hasredes non definerent 

propterea hasreditatem adire quód lucrofa eis 

non videretur propter onus reílitutionis fibi injunctum 

, fcienfes Ücentiam fibi concedi quartam retinendi, 

probat Imperator in %.fed quia haredes, éf §. fed 

quia ftipulatióhes infiit. de fideicom. haredi. óc ibi Infti- * 

tutiftas , praster quos viden. Annae. Rober. rer. judie. 

l 2 i 

. lib.ertus de bonis diminuit: an etiam ad ea , qua non ac- Ubr. 4. cap. 17. verf pro Mavia. lucri autem f legalis 

quifivit videndum efi. Et ait JuUanus libro zó.digeflo- repudiarlo , feu renunciado non eft alienatio , nec 

rum , fi hareditatem libertus non adierit fraudandi pa- dicitur proprii patrimonii diminutio, fed imó non actroni 

caufa , vel legatum repulerit , favianam ceffare ; quiíitio , óc ideo poteft fieri ab eo, qui habet credito 

quod mihi videtur verum: quamvis enim legatum reres abfque eo quód ipfi poííint illam res vocare, proutro 

noftrum fit nifi repudietur , attamen cum repudiati , prasterquam quód ex juribus fupra allegatis fatis . 

tur retro noftrum tton fuijfe palam eft. In cateris quoque forfan clare.) ócaperte poteft colligi, id in expfeflb 

libertatibus , quas non admifit is libertus , cui quis co~ tenent , Óc refolvunt Antho. Gom. in l. 29. Taur. 

natum voluerit, idem erit probandum favianam ceffa numer). 29. éf l. 43. num$ko. ubi pleniííime ejus addire 

-y fufficit. enim patrono fi nihil de fuo in necem ejus litionator 

ajios ad idem refert, Joan. Gutier. in repebertus 

alienavit, non fi acquifivit, éfc. Exempla ., quas 

" tit. c.quamvis patlum. num. 31. de praíí, in 6. ÓC pa 

poftea JureconfuUus adducit ad eandem diftinctioter 

Thom. Sánchez, de matrim. lib. 6. de dona, 

nem probandam funt veluti in eo , qui cum aliquid 

inter, éfc. difput. 4. numer. 18. qui loquitur de re- 

fuiflet ei fub conditione relidum , id egit ne condimiflione 

ufusfruclus , quem lex patrrdefert in bonis . 

tio exifteret, vel cum fub conditione ftipulatus fuif 

filii adventitiis ( ¿ntellige de remiífione ufusfrudus 

fet maluit deficere conditionem. ítem in eo, qui cum 

ante acceptationem , non poft ,fic ego intelligo : alias 

querelam inofficiofi, vel quam aliam, puta injuria- 

enim nec concederem fieri pofle renunciationem in 

rum, vel fimilem , proponerc potuiflet,. noluit pro- 

praejudicium creditorum cüm eflet de jure quasfito , 

ponere , óc fimilibus , in. quibus cafibus dicit favianam 

ceflare quia in eis non dicitur de patrimonio 

. non quasrendo talis renunciatio ) Óc de pluribus aliis 

diminutum , fed tantum nolitum acquiri. Si vero 

fimilibus lucrorum renunciatiombus , feu repudiatio* 

[ hasc funt exempla alterius membri diftindionis, quas 

nibus quotidie in praxi contingibilibus : inter quos 

á Jureconfulto proponuntur ) in lite vinci voluit, .ut 

quidem dodores prasíertim notandus eft pater Sán 

quia condcmnatus ut data opera , vel in jure confefchez 

, qui plus labons in hoc confumpfit, ÓC Vincen; 

fus. ítem fi noluit obtinere cüm peteret actionem fic 

de Franc. decif. 101. num. O óc in iftis quartis quod 

de bonis diminuendo , fi tranfegit in fraudem pat.ro- 

fint lucra legalia, óc beneficia legis, earumque repuni, 

óc fimilia feCerit, rjer quas de bonis, & patrimodiatio 

non dicatur diminutio patrimonii, fed non acnio 

proprlo diminuiffe dici poílit .• in hujufmódi caquifttio 

, ultra fupra in ídem traditam , videtur clare 

fibus inquit G. faviana; locum efle. Hasc latius for 

déduci ex text. in l.fin. §. etfi prafatam C. de jur. delifan 

, quam aliqui vóluiflent, hic ego referre volui, 

beran, ibi éf legis falcidia adverfus legatarios utantut t 

quia máxime vifa funt pro futura ad totalem hujus 

beneficio, ÓC clarius exj§. huic nobis in auílent. de hared. 

rei , quam tradamus , explican o nem óc declarat i o- 

& jale id. col. 1. ibi fi voluerint hac utilitate ( legis iaTA> 

nem. ídem probat tex* in l.fifponfus ff. de donat. in 

dias ) potiri, óc ibi, 'éf meruit non damnificari joter 

vir. éf uxor. ¿f l. non fraudantur, de reg. jur. Non 

fraudantur ( inquit J. C. ) creditores cum quid non 

acquiritur a debitore , fed cum quid de , bonis dimi-, 

nuitur v Óc finaliter idem probat text. in 1.1. $.fin. 

verf. confertur, ff. de collat. bonorum , ibi, ut hoc demum 

conferatur, quod ejus effe defiit dolo malo caterum 

fi id egit ne acquireret non venit in collationem. Pulchra; 

funt decifiones Senatus Pedemon. 05. num. 42. 

apud Ofaf. Rot. Floren. 132. num. 15. apud Hieronymum 

Magon. óc Senat. Neapol. 101. per tot. apud 

Vincen. de Fran.bené Antón. Gom. tom. var. cap. a., 

de donat. num. 13. verf. item adde , éf n. 24. qui , óc 

quas hanc diftindionem approbarunt, ac probarunt. 

118 Hocque -|- prasfuppofito , ratio propter quam reftitutio 

, quas fit ante tempus prasftitutum dicitur in 

fraudem creditorum facta , eft, qifia per eam cenfetur 

debitor diminuere de patrimonio fuo hasreditatem 

illam pro toto illo tempore , quo fibi relicta fuerat, 

ex quo per eum adita fuerat, ÓC per aditionem fuá 

propria fada ut fupra probavimns , quamvis non fíe 

eflet fi ante aditionem ea rep'udiaretur ut in juribus 

fupra allegat; probatur, ÓC fignanter in l. fi jponfus, §. fi 

maritus de don. interne, in omiflione autem . & feu renunciatione,vel 

repudiatione falcidias,Óctrebellianicas, 

feu juris deducendi eas non dicitur quis de patrimonio 

19 fuo diminuere,fed imó no He acquirere: ratio-jêft clara 

quia trebeílianicaîdem eft de falcidia, quando enim 

de una loquimur ÓC de altera nos loqui , oportet omnes 

intelligant ) nihil aliud eft , quam quoddam lucrum 

légale, quod lex defert sis , qui hasreditatem 

adeunt, quam funt gravati five in vita, five in morte 

reftituere, quod omnes mihi concedent, qui non 

! 

um 

( folvendo ultra vires ) fid etiam lucrar i ( amittendo 

falcidiam ) ÓC denique ibi, nihil poterat damnificari , 

fed ex diverjo etiam qua funt ex falcidia lege lucran. 

Imó f etiam fi non eflet beneficium legis , fed ho- laí 

minis ( óc per hoc foíves argumentum, quod fupra 

contra noftram opinionem adduximus ex leg.fi fponlus, 

f. fi quis rogatus ff. de don. inter , éfc. quatenus habet 

hasredem gravatumde reftituenda hasreditate,percepta, 

deduda, feu,retenta exea certa quantitate, non videri 

fraudare creditores fi reftitutionem fine dedudione 

faciat) adhuc dici non poflet prohibitam efle,reptídiationem 

ei,quicreditores haberet,ratio clare fumicur 

ex juribus fuperius addudis , quas probant hasreditatem 

, óc legatum , quas funt beneficium hominis , ante 

acceptationem pofle repudian abíque eo quod 

poííint creditores prastendere fraudem li hasc noftra 

beneficia five legis five hominis, dum prius non fint 

acceptata, repudian poflunt. 

Adverte •¡•tamen quód hasc proceduntin his, quas 122 

non acquiruntur, nec debentur ipfo jure, ut trebellianica 

, ÓC falcidia , quas funt debita , íi hasres voluerit 

, ut in quolibet alio relicto á teftatore, óc beneficio 

dicimus , óc prqibat Peregr. art. 3. num. 126*. qui 

dodores allegat, fecus tamen eft in his, quas ipfo 

jure acquiruntur, óc debentur veluti ;n legitima, per 

l.fchnus, éf leg. quoniam inprioribus Cod. de inojfic. teftament. 

haec enim nqn poflunt repudian > feu proprius, 

renuncian in fraudem creditorum , quia eflet 

hoc diminuere deproprio patrimonio , non nolle 

acquirere, prouti de legitimé tenent Anchar*, in 

conf. 101. éf 168. pluribus probat Peregr. de fideicom. 

art, 3. ¿ numero 128. cum fequent. ufque ad num. 132,

192. ^Clauíula IV. í 

ut quamvis Joan. Gutier. in Allegat. cap. quamvis pa- momentánea non videtur habenda in confideratione, 

dum y numer. 24. de pací. & in pratl. libr. 3. quefi. 76". arguml.qui fc,defolut. prouti non dicitur verfura,q'uod 

& Annas Rober. rer. judica. lib. 3. cap. 12. contra- non durat verfum,nec dicitur fadum quod non durat 

Tium teneant, & diçat ultimus fie in binis cafibus, qui faáumyC.unde verb.fignifl.i. §. verfum.ff.de in rem verf. 

•f contigerant, fujífe judicatum: ego. tamen Ancharra- nec etiam dicitur folutum quod non durat íoíutum, ut 

ni, & Pereg. fententiam veriorem exiftimo ex íunda- Saluftius Tiber, á Corneo probat de mod. proced. in 

mentís, quae ipfi tradunt, quasque egó retulifíem cauf. qua coram auditor e Camera ducunt lib. 3. cap. 9. 

nifi inutilis tranfcriptoris vitio timerem notari. fecundo illius numer i num. ?. dicendo quod propterea 

23 Sed i" quare non eft idem in repudiatione legati, ut quando poft fadam graduationem creditorum, appadicatur 

fada in fraudem creditorum , poft quam ha- rent alii creditores priores, quibus tenéptur pofteriobemus 

illius dominium ipfo jure á die mortis tefta- res graduati reftituere quod receperunt vigore promiftoris 

tranfire in legatarium leg. a Tito.ff. de fur. Re- fioim, quae folet per eos fien in cautiombus, quas 

fpondebit tibí Sánchez fi eum ieger'is .allegat. difput.4¿. prasftant, tune fada pecunias reftitutione reviviícit 

num. 8. ftatim in princip. ego enim non poífum Ion- eorum obligatio quas fuerat antea , vigore foiutionis 

gior efle. eis facías, calíata, & annuliata, & quitantia de de- 

24 Ex + his ómnibus non erit difficile cognitu quíf- bito fada , quia no,^ dicitur folutum quod non dunam 

ex fupradidis nobis árrideát, /. patrem intelle- rat folutum, inde fit quod licita fit, & permifla prasdu

Glofla IXiPars V. 

per unam ? atque per aliam transferatür in emptotem 

dommium, Sc pofleífio , quod quia fatis ex fe 

notum eft, Óc bene probatur per Amedas. á Ponte in 

tratl. de laudim. q. 37. n. Ç. Ó" 14.. licet in materia 

alienationis reí fubjedaí fideicommifío Joquatur , 

quam tamen jam diximus á noftra haereditamentorum 

in hoc de remanendo donSnio apud hasreditatem 

, ó. validitate alienationum minime difíef re, 

**3°ideo alios non allego : habet enim -j- interim dominus 

, dure non eft declarata invafiditas contractus, 

intentionem fundatam in jure laudimii, á Ponte d. q. 

57- *.& 4%. "- . 

jo 1 Sed id + intelligitur quando petitur laudimium 

antequam cafus fuccedat, quo filius hasreditatus annullari 

faciat poft mqrtem patris, alienationes facías 

, & res alienatas recuperet: oam tune poft id 

fadum, non eft locus petitioni laudimii, nec illius 

exadioni, utpote quia non fit debitum laudimium 

nedum quando contradus eft á principio nullus, 

fed nec etiam quando ex poft in irritum , óc ad non 

cauíam reducitur, idem Amed. á Pont, ubi fupra 

q. 30. n. 7. ubi exempla affert, veluti fi refeindatür 

ex capite minoris astatis, enormiíiimas laslionis , 

vel aliter , ex caufa tamen neceftaria ab initio contractus 

exiftenti ad quod plures DD. allegat apud 

eum videndos. 

e c 

132 ^ 1" * d 

quo cafu non deberi laudimiá non foluta, óc pofle 

foluta repeti docet Anth, Fab. in fuo Cod. titulo 

42. de jur. emphyteu. defi. 28. atque ita refolutum 

fuifle in Senáftu.Sebufia, atteftatur, dicens fecus futurum 

fi revocado, feu refolutio fieret interveniente 

hominis fado licet neceflario , puta ex retrovertditione 

, ad quam fe emptor obligaverat , five ex 

fpóntanea contrahentium volúntate , five ipfa etiam 

juris poteftate ^'utputa fufceptis ab eo liberis, qui 

bona fuá extraneo donaverat , quia in his non fit 

retrotraerlo ad tempus donationis, in noftris autem 

donationibus fit proculdubio retrotradio ad tempus 

firmas cápitulorum matrimoniaiium ut Bereiíg. Fernán, 

refert, Óc probat alleg. cap. I. de JU. nat. ex ma- 

'trim. ad morga. contratl. cap. 7. pralud. n. 5. verf. ad 

fecundam, ergo, ócc. 

Habeo ego caufam in Senatu ad relationem egregii 

Senatoris Francifci Bonet inter nobilem Ludovicum 

Dezallat, Óc Petrum Xicoy , feriba tune Agramunt 

iu qua exiftimo obtinere quod non fiat contra 

didum Xicoy executio cujufdam fententias contra 

eum latas per judicem emphyteoticarium, óc in 

Regia Audientia confirmatas tempore quo poífidebat 

quafdam proprietates per eum emptas, ex quo 

poft didas fententias per aliam -fententiam Regiam 

e vidas ei fuerunt, per filios ejus qui vendiderat, 

quidem mirum , cum dominus ad con- proprietatés prasdidae vigore cujufdam haereditamenfequendum 

laudimium , ficut nec ad cenfus, non ti iu capitulis matrimonialibus fadi , Óc tune non 

habeat aliquam actio nem perfonalem contra tertium , poííidet tempore quo executio , fi declarabitur an 

qui ab eo non accepit, fed ab alio emit, nec ultequam haec prodeant in lucem , feribam in fine lilus 

inter ipfum , óc dominium initus eft contradus, bri quid fucceflerit. y 

ex quo perfonalis adío oriri poífit, fed imo folum An -J- autem infpiciendum in hoc fit , óc attenhabet, 

& pretendere poteft dominus , contra hunc 

realem accionen) , quia fundum poííidet , qui fibi 

tenetur ad laudimium , Óc cenfus;, quas cum fequatur 

fundi pofieííorem , óc non detur contra altum 

I33C mitto + quando dolo defiit poííidere , quo cafu 

poflet aliud efle, ad late tradita per Hippojy. Montaner. 

in additio. ad Antho. Olib. de atlio. par. 2. lib. 

.1. c. 3, n. 13..) inde fit quod contra eum , qui licet 

pofíederit fundum non tamen poflidet > nec dolo 

defiit poiíidere, non poífit prastendi ex adío laudimii 

, vel ceníuum, Montaner ad Olib. de atlio. de 

•pof. 2. Ub. 1. c. 7. num. 11. circa fin. Ame. á Ponte 

de laiidém. q. 13. num. 1 c. & i6.Sc plenius, óc ad 

fátietatem uíque q. 4$. per tot. óc fignanter in prin. 

éf n. 25. ubi declarat hanc adionem reaiem , quas 

datur contra fundi pofleflbrem efle reivendicationem 

, óc hypotheearíam , nullo modo perfonaiem. 

124 Id quod -j- m tantum exiftimat verum nolier 

nobilis Ludo vi. á Peguer. in conjlit. Ítem ne fuper 

latí dem. verf. l. hemque perço numer. 22. & 

23. cui aflentitur Bertrán, in conji. 11^. vol. 7. ce 

alii allega, per Amed. a Ponte in d. tratl. de Uu¿ 

dim. q. 29. n. 8. ut dicat quod etiam laudimium 

ante declarationem nullitatis alienationis , óc feu il- 

-lius recffionem, ÓC fic tempore habili receptum , óc 

exadum reftitui debeat íi poftea fuper nullitate , 

vel refeifione contra emptorem declaretur , quia recepit 

dominus ob caufam , quae ce fíat , quod videtur 

non difplicuifle Senatui dum de anno 1608. 

fub die \o. Decemb. in caufa N. Albert. contra Joannem 

Pou Villas Frigueriarum ad relationem egregii 

quondam Senatoris Jofephi Benac , feriba Bas , 

nunc Cortell. poft declaratam nuilain quandam venditionem 

fadam dido Pou de Manfo Albert vi , Sc 

deftfíetu curias utpote quia fadam poft evocatam 

de hoc caufam in Regia Audientia , Óc inhibitum ordinarium 

, ac partem citatam , declaravit etiam 

emptori reftituenda fore, Sc efle lauUimiaper eum 

-J- dominis diredis.- foluta. Id ego totum tribuo eífe- 

•dui retrotradionis, quas proculdubio fit ad tempus 

contradus quando refeifio Sc annullatió fiunt ex 

caula de prasterito tempore celebraüonis exiftenti, 

l 

t tman* de^Patl. Nupt. Tom. I. 

1 

dendum (quod óc mihi opponebatur in caulaprasdida, 

fed exiftimo quod minus rede cum non adfuiífet 

longum tempus ) fi fiat leícifw intra modicum 

tempus, vel poft longum decurfum ut in primo 

cafu non teneatur emptor ad laudimium, fecundo 

vero fic ratione fruduum, quos percepit , vide á 

Ponte d. q. 39. circa fin. 

Expeda re -f igitur ( ut jamjam fílum nodemusí 

quod fuerat per tot digresiones, forfan ut exiftimo, 

non inútiles, interruptum ) debet filius hasreditans 

mortem parentum ut poflit ad recuperationem non 

alienar o rurrí, ac eorum quae alienata funt re vocationem 

agere prout pluribus in fuperioribus probavinuis 

, ac multa tradit Bereng. Férdinan. in pralud. 

alleg. c. 7. num. 4. rationem didi reddens , quam 

quia clara,eft, habemufque non fexcentura exem- 

[' piaría cjufarum in Senatu decifarum, quibus id probare 

poflemus, quorum aiiqua' in fuperioribus jamjam 

tradimus, ideo hic omittimus. 

Hasc autem mors patris eft clare, óc fpecifice probanda 

ut ejus praetextu filius admittatur in hasreditate 

, q^ria agitur de magno praejudicio ut in terminis 

docet Peregr. de fideicom. art. 4^. n. 40. pro^ 

pter quod Senatus, referente egregio Senatore Jofe 

pho Ferrer, die 28. Januar. 16O0. ih caufa Jacobi 

FranquefacontraPaulam Voni&repulit praetentioneni 

fubftituti volentis fubintrare in heereditatem praetextu 

mortis inftituti, ÓC fola mortis fada probatione 

hoc modo quod inftitutus receíferat, odo ,• 

aut novem anni erant elapfi, nihil fcitum eo ufque 

erat de ejus vita aut morte , vidi conclufioném 

in archivo regio ubi cuftoditur. 

Quomodo autem, ÓC quot modis mors probetur 

vide apud Mafcard. de proba, concl. 1074. Menoc. 

de prafumpt. lib. 6. prafumpt.- 49. & de adipif >póff. 

reme. 4. an. 667. Vivi. decif. 243. lib.2. Nat. in conf. 

2o.\. per tot. Peregr. ubi fupra n. 39. 

Sed t quia hujufmódi adió tantum datur ad bo-i 

na comprehenfa in hasreditamento, óc fic ad prasfentia 

tantum, cum de illis folum cenfeatur fada 

haereditamentum , Sc donatio fecundum receptan» in 

Senatu, óc in Cathalonia opinionem , mérito pro-* 

R pterea

pterea quilibet dubitare poterit, nunquid filius ifte mifíb nifi, contrarium probetur per haeredem haerepoft 

mortem patris agere volens teneatur probare , dis , pete tibi á Marcobru, in conf, per tot. & in conf 

qua; bona fuerunt in hasreditamento comprehenfa 76*. n. 84. cum fequen. Petra de fideic. q. 12. ?i.^6S.M.eut 

vendicari valeant, an vero habeat intentionem noch. bene conf 207. num.12. é" 16. cum tr ib. fequen. 

fundatam in ómnibus bonis , quae reperiuntur pe- vol. 3. Cáncer, ex Marcobru.óc aliis./» 3.par.var.c. 17. 

nes patrem tempore mortis, niíi contrarium prode fent. & car. exequu. n. $66. qui faciunt pro affirbet 

is , ad quem fpeclet ex alia difpoíitione facta mativa, vide etiantfSurd. decif 330. «po/. 2. qui videtur 

per ipfum patrem« qua; fit fuftidendá de bonis non faceré pro negativa : meum non eít hoc loci articuli 

comprehenfis in. hasreditamento , & íic poflea quas- veritatem ulterius inquirere: latiflimé eum difputafiíis. 

Hanc ego dubitationem' brevibus reíolvendo vimus in Senatu de anno 1610. in caufa vertenti indico 

quod ad filium hasreditatum hoc onusproban- ter Francifcum Carbonell. , & alios ex una ,& Pedi 

fpeftat, quia efl fundamentum fuas intentionis, trum de Bellet partibus ex altera, referente egrenot. 

in l. non folum §. fed ut probari ff. de o per. nov. gio Senatore Jacobo Puigmija , feriba Vilella dum 

nuncia. óc ubi Bart. ÓC DD. ac in /. hoc jure , & l. pro dicto Carbonell, óc litis confortibus defendéis 

Silla, ff. de verbor. obligat. Ítem -j- quia ei, qui dicit, bamus habere ipfos ut fideicommiflarios intentioonus 

probandi incumbit /. ei qui ff. de probat. & l. nem fundatam in ómnibus bonis, quoe reliquerat 

ador, qui affevérau. C. eo. in hoc omnes concordant, gravatus tempore mortis fuas, quas erant penes dinec 

ullus efl qui diferepet, ut videre eft apud Jo- ¿tum de Bellet, ex eo qüod inventarium gravatus 

feph. Mafcard. deprob. concl. 1277. & fequent. per tot. no.n feciflet, in quzfequuta eft fententia fub die 13. 

Crave. conf. 61. nu. 6. Peregr. de fideicom. art. 44. in Feb. verum eft quod non tuit exprtíie hic articulas 

prin m Mago dec. Floren. 37. Cse.f. Barz. decif -Bonon. decifus : casterum obtinuimus in eo quod peteba- 

2. num. 9. cum fexcentis, quos allegant, íingularis mus, an ex ifto vel alio motivo fciunt id ctari Seeft 

pras aliis com. conclu. Jofeph. Ludovic. 14. omnino natores , qui decifioni interfuerunt. 

viden. per tot. Sed "f an dentur cafus , in quibus non obftanti-14* 

Ijo Diíficültas -j- hac in re poteft efle quomodo , Óc bus hujufmodi hasreditaméntis , óc donationibus 

quibus probatioñibus , óc conjectuns id. faceré te- bona in eis comprehenfa poflint per donatores , óc 

neatur, vel poflit hasreditatus, latio'r eft hasc materia, has re dit antes valide alienari, ut non peflint poftea 

quam inftnuti noftri ratio per mittat traftare, vide vendicati per donatarios, óc hasreditatos, dubium 

eam per doclores fuprá citatos , qui bene declarant, máximum verfatur, in quo majus tempus foret prode 

Omnes fere cafus in hac materia contingibiles culdubio, quam in alio quocunque juris articulo, 

adducunt , eis adde Antho. a Pet. in tratl. de fidei- utpoté valde neceífario., de quoque quotidie in 

com. q. 12. ubi per mille terc'entum feptuaginta qua- palatns ánxie difputatur , confumendum , ego proptuor 

números noflram materiam examinat. terea pro viribus conabor , difeurrendo per va- 

1.4° Sed-j-an in noftro cafu probatio quod tempore rioscaíus alienationum , qui á pluribus dicuntur permortis 

donator poílidebat talia bona (quas eft no- mifli, materiam explicare. 

ítra propolita quasftio ) fufficiat ad victoriam , ei qui Bereng. Ferdin. qui in hac materia haereditamen- " 

agit rei vendicatione ad bona prasfentia donata ? dic torum plufquam alius , laboravit , in praludii illis 

quod non ratio eft quia de prasfenti ad prasteritum qua fecit ante interpretas cap. uni. de filiis nat. exmanon 

infertur , ÓC ideo hodie dominus, vel poílef- trim. ad morga. contra pralud. 7. nu. 6. plures cafor 

non prsefumitur olim talis, Barb. in l. five pop- fus refert, in quibus exiltimat permiifum alienafidrtis 

C. de proba..Pet. in allegat. tratl./ de fideico. q.' tionem non obftante hasreditamento , ÓC dónala 

n. 462. Mafcar. de proba.concl. 1196.71.58. Anth. tione. 

Gab. lib. 1. con. concl. 10. n. 20. w 7. limita. Jacob. Primum dicit + efle quando pater. alienaret do-14$ 

Menoch. prafum. 62. in fin. & prafum. 65.per tot.l. tando filias , item legitimas aliis filiis , fi quos ha- 

6. Nicola. Evtrar. in top. legal, lo a tempore*.ad tem- beret relinquendo, quia non potuit pater fefe ádpus 

n. 20. quem licet doéfcorcs fupradicti non alie- ftringere in praejudicium aliorum liberorum , quigent: 

is tamen mihi videtur melius ómnibus mate- bus non á patria difpoíitione •> aut arbitrio , fed lege 

riam inteilexifle, pofl quam melius legimus ab eo legitima p

CompenfáncU jadura fssfi, quae nunquam deeflet, nec 

deeífe poflet, cum certum fit eum qui cum patre coa* 

traxit poft hasredi tamentum , femper remanere ex 

contradu las fum , tener ique patrem fi poteft jacturam 

compenfare : nec eft quod íundamentum hujus 

opinionis fiat, íicuti Fern. facit in liberatione 

animas gravati, ad quam videtur is doctor donatarium 

, jam multo antequam pater eam oneraret, 

dominum bonorum illius eífectum , vel faltem dominum 

futurum effe promiífum velle obligare , tum 

quia cum prsefupponamus donatorem tempore con 

Gfcfla IX. Pars V. 

interpretatio contra ipfos , qui üpertius loqui poterant, 

eft fienda , ex l. veterib. fi. depatlJ.Labeo l.fi 

de coktrab. empt. I. quidquid attingenda, de verbor. 

oblig. c. contra eum de regul. jur. in 6. atque ita in 

expreflb tenent•, Óc refolvunt Boer.decif. 172.W.27. 

Franc Mar. decif 87. n. 8. part.**. Jacob. Menoc. de 

prafumpt. lib. 3. prafumpt. 3$. n. 22. imputet igitur 

fibi donator fi per donatarium impeditur re uti prout 

antea faciebát , etiam fi ifti cafus , vel fundes 

fuccedant, ex quo, cum in adu donationis retiñere 

, Sc refervare fibi illud potuiflet, non fe* 

cjt. gV^ 

Et quod rb dicitur donationem efle favorabilem 1 

óc late interpretandam, intelligitur in favorem donatarii 

, non donantis , ule„ ex dodoribus fupra ad- 

tradi debiti nihil habere in ; 

bonis ex quo fatisfaciat 

creditori cum omnia donaftet filio, fciamufque 

*4°T inopiam, óc paupertatem excuíare á reilitutione, 

argumento text. in c. querelam. Ut. ¡¿revi extra de 

jur, juram, ubi neceffitas, ó*t difíicuitás excufant á dudis apparet, óc tradit Caffan^t. conjil. 10. n. 74.0* 

perjurio , cap, quamquam inucl. gl. ver.facultates de in conf 48. n. 54. ubi ad concordandum /. cum de 

.ufu. in 6. gl. etiam in reg. peccatum, Sc ibi Din. Sc indebito, de probat. quas vult in donationibus feri 

Anchar, de reg. jur. eo. lib. Joan. Gutier. caconi.quajl. ftridiííímam interpretationem , Óc ideo nunquam 

lib.i.c.ap. n. 3. ubiDivum Auguft, citat in epiflol. /4. pra?fumi% quod eft dicere interpretationem efle 

& Divum Thom. 2. 2. q. 62. art. ult. inde fit quod fiendam in favorem donantis, cum cap. cumdiletli, 

non remaneat anima donatoris onerata quantum ad extra de dona, ubi ftatuitur in donationibus latif- 

reftitutionem ratione illius damni dati, de quo lofimam foíe fiendam interpretationem in favorem 

i 

M7qoitur Fernán, tum -|- etiam quia nullo jure obliga-, donatarii diftinguit dúo témpora , primum qui 

tur donatarius ad debita per donatorem contracta dem antequam conftet nunquid donatio fit fada , 

poft donationem nec in inreriori foro, nec in ex necne , fed eft dubium , tune interpretatio fit ia 

terior? , prouti fatis notum eft iis,qui vel facras Theo- favorem donantis , óc ideo in dubio non prasfumilógias 

, vel unius > aut alterius juris fcientias limina tur , Sc ita procedit /. cum de indebito , fecundum 

I^deguftarunt, ad quod t conducit ratio quam idem vero tempus eft poft fadam donationem quando 

Fernán, ibidem in 3. cafu adducit ad probandum clare conftat eam fadam fuifle, hoc cafu latiífima 

filium non excludi á bonis donatis per confiíca- fit interpretatio , in donatione in favorem donatarii, 

tionem , quas fieri deberet propter delidum patris ÓC ita procedit de capitul. cum dileñi. 

quia (inquit) filii caufa prásceííit caufa m~fifckiJt pi Et -j- quidem ad interpretationem a verifimili men-1 

gnus ff. qui potior. in pignor. babean, viden. Ludo. te donantis tune poííet recurrí cum in obfeuris ver- 

Mol i. de primogen. Hifpan. lib, 1. c. 10. n. $4.. qui famur , ob quod neceíiitate aiiqua foret fienda 

!49"t" idem quod nos refpondit ad eam quseftionem , interpretatio, tune id quod eft verífimile augurare- 

nunquid Ibcceflbr majoratus teneatur folvere debimur difpofitum, juxtjf; c. infpicimus, de reg. jur. in 

ta prasdeceftoris ejus confeientias exonerationem tan- 6. u l. femper in (lipulationihus , ff. eo. tit. ÓC quod 

gentia , corruit ergo hujus dódoris hac in re tra ibi Din. óc Dec. docent, in noftro autem cafu 

dita opinio , & corruunt illorum Senatus conful- nihil eft obícufum , quo*d egeat interpretatione 

torum decifiones, quas refert intellexifíe fe pro nec propter quod ad verifimilem donantis men 

opinione fadas. 

tem debeámus re currere, fed fumus in. claris , quod 

ico Tertius cafus rj" eft quando pater alienaret pro fcilicet talis refervatio facultads aiienandi non fit 

evitauda puriit'ipne delidí, & paranda fibi libera fada, non eft ergo quod taiem interpretationem 

tione, quod duplici medio probare conatm iis do- faciamus. Et certe fi quoad hujufmódi re fer v anodor 

, primo quia liceat patri alienare ut fanguinem nes venfimilis mens donatoris foret attendenda, 

fuuna redimat jux. I. l.ff. de his• qui fibi mor. confeive. nulla fuperveniret néceífitas donatori , quas hac 

fecundo quia fi de hoc cafu , dum hasreditamentum, via non fublevaretur : femper «nim diceret donator 

faciebát pater in commodum filiorum y adverrifíet , quod fi ipfe cogitaífet, aliquid fibi pro ea necef- 

Sc fuiflet interrogatus verifimiliter r'efervaflet , alifitate refervaffet, uxsde fieret quod donationes redquid,pro 

ea neceíiitate fublevanda , ergo ( inquit ) derentur in irritum, óc nullo negotioeluderentur, 

habebitur pro refervato, /. tale patlum. fin. ff. de Et in terminis quod inalienabilia non poflint alie- 

,pac. atque ita decifum fuifle Sc judieatum arrefto nari pro paranda liberatione á deudo tenet Peregr. 

' Tholoíano de anno 1 f 49. teftatur. 

de fideicom. artic. 42. n. 00. cüm feq. quod tamen 

151 Ego tamen, qui naturam contractas donationis poftea limitat ut ibi videbis. 

probé nofeo effe ut per eam , poftquam perfecta, Quartus cafus \ eft quando pater contrahit emen-1 

eft, privetur "donator omni prorfus commercio , & do, vendeudo , óc permutando more boni patris- 

participio rei donatas , omnino inficior poífe fieri familias, primo fuper mobilibus , & fmdibus bo 

manuum injedionem res d©natas propter caufam norum fuorum, fecundo fuper inimohilibus ad au 

fupradidam , nec video quomodo Fernán, fuas rege n dum , óc tuendum fuum, ÓC filiorum patrimo- 

|" folutiOni voluerit accommodare difpofitionem tex. nium , tali enim cafu exiftimat Fernán, valere alie 

in l. 2. ff. de bon, eor. qui mort. fibi confeive. ibi, n. nationes , quia'(inquit ) noluit pater padis matri 

nullum verbum de prastenfa licentia Sc facúltate , monialibus á fe fadis fefe commercioram Miçapacem 

quam pater habeat alienan di res alienas ut fuam fan efficere quominus negocian poflit, Óc inter homiguinem 

redimat: folum enim difponitur poenaa Asnes conveftari he. eoTum fuífragio careat , quod 

tutas contra corrumpentes fuum aecufatorem non •f nimis grave cuique videri debet, LJ¡¡ qui Cod.í 

habere locum contra corrumpentem eum, per quem de apofl. Adde quod his comrntrtns prodefle potefl 

de crimine, pro quo pcena fanguinis veniret irro fuis liberis, óc augere patrimonium, quod íi aliquangan 

da , aecufatus fuiflet, quia (inquit) ignofeendum do fecus accidat ce/íante caufa , filius asquo animo 

eft ei qui fanguinem fuum qualiter qualiter redem- ferré debet, /. fideic. C. de tranfaft. 'argumento , /. 

ptum voluerit, hasc, Sc non alia text. ille difponit. fi pater pucha , c?. de inofi tejí. Hasc Fernán. 

IC2 Prasterea "J" ut fecunda; rationi fatisfaciamus dicimus 

in donationibus non pofle argui in tavorem 

donatorum á verifimili illorum mente > imo omnis 

••• Fontan. de Pací. Nupt. Tom. I. 

Per *f hunc cafum , fi eum concederemos , de-¡ 

ftrueremur natura donationis , de qua eft ut poft ; 

eam fadam fic cenfeantur res donata* abdicatas a 

R a potefta-

"i per tot. 

eadem alteri legare, aut in fraudem , doloséve per Et in terminis, quod pro alimentis poflit pater 

lafciviam venderé, adrehquos vero ufus de illis bo bona filiorum alienare, tenet Surd. pofl Lara ab 

nis difponere non impediri, /. Titius ff. Treb. eo allegat. in trad. de alimen. privil. 37. num. 4- 

4*103 Hic -f- cafus necefli:atis, quem Fernán, adducit, 

ob quem patri cenfet permiflum , non obftante hasreditamento 

filiis f:ft.1, polfe bona in eo cdmprebenfa 

alienare 7 certiJimus de jure eft per ea qua; 

a 

**" 

guendo á perfona ad res, 8c dicendo quod fi patri 

licet fiiium venderé propter famis neceífitatem 

9 multo fortius eidem licebit res illius eam ob 

caufam venderé, & alienare : conducunt quas pluribus

GloíTa IX. Pars V. 197 

fibas probat Fran. Vivi» decif. 2$. per tot. quod qucW alus, quos Sánchez ubi fupra allegat, numer 29; 

modo fit intelligendum & procederé debeat, exinfra* in fine, Sc Barz. Flores in addit. ad decif 186. An- 

tradendis clarius forfau percipies. 

'too. Dubium -f tamen pulchrum eft nunquid pro liberando 

patre á carceribus, in quibus detineatur propter 

aliquod debitum privatum , poííint bona hujufmódi 

donata alienan, cujus refolutionem fácil lime 

"f" habebis ex decif. Senat. Mantua. 26. relat. per Sara. 

ubi aflerit declaratum per Senatum licere uxori fundum 

dotalem alienare pro liberando marito á carceribus 

pro debito privato detento , ex eo quod cum 

uxor teneatur alere virum quando ipfe non habet, 

multo magis debet teneri eidem in illa neceíiitate 

poíito fubvenire, máxime cum paria fint aliqoem 

a carcere liberare, vel in neceíiitate famis connituto 

fubvenire, quia liberatio carceratorum piiíhma 

caufa judicatur : poteft autem , inquit mulier pro 

alendo viro fundum dotalem alienare, ergo , &c. 

Videndus in materia decifionis Surdi Thefaur. decif 

2.2?. n. 7. ÓC ibi additio ejus filii, qui iri idem allegar, 

Franc. decif. 237. Vivi. decif. 133. & alios. ítem 

quia fi pro hujufmódi neceíiitate licet gravato bona 

l70udeicommiíli alienare, Óc \ in prohibitione alienandi 

non venit neceftaria alie natio, prouti etiam praster 

Surd. probat Andre. Gayl. praEt. obferv. libr. 2., 

obfer. 137. n. 4. inde Senatus ille conclufit poífe in 

propofito cafu alienationem fieri, quae quidem rationes 

cum videantur militare in noftro cafu , inde 

videtur dicendum & idem jus militare deberé , latiffímé 

articulum difputat Steph. Gratian. difeept. forenf. 

c. 108. per tot. ubi cum Senatus Mantua, fententia 

lubens concurrit. Viden. Brunoro, a Solé , qu: legali 

47. per tot. ubi difputat an bona fideicommifli 

poíli'it alienari pro redemptione carcerati. 

171 Ulterius -j- cadit in his & pulchrum aliud dubium, 

nunquid fi pater pro alendis filiis haereditatis a?s al>enum 

contraxit, teneantur ipfi de bonis in haereditamento 

comprehenfis illud in fubfidium folvere. 

Hanc quaeftio nem (quas folemnis , quas difficilis, 

quasque gravis, óc giv>viífima á doctoribus appellatur 

, tam fub nomine filiorum refpectu parentis , 

quam uxqris reípectu mariti quando pater, vel maritus 

mutuam aliquam pecuniam acceperunt , vel 

alio modo ass aLenum contraxerunt , pro alendis 

filiis, & uxore refpectivé, nunquid filii de bonis 

fuis, vel uxor de dote teneantur ad dicta debita qui 

latius, Sc utilius pertradarunt ex his , quos mihi 

ad propofitum videre licuit, funt Larae in repeti. leg. 

fi quis a liberis , $. fi quis ex bis ex n. 38. ff. de lio. 

agnof. Jo. Pet. Surd. in tracl. de alinwn. tit. 8. priv. 

44. per tot. Sc pater Thom. Sánchez egregius ac. 

dectus focietatis Jefu presbyter in difput. de Sánelo 

matrim. facram. tom. 3. /. 9* difp 4. a n. 28. cum feq. 

*7 

Hos lege, per quos, máxime fi eis addideris Blaz. 

Floref. de Mena in addit. ad Gom. decif 186. & Caro, 

decif. feu cafu I28. per tot. omnes habebis qui 

de hac re ufque tune fcripferant, & apud eos rationes 

reperies, quibus doctores motí fuere ad unam , 

vel alteram opinionem tenendam. 

2 

Qui + affirmativam contra uxorem , Sc filios tenent, 

Barthol. fe habere exiftimant, quam fequantur 

ejus opinionis antefignanum in l. bis filis, n. 3. 

ffi de conditl. indeb. Sed non confiderant quod eo 

loci Bart. non confirmat fecure hanc opinionem , fed 

quod in illa 1. fit argumentum pro ea tantum dicit 

poftea tamen addit , cogitabis : Nec Accurf. 

ibidem verb. proficit, qui etiam pro hac opinione 

cum Bartol. adducitur, id firmiter refolvit, fed per 

verbum dubitativum, forte , dicens quod forte ab 

eo , cui per caufam lucrativam pecunia proficit, 

condici poteft 1 fi eft indebite foluta. Qui autem 

filiorum , & uxoris caufam defendunt , Decium 

habent quem fequantur in l. fi eum fervum, num. 

27. ff. de cert. petat , óc ibi etiam Alciat. cum 

Fontan. de Pací. Nupt. Tom. I. 

ton. Gam. 

Qua -f- in quaeftione licét communis doctorumi73 

phalanges more gruum doctores potius numerando , 

quam rationes iplorum ponderando Bartoli opinionem 

fequatur , & licet etiam hujufmódi opmiont 

acceíferit rei iudicata auctoritas ut Azeved. afleveraf, 

quem Blaz. Flores in additione ad d. dec. Gam. 186. 

refert; Ego tamen pro contraria in favorem filiorum 

, Sc uxoris in oceurrenti cafu femper refponderem 

, quippe quia non videam aliquam rationem, quas 

in contrarium multum urgeat, óc omiflis refponíionibus, 

quas ad argumenta per Lara , & alios tradita 

in contrarium , adducuntur per Flores, óc Sánchez 

ubi fupra, paulifper tantum infiftam circa cardi 

nem difficultatis , qui \ totus verfatur , nunquid 174 

caufa alimentorum erga filios, Sc uxorem refpe¿lu 

mariti inopis fit lucrativa, vel onerofa: qui enim 

contrariam noftras fequuntur opinionem ,-, ex eo 

principaliter moventur quod eis videatur tile lucrativa 

caufa illa , volentes quod propterea qu

IQ8 Claufula IV. 

ni difceptatio foren. opus, in quo in c. 107. per tot. 

difputat hanc quasftionem , & contra noftram cum 

Bart. tenet opinionem aíferens teneri uxorem , ¿V filios 

> quando probatur fuiífe negocium in utilitatem 

illorum verfum , ipfo patre folvendo non exilíente , 

docetqne poftea quomodo id probetur , quomodoque 

affertioni paren tis non íit ftandum , eum vide, 

& quod juftius videbitur fequere : ego folam veritatem 

inquiro , quae apud me eíl proculdubio in 

opinione , quam fupra fequutus fum. 

17°* Audio f 

in cuna Vicarii Barcinona? ex ftylo fequendo 

contrariam noftras opinionem, folitum efle 

non admitti oppofitiones mulierum, quas pro fuis 

dotibus, & aliis juribus fiunt , juxta jura municipalia 

, in bonis mariti quando fit pro aliquo debito 

contra eum exequutio , non admitti, inquam , hujufmodi 

oppofitiones fi exequutio fit pro logeriis 

domorum , i 11 quibus mar.'tus , Se uxor habitarunt % 

verum ego non propterea á mea recedo opinione,per 

ea , quas fuperius tradita funt , fedquiftylum prasdictum 

defenderé voluerint adeant Stephanum Gratian. 

difcept. foren. allegat. c. 107. nu. Q. ubi videtur 

tenere ad debitum contra&um pro habitatione domus 

teneri uxorem de dote , & propriis bonis, fed 

quid ego in his fentirem jam fupra aperui luculenter. 

Tu vero íi vis perfecrJus rem habere , hoc cum 

diligeritia doctores legas, qui tibi adducit funt. 

Tune "f tamen procederé exiftimat fine dubio Gam* 

decif. 67. nu. 6. & clarius Blaz. Flor, addit. ad eandem 

decif. 186. fi pater exprefsé ad alimenta filiorum, 

vel maritus ad alimenta tíxoris mutuum petiiflet , 

& bona filiorum, & matris obligaflet: tune enim , 

inquit, quia proteftatus eíl, Se rem filiorum , aut 

uxoris egit, ad quam & ipfi tenebantur patri in cafu 

impotentias , & quia creditor quodammodo cum 

eiscontraxiífe videtur juftum eífet quod uxor, aut 

filii expenfum patri facerent, & non contradicere 

nt , Se tune practicaretur opinio Bar. ut paucis 

ver bis Alciat. exiftimat, alias faifa foret. Addit idem 

Gam. idem futurum ubi probarétur pecuniam mutuo 

acceptam verfam efle in utilitatem uxoris Se familias 

, quas tamen femper funt intelíigenda fi ex caufa 

lucrativa, non fi ex oneroía , Se debita , fecundum 

noftram opinionem fuperius firmatam. 

177 Hac forfan -f- animadverfione moti arbitrabantur 

. quídam in quodam oceurrenti cafu quod propterea 

pro validitate alienationum , quantumvis neceflariarum, 

quas fierent de bonis hasreditamento compreheníis 

, non declarabatur, quia illas non fierent, 

íicut debebant, expreflb filiorum nomine , Sí êrebus 

filiorum, ut filiorum , fed imo parentes eas faciebant 

nomine proprio , & ut de rebus propriis. 

Casterum ego exiflimo quod non fit id neceflarium 

X78ex eo -j- quod per hasreditamentüm non definit pater 

efle deminus, ficuti ante erat, durante vita fuá, 

uti in fuperioribus diclum fuit, & probat expreflis 

verbis deciíio in Senatu racta referente nobili don 

Ludo vico a Peguera olim illius egregio Senatore , 

de qua t fupra fit mentio , numero 24. & infra in 

glof. cenfuum, circa principium •> ac propterea fuo 

proprio nomine eft alienatio fien da, non alieno, 

bene tamen eft quod obfervetur id quod Gam. & 

Flor, ubi fupra animadvertunt, qtfod fcilicet narretur 

caufa, ob quam fit alienatio, fed non quod nomine 

filiorum fiat. 

170 Ídem \ etiam , quod Bar. docet, tune procederé 

aflerit pater Sánchez allega, difputat. 4. n. 30. quando 

maritus uxori centum tradidiflet ut ex eis foiveret 

fuis creditoribus, ipfa tamen ea expendiíTet in 

familias fuflentationem.nec creditoribus íatisfeciflet 5 

tune enim ipfa fi maritus non eífet folvendo , telieretur 

proculdubio de fuo ipíis Creditoribus, quia 

caufam tali cafu uxor dedifle diceretur quominus 

creditores debitum recuperaflent, quod tamen quo 

modo fit intelligendum , & procedat, ibidem poflea 

declarat , apud quem \ quasfo, videas. 

Alium cafum, in quo pater poteft non obftante 

hasreditamento alienare valide , taliter quod nec 

poflint poflea filii convenire , pofuimus ex mente 

Senatus in fia in glof. cenfuum , circa principium, ubi 

videbis validan, fuifle judicatam quandam in emphyteuíim 

conceflionem de quadam domo ruinóla 

faclam per patrem poft hasreditamentüm , nec fuiffe 

refeifioni obnoxiam. 

Supradicla omnia , quas dicta in fuperioribus fuere 

circa prohibitam alienationem , Se ulteriorem 

difpoíitionem facienda de rebus in hasreditamento 

comprehenfis poft jpfum faclum, patrem refpiciunt 

quando ipfe fecit hasreditamentüm: nam in' matre 

fi ipfa fit, quas hasreditavit , aliud jus ftatuitur 

proculdubio: finge enim quod mater fimul cum 

marito , vel fine eo 9 in capitulis matrimonialibus 

donationem , feu hasreditamentüm filiis ex eo matrimonio 

nafcituris fecit de bonis fuis , quas coníiftunt 

non in alio, quam in fuá dote, certum eft, c\ 

indubitatum quod fi hasc mulier in eo matrimonio 

moriatur, valida remánebit dieta donatio , & omnino 

irrevocabile hasreditamentüm abfque aliqua 

fpe alicujus validitatis alienationis, quam de bonis 

'donatis mater feciflet in vita , namin hoc cafu nulla 

efl differentia inter patrem, & matrem : Casterum 

-j- fi contingat hanc mulierem non mori cümi8o 

eo matrimonio , fed é cónverfo maritum ea fuperftite 

, Se vidua remanente, hoc cafu liberata remanet 

dos illo onere, Se immunia fiunt bona ab illa 

obligatione, taliter quod poteft iterum nubere 

cum illa dote , Se eam fecundo viro afferre non obftante 

hasreditamento, Se rebela filiis ex 1. matrimonio 

legitima, dereliqua dotediíponere.ficnofter 

Marquil. docet in ufat. de inte fatis q. 20. quem 

fequitur Jacob? Canc. /. i- var. c. 8. de donat.numer. 

88. idem Canc. lib. 3. var. c. 7. de pací. n. 203. 

rationem -j- dicunt eífe quia per hujufmodi paclumiS* 

fit deterior dotis couditio confiante matrimonio, St 

ipíius mulieris ad fecundo nubendum, quod de jure 

prohibetur, vide plures ? quos Cáncer, ibidem allegat, 

& in eo /Í&3.C.15. de renun. num. toi. In quibus 

tribus locis doclor ex profeflb materiam hanc 

pertraelat, Se quod Senatus in facli contingentia 

aliquando fuerit fequutus aperit, multofque dolores 

allegat, qui de eadem re egerunt coníulto 

hoc loci emittendos quia faciliter ibi videri poflunt. 

Addo ego Matthasum de Afflict. deçif 154. ubi dicit 

decifum per Senatum Neapol. non valere pa- 

¿lum, quod mulier fecerat foluto matrimonio de non 

petendo dotem fub certa pcena intra quatuor a linos 

, ex eo quod per illud efficeretur conditio dotis 

deterior, & Thefaur. decif. 230. probat optime Pet. 

Barbof. in repetitione l. 2. par. 1. a n. 141. cum muítis 

feq. ff. folut. matr. agens latiííimé de invalidita? 

te pacti cum muliere , vel alio inpiti quod per mortem 

mariti díflbluto matrimonio revertatur dos, íive 

fit data per patrem , five per extraneum, revertatur, 

inquam, ad alium quam ad mulierem , idque 

ex eifdem rationibus, quibus nos in hoc noftro 

propofito fumus uíi , Se ex eadem l. 2. ff. de 

paííis dotal. quibus noftra hasc opinio quam ampleclimur 

, confirmatur , bene Anth. Fab. in Jete 

Cod. lib. 5. tit. o. de pací, convent. defin. 1. & 2. #183 

ubi idem , quod fupra de dote diximus , vult procederé 

in augmento dotis quod cenfeatur efle quasdam 

portio iTlius , & non minus, quam illa 1 dicatur 

continere publicam utilitatem , latiííimé Surd. 

in confil.78.per tot. Dicit nofter Cáncer.in allegat. edo. 

7. de pati. n. 203. fie fuifle demiente noflri Senatus in 

quadam caufa , clarius vifus eíl Senarus idem apprabajfe 

in caufa pupiUorum Deícallars contra Alemandum 

Tord , cujus Cáncer, meminit ubi proximé 

,

ii . Giofla IX. Pars VS í 199 

«83xime, num. 204. ubi -f- id declarat procederé tari- archivo regio , legerit , non. quod Cáncer, vult 

tum fi mulier ad fecunda vota tranfierit, Se hasredi- probet necne, id eft, quod ex quo non fuerit á printamentum 

revocaret favore diclarum nuptiarum: cipio, quando con volatum eft ad fecundas nuptias difaliás, 

inquit, fi ad fecunda vota tranfiret abfque politum de dote , non poflit ult erius de hoc traclari. 

dicla revocatione > & contraria difpoíitione ceníere- Sed hac dubitátione non obftante contrariam 

tur proculdubio in eadem volúntate permanere, & quae eft noftri Cancerii, exiftimo juridicam opiniofic 

haereditamentum non irritaretur , quia ceffaret nem ex rationibus adduclis, nec quas allegantur in 

caufa favoris fui, ex eo quod maritum inveniflet, contrarium funt huic negorio applicabiliá : quamcui 

nuberet cum dote filiis primi matrimonii jam vis i" enim ad noftras opinionis confirmationem ju-185 

donata, fie diei fuifle vifum Senatui in cafu fupra vemur difpoíitione /. 2. ff. de paft. dotal. Se alioproxime 

enarratas caufas pupillorum Defcallars contra rum jurium concordantium , ac doclorum auclo- 

Alemandum Tord. ritatibus comprobantium non valere pactum , per 

184 Obftat \ tamen huic Cáncer, noftri opinioni quod dotis conditio fit deterior, non tamen ille caquod 

idem Marquil. ab ipfo allegatus docet, nem- fus eft in fpecie íicut nofter , imo funt ratione dipe 

paclum hujuímodi > per quod deterior efficitur verfitatis inter unum , & alium valde liquidas: in 

dotis conditio , efle non quomodolibet invaüdum , illo enim á principio , ut diclum eft, paéhlm eft ipfed 

ipfo jure nullum , Se ideo , inquit, dicto cafu di- fo jure nullum , quia exprefsé privat mulierem do- 

#a dos redivit ad mulierem libera , & quitia ab te pro illo tempore, quo ea opus habebit ad fecunomni 

pació , & conventione , quod idem eleganter do nubendum , quod repugnat publicasutilitati : in 

docuit Barb. in alleg. I. 2. par. 1. num. ity.ff. folut. hoc vero noftro cafu paclum á principio non conmat. 

dicens adeo nullum hujufmodi pactum ex fe ef- fertur in tempus , quo mulier nubere habeat ut 

fe a principio ut nullo modo poflit ex poft fació tune filii dotem habeant, fed imo ut eam habituri 

convalidari, cujus diéti ratione indubitanter refol- fint poft mortem matris , ac propterea ex fe princiyit 

pa#um, de quo fupra, quod foluto matrimo- pió validum eft > ac validum debet reputari : non 

nio per mortem viri dos perveniat ad alium quam enim eft prohibitum pactum quod poft mortem 

ad mulierem , ne dum non valere quando apponitur mulieris ad alium dos perv.eniat, fed imo permiflum , 

per extraneum dotantem , quo cafu proprie confi- quia ceflat tune coníideratio publicas utilitatis ut 

derauír ratio prohibitionis , ne mulier contra pu- clare probat text. in leg. fi pater 12. ff. de pací. dot. 

bhcam utilitatem remaneat indotata íicuti remane,- Se prasfupponit /. fi dot aliff. de folut» matr. comproret 

íi obfervaretur paclum, cum non poflet eum bat gl. fin.inl.ff. eo tit. de pací, dotal. Se Petr. Barb. 

extraneum compellere ad iterum dotandum , fed in alleg. I. 2. in princip. in prima par.n.i$o. & 151/0/. 

ñeque íi a patre, quamvis (in hoc fundatur aliquo- mat. ii tamen ex futuro eventu appareat ex pació 

rum opinio contrarium tenentium ) poflit poftea praedi&o fuifle mulieris conditionem effeclum detecum 

mulier compellere ad dotandum iterum , un- riorem , utpote quia folutum fit matrimonium per 

de fieret quod non militaret ratio prohibitionis , mortem viri, quo tempore dote ipfa opüs habet ad 

quas erat ratio propter quam aliqui contrarium te- fecundo nubendum , tali cafu non tenebitur mulier 

nebanr, quia, inquit, fieri poteft quod tune pater ftare pació, quia id eífet contra publicam utilitatem, 

erit pauper , & non poterit dotare, quod fuíficit ut qua? vult dotes mulierum efle íálvas , ut nubere pofconfiderando 

iftum futurum eventum favore dotis , fint , quod prasterquam quod remanet fatis proba- 3JI. 

Se habito ad eum refpeclu femel irritetur pactum tum ex juribus,quas prohibent generaliter dotis cona 

principio , quod , inquit , non convalidabitur ditioném eífici deteriorem , quorum aliqua nos fuetiamfi 

contrarium fuccedat, quod fcilicet pater di- perius adduximus, Se alia adducunt, á nobis alieves 

fit , Se poflit filiam iterum dotare, ecce egre- gati doclores, comprobatur -j- etiam per ea , quas 186 

giam doelrinam, per quam jiedum quando clare , in íimili, poft ÁíHicl. decif. 313. docet Ant. Fab. in 

Se neceífario apparet remanfuram mulierem indo- fuo Cod. lib. 4. tn. 21. ad Senat. conf Vell'eian. decifi. 

tatam refolyitur non veré paclum , de quo tracla- 13. fecure refolvens , atque ita refoluiffe Senatum 

mus, fed etiam quando id poteft contingere . licet Sebufia. atteftans valere á principio juris pignoris 

non contigerit poftea, idque propter nullitatem ip- pro dote competentis in certis boni mariti remiffiofius 

pacli, de cujus natura eft quod non convalide- nem , quando marito fuperfunt alia bona unde mutur 

ex eo quod poftea fuccedant quandocumque. lieris iñdemnitáti poflit efle confultum, quia per eam 

Eandem nullitatem clare probare videntur jura , quas non fit dotis conditio deterior, íi tamen poft reá 

Cáncer, allegantur pro reprobatione pacli de quo miflionem prasdiclam fuccedat cafus , quo maritus 

traclamus , Se Íignanter alleg. I. 2. ff. de pací, labatur facultatibus , óc non habeat bona , unde 

dotal. mulier poflit confequi fuam dotem , tali cafu inu- 

£x his fie ego meam fundo rationem dubitandi tilis redditur remiflio , utpote quia incipit appaVere , 

contra opinionem noftri Cáncer. Si hujufmodi pa- per eam fuifle dotis conditionem effeclam detertoclum 

eíl a principio nullum ipfo jure , taliter quod rem , íic in noftro cafu, Sec. 

non poflit ex aliquo futuro eventu convalidari quo- Addamus -|- his quas Bar. Novel, in tracl. de dote do 187 

» modo, quasfo, fieri poterit efle verum quod vult cetm 7. par. in 11. privileg. n. 6. quibus miré pro- 

Canc. fore necefte quod revocatio fiat in ipfo con- babitur inftirutum dicit atque is doctor quod fi íimtraclu 

nuptiarum , nec fufficiat quod poftea quafi pliciter ftipuletur eos alteri quam mulieri in cafu reper 

taciturnitatem in contraélu íecundarum nuptia- ftitutionis, talis flipulatio non fe extendit ad cafum , 

rum, Se per cefíationem rationis finalis, ne mu- quo matrimonium folvatur divortio , vel morte viri, 

lier remanet indotata cum jam reperierit virum , fed reftringitur ad cafum folum, quod folveretur 

cui cum dicta dote fie infecía nuberet , convalida- per mortem mulieris , ad quod allegat quas antea 

ri queat, cum eodem modo ceflaret ratio in cafu dixerat juncia /. 2. ff.de pac. dota. & l. ut autem eotit. 

Barbofas, & tamen refolvit ipfe, ut vidifti : melius & /. 1. ff.de Üot. praleg. rationem reddit, quia etiamfi 

ergo videtur concludere cum Marquil. quod propter exprefsé adhibitum ruilfet paclum in cafu quo per 

padj nullitatem dos redivit ad mulierem libera, & mortem mulieris folveretur matrimonium , non 

quitia íic quod quando ye lit poflit de ea difponere. valeret ex diclis juribus: cum quo coneordat, in ter- 

Et hasc quidem dubitandi ratio tanto magis au- minis, Senatus Sicilias apud Garciam Maftril. dec. 74. 

. gebitur fi difticultatem pofuerimus in exemplari, • per tot. qui alios allegat, Se addit quod fi vigore paquod 

Cáncer, allegat : poterit enim ( meo judi- ¿li reftituta fuiíTet dos dotandi in cafu quo diflblucio 

faciiiter dubitare quilibet, qui illud, ficut ego in tum eflet niatrimonium per mortem yiri , adhuc 

R 4 re»a-


remaneret mulieri jus repetendi eandem dotem ut 

pollet iterum nubcre fie in noftro cafu , Ócc. 

Ecce ergo qualiter pactum hoc noftrum , quod 

fit in favorem filiorum non fit á principio nullum , 

fed imo validum , inutile tamen reddatur fi fuccedat 

cafus publica.' utilitatis fecundarum fcilicet mulieris 

nuptiarum : unde fecundum noflri Cancerii dictum 

comprobatur quod cum tota ratio invaliditatis 

confiftat favore fecundarum nuptiarum, ne contra 

publicam utilitatem propter pactum pra'didum 

impediatur mulier fecundo nubere , certe li non impeditur 

propterea , fed nihilominus cum dote fic infecta 

repent maritum , non poterit poftea de revocatione 

tractare tanquam ceífante ratione favoris 

fui. 

.jgg Conducit -j- quod ex Dec. in conf. 536. n. 3. docet 

Urfil, ad Ajflicl. dec. \%\. n. 1. quod li mulier , quae 

feeit paftum , quo dotis conditio fit deterior , fecit 

illud quando eft in ea aetate, in qua non feparatur 

iterum nuptura , non improbatur tale padum , quia 

ceflat ratio publica; utilitatis, fic cum in noftro cafu 

quando mulier fecundo nupfit non revocaverit 

primam donationem , quee , quafo ratio permittet 

ei quod poftmodum poffit revocare quando jam ceffat 

ratio publicas utilitatis ; certe nulla. 

189 Pulchrum j" tamen dubium eft, quod Cáncer, 

omifit examinandum , qualis nempe fit neceftaria 

revocatio priorv» haereditamenti , an fuíficiat quaquotidie 

fit hasreditando in fecundis nuptiis, óc »11 

illorum contradu ex pado cum marito inito filios 

qui procreabuntur ex eis , id eft, an ifta fecunda 

donatio fuíficiat pro revocatione prioris ? videtur 

prima facie quód fie , ex l. fi maritus , fecunda, C. de 

don. inter. éfc. I. cum hic jlatus jj. qui quafdam, éf j>. 

fi maritus }ff. eo tit. éf 1. fi ex toto ff. de leg.i. in quibus 

IQ°t juribus partim habet ur donationem qua' revocari 

poteft , cenleri revocatam ex impignoratione re- 

191 rum contentarum in donatione óc -j- partim , legatum 

( quod ejufdem naturas eft) cenferi revocatum 

ex alienatione rei legata: pofiea fequuta , in effedu 

ha?c jura probant non eífe neceílariam expreffam 

revocationem , fed fuíficere tacitam, quod fi ita 

eft, qua? major conjedura revocationis, qua fecunda 

donatio ? Óc ne per mendicata fuffragia eamus , 

ad verte quod allegat leg. ft maritus 1. Cod. de donat. 

inter> éfc. exprefse loquitur 111 alia donatione poftea 

fada , volens quod per eam cenfeatur prima 

donatio revocabilis revocata , atque ita per dida 

jura tenent Ludov. Roma in conf. 284. Sc Rip. in 

leg. fin. 62. n. 208. Codic. de renovat. donat. loquentes 

in donatione quse poteft revocan per ingratitudinem 

quod cenfeatur revocata per fecundam donationem. 

Ejufdem -j- opinionis videtur eífe Ángulo de meliora. 

apud me in l. 1. glof. 7. ftatim in illitio, licet nofter 

Cáncer, lib. 3. var. c. 20. de legat. n. 12. qui loquitur 

in donatione , qua; fit á patre per mehorationem, 

qua; licet valida in fe fit , quia tamen poteft 

revotari , fufficit fecundum fuam opinionem, revocatio 

tacita , qua; indueitur per alienationem , Sc 

alios adus , per quos donstiones inter virum , Sc 

uxorem , legata cenfentur revocata. 

Nec deeft noftri Senatus audontas : is enim 18. 

Martii 1606. in cauía pupillorum Graus contra Anthoniam 

Planes, Sc Mecha referente egregio Senatore 

Jacob. Puigmija , óc feriba lio, expreftilfinie 

declaravit cenfuifle patrem primam donationem per 

eum filias fadam revocarte propter ingratitudintm 

contra eum commiífam , ex eo quod fecundam donationem 

de eifdem rebus alteri filio poftea. 

193 His + tamen non obftantibus contraria fententia 

eft verior, Sc ampledenda : Roma, enim Sc Rip. 

ac qui eos feqimntur, manifefté decepti funt in hoc 

articulo arguendo a donationibus, óc aliis difpoíi- 

tionibus , qua; a principio funt invalida; , óc aliquid 

aliud expedant ad confirmationem, prout funt donationes 

inter virum óc uxorem, óc caufa mortis, 

ac legata, ad donationes a principio quidem validas, 

ac perfedas, íubjedas tamen revocationi ex aiiqua 

caufa fupervenienti prout eft noftra haec de qua difputamus 

, ac prout etiam eft qualibet alia donatio 

inter vivos, qua 4 

poteft revocan propter ingratitudinem, 

qua; fequatur, óc aliis caufis. Leges aliegata* 

in donationibus , óc difpofitionibus próxima; 

lpeciei loquuntur difponentes, quod per alia donationem, 

vel impignorationem , vel aliam alienationem 

rei donata;, vel legata; cenfeantur revocatas , 

nec mirum -f- quia ad hujufmódi revocationem fola 1 

94 

fufficit poenitentia donatoris , óc legantis , qua; ex 

fupradidis adibus mire deprehenditur, id fecus eft 

in donationibus á principio validis , qua; non revocantur 

ex adibus inducentibus poenitentiam , veluti 

ex imj>ignoratione , alienatione , ócc. fed neceífarius 

ad id eft expreftus adus revocationis , originalis 

eft ha*c refponfio gl. in l. fin. §. Lucius Tittus , 

verbo perfedam, ff.dedonat. ubi pulchrum ad exemplum 

adducit ad conciliandum d. I. fin. qua* loquitur 

de donatione inter vivos , qua; pugnat cum fupra 

allegat. cum ibi expreftifiime decidat J. C. non obftante 

pignoris datione fada per donationem de eifdem 

rebus, qua- continentur in donatione, remanere 

validan] donationem inter vivos , fuper -j- bocJ^y 

dicit gloll. prsedida quod quemadmodum teftamentum 

, in quo prseteritur filius jam natus , fic 

cenfetur non tenere ipfo jure , ut quamvis is decedat 

vivo patre non convalefcat, quod fecus eft li pra;tereatur 

pofthumus adhuc non natus tempore teftamenti, 

quia hoc tenuit ab initio , illud non , ÓC 1 

ideo tacihoris eft illud revocationis, quam hoc , fic 

eft facienda differentia inter donationes , óc donationes, 

ócc. Multa ad hoc propofitum adducit pater 

Sánchez, de matrim. tom. 1. libro 6. difputat. 15". 

per tot. Óc fignanter, num. 11. Egregia eft Auth. Fab. 

definido II. Ubr. fui Cod. 56. de revocat. donat. ubi 

poftquam refolvit. cum Senatu Sebuliano donationem 

inter vivos non cenferi revocatam per alienationem 

aliquarum rerum donatarum fadam ante infinuationem 

quoad alias res non alienatas, óc p

JQ 7 

con'rana volúntate revocantur : poft mortem vero 

teftatoris . quia jam fuam confirmationem receperunt, 

non íic eft. 

Nec deeft huic noli rae opinioni noftri Senatus 

in propriis noftns terminis decifio , in caufa enim 

pupillorum Defcallars contra Alemandum Tord. 

de qua fupra, exprefse de hoc agebatur , nunquid 

per íecundam donationem filii fecundi matrimonii 

in contracto illius de eifdem rebus fadam , de 

quibus per matrem fuerat ín prim's nuptns fada 

donatio , cenferetrr prior revocata vigore facultatis, 

quam ad id niuter hubt hat, ut fupra dictum eft, 

óc an fecundas cífet ftandum , necne , óc fuit refolutum 

quod non, ftd quod priori erat ftandum, 

quia ( inquit ) non conftabat de revocatione. 

Ad exemplar egregii Senatoris Jacobi Puigmija 

fuperius allegatum , nihil aliud pro nunc dico, quam 

quod ab eo ptndet cauf.t fupplicationis ( me defenderé 

) in tertia aula referente egregio etiam Senatore 

Franeifco Bonet , in qua ípero fore fententiam 

commutandam rationibus praediclis , quando 

fuerit declaratum dicam . fi potutro, quid fucceíferit. 

Supradicta ft omnia de poteftate revocandi primam 

donationem mulieri concefta quando ejus 

primus vir deceftit, Óc ipfa vult fecundo nubere, 

vera ego tantum exiftimo dummodo non fiat in 

fraudem , /. hac ediclali C. de fecundis nupt. puta donando 

fecundo marito , vel filiis fecundi matrimonii, 

quorum refpedu etiam deberé eífe locum difpolitioni 

/. hac ediclali, pt< bant late Thefaur. dec. 170. 

óc Vinceot. de Franch. dec. 4*5. per tot. unde videntur 

de jure non fuftineuda hasreditamenta , quas 

fiunt in fecundis nuptiis filiis ex eis procreandis, 

íiveeílf ,t alias antea fada 111 favorem filiorum primi 

matrirnqnü , five non , ut in terminis tenet 

Vinc< •>. de Franc.alleg. decif.a.'ic. nbi in fine dicit lie 

-j- decifum per Senat, NçapoL cv. uafpar. Thefaur. in 

addit. ad aecif. patris in allega, dec. 170. ad n. 29. 

"di*.• nres nec ravoie ruturi matrimonii fuftineri donat 

oís, qja? fiunt vel vitrico , vel finís ex eo 

procreandis ( quia inquiunt ) magis tune de fraude 

dubitandtim eft, quoniam ita temporalicé fpohantur 

fibi .-. ni matrimotjii , item ajunt non elle confiderationis 

favorem publicum, quem continent fecunda;'nuptia;, 

quia hujufmódi favor extendí poteft, 

ut diximus in fuperioribus, ad revocationem 

primj ? as-t.ditamtnti , *a*terum non ad fecundum 

fi nduni ín favorem filiorum fecundi matrimonii 

ín fraudt m /. hac édiQaü : fufficere enim debet 

quod poífit re vocati per mulierem prius haereditamentum 

: per quod dotis conditio fuerat effeda deterior 

, ut nubere valeat. 

Reperio quod non omifit noftras Cáncer, hanc 

difputütionem in tertia par. var. cap. 2. de inventar. 

ff 197. & cap. ij.de renun. n. 344. Cscterum eam 

reíojvit in favorem donationis, óc filiorum fecundi 

•J" matrimonii dicens fic in noftro obfervari Senatu , 

cogita igitur quia multum urgent quas Thefaur. óc 

Franch. adducunt in contrarium. 

I Qg Hi -j- funt cafus, in quibus juftificantur alienationes, 

quas fiunt per parentes non obftantibus hasreditamentis 

de rebus, óc bonis in eis comprehenfis, 

praster quos , óc alios fimiles , fimilemque, vel majorem 

rationem in fe habentes ( non enim arbitror 

quod in fupradidis tantum claudatur licentia alienandi, 

fed eos principaliter adduxi , quia majorem 

partem comprehendunt materiae , quam tradamus ) 

fi fiant alienationes certiílimas proculdubio revocationi 

in judicio fienda" fubjacebunt fi filii, ut diximus 

poft parentum mortem caufam inftituant contra 

poífeflorcs , quas quia communiter fuccedit fedari 

per concordi ts , ó: tranfactiones , quas fiunt 

per iftos hasreditatós cum pofteftoribus bonorum, in 

quibus fere femper enormiífime > ac valde immodi- 

GloíTa IX. Pars V. ao i 

ce laeduntur, cum enim juvenes fint recens in bonis 

fuccedentes poft parentum mrrttm , ac prorfus neficientes 

tune, quid , quantuinque proüt ad vitam humanam 

traducendam h bere bona , quibus ca honejto 

ducatur , arbitrantes ad prasfens ova cías puptllis effe 

meliora , fáciles funt deceptu ideo brevib. non 

nulla dicemus de hujufmódi tranfadion-bos , quibus 

commonftremus ómnibus, quando debeant t ra aligere 

vel non , quia fi decipiantur ¿uni tis , vix

2,02, ^ Claufula IV. 

quam poft (actas remedium," quod inventu eít val- num. J$. quem , licet putet fe nove tex. illum iniciad 

dirKcile, quasrere.¿ iigere, nihil tamen afierre , nec fe fatis explicare dife02 

Ubi f autem ita fuccederet quod eílet de fado cit Pinel. ubi fupra, n. 17. infin. omiífa (inquam ) 

tranfaclum nec jam fadum non poíTet non eífe fa- d'¿ta refponlione , refpondere poífumus cum eoctum 

, ego exiftimo non obftantibus quae fupra in dem Pinel. ibid. ex multis , quos allegat, vel quod 

contrarium adduda funt , non eífe íic tranfigen- in d. Q.fin. lasfio accipitur refpedu ipíius rei feu hastem 

omni deftitutum remedio íi probare poífet, reditatis , de qua agebatur, non refpedu dubii evenvel 

monftrare enormiílime , las-fione máxima fal- tus litis , leu pretii, quod pro jure caufas daretur, Se 

tem qua; longe excederet dimidium jufti valoris íic non faceré ad términos quasftionis noftras, vel 

Tei, fuper qua eífet tranfadum , dedudo quod mi- ex aliis , quos idem Pinell. refert, quod in cafu 

ñus valeret propter dubium litis eventum , fe fuif- dicl. §. non poteft confiderari lasfio ut requiritur in 

fe cum dida tranfadione lasfum, íed ei fore fubve- terminis /. 2. Cod. de rejcind. vend. nempe attento 

niendum vel beneficio d. I. 2. Cod. de rejcind. vend. tempore conventionis : iba enim caufa laslionis apquod 

plures funt dodores qui fupradidis con- paruit ex inftrumentis poftea repertis , ut tempore 

currentibus , locum habere volunt fie in tranfa- tranfadionis non pluris emeretur jus fideicoromifíaclione, 

íicut in aliis contradibus, Bar. in allegat. I. rii. Hos dúos intelledus ampleditur Pcregr. de 

fi quis cum aliter , n. %. ff. de verb. oblig. in l. Lucius fideicom. art. 52. numer. 99. qui fub tribus brevi- 

§. fin. poft. glof- ff. ad Trebell. & l. in allegat. I. 2. n. bus concluíionibus totam hanc materiam perfirin- 

7. C. de rejcind. vend. Se quos longa ferie referunt git. Vel tertio ex eodem Pinel. nu. 1. 9. cum aliis 

B'.az. F.'or. in addit. adGram. dec. 10.idem Gamma , refpondere poífumus ibi in dicl. $. fin. non potuiífe 

dec. 110 n. ij. Hiero. Caval. incommu.cont.commu.l. tradari.de remedio d. 1. 2. cum adhuc non eífet co- 

1. q. 2. Anteo. Gab. in commu. concl. lib.$. de empt. & gnitum , nec adinventum , & ideo non bene applicaicnd.conc. 

1. d n. 68. Koland. á Valle in conf, 28. /. tur ad cafum noftrum. Hasc, quia pulchra funt ad lite— 

4. AUar. Velaf. confult. 18. n. 8. Cald. a Perey. in ram ibi referre volui ex Pinel. qui ea optime tradit. 

repetí l. fi curatorem habens, verb. lafis , n. 25 3. verf. Minoris -j- eft confiderationis quod dicebatur de20| 

nec moveré. Alex. Raud. dec. Pifan. 17. n.o. Brunol. impofíibilitate asftimationis dubii litis eventus,quia 

á Solé in compen. propofit. jur. verb. tranfaclionem non poteft optime dubius eventus asftimari , quod poft 

refeind. Molin. de primog. ¡Hipan libr. a. ca.y. w.35. Cagno. ind. I. 2. n. 20. & 174. probat Pine. inea n. 

aiter Molin. fociet. Jefu de contrae!, difp. 556. nu. 20. 26. tum ex l. propter fpem infin.ff. fam. hercifeun. ibi, 

Hypol. RuTiinal. conf. 77. »21. vo!. 1. Surd. confil. niji tantum aflim'atus fit dubius eventus , tum etiam 

4^2. n. 9. vol. 3. Sforíias Oddo de reftitut. in integ. exemplo aeftimationis plurium aliarum rerum incerpar. 

2. q. 66: art. 4. & confil. jj. a ».60. lib.l. Jo. Gu- tarum , de quibus plures leges loquuntur > veluti fertier.¿« 

pratl. qu.ta.i.¡ib. 1. n. 4. Hierqn Cagnol. in vi, qui apud hoftes eft , item fpei, quam quis harepetit.1.2; 

d ».8o- Cod.derefcind.vcnd.Añusruiehus bet circa rem aliquam , in cujus emptione dicitur 

in repe. ejufd.p.ir.\.cap.\.d n.i2.cum fequent. qui dúo habere locum remedium did. 1. 2. íicut in aliis reprolixius, 

Se utilius cateris quasftioiiem pertrada- bus, exemplo item adionum , & aliarum rerum inrunt, 

Vincent.de Franc.dec.i*Q. Alexan.Trentacinq. certarum , in quarum etiam in emptione remedium 

variar.refol. vol.l. multe) poft hasc feripta in lucem e- d. leg. locum habet , & deifique exemplo reftitutiomiífus 

lib.}. de tranfatl. n.2. ubi bene qui dicit an ali- nis minoris , quam dodores di#unt locum habere 

quid circa hoc operetur juramentum , Cardin. Mant. in tranfadione , quod fieri non poflet, niíi dubius 

detacit. & ambigú.convent..lib.26,tit.9.tranfaclio an, & litis eventus aeftimationem reciperet. 

quando ob lafionem refcin.pof. n.79. 4 U1 

rationibus hanc Quod -j- mihi diei poteft , eft difficile efle definí-20£ 

opinionem probat, &'procederé confirmat etiam fi re quomodo probetur valor , & aeftimatio hujufeeadfit 

in tranfadione juramentum , cum tune dicatur modi dubii litis eventus, propter quam diíficultadolo 

malo praeftitum, habetur in fyntag.commu.opinio. tem in varias opiniones fuit per dodores itum : 

vol.2.loco 4. tit.q. ds tranfatl.c.c. apud quos dodores Gamma enim aHeg. decif. 10. tenet deberé ad id jureperies 

quod ab aliis hasc opinio vocatur commu- dicem adhibere viros bonos, & peritos, quae asftimanior 

, ab aliis verior, & ab aliis denique asquior , & tionem faciant, cum íint hasc de his, in quibus matutior 

, eandem amplexi funt plures , illique graves gis verfatur judicium , quam teftimonium , juxta 

Senatus: dicit enim Rebuff. 2. tom. commentar. tratl. quam opinionem nova praxis, Se hucufque prorfus 

de refeifio. contrae!, art. mi. glo.i$".».i8. fe audivifle a inaudita foret introducenda , ut íicut ad -,eftiman- 

•j-J- multis arreftis cunas fuiífe hanc opinionem confirma- dum res alias quafeunque ex quibus conténditur* 

tam idem videtur effe de mente Cameras ímpenalis, ut adhibentur curntores , feu alii periti, qui-asftimaapparct 

ex Minlyng. obfer.*$. cen. 1. Coftallius,quem tionem faciant: íic fiendum foret in noftro cafu ut 

Lf refert-PineÜ. ubi íupra , n. 14. dicit íic faspe judica- ordito proceflu, & probationibus jam fadis advotum 

in Senatu Pariíienf. Nec deeft noftri Senatus , candi eíTent Jurifperiti, qui, juxta merita procelíus, 

quas fumma eft huic ooinioni audoritas , pro ea dubium illum litis eventum , qui erat tempore tranfenim 

declaravit referente egregio olim Senatore adionis, asftimarent, ut perciperetur , num lasfio 111- 

J Guilleçmo Sunyer fub die 26. Novembris lj$2. in terveniflet , didi dubii eventus refpedu. 

caufa conjugum Alfonfos contra Jofcphum Kóviro- Meiior -f- proculdubio , & fecurior modus eon-205 

la mercatorem Barcinonas, feriba Mathia Llorens , fiderandi ladionem, etiam attento dubio eventu li- 

Sc apud noftrum nobilem Senatorem ludovic. a tis, in materia, de qua agimus, eft, quem Aymon. *r t 

Pegue. ídem decifum eft, ut habetur decif 107. tn Crave. docet in conf. IJI. «.27. cum aliis quos allepriori 

volum. decif. & in pofteriori, in c. 4. noviííime gat , dicens relinqui Judici videndum, num etiam 

•}- idem refert fie declaratum in eodem Senat. referen- confiderato dubio litis eventu íi ante tranfadionem 

te egregio Senatore Hieronym. Senjuft. de anno litigatum fuiífet ufque ad fententiam definitivam in- 

T 1608. Eandem opinionem fequuta eft Rota Roma- clulive , ipfe traníigens longe plus ultra dimidium 

+ na apud Pute. decif. 230. n. J. libr. i. Eandem Perú- habiturus fuiflet fi tranfadio fada non eflet, vel 

fina y ut refert Jofeph. Ludovic. dec. ejus Rota 18. non: íi enim primum apparuerit Judici poterit tune, 

-j- Vincen. de Ana allegat. 9. retert aliam decifionem 6c debebit ex lasíionc tranfadionem refeindere , li 

in favorem hujus opinionis fadam. vero fecundum , minime tanquam deficiente vera 

203 Nec f faceííit negocium allegata difpoíitio /. Lu- probatione lasfionis refpedu dubii litis eventus. 

cins in%. final.ff. adTrebellian. in contrarium addu- Et ideo f dicebat bene Cagnol. in alleg. repet. 2oj 

omifía enim refponíione Cagnoli in allegat. I. 2. I. 2. Ç. de refeind. vend. numer. 77. quem in hoc refert,

2 0 


fcrt , & fequitur Pet. Bim. ín alleg. conf. 193. n. 2y. 

quod cum non debeat in hac materia aftimari res , 

qua? pratenditur , fed dubius ille litis eventus , qui 

erat ante tranfadionem fi cundum communiter contingentia 

, bonum propterea eft habere Judicem proprium, 

Óc fáy o rabile ra , cum multum tribuatur ejus 

arbitrio , íiquidem cum certa non poílit dan regula 

ob perfonarum , Sc rerum varietatem , ac faclorum 

diverliratem , debet ipfe judex cuneta rimari , 

Sí rerum ordinem inquirere , Ck. aequitate ante oculos 

habita Sc quod plerunque accidere folet eventum 

illius litis , & controverfia aftimare , addit 

poftea idem Bim. quod cum haec materia tota fere 

íit conjeduralis , Sc á conjedurali ftatu potif- 

2,0 3 

quod idem antea docucrat obferv. 33. n. 3. cent. I. 

id quod etiam videtur non difplicuiHe And. Gayl. 

lib. 2. Obfervat. 70. num. 15. & 16. ubi id dicit 

non carere ratione , pulchré noller nob. Ludo, á 

Pegue, alie, decif. 167. per tot. ubi binas decifiones nofin 

Senatus, Jofeph. Lqdov. decif. 18. numer. ÇC. 

2,04 

ubi fuprá reperies conciliationem allega, l.fi diverja 

, quas vult reftitutionem accepti deberi fieri á 

principio antequam audiatur is , qui vult adverfus 

tranfadionem venire, cuml. jiña. C. de reputat. quas 

vult non teneri minores ufque ad finem litis. Non 

funt negligenda quas Cáncer, in his terminis tradit 

lib. i. var. cap. i. de minor. n. 248. 

7 Caveat \ tamen reus ne lemper de beneficio d. 

I. fi diverfa opponat. poterit enim fieri quod fibi quandoque 

futurum fit nocivum magis quám proficuum : 

opponere enim de dicto beneficio Ócpetere refulionem 

acceptt per eum fiendam , qui adverfus concordiam 

, óc tranfadionem agit, eft renunciare tranfadioni 

, óc viribus illius, & contentan quod caufa 

ex integro agatur , óc examinetur ac fi tranfadum 

non fuiífet unquam , ut ex litera dicl. I. fi diverfa 

Jupra relata non obfeuré deprehenditur, Sí declarat 

glof. ver. agi, ibidem inter alios Salicet. Óc Alex. 

qui dicunt ex eo texr. probari tranfadionem diftolvi 

confeníu fimul ó: adu contrario , Si clarius , 

quod communi confenfu partium á tranfadione recedi 

poífe ex ea 1. probatur , quod eft clare dicere 

per petitione refufionis accepti, Óc illius acceptationem 

cenferi receíTum á tranfadione , quod 

non expedit iis, qui fuá petitione, vel exceptióne 

dubiam faciebant juftitiam adverfantis : fi enim 

non receditur á tranfadione , fieri poterit quod 

cum propter dubium litis eventum laíio non facílé 

deprehendi poííit , qualis neceífiria eft ad refcifionem, 

inde eveniet quod pro tranfadione judicari 

poterit ( etiamfi alias, laslTone non.exilíente, 

pro adverfante judicandum tuiflet ) abfque omnímodo 

examine juftitias naturalis , fed folum videndo 

íi talis erat caufas dubietas , propter quam 

diílicile íit confiderare laefionem in tranfadione , 

prouti pulchré probat Peregnn. allegat. art. 52. JI. 

102. dicens tranfadionem fuper quasftione probabili, 

óc augmerttativa bona fide fadam , etiamfi in 

effedu nulla fuberat caufa ex parte adoris vel rei, 

fuíiineri, nam ( inquit ) fatis caufa fubeft quod á 

lite difeeditur , uti expref é dicit tex. in allega. I. 

in fumma , de condi. indeb. in l. 2. & in l. nec intentio. 

C. de tranfatl. quibus juribus promiífum , vel 

datum ex caufa tranfadionis repetí non poteft , 

quamvis vefitate infpeda omnino indebitum fit, 

óc ex fuprá addudis claré , ac manifefté apparet, íi 

vero á tranfadione receditur de confenfu partium , 

óc caufa ex integro examinetur , quia pars opponendo 

de beneficio dicl. I. fi diverfa ita fieri contentetur 

, eveniet inde quod nulla habita ratione dubii 

litis eventus , ac bona fidei , qua tranfí.dio erat celebrata, 

vel alterius confiderationis, judicabitur caufa 

in favorem alterius , íi ipfum juftitiam in meritis 

habere compertum fuerit. Hac bene nota , 

quia vidi perfepe , imo quotidie video infinitos 

pené qui nulla ad fupradida habita confideratione 

de beneficio d. I. fi diverfa, exiftimantes foré multum 

proficuum fuo clientulo , indiftindum opponunt, 

cum reftituta fibi pecunia , quam adverfarius 

receperat , incipit tradari de meritis caufas , 

ipíi volunt apponere de tranfadione , repelluntur 

tamen á prudentibus judieibus , óc lie decepti remanent 

, óc plus incommedi fuo clienti cum fuo 

conliiio attuliñe compenunt , quam exiftimarent. 

Hac refolutione fuppolita vereor ne limitatíones addudas 

per Card. Mantic. de dub. & ambig. convent. 

I. 26. tit. o. tranfatl. an & quando ob ¡afio. refeind. 

pof. nu. 30. éô ad reg. I. fi diverfi. Cod. de 

tranfaclio.fuperius allega, fubftineri poílint , quatenus 

habent non habere locum , niíi quando agitur ad 

refeindendam tranfadionem , non vero fi agatur ad 

nullitatem tranfadionis. Ítem non quando agitur 

ut juftam confequatur agens asftimationem earum 

rerum, quas ad fe pertinent, vult enim quod his 

Claufula IV. 

cafibus non íit neceífario facienda prius reftitutio 

accepti, óc primam limitationem probat ex Nat. in 

conf. 631. numer. 7. 6c Koland. á Val. in conf. 7. numer. 

I. & fequent. volum. 3. qui in eodem cafu con- -j 

fuluerunt , óc cujufdam Rot. Román. decifio'nis audoritate 

illuftrato , fecundam vero ex Cephal. confil. 

41?. n. 4. verfic. quo vero , óc ex alia decifione 1 

Rotas fada 4. Ftbruarii Ç77. quam ego reperio inter 

noviííimas 102. part. 1. ¿k. ei contrariam in ea 

prima parte 440. Vereor, inquam , ne hujufmodi 

limitatíones , prafuppofita fuperius fada refolutione, 

periclitentur non modicum : li enim reus aflentitur 

petitioni adoris quod non ftetur tranfadioni, 

fed habeatur illa pro non fada, óc caufa ex integro 

examinetur óc agatur, certé nulla ratio videtur 

furfragari quod non debeant omnia in pnftini.m llatum 

reducí óc fie reftitui accepta, poftquam jam nullum 

eft judicium circa tranfadionem : fed cogita: ego 

enim noio quod plusmihi credatur, quam fit juftum. 

Fiafuppoiito 7 tamen quod velit pars, quas trani- 21 

egit refeindere tr ínfadionem , dubium etiam id poflit 

faceré in eadem caufa ó: judicio , in quibus tranfadum 

fuerat, an vero novo judicio íit opus? die 

quod novo judicio eft opus ex l. pof quam Uti. C. 

de pací. & /. cum quaritur, $.fi venditcr.fi] de adilitiq 

edilo. AíHid. decif. 220. n. 19. Moheda, tit. 

de tranfatl. decif. •}. alias 315. ubi lie fuiífe conclufium 

in Rota Romana tradit , Se apud noftrum Senaium 

declaratum ttiam extitit Ajb die c. Decembris 

1607. referente egregio Senatore Joanne Magarola 

in caufa coram eo vertenti inter Carolum Bou, ex 

una, óc haredes Saturnini Rocofa , ex altera partibus, 

in qua oppoíita exceptióne litis finita per 

tranfadionem contra eum , qui caufam ante tranfadionem 

inceptam continuare volebat , refeifionem 

illius in eadem caufa incidenter petendo, fuit deíinitivé 

declaratum exceptioni pradida locum fore 

, ó: eíie, refervando jus agendi ad refeifionem 

ex caufa lasfionis in alio judicio , nefeio quis fuerit 

feriba dida caufas , vidi tamen concluíionem ín archivo 

regio : Nec f mirum cum per tranfadionem 21 

omnia ada cenléantur extinda, ut jura pradida, 

óc Dodores proba nt , addenda eft pulchra glof. 

Accurf. in fape allegat. l.fi diverfa , verbo agi. 


1 Baronía , & Baronum origo , antiquitas Ú fignificatio 

vocabuli remiffive. 

2 Barones antiquiuts dicebantur filii Regum , qui cum 

non poffent omnes Reges efici amplis caflellis , 

&.juiifdiclionibus d parentibus donabant.tr. 

Baronis nomen efl gracum , & idem eft quodjortis 

in laboribus. 

Vel Hebraicum , quod fgnificat idem quod filius. 

Varón quare dicatur filius mafeulus. 

Barones in Cathalonia appellantur domini vajjxltorum 

inferiores. 

Barones, omnes etiam Ecclefiafici, Regi fubfur.t ratione 

feudi , & ideó prañant fidelitatem. 

8 Barones etiam Ecclefiafici tenent¡r compar ere coram 

domino Rege , & fuo Bajulo Generali pro recognofeendo. 

& captoreviando quod pro eo tenent. 

9 Rex eft judex etntroverfiarum ínter dóminos , & 

vaffatfos , etiamfi domini jint F.cclefiaftici, ubi decijío 

admodum Reverendi Cancellarii. 

10 Baronum antiquitas in Cathalonia eft ab afino oclitigentefmo. 

11 Juramentum fidelitatis, V afecurationispraftant dominis 

valfalli. 

12 Etiamfi foiam fimpiicem Domini habeant jurifdiüionem 

, ubi dec. noflri Senatus. 

13 hlomagium non praftatur a. vafaliis ratione jurifdiclionis 

, ubi dec. Senatus. 

14 Jura-,

Glofla X. Pars I. 

14 Juramentum fideiitatis plus continet quam homa- 

gium. 

Ij Homagii prafiatio multo majorem importat reverentia 

exhibitionem, qudm juramenti fideiitatis. 

Sed an debeant fien genibus flexis, vide ibid. 

16 Homagium plus continet quam juramentum fideiitatis. 

17 Homagium magis arclat vaj) alium , & auget ojfenfiam 

violationis , quam juramentum fideiitatis. 

18 Juramentum fideiitatis an pofiít prafiari per procuratorem 

, ubi dec. nofiri Senatus. 

19 Juramenti fideiitatis prajlatio habet quandam reverenda 

exhibitionem. 

20 Juramentum fideiitatis potefl quandoque prafiari 

per procuratorem ó" in quibus , & n. 22. 

21 Mandatum fpeciale requiritur ad prafiandum juramentum 

fideiitatis. 

23 Verbum, poteft, denotat pojfibilitatem,& honejlatem. 

Verbumrfuteft. quandoque importat pracifam neceffttatem, 

velut tn judice, cui efi data poteflas ut pojfit 

aliquid faceré, ibidem. 

Interpreta. Conft fin. tit. de dila. ibidem. 

Minoribus petentibus refiitutionem in integrum an 

fit de necejjitatc concedenda dilatio duorum manfium, 

an vero pojjit per judicem abrevian, ibidem 

, ubi dec. Senatus. 

24 Vniverfitas praflat fidehtatem per fuum fyndicum. 

2 Ç Syndicus aquiparatur tutori, & potefi omnia facere 

, qua ad univerfitatem fpetlant. 

26 Juramentum fideiitatis quomodo prafletur univerfitati 

fi ipfa fit domina. 

27 Procuratorem unum confiituere tenentur piltres ex 

una parte litigantes contra alium , ubi decijiones 

al i quorum Senatuum. 

28 Barones Ji volunt perfonaliter eis juramentum fide 

iitatis prafiari an debeant etiam ipfi pcrjonali- 

ter ablui interejje. 

29 Juramenta jideiitatis qua per fe teneantur pr afilare. 

30 Citari fyndicum an fujjiciat quando homines de uni- 

verfílate funt citanúi, & num. fequenti, ubi dec. 


31 Vniverfitas aliud efi, & akudfinguli de univerfitate. 

32 Major pars non prajuai at minor i in his, qua fpectant 

ad fingidos ut fingidos. 

33 Citari an fufficiat univerfitatem in caufis decima* 

rum ut fiat condemnatio contra jingulos. 

34 Barones non tenentur jurare vajfallis fidelitatem, 

licet teneantur ad illa fex , qua fub juramento fideiitatis 

continentur 

3 5 Barones tenentur jurare vajfallis fuá privilegia. 

36 Id tamen non poteft ab eis prafiandum peti in decreto 

executicnis ft ipfi obtinuerint fententiam pro fe 

contra vaffalfos de pr ote flan do juramento fideiitatis 

, & nihil fit diclum de juramento Baronis. 

37 Exceptiones , qua non repugnant fententia poffunt 

opponi in execuiione. 

38 Rex jurat privi egia in Cathalonia , U fupra. n. 53. 

39 Exceptio re: non tradita impedit executionem infirumenti 

guarantigii* 

40 Exceptio adimptementi quod poffit quandocunque 

cppont qkomodo intelligatur. 

41 nligens Umverfitas indignum bajulum an pfivetur 

jure ehgendi pro ea vice, & jus devolvatur ad do 

minum. , 

42 Officia fecularia quoad eletliones reguntur eifdem 

regulis atque ecelefiafiiea beneficia. 

Eligens ¡cienter indignum privatur pro ea vice , 

ibid. deiif. Rot. Román. 

43 Superior quis dicatur in materia quando fit devolutio 

ex eleciione indigni. 

44 Eligentes fcienter indignum puniuntur. 

45 Eligtre an debeat fuper ior de eodem loco, de quo 

alii elirrere debuijjfent fi jus ad ipfum non ejfet devol 

itum ex eleétione indigni, 

Fontan.de Pací. kupt. Tom. ¡. 

46 Eligens ignoranter indignum non privatur jure eligendi. 

47 Eligens ignor anter indignum non potefi diei deliquijje. 

48 Judex y quifemel declaravit nulliter , potefi iterum 

declarare, ubi explicatur. 

49 Eleílio quando non potius fortiri ejfetlum potefi iterum 

eligens eligere. 

50 Eleclor eligens indignum an in dubio prafumatur 

quod fcienter , vel quod ignor anter. 

CI Scientia, vel ignorantia ex quibus prafumptionibus, 

& lonjefluris colligatur, 

52 Indigñitas elecli qualis cónfideretur ut fufficienti fit 

ad privandum eleclorcm jure cligendi, an juris an 

vero facía debeat ejje. 

53 Nominatio unius perfona indigna fcienter facía cum 

aliis quantumvis dignis redditur omnino, & in totum 

inutilis. 

Utile quando vitiatur per inutile, ibidem. 

54 Eleílio contra formam fiatuti tn triennium facía 

non fubfiinetur etiam refpeclu brevioris temporis, 

ac proinde nec in annum , ubi decif noflri Senatus 

omnia fere fupradiña in pracedentibus numeris 

confirmans. 

55" Indignus & incapax ad oficia obtinenda quis, & 

quot modis dicatur. 

56 Surdus non potefl obtinere officium univerfitatis , fi 

omnino jurdus ejl , fecus fi licet tarde , audi.it 

tamen. 

57 Officialis indignus , u inhabilis dicitur ad officia, 

qui fuit in fy-idicatu condcmnatus. 

58 Quod procedit ft pro magno acucio , fecus fi pro mínimo 

, ubi dec. noflri Senatus. 

?Q Deliílum magnum quod dicatur U quod parvum. 

60 O/Jicialis abfolutüt in tabula, Ú pofiea condcmnatus 

per judices appellationis an fit inhabilis ad 

officia. 

61 Fieicjufor de judie ato folvendo non tenetur quando 

reus ejl abfolutus in prima injlantia licet londemnatus 

in fecunda. 

f*>2 Judex appellationis folvedit in locum primi. 

63 Judex caula appellationis fequitur fatuta , & conftet 

udmes primi judicis. 

64 Judex licet mutetur in caufa appellationis , non tamen 

judicium , nec finitur doñee fit caufa appellationis 

finita. 

6$ Fidejifffio in caufa primitiva fatla durat ufque ad 

conclujionem caufa appellationis. 

66 Fidejuffor de judicato fecundo non exprejfo nomine 

Judicis , fed dignitatis tenetur nedum ad id, quod 

judex primitivas declara:,fed etiam quod fecunda*. 

67 Fulej'tjfores fyndicatus officialis aqne tenentur ad id, 

quod comdemnat Senatus quando in eo durante 

oficio convenitur in vim conflituvonum , atque fi 

condemnatus ejfet a. judicibus tabula. 

63 Appellatio extinguit pronunciatum, & quomodo intelligatur. 

69 Appaila tio confervat fiatum appellantis. 

JO Condemnatus interim , dum pendet appellatio , non 

dicitur conde m n a tus. 

71 Sententi.i. qua non habuit executionem judicatur ac 

fi non ejfet. 

72 Infámis non dicitur interim, dum pendet appellatio 

qui pro delicio infamiam irrogante fuit condi 

m natus. 

73 Sententia interim , dum pendet appellatio, habetur 

pro non lata. 

74 Appellatio inducit caufam ad términos litis contejlata. 

75 Aciw oritur ex fententia confirmando , nec ex confir 

?n ata , & qua fit ratio. 

Judex confirmans debet executioni mandare fententiam 

, non judex confirmatus , ó' qua jit ratio. 

ibidem. 

S 76 Appel-

ito6 Claufula IV. 

76 Appellationis in caufa probare debet, & juftifica- 103 bnpedito non currit tempus. 

re fententiam appeüatus, non appellans, qua 104 Opera alia funt unius anni, alia alterius anni. 

fit ratio. 

105 Impediens injufte officialem exercere fuum offi- 

77 Tranfaclio finem litibus imponit. > 

cium tenetur ad damna •> ubi decifiones noftri- 

78 Statutum diclans quod facía tranfaclione inter ac- Senatus. 

cujantem, & accufatum non pojjit accufatus con106 

Eligere, & creare officialem poteft fuperior fino. 

demnari ad mortem, procedit etiam fi Jit tranfa- nominatione univerjitatis etiamfi habeat privi 

' tlum poft condemnationem , /í tamen pendeat ab legium , quando per longum tempus defit no 

ea appellatio. 

minare. 

79 Tranjigi non poteft poft fententiam. 

107 Eledio ófficialis facienda per Baronem ex nomi 

So Nifi appeüatum fu, & in aliis cafibus remiffive. natis per univerfitatem potefl fieri extra terri 

81 Tranfigens .videtur confiten deliílum. 

torium, & num. fequenti, ubi decifiones noftri 

82 Tranjigi in quibus cafibus non poffit, remiffive. Senatus. 

83 Pragmática Regis Pet. III. in tit. de remiflione Jurifdidio voluntaria poteft exerceri extra terri 

cnm. c. o. intelledus. ] 

torium non conteníiofa, ibid. ubi decifiones. 

84 Tranfadio non facit juftitiam unius, / alterius 108 Jurifdidio voluntaria dicitur, qua exercetur fino 

partir magis certam, me dubietatem. tollit, 3«* caufa cognitione. 

r« antea inharebat. 

109 Jurifdidionem daré , & mandare jurifdidionem ¿ 

85 Ltf/Fo *» tranfaclione confider atur ratione dubii e- an fint idem. 

ventus , valoris rei, K¿¿ ¿fec. Senatus. 110 Jurifdidio voluntaria non poteft exerceri extra teri 

26 Ófficialis femel ad aliquod ojficium approbatus non ritorium, nifi ab eo, qui eam habet a Principe. 

poteft ulterius reproban pro alio officio non majo 111 Epifcopus poteft extra jurifdidionem beneficia coso» 

rem dignitatem , non idoneitatem requirente , Ó* ferré. 

num. 92. 93. ó* 94. ubi Itmitatio. 

Vicario generali Epifcopi, & ejus ojficiali an idem 

£7 Ófficialis condemnatus in fyndicatu , ve/ m citf/S concedatur, vide ibidem , ubi decifiones Senatus, 

appelladonis , jí appellaverit a condemna- Burdegalen. & Rota Romana. 

tione , Ó* appellatione pendente tranfegerit cum 112 Jurifdiaio voluntaria poteft exerceri in die fefto l 

parte, non dicitur inhabilis ad aliud ojficium,ubi non contentiofa. 

decif. Senatus. 

113 Juramentum an poffit praftari in die fefto , re 

Conflitutio quod ófficialis condemnatus non pojjit temiffive.nere ojficium intelligitur quando fententia tranjivit 

114 OJficiaüs an poffit juramentum i quod praftat in 

in judicatum , ibidem , ubi dec. Senatus. 

ingreffu officii , praftare in die fefto % & nu 

88 Tabelliones an pojfint eligí ad oficia reipublica admero 117. 

miniftranda. 

lie Intelledus c. 1. de fer. quod loquatur tantum do 

89 Terminas faciendi elecliones affgnatus fi labatur juramento extrajudiciali. 

ante eas facías propter aliquam controverfiam, vel lió Dominica dies an in aliqua differat ab alio fejltM 

alias, pojfunt dida elecliones die Jequenti fieri. diebus quoa dpoteftatem jurandi in eis, aut alias? 

Sed an fi erat incepta Juffragatio debeat die fe- & num. 117. 

quenti continúan, aut vero de novofieriK, ibidem 118 Dies fefti an omnes fint aquales in cultu, obferv a- 

remiffive. 

tione, & alias. 

90 Aclio impugnandi alicujus ófficialis eledionem 119 , Obfervationes noflri Senatus contraria in hac ma-, 

feu nominationem , eft popular is, & ideé cuilibet teria jurandi in die fefto. 

de populo permiffa , & ibidem limitationem, re 120 Confuetudo facit ut poffit jurari alde in valla 

miffive. J 

Si tamen injufte impugnatur ab aliquo condemna- 121 Dierum feftorum cultus & obfervatio non funt da, 

tur ad damna» & expenfas , ibidem, ubi decifio jure divino, fed canónico, & pofitivo. 

Senatus, & num. 102.. 

122 Aclus non propterea diei debet nuüus quod pee** 

01 Eleclio, feu nominatio poteft a quolibet impugna- catum contrahatur illum faciendo. 

ri quando non eft facía adhuc promotio, fecus fi 123 Eledio qua eft facienda per Baronem de aliquo in 

eft jam promotus, ubi decifiones Senatus Portu- officialem poteft fieri per procuratorem. 

galliet. 

124 Mandatum fpeciale requiritur in eledione, & crea' 

93 seflis femel approbatus non poteft amplias repro tione ófficialis facienda nomine alterius. 

bar i % 

125 Eleílus, & nominatus ad aliquod ojficium tene- 

95 Eleclio ófficialis fi eft impugnanda quomodo fieri > tur acceptare. 

debeat. 

Tutor nominatus tenetur acceptare tutelam, ibid. 

96 Empara quid fit. 

126 Ex cufiar i qui pojfint a minoribus , ubi late enar- 

97 Appeilari poteft a tertio ab eledione, feu nominarantur omnes. 

tione alicujus offic'udis. 

127 Advocan excufantur a munéribus. 

98 Eligere an poffit is, ad quem fpellat non obftante 128 Appellare tenetur is , qui efl eledus , vel nomi 

appellatione inter poft a , feu lite mota fuper elecnatus ad aliquod ojficium fi pratendit fe non tetione 

facienda , ubi dec. Senatus. 

, neri acceptare. 

99 Ófficialis regir ojficium ufque ad adventum fuccef- 129 Tutor non appellat, fed fe excufat fi pratendao 

foris etiam finito fuo tempore, ubi decifiones. non teneri. 

id tomen intelligitur de ordinario, non de delega130 

Immunitatem habens a munéribus an fibi prajuto 

, ibidem. 

dicet fi fciens eledionem taceat. 

100 Locumtenentes generales in Cathalonia conti131 

Immunitatem habens an fi patiatur deferibi A 

nuant oficia ufque ad adventum fucceforum

Glofla X. Pars I. 

135" Froteftatio confervat jus. 

136 Renuncians femel forti, qua fuper aliquam cecidiffet 

pro aliquo muñere exercenda,an poftit amplias 

pro aliis viribus illud obtinereadñ decifio Senatus. 

137 Jurijdiclio oficial is non dicitur habita a, nominante 

, fiel (i confirmante. 

13 8 Et quid inter hac inter fit, remiffive. 

139 Juri-diclio cfficialium Baronum an fit ordinaria, 

vel delegeita. 

140 Jurifdidionem ordinarium folus Princeps , vel lex 

facit. 

141 Judicem efe ordinarium ,vel deleâtum quid inter fit. 

142 Jurifdiclij ordinarii, & gjas oficium non expirant 

per mortem concedentis. 

14 ] Judex ordinarias potefl ofnnia, qua eum confiituent. 

144 Judex or din arius non poteft re guiar iter intra tempus 

per quod fuit creatus revocari. 

Nifi ad fit caufa , & qua Jit necejfaria, ibidem, ubi 

decifio Senatus. 

14c Beneplacitum revocari fine caufa an poffit, Ó" num. 

feq. u r 

que ad 14S. 

Beneplacitum nulli legi fubjacet, ibid. 

Beneplacitum morte concedentis expirat , ibid. & 

num. 14*7. 

146 Revocado tacita voluntatis inducitur per mortem 

, & num. 14c. 

147 Jurifditlio conceffa ad beneplacitum non dicitur 

temporal is , fed perpetua. 

148 Beneplácito ¿r mera volúntate durante, quid 

importent verba hac. 

149 Folum as morte finitur, fed non propterea dicitur 

revocata. 

I co Voluntatem ceffare, & volúntate rvocare difjerunt. 

1JI Beneplacitum per Regem vidimus non femel in hac 

provincia fine cau,a cognitione revocatum. 

IC2 Communis ufus loquendi eficacia, remifive. 

Superfluiíus eíl vitanda. 

1C4 Oficiales yioflrurum triremium an fint ad nutum 

Deputatorum amobiles , vel non. 

Intellectus cap. 64. cur. anni 1599. ibid. 

ice Evocatio ca tar :m an poffit fieri d Barone refpedu 

fuorum offiialium, & num. fequent. ubi decifio m 

Senatus, & óptima declaratio, & n. 156. 

Evocatio caufarum quid fit, ibidem. 

156 Evacuatio caufarum non pote/l fieri univerfaliter 

per Baronem de ómnibus caufis. 

Nec fingulariter potefl fieri evocatio omnium caufarum 

, vel majoris partis , ibidem. 

IC7 Prohibitum nedum cenfétur illud, quod direcle 

prohibetur, fed & illud etiam per quod ei fraus 

fieri pote/l. 

158 Jurifdidio y qua datur officialibus Baronum per 

nominationem univerfitatum, & eleclionem dominorum 

dicitur cumulativé, non privative conceda 

, ubi decif. Cam. Imperial. 

I 

ro eft gracum , óc latine idem fignificat quod fortis 

in laboribus , vel f nomen Hebraicum, quod la- 4 

tmé fignificat filius , unde -j- remaníit quod filius 

mafeulus dicatur Varón corrupto vocabulo in idiomate 

Hifpano, quibus addendus eft frater Joannes 

Benedidus Guardiola , qui bené declarat in libro , 

quem Hifpano fermone fcripfit de nobilit. Hifpan. c. 

45. per tot. Et quare dicantur domini Señores Bovadil. 

late ubi fuprá n. 23. Omiííis , inquam , fupradidis, 

óc tercentum aliis in materia , q.iam ipfi tractant, 

utpote quia ad noftrum inftitutum non attinent, 

cum, ut fuprá monuimus, ejus ratio tantum 

poftulet, óc conced.it nobis, ut quám breviífimé , Se 

fummo , ut aiunt, digito de his aliqua, qua utiliora 

videbuntur pertrademus , illud pro materias noftra 

intelligentia , óc cognitione piafciendum imprimís 

duxi quod fin Cathalonia Barones appellantur domini 

vaflallorum inferiores, quibus á Rege fuit conçeflum 

caftrum, óc jurifdidio aliqua inter certos términos 

fui regni. Fíase notiora funt quám oporteat 

a nobis confirman , videndus ad id Francifcus Calca 

Cathalanus, vir quidem multa, ac varia ledionis lib. 

I. de Cathalonia,cap. \

ao8. 

lítatis 9 Socar, in comme. Pet. Alber. eap.t. n.6%.éfj$. 

bené Oliba in ufat. alium namque cap. 4. nu. 9. de jur. 

fifci. óc ita praclicatur, prouti vidimus de anno 1599. 

die 2 2 . Mari ,quo potentifiimus Rex Philip pus Xíf. 

dominus nofter hoc jusjurandum ab ómnibus Baronibus 

tam laicis, quám Kcclefíafticis recepir in praefenti 

civitate in aula Regia. Ídem óc in Gallia obfervari 

tradit nobis Annae. Rober. rer.judica. lib. 3. cap. 

I. de regaliis, pag. 553. 

g Ex f bac fubjeclione, in qua funt Regí Barones 

Eccleíiaftici, plura deducuntur, primo quod teuen- 

% tur, omni exceptione declinatoria fori poftpoíita, coram 

Bajulo generali, qui in Cathalonia procurator 

eft Regiorum feudorum , firmare jus domino Regi, 

ÓC proeuratori filcali, recognofcere feuda, óc capi 

fcreviare, nec non Sc jura prseftare, óc folvere, cap. 

3 

verum , éf cap. ex tranfmijja y de foro competenti, éf 

tap. caterum, Óc ibi gl. verb. quandiu de judiciis: Óc 

ad id compeili poflunt per diclum Bajulum generalem 

in cafu recufationis: hac clarius adducuntur ab 

Antho. Oiib. in d. ufat. alium namque cap. 9. num. 8, 

quám nobis poffint, vel .debeant citra virium alieni 

laboris tranferiptionis > longiori oratione ornari, Viden. 

in propofito Rober. Ataran, de ordi. jud. par. 4. 

diftincl. 11. num. 7$. pulchré Farin. lib. i.tit. i. de inquifttio. 

qu. 8. nu. 22. And. Gáyl. lib. fingul. de pignor, 

obferv. 7. num 4. 

Deducitur i" fecundo ex eodem principio quod 

Dominus Rex eft judex controverfiarum, quae oriuñtur 

inter iftos dóminos, óc vaífallos ratione jurifdiclionis, 

etiamíi fint Barones Eccleíiaftici, five fine 

actores, five rei , quia dominus feudi judex eft cornil 

eten's controverfiarum, quae circa illud. oriuntur, 

etiam inter Ecc.lefiafticum, óc laicum , d. cap. ve 

rum , cap. ex tranfmijja, de foro competenti, éfc. caterum, 

de judiciis, atque ita quotidie hujuímodi caulas 

ad Regiam Audientiam evocarttur.óc in ea tra¿lamus¿ 

óc íi óc ubi firmentur contentio per Baronem Eccleíiafticum 

prsetendendo non potuiífe, nec poífe in 

Regia Audientia conveniri, folet per Regium Cancellarium, 

cui perjura patrias id fpectat, declarari fir 

ma? juris per eum in curia Ecclefiaftica facía? locum 

non fore, nec eífe, prouti mille hujus generis exemplaribus 

id comprobare pollero , fuíficiat tamen pro 

nunc illud retuliífe, quod de anno 1604. contigit ín 

caufa, quam particulares loci de Ridaura diosceus 

Gerunden. moverant in Regia Audientia ad relationem 

egregii tune Senatoris, nunc Regiam Cancellariam 

Regentis Michaelis de Salba, Óc de Vallefica, actuario 

Anthonio Piella , contra Reverendum Abbatem 

Campirotundi, óc Priorem Prioratus Beata Alaria? 

de Ridaura ejus loci dominum, 3c Baronem , ratione 

, ÓC occafione quorundam proclamarum prohibitionis 

venationis, óc pifcatiOnis per eum faclorum 

necnon Óc quia volebat eos extra proprium territorium 

pro juftitia miniftranda trahere : in ea caufa , 

cum contentio extitiífet firmata fuit per Regium 

Cancellarium pro curia feculari declaratum, cujus quidem 

declarationes optime, poíTunt pro decifionibus 

allegan, cum in eis interefle foieant quamplures doclores 

Regii Senatus, quorum votum , óc confilium , 

licet non'coaclus, requirit óc fequi folet idem Re* 

gius Cancellarius. Alia quam plura ex eodem principio 

deducuntur, in quibus tamen nobis non licet 

immorari, quia ttactattitn de Baronibus non facimus? 

videantur ea per Oliba ubi fuperius óc doclores quos 

aliegat > nos enim ad alia tendimus (nifi nos fpes fal-? 

iet) uti hora , óc jucundiora. 

Antiquitas -f horum Baronum in Cathalonia magna 

quidem eft, ab anno videlicet 800. ante roil- 

-lefimum, quo Carolus Magnus Imperator deviclis, 

ÓC expulfis á Cathalonia Sarracenis, eam divifit in 

aovem Comités, novem Vicecomites, novem Valvaífores 

, óc totidem Barones, ut Petrus Thomic. . 

Claufula IV. 

in fuis Regum Aragonum, éf Com i tem Barcinona fíi- 

fioriis cap. 24. tradit, óc ex noftratibus Jaco. Marquil. 

in ufa. ¡trata fol. 208. col. 4. verf. fed contra 

praditl. 

His práenotátis inftituti noftri ratio jam jam expoftulat 

ut ad ea veniamus, qua? utiliter de materia 

Baronum funt pertraclanda, óc incipiamus á jure 

, quod ipfi habent in vafallos, ficuti in principio 

hujus glolfa?,óc Baronum materia? pertraclationis initium 

dnximus á jure, quod in eos dominus Rex habere 

dicitur. Hujus f fubjeclionis, óc juris ratione fic-il 

uti Barones tenentur domino Regi, ut fuprá diximus, 

ita etiam Bar o ni *e jus vafalli ftringuntur facramentum 

fideiitatis, óc aífecurationis (ita enim 

appellatur, rationem tradit Kirchovi. in vol. com. opi 

nio. tom.2. loe. 5. tit.l. c.14. circ.fin.J pra?ftare, etiamíi 

i" folam fimplicem in eis habeant jurifdiclionemia 

Guiller. a Vallefica in ufat. omnes homines a vicecomitibus 

fol. 112. óc ibidem Marquil. fol. 154* co/. 

1. verfic. quaro C. Joan, de Socarrats in comme. Pet. 

Albert. cap. 1. num. 68. éf 6cj. qui dicunt ita deiermi- -f 

natum fuifte in hominibus Abbatis Balneolarum, in 

quibus Abbas habet fimplicem jurifdiclionem , idem 

Socar, in cap. habitus, num* 37« fol- 347- atque ita 

prafticatur quotidie in Cathalonia in iugreflu novi 

domini, óc in cafu recufationis incóncuífe obíervatur 

Regia Audientia quo ad id condemnetur vaffalli, 

plures ad id poflem decifiones adducere, caeterum 

in re notoria fuíficiat illam ailegaífe, qua' 8. 

Julii 1603. ad relationem egregii Senatoris Hieronymi 

Aftor in cauía Reverendi Abbatis Rivipulli 

domini jurifdiclionis civilis villa? Oloti contra-dictam 

Univerfitatem facía extitit,aduario Hieronymo. 

Bofch. ídem de ann. 1443. refert Marín. Frcc. da 

fubfeud. tit. de auSorh éf potefl. Barón, erga fuum fubfeud 

auñor.2.n.2\. fuiífe per fereniífimum Alfonfum 

Regem Aragón, pro quodam Abbate Sancli Joan. 

Bapt. in Lamis contra quandam univerfitatem,Óc homines 

Sancli Joan. Rotundi declaratum in contro-. fveríla 

cura domino jurifdiclionis criminalis, qui fibi 

jurandum efle praetendebat, declarando dominum 

.térra? cum, qui jurifdictionem civilem habebat, óc ei 

eífe aífecurationis juramentum pra?ftandum,cum quadam 

tamen claufula falvitátis mandati, óc fideiitatis,óc 

meri imperii, ac jurium dicli fereniífimi Regis, óc fuorum 

fucceíforum meminit hujus decifionis Henri.Rofental. 

de feud. c. 6. concl. 8?.». 10. Non j- temen te-jç 

nentur valfaíli ad praftationem homagii íi non tenent 

aliquid in feudum pro domino, ut tradunt Guillermus 

á Vallefica, ÓC Marquil. in ufat. omnes homines 

a vicecomitibus, óc Socar, expreflius in cap. dúplex n, 

24. Óc in aliis locis annotatis per Oliba in ufat. alium 

namque cap.j. n.6. bené Canc. par.2. var. refol. cap.2. 

num. 2$ 2. cum fequentibus. 

Ac propterea cum primó Senatus in declaratione, 

de qua fupra, condemnaflet univerfitatem villas Oloti 

ad pra?ftationem nedum juramenti fideiitatis, Óc aífecurationis 

, fed etiam homagii, de eoque conquefta 

fuiífet univerfitas (ne advocato) in caufa fupplicationis 

á proviíione decreti exequutionis dicla? Regias, 

declarationis interpofita? ad' aliam aulam ad relationem 

egregiJLSenatoris Jofephi Dalmau , fuit tándem 

die 16. Junii 1604. per Regium Senatum declara- -fv 

*tum quod praftaretur per homines dicla? villas, óc 

termini de Olot, juramentum tantum fideiitatis , feu 

aífecurationis, aduario N. Vilar, cujus procéífus nunc 

eft cura primitivo confutus penes fupra nominatum 

Hieronymum Bofch. 

* Caterum -f quare malint vafalli.juramentum fi-14 

delitaris , quam homagium prasftare domino ratione 

jurifdiclionis, non videtur poífe aiiqua concludens 

reddi ratio , cura habemus de jure expeditum 

plus efle prallare juramentum fideiitatis, quam 

homagium Guillermos a Vallefica $n d. ufat. omnu

1 Ç 

GloíTa X. Pars I. 

nes homines a vicecomitibus Socarrats in d. cap. I. 

n. 76. Anthon. Oliba. in allegat. cap. o. n.6. qui plus 

eft facra tangere , & praeftare juratbnam promiflionem 

quod íit in juramento fidelitatis , quam folum 

manus poneré 9 & faceré manualem repromiííionem, 

quod in homagio obfervatur, Socárrate, óc Valleíica 

ubi fupra, qui allegat c. fuper eo , de fententia ex- 

communicationis. 

Hujus rei dúplex poteft efie ratio. Primó-f-quia 

multo majorem reverentiae exhibitionem videtur importare 

praeftatio homagii quam juramenti fidelitatis: 

illa enim fit per vaflallum nexis genibus, vel etiam 

fiando pro dignitate períonae includendo manus fuas 

intra manus recipientis, óc obfeurando, ut docet Socarrats 

in cap. dúplex w.14. & 15. haec vero fi fiando, 

óc nullo modo genibus nexis, nifi dominus, cui praeftari 

deberet, ellet Princeps fupremus ut Papa, Imperator 

, Rex , tradit Menoc. de arbitrar, jud. lib. 2. 

2,09 

de Francifcum Marcum decif. 482. in 2. part. 

Pro contraria vero, óc negativa opinione eft Bald* 

inf *~ in fin. ff. de rerum divifione, & in cap. I. /. nulla 

, n. 2. per quos fiat inveftitura, in ufibus feúdorum 

Ifern. Se alii in cap.I. fancimus, lo primer, quo tempore 

milit. Marín. Freccia de audor. Barón, lib. 2. audor. 

4. n. 11. relati per Joannem Petrum Surd. decifi 

ico. num. Ç. qui tenent adeo eífe perfonalem adum 

hunc praeftationis juramenti ut nullo modo poflit perprocuratorem 

expediri, adde eundem in confil. 172. 

num. 7— 

Quid dicendum in hac dubia controverfia; Senatus 

i n caufa fupradida fequutus fiuit quandam mediam 

viam , quas has difidentes opiniones concordaret, 

exiftimans adum praeftationis juramenti fidelitatis 

non eífe adeo perfonalem ut non poííit expediri 

per procuratorem ad id fpeciale mandatum ha- 

bentem , verum id efle intelligendum .fi. dominus 

velit, Se non contradicat, Se in his terminis pro 

centur. 6, cafu 177. per tot. poft Cravet. in confil. 

517. dicens iniquifiimum , & infolentiflimum fore cederé dixit prim'am afiirmativam opinionem , fi ve 

dominorum deíiderium, qui velleat juramentum firo dominus contradiceret, imó vellet quod vaífalbi 

praeftari genibus flexis, per multas «rationes, adlus perfonaliter hoc juramentum praeftaret, puta quia 

ducit. Viden. Surdus confil. 172. num. 12. fit, in vellet eum monere, óc terrere, tune teneretur vafquam 

, fiando per folam manus fuper facra, yel crufallus perfonaliter comparere pro juramento praefcem 

appofitionem in eadem forma, in qua reliqua tando , nec fufficeret procuratorem ad id mittere, 

juramenta folent praeftari, ut quotidiana ex per ien- quod , praeferquám quod nobis, dum jare informatia 

exiperimur, á qua quidem reverentiae expediremos , fatis manifefté infinuavit Senatus, non nú> 

tione multum abhorrent vaífalli, óc communiter po ñus etiam claré eam eífe ejus mentem declaravit cum 

tius ducunt concederé dominis aliquid pluris jurif- Regia fententia in dida caufa ad relationem egregii 

didáonis, quam habeant, quám quid reverentiae pfus Senatoris Jofeph. Dalmau die 16. Junii 1604. prola 

folito eis exhibere. 

ta, de qua fupra memini, his verbis. Hoc intelledo9 Secunda ratio f Se hasc revera eft quae movet, Se & declarase quod pro nunc prafiatur per diclos homines 

moveré (quantum colligere poífum) debet vaífállos dida villa y & termini de Olot, dido Abbati juramen 

ad non praeftandum faciliter homagium , eft, quia iltum tantum fidelitatis. feu affecurationis ratione juriflud 

plus continet, quám juramentum fidelitatis hoc didionis , quam exercet in dida villa, & termino de 

enim tria tantum continet, vítam, membrum, redum Olot, & quid ditlum juramentum prafiatur perfonali 

h o no rem, cap. I. circa fin. qualiter vafall. debeant fiter per didos homines dido Abbati ita petenti, quaíi. 

delitat. jurament. domin. illud vero plora alia com- per ea velit innúere quod fi ita non petiiíTet, nec 

plecfitur, de quibus per Jacob, in tracl. de bomag. contradixiífet prsetentioni univerfitatis , contrarium . 

colitm. 6. verfic. 6. principaliter quaro Rolan. á.Val. decifum fuiílét , meminit hujus decifionis , multo 

confil. 53. num. 9. volum. 2. Bertrán, confil. 219. poft haec feriptis nobilis Ludov. á Pegue, decif. at). 

num. 4.. Se Socarrats in d. cap. dúplex, numer. 22. in naviffimis% 

al legat i per Jacob. Cáncer, variar, refolut. part. 2. 

Haec concordia defumitur non obfeuré ex text. 

cap. 2. num. 263. quibus adde Valleíicam in fe pe 

in cap. periculofo, §. verum, ibi, nifi quod per procu 

allegato ufatico omnes ¡tomines a Vicecomitibus , 

ratoremnu- 

illud prajlet, pofjtt efie ere apud eum, Se eam 

yjmer. 2. ítem f quia homagium magis arctat vaífal fequutus eft Ludovic. Román, in fingida 807. Jacob, 

lum , augec offenfam violationis fidelitatis promif- de lanero Georg. in tracl. de feud. in verfic. qui quifas, 

óc facit quód ratione illius vio latió nis puniatur dem inveftiti, nu. 13. fol. 158. relatus per Hipol. Bo- 

quis , qui alias non puniretur , cap. grave, de exnacof. in commune opinio. crim. ver. juramentum fidecejji. 

pralat. ítem quia qui illud violant fevelitatis in 2. par. eandem videtur fequi Bald. in fupra 

rius , óc acrius puniuntur , quám violatores jura allégala , /. 1. /"» finefff. de rer. divifio. ubi dicit non 

menti fidelitatis , prouti haec omnia pulchrius Óc poífe hoc juramentum praeftari per procuratorem, 

clarius traduntur per Socarr. in d. c. dúplex a n.22. quia f habet in fe quandam reverentiae exhibitionem, 19 

cum multis fequentibus, quam debeant a nobis ali fequitur. Aíftid. in confi. Neapol. in cap, domini, in rur 

ter explican. 

br. de affeçura. dom. nu. 1. pulchré Vezin. m pal. com. 

jg An f autem poflit iftud juramentum fidelitatis opinio tom. 2. loco quinto, tit. 1.cap. 14. verf. nunquid 

praeftari domino per procuratorem, difputavim% in autem, &c. Joan. Pet. Surd. dec. 1C9. nu. 17. & con 

' Senatu in dida caufa Reverendi Abbatis Rivipulli fil. 172. lib. 2. quem noftras Cáncer, in propofito al 

contra villam de Olot. Pro' parte afirmativa, fi prolegat. in tertia parte var. cap. 10. de conten. Jurifl. nu. 

curator habuerit ad id fpeciale mandatum videtur 44. late Francifcus de Cía per. in fuis decif. curia Pro- 

faceré text. in cap. periculofo §. ver km, & §. Epifcovincia. caufa 9. qu* única per ÍOÍ. ubi fie dicit decifum 

pist de fiat. regula9 in 6. cap. fi defunció in commemo. in eo Senatu, ócf adducit pro limitationibus/nifi vaf-20 

Pet. Alber. ubf Socarrats, nu. 6. ídem antea dixerat fallus eífet abfens extra pro vi nciam ex caufa neceA 

ídem Socarrats. ih cap. 1. n. 74. Marquill. #1 ufat. om faria , aut longa abfentia, aut corporis , vel mentís 

nes homines a Vicecomitibus, pag. 15*3. colum. 3. verfic. infirmítate detineretur, vel alio neceífario impedi 

Sed nunquid idem Marquil. in ufat. in bajulia. pag. 32c. mento , tune enim his probatis poftet quidem per 

col.$. Vallefic. in ufitt.fi quis fuum feudum, »..7. fa in procuratorem hujufmodi juramentum praeftari, idem 

d ufat. onmes homines a Vicecomitibus, n. l. infin. di poftea dicit fore obfervandum ubi qualitas vaífalli 

cens non teneri vaífallum coram domino perfonali- eífet notoria , Henric, Rofental. de feud. c. 6. quibus 

* ter comparere pro hujufmodi juramento praeftando, mod. feud. acquir. conduf 37. per tot. ubi late, qui ta 

fed fufhcere quod ad hoc mitteret procuratorem cum men poftea, nu. f. concordar, cum opinione Casfar. * 

fpeciali mandato, óc ad id affert rationes, óc hanc ef Urfil. de qua infrá. *, 

fe communem dodorum opinionem tradit additio ad Et f ubi dominus confentiret quod per procu-21 

Ludov. Román, tít fingid. 807. quae alios allegat, ad- ratorem fibi praeftaretur hujufmodi juramentum non 

Fontan. de. Pad. Nupt. Tom. I. 

S 3 fuffi-

ai o Clauíula IV. f*L¿l. i 

fufficeret rnandatum genérale; Fed imo fpeciale fo- reperitur prohibitum , verum nofter Senatus i ut diret 

ad id neceífarium , Ciernen. I. de jurejürk% do- xi, aliam viam hac in re fuit fequutus. 

cet Philip. Franc qui inter 37. fcáfus, in quibus re- Quando -f autem' univerfitas debet hujuímodi ju- 2^ 

quiritur fpeciale rnandatum, hunc enumerat, in cap. rálñentum praflare id facit per fuum fyndicum, Af- 

1MÍ ad agendum $. procurator, num. Ç. ver fic. 35. de flicl. in allega, c. domini a vajfallis n.i. circa finem , & 

procura, in 6*. Vezin. in vol. commun. opinio. tom.2. loe. in c. uni. qual.vajfal.jura. deb.fideli. allegat. per Thom 

S- tit. i.cap. 14.. verfi. limita tamen, ubi late de ma- Gam. dec. 105. n. 27. á Rolan, á Valle in confil. Ç2. 

teria hujus juramenti. > n.6. voIa. Roflental. ubi fupra w.4. ac propterea cum 

22 Aliter-f-in hoc cafu praftationis juramenti fide- Abbas Rivipulli vellet exigere hoc juramentum ab 

Jitatis diftinguit poft Jacob, de Sánelo Georg. Cafar, univerlitate villa Oloti, qua ad id fuerat condem- 

Urfil. in additione ad Afflicl. decif 265. num. 45. quo nata , obtulimus ei quod id praftaret univerfitas per 

loci poftquam reprehendit Mar. Frec. in Juo opere de fuum fyndicum , Óc licet á principio non contentafubfeudis 

, qui fimpliciter tenebat hujufmódi jura- retur hac oblatione, volebat enim quód confules, 

mentum non pofle praftari per procuratorem quan- & confilium jurarent nomine univerlitatis, poftea vedo 

dominus voluiflet prafentiam vaflalli, dicens id ro,antequam fuper praetentione declararetur, cogno£efle 

contra text. in cap. uni. 1. verf.fed utrum,per cens univerfitatem fovere jnftítiam , á praetentione 

quos fiat invefiiiur. in ufib. feud. hac in hujufmódi deftitit, & a fyndico juramentum recipit, Óc licet almateria 

utitur diítinclione : aut enim (inquit) ju- legaretur confuetudo Cathalonia, qua hac juramenftam 

caufam dominus allegat, propter quam velit ta dicebant prasftare efte folita per univerfitatem conprafentiam 

vaflalli, óc tune eft audiendus, aut é con- gregatám nomine unfverfitatis, Sc per quemeunqué 

tra juftam caufam; allegat vaflallus, propter quam particularem nomine illius próprio, id diximus pronon 

debeat perfonaliter jurare, óc tali cafu dicit is cederépoíTe»in univerfítatibos,quas revera univer/iauclor 

eum fere exaudiendum, fundat hanc diftinc- tates non eflent formata nec haberent poteftatem 

tionem ex quo text. in allega, c. 1. ver fie. fed utrum> creandi fyndicos, fecus vero in univerfitatibus for- 

23 per quos fiat injufiit. in ufib. feudor. utitur verbo j- matis, Óc qua privilegia habent faciendi fyndicos, 

potefi, quod de jure, faltem in hoc cafu , denotat ÓC repraefentaadi totam univerfitatem per confules, 

poflibilitatem , óc honeftatem , vulga. /. ñapos pro- 8c homines de confilio. Quia -J- tune cum talis fyn- 25" 

tulo, de verb. fig. quamvis (id ego addo, quod dicus aequipáretur tutori, óc per confequens poflit 

exiftimo fore non injucundum ) importet quando- nomine univerfitatis faceré ea omniá, qua ad illam 

que peceflitatem pracifam in aliis cafibus , veluti fpeclant, ad plené not. per Mathe. de Afilie!, decif. 

quando dicitur , fed difponitur quód Judex poflit Neap. 169. nu. 5. óc ibi Urfil. in additio. Sc per Ang. 

aliquid faceré , prouti fi eífet data poteftas» quód Aret. in §. fin. circa finem infi. de curat. Ron. ubi fupoflet 

difpenfare cum aliquibus , tenetur enim , óc pra inlit. D. mérito óc ad eum fpeclabit hunc aclum 

cogitur, alio non repugnante, difpenfare, ex text. nomine univerlitatis faceré. 

in l. non quicquid ff. de judi. bene Vincent. de Fran. Sed -J- quid é contra, ponamus quod univerfitas fit 26 

dec. 487. num. 2. • & 3. domina Caftri, an ómnibus de univerfitate fit pra- 

Cujus doclrina ratione exíftimátum vidi, óc praftanda fidelitas, vel quomodo id fit fiendum ? Reftenfum 

de anno 1607. ín caufa Eulalia Bafíbls vi- fponde quod tune cogeretur univerfitas unum de uduas 

contra pupillum Baífols villa Oloti in Senatu niverfitate nominare, cui fidelitas jurarétur , cum finvertenti 

ad relationem egregii Senatoris Hieronym. gulis ut íingulis non fit jurandum, bene probat Rip- 

Aftor, feriba Michaele Pérez, teneri judicem, cui per pa in l. 1. $. (i autem collegium, n. 9. ad Senat. confuí, 

confiitutionem i^.fub tit. de dila. in T.voMcónfl. eft data TYfb. idem dic de col legi o, quia militant in eo eapoteftas,ÓC 

facultas quod poflet concederé minoribus dem rationes, quae in univerlitate Roflental. ubi fureftitutionis 

in integrum beneficium ad probandum prá, Óc plenius, Óc uberiüs , c.8. define ofic. & fervi. 

ímplorantibus dilátiOnem duorum menfium , teneri &c. conclu. 13. per tot. 

(inquam) ad integram dilationem dandam , pro- Circa qua f illud velim obiter notes me in caufa27 

pterea quod, potefi, in judicio neceflitatém importet, Reverendi' Abbatis óc conventus monafteri'i villa 

•j- fed non eft ita, ut pratendebatur, obtentum, non qui- Balneolarum contra particulares dicli Abbatiatus ad 

dem quia fupra dicla in fe'vera non efíent, fed quia relationem egregii SenatorisHieronymi Senjuíl,ac- 

•aderant in confti. verba quibus dabatur intelligi ver- tuario Jofepho Cortes, vertenti, pratendifle per 

bum, potefi 1 non importare ihi neceflitatém: diceba- fupradiclas doclrinas compellendos fore plures in ea 

tur enim, óc dicitur in dicla confti. quod ita difpone- caufa citatos ad unicum tantum conftituendum probatur, 

ut fupra diclum eft, réftringendo arbitriqm per curatorem, qui eorum nomine caufam duceret, nec 

alias conft. judicibus circa hoc datum, quibus dabatur deberé eis permitti quod quilibet ex ipfis per fuum 

intelligi non fuiífe arbitrium hac in materia judici procuratorem litigare!, ex hoc enim immenfa caufafublatum', 

fed ufque ad dilationem diclorum duorum rentur diclo Abbati, Óc conventui expenfa, ÓC labomenfium 

tantum reftriclum, facía fuit hac declaratio reswerum eft quod fuper ea pratentione eft adhuc 

in caufa fupplicationis intérpofita á denunciatione declaratum, cum tamen is cafus fuccefliflet difputanproceífus 

per diclum Aftor facía , referente egregio dus in Senatu Neapol. de anno 1583. ita fuit, ut 

Senatore Jacobo Puigmija., fub die 14. Maii anni fuprá dixi, decifus, ut teftatur Vincen. de Franch. -jj 

pradielí 1607. Et ideo in Senatu vix eft quod fia- Jrc.309. Viden. Stephan. Gratian. decif. provin. Martim 

atque petitur dilatio ea concedatur duorum men- chir. 107. Óc don García Meftrill. dec. 108. per tot. in 

íium, fed imó viginti, vel triginta dierum , óc poftea 2. part. qui quibufdam irf hoc diftinclionibus utunalia 

ufque ad diclos dúos men fes, vel minus, prout tur, óc juxta eas fuifte in illis Senatibus, quorum de- 

Judici apparet, óc bene videtur. cifiones feribunt, decifum tradunt. "t";. 

Sed Roflental. nedum dicit, id quod Urfil. fed Dubitavimus Tpoftea in eadem caufa nunquid fa-2& 

imó n. 5. in loco fuperius allega, docet fe indiffereit- cultas, quam in fuperioribus diximus domino comter 

exiítimare , domino etiam invito , procuratorem petere compellendi vaífallos ut perfonaliter coram 

cum fpeciali mandato admittendum, óc aUdiendum ef- eo compareant juramentum fideiitatis praftaturi, cofe, 

niíi fortafle dominus ex cauía aiiqua probabili petat etiam ejus proeuratori, ÓC clarius num. domi- ' 

perfonam vaflalli requireret, quia (inquit) bmnis ñus teneatur perfonaliter etiam interefle receptioní 

generis juramenta, óc acras,admodo paucis exceptis, diclorum juramentorum quando vult ea fibi praeftari 

a procuratore cum peculiari mandato ad illa confti- perfonaliter, an vero fuíficiat ad id mittere procuratuto 

expediri poíTunt, ñeque inhoc noftro cafu id torem. Hasc dubitatio non fuit per Senatum decifa,

GloíTa X. Pars I. 211 

licet in eo propofita extitilTet deciaranda pro parte non univerfos ut univerfos, quod idem femper condicla 

univerlitatis , quia portea concordarunt partes : fulerem ubi commode id fieri poifet. Contrariam 

In qua videtur dicendum privilegium hoc, quod ha- tamen opinionem quod imo fufhciat citano univerfi* 

bent domini ut compellere pollint valTalios ad Íibi tatis ut linguli etiam cum ipfa condemnan valeant, 

praftandum perfonaliter juramenta fideiitatis ideo, vel etiam ut fententia contra univerfitatem lata pofperfonale 

ellet ut non poílit modo aliquo ejus profit contra lingulos particulariter execuutioni detriancuratori 

competeré, fed imo tune videtur fuíhcere dari.tenuerunt quamplures, Cravet. in confine. Joan, 

quod vaflalli compareant per procuratorem , qui ra- And. in additio. ad Speculat. in tit. de decim. $. i. quos 

(roñes propter quas fupra enarrati doclores tenent hu- refert ck fequitur Cáncer, var. refolutionum par. 3. tijufmodi 

privilegium domino competeré, funt,inter a- tul. de fentent. & earum exequut. n. 18c. & elt de mentías, 

ut eos poflit terrere, óc moveré : Ítem & quia ha- te noflri Senatus, prouti comprobatur ex declaratiobet 

in fe quandam reverentia; exhibitionem hujulmo- ne facía in caufa Petri Galcerandi de Cartella centra 

di juramentorum praftatio , uti fuperius dicebamus, univerliíatem Villa; Bifuldini, quam Cáncer refert 

quas quidem non videntur mil.tare in procuratore faclam 13. Junii 1598. ad relationem egregii S.-natodomini, 

cum is nec monere habeat, nec terrere vaf- ris Hieronym. Senjuíl, 8c cojtfirmatam in aüa aula ad -jfallos 

domini, nec etiam reverentia? exhibitio, qua; relationem egregii etiam primo Senatoris, nunc Redomino 

deberetur, videatur deberi ejus proeuratori. gentis Cancellariam MJchaelis de Saiba, ex de Val- 

Ca?terüm quia in congregatione plurium doclorum, (etica, 3. Martii 1599. feriba Papiol, nunc Dominqui 

pro parte dicla univerfitati* ad hoc , óc alia du- go , in qua tamen ipfe contrarium defendebat cum 

bia eonfulti fueramus, diverfa admodum fuerunt vo- elfet advocatus dicla univerlitatis, licet tamen quanta 

congregatorum , adeo ut plures unam, óc plures doque in melius mutare coniilium , finales dedaraaliam 

defenderent opinionem , ideó pro nunc nihil tiones fuerunt poflea facía in Senatu, quas longius 

firmo , fed cujullibet alterius meliori judicio pra:tne- eflet recenfere , non omittamus tamen eam, qua? 

ditanda relinquo , videt tamen Jacobi de feud. verjic. facía fuit in fuprá mentionata caufa Reverendi Abqui 

quidem invefliti n.\\. óc Joan. Pet. Surd. conf.i~¡2. batis Rivipulli contra univerfitatem villa de Olot, 

nu. 10. qui per ttxt. in cap. 1. jj. fed utrum , per quos qua efl propria hujus materia , in qua licet foli 

fint inveflitura, tenent partem alürmativam. Confules, óc fyndicus extitiflent citati, óc folus fyn- 

29 Verüm -j- qui teneantur ad hujuímodi juramenti d¡cus comparuiflet, fuit facía condemnatio pra^flatiopraílationem 

'( nunquid omnes habitantes in ternto- rus juramenti fideiitatis in univerfitatem, óc homines 

rio domini ? Refpondcmus quód illi tantum qui fa- illius, ócc. 8. Julii 1603. relator Hieronym. A flor, 

ciunt caput hofpitü, five maícuü lint, live fcemina, feriba Hieronymus B..fch , de qua cum conquería 

los caps de cafa , per not. Guid. Pap. dec. 307. óc poli fuiífet univerfitas quoad caput fingjlorum cum ipil 

eum Can. par. 3. var. cap. 10. n. 44. non fuillent in caufa citati, pratenderetque non pof- 

30 Dubitavimus + item m eadem caufa nunquid quan- fe propterea regiam íéntentiam contra eos exequudo 

dominus in renitentiam vaflaliorum vult eos con- tioni mandari , nihilominus cum proviíione poflea 

venire pro hujufmódi juramenti pra;ílatione fufftciat fado verbo facía 19. Martii 160a. q a :"uit coniirmacitare 

univerfitatem, decuriones vicieiicet,óc íyndi- ta in alia aula quiu.d diclum caput cum Regia fencum 

, óc contra eos tantum agere , an vero oporteat tentia ad relationem alterius eg-egn Senatoris Jofingulariter 

omnes particulares convenire, óc clarius, fephi Dalmau lata die 16. Junn 1604. fuit ea praan 

univerlitate condemnata cenfeantur etiam contentio univerlitatis repulfa. j-f 

demnari particulares, ita quód contra eos poflit fie- An f autem dominus teneatur fimiliter vaíTalhsÂ 

ri executio fententia/ 1 

Et primó videtur neceflaria jurare ficuti vafíalli ipíi domino / Refponde quod 

31 chatio fingulorum de univerlitate, cumf aliud de aut quantur de juramento fideiitatis, & hoc nullo 

jure fit univerfitas, ÓC aliutj linguli de univerlitate modo tenetur praflare dominus fuis v\i fia ¡lis , li- 

/. in tantum univerjitatis , de rer. divif 1. fed Ji hac cet ad eadem illa lex , qua in eo juramento co ti- 

§. qui manumittitur, de in ¡us vocando, Cravet. in nentur, teneatur ipfis, cap. 1. §. fin. de form. fidei. 

conf.a.%^. n.6. óc Malear, de proba, eoncl. 1^65.«//. f. in ufik Rip. in tratl. de pefl. tit. de remed. ad conunde 

cum hac in re agatur de interefle fingulorum ferv. uber. num. 253. AíHict-. dec» 26c. num. 3. (j 4. 

non ut univerforum , fed ut fingulorum pra ter i n- ubi plene de obligatione vaflalli ari d m num;, 6c é 

efle illud, quód in ea habet ipfa univerfitas , ut uni- contra per centum , óc undecim numeres Viden. 

verfitas, inde videtur conlequi fingulorum de uní- Roicntal. in tratl. de feud. cap. 6. quibus mod. feud. 

verlitate eífe necelfariam citationem , ad reg. quod acquir. concl. 86. num. 3c. Aui-f vero qicerimus de ^ 

omnes, de reg. jur. in 6. eum ibi not. viden. ad id Vm- juramento de obfervandis , óc cufiodiendis privile- 

32cen. de Franch. dec. 2. n. 2. cum fequent. ubi tradit f giis vaflaliorum , ulibus , óc confuetudinibus ipfoquod 

in his, qua fpeclant ad lingulos ut fingulos rum , ce hoc quidem tenetur dominus vaflailis pratsmajor 

pars non poteft prajudicare minori , fumino ftare , quod eft de generali confuetudine Cathaloín 

propofito notanda funt verba Ulpiani in l. ji nía jam nunc introauclum ut ad inflar Regís, qui 

municipes ff. quod cujufque univer. nom. ubi' lie ha- nobis , juxta jura patria, jurat in ingrelíu regim.nis 

bet, fi municipes, vel aiiqua univerfitas ad agendum fer vare privilegia, immunmtes , Sc libertates , per 

det añoran non erit dicendum quafi a pluribus datum ea qua tradit Oliba inufat. alium namque c. 4. n 34» 

fie haberi : hic enim pro república* vel univerjitáte íic jqrent omnes Barones fuis vaífalhs-, quod dicit 

33 intervenís ,non pro fingulis. Per hacj óc alia qua Oliba elfe valde rationabile juxta nota, in c. Ego N. 

non negügenter tradit Rolan, in conf. 53. volum. 4. de jur. jur. Sc propter correlationem domini, Sc vafpér 

tot. tenet in caufa decimarum non pofle fcqui fallorum,/;; c. 1. qualiter domino vafíalli jura dcb. ficondemnationem 

fingulorum de univerfitate ex eo deli. & c. lif. dominus quoque, de forma fideli. & in 

quód fola univerfitas , óc non finguli fuilfent cita- ufa. cuntlum malmn , ufat. qui viderit, verf fed fi feti, 

folaque univerfitas, feu illius fyndicus compa- mor, idem tenet Jacob. Cáncer. //'¿».3. var.c. 13. de jur. 

ruiflet, in caufa, Sc non linguli, cujus dicla fequen- Caftro. á n 326. aliis tamen , atque aliis utens ratiot( 

s (ad tollendtun chlíicuitatcs) advocati Reverendi nibus per te ipfum videndis , concludens jufté polfe 

Abbatis Balneolarum conluluimus quatenus in tri- valiallos recufare recipere dominum li nolit ipfe ju- 

. bus caufis decimarum, óc tafchatnm movendis contra ramentum pradiclum praflare. In Francia fimilc 

vaflaüos, quarum dua peroptimum , Chrilto conce- juramentum praflare Delphinum, de obfervandis lidtuTe, 

habuerunt exitum, confuluimus, inquam , lin- bertatibus Delphinatus , auclor eft Francifc Mar. 

gulos ut fingulos interefle habeiitcs efle citandos decif. feu q. 153./;. 9. 

S 4 Sed

2,12 Claufula IV. 

36 Sed an id poííit opponi in decreto exequutionis 

domino petenti exequutionem Regiae fententiae in 

fui favorem circa juramenta fidelitatis latae, ita ut ea 

impediatur doñee dominus juraverit vaíTallis obfervare 

eorum privilegia, nec ne , dubitatum extitit in 

Senatu in eadem caufa Reverendi Abbatis Rivipulli 

contra univeríitatem villae de Olot, óc prima facie 

videbatur dicendum eam exceptionem opponi poífe, 

37 quia "f" de jure omnis exceptio, quae non repugnat 

fententiae poteft poft eam opponi /. 1. Ç. de jur. & 

fací, ignor. L fi fullo ff. de condit.fine cauf. Guid. Pap. 

».3. And. Gayl.pratl. obferv. lib.l. obferv. 13. 

* n. ubi hanc dicit communem. 

Hasc autem exceptio , de qua agimus, non videtur 

impugnare fententiam , fed imó videtur idem de ea 

judicandum, quod de exceptióne non adimplementi, 

cum enim, ut in fuperioribus dicebamus, ad unum, 

fcilicet juramentorum praeftationem teneantur domino 

vaífalli, Se ad aliud fcilicet juramentum de fervandis 

privilegiis teneatur dominus valfallis , quae obligationes 

oriuntur ex eodem fonte, ex jurifdidione 

videlicet, quae domino competit in vaífallos , inde 

videtur dicendum eas reciprocas eíTe, Se correfpedivas 

adeo ut dominus non polfit juramenta á valfallis 

pttere, quin prius, adimplendo quod pro fuá 

parte ad eum fpectat. juramentum de íervandis pri- 

38 vilegiis vaílallis praeftiterit, íicut f in Rege obfervamus 

in hoc Regno : prius enim ipfe nobis hoc 

juramentum praejíat, qaam vaífalli ei juremus fidelitatem 

jux. conftit. nafres fuccehidors , tit. de jur, jura. 

Se Mier. in 2. cur. Bar. Jacob. II. c. 29. item quod noftri 

fucceffores . imó in eodem ipfo térra? ingreftu , 

antequam domum perveniat, hoc juramentum praeftat, 

íicuti eft notorium. Si ergo haec exceptio diei 

poteft exceptio non adimplementi , inde dicendum 

de neceftitate erit poífe in decreto executionis opponi, 

/. Julianas §. offerriff. de atlio. empi. pulchré id declarant 

Rolan, á Val. in conf. 53. per tot. vol. I. And. 

Gayl. pratl. obfer. lib.2 obferv.ij. n.S. Mafcard. de pro- 

* batió, concl. 138.a. Se íignanter M.46. ubi dicit communem 

, Carol. de Graf. in traft. de exceptio. quee opponi 

poffunt no?t obftante flatu efe. except. 13. n.j. & 37. & 

Caef. Barz. dec.$6. n.2%. eft elegans decilio Lucan.2. 

Jofephi Ludo, per tot. Hieron. Marilia. dec. 73. etiam 

per tot. ac Flamin. Carthar. decif Genu.}. etiam per tot. 

39 Quorum -j-dida fumme notanda^íunt pro illa quaeftione, 

qua: faepe in praxi oceurnt, quamque ego aliquando 

habui , nunquid per exceptionem reí non 

traditae per emptorem appoíitae adverfus executionem, 

quae vigore inftrumenti guarentigiati, vel fententiae 

in fui favorem lata? fit per venditatem contra 

eum pro pretio venditionis, impediatur executio, extantibus 

máxime ftatutis, quae vigent in hac patria, 

ut adverfus cas exequutiones non poflit opponi alia 

exceptio praterquam folutionis , de qua conftet per 

publicum inftrumentum , quae quidem ftatuta mire 

dtelarantur ex fuperioribus. 

40 His + tamen non obílantibus in contrarium eft ventas, 

quod imo ea exceptio non retardet executionem 

fententiae de juramento fidelitatis in favorem domini 

latae, fed, ea remilfa ad aliud judicium , debeat 

fieri executio , quia fupradida procedunt tantum 

quando opponeretur de non adimplemento obligationis 

, quae manaret ex eadem radice, & fonte, á 

quo oriretur altera obligatio, prout in contractibus 

ultro, citroque obligatoriis: hujus generis eft obligatio 

pretii folvendi in emptore , óc rei tradenda? in 

venditione, quando aiter ipforum vult agere ex vendito, 

óc limiles, tune enim his in calibus non admittitur 

aiter contra alterum, nifi prius docuerit fe adimpleviífe 

quod ex fuá parte ex eadem obligatione, cujus 

vigore agit,ad eum fpectat adimplere, óc in his 

terminis loquuntur dodores fupra citati ex peculiaribus 

rationibus, quas in propofito tradit Mafcard. de 

probatio. in allega, conclu. 13 80. num. 12. cum fequent, 

fecus tamen eft quando peteretur adimplementum 

alterius obligationis feparatae ab illa, cujus vigore 

agitur , utpote quando agenti ad traditionem rei 

venditae contra venditorem , opponeretur de non 

adimplemento alterius obligationis, qua emptor ex 

mutuo, vel ex alio contradu venditori tenetur : tali 

etiam cafu non admittitur hujufmodi exceptio adverfus 

executionem, quae fiat vigore inftrumenti guarentigiati 

, vel rei judicata*, Alexand. in l. cum proponas 

nu. 2. Se ibi additio Cur. in verfic. feparatum C. de 

pací. Burfa. in confil. 191. num. 5. vol. 2. Jofeph. Ludovic. 

in fuis conclu. titulo de proba, concl. 1. illa 94. 

limit. i. óc alii , quos refert, óc fequitur Carol. de 

Graf. in fupra allega, tracl. de exceptio. d. except. 13. 

num. JO. faciunt quae tradit Mafcard. in allega, concl. 

1388. num. 54. Hujus generis eft hasc, quam tractamus, 

exceptio non adimplementis obligationis, quae 

de juranda obfervantia privilegiorum domino agenti 

ad pratftationem juramentorum fidelitatis adverfus 

vafallos opponitur, quia feparata eft ab obligatione 

vafallorum , óc ab ea valde diverfa, nec quicquam 

una habet cum altera commune , ut de fe notorié 

patet , inde confequitur manifefté non pofte eam 

exceptionem impediré executionem fententiae in favorem 

domini pro didis fidelitatis juramentis praeflandis 

latar , fed effe remittendam ad aliud judicium 

, ita declaravit Senatus in praedida caufa Re- -jverendi 

Abbatis Rivipulli contra villam de Olot 

in provifione decreti executionis 19. Martii 1604. 

fada, quae fuit poftea in alia aula 16. Junii ejufdem 

anni, quo ad didum caput , confirmata , ut fuprá 

didum eft. 

Plura veniebant hoc loci de Caftro Se ejus fignificatione, 

óc divifione. de mero,óc mixto imperio, 

ac de utraque jurifdidione , óc ejus fpeciebus dicenda 

ad omnirnodam rei, quam tradamus intelligentiam 

óc exadam, perfedamque cognitionem. Caeterum 

quia in gloííis fequentibus de his nobis de neceftitate 

futurus eft fermo , ideo , ne bis idem repetatur, 

nevé extra proprium locum continuatae materia; 

videantur, laborem hunc ad eum locum iubeundum 

transferimos , interim tamen non omittemus 

quafdam hic tradare quaeftiones inter Barones, Óc 

vaífallos quotidie in praxi , non fine máximo plerunque 

difpendio , contingentes. 

ínter f eas non infimum tenet locum quae circa 41 

elediones , leu nominationes trium perfonarum de 

univerfitate per vaífallos faciendas , ut ex eis Baro 

unum eligat. qui Bajulum agat , óc jurifdidionem 

ejus nomine exerceat quotidie inter eos ventilatur, 

nunquid íi uoiveríitas nominationem fecerit de i 11dignis, 

privetur propterea pro ea vice facúltate nominandi, 

poílitque Baro quuli jure nominandi, óc eligendi 

ad fe deviduto , quem voluent Bajulum facere 

, óc exercitium jurifdidionis committere. In hac 

quaeftione duac reperiuntur dodorum contrariae fententiae, 

altera quidem affirmans, óc altera negans, uti 

apparet ex Avend. de exequen. mand. Reg. part. I. 

cap. 19. n. 22. verf fe ergo , óc ex aliis , quos mox citabimus. 

Cate rum Menoc. de arbitr. jud. lib. 2. centu. 

6. cafu 511. tripartita quadam diftiudione eas faciliter 

conciliavit: Ant enim nominatores, óc electores 

fcienter indignos nominarunt, Se procedit opinio 

affirmans quód propterea priventur pro ea vice 

facúltate eligendi, caque omnino ad fuperiorem devolvatur 

, probat text. in cap. granan , de pojlulat. 

pralat. cap. bona 2. & cap. cum in cunclis %.fin. de eletlio. 

7 

J cap. quando , eod. tit. in 6. ( non mireris quod 

hic , ck infra in hac onSciorum lecularium materia juribus 

juvemur, quae non in ipíis, fed in beneficiis 

Ecclelialticis loquunrur , valet enim j- argumentum 42 

de uno ad aliud. Bart. in l. 2. data f. de optio. lega. 

Pala. Rub. in repetí, cap. per veftras, in introduc. 

rub.


rub. n.6. Pinel. in rub. de refeind vend. i. par. cap.2. 

n. 31. bene Cabedo decif. Fortug. 91. n.a. par. 2. cjua 

nota quia ad multa tibi íervient, adde Molin. de primog. 

Hifpan.lib. 2. cap. 4. #.39.J Ídem comprobant, 

praeter ordinarios in didis locis , Molin. de primog. 

d. lib. 2. cap.\. «.38. Nat. in conf. 244. n.4-. Leí. Zecii. 

de benefi. & penjio. Ecclefiafl. cap. 4.. nu. if. Spino. de 

tefiam. glof 4. n. 86. Caval. in reper. ad decif Fivizan. 

ver. eligens , & prafentans, atque ita intelligendam 

efle dictam opinionem aftirmantem docet Achil. de 

j. Graf. decif 282. nu. 4. ubi dicit ita refolutum in Rot. 

Rom. ubi videtur velle quod etiam requiratur quód 

nominatio de indigno dolóse rada lit , circa quod 

tamen, &ad cognofeendum quando dolóse diei poffit 

fada nominatio , videatur Molin. d. lib. 2. de primogen. 

HifpAn. cap. 5. num. 20. tenet etiam primum 

noftra divilionis membrum , Menoch. d. cafu $11. 

num. 1. qui illud extendit ad patronum fcienter indignam 

praientantem (circa quod tamen videndus 

eft Spino. in fupra alleg. glof. 4. num. 87. ubi cum 

multis, quos aHcgit difterentiam conltituit inter patronum 

Ecclefiaíi cum, & la

2.14 

Jud. lib. 2. cent. 2. caf. 186. & de prafump. lib. 6. prafump- 

21. Ó* 23. hic vero in tratl. de proba, concl. 879. 

cum duab. fequen. & concl. 1294. 

Ç2 Praedictat autem omnia de indignitate juris , non 

de facti indignitate, qualis eft quia non bené fe geiht 

erga dominum , vel ahás, intelliguntur, probat, leg. 

cum quídam 24. de leg. 2. & ibi not. DD. Moli. de 

* primog. Hifpan. lib.2. cap. f. in princip. Antho. Gom. 

var. refol. tom. 1. cap.12. pofl n. 48. qui dicit communem, 

cum aliis late relatis per Perey. in allega, tratl. 

de nomina. Emphy. tom. 3. cap. 1. num. 64. qu. bene 

declarat. 

$3 Supradiclaf omnia de plano procedunt quando 

vel unus folus eligitur inhabilis, vel quando plures 

eliguntur , vel nominantur, íi (quod raro evenit) 

omnes inhábiles appareant : tune enim iftis in caíibus 

non eft dubium quin obíervanda omnino íit fuperius 

tradita diftinclio : Casterum quando non omnes, 

fed unus tantum, aut alter ex ele«ftis,vel nominatis 

reperitur inhabilis, dubitari mérito poterit num 

dicla d ftinctioni íit ftandum, ita ut ft fcienter , ÓC 

cum dolo facía fuerit nominatio in totum corruat, 

íi vero ignoranter , minimé, ÓC prima facie videtur 

dicendum quód inhabilitas unius non noceat reliquis 

capacibus, óc habilibus, cum regulare lit, utile non 

vitiari per mutile, juxta regulam vulgarem, quse proculdubio 

procedit, óe locum in his, qua* dividua funt, 

& feparabiha prouti tales videntur elfe has, de quibus 

agimus, nominationes, ut omnes doclores ea de 

regula agentes fecuré conftituerunt, & nos etiam 

alibi diximus in hoc eo tracl. 

Verum , meo judicio, contrarium videtur* tenendum 

quod imó. ex adjeclione, óc nominatione unius 

perfona inhabilis , óc incapacis tota ipfa nominatio 

corruat, li fcienter ea adjcclio de perfona inhabili 

facía fuerit , jufque propterea eligendi , Óc creandi 

Bajulum ad fuperiorem devolvatur abfque nominatione 

aiiqua , ad quod deendum moveor primó 

quod hujufmódi privationes ulterius pro ea vice 110minandi 

, quando quis ind gnum nominavi , ftatuta 

lint propter deliclum , quod committunt nominatores, 

feu eleclores ita eligendo, vel nominando 

uti in fuperioribus dicebamus, quod quidem deliclum 

aque committitur íi nominatur unus inhabilis 

, atque fi plures. Secundó quia ubicunque aclus 

refpeclu forma dici poteft individuus tune licét refpeclu 

eftentia lit dividuus, nihilominus utile vitiatur 

per inutilis adjeclionem , Bar. in l. gract, §. illud, 

de fidejujjor. per illum text. óc nos etiam inferius 

tradidimus in glof donationis univerfalis omnium 

bonorum, in noftro autem cafu nemo lañé dub-tare 

poteft quin pro forma nominationis traditum íit deberé 

etiam fieri de tribus perfonis habilibus, óc capacibus 

quia id fatis claré in privilegiis , qua; eam 

concedunt , exprimí folet, proindeque nemo etiam 

ambigere debet quin uno exilíente inhabili, in terminis 

de quibus fupra , tota ipfa nominatio corruat 

ab'que facúltate ulterius pro ea vice nominandi. 

54 Hac f ratione motus Ludo. Roma, in conf. 66. refpondebat 

, eleclionem contra formam ftatuti in 

triennium faclam nedum corruere , óc nullam etiam 

refpeclu triennii , fed etiam óc refpeclu cujullibet 

alterius brevioris temporis, ac proinde nec in annum 

fuftineri pofle, pulchré Georg. de Cabedo poft 

hac feripta habitus, decif. Portug. 84. nu. 7. óc clarius 

nu. ic. part. 2. ubi libere docet quod quando 

pro forma dicitur in privilegio, vel ftatuto, quod 

eligantur hábiles , eleclio unius inhabilis totam ele- 

¿tionem vitiat. 

Hac feré omnia, qua in fuperioribus de his elecliombus, 

ÓC nominationibus late tradidimus, miré 

comprobantur ex deciíione noflri Senatus in caufa 

Syndici Univerlitatis villa Palamofii contra Jacotura 

Alos Colom procuratorem generalera Mu- 

Claufula IV. 

flriilimi Comitis Palamofii ad relationem egregii 

quondam Senatoris Raphaeiis Alzma , fub die 13. 

Martii IÇ96. actuario Joanne CoUli. ráela, 111 qua 

declaratum extitit non hcuifle diclo Colom , fpretis 

ternis, óc nominatione trium perfonarum pro officio 

Bajuli óc totidem pro ofticio Judies per univerfitatem 

faclis , CK eidem prafcntatis juxta privilegia 

eidem univerfitati concefla , alium nominare 

in Bajulum , óc alium in jud.cem prater nommatos 

in dictis ternis , quafi jure eligendi ad eum dicto nomine 

devoluto , propterea quód in quaiibet ex diclis 

ternis, five nominationibus reperiretur unus nominatus,qui 

elfet incapax, óc inhabilis ad illud officium 

: declaratum, inquam , extitit id non hcuifle diclo 

Coíom , fed quod imó ejus oíficio incumbebat 

vel unum ex aliis nominatis in dictis ternis , qui nullos 

patiebantur defeclus, eligere, vel faltem moliere 

juratos ut alium in locum íilius, qui inhabilis reperiebatur, 

pro djfto officio nominarent, quia non 

coníiftit nominationes pradiclas ratione perfonarum 

inhabilium fcienter per diclos juratos facías fuifle, 

fed imó erat prafumendum quod ignoranter faclae 

extiterant, cum contra unum ex iplis opponeretur 

eum fuiífe inquilitum de quodam delicio , de quo 

non fuerat unquam remillus, óc tamen conftabat diclum 

inquilitum poft diclam inquiíitionem, ó: ea non 

obfante á plunbus annis, fcientibus, videntibus, ÓC 

tolerantibus ofticialibus illius loci , palam , Óc publicé 

in fuá propria domo , quam habebat in diclo 

loco, habitalfe , contra alium vero alterius terna: 

quod eflet familians fancli Ofticii , óc lie incapax ad 

fimile officium obtiwendum , quod quidem impedimentum,inquit 

Senatus, prafumendum potiüs eft ignoratum 

fuifle á diclis juratis tempore nominationis 

quam fcitum , ac notum , cum de fcientia , óc notitia 

nullo modo appareret, in viam autem juris eleclio 

per habentes poteftatem eligendi ignoranter, Óc'fine 

dolo, óc fraude facía de perfona indigna, vei non habente 

quahtates requifita^ non eíficitur nulla refpeclu 

aliarum perfonarum habilium , nec propterea etiam 

pro ea cenfetur devoluta poteftas omnimoda eligendi 

ad fuperiorem. Viden. tamen eft , óc omnino notandus 

ad fupra dicla omnia , qua docuimus de iftis 

decurionibus , óc admimflratoribus univerfitatum , 

quoad nominationes, óc elecliones indigni, Alphonf. 

Azeved. ad cur. Pifan, lib. 2. cap. 4. n. 1?. ubi brevibus 

deflru-.t quascunque fupra firma\ imus de privatione 

eligendi pro illa vice fi fiat nominatio indigni 

fcienter , fecus íi ignoranter , dicens eam doclorum 

dodrinam hic negotio non applicari, cüm 

non habeamus legem aliquam , quae tale quid difponat, 

ac talem legem imponat, máxime li adfuerunt 

aliqui de. conlilio, vel collegio , qui eleclioni, 

óc nominationi contradixilfent , quia tune ad eos 

jus eligendi devolveretur , concludens tándem optimam 

efte , óc lingularem cautelam quod femper 

aliqui contradicant ut per eam contradiclionem jus 

collegii confervetur, ad quod Rip. allegat. Óc Avenda. 

Cogita , óc fecundum fciéli indigentiam refedve 

, fed cave ne , quantum fieri poterit, fupra traditam 

diftinclionem á tot doclonbus , óc Senatibus 

approbatam ladas. 

Sed li totidem fint contradicentes , quot confentientes, 

óc lie fint nominatores, óc eleclores in a;quali 

óc pari voto circa dúos , quid hoc cafu erit 

agendum ? Id quia melius quam tibi ego referre 

poflem, explicat Curia Pifa, óc ibi Azeve. in addit. 

lib. 2. cap.íj. per tot. qui reprobat curiam, qua indiftinclé 

voluit efle locum gratificationi per dominum 

fienda, ipfe autem tune demum quando eft omnimoda 

inter electos aqualitas, nec unus alium pracedit 

utilitate 1 commodo , vel honore univerlitatis, vel aliás, 

óc Nicola. Garcia. in tracl. de benefi. tom.i. $par. 

cap.\. n t 205. qui vult in eleclionibu* ad beneficia , óc 

officia

Glofía X. Pars I. 11 f 

officia ecclefiaftica ex quam Pontificia conftitutione in tratl. crim. tit. de delifí. & fatt. quaft. 18. nu. 62. 

fore ad lurtes deveniendum, nec elle attendendas fufillimé de magno, & parvo Tiraquel. in l.fi unqualitates 

eledorum quamvis ita aliquando lit obfer- quam ver. omnia num. 31. C. de revoc. dona. In cafu 

vatum, & nonnulla adducit de confuetudine interpre- de quo fupra , judicavit Senatus parvum delidum, 

tativa, qua tu addere poteris his, qua 1 

á nobvs de ea- pro quo in fyndicatu fuerat didus Reventos condem 

materia tradita fuere clauf.i. a n.tf. cumfieq. ideó demnatus ad folvendum omnes expenfas , & damconfulto 

omittimus. na paífa , & fuftenta per Anthonium Meftre ratio- 

Qua -j- autem fint illa , qua aliquem reddunt inca- ne cujufdam captura , & detentionis in carcere per 

pacem,&inhabilem ad hax officia jurifdidionalia re- quindecim dies per didum Bajulum de confilio Afgenda, 

ita ut nullo modo ad ea nominad poííit t non feflons voluntarii de perfona didi Meftre facfl, ex 

eft noftri inftituti particulariter hac loci pertradare, eo quód fibi denunciatum fuerat didum Meftre aniprafertim 

cum foleat id dimanare ex privilegiis uni- mo injuriandi occidilTe quendam fuem didi Marveriitatum 

, quibus eft datum hujuímodi nominatio- ti, de quo non conftabat aliter , quám per depones 

faceré. De jure tamen communi Avenda. in fape fitionem cujufrJam filia ipíius denunciante , cujus 

alleg. cap 19. par.l. de exequen. mand. Reg. Sí Cabedo condemnationis ad aliud propoíitum meminerat Jac. 

decif. Portugal!. 84. per tot. par. 2. plura tradunt, qui- Cáncer, var. refol. 2. part. cap. 2. de jurifid. om. Jud. 

bus hac manifefta aliquantulum fiunt. De jure vero num. 1^9. qui & hujus noftra , quam pauló ante 

noftro municipali habemus ad id titulum integrum propofuimus poftea meminit in 3. part. var. multo 

in primo volum. conft.de per fio. prohib. rege. ofic. Sí ibi poft hac feripta in lucem cmiffa. cap. 12. de ofic. Junofter 

prad. Mier. quo remittimus ledorem , ut ibi di. tab. num. 9?. 

videat quoties cafus oceurrerit. Aliqui f voluerunt didam condemnationem intel : 

6o 

*5 ínter f alia autem impedimenta, qua aliquem in- ligere , quód ita demum noceat officiali condemhabilem 

reddunt ab adminiftratione publicorum orH- nata ad eífedum ne poííit ulterius tenere alia oríicia 

ciorum eft mfirmitas, & m >rbus furdit.itis,dum tamen regia fi fada fuiífet per judices tabula , non fi per 

íit omnino furdusis, qui inhabilis venit judicandus , judices caufarum appellationum á fententiis didoalias 

enim fi elfet furdafter tantum , hoc eft talis, qui rum judicum emanatarum : fundare conantur fuam 

licet p'ené ut reliqui , non audiret, audiret tamen li- hanc interpretationem, Se declarationem ex confi. 7. 

cet tardé, non poflet propterea tanquam inhabilis re- fub tit. de ojfi. jud. tab. ibi , Et fi reper ti fuerint fine 

jici, jux. tex. in l.fin.ff. de legit. tut. fecundum quem culpa, & ab : 

oluti, quod nos pofjimus de aliis ojficii ejttf- 

intelligenda funt jur;? prohibentia , vel excufantia dem providere: loquebatur antea conftitutio de judiquem 

á munéribus pubbcis, prouti funt,/. uni. C qui cibus tabula, Se fie videtur poftea difponere quód 

morb.fe excuf. Se l.i. Ç.mutus f.de tutel. ut declarat in lutficiat officiales , reperiri fine culpa , Se abfolvi a 

d. $. mutus Bart. nu. 2. conducit, §. item furdus inftit. Judicibus tabula, quicquid poftea accidat, ut officia 

quibus non efl permijf. facer, te/la. Ita his expreifis ver- tenere poflint, fundant etiam fiam opinionem in 

bis declaravit Senatus die c. Septembris 1605. in cfy- confi. 4. ejufdem tituli ibi, Etfi con Aemnat fiera en alfa 

ad relationem egreg. Senat. Jacobi Pineda inter guna co¡'a lo oficial per rao del offici. que nuil temps tin- 

Bernardum Pena civitatis, Vici ex una, Se Confules, ga offici, noflre ¡d eft, fi condemnatus fuerit in aliquo offeu 

Juratos didae civitatis, partibus ex altera, verten- ficialis ratione officii quod nullo tempore teneat ojjLium 

ti, aduario Jacobo Daroca. 7ioftrum , quo loci videtur conftitutio íóqui de con- 

^7 Ítem f inter alia etiam impedimenta , qua non demnatione, qua fit per judices tabula , de quibus 

permittunt , quem admitti ad officia jurifdidionalia antea loquebatur , non ne alia : fuftragari eidem 

máxime Regia, veluti Vicarii, Subvicarii, Bajuli, & opinioni videbatur verficulus Mas lo oficial, conftiíimilia 

regenda illud unum eft, quod fingulariter tutionis 4. fuperius aliegata, quatenus vult ofliciapradicatur 

in noftra Cathalonia ut nullo modo ad lem condemnatum per judices tabula non pode teea 

admittatur qui cum alias de alio íimili officio ex- nere officia fi appellaverit, doñee caufa appellatiotitiífet 

pro vi fus fuit pollmodum in fyndicatu ad nis lit finita , nihil autem d:da conftitutio , nec alia 

aliquid condemnatus ratione geftr>rum in officio, ita dicir quando ófficialis primo fuiflet abfolutus poftea 

difponit exprefsé confiit. 3. tit. de perf. prohib. reg.of- condemnatus, five penderet caufa appelfitionis per 

r$fic. Quod \tamen intelligitur quoties ófficialis fuif- eum á dida condemnatione interpolita, five non, ex 

fet condemnatus pro aliquo magno delido , pro- quibus illud confequi videbatur quod cum conftitupter 

fraudem fcilicet , & corruptionem . aut propter tío folum inhabilem illum iaciat,qui per judices tabumagnam 

culpam , fecus vero quando pro parvo , & la condemnatus fuit, etiamfi á condemnatione appelminimo 

delido Mier. in curia Ilerd Jacob. II. cap. 2. lavent, doñee caufa appell.itionis fuiflet finita, habi 

ta uiLiain (.'.Miu.iui , v v — 

intelH'gendas omnes conftitutiones , qna difpbnunt demnatus revocata priori fententia abfolutoria,quód 

officialem condemnatum non pofle tenere orficium propterea ii cafus pofteriores tanquam á conftitutio- 

Regium. Cum ¡s cafus contigiífet difputari in Sena- nibus omiíli, ac ut exorbitantes, & de materia odiofa, 

tu, tuit ita decifus ad relationem egregii Senato- Se ex fe reitringibili non deberent cenferi compreris 

Joannis Gallego che 16. Martii 1599. aduario henli in didis conftitutionibus. 

N. Mallo), in caufa Juratorum de Subirats contra Suffragatur \ l. cum apud ff. judica. fol. quo lo- 0j 

Jacobum Re-ve.¡tos. ci difponitur non teneri fidejulforem rei quando 

J9 Quod \ autem dicatur delidum magnum , Se gra- ille fuit per primum judicem abfolutus íi poftea 

ve, &. quod parvum , id totum refidet in arbitrio á judice appcllationis condemnetur, quafi non vijudicis 

, qui tenetur illud dijudicare ex qualitate , deatur ejus fidejulíio extendenda ad condemnatio- 

Se circumftantia fadi , Se perfona delinquentis, óc nem judicis caufa appellationis , de qua nunquam 

contra quam delinquitur, & alias , ita docet glo. in loquutus fuit , not. ibi Bart. Paul. Cx reliqui , lie 

/• I. verfic. parte , de cttftod. reor. Bald. in cap. propo- in noftro cafu cum conftitutiones Cathalonia tanfuit 

,7t. 2. de appellat. Sí Menoch. de arbitr. Jud. l¡b.2. tum inhabilem faceré videantur eum , qui per jucentur. 

3. cafu 266. n. I. cum aliis, quos allegat Suar. dices tabula fuerit condemnatus, non videatur eade 

Paz. in prax. ¿.part. tom. í.cap. ^.num. 53. viden. rum difpofitio extendenda ad eum , qui cum primó 

Jul. Ciar. lib. c. receptar, fiemen. §. I. n 9. Sí ibi Bajar, fuiífet per judices tabula abfolutus condemnatus 

eo n.Cf.O¿¿ ÜS de reflitut.in integ. q.6o. art.l.Yir'ma. poftea extitit per judicem appellationis cum nulla 

con-

%\6 •$ Claufula IV. n 

conftitütio de ,hoc cafu loquatur, imo habemus con- tentia, pcena venit applicanda burfse fifci, cujus judex 

ftitutioñem, quae fimpliciter dicat abfolutum per ju- pronunciavit. Profequitur hunc difcurfum Antho. 

dices tabula? habilera efte ad tenenda officia, ut fu- Thefau. alleg. decif.202. w.23. dicens "f quod. m cauía 64 

pra didum eft. appellationis licet mutetur judex, non camen muta- 

Cum his allegationibus, & argumentis. venit ad tur judicium , nec lis dicitur finita doñee appellar 

me a quodam, gravi certé, civitatis Gerundae docto- ' tionis caufa durat, Sc propterea + fidejuflio fada inó'5 

re de anuo 1608. remilfus quidem mercator ejufdem caufa primitiva, durat eniih ufque ad concluíionem 

Civitatis , cui , cum per fuam Excellentiam fuiflet caufa; appellationis. Et confequenter dicendum eprovifus 

de officio Bajuli illius civitatis , fuerat ap- tiam videtur quód pcena noftrarum conftitutionum, 

poíimm non poífe illud obtinere ex eo quod cum a- quae imponitur condemnatis, intelligatur etiamíi confias- 

sedilis extitiífet ejufdem civitatis, condemnatus demnati íint in caufa appellationis, & huic rei optifuiífet 

per judicem appellationis interpoíitae á fenten- me applicantur verba conftitutionum 4- & c. titul. de 

tia abfolutoria per judices tabulas in ejus favorem la- ofic. jud. tab. quatenus habent non pofle ofiicialem 

tai, in centum ducatis folvendis partí pro damnis, ex- tenere officia doñee inquiíitio íit terminata, & finipenfis, 

& injuria íibi per illum caufatis, per qua; exifti- ta, íi ab ea appeliatum lit, ut fupra didura eft , 

• L 1 —~ • ". ' T" 

¿ * mabat ille dodor pofle defendi hunc cafum non efle go, &c. 

comprehenfum in noftris conftitutionibus, ac proin- Ultimó huic negotip optimé applicatur illa doce 

de non pofle dici quód didus mercator eflet ex illis torum refolutio, de qua legere poteris tres opti-» 

condemnatis, quos conftitütio prohibet ulterius pof- mas decijiones, aliam Senatus Neapolitani apud Vinfe 

officia obtínere. cen. de Franc. dec. 320. & Pedemon. apud Anthon. 

- Nec hic dodor primus fuit, qui fibi id perfuade- Thefau. dec. 202. Sc tertiam Rot. Rom. apud Caef. 

ret de jure procederé : multó enim ante eum fue- de Graf. dec. 142. & Hieronymum Gabriel, conf. 

runt & alii ídem exift-mantes, prouti refert noftras Ub. 1. plura ad propofitum cumulat nofter Cáncer. 

Mier. in conjlit.^. fuperius allega, qua ejl apud Jacob. II. par. 2. var. refol. cap. f. de fidejuf. a n. 91. & in terin 

cur. Bar. col. 2. c. 1. n. 25. fol. 5?. pag. 2. tia fiat. c. 12. de ofic. jud. tab. n. 109. Sc ultra eos Sc 

Nihilominus tamen veritas eft in contrarium,quod quos ipíi allegant, qui plures funt , videre poteris 

imó in ómnibus cafibus fupradidis cenfeatur officia- Joan. Bao. Bajar, ad Jul. Ciar. q. 46. nu. 92. Profper. 

lis condemnatus inhabilis fadus ad tenenda officia^ Fariña, tom. 1. prax. éf theori. crim. q. 34. num. 110. 

five condemnatio fuerit per judices tabula?, & Syn- cum fequent. qui in additione anu. 116. ubi formar 

dicatores fada , five etiam per judicem appellationis verat contrariam opinionem ejus, quam mox addupoft 

abfolutionem priorum judteum. duri fumus refolutionis, dixit fe poft ea feripta vi- 

Primó quia licet aiiqua; conílitutiones, quae de hu-, dille decifionem Thef. per quam convenit motare 

jufmodi habilitationibus, vel inhabilitationibus abfo- fententiam. Urfil. ad Aiflid. dec. 182. nu. 4. quorum 

lutórum, vel condemnatorum refpedive tradant, ve- ego fola allegatione in praefentiarum fum contenluti 

4. 6. Scj. tit. de ojie. jud. IL jud. tab. îdeantur lo- tus, cuni ipfi fint qui abfolutiífimé rem explicant, . 

qui tantüm de abfolutis, vel condemnatis refpedive verum intelledum allegatar, /. cum apud ff. jud. folu. 

per judices tabulae, alise tamen funt quae fimpliciter, in quo difficultas noftras quaeftionis conliftit, acidule 

indefinité de condemnatis qualitercunque ratiofie cunt, Sc alia tradunt, quae neceftaria funt ad hujus 

officii loquuntur , prohibendo quod tales non poííint rei explicationem, Sc enodationem. Illa, f inquam 66 

ullo tempore alia officia tenere prouti eft conftitütio dodorum refolutio appofíté noftro negotio appli- 

S-fub tit. de perfonis, prohibáis regere officia. quae in- cati poteft, qua dicunt, quód quando fidejuflbr de 

dicat non elle ad id faciendam vim á quo officialis judicato folvendo íidejuflit non exprelTo nomine 

condemnetur: intentio enim noftrarum conftitütio- judicis , fed fub nomine dignâtis, tune non fonum 

folüm fuit inhabilitare ad officia tenenda eos, lüm tenetur ad ea , quae in prima inftantia declaqui 

dolóse , Sc malé in eis, quae antea obtinuerant, rantur, fed ad ea etiam , quae in fecunda , fic in 

fe geflerunt, quod cum tune dicatur conftare cum noftro cafu cum conílitutiones non loqúantur de 

eft contra officialem declaratum, inde fit quod di- condemnatis, vel abfolutis per certum judicem fub 

cant conílitutiones fic condemnatos fore inhábiles: nomine proprio, fed folüm fub nomine dignitatis , 

quocunque igitur modo, & per quemcunqüe judi- fcilicet per judices tabulae inde nt quód aequé cencem 

condemnatio fada fit, cum per eam habeamus feantur loqui de fecunda , atque de prima inmentem 

noftrarum conftitutionum, dicendum efl: ftantia. 

fufficere ut officialis inhabilis dicatur , nec fit at- Elegans f eft illa noflri Cáncer, contra Mier. re-67 

tendendum nunquid per judices tabulae, vel appel- foJutio , quam explicat in allega. 3. parte, var. cap. 

lationis eá fada fit. Hac ratione in alio cafu, noftro #2. de ofic. jud tab. a n. 104. cum fequent. Sc in his 

non diffimili, utitur Antho. Thefau. dec. 202. n. 4. dodrinis fundat, quód quando officialis convenitur 

& poft eum Jacob. Cáncer, lib. 2. var. c. 5. de fi- durante officio pro malé geftis^ non coram judicí- 

4*juf. num. 93. bus tabulae, fed imó in regio coníilio., proutf po- 

Secundó quamvis conílitutiones non fimpliciter teft, ad tot.titul; quod officiales pojfint puniri durandicerent 

condemnatum ratione officii non pofle a- te officio , Óc. eodem modo tenentur fidejuflbres 

liud tenere, fed omnes adderent condemnatum per pro declaratis per regium confilium , atque per jujudices 

tabulae , adhuc comprehenderent condemna- dices tabulae, in quos fidejuíferunt, ex vi furrogatum 

nedum in caufa primitiva, Sc fic per Judices tationis judicii. 

bulae : fed etiam condemnatum in caufa appellatio- Elegans denique eft noftri Senatus decifio ad renis 

, fic in propriis noftris terminis refolvit noftras lationem egregii olim Senatoris, Sc poftea Regentis 

Mier. in fiepe alleg. cap. 3. cur. 2. Barcinona reg. Jacob. Cancellariam Hieronymi Torner die 18. Novembris 

62 IL nu.26.fol. 55. pag. 2. ex eo t quod judex appella- 1062. aduario Michaele Pérez fada in caofa viduae 

tionis fuccedit loco primi, ad quod allegat /. cum Iferna contra Paulum Xarquies, & alios, cujus Can- 

«. querebatur ff.jud. fol. éf not. in allegat. leg. cum-apud cer. meminit ubi fupra nu. 114.- Sc poftea nob: Lud. 

eo.tü. Sc fe ipfum refert ad ea, quae dixerat antea ín á Pegue, dec. 171. in l. part. qua fuit declaratum ficap. 

37. cur. 1. Barcinona ejufdem Reg. Jacob. II. nu. 3. dejuífores de judicato folvendo datos in confifto- 

(3 col.Ot.fol.53. pag. 2. ubi f reprobat judicem caufae ap- rio Confulum lógíae maris teneri ad ea, quae declapellatiónis 

fequi ftatuta, & confuetudines primi jurata fuerant á Regia Audientia , ad quam dicla caudicis 

ex eo quod in illius locum fuccedat, ck ideó , fa vertens, ante declarationem fuerat evocata, ex eo 

.iiiquit, ü in criminan" appelletur, & confirmatur fen- (& funt motiva declarationis) quia per evocationem

GloíTa X. Pars I. $ 17 

p¿>r /íf

ar8 Claufula IV. 

appellatus , vel ex actis caufa primitiva:, vel ex aliis, demnationis, ac confiten delidum : ac addendo, 

quae poli ea deducat, alias fuccumberet, 5: appellans quod tranfaclio nihil aliud operabatur in favorem 

obtineret, cujus rei ratio eít, quia cum appellatio ex- condemnati nifi quód centum librae , in quas con» 

tinxerit effedum fententiae nedum quoad execu- demnatus fuerat , reduda fuerant ad triginta , & de 

tionem , fed etiam quoad prafumptionem, qua refiduo per concordiam fuerat gratíofa remiílio per 

pro ea fuiflet in appellatum foret, inde fit quód actorem ei facía, juxta l. quoniam ff. de his , qui not. 

is , qui illius confirmationem petit , ejus juftitiam infam. cujus haec funt brevia verba , quoniam intclprobare 

debeat, lie pulchré explicant Ofaf. decif. ligitur con fit er i crimen qui pacifeitur , cum qua per- 

13. Se Barz. decif. 37. ad Menoch. de prafumpt. Ub. 2. tranfit fimpliciter Bald. in fuá pratíi. tit. de cautel. & 

77 

tranfaclio , qua finem liti impofuit, juxta 1. caufas , illius executionem folvere fleque fententiam fuum 

Ú l. non minorem , cum fimil. C. de tranfatl. noftrum debitum eífedum, & executionem habuilfe, licet non 

officialem in eo ftatu reperiflet, quo non poterat in totum, fed in parte, ex remillione partis. 

veré diei condemnatus , ut late fuperius com proba* Faciliter tamen nos ab hujufmodi objeclione expetum 

extitit , inde mamfeftiíTimé fequi videbatur quód diebamus dicendo cum Gom. tom. 3. var. tit. de honullatenus 

diei poterant obftare ei conftitutiones Ca- micid. num.â.. Se Fariña, tom.l.prax. &theori.caufar. 

thaloniae , quae condemnatum taciunt inhabilem ad criminal, titul. de inquifit.in quajlion. 5. n. 18. Se aliis 

aba officia tenenda. pené infinitis, quos ipíi allegant, addentes fie com- * 

78 Quibus f ómnibus finaliter addebam elegantem muniter ab ómnibus dodoribus recipi, quód co mpododrinam, 

& refolutionem Anthon. Gómez tom. íitio, feu tranfaclio facía cum fdco , feu parte nul- 

3. var. tit. de homicidio, numer. 69. quatenus habet lam inducit delicli , fuper quo tranligitur , conleftiolegem 

Caftella , de qua antea numer. 56. loquutus nem , fi ea quidem fiat in calü á jure permillo, Se in 

fuerat , quae difponit quod facía tranfaclione , Se cafibus , in quibus de jure traníigi licet , nofter auconcordia 

inter aecufatum , Se aecufatorem non po- tem cafus non erat de jure prohibitus, nec incapax 

teft aecuíatus condemnari *ad mortem, nec ulterius tranfadionis, ergo Sec. 

contra eum procedi , intelligi , Se habere locum Ad didam 1. quoniam, Se fimiles ac etiam ad doetiamli 

tranfaclio fiat poft condemnationem , dum dores contrarium infinuantes , refpondebam cum Fatamen 

ab ea pendeat appellatio , per rationes fuprá rinac. ubi fupra quod foquuntur in cafibus, in quiconfideratas 

circa effedus appellationis, atque ita bus de jure non eft licita tranfaclio, qui -f- qua fint is82 

J_ dicit declaratum . poft rem judicatam ponitur ftatim limitatio , quafi circa eam per tranfadionem juftitia petentis 

nifiá fententia appellatum fit: tali enim cafu appclla- fuerit certa effeda , fed imó refpedu dubii eventus 

tione pendente poteft eodem modo traníigi fuper litis, qui ante tranfadionem erat, quaíi nihil plus 

lite atque fi nunquam fuper ea jus didum fuiflet , certitudinis , quam antea eífet circa juíftiam parquód 

clarius dicit J. C. quam excogitare quifquam tium tranfaclio caufaverit, ut pluribus probat Arius 

potuilíet, inl. pofl. Sef.de tranfatl. Et pofl rem judi- Pinel. in repet. d. I. 2. p. 1. c. 4. a numer. 12. Cod. fi 

catam tranfacliovalet fi vel appellatio inter ceferit, vel adver. vendí, qua de re viden. Afflid. decif. 220, Se 

appeilari potuerit, & in l. pofl rem judicatam eod. tit. ibi Urfil. Vincen. de Fran. decif. 159. óc nos plura 

quod optime declarat Anthon. Fab. ex refolutione Se- diximus fupra , hac ea. clan. glof. o. par. 5. de effed.hanatus 

Sebufia. ínfuo Códice, 1.2. tit. \.de tranfad.defí. red. n- 89. cum fequent. ^ 

5. Et gencraliter fi vis fciie in quibus aliis cafibus, ÓC Cui dodrinae audoritatem non modicam tribuit 

ex quibus caufis poft fententiam, etiam in rem judica- Senatus noftri pro ea fada decifio referente egre- * 

tam tranfadam liceat tranligere , videas .loachim. gio olim Senatore Guillermo Sunyer fub die 16. No- 

Mynfinger. cent. 4. obferv. 47. per tot. vembris 1 C92. in caufa conjugum Alfonfos contra 

81 Objiciebatur f item nobis quód fi traníadio fie- Jofephum Rovirola mercatorem Barcinona, feriba 

ri potuit, Se finem liti impofuit id fuit in necem Mathia Llóreos, ac alia etiam ejufdem, Se aliodidi 

ófficialis exiftimando quod ea lubtulcrat durum Senatuum decifiones , quas in idem ubi fupra 

bietatem illam juftitia partium , qua erat ante di- adduximus. Nec quicquam prodefle contendedam 

tranfadionem , ex eo quód didus ófficialis bam adverfanti folutionem triginta librarum fatranfigendo 

vifus fuiflet concederé juftitiam con- clam , utpote quia non fadam in vim iententia, & 

pro

Giofla X. Pars I. 

i. pro illius executione, fed imo vigore tranfadionis 

& concordia:. 

86 Addebam -j- quod ifte ófficialis , poft illam condemnationem 

, bis aliud officium Regium obtinuerat 

cum approbatione populi, purgaverarque tabulam, 

& fuerat femper per fyndicatores abfolutus, 

unde videbatur jam nunc ulterius non poífe reproban 

, poftquam íic publico pro habili, & idóneo ab 

ómnibus tentus, & reputatus poft didam condemnationem 

, fuerat , per ea , quae docet Innoc. in c. 

cum venerabilis, de excep. Pan. in cap. prafentium y 

num. 7. de tejí. Se pulchré Viví. dec. 270. verum ego 

non multum de hac ratione confidebam , quippe 

qui fcirem contra conftitutiones Cathaloniae hujufmodi 

admiiliones non potuiífe efFedum operari, ad 

quem adducebantur, propter conftit. 17. tk.de obferv. 

confi. quae vult non. pofle contrarios ufus contra 

conftitutiones allegan, fed imo abufus eífe dicendos 

& corruptelas. 

87 Ex quibus -j- ómnibus, & aliis, quae á clariflimis 

Senatoribus pro fuorum ingeniorum dexteritate ad- 

•j- debantur, fadum fuit, ut pro officiali obtinerem, fententia 

lata ad relationem egregii Senatoris Hieronymi 

Aftor fub die 10. Decemb, 1608. feriba erat Hiero 

nymus Bofch, partes Joannes Tórrent, & Francifcus 

Bas Ferrer di vitatis Gerundds , contra Hieronymum 

Cofta ejufdem civitatis. * 

In qua quidem déclaratione omnes feré refolutiones, 

Si feu propoíitiones a me fuperius firmatae fuerunt 

fumptae pro motivis illius faciendae, praeter illam 

, quam de extentione effedus fententiae condemnatoriae 

tam quoad executionem , quám etiam quoad 

praefumptionem caufata ex vi appellationisáb ea interpofítae, 

adduxi j folum enim didum fuit quód 

per appellationem fuerat fufpenfus effedus fententia:, 

nullaque ex ea fuit orta adió , 'nec obligatio ac 

fi non eífet condemnatus , & partes repofuit in eum 

ftatum , quo erant ante illius prolationem, 6cc. Caeterum 

poterat, meo judicio, addi poft verbum, fufpenfus 

( Se extiadus ) ut fupra probavimus. 

Additur in dida déclaratione , quod conftitutio, 

quae loquitur de condemnatione fada contra officialem 

, five de fententia contra eum lata, per quam 

efficitur inhabilis ad alia officia , eíl: intelíigenda 

de ea , quae in rem tranfivit judicatam , quod íi in 

eo fenfu inteiligatur , quem verba videntur importare 

, roanifeftam repugnantiam habere videtur cum 

his, quae fecuré fuperius in principio ex noftris conítifutionibus 

firmavimus > . nempe officialem effici 

inhabilem per fententiam condemnatoriam etiam fi 

ab ea pendeat appellatio , Se fie etiam íi non íit in 

judicatum tranfacla: exiftimo ego quód voluit Senatus 

intelligere poft finitam omnino litem , Se inquifitionem 

ófficialis, hoc eft,quod fi poft litem finitam 

, Sí inquifitionem omnino abíblutam opponatur 

officiali de aliqua fententia condemnatoria , neceflum 

fit quod illa monftretur traníitum fecifle in 

judicatum , alias non noceat officiali, ad difterentiam 

earum, quae licet lis finiatur, Se inquifitio abfolvatur, 

remanent tamen femper fufpenfae ficuti antea 

. erant , nec unquam diei poflunt in rem judicatam 

traníiiíTe, veluti in noftro cafu, qui íaepe.contingere 

poteft, in quo finitur lis , & inquifitio per concordiam 

fiante condemnatione fufpenfa per appellationem 

Se propterea poteft diei non nocuiffe, nec nocere,quia 

nunquam tranfivit in judicatum , non vero intellexit 

Senatus loqui de fententiis, quae traníitum fecerunt 

3n judicatum quafi ipfae folae noceant ad differentiam 

earum, á quibus peudet appellatio , quaíi illae non 

nocerent , quia hoc, ut dixi, eflet contra ea , quae 

fecuré ex noftris conftitutionibus in fuperioribus refolvimus. 

2,1 O 

fi ex his , circa eos, qui non poflunt eligí ad officia 

Reipublica: adminiftranda , ut inrer ipfos eonnumerentur 

Tabelliones per l. univerfos Se ibi Joan, de 

Platea. C. de decur. lib. 10. rationem tradit Aymon. 

Crave. in conf. 163. Hac forfan confideratione mott 

ftatuerunt proceres antiquitus in quibufdam univeríitatibus 

ut nullus unquam Tabellio ad ea officia admitti 

unquam poflet, quod intrepidé, Se ad unguem 

obfervatur : Caeterum mitius forfan effet cum eis 

agendum,nem o enim non videt quanti honoris fit his 

temporibus officium trebellionatus , ut praster id 

quod poteft quotidiana experientia experiri pluri- • 

bus comprobat Mago/ in tracl. de tabellio. audoritate 

, quantique fint ex ipíis digni quidem nedum ad 

unam cívitatém, fed ad integrum Regnum gubernandum 

, ac regertdum,açproptereain ómnibus feré 

rebufpublicis hoftrae Hifpaniae receptum jam eft ut 

ii ad hujufmodi, Se alia officia quascumque honoris, Se 

lucri laudabiliter admittantur. 

An autem f fi labatür tempus nominatoribus ad8o/ 

nominandum praeftítutum , ut puta quia propter 

controverfiam inter ipfos nominatores pro nominatione 

facienda forfan ortam , vel propter aliud impedimentum 

omittatur ea fieri die quo fieri deberet, an, 

inquam , tali cafu devolvatur ftatim jus ad ipfum 

dominum, ficuti in aliis impedimentis diximus in 

fuperioribus, quando nominatio eft fcienter de indigno 

facía,, an vero poflint nihilominus nominatores 

alio die nominare dubitatio eft in qua contrariae 

reperiuntur dodorum fententiae , ac imprimís 

pro ipfo domino , Se in illius favorem refolvit 

Avenda. in fape alleg. libr. de exetfmf, man!. Rep.vf] 

par. 1. cap % 19. numer. 22. verf undécimo, ex dodrina 

Bal. quem allegat, in cap. damnamus , de fum* 

Trin. & fid. Cath. ditentis non pofle extra tempus 

fieri quod certo die, Se tempore erat fiendum, contrariam 

tamen opinionem tenet Abbas Panor. in conf. , 

93. par. 1. per tot. quem fequitur Borgn. Caval. de 

contrae!, par. 1. decif. 40. numer. 20. quam pluribus 

exornat in reper. ad eofdem decifio. in ver. eletlio 4. 

repetens ibi argumenta, quae in hujus fententiae corroborationem 

confideraverat Abbas ubi fuperius, & 

íignanter ex eo quód re integra liceat purgare moram 

, atque ita poftea dicit declaratum in Senatu Me- *\ 

didta.de anno 1 y82. Haec quidem fententia verior 

proculdubio eft ex traditis per Abb. óc Caval. 

in locis fupra chatis , quorum dida egregia hic ego 

non repeto ne eorum labores videat inutíliter rranfcripfifle 

> ad eos recurras quoties tibí is cafus difputandus 

contigerit. Ad ea tamen , quae Avenda* tradit 

pro contraria opinione non puto fore aliter refpondendum 

quám quód ego cum diligéntia perlegi 

Bal. in alleg. ca. damnamus, Se non potui reperiie 

quoddiceret id,ad quod ad A vend. allegat ur (eft hoc 

vitium , in quod per faepe incurnt is audor.) 

Sed quid fi fuffragio in eledione facienda fuerit 

uno die caepta, & perfici non potuerit, nec compíeti, 

an tali cafu fit rurfus die fequenti inehoanda nulla 

habita ratione fufFragiorum in iavorem alterius ex nominatis 

datorum , an vero jam caepta fufiragatio fit 

continuanda, difeutit plené Caef. Barz. decif Bonon. 

e8. per tot. 

Et haec f impedimenta, & alia quaecunque quaeoo 

obftarent eledo , Se nominato ad officia , de quibus 

agitur, poflunt ei opponi nedum ab ipfa univerfitate 

, fed etiam á minore parte univeríitatisqua? 

eledioni non confenfiffet, Se a majori eflet, vicia , 

quae non tenetur appellare fed fufficit contradicere, 

ac comradidionem coram fuperiori profequi , Curia 

Pifana, lib.2.c.i

& refolvit quod major expenfis univeríitatis, minor 

vero fuis propriis , nifi fit talis , quáe aliunde non 

habeat, & quamvis major pars fuccumbat non propterea 

reftituit expenfas univerfitati, nifi de evidenti 

calumnia confttt, minor autem eas recuperat 

adione negotiorum geftorum fi utiliter expendit 

piro univerfitate, quae inde commodum, & utilitatem 

receperit. Haec omnia audor illius libri . óc 

ejus additionator Azeve. te docent , quibus nihil 

addendum cenfui , quia docté procedunt praeter 

unicam Francilc. Viví» elegantem decif. 42. lib. I. 

í ubi dicit decifum in Audien. Baren. id quod fupra 

didum eft, quód procurator conftitutus á majori 

parte capituli, etiamfi verterctur lis, quaeftio , Se 

dilfenfio inter Canónicos, & illos de capitulo fuper 

juribus capitularibus debet proculdubio habere 

expenfas á capitulo , Se íic erogare in lite ipfa expenfas 

de bonis capituli, Se hanc dicit eífe puram 

ventatem. 

Et non tantum á minori parte univeríitatis hujufmodi 

elediones , Se nommationes impugnan valent, 

fed etiaos a quocunque de populo, qui poteft folus 

eledionem , Se nominationem impugnare , appellando 

fciücet ab eledione , vel nominatione , /. reus 

reiatus, & ibi glo. ver. appellatum efl, ff. de muner. 

i¿f honor. Abb. in cap. dJledi, de exceptio. glo.;» cap. 

ut circa y verf. aliqui de elecJis in o. A venda, ubi 

fuperius , numer. 27. fequitur Csbedo in decif. Reg. 

Fortug. 112. num. 2. par. I. & decif. 84. n. lo. par. 

2. Vel etiam dor-hius folus ex officio, etiam nemine 

pétente, poteft non admittere, Bovadil. infu.i poli.lib. 

2. cap. 16. «.^6*. 

Caeterum ia Catha ! 

.onia , ubi hujufmodi nominationes 

fiunt communiter communicato confilio ipíius 

univeríitatis, Se ex totius confilii hominum , vel 

majori illorum parte concordi voto , valde fupernuum 

ego judico quód velit unus reprobare 

quem totum confilium , Se reliqui omnes approbarunt, 

& habilem , Se idoneum judicarunt, ñeque 

ego alias bené fentirev.i de eo , qui id tentaret faceré, 

fufpicor enim id^fieri vix polle abfque verfutiae 

labe , Se ípiritu ultionis ratione alicujus intrinfeci 

odii, quo contradidor eledum profequatur, íi 

non palam , Se manifefté , certé clanculum , Se latenter, 

quapropter deberent judices , cum ii cafus 

oceurrunt , haec diligenter animadvertere , Se occafionem 

perferutari , quae moveré potuit contradictorem 

ut nominationem , vel eledionem , alias 

ab ómnibus de confilio approbatam , ipfe folus 

reprobaret, & ni valde juftificata apparet, repellere 

eum cum omnium expenfarum condemnatione, ac 

damnorum refartione, íicuti ego fieri contendebam 

in Regio Senatu de anno 1597. cum adhuc ftudens ef- 

• fern, in caufa quam quídam confanjruineus meus 

contra alium confanguineum , ad ofíicium locumtenentis 

Vicarii in Villa Oloti nominatum , Se eledum 

communi omnium voto, moverat ad relationem 

egregii Senatoris Joannis Gallega , aduario N. Mallol. 

Caeterum non potuit obtineri haec damnorum, 

Se expenfarum condemnatio licét contradidor fuccubuerit 

in caufa, partes erant Jacobus Bonifacies , 

Se Petrus Camps caligarii villae Oloti. Sed aliter 

fe geifit poftea Senatus de anno 1602. die 12. Julii 

inalia aula in caufa Stephani Alicant notarii contra 

Petrum Oriol juriíperitum , ad relationem egregii 

tune Senatoris , nunc Regentis in fupremo A- 

- ragonum Salvatoris Fontanet feriba Palan , vertenti, 

in qua cum fuiífet repertum didum Alicant fine 

caufa impediiífe didum Oriol quominus orficium 

afleíforis , Se judicis ordinarii villae de Prats de Mol- 

•f- lo , de quo provifus per fuam Majeftatem extiterat 

i exerceret , f.tit condemnatus ad folutionem Se 

damnorum refartionem , quas, & quae fuftiiiuiífet , 

ac palfus fuiífet didus Oriol ratione didi impedi- 

menti, juftum quidem eft has condemnationes fieri 

ut vel metu pcena*, quando aliud non poííit, retrahantur 

homines ab hujufmodi calumniis- ac litibus 

valde voluntariis. 

Memini quód de anno 1610. fub die 7. Junií Senatus 

referente egregio Senatore Joanne Margarola 

in caufa fyndici univeríitatis villa de Pieta 

creati non á confilio generali, fed imó particulari > 

óc ftrido contra quoídam particulares dida univeríitatis 

, qui adminiftraverant plurimas pecunias didae 

univeríitatis , óc diftindionem obtinuerant á conr 

filio pleno > óe generali univerfitatis decernendofore 

, ó: efle per univerfitatem fibi incarricanda, ÓC 

aflumenda in fe quadam cenfualia , qua didi particulares 

tempore quo non poterat univeríitas propter 

lites, quas cum domino habebat, fuper bonis fuis 

vendiderant, expenderant tamen, ut decebat, ad 

opus dida univeríitatis pretiaíôrum , Senatus, inquam 

, noluit admittere pradidum fyndicum utpote 

á confilio ftrido , Se ordinario creatum ad impugnandum 

didam determinationem , óc confihi generalis 

ordinationem , fed repulit á limine judicii, "t" 

formiter declarans cum regia fententia non compe* 

tere fyndico taliter creato adionem impugnandi , 

feriba erat Alexius Cefiles , quod tamen ditficultatem 

patitur (licét ego pro mea parte, quam defertdebam 

, ita obtinuerim ) ex traditis per Crav. in conf. 

132. n. 1. & 8. ubi iingulariter dicit verum efle quód 

vulgo habetur non poífe minorem partem revocare 

quod concorditer ab ómnibus adum eflet , caterum 

non quód non poflit via juftitia, ó: audore Pratore 

propter aliquam caufam , qua obftiterit quominus 

fieret, vel fieri poflet á majori parte quod fadum 

eft , impugnan hujufmodi fadum á minori parte univeríitatis 

, adde Corfe. in_fuis fngular. verbo, nniverfitas 

f Se qua nos fupra docuimus. Hac adduxi ut videas 

quantum abhorreat Senatus ab his contradidionibus 

, quas vel minor confilii pars, vel etiam alii 

privati, óc particulares faciunt adverfus ea , quas 

per majorem partem funt in forma folita, óc debita 

decreta, Se approbata. 

Aliquas limitatíones ad fupradidam refolutionem , 

qua dicebamus cuilibet de populo licere elediones 

, óc nominatioues impugnare , dicit Avend. in 

fape allega, cap. 19. num. 27. tradi per Rip. in filis 

refpon. tit. de refeript. cap. 21. óc per Rebuff. in l. 

uni Cod. de fenten. qua pro eo quod interef, &c. notab. 

9. n. 9. Caterum ego , qui cum dibgentia eos 

re vol vi, apud Ripam nihil feré reperi, quod ad propoíitum 

faceret. Apud -f Rebuff. autem inveni eum9' 

dicentem ex Anto. de But. in cap. ex parte. §. de 

teftibus , ÓC Barba, in conf. 6\. feribitur , in 1. vol. 

fupradida vera efle quando quis eft promovendus 

ad aliquod officium, vel dignitatem , nec eft adhuc 

promotus : tune , mquiunt, opponere fe poteft quilibet 

de populo adverfus promotionem faciendam, 

quando autem fuit jam quis promotus nemo admittitur 

ad promotionem impugnandam , niíi is cujus 

intereft, eos perlegas quoties cafus oceurrerit, 

nam ego meo muñen futís fuperque feciífe arbi- - 

tror íi aliud agens fie breviter viam tibi commonftraverim 

, addendus eft fuperioribus Cabedo , decif. 

PortugalL 112. 71. 2. in I. parte, ubi d'cit fecundum 

hanc diftindionem fe vidiíie bis in Senatu de- -| 

cifum. 

Singularis -j- tamen ad omnia fupradida eft limi- 02 

tatio , quam tradunt dodores infra citandi ut nominatus 

ad aliquod officium non poííit modo aliquo 

nec ab eo, cujus intereft, nec ab alio reproban fi aliás 

ad aliud officium , quod requireret eandem , vel 

majorem idoneitatem , extitiflet approbatus, Innocen. 

in cap. cum vetierabilis , de excep. Pan. in 

cap. pra'entimn , numn. 7. de teñibus. Se Cel. Hugo. 

in confi. 28. 7iu. 5. arguentes ab approbatione teftis , 

quas

¿3quxi"fi íemel fuit ab aliquo fada non poterit amplius 

alie teftis reproban, late & pulchré Vivius decif.orp. 

lib. 2. bene Boer. decif. 149. num. 16. 17. 18. Quod 

04I" C 

S° verum'cenfeo niíi impedimentum , & caufa 

reprobationis orta forent poft primam approbationem 

, tune enim non dubito quin nominatus de novo 

poífit rtprobari, id reperio dixifle etiam Boer. 

alleg. decif. 142. num. 17. Haec nota ad abufus tollendos 

, quos quotidie videmus fieri in contrarium , 

máxime ubi eos*, qui approbare tenentur (quod faepe 

fit) regir propria; affeclabnis, aut alterius iiitrinleci 

verfus nominatum odú labes. 

0y Verum -J- ut grandioribus , & parvuüs fimul paftum 

, ut par eft, dedíflé videamur, non erit inconveniens 

hoc loci modum oflendere, quo agendum 

- fit ei , qui aliquam eledionem , antequam jJJa perficiatur 

, inteiídit impugnare. Ac primó fi officium 

providendum eft Regium veluti Vicarii., Subvicarii, 

Bajuli, Alfefloris ordinarii,& id genus alia , quas folent 

in Regia Cancellaria expediri, tune hujufmódi 

impugnatio fieri folet per emparam, quas fiat figillo 

Regio apponendo privilegio , pro dicto officio expeoiendo, 

quam décernit Cancellarius'« vef Regens 

Regiam Cancellariam , ók. exolvuntur Scribae mandati, 

qui eam expedit, dúo regalia argéntea, & caufa 

hujufmódi emparas tradatur coram eodem Cancellario, 

ck Regente refpectivé, nifi evocetur ad Reg. 

Aud. prouti evocari poteft abfque qualitate aiiqua, 

non fecus átque evócari folent reüquas caufae coram 

eis vertentes & in confiftorio verbaii fuas lixcell. 

ubi quomodo bae caufae tractentur dicetur inferius, 

& doñee per fententiam , vel alias em para íit cancellata 

, non poteft Prothcnotarms Regius ligillum pri- 

j)6vilégioapponere, ex natura ipfius empara?, quas -jnihil 

aliud eft quám praedam inhibirio, qi.ae fita judice 

ei, penes quem res alterius extitit, fub certa pcena 

ne illam rem domino trndat, Cavál. dec.3. per tot. 

par. I. Rebuíf. in conflit. Reg. tit.de liter. obligat.art. 

6. gl. 3 n. 41. & plené Jaco. Canc. var. refol. par. 2. 

c 3. de fequefl. Ó" empar. per tot. Ubi autem per incuriam 

vef inadvertentiam contrarium fieret, Sc privilegium 

figillatum expediretur/cafus fucceflir de an. 

160c. die 17. Februarii, quo egregius quondam Bernardus 

Roigin caufa fi milis emparae coram eo vertenti 

in Senatu inter fyndicum de 1 ona contra Gabrielem 

Prat Gibert,ad petitionem Prothonotarii,feu Regentis 

illius officium , qui inadvertenter poft emparam 

privilegiara'ligillatum partí tradiderat. non reli- 

«J- qui partem remedio deftitutam, provift fiquidem 

quod aliquis ex Regiis portariis expenlis didi Prothonotarii 

aecederet, ad didum locum de Tona, Sc 

apprehendcret privilegium piasdidum, ac in pofle 

didi Prothonotarii, feu Relatoris poneret, maudaretque 

Bajulo , & Juratis ne interim, & in cafu recufationis 

traditionis privilegii, poflelíionem officii 

Bajuli didi loci trafterent dido Prat Gibe rt, attenta 

jfupradida empara. Et licét ea provifio non fuerit fada 

per totum Senatum , fed per unum tantum Senatorem 

, nihilominus juridicam eam cenfeo atque arbitror 

Senatum ídem provifurum fi cafus oceurreret, 

ex eo quod non fit juftum fado alterius partem , cujus 

intereft, praegravari, máxime cum adhuc eft res 

integra, ficuti eo in cafu, quo adhuc non erat adepta 

polTtflio. 

py Si -j- vero nominatio fieret de aliquo officio Baronis, 

vel criara Regio , cujus provifio non folet expediri 

in Regia Cancellaria , tune polfet interefle prastendens 

interponere appellationem ab ipfa, ne alias 

tacendo. dici poflet fuo confenfu eam confirmaífe , 

jux. I. -hi quU & /. 'nominationes Cod. de appella. Sc haec 

poftea cauía appellationis evocátur ad Rt g. Audien. 

abfque aiiqua qualitate, fi eligens, vel nominans 

non. habet alium fuperiorem, praster dominum Regem, 

vel ejus Locumtenentem, prouti contingit in 

Fontan. de Fa& Nupt. Tem. 1. 

GWflk X. Par# I. 2. ir 

vicariis regiis, qui folent Subvicarios faceré , & cum 

qualitate pupillarítatis , paupertutis vel aüás ii adeffet. 

judex appellationum conftitutus pro fententüs , 

declarationibus, & fadis ejus, quieledionem faceret, 

vel etiam alias, prouti qualitas :negociiexpoftularet, 

Cum fuccefliffet de anno 1596. cafus, quu Jaco 

bus Bonifaçies caligarius villas Oloti, vellet in 

Regia Audientia tradari« caufam impugnationis 

, nominationis , Sc eledionis per Con ful es > 

& confilium ejufdem villas, & Vicarium Regium 

villa; Campirotundi fadarum de perfona Petr. Camps 

etiam caligarii ejufdem villas nominan ad officium 

Locumtenentis didi Vicarii^,motam per didum Bonifacies 

coram eodem Vicario antequam per eum fieret 

eledio appellando ad cautelam á procedimelitis 

circa didam eledionem fiendis, ea fuit evocata 

eo prastextu, quia á Vicario, qui poft appellationem 

feçerat eledionem, juftitia non fperabatur , cum 

non prasfumeretur revocare didam nominationem' 1 

á fe fadam de perfona didi Camps, & quafi eflet 

judex in caufa propria , & in ea poftea fuit procelium 

, ficuti in ómnibus caufis fupradidis procedí folet, 

fummarié,& perfonaliter compareant partes,ac per 

breves dilationes. Relator erat egreg. Senator Joan- 

11 es Gallego, adua. N. Mallol. Vel etiam pe ft lis 

moveri coram debito fuperiore contra promotum,vel 

eledum, & feu promovendum & eligendum , quem 

optimum efle modum opponendi fe hujufmódi eledionibus 

elicitur ex traditis per Cabed, allega, decif. 

112. 

Casterum + an non obftante appellatione , & feuo8 

lite mota poflit eligere is, ad quem fpedat, & exercere 

is, qui forfan eledus jam eft, çirca. vitium at* 

téntatorum, non eft noftrum in prsefentiarum attingere, 

niíi optaremus' hic fepeh.n abfqi e eo quód ad 

ulteriora progredi poftemus.videaturRober.L .ncelío. 

de attenta par. 2. c. 12. de atten.appella. penden.limita. 

J. Is cafus fucceííít in caula didorum Çamps, Sc Bonifacies, 

in qua judex declaravit attentativam , adeptionem 

poífefíionis per didfum Camps penaente appellatione 

, fadam: brevibus rem hanc cum d.ftindione 

refolvit Aviles in cap. prator. cap. 5". verffufpendidos, 

num. 4. & Cabedo decif. Portug. 112. num* 

2. ver. an autem. ex l. qui fiat usff.deremiiit. & ti §. ' 

penult. ff. nihil nova, appell. penden, quas utrunque diftindionis 

cafum piobant, aut enini inchoavit jam 

officialis exercere ante appellationem, aut litem motam, 

& tune poteft continuare , d leg. qui Jlatus, aut 

non inchoavit, & non poteft * d.l. i- $>• penul. 

Sed \ ponamus quod diu litigetur fuper hujufmo-po, 

di nominatione^vel ekdione, & poftea declaretur in 

favorem ipfius nominati, feu ele di, qui propter didam 

htem fuit impeditus fuum exercere officium 

per tempus quo duravit, dubitationis eft non módicas 

primo quis debeat interim officium rcgere^& exercere 

, fecundo an illud tempus computetur ele do in 

tempus iilud limitatum tnennii, vel aliud, quo adminiftrare 

tenebatur, an vero de novo incipiat currere 

poft fin tum impedimentum. 

Quoad primum. breviter- dic quod ad officialem 

prsecedentis triennii fpedabit id muneris doñee yenerit 

fucceífor , Sí ceperit pofleííionem fui officii, 

quafi apud eum remaneat adminiftratio cum titulo , 

ex l. x. Cod. ut omnes judie, tam civil, quam viilit. & 

ex leg. meminiffe poterit ff. de offic. proconf. -& lega. 

Guid. Pap. tradit Sí ibi addit Ranchin. decif 501. 

ubi binas decifiones Sena.GrationopoJ. Sí. tradit etiam-f-f 

Gratia. defeept. forenf. 184. numer.

dicta) legatus pofítus cum temporis prsefinitione. 

non poflet conferre beneficia poft tempus, licet ante 

fucceflbris adventum. 

u a c 

100 Ex t doctrina mirabantur aliqui, qui ita fieret 

quod licét noftri Regis Locumtenentes delegatam 

dicantur habere in hac provincia jurifdidionem nullo 

modo ordinaria , ut ex noftro Ferrer. in i.par. 

obfervan. c. 9. docet Oliba in ufat. alium namque c. 4. 

num. 37. & poft eos Canc, libr. 3. var. c. 3. de privileg. 

num. 326. & feq. ubi licét idem tenet rationem tamen 

Olibae reprehendit ( ncfcio an meliorem ipfe tradat, 

tu ipfe videto ) licét ( inquam ) ifte Locumtenens 

dicatur habere poteftatem delegatam videmus 

eam continuare ufque ad adventum fucceflbris , ficut 

fi eflet ordinarius taliter quod viderimus eum 

exercuilfe officium per annum , óc ultra poftquam 

fciebamus efle jam alium provifum dicebatur eis 

quod quia ita Senatus decreverat apud eundem Ferrer. 

in 3. p. obfervan. c. 413. Ego verb dicebam , óc 

dico mihi videri nullo modo ftare pofíe eam decifionem 

fi íéres, uti tibi prafupponitur, haberet. quod 

fcilicet nofter Locumtenens crearetur , óc prasfice retur 

ad tempus : tune enim cum eflet delegatus non 

poflet modo aliquo poft tempus finitum continuare 

officium , ex fuperius allegatis, nec contrarium probant 

, quae in dicta deciíione adducuntur pro illius 

confirmatione, quia loquuntur in ordinario , non in 

delégate Ratio ergo ob quam continuant ifti Locumtenentes 

eft quia non íiunt , nec praeficiuntur ad 

certum ufque tempus, fed imó ad beneplacitum , óc 

dutante mera , óc libera volúntate Regis , inde enim 

fit quod continuent officium ufque ad adventum fucceíforis, 

quia interim non cenfetur revocatum beneplacitum 

nec ceífare mera, Óc libera voluntas , quae 

videtur efle altera ratio.quam idem Ferrer. tetigit circa 

fin. máxime cum antequam regimini muneris íe 

immifceant didi Locumtenentes generales jurare teneantur 

, óc audire fententiam excommunicationis 

exiftendo praefentes in hoc principatu, inde videtur 

dicendum non poífe interim , doñee hasc facta lint, 

dici locum efle provifum. 

101 Fallit -\ etiam in Cathalonia id quod diximus officialem 

deberé continuare officium ufque in adventum 

fucceflbris etiamíi finitum fit fuum tempus , 

ut non procedat quando contra officialem eft publicata 

tabula,id eft quando tenet, óc tenere debeat fyndicatum 

, quod fit in Cathalonia fingulis trienniis , 

quibus officia hujufmódi expirare folent ut habetur 

in noftris conftit.fub tit. de ofic. jud. tab. tune enim fi 

propter contradicciones, aut alias novus officialis non 

poteft exercere officium , tali cafu illud non continuat 

pradeceflbr, qui eft in fyndicatu , fed imb fyndicatores 

, qui apud nos dicuntur judices tabulae, 

alium ponunt in illius locum , qui durante tabula, 

óc feu fyndicatu jurifdidionem exerceat in vim conftit. 

4. tit. de ofi. judi. tab. ÓC ita inconcufsé in patria 

pradicatur. 

102 Quoad f fecundum verb , quod erat an illud tempus 

, quo officialis fuit impeditus fuum exercere officium 

, computetur eledo in tempus illud limitatum 

triennii, vel aliud , quo adminiftrare tenebatur,an 

verb , de novoincipiat currere poft finitum impedimentum, 

dicimus quod licét prima facie videatur 

103dicendum non potuifle currere tempus, cum -j- regulariter 

impedito currere non foleat , adlib.t. in 

fi. C. de annal. exceptio. autlen.nifi triennale C. de bon. 

mater. pulchré Pinel. in d. anden, a. num. qp.. cum 

feq. contrarium tamen eft de jure verius , etiamíi 

tempus illud abfque culpa eledi labatur , ut plené 

probent Bart. inl.fi prius num.30.ff.de nov. oper.nuncia. 

Abb. num. 8. óc Fel. num. 4. verf not. intex.in c. 

fignificaverunt, ex.de Jud. pulchré Vincent.de Franch. 

decifio.\\o.. per tot. late Alvar. Velaf confuí. 155. per 

tot. tom. 2. é confuí. 173. num.lb. eqd. vol. Qxegor.de 

/ 

Cabedo decif. Tortuga. 84. nu. Ç.part. 2. qui commu- * 

nem hanc dicunt opinionem, ratio eft quia quando 

fadum diverfificatur ex curfu temporis, prouti in 

noftro cafu, ubi agitur de operibus perfonalibus, quae 

ex curfu temporis mutantur , cum alia \ lint opera 104 

hujus anni , & alia anni fequentis leg. ft non fortem f, 

libertus , de conditlio. indeb. leg. fi ujusfrutlus mihi in 

biennium ff. de ufufr. legat. finito tempore finitur jus. 

d. I. fi ufusfruclus : atque ita declaravit Senatus Nea- "f 

pol. de anno IÇ78. ut teftatur Franch. ubi fuperius óc + 

Senat. Lufit. ut audor eft Velaf. allegat. confuí. 15 yn. "t" 

Ç. ac nofter in fuprá allcgata caufa Stepbani Alicant 

notarii contra Petrum Oriol ad relationem d. egregii 

Senatoris Salvatoris Fontanet , aduario N. Palau , 

praten/iebat fiquidem didus Ahcant, qui in triennio 

tune próximo elapfo fuerat provifus de eodem officio 

, de quo didus Oriol, non fuiífe elapfum óc finitum 

fuum triennium , ex quo per aliud fimile impedimentum 

fine culpa fuá aW alio fadum , impeditus 

fuerat exercere illud per certum tempus , & tamen 

die 12. Junii 1602. contra eum fuit declaratum, & 

praeteníio repulía cum expenfarum , óc damnorum 

condemnatione. 

Sed i" quomodo fubvenietur huic damnum paflbioc; 

fine culpa, eritne forfan juftum , quod íit in manu 

cujullibet lucra, qua me contingunt, impediré ,8c 

damna caufare ? certé non , poterit fiquidem is agere 

contra impedientem ad interefle, óc damnorum refartionem 

, ut probat Bart. Abba. Felin. óc Franch. 

ubi fuperius , quibus adde Caval. pulchré loquentem 

inrepert. fuar. decif. verb. eleclio. 4. numer. II. 

ubi fignanter dicit teneri impedientem in foro confcientia 

ad omnia damna, expenfas, óc interefle. Velaf. 

conful.i55. num.\.part."$. óc non obfeuré deducitur 

ex allegat. I. ufusfrutlus mihi in biennium , de ufu- 

fru. lega, atque ita obfervat Senatus dum impedientes 

fine juila caufa ad expenías, ÓC damna condemnat , 

prouti fuperius vidimus ex declaratione fadain caufa 

didi Alicant contra Petrum Oriol. 

Alium -f cafum , in quo , non obftantibus pNvile-jof 

giis univerfitatibusconceflis, poflet Baro abfque ejus 

nominatione officialem creare , Óc conftituere ad 

exercendam jurifdidionem , refert Capit. decif. 114. 

in quaftione, qua Neapoli incidit de fado difputari 

inter Confulem Cathalanorum óc Confules ejufdem 

nationis in civitate Panormí degentes , quando 

videlicet per longum tempus defiiflet univeríi" 

tas nominare : tune enim ei facultati foret proculdubio 

praferiptum , óc fic poflet Baro folus officialem 

creare, quem vellet per rationes traditam per 

eundem Capicium ubi fuperius , circa qua; tamen 

in memoriam velim revocares quae fuperius claw 

ful. 3. glof. 2. in dub. num. 20. diximus , quia máxime 

conducunt ad hujufee rei intelligentiam, óc cognitionem. 

Ulterius -fin hac materia dicendum eft, numnamj^ 

harceledio, qua de agimus, quaque fieri lolet per 4- 

Barones ex tribus hominibus, qui fibi per univerfitates 

pra;fentantur ad ofticia jurifdidionalia obtinenda 

, óc regenda poílit extra territorium fieri, refolutivérefponde 

quod lie, hoc enim notorium eft inter— 

eífe inter jurifdidionem contentiofam , Óc voluntariam 

, ut licet prima extra territorium exerceri non 

valeat, vulg. leg. fin. ff. de jur. omn. jud. pofterior ^ 

tamen fic , /. 2. ubi omnes, de ofi. proconf. late Covar. 

var. refol. lib. 3. cap. 20. num. 8. Sánchez de matr lib. 

3. diíputa. 19. íi num. 7. cum fequent. pulchré Decius 

in l.fin. num. c. cum fequen. dcjur.om. jud. Boer. qui 

ita ttÚiitur decifum fuifle in Senatu Burdegalen. decif. J. 

30. apud quos eft óptima de utriufque jurifdidionis 

natura difputatio , quibus adde Maran. in fpecul. par. 

4. diftincl. 18. óc S r 

ephanum Gratia. multo poft haec 

feripta hahitum deci. provincia Marchite 9¿. per tot. 

qui pulchré de his agit. 

Quod

I08bit ror 

gnitione expediri, juxta dodrinam omnium dodorum 

de natura utriufque jurifdidionis diíputantium , 

quos fuperius citavimus , 8c videtur faceré text. in 

l. j. de ojfi. prafecl. urb. quatenus habet poífe pras- 

' fedum urbis extra territorium jubere judicare, id 

eft, ut interpretatur glo. vet. jubere poteft delegare, 

& delegato jubere ut judicet, pulchré glof. in 

cap. novit. ver fie. términos y de ojji. lega. 8c ciar i filmé 

Jaf. in l. fin. numer. 8. de jurifd 'omn. jud. adde 

too Gratia. allega, decif. 98. numer. 8. 8c -f- licet Dida. 

in alleg. cap. 20. lib. 3. var. numer. 11. verfie. efl tamen 

éfc. 8c And. Fhchine.' controver. jur. libr. l. capit. 87. 

differentiam conftituant, ad aliud tamen propofitum, 

ínter haec dúo , mandare jurifdidionem, 8c daré judicem 

9 quo ad noftrum tamen inftitutum ea difcriminis 

ratio accommodari nuUatenus poteft, ut cuilibet 

redé intuenti fiet perquam manifeftum , nec 

eft id jam nunc tale ut mérito in eo dubitari poflit , 

poftquam nofter Senatus fupradidam rationem approbavit 

de anno 1601. die 16. Novembr. coram 

'egregio tune Senatore Francif. Ubac. in caufa Martini 

Joan, de Malla contra nob. Antho. Vila-, oppoíita 

enim per didum Vila exceptione quod caufa appellationis 

interpolaras per didum Malla á quajdam 

fententia , per judicem emphyteoticarium dido Malla 

per eundem Vila aíEgnatum lata , non potuerat 

ad Regiam Audientiam evocari praetextu denegationis 

juftitiae didi Vila, fi uti evocata extiterat, quia 

licét ipfe denegaflet dido Malla petenti judicem ad 

didam caufam appellationis affignare, id non poterat 

fapere denegationem juftitiae, cum didi judicis 

datio fuiflet ab eo petita in praefenti civitate , & 

lie extra territorium didi Vila , ubi nec tenebatur , 

nec poterat judicem daré, fuit exceptio per Senatum 

repulfa, non alia quidem ratione , quam quia hujufmódi 

judicis affignatione eflet voluntaria? jurifdidiones 

, & poflet extra territorium fieri, Aduarius 

erat N. Mallo!, nunc Jofephus Cortes. Binas alias ¿e- 

•ff ciar aliones Senatus ad Ídem fadas leguntur apud Michae. 

Ferrer. obfervan.. 3. par. r.271. & Ludov. á Pegue, 

in decif. crim. c. 18. & refert Jacob. Canc. qui bene 

loquitur in propofito , var. refol. par. 2. c.2. de jur. 

om.jud.n.21 1. cum feq. 8c in pro pri is terminis Francif. 

Solfo. Cathalanus in ftylo capibreviandi pofl fqrmam 

commiffionis. n.afi pag.i 1. in terminis etiam idem Cáncer. 

/"¿3. p. var. refolut. c. 3. de jur. Caftor. a n. 294. 

cum fequen. Et in his non eft dubitandum , ha enim 

intrepidé in tota Cathalonia obfervat ur. 

Unde cavetos ab Avenda.contrarium ( ut ipfe ait ) 

credente inlib. de exequen. manda. Reg. part. 1. cap. 

19. n. 21. veri facía autem, quia non concludit ratio, 

qua ipfe movetur. 

210 Supradida f tamen procedunt in eo1 qui habet 

jurifdidionem á Principe , fecus vero in eo , qui jurifdidionem 

haberet ab alio inferiore , is enim non 

poflet extra territorium Jurifdidionem etiám voluntariam 

exercere , & fic nec elediones, dé quibus agimus 

faceré , probat eleganter hanc differentiam al- 

• leg. ¡Ib. 2. de ofic. Proconf. quatenus Proconfuli extra 

urbem exiftenti eoncedit exercitium voluntarias jurifdidionis, 

8c illud denegat jus delegato , 8c tra- 

* dantibi omnes dodores Rolan. Valle, in conf 91. 

num.12. voL%. idem tenent Bart. & Bald. inL 1. C.de 

fum.Trini.éf fid. Catbo. ille num. 35. hic vero ÍZMWZ. 14. 

Deávsml. fin.n. 6. de jur. om. jud. viden. Antho. de 

Rofel. in tratl. de indulg. num. 260. in 16. vol. tratl. 

Rip. in tracl. de pe fie tit. de rtraed, adeur. pofl. remed 

" uifim, num;. 50. ' 

ni Unde + dicebant Bald. in alleg. I. 2. & alii quos 

refert C-ovar. in citat. cap. 20. numer. 8. quód licét 

Epifcopus poflet extra territorium beneficia confer- 


^ 

Quód autem haec eleclio officialis íit voluntaria; 

re, quia eft adus voluntarle jurifdidionis, non ta 

8c non contentiofas jurifdidionis , neminem eíle armen 

id liceret Vicario ipfius Épiícopi quafi haben- 

> Qui diffiteatur cum + poflit fine caufas coti 

ab eo jurifdidionem, 8c fic ab inferiori á Principe 

, in quo tamen ab ómnibus reprehenduntur, 8c 

fignanter ab eodem Covar. & Boer. in locis fupra 

citatis, qui ültimus atteftatur de decif. Sena. Burde- •[ 

gal. ad id fada, adde Gratian. alleg. decif 98. num. 

14. ubi dicit fic fuifle in illa Rot. conclujum contra j 

Bal. idque óptima quidem ratione , quia Vicarius 

non dicitur habere poteftatem ab Epifcopo , fed ordinariam 

, 8c eandem 5 quam habet ipfe Epiícopus, 

8c idem tribunal cum eo , & dicitur ei aífociatus 

sin jurifdidione , Boer. ubi fupra late Leí. Zech. irt 

repub. Ecclefi. titul. de Vicar. Epifcopi c. 22. num. l. 

Videndus omnino dodifíimus , íimulque religiofifíimus 

Thomas Sánchez, cujus ego ingenium , & fummam 

diligentiam faepe fum adroiratus, casterum eft 

ex Societatis Je fu Patribus, & hoc fufficit ut plura 

ab eo expedari poflit y$n difput a. de matr. lib. 3. difputa. 

29. per tot. 8c fignanter numer. 3. ubi pluíquam 

íeptuaginta ad id doctores commemorat. Per venit 

poft haec feripta ad manus meas Nicolai Garcia de benéfic. 

trailatus ,, in quo pluribus is audor hanc probat 

pro Vicario Epifcápi opinionem 5..par. capit. 8. ü 

n. 226. cum fequent. ubi ad id allegat decif. Rot. 5. éf 

ult. de ofic. Vicar. in antiquior. 

; 

Eadem -f- prorfus diftindio aduum voluntarias, & U 2 

contentio fas jurifdidionis obfervatur in refpedu illorum 

exercitii in die fefto faciendi, vel non, ut illi, 

tanquam de his, qui expediuntur abfque caufas cognitione 

•} póflint in die fefto exerceri, ficuti 8c ex? 

tra territorium ex eadem ratione. fieri poífe docuimus 

, hi vero, tanquam de illis , qui citra caufas cognitionem 

expediri non poflunt, cenfeantur eífe pro-i 

hibiti in didis diebus ficuti 8c ex eadem ratione diximus 

non pofle extra territorium exerceri qua in re 

vix eft ullus qui dubitet.fignanter ex traditis per Guid. 

Pap..decif 21 y. per tot. qui pluribus probavit eam di- 

• ftindionem. 

Sed -j- quid fit in juramento, quod extra judicium 115 

prasftatur, an illud etiam cenfeatur in didis diebus 

prohibitum aperui fupra clau. 1. n. 29. 

Quia -f tamen multó poft haep feripta , de curren-1 *4 

ti fcilicet anno 1611. tempore adventus Excellentif- t 

fimi Marchionis de Almazan Locumtenentis , 8c 

Capitanei Generalis in hoc Principatu , dubitatura 

fuit an poflet praeftare in die fefto juramentum, 

quod folet per omnes officiales in ingreflu fui officii 

de obfervandis térras ftatutis , & confuetudinibus , 8c 

alias prasftari, ideó ftatui ulterius de eadem re, praster 

adduda in alleg. clau. 1. hoc loci licét admodum 

breviter agere. 

Fuerunt t qui dicerent, & faciliter in fupradidaHJ 

fadi contingentia refolverent pro affirmativa, exiftimantes 

eandem fore in hoc diftindionem fequen* 

dam inter juramenta judicialia, 8c extra judicialia , 

quas inter alios quofeunque judiciales adus 8c ex- 

- tra judiciales fuit fuperius conft itutaf, caputque primum 

de fer. quodin clau. I. adducebámus prohibens 

juramenta fieri in die fefto,non loqui de extrajudicialtj 

' fed imójudiciali, & adducebant in terminis Vincen. 

Mancin, ¿TÍ tracl. de jura, ejufque vi , & ejfecl. par. 2. 

art. 17. de fura. Judie, éf oficial. qu.'$. n. 9. qui clare 

• fie refol vebat, & probabat. 

Alii f dicebant conftituendam fore. diíferentiamu^ 

inter diem dominicum , & alios teftosdies, ut in illo 

poífint hasc "juramenta prasftari, in aliis vero fie, 

ex dodrina Guid. Pap. allega, decif. 215. nu.

2,24 

prout eít juramentum íftud, quod prseftat ófficialis 

in ingreífu officii, óc funt illa, quae apponuntur in 

contradibus ad majorem illorum corroborationem,óc 

confirmationem , imó de his juramentis nullum verbum 

facit > non eft ergo didi cap. I. de die dominico 

loquens difpoíitio ad alios dies feftos extendenda, 

quorum relpeclu aliam jam habemus in c.íin. 

difpoíitionem. 

11*7 Ego autem, J qui pluribus probavi in loco jam 

allegato , cap. I. de fer. prohibere nedum juramenta 

judicialia, fed extrajudicialia etiam , de quo Bot. in 

inferáis allegan, conf. 59. n. 43. dicit eífe magis com- 

* muñera opinionem li dinumerentur doclores, qui 

unam , & aiteram tenent nec quicquam occurrit , 

quo compellat opinionem dcpontre , non polfum 

non hic etiam tenere verius mero juri eífe non poffe 

hoc, de quo loquimur , juramentum in die fefto 

piaeftiri , imó li praeftetur, nulliter cenferi praeílitum 

, nec obligationem inducere , máxime cum 

habeam plures , qui Ferrar» cautelam in ordine , 3. 

quae id refolvit exprefsé in officiali jurante in ingreffu 

officii ex Lamphan. de Orian. Sí alus, approbarunt, 

qui referunt áMunci. ubi fupra fcilicet Plot. 

in repct. I. fi quando num. 7JJ.C unde vi. Borg.Caval. 

decif o. num. 3 1". par.i. Sí Alpha, in fuis collecla. 71. 

48)'. adde Joan. Bot. in eodem cafu ófficialis jurare 

debentis loquentem in conf 59. num. 28. qui ad id 

allegat. glo. in clem. I. verbo, judices, de ojfi. deleg.Sí 

Cel. Hugo ibidem , Kebuf. in comwe. tom. 3. in tit.de 

reprob. tett. art. l. & 2. glo. una num. 26. Sí alios per 

te apud eum videndos , adde l'ortol. ad Molin.verbo, 

Juramentum', num. 63. ubi limpliciter tenet non 

poííé juramentum praeftari in diefcus FeriStis in honorem 

Dei, óc aiiegat ad id ncnhuilos , quos nos lupra 

retulimus, qui m terminis tenent non polfe juramentum 

praeiian per officialem in die fefto, Et eo 

etiam máxime moveor ad non depontndum opinionem, 

quia non coníentiam fundamento, quo Mancin. 

movetur-ad probandum contrariam, quod fit 

in diftinclione acluum judicialium , ÓC extrajudicialium 

tradita á Gu'd. Pap. ubi fupra , cum enim in allega, 

cap. 1. de fer. ex noftra, Sí plur.um fententia 

habcamus expreliam in juramento íive judiciali, five 

etiam extrajudiciali loquentem difpoíitionem , non 

funt aliunde quaerenda argumenta ad quaeftionem refolvendam: 

fateor enim libenter (tibi ego refpondebo 

) quod vera fit diftinclio praedida , caeterum negó 

quod ea procedat in juramento , cum habeamus 

tex. qui de illo loquatur exprefsé five judicialeíit,five 

etiam extrajudiciale. 

118 Solüm f remanet fcrupulus, quod cap. I. de fer. 

in quo fundatur noftra opinio , loquatur tantum de 

die dominico , non de alus fcftivis diebus, imó quod 

gnior. Ratio ( pergít ulterius) eft quia tenor praeccpti 

unius eft pro ómnibus diebus , nam pofitivé jubet 

tantum audire Milfam , negative autem prohibet 

omnia opera fervilia, ó: omnia quae ad illa reducuntur, 

ñeque in hoc fit ampliatio, aut reftridio 

pro diverfis diebus, óc fi quis velit fingere varietatem 

aliquam , nullam regulam , aut rationem alfignare 

poterit. Eft ergo in hoc quaedam aequalitas, quas 

plano fuit neceífaria , quia totum hoc prarceptum 

fertur per modum unius, nec poterat aliter ad diverfos 

dies applicari. Hace Sua. quibus poftea addit 

quomodo intenfivé poííit inter hos dies feftos inaqualitas 

confiderari, quia quo fo'emnius 9 óc dignius 

eft feftum eo major eíl obligatio fervandi illud 

, 6e in illius tranfgreflione, aut contemptu magis 

peccatur , cujus rei fignum eft quia magis fcandalizat 

, feu oflendit violatiofcfti in uno, quam in alio, 

fed advertit hanc inaqualitatem non oriri ex forma 

pracepti , fed ex materia ipfa, quae in uno aclu ejufdem 

virtutis nobilior eft, quam in alio, quae quia 

meum non tangunt negocium , ideó omittuntur. 

Ex hujus celebris facrae Theolog-as docloris, ac 

interpretis didis ego ad meum inftitutum coliigo 

quod ex aequalitate dierum dominicorum cum aliis 

anni feftivis diebus , de quibus promifeué loquitur , 

quoad adiones, óc omiffiones ad quas obligat praeceptum 

eos obfervandi , oriatur abfque difficultate 

aliqua non effe confiderabilem, nec admittendam differentiam, 

quam aliqui conftituere voluere inter hofce 

dies, fed imó ampledcndum quod de uno difpoíitio 

facía, de reliquis etiam intclligatur. 

Hanc -|- noftram opinionem fequutus vifus eft no-no 

fter Senatus fuperioribus annis dum fpeclabilem Hieronymum 

de Argenfola creatum tune, óc fadum pro 

terrae indigentia , óc neceftitate , doñee fuá Majeftas 

alium providiífet, vi ees gerentem Generalis Gubernatoris 

in hoc principatu ( quod nunc habet officium 

in proprietate) per Excellentiífimum Joannem Teres 

Archiepifcopum Tarraconae, Sí Locumtenentein, ÓC 

Capitjneum Generalem in eodem principatu, derre- "t* 

•y/juramentum folitum pro ingreífu officii praftare 

deberé extra muros pnefentis civitatis , ex quo praeftari 

illud oportebat die fandi Chriftophori, qui intra 

muros ejufdem civitatis facer erat, óc feftus, atque 

ita fadum extitit. 

Sed in ingreífu ExcellentifTimi Marchionis de Almazan, 

de quo fupra, quem fecit in civitate Ilerdae 

die divi Bartholomaei 24. Augufti IFJII. óc in hac 

Barcinonenfi civitate in die divi Lupi 1. Septemb. 

qui licet in Regio Senatu, Sí illius refpedu feriatus 

non eífet, erat tamen talis apud ordinarium , óc curiam 

ecelefiaftieam , ad quam fpedat juramenti receptio 

, óc fententiae excommunicatioivs prohtio,re- 

J I" e/i' J • L 1 • *— ^^...W, W N-IIICUUCT CXEIJIINIIUIUCAIIONIS proi.itio.re- 

de alus feftis diebus loquitur cap. ult. ejufdem tit. de folvit Senatus jundis olaífibus , potuilfe in dido die 

- 

- _ 

juramento n.hil tradat néc illud modo aliquo ."7 . pro- • divi Bartholomaei in civitate Ilerdae validé jurare , 

r 

"~ 

óc poífe etiam in hac civitate fimile in die divi Lu' 

pi praílare juramentum , óc fententiam excommunicationis 

pronunciatam , uti aífolet , per ordinarium 

eceleliafticum , audire , motus, ut audivi, fuit 

Senatus ex his omnino , quae Mancin. loco fuperius 

allegato, exiftimans quod quia hi adus non 

funt contentiofae jurifdidionis, polfunt ideo in die 

fefto exerceri. 

hibet , fed imó ad cognofeendum an in iliis diebus 

poííit aliquid fieri , vel non , folum vult attendendum 

an illud judiciale fit, vel extrajudiciale , cum 

autem noftrum hoc, de quo agimus, extrajudiciale 

juramentum lit, inde fequi videtur quod debeat permitti 

in diebus feriatis , prater dominicum, ut adus 

extrajudicialis. 

Sed refpondeo cum Patre Francif. Suar. tit. I. de 

virtute & fia. religio. libr. 2. de diebus feftis cap. lO.de 

num. & compara, feftivita. numer. 3. dicente quod 

íi comparatio fiat in adionibus, óc omiííionibus , ad 

quas obliga* praeceptum oblervandi feftos dies, hoc 

modo 1 óc hoc refpedu omnes hi dies funt aequales 

o vto.^,-A I:..A. :„.—G..k -~ir.~ : 

Quid ad haec dicendum ? fi opinionem, quae eft pro 

validitate juramenti fequamur , notoné jus violare videmur,quod 

contrarium fuadet,fi vero diverfam ampledimus, 

uni ver fum mundum conturbamus , in quo 

- - _ ' 1~ - 

nilul frequentius quam hujufmodi juramentorum in 

extenfivé , licét intenfivé poflit inter eos aliqua inae- die fefto praftatio,óc contraduum , óc aduum volunqualitas 

cogitari : dicuntur autem , inquit efle aqua- tariae jurifdidionis celebratio. 

les in hoc extenfivé , quia non obligat didum prae- Breviter f ego exiftimo quod mero jure teneat I2Q 

ceptum ad plures adiones in uno fefto , quam in óc íit fequenda opinio negans hujufmodi facultaalio 

, nec ad abftinendum á pluribus operibus in tem jurandi in die fefto , fed ( Óc hoc maturius rem 

uno, quam in alio , quantumvisia fe lit unus alio d:- conliderans nunc addo traditis per me ipfum in 

allega.

I f W. I Glofla 

allega, clauf. i. num. 24.) ex generali confuetudine 

notoria nedum totius Cathalonia; , fed & totius! 

etiam , ut audio, fere orbis, fecundum quam folitum. 

femper eft contractas fieri in feftis diebus , & jurif- 

; juraudi religione eofdem muñiré , nec eft unquam 

auditum quod a fuperioribus fit pro obfervantia ju- 

* ris canonici, quod contrarium difponit, id prohibitum 

, fed imo femper toleratüm, fuftineri poífe, 

I2I& deberé arbitror, qui fciam -J- hujufmodi feftorum 

cultum , Se obfervationem minimé efle de Jure divino, 

fed imo canónico, & poíitivo, ut vir celebris Na- 

, var. docet in manua. cmfejfarto de 3. pracep.. decalog. 

cap. 13. de obferv. feftor. in prin. & (equuntur'Joan. 

Azor, focieta. Jefu inflitu. moral, tom. I. p. 2. de eo.%. 

3 Sed -j- an per procuratorem fieri poflit eledio , de 

qua loquebamur antequam praecedentibus drgreflionibus 

forfan non inutilibus nos immifeereraus ? breviter 

tenet quod íic , ex not. per glo. in leg. eum effet 

mihi, ver.folet ff de fer vit. nift. prad.leg. certé , § : 2. \ 

ff. de precar. Avenda. dicl. cap.10. n.21. verf. quod extenderem. 

in tfaBat. de exequen. mand. Reg. Ñeque 

enim ifte cafus cenfétur exceptuatus á regula generali, 

poífe quem per alium faceré quod per fe ipfum face- 

",re ei licebat. 

*24 Caeterum -j- non dubito quin tali cafu necefíañum 

foret fpeciale mandatum , nec fufficeret genérale , 

propter rationes, quas fuperius gloff. clauf. 4. num. 

46. dum de inventario agere»)us, adducebamus ex ¿ 

Thefaur. decif. 155. quia videlicet ifto in cafu agitur " 

de magno praejudicio., ac de re graviori, majori ve 

expreflis , Sí alias. 

Poteft item haec eledio per dominum fien per literas 

, text. eft clarus in cap. ea nofeitur, de his qua jiunt 

a. prala. Avenda. ubi fuperius. 

Haec dida fufÇciant quod attinet ad eledores SZ 

nominatores, nominationumque , & eledionum impugnatores 

, & convertamus paululum orationem ad 

ipfum nominatum, Se eledum , SE videamus primo 

lajnumnam -j- ipfe ftatim quod fit nominatus & a fuperiore 

eledus, teneatur eledionem acceptare , & 

num ad id cogi poflit ? Refponde quod íic non fecus 

atque tutor rutelam acceptare, leg. quis magiftratus 

1 ff de muner. & honor um ubi text. apertus fe 

X. Pars 1.1 

in júnelo fungi detreclet per prafidem munus agnofeere 

cogendus eft remediis quibus tutores qtioque cogi folent 

ad ñnmus quod injuntlum eft agnofeendum , tradit . 

Avend. ubi fupra num.2^. Se ibi de pcenis agit, quas 

de jure ftatutae funt contra nolentes acceptare, poft -. 

Imper. qui eas impofuit, in l. fi ad magiftratum , & . 

ex ómnibus domibus. C. de decur. lib. lO. quas comminatam 

fuiífe de anno 1608. velle exequi ferebatur 

civitatem Barcinonae contra quendam ( cafus rarus, 

qui vix eft quod iterum fucccííiífet, faltem poftquam 

hoc munus, de quo mox dicetur, cepit multum honoris 

, Se lucri habere, imo cmnes fie illud ambiunt 

communiter ut fummis , Se exquifitis diligentiis , 

decalog. pracep. c. 2. de diei dominica; cultu , & obfervatione 

, quafi. 2. Se pater Fran. Suar. tom. 1. de virtu. 

& fia. religio. lib. 2. de diebus fefiis, cap. 4. de diei 

dominica obferv atione, & de fefto Trinitatis , num. 8, 

Sí propterea poífe confuetudine, aut poteftáte hu-. 

mana abrogan, ut expjefliflime Azor docet, ut fupra 

dodrina ex expreffa Guid. Pap. in allegat. decif 215. 

num. 1 

utinarh ne quandoque fatis illicitis procurent in burfas 

immitti unde extrahuntur qui talia muñera exereeant 

) velle, inquam * has pcenas exequi civitatem 

Barcinonae de anno 1608. ferebatur contra quendam 

, quem cum fors feciflet Confuíem fecundum 

jus Ínclitas*civitatis, nolebat tamen acceptare , nec 

munus fubire. 

Id tamen + non eft perpetuo verum , funt enim 126 

). & ejus additionatorisRanchin. ad quam etiam 

plures cafus , in quibus quis excufari poteft, duo- 

Mancin. quem diximus acerrimum efle váliditatis 

decim ex ipíis refert Avenda. ubi proximé, quos 

juramentorum defenforem , tándem confugit alleg. 

breviter hic referemus eorum gratia9 quibus líber 

par. 2. tit. 17. numer. 12. non confidens de opi 

ille in promptu non eft, adyertens ledorem, quod 

nio. quód cap. t. de fer. loquatur tantum de juad 

eum recurrat pro períeda didorum cafuum in- 

, ramento judicial!, non de extrajudiciali, pulchmm 

telligentia , Se dodrina, li forfan çafus occuyreret 

eft Petri Gregor. didum in panino, juris canoni. libr* 

quo de altero ipforum difnutari oportet. Poflunt 

' I. de fer. &feft. diebus , titul. 10, cap. 5. quandiu du- 

igitur excfffari nobilis fi eligatur ad officium vile, 

ret feftivus dies, dicentis quandiu , & quatenus fefti 

indignus ne acceptando incurreret poenam , ihfir- 

dies col i debeant, infpiciendam eífe loci confuetudimtís 

perpetuo mo«bo , confinatjas , vel relegatus a 

nem idque probat ex c. defer.xúñ de hac confuetudine. 

civitate , alibi effedus ad aliud fimile officium , 

Nec dubites de poteftáte confuetudinis 9 quae enim etiamfi eleíbonem impugnaret, eleclus eodem tem 

potens fuit, contra Ecclefíae prasceptum permitiere pore in loco originis, Se in loco domicilü : nam 

caftellanis vefci carnibus in die Sabbathi, prout jufté poteft non acceptare eledionem loci originis, 

. viri dofti tenent, & Manu. Rodrig. refert in expli-' filjus eledus' ad officium , quod próximo fuperiori 

cat. bulla Crucia. $. 1. dubita. 3. multo magis diei anno pater habuit, cum non admittatur hujufmo 

debet poífe faceré quod valde hjec juramenta in die di officio rum continuarlo excommuincatus, debi 

122 fefto praeftar'entur ( mitto f peccatum íi quod cóntor Reipublica?, qui non dedit ratio nem, nec reíitrahitur 

per exercitium horum aduüm, de quo ego qua folvi , privatus ab honoribus futuris , habens 

nunc non difputo , fed quamvis ita eflet, remanet privilegium á Principe ne eligatur ad muñera , Se 

tamen adus vaiidus, quod eft quod nos quaerimus , habens duodecim liberos, de quo ultimo cafu vide 

prouti exSummiftis Se aliis tradit Joan. Bol. allegat. Thefaur. decif 267. pluribus agentem , óc plurts 

conf 59. a. nu. 3. ) 

quaeftiones fuper in eo Senatu Pedem entuno'deci- "{* 

1 2 

fas pertradantem, Se de fupradidis ómnibus, Se aliis 

excufationibus vide Geor. de Cabedo decif Portugall. 

84. per tot. par. 2. 

Quibus adde & aliúm cafum . ut advocatus- excu-127 

fari etiam poffit ab horum officiofum acceptatione, 

cum his á munéribus perfonahbus habeat 'de jure 

emprionsííj ,i. medieOÍ , de profejf. &. medí. lib. 10. 

C. Nat. ¿71 conf. 65. numer. 1. Rip. in tratl. de pefte , 

tit. de remed. prafer. cont. peftem 9 n¡?%x(>. Fran. Mar» 

delríf. ó*;6. num. %. plurü.-.os comptobat de his agens 

Jacob, fien, in tratl. de privil. Jurifcon. par. 3, privil. 

97. nu. 2. Quod ideír» concéd.U 1 ir aliis d( -doribus 

adu non legennbns, ir.icl.n ídem Ben. ibidem n- %. Se 

nos etiam aliqua diximuc iíi.íoci. hoc tratl. clauf 3. gl. 

3. de domicellis, n. 1 6 , Ai que-itamihi videriê jure 

procederé refportêbam de anuo í60c.çuidam Jurifpento 

mihi val'»e famífiati pul riae mrae charillimae , qui 

cuín fuiífet nownuatus ad officium Locvimtenentis Vicarii 

eo in loco , excuíati voluit ab eo muñere, vide 

tamen pro perfedr¿i hujus articuli habenda refolutionc 

Cube ¿o d. dec. 84. n. 45. par. 2. 

Excufantur etiam ab his munéribus , íicuti, & á 

quibufeunque aliis períbnahbus, fenesfTO. annorum 

per L uni. C. qui aiat. fe excuf Se tradit Rip, in tratl. 

de pejie , tu. de privil. contrañ. caufi peft. n. 222. Cabedo 

ditl. decif 84. tu 43. tom. % y 

Caeterum -f- quid erit agendum ei , qui nomina-128 

tur, li praetendat exemptionem f dic quod tenetur 

appellare , ne alias tacendo eledionem, veí nomir 

: gi«r magiftratus 5 inquit, in municipio creatus muner i nationem fuo confenfu diei poffit çpnfirniaiTe, l. 

Ufjuif

2,2f5 Claufula IV. 

hi qui, & leg. nominationes, Cod. de appellat. Sí tradit 

Avenda. in alleg. c. 19. n.26.verf. his café. Cabedo 

allega, decif Fortug. 84. num. 27. #34. par. 2. ubi íignanter 

dicit , quodíi appellans obtinet, fumptus recuperat 

ab eo, qui per invidiam nominavit, exl.x. C. 

de fum. recup. lib. 10. Avil. in cap. prator. c. 37. gl. 

elitam. num. 4. 

129 Bene f Ant. Fab. in fuo Codic. lib.7. m.29. quorum 

appel. non recip. definit. 2. ubi de obfervantia Senatus 

Sebuf. quo loci, quafo advertas ut pracedentem hujus 

auctoris definitionem cum hac componas , quae 

poífit eífe ratio , ob quamtutori dato non admittatur 

regulariter appellatio niíi excufatione propofita , Se 

earejeda, eaeft, quia remedium illud excufationis 

quafi ordinarium habet, quod per prius proponere 

debet, quam ad quaíi extraordinarium appellationis 

auxilium recurrat, juxta l. 1. §• fi quis tut. ff. quand. 

appellan. fit. §. fi quis autem , inftit. de excufat tut.cum 

fimil. nofter vero eledus, Sí nominatus ad officium 

licet remedium excufationis habeat ficut tutor,non tamen 

ut illud feparatim poííit opponere , fed pracise 

tenetur appellare , Sí excufationem appeliando proponere, 

ad idem vide Stephan. Gratian. decif. provin. 

Marchia 30. per totum-. ubi ejufdem rei hanc, & alias 

rationes adducit. 

130 An autem f íi ifte eleclus non appellaífet, fed imo 

fponte, Sí voluntarle abfque proteftatione aliqua muñas 

illud acceptaftet, diei proinde poflet renunciafle, 

vel alias fibi pTajudicaífe in privilegio itfimunitatis 

á munéribus publicis , quam haberet, fi non quo ad 

omnia , faltem quo ad illud quod femel voluntarie 

acceptaflet, ita teneretur illud iterum acceptare fi denuo 

ad illud eliceretur, dubitationis eft non módica?, 

ín qua illud refolutive dicendum cenfeo quod non 

iropterea diei poterit fibi prsejudicaífe in fuo privi- 

Íegio immunitatis is , qui ut didum eft , voluntarie 

hujufmodi munus acceptaflet , nec quo ad ipfum , 

nec quo ad alia per tex. in l. voluntaria. C. de excufat. 

tutor. Bar. in l. I. in fin. de conf. Princip. Alex. in 

confia, n. 8. vol. 5. pulchré in hac materia declarando 

plures cafus procedit And. Gayl. pratt. obfervan. 

lib. 2. obferv. 60. n. 12. Se ante eum Feli. a quo ipfe 

mutuavit, in c. cum accefiffent. n. 30. de cottft. Se ibi 

etiam Abbas, íingularia, ficut brevia, funt verba allegatae 

/. voluntaria, C. de excufat. tutor, voluntaria tutela 

muñera privilegiis nihil derogant, idem probat 

text. in l. 2. C. de his, quifpon. pul. Cum. I. 10. 

ídem "t" dicimus de eo , qui licet immunitatem haberet 

, paflíus tamen fuit fe deferibi in aftimo,' Se cothaftro 

, vel libro folutionum non prajudicat fibi in 

futurum , fed pro illa tantum vice, Feli. in allega, c. 

cum accefiffent-, num. 29. extra de conflit. Ludov. de 

Gofadin. confi. 23. «Se Jacob. Menoch. qui bene materiam 

hanc explicat, intratl.deprafump. lib. 6. prafumpt. 

41. num. 6. óptima eft in propofito decif. Put. 

188.«. 3. lib- 2. 

132 Et -J- generaliter ut regulam habeamus generalem , 

quae omnes in materia cafus contingentes comprehendat, 

advertendum eft quod quando privilegium 

continet effeclum fucceífivum non tollitur per unicum 

adum , fecus quando continet effeclum momentaneum,ita 

Bart. in allegat. I. fin. num. fin.ff.de confiit. 

Princip. Gayl. alleg. obferv. 60. num. 11. exempla in 

liabentibus in aclum fucceífivum ponunt Doclores 

fupra citati in duobus illis cafibus , quos fupra refolvimus, 

in habentibus tamen aclum momentaneum 

exemplum ponit Bart. in alleg. I. fin. num.fin.de conflit. 

Princ. de l.i. C. de jur.dom.impetran. ubi creditor , qui 

ímpetraverat á Principe , liceret fibi poflidere pignus 

jure dominii, fi poftea exegerit a debitore ufuras 1 per 

illum aclum contrarium cenfétur privilegio pradido 

renunciafle. 

a^3 Advertendum -j-etiam eft ad ejus quod tradamus 

negoçii majorem declarationem > id quod traditur in 

com. opinio. in l. vol. loco I. tit.iS. de decimis c.2. n. 

2. ante finem, communem efle , Se indubitatam concluíionem 

, quod quando privilegium continet aclum 

reiterabilem illi non prajudicatur fpatio triginta vel 

quadraginta annorum , citat Beninten. decif. 13. n. 9. 

Et j- finaliter ad hujus rei intelligentiam notandai^ 

eft dodrina Bar. in d. I. l. C. de his , qui fponte &c. 

lib. 10. Panor. in c. cum acceffijjent, num. 7. de conftit. 

óc Gayl. ubi fupra. num. 10. quod aut eft direda contravengo 

, Sí ea inducit renunciationem privilegii , 

exemplum conftituunt in d. c. cum accefiffent, & in 

d. I. 2. C. de jur. dom. impetr. aut eft indireda contravengo 

, prouti ha, de quibus fupra diximus in 

fponte fufeipiente munus publicum , vel felvente talliam 

, aut colledam, Sí hanc dicunt non inducere 

renunciationem. Ego tamen omni cafu confulerem, 

quod fieret proteftatio ab eo qui aclum fponte facit , 

ad quem non tenetur, tune enim abfque dubio non 

prajudicaret contraventio privilegii, nec res aliquam 

pateretur difticultatem, confequitur -f- enim jus per^ 

proteftationem , ad tradit. per Menoch. in allegat. 

prafumpt. 41. num. II. /i'¿.6.poft Bar. Sí Felin.& alios 

fuprá citaros. 

Sed f quid erit é converfo dicendum in eo quiíjc' 

cum poflet ad aliquod officium, feu munus publicum 

concurrere, Sí de fado in eum fuos recidiflet 

pro eo ge rendo , renunciavit eidem , propter aliquod 

forfan impedimentum naturale , quod haberet, vel 

alias cenfens fe illud non pofle exercere , an per hujufmodi 

renunciationem cenfeatur renunciafle muneri, 

adeo ut quandocunque in eum poftea contingat 

fors , non debeat, nec poflit admitti f Hinc dubitationi 

facilem eífe judico refponfionem ex eifdem 

his , quas in praecedenti late deduximus, aut n. 

ifte renunciatis renunciavit fimpliciter forti, quas fuper 

eum cecidit, Sí tune hac contraventio non po*teft 

prajudicare nifi pro illa vice tantum, aut vero 

renunciavit folemniter fortibus etiam futuris , Sí tune 

clarus eft cafus quod fibi prajudicat , integrum enim 

cuique eft renunciare favori fuo , ut alias in hac materia 

dicebat Rom. Pont, in c. fi de térra, extra de 

privil. Ifte cafus difputatus fuit in Senatu de anno 

i6*oc. in caufa in eo vertenti ad relationem egregii 

Senatoris Jacobi Pineda inter Bernardum Pena pharmacopolam 

Vincem Sí Confules , five Juratos didae 

civitatis, Se tándem in favorem didi Pena refolutió -f* 

cum déclaratione fada C. Sept.didi anni 160Ç. declarando 

fcilicet non potuiífe didum Pena inhabilitan 

pro officio Confulis, pro quo forte extradus fuerat 

ex eo quod íape fsepius tam in Concilio generali dida 

civitatis, quam publice fuiífet, Sí declaraflet fe 

nolle eífe confulem dida civitatis, ñeque praeífe 

muneri, ñeque otficio Confulis , vel Jurati, quia erat 

furditate impeditus , quia (ck. funt hac Sí pracedentia 

verba fententia) non conftat illud dixiffe tempore , & 

loco congruis, ñeque vocatum per confules, aut confilium 

diña civitatis, U verba per eum prolata erant verba 

narrativa necefitatem non importando , &c. aduario 

Paulo Daroca. 

Is f autem qui poft tot pailas tempeftates , totquei3| 

fedatos tumultus, quos , ¿V quas fuperius late tradidimus 

fufeitari poífe contra nominatum quominus 

munus exerceat Sí eo potiatur, vel etiam fine eis , 

meruerit pacifice ,quod erit non parum eledionem á 

domino loci obtinere , non dicetur ab univerfitate , 

qua eum nominavit, habere jurisdidionem , fed ab 

ipfo domino confirmante, Se eligente, §.jusjurandum 

vero , in aun. de defenfor. civit. collat. 3. ÓC 

ibi Ang. text. ubi Bart. Óc cateri. in l. nulli C. eod. 

tit. pluribus id probat'Molin. de primog. Hifp. I. 1. 

cap.2*j. nu. 10. Avenda. infape allega. cap.Kj.de exequen. 

mand. Reg. in I. par. ?i.2i. ver. faüa autem elettione 

: Ratio eft quia cum univerfitas non habeat 

jurifdidionem facile credetur non pofle illam daré. 

Sed

I $ GloíTa O 

i£8Sed + ad quid proderit ab uno, an ab altero dicatur 

habere jurifdidionem , vide cafum apud Molin. 

ubi fuperius , in quo máxime interiit unum fit, 

aut aliud, quem nos omittimus, quia ad nos non 

per'tinet. 

139 An -|- autem fa jurifdidio, quse datur, & conceditur 

huic íic electo fit ordinaria, vel delegata, contrariae 

reperiuntur dodorum fententias, altera , quae 

iôdelegatam eam facit, utpote -f quia folus Princeps, 

& lex poífint ordinariam concederé , jttxt. lib. 1. 

í. cum ürbem, de prafed. urb. I. more majorum de 

jurifd, omn. jud» eam tenet Alex. infub. de ofic. ejus , 

ffc* numer. 17. & quos refert Molin. ubi fuperius 

numer. 12. Altera vero, quas ordinariam, dummodo 

ex fcientia, & toiérantia Principis, ficuti noftro in 

cafu , jurifdictio concedatur hanc ampleditur Bart. 

in l. nec quicquam §. ubi decretum de oficio proconf. in 

• prima leclura a ».5. & in fecunda n. 8. Didac. var. refol. 

lib. 3. cap.20.n4. Sc quos allegat Molin. loco faepe 

citato. 

• Hac in controvertía nobis magis proculdubio placer 

fecunda opinio , ex ratione prasdida, quam , eam 

fequens , tradit Molin. quia videlicet in privilegiis 

Pnncipum , in quibus hujuímodi junfdidiones 

Baronibus fuerunt conceftas, reperitur communiter 

concefta facultas eam exercendi per fe ipfos, 

vel per fuos Locumtenentes, feu Vicarios, & quia 

generalis confuetudo horum Regnorum , juxta 

quam ifti officiales folent de caufis meri imperii , 

quae delegan non poflunt, cognofeere , fimul cum 

tolerautia Principum, & ufus communis eam approbavit, 

atque ideo dicit idem Molin. hanc opinionem 

fore in judicando , ac confulendo intrépida 

fervandam , viden. Maran. in fpecul. judie, par. 4. 

in

multo fortius per expreífam. Nam refpondent nec 

verum eífe quód mors operetur taci'am revocationem 

, nec etiam quod in omni pafu per mortem 

finiatur beneplacitum. Primum probant Bart. in l. 

more majorum numer. 8. dejurifdicl. omn. jud. Menoch. 

in alleg. lib. I. de arb. jud. quafi. 69. num. 13. 

Mafcard. de probat. concl. 188. num. 9. & 10. & Carro, 

decif. feu caf. 18. nu. 6. cum aliis, quos allegant, 

149/ecuré j" condimentes quod quamvis \ oluntas morte 

finiatur, per eam tamen non rnducitur revocatio , 

/. rnandatum , Cod. mandan , §. item fi adhuc , injl. 

ifOmandati: aliud -f eft enim voluntatem ceífare Sí 

aliud voluntatem revocare , ut dicebat Mafcar. dict. 

concluf. 188. num. 10. bene Dida. qui hanc facit communem 

omnium opinionem , lib. 3. var. cap. 1?. 

num. %. pluribus exornat Alex. Kauden. rcfp0n.5d.ii. 

72. lib. 6. idem Kauden. de analog. cap. 40. num. 61. 

qucd adhuc probant non incleganti fimili deiumpto 

ex text. in cap. ft delegatus , de ofic. jud. de leg. in 6. 

quatenus habet, quod íi quis caufam alicui dflegavcrit 

doñee eam nuxerit revocandam , non cenlctur 

revocata commiííio per mortem delegantis , circa cujus 

text. interpretationem in propofito , de quo agimus 

, videndi funt Menoch. óc Dida. locis fuperius 

alU-gatis . qui de eo pluribus agunt cum reliquis dodoribus 

fupiá citatis. Secundum vero , quod non íit 

perpeínum beneplacitum expirare, Sc finiti per mortem 

, ex eo fignanter probatur quod tradunt Dodores 

eam regulara íailere , Óc limitan" ut non habeat locum 

quando verfatur publicus favor, Sc utilitas , pone 

exemplum in Principe concédeme fuam jurifdidionem 

ad íuum beneplacitum : ea enim conceífio 

non finitur morte ipfius Principis , probant Bald. in l. 

mrminife.propefinem,de ojjic. proconf. & legat. Franch. 

i,i d. cap. fi delegatus , de offic. & potefl. Judie, delega, 

in 6. Vant. in tratl. de nullitat. tit. de nullitat. ex 

defeclu jurifdicl. delegat. num. 104. Menoch. dici q. 

69. num. 8. Mafcard. ubi fupra. nu. ?. Carro, allegat. 

decif. feu cafu 18. n. 4. & y. Barbof. in l. quia tale.n. 

fffolut> vi.it. latí Brunorol. á Solé qu.legat.2S. per 

tot. ubi difputat an bannum ad beneplacitum bannientis 

illatum cenfeatur revocatum per illius mortem, 

vel expirarte •> late Tapia ubi fuprá , Sc Capici. decif. 

136. per tot. bene Oliba, dici. cap. 4. n. 40. ubi tradit 

*}-«quod omnes vidimus fuccejjiffe de ann. 1398. fecnta 

morte potentis Kegis Philippi, per quam non propterea 

expirarunt officia jnnfdidionalia ab beneplacitum 

coocefla, pradi. nofter Mier. in conflitu. pratereá 

y n. 2. & 8. col. 6, vol.1fol.16j. Sí Fer. in obfervan. 

Guber. gener. Catha. par. I. c. 9. ubi tradit idem obfer- 

±. va tum fuifle fequuta morte Regis Ferdinandi, ¿X ímperatons 

Caroli V.atque ita ufu obfervan tradit Gayl. 

in alleg. lib. l. prad. obfer. obferv. 60. nu. 16. pulchré 

-j- Capici. ¿fccifi l$6*num. 4. ubi ita declaratum 1 raílitá 

Sena.Neapol. Ádtex. ind. c.fi gratiose, in contrarium 

allegatum refpondet Van. ubi fuperius difpofitionem 

illius tex. ideo fadam fiufle,quia ceflabat ibi favor publicus, 

ac publica utilitas,lato de hac materia per nob. 

Ludov. á Peguera, in noviff. dec. c. 28. per tot. 

Verum igitur videtur quod lüprá firmatum eft hujufmódi 

beneplacitum concedentis non pofle revocari 

fine caufa. Et licet apud Capic. videatur eífe decif. 

lió", pro contraria opinione in novillima edinone 

additionata per Profp. Petram ( nam in antiquis 

non vidi quod quicquam diceretur an uno , vel 

alio modo Senatus ille Neapol. declaraíTef) verüm 

non defunt rationes in eadem decif. imó omnes 

ad hoc tendunt ut concludant potius non pofle beneplaci'um 

fine caufa revocari , quibus an magis , 

quám deciíioni fit ftandum , tu prudens ledor judicabis. 

Hasc melior proculdubio , Sc urbanior 

eft \id Capi. refponfio , quám qua? in alio propofito 

ad aliam ejufdem Capi. decif. fit a Marcobru. in 

çonfil, ÍQ6, in prin. volentc ( forfan quia. nefcicbat 

alias refpondere his, quae ab eo adduccbuntur contra 

id , quod ille volebat) audoritati Capicii modicum 

eíle deferendum propter rationes ibi per enm 

traditas , in quibus an bené dixerit, ipfe videbit, 

faxit Deus ne de ipfo, Sc de nobis pejora juftion lorian 

ratione, alii dicant. Sic declarajje i 11 fadi contingentia 

pro hac opinione Senatum Burdegalen. auctor 

eft Nicola. Boer. decif. 146". nu. 18. Sic etiam fe 

vidiíTe chulas judicat tan refert Hieronymus Ceval. in 

commun. contra commu. q. 42?. num. 28. ubi prse aliis , 

videndum eft, quia plures idlegat , qui de hac materia 

agunt hic propterea confulto omiflos. SüCcéflit 

etiam is cafus in Senatu diíputandus de anno 1610. 

in caufa in eo vertenti coram egregio Senatore Francifeo 

Mijavila , Sc Franquela , feriba Jacobo Agramunt, 

inter Anthonium Padilla, 8: Paulum Roflello, 

in qua fub die 26. Odobr. 1610. refolvit Senatus , ex 

dodrinis fuperius allegatis , non potuifle Excellentilfimos 

Duces Cardona' revocare fine caufa , & illius 

Cognitione, quandam conceííionem, quam durante 

beneplácito, Sc mera volúntate fecerant alicui his verbis. 

Nec alias diclum beneplacitum fuifie legitime revocatum 

pracédente caufa cognitione , ubi vidi conclufioüero 

in archivo regio. 

His "|" tomen non obftantibus vidimns non femtli 

de noftro tempore revreafle fuam M.jeftatcm abfque 

alicujus caufas cognitione beneplacimpí , quo durarle 

quibufdam commendaverat ofhcia valde praseminentia 

in Provnicia , Sc licet á principio aliquod 

inter Provinciales murmur audiretur de fupplicando 

domino Regi ut dignaretur pro fuá benignita-' 

te oflicia reftituere quibus fine caufa aut faltem fine 

illius cognitione ablata fuerant, utpote quia repugnarent 

ejufmodi revocationes dodrinis, Sc opirrioni 

Dodorum, quae communifllma videtur , fu-j 

pradidis, non tamen fadum fuit, Sc ideó remaniit 

negotium in eo ftatu quód forma? revocationes 

fuerunt fuum effedum. 

Hiec funt, quae á dodoribus traduntur in hac materia, 

ex quibus vides omnes feré concordare, vix aliquo 

diferepante , quód requirat caufas cognitionem 

revocatio benepiaciti, á qua opinione , ne folus ac 

íingularis videat, ac temerarius recedens á tam fecuré 

per omnes firmatis fententiis, Sc refolutionibus , 

nec ego recedo, fed velim mihi concedatur dicere 

quid íit quod eam mihi opinionem, fi non improbabilem 

, dubium reddat. 

Id f eft quod fciam , prout hac clavi, glof. 9. par. x 

3. a numer. 4. cum fequent. pluribus fundavi , maximam 

eífe communis ufus loquendi eíficaciam circa 

vocabulorum intelligentiam , Sc íignificationem , 

adeó nt praferatur illa proprictati proculdubio fermonis 

: hoc fi ita eft, quis , quasfo , mihi dicet quód 

non intellexerit, Sc intelügat vulgus quód concedere 

ad alicujus beneplacitum fit concederé ad meram 

tantum , Sí nudam voluntatem concedentis , 

Sc doñee ille non dixerit privilegium , Sc conceílionem 

revocanda? certé non unus ex mille , ergo bené 

videtur concludi vel quod ita beneplacitum debeat 

intelligi, vel quod, fi aliter intelligatur, fit 

proculdubio violentia verbi fignificationi , quam 

communis ufus loquendi, ac communis intelligentia 

ei tribuit. 

Praeterea i argumentum de fuperfluitate vitanda z 

valde appofité huic negotio applicatur : fi enim in 

ofliciis quibufeunque perpetuis licitum eft ex caufi 

, Sí cüm illius cognitione revocare conceífionern 

, nihil plus videntur verba, durante beneplácito, 

operari, vel concédenti tribuere quam ipfe per difpofitionem 

juris haberet. 

Vidi fuprá quid fuper hoc dicerent Benedic. 8c 

Oliba , operari verba prsedida quandam in nominato 

, Sc provifo perpetnam monitiouem , ÓC ftimulum 

ad bene, fide liter fe habendum in exercitio 

otíicii ,

GlofíaX. Parsl. 

officii, fed id non fatisfacit , habent enim jam per 

jus commune provili hanc perpetuam monitionem , 

óc ftimuluin dum fapius audiunt illud , quod femper 

loquitur, monens officiales ut recle prout decet , fe 

habeant in adminiílratione > ÓC regimine ofticiorum 

fcituros quod li id non fecerint , muldabuntur pcena 

iilorum privationis, ÓC alus pcenis. 

ce Memini •}- quod ex his conlíderationibus confulti 

de anno 1611. quídam hujus civitatis advocati, inter 

quos ego minimus eram , pro parte Deputatorum 

hujus principatus , fuper intelügentia , c. 64. cur. 

anni 1599. inclinabamus quod illa verba de officialibus 

triremium Cathalonia ioquentia poíita in difto 

c. (¿:tc tot ¡os oficiáis e/liguen a beneplacit deis Deputats 

y Uydors los que per ells feran nomenats : hoc eít, 

quod omnes oficiales fint, feu exiflant ad beneplacit um 

229 

Didum f exiftimo fingulariter poífe fien has evo- i

deíiderarem , ideo decrevi de h : 

s ulterius non agere. 

Cogita quia non videntur á ratione deviare qua? graves 

ifti doctores in hac materia evocationis tradunt 

quando repugnant privilegia % vel repugnare videntur, 

utpote quia per ea íit ftatutum quod per aliquem, 

per dominum eligendum ex his , qui libi per populum 

prasfentarentur , jurifdidio exerceretur, óc ego vix 

etiam aliud crederem unquam. 

160 Sed j-quid é contra numquid per prasfentiam domini 

dicctur ceft'are jurifdictio officialis , licuti per adventum 

, óc prasfentiam Vicarii ceftat exercitium fubvicariróc 

Locumtenentis j vidi tibi per Ancharra. in 

c. volentes per illum tex. extra de offi. leg. viden. I. fin. 

ff. de offi. proconfiul. éf lega. I. judicium folvitur, de judiciis 

, Barba, in tratl. de prctjlan. Card. I. par. qu. I. 

n. 29. in 14. vol. tratl. óc Joan, de Selva, de benefi. q. 

14. n. 18. in 15. vol. tratl. 

Sed hasc quasftio non videtur noftro quem tradamus 

, cafui accommodari polfe, poftquam enim refolvimus 

quod cumulativé , non privativé ad dominum 

cenfetur hasc noftra jurifdidio ofticialibus Baronis data, 

inde confequitur quod ejus jurifdictio non celiat 

per Baronis advendum , fed cumulativé per eos exercetur, 

atque ita communis praxis admiíit. 

161 An \ autem , licut non poteft dominus durante 

tempore proviíionis privare fuum officialem, íic ut 

didum eft electum, ÓC*confirmatum , jurifdidione , 

an etiam é contrario idem dicendum íit in continuatione 

officii ut illam permitiere non poílit ad aliud 

tempus poft finitam primum ; Breviter, óc refolutivé 

dic quod fic , óc quia hasc folent fieri clara, óc manifefta 

ex privilegiis univerfitatum, quibus pro forma 

ponitur tempus , quo durare debet officialis eledus 5 

ideo aliter id confirman non oportere arbitratus fum , 

qui tamen multa ad propofitum videre voluerit Aym. 

Crav. adeat qui hanc opinionem tenet in conf. 463. 

per tot. 

162 Et licet ifti officiales , de quibus eft fermo , tantam 

habeant poteftatem ,ut prasdiximus, non poflunt 

tamen quicquam faceré , quod pertineat , óc concernat 

jurifdidionem civilem , óc criminalem fine confilio 

judiéis ordinarii per Baronem nominati, ÓC creati, 

i" ita Senatus declaravit de anno 1^92. 8. Odobris ad 

relationem egregii quondam Senatoris Guillermi Sunier 

in caufa Hieronymi Pons, óc Almat contra Reverendiílimum 

Epifcopum Gerunden. feriba Jacobo 

Bascirca quod viden. eftBovadil. injua politi.Ub. 1. 

c 12. a n. 8. 

i 0¿ Excipiuntur -j- tamen plures cafus , quos expediré 

poteft hujufmódi officialis abfque provifipne , óc con- 

á culpa íi quid malé agat, Jaf. in l. 2. n. 4. quod quifque 

juris , Üc. plures allegat Cáncer, var. refolut. par. 

2. de jurifd. omn. jud. num. 153. óc probat Senatus , ut 

conftat ex traditis per Mich. Ferrer. in obfer. Guber. 2. 

parte , cap. 35. Bovadil. in fuá politi. lib. 1. c. 12. nu. 

42. qui declarat quod fecus foret fi judex , vel aífeflor 

non fuiflet per dominum datus, óc aílignatusipíi 

oíficiali, fed per ipfum volnntarié aflumptus, tune 

enim nonobftante iíliusconíilio teneretur officialis de 

male geftis , quia imputatur ei quod talemhbi elegerit 

aileíforem, argumento ,1.2. fi menfi falf. mod. dtxer. 

cum fimil. Óc aliis , quas late refert Cáncer, ubi fupe 

rius , num. 148. óc probavit Senatus de anuo 1594« m 

caufa de qua ibidem Cáncer. 

Et tamen -f hoc fané intclligendum ut officialis non 165 

excufetur propter confilium afleflbris voluntarii ab 

emenda , óc fatisfadione damnorum , fecus tamen ab 

injuria , qui non poteft dici eum fuifle in dolo argumento 

text. in fcepe alleg. I 2. quod quifque jur. quo 

cejante cejfat etiam atlio injuriarum , /. fi non convitii 

Cod. de injuriis , pulchré Cáncer, ubi fuperius , num. 

151. ubi tradit ita obfervajje Senatum in cafu , de quo T 

ibi. Memini ego etiam idem declaratum fuiífe de anno T 

1586. 10. Septembris ad relationem egregii olim Senatoris 

, Óc poftea in fupremo Regni Aragonum confilio 

Regentis'Joannis Sabaret, in caufa Petri Matheu. 

agrícolas parrochiasde Tayano .contra Petrum Liedo 

Bajulum ejufdem parrochiae,fcribaBenedido Sacares. 

Sed in cafibus, in quibus confilium judicis , feu af- I0( 

J 

feíforis excufat officialem ut fuperius dicebamus .-quis 

tenebitur de male geftis , an ipfe judex , an vero qui 

eum creavit , Óc conftituit Baro ; contingit enim perfaspé 

hujufmódi judices nihil , vel parum habere in 

bonis, óc cum non foieantcautionemprorefpondendo 

, in fyndicatu prasftare , dubitant ii , quibus ab 

eis fuere damna illata, unde habebunt ex quo fatiffiant, 

fi poftea condemnentur didi officiales. Hinc 

quasftionem tradant Calicius in extravagat. cur. cap. 

7. num. 117. óc Cáncer, in allegat. cap. 2. de jur. omn. 

jud. num. 163. in malé geftis ab officialibus Regiis an 

teneatur dominus Rex ad eorum emendationem. Imprimís 

pro affirmativa opinione quod teneatur Baro } 

faceré videtur quod f communiter dicitur officialem 167 

teneri pro malé geftis á fuo Locumtcnente , /. nullus 

qui éf l. neminem. C. de decurio libr. 10. éf 1.1. C. ad l. 

Jul. repeti. Óc nos habemus conft. l}.fub titul. deoffici. 

de Veguers éfc. tradit Cáncer, in fiepe allegat. cap. 2. de 

jur. omn. jud. numero 87. éf in 3. par. cap. 12. de offic. 

judie, tab. num. 188. Contrarium tamen verius eft * 

imó ipfe judex tantum tenetur , vel officialis de ma- 

filio fui judiéis, óc afiefforis, capturara videlicet jurif-* le ab eis refpedive geftis, probat leg. unic. C.ut omnes 

didionem íuam contemnentium , delinquentium cri- judices, circa finem , quatenus emendas ftatuit ibi Im- 

mine rragranti, delinquentium tranfitum facientium 

per locum, Óc terminum jurifdidionis ipfius officialis 

parte inflante, ócíineea, dummododidi delinquentes 

, quos fine partis inftantia cepent, feu capere voluerit 

,fint latrones publici, graífatores, vel bannici, 

elediá pace , Ót treuga , vel inimici Regias Majeftatis 

, ad tradita per Paris de Puteo de fyndicatu 

verf. captura , num. I y. éf verf. quia plerunque Jul. 

Ciar, in prax. jJ. fin. qu. 18. ?;«?». 7. Ludov. a Pegue. 

in prax.crim. cap. 12. de procef. via ordinar. $. 3. num. 

o.Specul.¿» tit.de accufa.%. I. verf. hoc tamen fallit , 

Tib. Dec. in tratl. eran. lib. 9. cap. 29. n. 8. vol. 2. 

Anth. Gom. var. refol. tom. 3. cap. 9. de captu reor. 

num 3. viden. Hieron. a Lumen, decif. Avenionen. 

•f 12%.num. 7. ita cenfuit Senatus eifdem feré verbis, 

quibus fupra ufi fuimus, iu allegata caufa Pons , Óc 

Almat contra Reverend. Gerund. Epifcopum cum 

proviíione decreti exequutionis Regias fententias, 

de qua in íuperioribus meminimus , ÓC ei dando formam 

, die 16. Novembr. 1592. 

J64 Et f iftud judicis confilium officialem excufat 

perator fiendas per ipfos officiales , qui inculpa fuerint, 

idem difponit Jacob. II. in conftit. 4. fub tit. de 

injur. tenet Calic. in extravag. cur. allegat. capit. 7. 

num. 117. ubi refpondet ad rationem in contrarium 

addudam , óc differentiam adducit inter unum , ÓC alterum 

cafum , Óc fequitur Cáncer, allegat. cap. 1. de 

jurifditl. omn. jud. numero ifl, viden. Marquil. in 

ufat tutores verf. qusero quid fi Bajulus pag. 3 14. 

Unde inferas quod coram proviforibus gravaminura 

non poteft proponi querela pro injuítitiis officialium 

domini Regis, quiaad earum emendationem 

non tenetur ex fupra dictis , óc ita pradicatur. Atque 

ha?c de his nominationibus óc eledionibus dida 

fufficiant ,qui plura circa eam materiam videre voluerit 

recurrat ad dodores in difeurfu citatos , Óc fignanter 

ad Avenda. pertct.cap. 19. per tratl. de exequen. 

mand at. Reg. ubi omnium latiíTimé eam pertradat, 

nec omittat Caval. in alleçjat. decif. 40. prima parte 

de contradibus ? qui bené loquitur. 

SUM- 

1*

Glofla X. Para.II. 231 


33 Merita pradida non fiufficit quod fint pro fervitiis 

privaiim Principi fadis. 

34 Martinas quando fuerit Rex Aragonum fatlus. 

1 Barones an pojfint va fallos extrahere a propria pa- 35 Princeps in dubio non cenfétur voluife a fuis conceftria 

pro juftitia admmiftranda. fonibus recedere , & jus tertio auferre , & opor- 

2 Prafes duorum provinciarum poteft in una negotia 

alterius expediré, & numero o. ubi declaratur. 

tet quodficiat quid agit 5 alias dicitur circumven- 

.fas. 

3 Dominus poteft ubicunque placitumfuo vaffallo man- 3 6* Rex in Cathalonia non revoc at privilegia in contraedare 

, & n. J. ubi* declaratur. tum redada. 

4 Jus reddi debet in loco Jolito. Privilegia omiiia in Cathalonia tranfeunt in contrae- 

5 Dominus dicitur vafalios gravarefi eos extra propri- tum, ibid. 

amtpatriam trabas pro juflitia adminíftranda¡ 37 Chana contra Chartam non valet in Cathalonia. 

7 Intelledus ufat, omnes homines , de judie. & firm. 38 Prafcriptioni eft locus miando per multum temporis 

jur. & ufat. pllicitare , de jurifd. omn. jud. vaffalli paffijunt quod dominus pojfideret Baroniam 

8 Dominus fi exiftit in poffeffione per legitimam tem- non obfiantibus prohibitionibus. 

pus potefl vaf alios alios trahere pro juftitia admi- 39 Cónfentire dicitur qui facit aliquem aclum ? qui ve* 

niflranda. nit in approbationem alterius. 

Fallít fi ñefcientíbus, Ó* ignoramibas vaffallis idfa- 40 Tempus neceffarium ut prajudicaffe fibi dicantur vaf 

dum fit• j ibidem , ubi dec. noftri Senatus. fall i in privilegiis de nonfe par ando fi dominum ado 

Vafjalli non prctfcribunt quod dominus teneatur tener- miferint, & gubernarepermiferint. * 

re curiam extra territorium quamvis per longum 41 Ufus. in contrarium non allegatur contra noftras con- 

. tempus tenuiffet Ibi eandem 4 fed poteft eam ad li- flitutiones. 

• bitum mutare, ó" num. fequenti •> ubi decif. Senatus 

Neapolitani. ' 

42 Confirmado informa communi qua fit, & quidope- 

retur. 

10 Prafcriptioni induda in favorem alicujus poteft per 43 Claufula, quatenus funt in ufu , femper intelligitur 

eum renuncian. in confirmationibus privilegiorum , qua fiant in 

11 Facultates mera qua funt non praferibuntur*. forma communi. 

12 Appellationis caufa pojfunt tradari extra propriam Claufula pradida pofita ín confirmationibus privilepatriam 

, ubi decifio Senatus Neapjjjtáni. giorum facit ut non prafumantur efe in viridi ob- 

1$ Caufa appellationum poffunttradarithurapropriam fervanúa ,fed ufus eft probandus per aliegandum , 

vicariam, & bájuham. | ibid. 

Intelledus conftitutionum de caufis tradandis in- 44 Rénunciantifuo juri non datur amplius regrejfus. 

tra vicariam > Ó" bajuliam , ibidem. 45 Renunciatio impon;t finem liti, & quando efl notoria 

14 Jurifdidio, qua conceditur per Barones bajulis per non requiritur alia fent entio. 

vaf alios nominandis , intelligitur in prima tan- A.6 Morarme quando eft acceptata , quia dequíritur partura 

inflantia \ ubi decif noftri Senatus. ti jus. 

15 Caufa appellationum non poffunt o domino delegar i 47 Audor ari fibi ipfi nemo poteft. 

extra proprium territorium in loco valde remoto. 48 Declaratur quando audoritas requiritur ad inte- 

16 Jusfaciendi bulle tina folutis , vulgo poli líes de fa- grandam perfonam contrahentis, fecus quando in 

lut, temporis peftis ad quem fpedet, & num. fe- favorem ejus , qui audorari debet effe introdudum '. 

qu entibas , ubi dec. noftri Senatus. quod audor etur. 

17 CuftoAum civitatis eledio¡pedatad decuriones. 49 Autloritas ,

62 Privilegium fi conceditur pluribus ut fingulis omni- 92 Ófficialis mutatio non eomprehenditur fub prohibí 

bus cenjetur facía concefiio & per contraventio- 

«3 

nrm unius non prajudicatür aliis , fecus fi pluribus 

ut univerfis , ubi dec. noflri Senatus. 

Negligentia unius an noceat aliis quando plures funt 

vocati. 

64 Sententia lata in caufa egregii Comitis de Montagut 

contra vajjallos. 

65 Privilegia incorporationum debent fervari vafaliis 

nedum qua funt concefa a. domino Rege , fed etiam 

qua a dominis inferioribits.ubi decif. noflri Senatus. 

66 Oficiales Baronum funt de jurifdiclione ipforu?n,non 

officialium Regiorum , ubi dec. Senatus. 

«7 Mieres declaratur in curt. 

cap. 23. 

Regul. Petr. III. 

*8 Officiales Baronis funt de jurifdiclione officialium 

regiorum fi delinquant in illa fpecie jurifdidionis 

quam iidem officiales Regii ibi habent, ubi decif. 

Senatus Neapoli. 

69 Officiales meri impertí an fint praferendi aliis , & 

num. 83. 

70 Archiepifcopus tenetur honorare 'Epifcopum dum eft 

in fuá dimcefi. 

Ídem in Cardinali, & Patriarcha , éf aliis. 

71 Confecratio Epifcopifacienda fpetlat ad dicecefanum, 

tione de novis oficial, non ponendis , ubi decif. 

Senatus. 

93 Locumtenens ófficialis in abfenti t tenetur afecurare 

tahulam , ubi dec. Senatus. 

94 Milites fubfunt Locumtenenti vicarii in abfenti* 

ficut ipfi vicario prafenti, ubi decif. Senatus. 

çc Baculum, & virgam portare officiales pro infgniis 

unde originem traxerit. 

96 Subhaftatio quare fit dida. 

G L O S S A X. P A R S II. 

Ubi fit vaíTallis juftitia adminiftranda , de privilegiis 

incorporationum , quorum vigore 

tentant períaepé vaflalli Baronum rediré ad 

Regiam coronam , & dcnique de cuftodia 

civitatis ad quem fpeclet, anad dominum, 

an vero ad univeríkatem. 

V Eniamus 

-f- ad alias in materia útiles, & pradicabiles 

quasftiones , & inter alias non omitta- 

museam, quae quotidie contingit tradari in magnis 

tribunabbus inter dóminos , Se vaífallos, nunnon 

ad antiquiorem Epifcopum, ubi declaratio fa- q i n c i Barones poflint vaífallos, ad petendam jufti- 

cra rituum congregattonis 

tiam extrahere á propria patria, & territorio illo 

72 •Epifcopus non potefl in dicecef. alterius exercere nec rum jurifdidionis. Hac in re dúo fore arbitror cafus 

qua funt ordinis , nec qua funt jurifdidionis fine diftinguend£, prior eftin eo , qui unicam tantum 

Uceada dicecefani. 

habet Baronftm , 6c territorium , & is dubio pro- 

73 Epifcopus eft caput fuá Ecclefia. 

cul tenetur vaíTallis in fuá propria patria jus reddi 

74 Rector univerfitatis prafertur Epifcopis fcholaribus. faceré abfque eoquod poflit ad id eos inde extrahere. 

7? Confecratio Epifcopi non efl atlus , qui fiat per Epi §.y? igitur in autien. ut omnes obediant, col. 5. & in 

jcoposjure fcopis jure proprio pi oprto , fedut jea ut delegatus Apo/tolicus. Apoflolicus. auden. qua in provincia. Cod. ubi de crimin. agi opon. 

76 Amtqmor femper prafertur in omni congrégatele, hanc opinionem tenent intrepidéomnes feré dodores, 

77 Confecratio Epifcopi non requirit certum locum, nec q u o s citabimus inferius. Secundas vefócáfuS eft 111 do-' 

certam dicecefim, fed ubique fieri poteft. 

mino, qui plura habet caftra 6c Baronias , an poííit in 

78 Delegatus non eget territorio , cum Papa, cujus una res,& negocia alterius tradari tacere , quo in cain 

vices gerit, totus mundusfit territorium. 

licet Cáncer, loco mox allegando difficuliatem faci 

79 Epifcopus dicecefanus non videtur habere jurifdidioliter refolvat negativé, nihilominus nos eam adeo 

nem in loco excmpto, nec prarogativam , nec prae- gravem judicamus ut mérito mereatur quod pluribus 

minentiam. 

examinetur. 

80 Locus exemptus aquiparatur loco exiftenti extra Imprimís igitur pro parte afirmativa faceré vide- * 

dieecefim. 

tur quod communiter tradunt dodores in l. extra 

81 Confecratio Epifcopi non committitur tribus Epifco territorium , qua finalis eft }ff. de jur. omn. Judie. Se íipis 

, fed uni tantum cuta affifientia duorum. gnan. Jaf. num. 9. Ang. de Peruf. num. 3. verfic. 2. fol- 

82 Delegado fada Epifcopo intelligitur fadaHtt nelit. pofle -j- Praelidem duarum provinciarum , íive Po- 2 

gocium expediat intra fuam dieecefim , non in alia. teftatem duorum territoriorum negotia unius in al 

83 Nifi apponeretur nomen Epifcopi, & refidentia , tera provincia , territorio tradare facit \ fecundó pro 3 

qua ejfet extra dieecefim'. 

eadem opinione ufat. omnes homines debent , in 

84 Nobtlior tanto quis eft quanto nohilius fubjeñum primo vol. conftitut. fub titul. de Judie. & form. jur. 

habet. 

Se uíat. placitare. in eod. vol. conftit. titul. de jur. omn. 

8j Merum imperito?;1 nohilius , & excellentius eft aliis. Jud. quatenus habent polle dominum ubicunque 

86 Offi.ialis meri imperii non poteft baculum , & infi- mandare placitum vaílallo fuo , dummodo in fuo 

gnia ferré, nec ibi continuo efe , ubi alius habet mandet. Facit denique Joan, de Socar, dodrina in 

reliquam jurifdidionem. 

commen. Petr. Alber. cap. fi aliquis, numer. 61. pag. 

Archiepifcopus non potefl in dicecefi fuffraganei te?ie- 463. quem Cáncer, ad hoc allegat. in J. par. var. ubi 

re deputatum officialem pro caufis appellatio?ús inferius allegabitur , quod conflit. 10. tit.de jur. omn. 

ibid. y jud. quae vult caufas vicarias in vicariam, Scc. fore 

87 Oficiales qui erant in loco tempore Regis Petri 111. traedandas, loquitur de vicariis , ¿kbajuliis regiis, 

non pojfunt removeri, fed illis tantum , qui ex Se non de aliis. 

pofl funt cread , & conftituti , ubi plures dec. noftri 

Senatus. 

Intelledus conftitutionis prima , titul. que novells 

ofíicials , ibid. 

$8 Officiales novi cread pofl tempus Regis Petri III. 

non removentur fifuerunt appofiti in vim privilegiorum. 

89 Privilegia , qua tranjierunt in vim contradus non 

veniunt in generali revocatione privilegiorum. 

I lis tamen non obftantibus in contrarium eft 

ventas , quod imó non poteft dominus vaífallos 

extra propriam patriam trahere ad petendam juftitiam 

, quam opinionem tenent Avend. de exequen. 

mand. Reg. 1. par. cap. Ç. numero c. videtur inclinan 

Bellug. in fpecu. Princip. rub. 26. verfic. Jefa 

Chrifti num. 17. Vincen. de Franch. dec. 166. nu. 6. & 

dec. 526. n. ü.glof. in dift. ufat. omnes homines,in verán 

fuo. Guil. de Valí, in alleg. ufat. placitare , Se Jacob. 

po Privilegium ob remunerationem fervitiorum dicitur 

permutatio , pecunia vero accepta vendido. 

Cfl Privil

GloíTa % 

Jacob. Caji. rem hanc pertractare in fupradido ufat. 

omnes homines, 24. íi perfeciífet , funt óptimas 

ad propofitum rationes, quas Cáncer, adducit ubi 

fuperius , quas etiam Franch. tetigit in locis fuprá citatis, 

tum -j- quia jus reddi debet in loco folito , 

tum etiam ut parcatur iaboribus & expeníis litigantium 

, quam uitimam rationem coníidcravit, óc attcndit 

Curia, quse ílatuit caufas vicarias non eífe ab 

ea extrahendas, nec caufas Bajuliae á Bajulia , ut docet 

Micha. Fer. 1. par. obfervan. Guber. Oath. c. 23. 

circa médium. Sc Canc. ubi fuprá addit f Aven, loco 

fuperius allegato , quod fi contrarium dominus fecerit 

gravare dicitur vaíialios , Óc tali cafu non ligat 

citatio > vel rnandatum domini , uti, per bona juta 

probat Mathe. de AíRid. in conftit. Reg. Sicilia in 

rub. 50. cap. Jufiitiarii, nu. 5. libr. 1. in cujus corroborationem 

conducunt plura , quae allegat Oldra. 

confil. 88. quibus adde iniquum eífe quod litigantes 

cogantur de patria exire pro litigando, ut dicebat 

Guid. Yao. ftngul. 637. num. 2. ubi allegat Balo*, in §. 

praterea'deprohibit.alien.feud.perFerder. viden.Petr. 

de poteft. Princ.¡cap. 15. num. 50.. eleganter Bovadil. 

qui idem probat i».///* politic. lib. cap. 16. de la Jurif 

dici. de fenor de vajjal. n. 187. 

Nec ©berunt rationes in contrarium addudas, ac 

imprimís non prima, quia nos non negamus quod in 

ea concluditur poífe. Poteflatem duorum caiirorum 

tractare caufas unius in altero ex ipfis, casrerum -f id 

intelligitur quoad eífectum ne proceditamenta poffint 

dici nulla tanquam extra proprium territorium 

fada, óc non alias, nec alio modo, uti colligitur ex 

eo Jaf óc Ang. pro dida opinione allegatis, quatenus 

fupradida tradunt ad limitationem regulas, l.fin. 

de jur. omn. Jud inde tamen non infertur poífe dominum 

vaífallos invitos á propria patria extrahere, 

ÓC alios docere ad petendum juftitiam quamvis habeat 

etiam jurifdidionem in ep loco, vide in ornar 

tum hujus refponfibnis Bellug. ubi fuperius, qui bené 

loquitur. 

Ñeque -j- etiam obeft fecunda ratio defumpta ex 

ufat. omnes homines, Sc ufat. piacitare. Reípondemus 

enim quod aut territoria , licet lint diverfa , ita 

fe conjungunt ut fint de eadem Baronia , Comiratu, 

vel Vicecomitatu , ócc. Sc fub eo, vel ea comprehendantur 

, óc nomine ejufdem Baronias, Scc. ea territoria 

veniant, óc tali cafu vera eft ratio in contrarium 

adduda quod poteft dominus ubi voluerit in 

fuo injuftitiam miniftrare vaíTallis Sc in his terminas 

loquuntur didi ufatici', ut claré ex eifdem ipíis 

conftat, óc probat late Bovadil. in fuá politi. lib. 2. 

cap. 6. num. 187. qui eleganter loquitur in propofito 

óc differentiam conftit'uit inter Regem , óc alios 

dóminos inferiores : áut vero territoria ipfa > in quibus 

dominus habet jurifdidionem, adeo funt diverfa 

, Sc diftinda, ut nullam inter fefe habeant 

c'orinexitatem, nec veniant fub nomine communi 

alicujus Baronías , Comitatus , vel Vicecomitatus , 

óc fimil., óc tune non poteft-dominus fada unius in 

alio expediré , nec tale quid difponunt allegati ufatici 

Cathaloniae, quamvis enim idem fit dominus 

utriufque territorii, alias tamen , atque alius- óc diverfus 

do mi ñus con fideratur refpedu unius, óc alte^rius, 

quia diverfa funt territoria , Óc fie de uno ad 

aliud non infertur, /. 1. cum fimil. fifi, de compenfa. pulchré 

diftindionem hanc in Regem duorum di verforum 

Regnorum - confiderarunt Bellug. in fpecul.' 

princip. dici. rub. 26. verficul. Jefu Chrifti, num. 17. 

ÓC pradic. nofter Joan, de Socar. in commemor. Petr. 

Albert. cap. fi aliquis dominus, numero 104. verficul. 

& quod ponet Anthon. de But. pag. 386. qui ad id 

But. allegat in repertor,,jur. civil, in verf.forus & in 

verf habens jurifdiílionem. Nec finaliter obeft quod 

Sucar. dicebat conftitut. de caufis non extrañendis a 

[Vicaria, vel Bajulia non comprehendere Barones ' 

Fontan. de Paçt. Nupt. Tom. I. 

Pars II. i 13 $ 

quia quamvis id verum foret non haberent illi íntentum 

, quia fufficit quod non fit permífliim per conftitutionem, 

fi eft per jus commune, quod deficientibus 

.conftitutionibus in hac patria obfervatur pro- - 

hibitum , ut fupra vidiftis. 

Supradida f omnia fíngulariter limitantur ut non 

procedant quando dominus per legitimum tempus 

foret in poífefíone vaífallos trahendi extra propriam 

patriam ad juftitiam miniftrandam , tune cenfeo non 

poífe per eos domino objici quod juftitiam faceret 

ac curiam teneret in proprio territorio, fed imó locus 

majorum attenderetur, /. jus pluribus, de jufi. & 

jur. Afftid. in conjlit. magni Canterari% in 9. not. 

Franch. in allegat. decif. 166. num. 6. atque ita ego 

confuíebam de anno i6o*>. óc habebam ad id caufam 

in Senatu pendentem , quas nondum finita* eft. 

Hoc tamen eft verum , óc procedit íi dida poífeííio 

acquifita fuerit fcientibus, óc coníéntientibus vallallis 

, contra quos vult dominus dida pofleflione uti, 

prouti in cafu fingulari nofter Senatus declaravit referente 

egregio olim illius Senatore Francifco Defcamps, 

poftea Regente Regiam Cancellariam > fub 

die 26. Aprilis 1593. in caufa hominum Defcellent 

contra Reverendif. Epifco. VinCen. dominum didi 

loci, revocando , óc declarando nullum quoddam 

rnandatum pcenale per judicem didi loci fadum 

Jura tis, leu Confiliariis > quatenus perfonam certi 

condemnati captam in indido loco alTerrent ad 

villam de Artes ejufdem é'tiam Epifcopi ad efíedum 

audiendi fententiam in fuá xCaufa prorerendam, ex 

eo quód per privilegia didis hominibus concefta ejufmodi 

extradio erat prohibita, non obftante quod pro 

parte didi Epifcopi prastenderetur aliquoties ita 

fadum fuiífe, óc fe effe in póffeftione extrahendi 

perfonas prasd.das , quia ( inquit Senatus , óc nunc 

probat noftrum inftitutum ) non conftabat quód 

fcientibus, óc confentientibus Confiliariisdidas villas 

exWadas eífent, quinímó COnftaB.at illa horis < 

cáptalas, extradas' fuifte infciis, Óc ignorantibus didis 

Confiliariis , vidi conclu,. in lib. conclu. didi anni 

1593. in archivo regio recóndito. 

. Sed "j" quid é contra nunquid fi in certo loco ex- 9 

tra proprium territorium per .tempus legitimum ut 

fuperius dicebamus, tenuerit Btiro curiam , óc juftitiam 

valíallis , nunquid fi poftmodum voluerit 

curiam mutare ubi' alias eam tenere poterar, vel uti 

in proprio territorio, vel alibi, an poílit per vaír 

fallos contradici quafi videatur contra dominum , 

prasferiptum quód teneatur in dido loco ficut fo^litum 

eft : refponde quod non , fed imo poterit dominus 

ad libitum curiam mutareóc juftitiam miniftrare 

in proprio territorio , óc patria y pulchré ita 

re foluit Vine, de Franch. in allegat. decif. l66. per tot. 

Sc fignanter ex eo quod-f fupradida pratíenptio in-l° 

duda fit in favorem domini, ut poífit extra propriam 

patriam jus va fía His miniftrare, unde non debet 

in ejus odium retorqueri. ítem f quia in his 5H 

quas funt merae facultatis non cadit praeferiptio > de 

cujus propofitionic ad multa conducibilis, veritate • 

íatiílimé nps egirñus in inferioribus in gl. diftridus , 

ÓC ex aliis etiam rationibus , quas idem Franch. adducit 

, quibus nihil addendum cenfeo , quia talem me 

judico qui non fint dignus cujufquam dodi Jurifperiti 

folvere corrigeam calceamenti : pro hac opinione 

deciiravit Senatus Neapol. de anno 1577. ut ibidem -f 

audor eft idem Franch. 

Aliam f óc fecundam limitationem ad fupradi-ia 

da adducit Franc. in allegat. dec. 126. num. 10. ut 

non procedant quoad cafus primarum appellationum 

in cafibus, in quibus eas pertinent ad Barones, ficut 

intrepide contingit in noftra Cathalonia, uti nos aliquando 

trademus, tune enim ( inquit ) poterit dominus 

in uno territorio , óc Baronía caufas alterius 

tradaie t ac tenere in una Baronía judicem fecundi 

3 daruní-

Claufula IV. 

* 3 4 ' . . . A.. 

darum caufarum alterius Baronías , arque 4a dicit di domino jurifdidionis civilis villse 'Oloti» & 

Í* decifum fuiífe per eum Senatum. Hasc muítis in lo quotidie oritur inter alios tempore peftf%, nunquid 

éis pradicantur ín Cathalonia, 8c fignanter in •f ad eum, vel ad con fules, & Decuriones univer-16 

exercitio jurifdidionis villas Oloti patrias meas cha- ' fitatis pertineret , & fpedaret deputatio perfona;, 

riífimas, folent enim caufas primarum appellatio quas conficeret Bulletina falutis , five litteras cernum 

in villa Rivipulli tradari, quas eft Baronia tificatorias , qoas ab uno loco ad aliuni folent 

ejufdem Abbatis Rivipulli , qui efl dominus oppi- tempore peftis expediri in gratiam euntium , tranfdi 

prasdicti de Olot , ad idque eft ibi judex conliieuntium y 8c redeuntium qui pras caeteris matetutus, 

viden. ad hasc Thom. Mier. nt cur. Barciriam hanc, ck reliqua ei afiinia latius, 8c exadius 

nona Reg. rot. II. anni 1283. c. \ 

poftea pro evoeatione pluries vidi obtentum. quod dicla certificatoria•• expediantur per not arium , V 

per fe ipfos , vel per alium , de cujus fide , meo juditate 

confidant, éfc. Aduarius erat Joannes Colell. 

cio , fuprá trtuáksL fecunda limitatio íingplarem 

fublimitationem ut videlicet non procedat quan Circa *t" fupradicta de cuftodia civitatis fequen-20 

do una Baronia > 8c unum territorium longé difta- tia nota pulchra , 8c utilia , quse ab Annae. Roret 

ab alio , tune enim cogeretur Baro.in propria bert. traduntur, ac in judicio decif a atteftantur rer. 

patria caufas delegare, j'uxt. leg. cum pofl fententiam judie a. lib. 2. cap. 11. in fecunda qitafiione, ut fcili 

Cod de appellat Franch. ubi fuperius. 

cet cuftodia urbis non per ftipendiarium , vel merce- 

Pro Corónide hujus difputationis líber hic narium prasftari debeat, fed perfonale munus eíle , 

* dúos cafus re ferré ad materiam hanc Earoniarum atque ita nulla habita dignitatis , vel magiftratus 

pertinentes, qui mihi eontigerunt in hac civitate excufatione compeili poífe cives eam prasftarc , 

in magno conftidu difputari , nedum de aliis feri- rationem dicit eífe perípicuam , quia fi viles ( inbimus 

> patrias noftras chariílimas, 8c intimorum quit ) funt, 8c difpendiarii cuito des non dubitan- 

amicorum r» eorum caufas alioqui fubtiles & tradum quin civitas facilé apud mercenarios emptores 

datu dignifumas omitientes > oblivifei videamur. invemat. Si venales animas portis , murifque pras- 

Primus igitur cafus eft quem de anno 1509. difpu-r fitiantur , quas fecuritas , quse ve fidei obligatio ab 

tavimus cum Reverendo Abbate Mooafterii Bea lis expedanda eft, qui ñeque pro aris , & focis 

tas Marías villas Rivipulli Ordinis Sancli BenecU? dimicant f ñeque ullo ia patriam affedu,& charitate 

inçitan-

GloíTa X. 

incitantur. Hasc is auctor cgregié dixit, quas tamen 

male videmus perfaspe in Cathalonia confervari. 

Sccundus cafus , quem hoc loci referre fum pollicitus 

eft graviilimae,ac valdé arduas vaífaliorum egregii 

Comitis de Montagut contra dominum pro redu- 

CCÍone Barón.as Callrifolliti ad coronam Regiam introductas 

caufas, in qua tamen , Chnfto gratias , poít 

longiílitsam , ab anno Icilicet 1560. ufque ad 1607. 

profequutionem, multifque modis , & mediis procuratam 

expcditionem valTalli fuccubuerunt , cujus quia 

ipfe ut advocatus d'di egregii Comitis patrem tali 

lahoris & aeftus , óc praecipué quia exemplaris ipfa 

fuit, Óc eft, utpote qua? graves, óc arduos in fe íncludit 

juris artículos hanc Baronum , óc Baroniarum 

materiam, quam tradamus, omnino concernentes , 

Sí íire quibus vix poteft ea dici remanere perfecto declarata 

( id folet eífe motivum quod me movet femper 

ut de aiiqua re particulariter difputem ) ideo vifum 

eft aiiqua hoc loci de ea dicere, quas forfan lectori 

non difplicebunt: prasfuppofito enim quod materia 

fit ta'.is prout efl, quae mereatur difputari, nihil 

interdi quod : 

Pars II. 2- 3 i 

antiquum quoddam noftri Senatus decretum de anno f 

1577. fub die Novembris ad vel tionem egregii tune 

Senatoris Francifci Xammar fadum in caufa Svndici 

Lloret contra nobilem Hieronymum de Loeuftaria* 

quo id , quod dicimus, fuit declaratum his verbis. 

Attento conflat dicla privilegia incorporationum , ( quas 

erant eadem cum his, quibus agebat fyndicus Baronías 

de Caftellfollit)?^ recepife interpretationem per 

declarationem Regis Petri JII. die 16 Novembris t 355. 

ut per eum , vel ea non intelligatur prohibita alienatio, 

feu donatio in remúneratioñem fervitiorum , prout efl 

donatio , quam, &c. eft hujufmódi decreti copia auctentica 

in proceftu , de quo agimus. 

Per hasc exiilimabamus , fatis fuperque fulcitam 

noftram opinionem quod valeret noftra donatio non 

obftantibus privilegiis incorporationum , utpote quia 

fada in remúneratioñem fervitiorum per nob'lem 

donatarium, óc fuos predeceflores Regi egregié 

prasftitorum. 

Opponebantur -f tamen nobis adverfus fupradida22 

quampiurima, quibus oportuitrefpondere ut in cau 

nabftrado tradetur, vel in concreto 

ía obtmeremus. Primó quod non conílaret de meritis 

appücata alicui cafui , qui in foro fucceíferit. 

nobilis donatarii aliter quam per aíTertionem Regis 

*l 1 n ea igitur -j- caufa prastenfio valTallorum innite- 

in privilegio , feu donatione , quam non fuffitere 

batur quibufdam prohibitionibus, Sí promiílionibus 

contendebant perfuadere adverfarii. faltem in prasju- 

de non alienando tam generalibus in tavorem En;fdicium 

tertii ex quo eftemus in perfora prohibita docopatus 

, Vicarias, Sí civitatis Gerund3Ssnec non 

nare , ex late traditis per Pet.¿/


jam alias diximus in hoc libro, ex quo Principis aflertio 

de his meritis pluries legebatur in procelfu in diverfis 

fcripturis geminara, & repetita per eundem, fatis 

fuperque exiftimabamus probata hujufmodi merita. 

Verumtamen ut nullus remaneret fcrupulus, nullaque 

dubitandi daretur occafio , fuerant tándem plura 

fragmenta, & capitula librorum Hiftoria Regni 

Aragonum per diligentiííimum , ac fideliflimum 

fcriptorem Hieronymum Zorita compada in proceflu 

exhibita, quae eadem benemérita , óc fada 

egregia ílrenuorum domus de Sanda p.ice virorum, 

de quibus loqucbantur privilegia eis concefla de Baronia 

de Caftellfollit , óc alia plura ita referebant 

exade , ut nihil ultra eífet deíiderandum. Hiftoria 

29+ autem , máxima fi eít tam approbata , ut haec de 

qua agimus , ftandum eíTe ad plenam probationem 

docet Pont, in cap. cum caufam , de proba. óc late 

profequitur Mafcard. de proba, eonclu. 287. per tot. laté 

etiam Menoch. in conf. i. numer. 125. in 1. volum. 

conf. 

50 Ópponebatur f etiam adverfus noftram principalem 

rationem quod quamvis de meritis conftaret , 

non tamen propterea diei polfet potuilfe Regem propr'jr 

ipfim donationem, óc conceflionem > quam fecit , 

Facete de Baronia de Caftellfollit, quia id quod dicitur 

pofle Principem ad bona prohibita alienari 

minus injicere propter remunerationem fervitiorum , 

intelligendum eíl in fubüdium non extantibus aliis 

boms liberis, de quibus poflit Princeps remunerationem 

faceré, non alias ficuti in terminis , autlores 

'qua. Cod. com. de leg. quae certis de cauíis ibi expreffis 

al.enationem permistit non obftante prohibitione, 

tradunt Dodores id fore in fublidium intelligendum 

non extantibus bonis liberis , Marzar. in epitom. de fideicomm. 

quaf. 48. num.j. plené Peregr. in eod. tratl. 

art. 42. ÓC videtur idem Imper. in ex aud. iníinuare 

in illis verbis, fi liberis portio legitima non fufficiat ad 

dotis , vel donationis propter nuptias conflitutionem, &c. 

óc in $. fi vero, in auíl. de reflitut. & ea qua parit. &c. 

i bi , aliam non habens fubfantiam, late Surdus decif. 

82. numer. 4. óc in propriis noftris terminis tenet 

Amad, de Pont, in tit. qui feud. dar. pof. pofl. quafi. laudem. 

nu. 60. concinnunt quae docet Guid. Pap. decif. 

5c 1. infin. Grat. confil. 147.». 24. lib. 2. Ruin, confil. 

108. num. 29. volum. 2. óc Crave. confilio 241. colum. 

fin. verficul. fecundo refpondeo , quod multo poft haec 

feripta reperi per noftrum Jacob. Cáncer. ( quem adverfarium 

hab uimus in hac caufa egregii Comitis de 

Montagut) aliis audoritatibus omatum , ac fulcitum 

in 3. par. var. c. $.de privileg. num. 375. óc rurfus c. 

13. de jur. cafi. n. 93. 

31 Refpondemus -\ tamen cum Nat. in confil. 367. n. 

15. Ferd. Loaz. in fupra allega, conf. argumento 3. pro 

Marchio. verf. nec obfat. fol. 185. óc Marcobru. conf. 

$'um nen 

erant fada pro Regno Aragonum , fed nec pro Rege 

Aragonum. Martinus enim tempore quo Siciliam 

petiit cum Hngueto de Saudapacc ad adjuvandum 

Martinum filium íuuin Regem Sicilia, non 

erat Rex Aragonum licet poftea fuerit, fed Dux tantum 

Montis Albi , ut in Chronicis habetur , Óc in 

vita ipíius in principio voluminis conftitutionum : exclamabant 

ergo adverfarii quomodo permitteretur 

diei quod potuiflet Rex poftea remunerare de rebus 

Regni Aragonum alienari prohibitis fervitia non pro 

Rege , nec pro Regno fada, Óc praftita , fed pro 

alio , óc in alterius Regni utilitatem feparati á noftro 

.óediftindi/ 

Huic argumento refpondebamus ficuti pracedenti 

quod imó in manu Principis erat qua de re vellet eum 

remunerare, qui de fe fuiflet benemeritus. 

Dicebamus -j- item quod imó Óc pro Regno Arago-3^ 

num , Óc pro Rege ejus regni fada fuerant ea fervitia 

, ut enim ex diveríis locis chronica Zorita (quam 

non curo hic poneré, quia non hiftoriam , nec fada 

feribo , fed id quod juris eft enarrare tantum inftitui ) 

commonftrabamus quod jam tempore didorum fervivitiorum 

, ÓC multo ante tempore , fcilicet Regis 

Petri III. per mortem Federici II. Regis Sicilia 

fine liberis mafeulis , Regnum illud delatum erat 

Regibus Aragonum , óc illorum Corona applicatum 

vigore teftamenti Federici primi filii Petri 

fecundi ejus conquiftatoris , licet á Maria filia 

única didi ultimi Federici tune poííideretur , quam 

toto tempore vita permiferant Reges Aragonum 

dido Regno potiri , óc uti frui , ea vero finita illud 

ftatim recuperavit nofter Martinus donator 

Rex Aragonum jam fadus , nec permiíit alterum 

Martinum filium fuum ( maritus qui fuerat 

Maria Regina, óc ejus hares ) illud nomine proprio 

, vel uxoris fuá ut ejus haredem poftidere, fed 

imó nomine , óc cum licentia Mjrtini patris Aragonum 

Regis, óc ut ejus generalem gr.bernarorem : 

ecceergo quod jam habemus fervitia hac fada pro 

utilitate Corona, Óc Repni Aragonum. Quód avtem 

pro Rege Aragonum eÍTent praftita , parebnr e'? am 

ex eo quod major pars conquiíbe Rernii Sicflm facía 

fuit poft delatam Martino dnci Montis albi fue* 

celhonem Regni Aragonum , óc poft ejus Regem 

renun-

énunciarum'jerat enim adualiter in Regno Sicilia; 

cum noftro Hugone de Sandapace , óc aliis viris 

egregiis pro ejus íiberationc á manu rebellium militan 

s , quando á Cathalonia, óc Valentía miffi legati 

ei nunciarunt delatum fibi Aragonum Regnum per 

mortem Regis Joannis fratris' fui, quae doienter in, 

nemore de Foxa, quod eft in hoc Principatu, ei venando 

contingit, quibus ipfe refpondit acceptare fe 

líbenter quod ei offerebatur , quantum autem ad id , 

quod ab eodem exigebatur , óc petebatur á Legatis. 

deprompto acceffu ad Regnum , dixit fe non poífe 

tam citó vaflaliorum votis ahnuere : volebantemm 

prius pacatum Regnum illud reliuquere > óc quod 

snceperat perficere liberando illud omnino ab oppreílione 

rebellium > óc notat Zorita fadum iftud 

enarrans majorem'jhujus conquiftas partem fadam 

fuifle poft ha/ic legationem, óc nuncium allatum 

de fucceílione Martini in Regno Aragonum. Ecce 

ergo quod non poteft dici fervitia noftri Hugueti 

de Sandapace non fuiífe Regi Aragonum 

prasftittV 

. Addebamus quod is nofter Huguetus , óc fui paí 

ter óc avus non folum in hoc Regni Sicilia; bello 

fervíerant , fed ín multis aliis occaíionibus Regibus 

Caftellas, óc Aragonum in Caftella , Sardiuia > 

Majorica, ÓC aliis locis, dum bené eorum ope 

Reges indrgebant, ut ex multis Zoritas teftimpniis 

comprobamus. 

Adjungebamus finaliter quod videbatur fummas 

fubtilitatis efte, velle advcrfariot, poft eam antiquani 

hujus Baronia? 196. annorum pacificé cum 

iéientia , óc patientia advedliriorum , Sc cum diverfis 

eorumdem homagiorum praeftátionibus ante litem 

motam poífeflionem in fucceflbribus Galcérandi de 

Sandapace primi acquifitoris continuatam , de qua 

mox dicemus, noftram conceffionem, óc privile- # 

gium fub colore horum defeduum , Sc nullitatum 

tam parum fundatarum Íubvertere. 

Sed ~f* adhuc cum ais non conquiefcebat adverfantium 

animus, inftabant enim quod alia ratione noftra 

conceflione erat nulla > videlicet tam ex defecto . 

voluntafis ipfius Principis, quam ex defedu pot6* 

ítajfis > ex defedu quidem voluntaria » quia ea non 

dicitur adeífe ubi Princeps ignorat quid agit .* eft 

epim neceífe conftare Principem voluifle recedereá 

fuis conceílionibus, ÓC jus tertio auferre de poteftate 

ahfoluta , alias enim dicitur circumventus , aut per 

errorem , vel oblivionem adu fecifte, ficuti docent 

Ruin. conf. 29. vol. 1. Velaf. conf. 72. nu. 21. & 23. 

Pet. de potefl. Princip. fol. 206. col. 3. nu. 60. Crave. 

alleg. conf. 241. col. fin. in noftro autem cafu. Princeps 

, qui conceíferat, feu donaverat jus 1 uendi Baroniam 

Caftrifolliti Hugueto de Sandapace, non 

habuit notitiam pribrum promiflionum de non alienando 

, óc íéparando á Corona Regia per fuos prasdcceflbres 

in favorem hominum dida; Baronia;, ÓC 

alias fadarum , aut faltem de tali non conflat, 

ergo dicendum videtttr ( aiebant adverfarii) non deberé 

judicari, quod Princeps voluerit á didis prioribus 

conceílionibus recedere, óc eas revocare , jufique 

tertio auferre , quod ignorabat fibi conceflum. 

35 Defedus f autem poteftatis ex eo colligebatur , 

fecundum opinionem adverfantium , quod iu Cathalonia, 

etiamíi vellet, non poteft Princeps revocare 

privilegia in contradus tranflata , quia hic 

non efi dominus juris pofiti vi, cum iftud^hon ponát 

nifi in curia, ÓC Cathalonia omnia privilegia 

tranfeunt in contradum , cum confirmentur in curia 

cum ílipulatione norarü, óc juramento , Marquil < 

in ufat. quoniam periniquum , verficul. qua fecundum 

Jacobum* fol. t*fí-pag. 1. ÓC Vallefica num. 4. Ítem 

37f addebant adverlantes non valere in Cathalonia 

chartam contra chartam , conflit» 5. & tot. fere tit.fi 

contr, duci y útil. pub. 1 

Pars II. E ¿37 

Has rationes adeó firmas , & confiantes exifhmabant 

(ut idem ipfe ab altero ex eorum advocatis». 

cum penderet caufa , intellexerant) ut fibi perfuaderent 

neminem pofle eas diluere: Verum nos qui ejuf- ¿ 

modi cauías, óc juftitia; merita mature ufque ad átomos 

ferutati fueramus, nullumque fere obicem , qui 

opponi poífet, non confideraveramus ut fuo tempore' 

diflblveremus adeo facilem ad illa refponfionem judicavimus 

, ut indignum arbitrati fuerimus quod ea in 

re multum temporis confumeretur. 

Dicebamus igitur quod concedebamus , citra veri 

praejudicium , argumenta adverfantium, negabamus 

tamen quod in noftro cafu tradaretur de revocatione 

alicujus prioris concellionis > vel de au lerendo 

aliquo jure tertii, vel etiam de conceflione charra; 

contra aliam chartam» ratio eft clara, Sc manifefta, 

cum chartas omni prohibitione de non alienando > 

óc feparando á Corona Regia cenfeatur exceptuatus 

cafus rem un era ti 021 is fervitiorum , ur abunde fatis 

in fuperioribus confirmavimus , inde fit, quod noftram 

conceííionem fecifte dici debet Rex Martin us 

abfque lasfione priorum in favojtem adverlantium fadarum 

, Óc abfque aiiqua ablatione juris tertii, cum 

illud conditionaliter dici debeat acquifitum , :nifi Rex 

vellet propter remúneratioñem fervitiorum 'alienare , 

quae eft conditio tacite inhaerens prionbus dipofitionibus 

> quae idem operari debet quod exprefla ,'ex regula 

juris noviífima : utendo igitur nofter Princeps 

facúltate fibi de jure conceífa aliena.idi propter 

remúneratioñem fervitiorum, non obftantibus prohibitíonibus 

, nerrini eft dicendus injuriam faceré 

, nullius jus auferre , nullas concefliones revocare 

, nec aiiqua poteftate abfolutam in his uti 

fed jure ordinario faceré qqod poteft,ac proinde non 

erant in noftro cafu neceftaria quse adveríarii ex adverfo 

confiderabant intervenire debui/Ie ut valeret 

noftra conceflio , inde apparet quod facile corruant, 

adverfantium quae appellabant fortia argumenta , 

quam modicasque fint diíficultatis , ac firmitatis. 

Hasc refpondebamus ad ea , quae nobis adverfus 

noftram primam rationem abjiciebantur. Venia- ' 

mus jam ad fecundam rationem , quam folam fufHcientiflimam 

arbitrabamur ad vidoriam quando alias 

non affuiíTent. 

Ea-}- defumebatur ex lapfuceiitum nonaginta fex|8 

annorum ante litem motam quo quiete, Óc pacificé 

prasdeceflbres noftri egregii Comitis Baroniam 

Caftrifolliti abfque contradidione hominum illius, 

imo de confenfu eorum faltem tácito, qui elicitur 

ex variis praeftátionibus homagiorum, quas didis 

prasdeceflnribus voluntarie fecerunt, óc abfque aiiqua 

proteftatióne po/Tederunt, quas quidem íonga , 

imó longiflima patientia didorum vaflaliorum > jundis 

prasftationíbus didorum homagiorum hoc unum 

proculdubio operara eft ut per eam fibi piasjudicaverint 

univerfitas, óc Ungulares prasdidi in privilegio 

quod habeant ne poílent alienad , ut eleganter in tuV 

eifdem terminis docet Jaf in allegat. conf. 227. ante 

numer. 31. verf facit fexto. vol. 2. quod probat ex 

dodrina Bal. in l. quo'enim , nu. 1. ff. rem. rat. haber. 

Sc Abba. ¿» cap. noyiinfitfie num. 7. de procura, dicentium 

-f quod ubi tradatur de prasjudicio alicujus ÍÍ39 

ultra patientiam ,' Sc taciturnitatem faciat aliquem 

adum , qui videatur venire ad approbationem adus 

illius , certe videtur con fentire, probat item eandem 

refolutionem eleganti fimili , ficut enim , inquit 

, alienatio feudi fada per vaflallum domino 

fciente, Sc patiente de jure valet, & tenet tanquam 

de ejus confenfu rada ex quo contradicere curo poffet 

non cóntradixit , ut not. glo. in capit. i. ver. periniffu 

, de prohib. feud. alienat. per Lotar. quas eft communiter 

á dodoribus recepta út teffantur Andr. de 

Ifern. Jacob. Alu. Óc Mart. Laúd. ibid. óc pulcherrimé 

docet Joachimus Mynfig. fingid, obfer. cent. 4.

obfer. 8c. per tot. íic inquit valere debet alienatio vaf- nunciatione , quia de jure juri fuo renuncianti no» 

fallorum f.ida per dominum eis fcientibus , óc quali datur amplius ad jus renunciatum regreífus , vult. /. 

expreíTé per hujufmodi tacitumitatem , Óc temporis poftquam liti Cod.de pall. Se ibi communiter feriben- * 

lapfum , ac praftationem homagiorum confentienti- tes , óc Íignanter Mart. Mont. inrepet. ejufd. I. plura 

K»n«. bus, ITA ita ut nt diei debeat talis talis taciturnitas , . jundis INNDIS VN- vo alia ALIA jura i 11 RA apprimé annrimé ad propoíitum DRONOFIRNM conferentia rnnffrpntia adducit *AAI*ñt 

luntariis adibus abfque aliqua proteftatione fuétis , 

eifdem prajudicafle. Haec Jal. cui addamus nos aliqua 

, quibjs ejus dodrina illuílretur. 

Adverto igitur imprimís dodrinam Jaf. in loco 

pradido quoad propoíitum , de quo agimos valde 

fuiífe celebratam in noftris propriis terminis quando 

adeíl exprefta prohibitio alienationis , ut illa poftea 

fada fuftineri debeat, quando univerlitas per longum 

tempus fuit fciens , Sí patiens, 6c ultra fcientiam 

óc patientiam fecit aliquos adus poíitivos , veluti 

praeftare fidelitatem , Sí obedientiam domino , ócc. á 

Barba, in conf. 11. col. ¿.vol. 2. Socin. conf. 4. n. 21. 

vol. 3. ubi etiamfi adus fadi fint cum aliqua proteftatione 

fi poftea tacuerunt , Soc. jun. conf. 04. numer. 

30. vol. 2. Nat. conf. 580. numero 6. Alciat. conf. 

167. num. i. Parif. conf. 22. num. 87. & conf. 1 ¿. numer. 

102. vol. 1. Marcobr. conf. ji. num. 107. óc Surd. qui 

fupradidos omnes refert conf. 323.NU7NER.2S.vol. 3. 

quibus in locis miré Dodores fupradidi Jaíbnis doctrinam 

approbant, Óc novis quilque mediis compro- 

40bat, minufque \ tempus requirunt , quám eífet 

tranfadum in noftro cafu. Nat. enim exiftimat fuflicere 

80. anuos , qui traníierant in fuo cafu , Surd. 40. 

Marcobru. 2C. Jaf. autem 10. annos, videndus in hanc 

rem Amade. de Pont, in tit. qui feud. dar. pof. num. 

122. pofl quceftiones lauletniales. 

41 Opponebatur -|- adverfus hanc rationem quod non 

videretur alicujus eífe momenti in noftra Cathalonia, 

ubi in ómnibus curiis generalibus fit confirmatio privilegiorum 

uni veriitatum , per quam videtur jus femper 

eis confervari non obftrntibus abufibus, feucoutrariis 

uíibus earundem : in Cathalonia enim ufus , 

vel poífeííio non admittuntur adverfus conflitutionem, 

fed abufus appellantur conft. 10. tit. de obferv. 

confi. CU7N aliis efufdem lit. 

42 Refpondemus -f tamen quod in noftris conftitutionibus 

non reperitur alia confirmatio , praterquam in 

forma communi, qua lit quando Princeps fimpliciter 

privilegia confirmat non alias de negocio inftrudus , 

nec aliqua particulari de negocio habita notitia , per 

quam nihil novi cenfétur Princeps donare , óc parum 

aut nihil ea confirmatio operatur , ut probant DD. in 

c. ex frequenti, extra de conftit. in c. quia diverfitatem 

, de concef. praben. & de con'ir. Útil, vel inútil, per 

tot. Ho fien f. in funun a fupra prox'nne relata tit. de co?t- 

fir. util.•vel inútil, 71117/1 er. 7. pulchíe Eman. Rodrig. 

quafi. regul. tom. I. qu.eft. 8. per tot. nonnulla tradit 

Qgyi.pratl. obferv. lib. 1. obferv. 1. 

43 Irnj fin tali confirmatione femper intelligitur , 

quatenus funt in ufu. Rodrig. ubi fupra qua claufula 

adtollendam omnem dubitationem ponitur in noftris 

conftitutionibus privilegia confirmaiitibus, ut ex eifdem 

ipli> apparet , óc Íignanter ex conflit. 1. tit. de 

privil. & immitnitat. Qua claufula polita in confirmatione 

privilegiorum facit ut illa non prafumatur elfe 

in viridi obfervantia , imó íit id probandum per eum , 

•j- qui fe privilegio vult juvare , prouti eft pulchra decifio 

Rota provin. Marchia 14. per tot. 

Re! qua, qua objiciebantur adverfus hanc ratione 

n ponemus poft fequentem. 

44 Erat f igitur tertia ratio, qua claudendum arbitraban 

ur oâdVerfantibus,qoac ex renunciatione ,quam 

liti. óc cau fe univerfitas per fuum fyndicum legitimé 

confiitutum tecerat die I. Februarii 1597. volenseam 

pro renunciara haberi, vires açcipiebat, pratendendo 

quod nrareníi novi fyndici per ipfam univerfitatcm 

poftea poft viginti unum annos , Óc ultra conftituti , 

qui in caufa nomine dida univeríitatis comparaverant, 

non poterant eam profequi obftante dida re- 

Caf Barz. decif. Bonon. 18. num. 10. Renunciatio 

enim finem liti imponit , óc quando eft Judici nota 

non requiritur alia fententia ,Jaf. i?i dicl. I.poftquam 

liti* num. 7. ÓC Dec. ibidem eod. num. Mont. num. 21. 

ÓC Barz. ubi fupra, qui bene in propofito loquitur nu. 

11. cum fequent. Máxime f quando renunciatio eft ac-^5 

ceptata , prouti in cafu noftro , per quam acceptationem 

fit parti incommutabiliter juris acquiíitio , 

propter quod abfque ejus volúntate , óc coníenfu revocari 

renunciatio non poteft , ut bene probatur per 

text. Í7I l.fi diverfa. C. de tra?ifadio?i. Monter. late ubi 

fupra 71. 15. 

Opponebatur f tamen adverfus fyndicatum ^jus^ 

qui renunciationem íecerat , quod non fuiflet, lile 

legitime fidus ex eo quod decretum non fuiflet ineo 

legitimé interpofitum , quia interpofitum fuerat per 

Joannem de Crudilhs tutorem , oc curatorem noftri 

egregii Comitis tune pupilli , de cujus interefle agebatur 

111 dido fyndicatu , Sí in ejus favorem fiebat , 

ad quod allegabatur quod nemo poflet fibi ipfi, ócad 

propriam utilitatem audorari , /. 1. $. quafitum , ff. ad * 

S. C. Trebell. & /. quod diximus de autlor. tutor. ubi 

omnes. 

Sed rf" refpondebamus quod imó decretum fuerat48 

legitimé interpofitum etiam audorante dido Joanne 

de Crudilhs tutore pupilli .• quod enim dicitur neminem 

pofle fibi, Óc in fui favorem audorari, intelligitur 

quando decretum , audoritas , vel confenlus 

requiruntur ad integram perfonam contrahentis,veluti 

quando didat ftatutum filium non poífe contrahere 

fine coníenfu patris , mulierem fine confenfu mariti, 

vtlminorem fine confenfu curatoris , tune certum 

eft neminem poífe in fui favorem audorem eífe : cum 

enim íit eo cafu ftatutum , ut in hujufmodi contradibus 

propter infirmitatem confilii contrahentium requiratur 

alterius, qui in maturiori fit átate , confilium 

, óc confenfus , certé non foret juftum quod 

tune ipfi poflent cum iftis filiis ,mulieribus,vel minoribus 

contrahere cum fuofolo decreto , óc audoritate 

, fed tali cafu neceflarium eft judicis decretum , 

quod fuccedit, óc fupplet in locum eorum , ita eleganter 

Alex. in l. 5. quafitum num. 7. & 8. ad Trebel. 

óc fequitur Vincen. de Franch. decifio.14. numer. I.ÓC 

pluribus probat Hier. Gab. conf. 2. per tot. part. l. hic 

non erat cafus nofter cum contrahentes de univerfita 

te legitimam haberent atatem , ac legitimi, ÓC inte- 

gri eflent confilii ad contrahendum , fecus quando vel 

in favorem ejus , qui decretum , óc audoritatem interponere 

debet eft introdudum quod interponatur, veluti 

forfan in noftro caíu in favorem domini, cujus 

valde intereft ne univerfitas , cujus eft dominus , depauperetur 

: tune enim poteft dominus fibi audorari , 

ne quod eft in ejus favorem introdudum ín ejus odium 

retorqueatur. Pranch. óc Gab. ubi fupra ille TT. 

2. hic vero n. I. Vel f quando decretum, Óc audori-49 

tas alicujus exigitur ratione jurifdidionis ,tune enim 

poteft contrahere ut privatus , óc cónfentire ut publica 

perfona > ex celebri tex. in l. fi confuí, ff. de adoptis, 

ubi J. C. fi confuí, vel prafes filius familias fit poffe 

eum apud femetipfum, vel emancipari , vel 171 adoptio- 

7IEM dari, conftat. Ripa infape allegat a l. I. §. quafitum 

, n. 6.ff. ad Trebell. 

Opponebatur -f- item adverfus renunciationem quodfo 

ea eflet valde laliva , óc prajudicialis univerfitati , óc 

propterea refeindenda. 

Refpondebamus tamen quod, praterquam quod ea 

de re non poterat in eo judicio tradari, in quo finita 

lis erat per renunciationem , ut fuperius fuit didum , 

fed alio novo ad id opus erat judicio, certé non conftabat

m GloííaX. 

ftabat de legitima caufa , propter quam refeendi renunciatio 

deberet: aut enim refeifionem prastendebat 

) univerfitas obtinere fe pofle remedio extraordinario 

reftitutionis in integrum , & hoc non pofle dicebamus, 

quia in toto proceflu non reperiebatur perita, 

aut remedio ordinario eo modo quo majores poflunt 

adverfus fi miles renunciationes , quando lasfio praetenditur, 

agere , ÓC ad id neceflum fuiflet quod univerfitas 

probaífet renunciationem oceupare medietatem 

bonorum Óc facultatum fuárum , id eft quod per 

eam tantum perdidilfet univerfitas quantum eft medíetas 

bonorum ipíius: íic enim & non aliter coníideratur 

1 se fio in hujufmodi reriunciationibus, & in alus 

contradibus, qui correfpedivi non funt ad aliquod 

•datum , vel receptum, Alciat. in conf. 3. tuem. 15. lib. 

2. & conf 107. num. 11. Surd. conf. af.numer o 1 y. lib. 

1. Pereg. confi. 77. num. 3 c. óc Thefaur. decif 223. n. 

9. qui infinitos alios ad idem allegant, quod tibi ego 

alias latiussexplico in glof. cenfualium in quasftione , 

an adverfus fidejuííionem detur minori reftitutio, juxta 

quas ibi dida, 3c tradita, ac ex profeífo examínala 

intelíigenda cenfeo quas hic, & ín aliis partibus hujus 

operis incidenter de materia cóntigit dicere , in 

noftro autem cafu nulla lasfio erat articulata ,nec probata 

in toto proceflu, quomodo ergo poterat univerfitas 

refciííionem renuncíationis prastextu lasfionis 

imaginarias praetendere , non video. 

Et certé , f meo judicio , nullum confiderabiíe in 

terefle univeríitatis vertitur , fit de jurifdidione domini 

Regis > vel alicujus Baronis : folum illud forfan 

fuiflet quando probatas forent fasvitias, & malas 

tradatiories ipíius domini, propter quas etiam poífet 

ab ejus jurifdidione eximi. Thom. Gran, viden. decif. 

104.. per tot. Se íignanter num. 3. Andr. Gayl. de pace 

p.ub. lib. 1. cap. 2. num. 22. de quibus nihil extábat 

probatura. , vel dedudum in caula ,óc quamvis de eis 

conftaret, adhuc forfan ego non concederem eas juftam 

praebere caufam reíciíionis renuncíationis quafi 

lasfiva propterea foret dicenda, quia cum in Cathalonia 

habeat ur recurfus ad Regiam Audientiam quando 

dominus malé trada tt vaífallos 9 quo fe ab ejus oppreflionibus 

liberent, habeantque vaífalli Baronum 

plures prasrogativas , quibus non gaudent vaífalli 

domini Regís non video qualiter propterea poífet 

diei tam magnum interefle univeríitatis verfari íitrie 

de jurifdidione domini Regis , vel alicujus Baronis. 

Imaginarium ergo hujufmodi interefle confidero faltem 

ad eífedum ut ratione illius prastendi poííit refeifio 

renuncíationis, quia illud folum in eo coníiftit 

quod fibi homines perfuaferint melius , ac honorabilius 

eífe fub vaflallagio Domini Regis militare , 

quam Baronis , non advertentes qu antas, in Cathalonia 

plures univerfitátis patiantur á Vicariis, & officialibus 

Regiis oppreifion.es, a quibus liberatas videmus 

univerfitates Baronum : iftud igitur interefle non 

debet eífe in confideratíone , nec caufam daré, vel 

locum faceré refeifioni , utpote , quia leve interefle 

diei debet, Amed. de Pont, in tit. qui feud. dar. pof. 

num.; 125. Imita 4. pofl quafito. laudim. 

C2 Sileat f igitur, & habeat in domino patientiam 

Joan. Nevifan. in conf. 12. inter confilia feudalia a 

num. çç. cum fequent. ubi adeo execratur id quod eft 

eífe fub Baronum vaflallagio, ut ejufmodi vaífallos 

fervis asquiparet, eos vero, qui Regi immediaté fubfunt 

, hominibus liberis, primum vaífállagium fervi- 

.tutem appellando, fecundum vero libertatem dicendo 

, additque poftea ( ut magis intelligatur quanti is . 

rem hanc asftímet) fupinum, ac fatuum eíte qui talem 

fervitutem non perhorrefcat, niíi Corte,inquit ,' ali- • 

quis mifer , vel deXperatus ad inflar patris qui 

propter famem filium «vendat /. 1. C. de patr. qui fil. 

difirax. vel illius qui fe vendit ad pretium participandum 

3 §. pen. infi. de jur. perfon.. Sileat, inquam 5 & 

• 

Pars II. uí 2*39 

habeat in domino patientiam, nec tantam calamitatem 

conlideret in vaflallis Baronum is audor: vi vimus 

en m nos, qui fumusexpertí in multis occalioníbus 

pejus ab officialibus Regís tradari vaflallos,quam 

á Baronibus, máxime ubi( prout in noftra Cathalonia 

) nunquam ita alienat Rex ut fummam regaliam 

fubveniendi oppreífis, Se liberandi eos á manu cálumniantium 

a fe abdicet: Nec quod Nevizan. ad fuam 

probandam opinionem adducit id probat , quod ipfe 

vult tex. "fenim in princ. de hared. & falcid. ubi anti- 55 

quam recepiíFe libertatem dicit Imperator eos ,qui ad 

Romanum Imperium, óc ejus obedientiam per ipfum 

redudi fuerant, & text. in §. hoc fimiliter, in aunen, 

ut liber. decel. ubi Imperator pro fubjedorum libertate 

dicit fe fufeepifle quae fufeeperat bella pro his, qui 

antea Imperii fubditi fuerant, quos allegat Nevizan. 

non Ioquuntur in noftro caíu, de eis fcilicet, qui alienan 

á Rege , vel Imperatore cum fuiífent, in alium 

fucrunt poftea per ipfum ad Regiam coronam, 5c fub 

ejus domino,& imperio redu^ti Se redadi, fed imó 

de his ,qui per captivitatem á Tyrannis fuerant oceupati, 

ut ex eifdem ipíis juribus. apparet, jund. gloíf. 

horum vitam dum fub Tyrannorñm dominio, Se imperio 

erant nihil mirum íi fervitutem Imperator appellet, 

Se redudionem ad ipíius imperium, Libertatem, 

quia veré primum fervitus eft, fecundum vero liber 

tas, in noftro autem cafu ubi ceflat tyrannis , Se ubi 

vias habent vafíaili, quibus á dominorum oppref* 

nibus, cafu quo fierent, fe liberent, non eft eo 

rum vita fervitus áppellanda , ac propterea bene 

Aniade. de Pont, infape allegat. tit. qui feud. dar. pof. 

n. IOJ. de interefle vaflallorum ne alienentur loquendo 

, dicit non pofle tradari de eorum interefle, nec 

illud confiderari quafi de fervis alienandis , vel diftrahendis 

, fed alias , & alio modo longe diverfo, 

ut ibi per eum : bene verum eft male complures á 

dominis tradari taliter quod eorum refpedu fervitus • 

potius eorum vaífállagium eft appellandum, verum 

non propterea eft elicienda -Inde regula generalis in 

communi pro omni regímine Baronum. Si ipfi ín Cathalonia 

haberent quod Barones ín Aragonia, poteftatem 

fcilicet bene, vel male tradandi vaífallos, fa-: 

me, Se fiti necandi pro libro voluntatis , óc bona eorum 

auferendi omni appellatione remota, abíque eo 

quod poflit' in eis dominus Rex fe intromittere , de 

quo late per Jofeph. de Sefe in tracl. He inhibí, c. 4. $. 

3. cum fequent. & decifio. 73. per íoí.'qua ratione ídem 

Sefe decif. 36. iium. ic. áicit in Aragonia á fortiori 

procederé argumentum de fervo ad vaífallum, 

quia ibi magis fubjedi funt vaífalli ,* quaíi fubjedi abfolutas 

poteftati, quam fervi coloratam haberent vaffalli 

intentionem, qui inflar fervitutis illam fubjeçtionem 

ducerent, fed in Cathalonia, ubi fupradida 

poteftas, ceflat omnino, & pro quolibet mínimo 

prasjudicio habetur femper ad Regem, óc ejus nomine 

ad fui Locumtenentem recurfus, non poteft ? 

nec debet id quod eft fubeíle Baroni tantopere éxecrati. 

Opponebatur j- finaliter ( ut jam tándem huic ,for- ç^ 

fan aliquibus faftidiofo , negocio , mihi tamen jucundifíimo 

propter pulchritudinem materia? finem 

imponamos ) adverfus duas noftras pofteriores rationes 

, quód nec confenfus ille tacitus vaflallorum 

, de quo arguebamus, nec renunciatio expreffa 

litis , quam proponebamus , potuerint iis, qui 

nunc funt ín Baronía , prasjudicium aliquod inferre 

quominus fuam juftitiam nihilominus profequi poffent: 

Dicebatur enim , quod privilegia incorporationum 

nedum fuerant univerfitati concefla.óc impartítai 

fed etiam ómnibus fingularibus illius , óc nedum 

praefenti bus, fed etiam futuris, quo cafu omnes finguiares 

veniunt ad privilegium jure proprio, quia 

quando fit conceflio pluribus ea cenfétur ordine 

, ¡fuccefg

|24 0 

*Í Claufula IV. 

S 

'!S£&It£&Sl!!TZ£? ÉÜ Í # -ÍFobat Joan. Garda Gal- 

íit quod negligchtia unius alteri non noceat, cum perire fpatio 30. annorum per non ufum, non folum 

quifque de directo habeat beneficium a Principe, iis , qui eo non eífent ufi , fed etiam óc casteris def- 

Suar. in quafi, de majora, num. 18. Molin. de primog. cendentibus in univerfum, notanda funt penes hunc 

Tlifpan. lib. 4. cap. 40. num. 88. conducunt quas in dodorem plura jura, quas hanc opinionem optime 

propofito docent Paul. d. Caftr. in l. idem Julianus §. probant. Nec etiam deeft huic opinioni Senatus 

fi quis alicui , de lega. 1. Dida. in cap. alma mater. par. noftri egregii audoritas , is enim die 3. Julii 1587. 

3. releí!. §. in fin.verf. 4. Peiegr. conf.2$. num. 11.Pe- referente egregio olim Senatore, poftea vero in fuicgr.de 

nomina. Emphy. q, .3.72. 3. ad.fin¿ nec defíciebat premo Regni Aragonum Regiam Cancellariam Re-noftri 

Senatus decifio , qua hasc opinio illuftraretur: gente nobili Joanne Sabater in caufa Francifci Deallegabatur 

enim quod ad relationem egregii olim Se- fpuig , & Ferrer villas de Mataro contra univerfinatoris 

Joannis Caftello in caufa Sindici de Miravet tatem ejufdem villae, feriba Bartholomaso Baile de* 

contra Caftellanum de Empofta die 3. Julii 1598. fu- claravit quod quamvis in privilegio unionis, & inifíet 

declaratum privilegium conceíium ómnibus , ÓC corporationis didas univeríitatis fieret mentio fingufiugulis 

hominibus de aliqua univerfitate tune habi- larium praedidas univerfitatis prasfehti'um , óc futurótantibus 

, óc habitaturis prasfentibns , óc futuris non rum , concedendo illud univerfitati , óc íingularibus 

prasferibi quoad eos,qui nunc vivunt,licet prasdeceífo- ejufdem preferí ti bus , óc futuris, nihilominus non 

res non fui ífent uli elido privilegio, &_fic contra poterant ungulares , qui poftea nati fuerant, impueos 

eífet prasfcriptujjhis verbis poft privilegii relatam gnare jure proprio quaíi tale jure vocati quas in" prasdifpoíitionem 

per quod conftat , & máxime atienta na- judicium didi Regii privilegii dicebantur fada , cutura 

verbi fingulis ,p.ofiti in diCta co-zcejjione , qua efl di- .jus quidem éxemplarisnon erar nefeius idem Cáncer. 

jlribuendi unicúique prafenti, (Jfuturo habitanti, & quem acerrimum in4iac caufa ad ver farium habuimus , 

hahitaturo infolidum didam concejjionem , ac fi unicúique 

fatla ejfet de per fe locum habere 'non pojfe exceptionem 

praferiptionis in contrarium appofitam in prajudicium eorum 

fiingularium , qui nunç funt Çhrifiiani habitantes in 

-.didis villis, Cíe. feriba caulas Vi le lia. Hanc rationem, 

quam contra nos in hac caufa totis .viribus clariílimis 

Senatoribus perfuadere conabatur noftras Jacob. Cáncer, 

qui in adjutoriura j univeríitatis vocatus fuerat , 

reperio eundem ipfum pofuiífe , ac extendí fíe in lib.' 

Afvar. refol. c. 3. de .privileg. num. 21. multo poft 

hasc feripta in lucem emiíio. 

Verum nos breviter refpondebamus non eíTe in 

noftro cafu hunc articulum difputandum ex quo caufa 

non duceretur per aliquem particularern incolam dictas 

Baronías, fed imo per eandem univeríitatem , 

,quss renunciaverat, quasque confenfum tacité prasftiterat 

alienatio ni per taciturnitatem tanti temporis, 

óc voluntariam homagiorum prasftationem. Univerr 

56" fitatis t enim femper eft eadem, óc nunquam moriturlicet 

moriantur , óc mutentur omnes homines 

de univerfitate, vulg. I. proponebatur. ff. de judie. & 

l. 7. ficut ff. quod quifque univerfitatis nomine , cum 

fimil. Lofas. de jur. univer fi. p. 1. c. i, num 6. & 

57 29. Alja i" eft enim univeríitatis caufa, óc alia particular 

ium perfoñarum de univerfitate , Lolas, ubi 

proximé «.28. óc íic eidem univerfitati femper obftaut 

exceptionesreiiunciationis, óc taciti coufenfus 

fuperius. oppoíicas. 

58 Accedit -}- his quod fyn.dicus univeríitatis non 

dicitur procurator íingalorum, nec poteft quicquam 

pro eis faceré, lio. 2. ff. quod quifque univerf nom. 

Rot. in nov. decif. 1. de dolo & contumacia inantiquio. 

n. 3. óc ibi additio. inlitteta B. Craue. conf. 45. Van. 

de mulita, ex defed. poteft. n. 154. 

co Et ubi + fyndicus habuiflet talem poteftatem 

cum illius poftea meminerit in lib. 3. var. refolu. c. 3. 

de privileg. n. 29. 

Ut auténi -f- .rem hanc componamus , ne íic dúo 62 

fupradida exemplaria noftri Senatus contraria , óc 

inter fefe pugnantia relinquamus , advartimus aliud 

effe, conceflionem fieri pluribus perfonis íingularibus 

9 ut fingulis, óc tune verum eft ómnibus di- v 

ftri butive ceníeri fadam coiicefíionem-,. .& quemlibet 

ex ipíis fuo. cafu , óc tempore venire jure 

proprio, nec unum polfe alteri prsejudicare, per 

jura , -óc dodores füpra in contrarium noftras fefolutionis 

annotáta, óc conferunt quas not. Quintilian. 

Mendoz. in glo. facuhatum jl. vo'entes verf. fingulis. ÓC 

in his terminis fadum extitit exemplar egregii .Se-, 

natoris Joannis Caftello in contrarium addudum 

( licet hasc caute etiam fint tenenda coníideratis 

bene quas ad hanc materiam pluribus advertit 

Joan. Garcia in allega, tracl. de nobilita. glo. 6. num. 

38. cum multis fequentibus ( aliud vero eífe quando 

concerno fit pluribus íingularibus., non tamen ut 

fingulis, fed ut univerfis, verbi gratia in noftro 

cafu , quo concefiio fada extitit univerfitati , óc 

íingularibus hominibus, Ócc. quia enim tali cafu finguiares 

illi non cenfeatur vocati ut ungulares, fed 

ut univérfi potius quatenus fcilicet conftituunt 

univeríitatem, inde íit quod quamvis in concefíione 

fuperadditum fit, prasfentibus, ÓC futuris , nunquam 

tamen ii íiugulares five prasfentes , five futuri 

potuerunt adum refeindere jure-proprio, vel contra 

eum venare licet allçgent ipfos adui non interfuiiTe 

, nec illum aprobafíe : eft enim tali cafu eorum 

verborum is fenfus , non alius •, quod non modo 

ungulares , qui de coníilio didas univeríitatis 

erunt tempore privilegii gaudeant d:do privilegio , 

verum Óc futuri, qui erunt de corpore univerfitatis» 

j * 1 • j a. r - , 3 — , — vwiû«t umvcniiaua, 

ínamus quod ea uíUs non erat, quia nihil egerat 

nomine fingúlorum , ac ideo fingulis 

ingulis 

ni 

nihil 

mi 

prodefle 

p.. 

poterat ejufmodi poteftas, /.maritus,. & l.exigendi, 

loquendo de íingularibus quatenus conftituunt 

univeríitatem -,r. ita expreíTé, ac his eifdem feré 

verbis docet noftri Senatus decretum ultimo allega- 

C. de procura. Craus.conf 171. jfum* 17. Van. uti fupra tum rem hanc fore intelligendam*: fie erat cafus 

num. 82. & 83, Inde dicebamus nullo modo pofle de nofter , quo concento fada fuerat univerfitati , ÓC 

prastenfo íingulorumjure ea caufa cognofei.. íingularibus. hominibus prasfentibus , ÓC futuris, 

60 Etfi f óc ubi eílemus in.caufa , quo de dido pras- quos últimos propterea cenftat non potuifle contratenfo 

íingularium jure tradandum eífet, adhuc di- dicere adui prasdeceflbrum , necut Ángulos jure 

cebamus juftitiam foveré egregium Comitem ut proprio , quia taliter non fuerant in conceííione vonullo 

modo forent audiendi obftantibus dido ta- cati , nec jure univerfo nomine univerfitatis , cum 

cito confenfu , óc exprefla litis renunciatione quam univerfitasjqúas nunc eft ex eó quod eadem cenfeatur 

ómnibus • nnrer*» nocere tam prasfentibus nrcp.fpmíKins rt,*mm quam « etiam « ¿ . ^ J ^ fu. 

quae antea fuit , non poííit contra fadum univerturis 

rede docet Marcobru. ¿» allegat. conf. ?c. mi 14. fitatis ante eorum nativitatem , óc ortum venire. . 

libi reprehendit Caftrenf. qui contrarium ténebat, 

Non -j- longé ab hac concordia affuit idem Can-63 

cer.

p, I GloíTa X. 

cer. alleg. Ub. 3. v ÓC illud, fuper quo allegatum exemplar 

nob. Joan. Sabater fadum extitit, poftquam 

ego inter hoc noftrum privilegium., óc illud exerrplaris 

Joannis Caftello difiere ntias caufam jam fupra 

conftituit, , 

64 Haec *J- ad vocati egregii Comitis de Montacuto 

dicebamus, five haec ego dicebam (quifque enim 

ex ad vocatis, di«i egregii Comitis fuá memoralia" 

fecit, & allegationes juns feparatim dedit , quibus' 

fuam egregii Comitis juftitiam defenderet) per quae 

tándem faétum. fuit quod cum laude , & honore , 

de menfe Junii añni 1607. ad relationem egregii 

Senatoris Hieronymi Senjuíl, lcriba Salvatore Cappella 

, in caufa obtinerem. Dixi quod per Kaec' 

quse ego állegabam in caufa obtinuimus, non quod 

propterea mihi ipfi totam victorias gloriam velim 

tribuere, valde enim egregie ad idem fcripferat alter 

advocatus, ac dodiifímé ( fateor plene quod 

probé agnofeo ) non fum dignus corrigeam calciamenti 

ibius folvere, fed ex eo quod cum paucio-' 

ribus quam alter advocatus , contentus, tres tantüm 

fupra .eriarratas rationes iu confirmationem noftras 

juftitia; , pras aliis , feleg-.ífem , quas egregiis Senatoribus 

pro pone rem, cont'git ex eifdem iplis, non 

pluribus, nec paucioribus in caufa obtineri, prouti 

ex tenore inde latas fententias apparet. 

6c Quas -j- in fuperioribus late diximus de obfervandis 

á Rege vaftallis privilegiis incorporationum¿ nifi 

adtit aiiqua jufta cauía ex his* quas fuperius adduximus 

, vel fimilibus, procedunt etiam in privilegiis, 

quas per Barones, óc dóminos inferiores conceduntur 

fuísvaífailis, ea enim fic ab eis , quemadmodum 

illa á Rege, obfervanda funt, quia non reperitur in 

+ hoc aiiqua diverfitatis ratio, fic ego bis decifum in 

Senatu vidi, primó 8. Septemb. 1C38. ubi declaratum 

extitit quendam locum, qui erat feparatus á Ducatu 

Cardonas reduci, Óc revertí deberé ad eundem 

vigore cujufdam antiquas unionis. Secundó 17. Novemb. 

1587. in caufa nobilis Francifci Dardena, & 

Onophni Bret contra Vicecomitem de Rupebertino 

referente egregio olim Senatore Guüler. Senuyer, 

jtScr'ha Jacobo. pas , qua declaratum extitit Baroniam 

*• íandi Laurentli non potuiífe alienan á Victcomitatu, 

cui unita antiquitus fuerat obftante dida unione, 

& fie inftantibus vaftallis deberé didam alienationem 

re vcari. 

66 Fmem \ huic glo. fadam quasrens de duobus aut 

tribus, in quibus multum dubitari aliquando vidi, 

primo cujus fint jurifdidionis Bajuli Baronum , an 

ipforum Baronum, an vero officiaJium, Regiorum, 

veluti Vicaiiorum Vicarias, in qua vitam degiint* 

Hinc quasíHonem tradat, ac difputat ad fatietatem 

Profp. Ce ra vi ín rit. mag. cur. ritu 49. per tot. ubi re- 

Fontan* de fací. Nupt. Tom. i. 

Pars II. S 2.41 

folvit eífe de jure communi qnod fint de junfdictione 

ipforum Baronum , ad quod alleg. text. in §. 

volumus in verf. fin autem ipfi aliquos >. tíf. in f. quod 

autem primitus , irf auil. ût jud. fine quoque fufi. 

coll. I. 

Succeflit de hoc articulo difputari in noftro Senatu 

de anno 1609. 'eferente Senatore egregio 

Hier. Aftor in caufa ExcelleñtiíT. Ducis de Cefla 

contra Syndicum de Palamos in qua 9. Januarü fuit 

declaratum expreífiflirné Bajulos Baronum eífe de foro, 

6c jurifdidione ipforum Baronum, & ita de caufis 

Bajuli in civilibus, óc criminalibus poífe Baronem, Sc 

ejus procuratorem generalem cognofeere, Sc contra 

eum civiliter , & criminaliter procederé. 

Et quamvis probaflet Syndicus de Palamos quod 

Vicarius, vel Subvicarius Gerundae eflet in polfeffione 

cognofce.ndi de Bajuló de Palamos, non tamen 

fuit habita ratio ad effedum auftrendi jurifdidionem 

Baronis fed fuit didum , nec conflat Vicarium 

, Gerunda de caufis Bajuli de Palamos cognofeere 

confueviffe privativé ad Comitem , & ejus 

procuratorem generalem, feriba eft Domtnicus P o Gitana. 

Vide t Mier. de hoc agentem in c\tr>> Reg. Pet. 67 

• III. c. 23. ubi oficiales pro eorum contradibus conveniantur, 

n. 21. collat. 6. part. 2. pag. 43* & tenentem 

fimpliciter quod Vicarii poflunt faceré juftitiam 

quáerelantibus de Bajulis > & eorum Locateoentibus 

, afíeiTo ribus , Sc judicibns infida eorum vicarias 

in debitis > quas contraxerint privarse perfon«é, 

quod ego verum exiftimo efle in Bajulis juri d'ctionum 

regiarum , non in aliis, quod infinuat idem 

Mier. dum ibi nominat Bajulum Bifulduni, Sc Figueriarum 

verum eft quod poftea enumerát inter 

alios, de quibus cognofeere debet Vicarius Gerundae 

Bajulum de Palamos, de quo fupra fuit ddurn, 

Sc Bajulum de Colonico, qui funt Baronis ; ítd sut 

id fuit quia tune eflent jurifdidionis Regias illas' 

loca, aut certé hallucínatus eft is docW alias graviflimus 

, prout in cur. Reg. Pet. II. collat. 2~.

242. ' 

ftionis criminalis, óc meri Imperii ejufdem quadras, 

referente nobili Petro Soler Judice Regia; curias, 

ÓC feriba Congoft, in quo cafu cum bajuius Abbatis 

recurrilTet per arreptionem itmeris ad regium confilium 

á quibufdam procedimentis , quse intellexerat 

contra fe facta in curia Abbatiílas, inclinabat Senatus 

ad declarandum recurfui locum non eífe , quia non 

monílrabatur quod Bajuius Abbatis aliud feciífet 

quam inquirere contra alterum Bajulum nomine 

proprio , abfque eo quod diceretur elle Bajulum , 

óc alios , qui dicebantur aliquod crimen , óc delidum 

commífiífe , non tamen fecerat provilionem 

captura; , unde dicebatur non adeífe gravamen , 

fuper quo fundaretur recurfus , casterum fuit diclum 

pro parte Abbatis, óc bajuli gravamen fundan in 

eo quod alterius Baronis bajuius voluiífet de fuo 

conbajulo cognofeere , quód non poterat , cujus 

praetentionis aclione gravamen debebat confiderari 

in fola manus appofitione propter defedum jurif- 

*}- dictÁorris, declaravit Sena'us 27. dicti menfis Septembris 

recurfui locum elfe , ftd quo motivo motus 

fuiflet non dicitur in proviíione, non enim id 

folet fieri in criminalibus , arbitror tamen ego fuiffe 

, non quod fimpliciter fit verum , bajulum unius 

baronis non poífe de altero cognofeere , quia id 

éíTet contra ea qua? fupra ex bmis egregii Senatus 

Neapolitani decifionibus, óc alias docuimus , fed 

ideo quia crimen , óc delidum , quod praetendebatur 

com miífum ptr bajulum jurifd. dionis civilis 

debuit elle modicum , nec erat tale , quod fpect iret 

ej. s cognitio , óc punitio ad bajulum jurifdiclionis 

crinrnalis , etiamíi fuiífet per quemeunque alium 

vcflallum commiflum , quod íi ita eft, fruflra, 1 eo 

judc o , dicebant aliqui ex iis , qui partium paites 

agebant , rem elfe dffteilem , ó: dubiam , quia imó 

valde facilem ego reperio, óc reperturum quemlibet 

exiftimo, óc redé per hoc exemplar unum 

noftras diftindionis membrum probatur mirificé , 

quod dominus jurifdidionis criminalis non babet 

jurifdidionem in Bajulo civilis , nifi in cafu fuas 

jurifdidionis. 

Nec propter paritatem jurifdidionis quafi eam 

non habeat par in parem poflet defendí quod Bajuius 

criminalis non cognofeeret de civili , quia 

in hoc non funt pares , fed imó fuperior huic ille 

videtur eífe , óc illud procederet ubi ambo conjundim 

, ac mixtim haberent jurifdidionem , non 

quando prout in noftro cafu , eft inter eos divenGtas 

, ut pulchré Capi» óc Franc. conlíderant 

ubi fupra. 

Nec denique defendi poflet hic Bajuius quafi 

de familia Baronis dice ndo quod is Baro , Óc ejus 

familia funt a jurifdidione alterius Baronis exempti 

, propterea idem dicendum fit de Bajulo 

tanquam de familia Baronis , quia de familia iolum 

dicuntur efle filii , fervi, cognati , óc omnes 

qui fub uno vidu , & domo funt, /. pronunciaüo 

§. familia ff. de verb. fignific. I. fin. C. eo l. §. familia, 

de vi , é" vi arma, cum fimil. vel famiharis dicitur 

qui omni die eft infi muí cum domino in domo 

, óc extra domum , ipfumque aflociat : óc cum 

eo femper alíiftit five equiter, vel aliud agat quamvis 

in domo fuá propria comedat , óc dormiat juxta 

l. item apud tf. ji quis virgines ff. de injur. late 

Caravi. in ritib. mag. cur. nt. 46. ti numer. 28. 

cum fequent. talis autem non erat ifte bajuius, ergo 

, ócc. 

Nota bene Capi. decifionem fuperius allegatam , 

quia egregia , óc pulchra in ea dubia refolvuntur 

frequentius occurrentia inter condominos in eodem 

£Q termino , Óc loco , óc fignanter \ difputat quasftionem 

pra?cedentiae in adibus publicis , de qua inter 

homines villas Oloti patrias meas chariífimae pro 

officialibus domini Regis merum ibi imperium ha- 

Claufula IV. 

bentis contendentes, ó: Reverendum Abbatem Rivipulli 

, qui mixtum imperium , ÓC jurifdiCtionem 

fimplicem dicitur habere in eadem, óc alibi faspe , 

ubi lie eft mixta jurifdidio , quotidie eft difeeptatio 

, fint ne fcüicet prasterendi officiales meri Imperii 

, an vero officiales mixti Imperii, óc domini 

territorii, quam ego , quia pulchram hic non omittendam 

duxi. 

In primis igitur pro officialibus mixti imperii 

adducit Capi. faceré ,quod Barones, quorum ipfi vices 

gerunt, domini fint ÓC dicantur ipfius territorii, 

adde iMarin. Frec. de fubfeu. tit. de autlor. & potefl. 

baro. erga fuum fulfeuda. auctor. 1. num. 21. qui dicit 

dominum jurifdidionis civilis dici fimpliciter dominum 

loci, eum vero, qui criminalem tantum habet dici 

dominum non fimpliciter, fed cum adjedione certas 

qualitatis, videlicet dominum criminalis, poftea 

aftert quandam declarationem fuper hoc juxta pras- * 

dida fad.«m per Sereniflimum Álphonfum Aragonum 

Regem de anno 1443- pro quodam Abbate 

fandi Joan. Baptift. in Lamis contra quandam univerfitatem 

, óc homines fandi Joan. Rotundi, cujus 

poftea memhv.t Roflental. de feu. cap. 6. concl. 

8j. numer. 10. ac proinde ut tales domini loci 

in fuo funt honorandi ab ómnibus, etiamíi fint digniores 

, non fecus -f- atque dicimus de Archiepif 70 

copo, qui dum eft in dicecefi Epifcopi dtbet ipfum 

honorare , quod idem eft in Cardmali. ítem 

P.ttnarcha deba íubelle Archidiácono in fuo territorio 

alia exempla in propofito tradit tibi is audor 

videuda , adde Thom. Zerol. in prax. Epifcop, 

verb. Epifcopus verf. 9. 

Cujus \ dodriYas ratione ( ne eam contemnas ) 71 

effedum fuperioribus annis fuit ut orta , circa 

coufecrationem in hac civitate fiendam cujufdam 

Ballearium infularum Epifcopi eledi , contentione 

Ínter dicecefanum , óc aiium antiquiorem Epifcopum 

, utroque ex ipfis ad íé muneris confecrationis 

impartiendi fpedare contendente ; teqne ad facram 

Rituum in Romana curia congregationem ut decide-retur 

devoluta , declaratur fub die 10. Junuarii ^ 

1609. Epifcopum dioecefanum in fuá Catlicdraü , ÓC 

dicecefi in his coníecrationibus, óc alus ómnibus fundionibus 

, ÓC adibus Pontificalibus exercendis prasferendum 

eífe ómnibus aliis Archiepifcopis etiam 

promotione ipfo dicecefano antiquioribus , Metropolitano 

proprio tantum excepto , licet (adjungit declaratio) 

Epifcopus dicrcefanus teneatur Epiícopos 

advenas , óc peregrinos in fuá dicecefi honorare, óc 

ex urbanitate dexteram', óc locum digniorem eis cederé 

, quam declarationem vidi in regiftris curias 

Vicariatus Epifcopi Barcinonae. 

Funddbatur dioecefani opinio in his , qua' fupra 

ex Capi. allegata funt , 6c adjungebatur ulterius, 

quod non modicum conducet pro fortificanda ratione 

adduda in fuperioribus pro officialibus domini 

territorii in qua-iiione de qua agimus , non immentó 

lie, ut fupra didum eft íuiffe decifum, cum + 72 

nullus Epilcopus poífit in dicecefi, óc territorio alterius 

, nec quae funt ordinis exercere , nec etiam 

quas funt jurifdidionis, in Clement. l. de for. competen. 

Franc. Marc. dec. 1004. nu. 4. S.tcr. tone. Triden. 

fef 6. cap. 5. óc cum j- Epifcopus fit caput Ú*j4 

iua dicecefi , clarum eft ei ut tali omnem in fuá 

dioeceli' deben honorem , Abbas in cap. poflulatis 

nu. 6. Ó*. 14. de conceff. praben. Óc iEuil. Veral. Caput 

aquén, dec. 307. n. 1. & 2. in prima par. qui "Ho-y^ 

quuntur de Redore univerlitatis, qui habeat Epifcopos 

SchoLres ut debeat ilfis prasferri, quia caput 

univerlitatis. 

Per quas repuifa funt quae in contrarium ab Epifcopo 

antiquiore addui ebantur, quia "f nempe hujuf-y^ 

modi adus confecrandi non eflet talis qui fieret, vel 

fien deberet per Epifcopos jure proprio,óc poteftate 

ordi-

GloíTa X. Pars II. 

ordinaria,fed imo ut fedis Apoftolicas delegatos, íblus 

enim Papa confecrat Epifcopum , vel is, coi ipfe 

eommifit fpecialiter , quicquid aliud olim eífet, ut 

advertit Sylveft. in fum. ver. confecratio, n. 2. Bertachin, 

in tracl. de Epifcopo lib. 3. par. tertia partes, 

n. I. LauceUot. Contad, in temfil. om.jud. lib.2. cap. Ç. 

de Epifcopis §. 1. de confitera. Epifcopi-, n. 2. & gl. no- 

, tab. in cap.fi eo tempore, infin. de eleclio. in 6. quo 

76 fuppoíico cum f pluribus deiegatis concurrentibus 

bonore 6c dignitate panbus , antiquior praeferatur 

Ut copióse Specula. de citatio. $. qualiter citatio fada 

efi per lateras, ex nu. 12. quod nedum procedit 

inter delegatos fed etiam in qualibet con g re gat ion e 

Epifcoporum , inter quos idem ordo fervatur ut 

primo promotus reliquis anteponatur , can. Epifcopos 

17. difiinñ. cap. 1. de major. éf obedien. cum fi- 

. mil. ita Gaflane. in allegat. Cat balón- glor. mund. par.' 

4. confiera. 2?. Montan, de auclor. mag. confil. numer. 

133. Federic. Scort. refponf. 28. num. 15. lib. 6. 

tom. 1. refponfo. Imo ÓVin quacunque congregatione 

aliarum quarumque perfonarum genérale eífe ut antiquior 

praeferatur docet Nat. in confil. 638. nu. 17. 

Menoch. confil. çi. num. 39. éf confil. 52. nu. 89. & 

Port. in confil. 194. íi num. 3. cum fequent. confecra- 

77tioque f non requirit de jure certum locum, nec 

certam diceceiim imo ubilibet fieri poteft , cap. 1. 

fejfion. 23. de reforma, in facr. conf. Triden. nec de- 

78 legatus f eget ullo territorio ad ea quas funt fuas 

delegntionis , imo ubicunque , abfque alicujus etiam. 

diceeefani Epifcopi hcentia , ea expediri poftunt, 

cum Papa cujus vices gerit totus mundus fit dicercefis 

c. cuntía per muhdum. j. éf ij. 9. qu. 3. Gom. 

an cap; í. num. ^4. 

máxime quando adus delegatus fieüdus eft in loco 

exempto (ut hic nofter erat qui fieri habebat in 

79 monalterio fratrum prasdicatorum ) in quo -J* dioecefanus 

nullam videtur habere jurifdictio nem , vel 

ullam prasrogativam , vel prasemmentiam pras aliis, 

c. tum Epifcopis , 6c ibi glof. verf. non exempto de 

ojf. ordin. in 6. Zero. in prax. Epifcop. verb. exem- 

Soptio verficul. 8. in prima par. eftque ratio "j" quia 

locus in dioecefi exemptus asquiparatus loco exiftenti 

extra dicecefim , Geminia. in d. c. cum Epifcopis 

n. 4. hasc cum ita eflent, dicebat antiquior videri 

proculdubio dicendum ipfius -prastenfionem magis 

fore fundatam quam diceeefani. 

81 Fuerunt tamen ut dicebamus, hasc repulfa, quia f 

imó ex bulla confecrationis eliciebatur manifefté 

quod ad confecratio nem faciendam non fiebat, nec 

nt delegatio tribus, vel pluribus Epifcopis, fed uni 

tántum quem con/ecrandus elegíffet, accitis, (verba 

funt bullas) éf in hoc fibi affifientibus duebus, vel tri- 

• bus Catholicis Epifcopis, ut fcilicet ab eo munus confecrationis 

redpere valeat, éfc. additque poftea, ac eidem 

antifiiti (loquitur de eo qui eligitur ad confecrationem 

faciendam) recepto prius per eum a. te noftro, 

éf Romana Ecclefia nomina fideiitatis debita jolito juramento 

, munus praíitlum aucloritate noftra impenderé 

libere (ibi poffit, plenam, éf líberam earundem tenere 

• prafentíum concedimus facultatem éfc. ecce qualiter 

non limus inter.plures delegatos , quod erat fundamentum 

antiquíoris Epifcopi, fed in re commifla, 8c 

delegata uni Epifcopo tantum cum affiftentia aliorum, 

u o 

g 2q i* cafu intelligitur fada commiífio Epifcopo eligen 

do ut negocium expediat intra jurifdidionem dignitatis 

non extra eam , ut alius Epifcopus quantumvis 

antiquior, praster Barci'nonenfem ,ôn poífit ne- 

, gocia fibi commifla fub nomine dignitatis in dicecefi 

Barcin. expediré, nec é contra, ut probat Abb. in c 

nonnulli n. 7. in fin. de rejerib. Joan, de Amono. fingula.yj. 

Lasl. Zec. de repud. Ecclef. c.22. de Jud dele- 

83 gat.n.x 1. quod j idem dodores limitant niíi appone* 

ietur nomen Epifcopi, & refidentias, quas eífet extra 

¡fontan. de Fatf. Nupu Tom¡ L 

dioeceíim, veluti Epifcopo Gefuhdettíi Barcinonae 

commoranti, tune pofiet utique is delegatíone uti 

in civitate Barcinonas. Si ergo Commiflío, quas fit 

Epifcopo eligendo , cenfetur. ut dictum eft, facta 

in terminis hábilibus, ut iscui prasfentatur, illa utatur 

intra fuam jurifdidionem , inde fit proculdubio 

quod referiptum alteri Epifcopo, praster Barcinonenfem 

, praefentari non potuit in ea civitate, ut ibi negocium 

expedíret, fed imo totum faciendum eft per 

dicecefanum, 6c fic ceífat omnino quaeftio, 8c difputatio 

in favorem ipfius refoluta, ac propterea deveniendum 

de neceíiitate fuit ad rationem Capi. ad 

hanc contentionem decidendam , quod diceceianus, 

& dominus dioecefis, & dominus territorii fint, pras 

aliis, in eis honorandi, poft quas fucceffit alios Epifeopos 

confecrari in hac eadem civitate, & femper 

fequutum fuit, quod facra congregatio decrevit. 

' Sic (ut jam ad prepofitum redeamus) dicendum videbatur 

refpedu domini territorii, qui eft dominus 

jurifdidionis civilis ut totus ei honos deberetur ifque 

reliquis eífet prasferendus. 

Verüm -j- his non obftantibus (inquit Capi. n. 25.) °4 

declaratum fuit imó officiales meri lmperij in hono- 1" 

nbus fore aliis quibuícunque inferiora jurifdidionis 

' prasferendos, quia digniores, utpoie digmus fubjectum 

habentes. caufas videlicet criminales majoris gradus, 

quam officiales Baronis , 6c etiam aiiqua regalía, 

quas non habet dominus inferior: tanto enim quis eft 

nobilior, quanto nobilius fubjedum habet, quia rar 

tione dicitur Sacra Theologia ómnibus alus fcientiis, 

& facultatibus eífe nobilior, quia nobilius habet fubjedum 

, hasc Capi. quibus addamus Cafíane. Catat. 

glór. mund. in 7* part. 26. confidera. na. 26. ubi idem 8 c 

tenet quod Capi. eifdem fer&rationibus, quia fcilicet * 

merum Imperium dignius fit , 8c excellentius aliis, 

quia officio judicis notEili expeditur , & refpicit ea, 

quae concernunt pubhcam utilitatem , mixtum veió 

imperium circa privatam tantum utilitatem verfatur, 

8c ei incumbit, & quemadmodum publica utilitas privaras 

pfasferturei quod primum refpicit, prasfertur ei 

quod fecundum. 

Hasc moleftifíimé ferunt Barones ifti, qui in Catha* 

lonia folum mixtum Imperium , vel fimplicem jurif* 

'didionem in territorio habent, ac propterea curant 

de repelléndis officialibus meri Imperii ab eo, tali'ter 

quod non fint continuo nec baculum, 8c infignia fe- . 

rant, nifi oceurrente cafu exercitii fuae jurifdidionis, 

quod f faciliter obtinere poífe fuadet ratio quod is, 86 

qui habet jurifdidionem limitatam in certis cafibus 

in loco aliquo non poteft tenere ibi Officialem. qui 

femper ibidem fit, ut probat Pont, in cap. 1. de offi. 

ord. in 6. qui loquitur de Archiepifcopo, qui tamen 

habet caulas appellationum in dioeceíi fuífraganei 

fui, ubi Franc. Anchar. «Sc Geminia. ac etiam Capi. 

decif. 27. fuperius alleg. nu. 34. referunt illud didum 

Hoftien. hoc eífe contra Principes, & provinciarúm 

prasfides, qui licet in aliquibus locis fibi fubjedis 

non habeant jurifdidionem niíi in certis cafibus, 

tamen quo ad illos cafus conftituunt tales officiales 

, qui quodammodo per alluvionem , 8c latenter 

trahunt ad Ce omnem jurifdidionem , aílegantur item 

ad idem jura text. maullen, de colla. §. adhoc* 

prohibemus, & in aliis locis } quas adducuntur á Capi 

. allegat. decif. 27. num. 3 4. in princ. ubi Prasfes 

provincias prohibetur in locis particularibus provin» 

cias tenere officialem , qui fuo nomine cognofcat 

noftras Fet.par. 3. obfervan. cap.

244 

87 Quod t in Cathalonia íingulariter limitatur ut non 

procedat, nec locum habeat in officialibus, qui erant 

in loco tempore Regis Petri III.qui reguavit abanno 

i'JlS- ufque ad annum 1387. ex conflit. i.fub tit, 

que novells oficiáis in i.vol. conflit. ubi generaliter per 

jus municipale noílrum approbantur oíHciales quicunque 

qui in quocunque loco erant de tempore didi 

Reg. III. ut ibi íint, & jurifdidionem exerceant 

in futurum, ac imperpetuum eo modo, quo tempore 

praedido ibi erant, óc jurifdidionem exercebant, 

quod approbaffe vidi pofl hasc feripta , Cáncer, ubi 

infra allegatur n. 18. ibique id placuife Senatui atteftatur, 

novi vero prohibentur apponi, imó appoíiti 

poli didum tempus omnino removentur , & removeri 

jubentur , quam quidtm conftitutionem juíto 

córamentario ornavit nofter Thom.MIER. qui legitur 

in 2. vol. fuorum operum fub titul de nov. crean, off. non 

colla. 10. multa egregia ad ejufdem conftitutionis 

interpretationem adduxit noviflin.é noftras Cáncer. 

in allega. 3. par. varia, in toto illo integro cap. 9. 

quod de n >vis officialibus non creandis conrear. 

Haec inconcufsé pradicantur in Cathalonia : ubi 

paflim rc-moventur lili officiales , qui poli mortem 

Reg. Pet. lil. probantur appoíiti in aliquo loco íive 

lit Baronis, live etiam Regís, prouti , praeter 

ff exempUria, quae adducmt Micha. Fer. in $.par. obferv. 

alleg. c. 59. ck Cau. rn d. 3. part. var. c. y. nu. 3. 

& 17. & illud, de quo multis alus in locis ad aliud 

propoíitum memii.it idem Cáncer, in fui* openbus, 

Prioris fcilicet de Rividario domini illius loci , contra 

Excelientiifimum Marchionem de Ayrona habentem 

in eodem merum imperium,referente egreg. 

olim Senat. Narcif. Paulo Re gas 30. Odobr. ^95. 

Scriba Bartholomaso Baile,

Gloff^S 

fam habemus in Senatu v.*a)de gravem de hac matearía 

,quasilion'linit ulterius merita pándete. 

246 jt Claufula 

IV. 

anas oeferunt officiales tfon pcenifcida tradit A ven 

34 

dan, de éxequen. mandat. Reg. 2. pan. capital. 21. 

totum, & cum his fimtur haec gloíTa. 

3? 

SUMMARIA. 

x 

8 

38 

39 

40 

4 

7 

8 

1 

Caftrum unde dicatur. 

Cajirum aliud efl terminatum, aliud non terminatum, 

éf quale quidque fit, ubi decifio noftri Senatus. 

3 Caftri terminan jura qua fint. 

4 Sonum emitiere non pojfunt Barones, fed per modum 

appeUitus procederé infra terminum caftrk 

5 Opus foraneum, quod dicitur ejfe jus caftri termi* 

nati * ad quid vajfallos obliget, ubi decifiones nojlri 

Senatus. 

6 Caftri terminan jura, an éf quomodo fint impra- 

42 

fcriptibilia. 

4? 

Intelledus ufat. hoc quod juris eil San&orum ibid. 

Decima licet non prafcribantur per obligatum ad 

44 

eas , jus tamen percipiendi prafcribitur. 45 

Caftri terminan jura praícribuntur ft efi mterverfa ^5 

pojfejjio, ubi decifio noflri Senatus. 

o "furris non potefi a vajfallo intra terminum caftri, 

ubi decifio nojlri Senatus.. 

Faü'it ratione publica utilitatis, ibidem. 47 

"Tenetur tamen tali cafu vajfallus envere domino de 

damno fibi non inferendo, ibidem. 

10 Cajirum ut cajirum nullam habet jurifdidionem , 

nifi ftt terminatum. 

48 

11 Caftr o concejo an cenfeatur eoncejfa jurifditlio » 

quam concedens ibi habet. 

5° 

12 Curia eoncejfa an cenfeatur eoncejfa jurifditlio. 

13 Cafiro concejo eum juribus fuis an veniant motendina 

, ubi decifio.. 

S 

14 Villa nomen variis modis in jure fumitur. 

X c Civitas unde dicatur, éf quid fit. 

16 Civitates in Cathalonia funt novem , qua habent 

Epifcopum. 

17 Perpinianum , licet in ipfum fit tranjLtía fedes, 

nihilominus noluit fieri civitas, éf quare. 

18 Minor ifa appellat ur civitas , éf quare. 

19 Villa appellantur omnes populationes in Cathalonia 

prater civitates enarratás, in Gallia vero omnes 

appellantur villa licet impropria. 

20 Oppidum unde dicatur. 

21 Fortalittum toad fignificet. 

22 Fronteria ideó dicla quodJrontem faciat contra aliud 

territorium. 

23 Fortalitia funt plura in Cathalonia. 

24 Territorium quid fit-. 

25 Territorium extra proprium nemini licet jus dicere. 

26 Territorium vocatur in Cathalonia licentia, qua c8 

datur exiftenti entra proprium, ut ibi exerceat jurifdiílionem. 

27 Vajfaliorum confenfus an fit necejfarius ultra licen- jo 

tiam domini territorii 9 ut alius in eo cognofcat de 

illis , num. 31. 60 

28 Dominus diredus non poteft trahere vajfallos ad lo- 61 

tum, unde non pojfint eadem die ad propria revertid 62 

nifi vellet eis condudum donare-, éf quid id fiu . 

20 Confuetudo máxime attenditur in caufis empbyteu* 63 

ticariis. 

Inteíletlus ufat. placite, éf ufat. omnes homines, 64 

&c. ibidem, ubi dec* nojlri Senatus. 

30 Capi an pojfit vajfallus in criminalibus a vero domi- 6$ 

no in alieno territorio cum licentia * éfc. 

31 Citatio verbalis potefi fieri in alieno territorio de 

licentia Domini. 

32 Inteíletlusconft.il. de jurifdi& omn. ]\i¿. volentis 

punitionem delinquentis ejfe faciendam, vel in loco 

delidi, vel ubi captus fuit. ¡ 

33 Conftitütio amplían s, vel extendens, ac dcclarans 66 

aliam conílitutionem intelligitur in terminis conftitutionis 

extenfie $ éf declarat te» • 

l 

5 2 

Alternativa quandoque ponit ur loco copulativa, 

•Difpofitio qualibet recipit interpretationem de ha* 

buhare. 

Inteíletlus conftitutionis 12. tit. de exec. cenfua. 

Judex originis , vel domicilü quis eorum praferatur 

in punitione delitli in Cathalonia non curatur, éf 

de ratione. ^jul 

Remiffio delinquentium non efi de necejfitate facienda 

in Cathalonia 1 imó nec potefi fien* 

Capi an pojfit delinquens in alieno territorio cum litteris 

requifitoriis judicis competentis, ubi decifio 

SenatuS. 

Remiffionis reorum materia per quos tratletur, remiffivé. 

Sonus emljfus quomodo prablicetur in Cathalonia? éf, 

quid pojjit illius vigore fieri. 

Sonus emijfus quid fit. 

Sonus per qua verba emittatúr. a¿¡. 

Sonum tenentur feqtti omnes. 

'Sonum qui emifit officialis non potefi remitiere pecüniis 

1 ©* compofittonibus illius infequutwnem. 

Sonum continuando ingrediuntur officiales aliena) 

territoria, éf ferutinium faciunt, éf fifiat eis refiftentia, 

procedunt ad tollendum •> éf cremandum. 

Et non folum ingrediuntur , éf frutante aliené 

territoria y fed etiam Ecclejias éf alia loca facra, 

éf domos clericorum , etiam facerdotum fine ajfi* 

fientia judicis Ecclefiafiici, éf n. 49. ubi decia* 

ratur, éf num. 51. 

Et capiuntur nedum malejadores laici, fed etiarib 

clerici, éf n. ?o. ubi declaratur. 

Clerici pojfunt detinéri per judicem laicum per fpatium 

viginti quatuor horarum. 

Soni emijfi proceffus tantum fit per Regem . aut ejus 

Locumtenentem etiam éxtrq vicariam , éf per vicarios 

i éf bajulos regios, ubi declaratio nojlri Senatus. 

Bajuius Regius potefi tune tantum emitiere jbnuns 

quando'ipfe efl folus in loco •> non vero quando ad" 

efi Vicarius, vel ejus Locumtenehs, ibid. 

53 Sonum non emittunt barones 4 nifi infra fuum difiriclum, 

éf quomodo. ' 

Í4 Sonus pro quibus deliclis, contra quos éf qua pret" 

cederé debeant ut emittatúr. 

Sonus quo jure fuerit introdúdus. 

Jo* Sonus emijfus prdeticatur etiam in Cathalonia per 

vicarios Regios ad líberandum valium baronis ab 

illius oppreffione. 

Sed non modum procedendi declaravit nofier Senatut 

efe contra confiitutiones Cathalonia •> ibid. 

57 Pojfejjio vel confuetudo non potefi allegan contra 

confiitutiones. 

Somss facramentalis quid fit* & ad quid inventas ¡ 

éf an qui illum emittunt pojfint omnia, qua officiales 

•> qui alium emittunt. 

Caufa vicaria intra Vicariam, éf caufa bajulia itlr 

tra bajuliam funt trablanda. 

Caufa non pojfunt extrahi a Cathalonia. 

Caufa vicaria qua dicantur, éf qua bajulia. 

Caufa vicaria, éf bajulia pojfunt ad regum tribu* 

nal venire in vim regaliárum Domini Regis. 

Evocatio cenfetur fada per folam munus appofiA 

tionem. 

Evocationes in Cathalonia aque fiunt inter vajfallos 

Baronis, atque Regis. 

L.I. C. quand. Imper. inte/ pupil. & vid. anproccdat 

in terris Baronum non dubitatur in Cathalonia¿ 

Exceptiones dilatoria hura quod tempus fint opponenda 

in Cathalonia 3 ibid.. 

Judex in CathaUmta, an teneatur ex oficio repeliere, 

quod extra témpora per Confiitutiones prafixa 

geftum efi, ibid remiffivé. 

Supplicari potefi per Baronem, vel aliam ab evo- 

90tione caufa criminalis, éf quomodo»

GloffáiXL 

6*7 OJ^M inquifitionis , vel faltem motivorum, quorum 

ratione eft facía evocatio , 

fit ¿anda fupp lieanti. 

provifa regalía an 

G L O S S A Jtt- 

68. Cb/>i* inquifitionis non datur feo ante publicatw-, 

nem. 

Caftro, & villa N. cum fortalitiis, & sedificiis 

69 Antecedenti concejo cenfétur. etiam & confequens ejufdem territoriis, & terminis. 

conceffum. 

* ^ 

70 Concejo aliquo cénfentur etiam omnia con'ceffa y Cfiné 

Aftrum f dicitur á caítrando, quia in caftro ca- i 

quibus illud e'Áplicari non poteft. 

ftratur licentia habitántium, id eft flrmatur ne 

71 lefios in criminalibus recipiuniur recipíuní in prafentia 

pateat hoftibus paflirñ vagando , fecundum Joan. 

judicis. 

And. & alios in c. fi etvitas , extra de fiemen, ex- 

J2 Appellationis caufa non mutat naturam caufa com. tradit. Barth. Berthaz. de clauf infiru. clauf. 

principalis , quia dicitur eadem cum illa, ubi pul20. 

gl. 24. h. 8. Vel etiam caftrum dicitur quaíi cafa 

ebra decifio Senatus Neapoli. 

alta > hoc eft in loco alto , íive fuperius poíita , 6c 

73 Appellationis 'caufa eft fummaria fit prima talii conílituta, vel cafa arda, quia fortalitium non de 

erat. 

bet eífe nimis fpaciofum, ut paucioribus , ihdigéat 

* Supplicare an poffit in criminalibus, qui fuccubüit ad cüftodiam, fortis , óc cínica muris, vel etiam di- , 

in caufa dubii; ibidem, ubi decifio/ Senatus. citur locús caftramentatus ¿ íive fortificatus ut fe 

74 Evocatio caufa ad confifiorium Principis fit ad in- tueri poííit ab exercitu , docent haec plené ex mul 

Jlantiam mifcrabilium perfonarum , & qua illa tis , quos allegant, Nico.l. Boer. dec: 212. a, nú, 26. 

y^finh-- 

cum fequent. & dec. 32Ó. n. 3. Guid. Váp.finguL 527. 

75 Meretricum ftatus omnium miferabilior eft. verf Cafiellum , ck omnium latiííimé Pet. in tratlat. 

76 Renuncian non poteft privilegio evocandi caufas ad de fideic. qu. 13. a. num. 370. cum multis Jequen. cujus 

confifiorium Principis ex caufa miferabilitatis. feré copio fa dieta me refrigeraban t quominus de 

77 Derogado fpecialis eft necejfaria ut privilegium prahis 

aliquid dicerem , niíi propoíitum inftitutum , íi lídiclurn 

cenfeatur comprehenfum , ubi decif Senagulas 

noftri text. dicciones explicandi, ad id comtus 

Neapoli. 

puliífet, adde Cabedo dec. 16. num. 2. vol. 2. Bart. 

78 Privilegium miferabilitatis, quo mediante evocantur fuper confiit. qui fint rebelles , in §. Lombar. num. 4* 

caufa ad confifiorium Principis, an poffit cedi. óc no (trates Socarraos in comment. Pet. Alber. c. fi 

79 Licet con for s gaudet privilegio miferabilitatis fui vero li aliqui allodiarii num. 39. pag. I77. & Calic. in 

tis confortis. 

ufat. ngnayt. num. 11. pag. 15. Mier. cap. 43. cur. Reg. 

80 Litis confortes qui dicantur. 

Pet. II. anni 1283. num. 38. col. 2. Et de jure noí- 

81 Judex Eccléfiafticus de jure communi cognofeit de tro municipali habemus textum , quo fupradida 

caufis miferabilium perfonarum. 

probantur in ufat. caftrum i fub tit. de opér. pub. 

iatt.it in Cathalonia , ibidem. 

Se jur. eafl. ín X. vol. confi. ck Gerundenfes ebrifuétu- 

82 Evocatio non fit procejfus jam denuntiatio coram dinem ejus Dioeceíis feriptam in tit. de caft. & jur. 

ordinario. 

fuis in princ. ad quae jura , Dodoris fufficiat remif- 

83 Evocatio permittitur quamvis fit afígnatum ad fenfio 

, quia hujus rei diffufa tradatio parum , aut fetentiam 

fi formiter non fit facía denunciado proré 

nihif utilitatis aíferet, ideó omiftb ad utilidra, Sí 

cejfus ubi deç. Senatus. í% jucundiora progrediendum cenfuimuk 

84 Vtdua omnes tam divites , quam pauperes an ha At f imprimís quidem illud non fore omitterv- é 

beant privilegium ducendi caufas in confifiorium dum arbitramur, quod de divifione caftrorum pal- 

Principü. 

íirn traditur á dodoribus : funt enim in duphci diffe 

8$ Vidua privilegies an gaudeat qua virum habet in rentia : Alia dicuntur caftra terminata, alia non ter- 

regiis triremibus fervientem. 

minata 5 caftrum terminatum dicitur, óc tale probatur 

. Dos an repetatur per mulierem ante folutum maeffe 

fi fit in alto loco poíitum, ut in alleg. ufa: Catrimonium 

fi maritum habet in regiis triremibus ftrum. Si habet términos , ufa hoc quod jurii eft San- 

fervientem, ibidem. 

ílorum in titul. de prafeript. in primo volum. conft. (¡f 

86 Privil'égiatus ut poffit debitorem fuum traheré ad' conft. 13. fub titul. de pace, & treuga eod: volum. Quod 

confifiorium Principis an pofiit uti privilegio con fit tantum , ÓC poífeíTum didum caftrum, ut termitra 

pariter prVüilegiatUm. 

natum á tanto tempore - de cujus initio non fit me 

87 Copia inquifitionis recepta coram ordinario, antemoria hóminum , /. 1. ff.de aqua pluv. arcén. Se hoc 

quam caufa evocaretur , an fit danda reo etiam fi fciente, óc vidente Principe , /. quídam ff. de re jud. 

non fit fibi publicata, ubi dec. Senatus. Si Princeps , vel ejus officiales illud nominaverint 

ítem an fi quid in ea fit ad favorem rei i fit ei caftrum terminatum, r. cum ab ecelefiarum, de ofic. 

(landum, ibidem. 

brdin. Se ibi Ihnocerit. Si á majoribus fit habi- 

88 Epifcopi territorio égent ad diftinguendos etiam eletum , tantum , Se nominatum terminatum , c. licet de 

ricos extra Ecclefiam,

248 I Clauíula IV- . .. M / . 1 

que vidi, legi feparata;, & disjundas, led imo conter eam, quae eft valde fcitu digna , quod videlicet 

jundas, Guayata, Bada; & opus foraneum, c. fi ve- didus ufaticus procedat tantum in affocato, & habiro 

in confuet. Cathalonia? glof. & Jacob, de Monte Ju- tatore intra fines caftri terminati volente uti pofíefdac^z» 

ufa. hoc quod juris ejl Sanclorum, & ibi etiam üone adverfus jura caftri, fecus tamen eft in eo, qui 

Marquil. ver fie: quiero quot Jim jur a caftri, pag. 303. habet caftrum terminatum vicinum alteri caftro: hic 

4 & Socar. in did. cap.fi vero-mi. 49. De -f- fono , & enim non prohibetur poífe praefcribere jura vicini 

quo modo illum habeant domini caftri declarando caftri prasferiptione ordinaria 30. ann. in vim ufat. 

quod non poftunt faceré illius proceíTum.,fed per omnes canjee , in tit. de prdfer. in l. volum. conjii. ficmodum 

appeUitus infra terminum caftri, tradat. Mier." cuti -f idem dii itur 1 de juribus.EcclefiaS; ex eo quod 7 

cap. 43. cúu Bar. in Reg. Pet. II. ann. 1283. nu?n. 67. Ecclefia eft , veluti. de decimis piasdialibus , licet 

pag. 22. column. 2. & Socar, loco fupra allegato, & enim is prohibeatur etiamíi praeferiptio per didum 

in c. pracedenti n. 14. pag. 63. difputat de eodem fo- ufat. tamen id intelligi tur quoad- privatam peçfpno: 

alias quasftiones, de cornu , 8c ejus ufu tradat nam , non quoad aliam vicinam Eccíefiam, cui uti- 

Oliba in ufas, alium namque cap. 3. num. Ci. cum fie- que liceret ea jura p.rasícribere per legitimam 40. ann. 

quen. 8c de reliquis juribus caftri agunt late dodo- poífeííionem , haec latips , óc clarius tráduntur per 

res fupra citati, ad quos fuíficiat pro nunc remiflio, Oliba,ubi fuperius quam debeant á nobis alias tráquia 

nos non poflumus omnia attingere. ínter alios dari , vel examinan, 

non^ eft omittendus noftras Cáncer, in 3.par. var. re- Recipit -f- etiam idem ufat. aliam declárationem 8 

folut. c. 13. quod peculiariter confecit de juribus caex mente Joan. Soc. ubi fuprá n. ce. 8c Tho. Mier. 

jmrorüm, quem particulariter videbis in tota hac ma- in fiepe allegat c; 43. ». J ut non procedat fi requiteria, 

quam de jure caftrorum tradavimus , non enim fiti homines caftri a domino illius pro juribus-ipfius 

potui eum .fíngulariter in quocunque articulo alie- caftri contradixerit, óc fic poíkffionem illam intergare 

, cüm multo antea, quam ipfe feriberet, eflent vertendo^ per tempus legitimum ad prasferibendum, 

jám hsec parata ad praelum rcliquos non omittes , extiterint in p o íTeífione d i ber.a , c\ pacifica libertatis 

qui fupra allegati funt. continuas, poífent enim tune ea fe juvare praeferit> 

Circa *j" ultirnum tamen quod de opere foráneo ptione non obftante--ufatico, qui tantum eft intelíidrcebamus, 

circa quod plus folet eífe eonventiqnis gendus procederé quando non eft fequuta contraínter 

dóminos, & vaífallos, illud animadvertendum di di o, late id probant Socar. & Mier. ubi fuperius , 

Voló, me vidiíTe copiam authenticam cujufdam de- quibus adde Marquil. in d ufa. hoc quod juris efi 

clarationis in Senatu fadas de an. 1544. die 4. Mar- Sanclorum pag. 330. colum. 4. ver fie. quaro'añ ifiâíjutii 

ad relationem Francifci Romeu Regii Confiliarii ra ,ubi eadem feré referuntur verba,quibus ad idem 

in caufa Conventus Monafterii Sandi Cucuphatis ufus fuerat Socar. loc¿ fupra allegato, elegans ad id 

\ Vallen, contra fyndicum univerfitatis , qua declara- eft decifio Senatus de qua fuprá poft hasc feripta fa- T. 

tum extitit homines didi term.ini contribuere deberé da, quae loquens de hujufmódi prasferiptione coniri 

operibus cujufdam patris muti Monafterii pras- tra -univerfitatem , 8c Angulares didi caftri A'finodidi, 

quod erat caftrum terminatum , & in ea fit rum his utitur verbis , \Tamen qnia non confiar in 

mentio de aliis declarationibus in eodem Senatu in- procejfu de dicla allegata praferiptione, qua ultra quod 

% ter didas partes fadis, quibus etiam declaratum ex- in pradiclis juribus Cafiri regulariter non procedit , de 

titerat, quod homines habitatores intra didum ter- illius initio per inter'verftonem pojfejfionis , in qua femminum 

cauri terminati tenerentur contribuere in o- per fuit. Monafierium ut dominus dicli. Cafiri , non 

peribus, & expeníis neceflariis in reparationem mu- conflat, &c. tradit, Car. lib. 3. var. c. 13. de jur. Carorum, 

turrium, 8c vallium ejufdem. In caufa jam firo. w. 38.. conducir quod Hieron. Portol. ad Molin. 

fupra enarrata inter fyndicum Caftri Afinorum , & docet, verbo , homagium , num. 22. ubi dicit quod 

Priorem , & Conventum Monafterii fchalas Dei , quamvis vaflaliorum prastentio non fubfiftat allefuerunt 

dida univerfitas, & ungulares didi caftri, gantium pofleflionem non prasftandi domino hoex 

Ço quod erat terminatum , condemnati ad refi- .magia , íi tamen (inquit) conftet eos fuifle requiciendum 

fuis propriis fumptibus partem murorum, fitos, & recufaífe , 8c poftea pertranfiiífe tempus 

8c feu operis foranei didi Caftri, quas re'periebatur fufficiens ad prasferibendum , admittenda ea prodiruta 

, Hoc tamen intelleclo, úf decláralo quodin ea • culdubió erit , 8c per eam vaflalli fient ímmunes á 

parto dicli adificii de novo confir'uendi , in qua juxta prasftatione homagii. Hoc eft per interverfionem 

relationem expertorum erat adificata antiquitus tur- pofteílionis acquiri libertatem etiam á juribus ímris, 

vulgo vocata turris magiflra j & feu in opere fo- prasferiptibilibus. 

raneo dida partis non tenerentur dicla univerfitas, & Alia -f etiam , praster fupradida, habent jura Ca- 9 

fingulares integriter adfumptus dida parietis , fed tan- ftra terminata, in quibus non intendimus latius intum 

ad contributionem fumptuum dicla parietis, vide- fiftére, quia ea optimé difeutiuntur á noftris pradi- 

/¿efí quod diclum Monafierium, & Conventus folveret cis in locis fupra atatis , 8c inter alia domini Calogeria, 

& cihos magiftrorum feu artijicum, qui diclam ftri ea fruntur prasrogativa ut poflint prohibere ne 

partem adificarent, reliquos vero fumptus folverent di- intra términos ipfius fiat turris, vel foftalitium vafüa 

univerfitas , & fingulares loci pradicli. &c. In Ca* fallo , vel ab alio, bene Socar, in allega, an, fi vethalonia 

enim eft differentia inter hujufmódi operas, ró allodiarii? nu. 13. pag. 170. ubi quomodo id provide 

de his Socar, in capit. & fi ibi num. 6. cum fe- cedat pluribus declarat, viden. Bart. in leg. 1. Cod 

quen. pag, 33. 8c Guillerm. de Vallefica inufau.Ca- de fund. limitro. lib. ti. & eft pulchra, ficut in ali— 

flellanus , & confuetudinem feriptam dioc. Gerundas . quibus jocofa dec. Boer. 320. latiííimé de his agit 

in tit. de caftro , é* jur. fuis, de qua meminit Mier. Pet. de Poteft. Princip. cap, 8. a tium. 9. cum fequent. 

ejus verba referens, in fape allega, cap. 43. cur. Reg. non eft omittendus Canc. poft hasc feript. vifus , 

Pet. II. Barcin. celebrata de anno 1283. 80. c. 13. de jur. Céfiro, a num. 13. Atque ita declaravit \ t 

ttfeqtten. colum. 2. adducens plures Senatus declaratio- Senatus die 3. Januar. 1601. in caufa Abbatis , & 

nes ad id fadas. Conventos Sandi Fcehcis Guixolen contra Juratos, 

6 Haec -j- funt lucra caftri terminati quas per ufat. hoc 8c univerfitatem illius villas ad relationem egregii 

quod juris efi Sanclorum , in tit. de prafcrip. dicuntur Senatoris Jofephi Dalma. feriba Raphaele Vives , 

imprasferiptibilia , etiam longinqua ducentorum an- vertenti, bene verum eft quod in eadem declaratione 

norum pofteííione cujus rationes ex noftris pradicis fuit didum quód ex quo conftrudio turris, de qua 

tradit Olib. m d. ufat. alium namque c. 6. ».3 J. & 36. agebatur, refpiciebat publicam utilitatem quia fiebat 

de jur. fifi 8c ejufdem aliquis declarationes, 8c %nan- pro defenfione portus 8c molli didas villas,quod pro- 

*1 pterea

•ijy? . GloíTa Xí. ÍÉÍíÍ 

• pterea tenebafttof didi Abbas, Sc conventus licen- claré dicit in fupra allega. L iítfer eos ff de novtt* of 

tlam conftruendi concederé , íi tuiíTet pétita, cum per. nunciat. adde Menoch. ubi fuperius•num. 38. 

ímpofitione congrui eénfus. ídem poftea de aliis £t licet ex caufa hominum de la Bisbal declarata 

operibus intra limites ejufdem Caftri terminati íi- poftea fuerit , hic tamen punduá remaníit indecine 

licentia didi Abbatis , & Conventus Guixolen. fus quia aliud habuerunt regii Senatores , quo fáconftrudis 

eííe dicendum propter eandem ratio- cilius a caufa fe expedirent, óc explicarent, viden. 

nem, ut fcilicet non debeant demoliri , fed imo Canc. lib. 3. variar.*-cap. 13. de jur.. caftro. numetolerari 

per didum Abbatem , & Conventum íi hoc ro 27. ubi in effedu , licet contrarium á principio 

ab eis per univerfitatem verbo , vel feriptis pete- dicere videretur , cum hac tamen opinione conretur 

, dum tamen dida univerfitas prasftaret eis cordat quam ante paulo ante firmavimus , infiniquendam 

annuum cenfum in emendam décimas, óc tos pene eandem diftindionem tenentes adducit 

tafchae, quastn loco, ubi conftruda erant asdificia, Hénric. Roflental» de feud. capit. 5. de regali. con- 

•j- recipi potuiifent fi colerentur declaravit Senatus 29. eluf. 6. num. 1. 

Aprilis 1607. in caufa earum dem partium ad relatioV Ídem f quod de caftro didum fuit , dicendum* 2 

nem egregii Senatoris Jofephi Ferrer, Scriba Mi- etiam eífe ín conceflione curias, cum curtas nomen 

chaéle Pérez. • fit pariter univerfale comprehendens jurifdidionem 

Et fi confenferit dominus quod fiat ab alio tur- ex Aretin. in confil. i?. coLi. ver. circa quod, Soris, 

vel fortaiitium poterit ex poft fado eum com- cin. fen. confil. 86. n. c. lib. l. éf alii docet Menoch. 

pellere ut fecuritatem , five cautionem fibi prasftet, ubi fupra »«7». 48. alias ibidem , 6c in duabus praede 

damno aliquo fibi non inferendo. Socar, ubi pro- cedentibus ac quatuor fequentibus prasfump. refolximé, 

Sc n. 16. Sc hasc cautio debet eífe cum pigno- vens pulchras de caftri materia quasftiones per te 

re, vel fidejuíforibus, idem Socar, n 7. ipfum videndas. 

10 Hasc \ Caftra terminata, licet alias caftrum ut ca- An autem + fub hujufmódi caftri , & jurium in 13 

ftrum nuilam habeat jurifdidionem, ut ex not. per eo competentium donatione , óc conceflione veniant 

lnnocen. óc DD. in c. cum ad fedém, extra de refiitut. molendtna , & alias poíTeíIiones , quas concedens 

. fpolia. docet Mieres in allegat. c. 33. & 61. pag. 19. habeat intra fines illius , mérito dubitari poteft , 

volum. l.Bdrt. in confc qui fint rebelles y ver. Lambar- quasftionem latiííimé omnium plura argumenta pro 

dio, 71.4. Sí Petra ubi fuperius n. 344. habent de con- utraque parte' adducens , difputavit BaJd. in cap. I. 

fuetudine modicam quandam jurifdidionem, veluti de Capit. qui cur. ven. in ufib. feud. Et primó quibannum 

quinqué folidorum , Socar. 6c Mier. in locis dem videtur affirroati'vé reípondendum: caftro enim 

/aspe allega, ille n. 63. hic vero n. 6. Cáncer, var. re- concelfo cenfetur omnia concefta , quas concedens 

foL 2. part. c 2. nu.6o. éf in tertia par. c. 13. de jur. habet in eo : prouti pluribus probat 'Vincen.. de 

Caflro num. 36. Franch. decif. 116. num. ll. ítem quia concedens 

IX An -f- autem conceflb caftro concefta etiam cen- locum videtur concederé omnia \oco cohasreqftia j 

featur jurifdidio , quam in eo habet concedens, du- L via confiitut o, verfic. penult. éf fi. ff. de fervit. rufit. 

bitationis eft non módicas, quam exadiflimé memini prad. leg. 2. infi. leg. éf in provincuili. C. de fervit. & 

difputatam fuifle in Senatu de anno 1605. in ceiebri aqua. Inde qui prasferibit locum , videtur prasferi- 

ÓC famigerata caufa inter homines univerfitatis fora- bere omnia jura loci, /. fi alienum §. ita igitur, fi. 

neas de la Bisbal ex una, 6c Reverendiflimum Ge- de ferv. rufl. prad. Ítem quia jurium nomen genérale 

Tunden. Epifcopum, ad relationem egregii Senato- cüm fit, /. bonorum , jj.de verb. fignif. tot. tit. de ferris 

Jacobi Puimija ab anno 1483. vertenti, ratione, vit. prad. urb. & ruft. videtur propterea omnia fu- 

& occafione fecundi dubii per Senatum partibus tra- pradida comprehendere. Per hasc , óc alia, quas additi 

ad dubitandúm. duci poífent: fiánc opinionem teneut Jaf. íibi con- 

Et omiílis multis, quas dodé in ea caufa per ad- trarius in /. 3. in princ. de acquir. pojf. & in leg. quor 

vocatos utriufque partis, celebres mehercle, 6c ex minus in 20. quajlione. poft Bart. ff. de fium. Óc alii, 

eis, qui noftra aetate caufas ducunt non fecundos , quos allegat. Bartho. Bcrtaz. de clau. infiru. clau. 26. 

ñeque tertios, mihi fummé placet diftindio Bart. in gl. j 3. n. 2. eandem tenent Innoc. ÓC Panor. me. ex 

leg. inter eos, in princ. ff. de acquir. rerum domin quam. ¡iteris de jur. pat. 

pluribus ornat Didac. in pratl. c 1. n. 10. Sc poft eos, Altera vero eft opinio negans , quas audoritate 

omnium latiííimé , Jacob. Menoch. de prafumpt. lib.%. graviífimorum virorum fulcitur : eam enim tenent 

prafumpt. 97. per tot. óc Pet. Anthon. de Pet. in alie- alii relati per eundem Bertaz. ubi fuperius , tenent 

ga. tratlat. de fideicomm. q. 3. ra. 386. Aut enim jurif- etiam eandem opinionem quos refert Hieron. a Luudidio 

ineft ipíi caftro , óc tune per çonceffionem ren. dec. Aven. 110. n. 2. ubi in fadi contingentia ita 

caftri cenfetur etiam concefta jurifdidio , etiam ir fit decifum fuifte docet in eo Sen. in cafu fortiori, quo -jmerum 

imperium, óc in hoc fenfu intelligendi funt didum fuerat, óc jurium illius quoquo modo com- 

Bald. Óc mille alii, quos in confirmationem hujus petentium, eis adde Oidrad. confil. 121. Ratio hujus 

refolutionis adducit Didac. d. nu. \o. in. princ. Aut opinionis, fecundum Dodores fupradidos, ea eft 

vero jurifdidio non hasret territorio, nec merum nec quod licet hujufmódi pofleífiones lint intflk fines camixtum 

imperium, eo cafu etiamíi concedens ha- ftri., non tamen funt jura caftri, ac propterea non 

bent aliis in eo jurifdidionem , non tamen venit debent fub illa conceílione venire. item quia dando 

in conceflione , Sc in hoc fenfu intelliguntur om- jura competentia in territorio, vel ib per territorio 

nes Dodores, aui ne&ant mnrpíTn raftm re>nff>A ;«f^.ii:^¿i. 

„U. U.W JOAN. rao. tn ítem Serviana^ 

quitur', óc "exadiflimé materiam pertradant , nihil infi.de atliO. f tciunt quas tradk Albert. in L pupúlus 

addendum cen fui praster id, quod Did. omifit, quid territorium de verb. fig. ubi vult quod fi Princeps 

videlicet fit dicendum in cafu quo non conftaret concedat alicui juriididionem Caftri non videtur 

numnam jurifdidio adhasreat caftro vel non , de quo concederé palatium óc proprietates » q 

tamen egit prad. nofter Joan. Socar, in allegat. ca. fi óc poííidet. 

fyerb aliqui allodiarii num. 41. fecuré refol vens in Quibus tamen non obfiftentibus ego rem hanc 

dubio cenferi jurifdidionem cohasrere caftro , ad diftindione quadam efle refolvendam cenfeo : aut 

quod allegat Bartol. quem dicit plené iftud pone- enim ipfe molendina, óc pofleífiones habebat eo quod 

*e, in confil. incip. quaritur an jurifditlio, quod ego Caftri eflet dominus , aut ut priyatus, quia videlicet 

confilium in meo códice reperire nequivi, id tamen ea ut talis emifíet > vel alias in eis fucceífiífet, pri 

u a s , D 1 

habet 

mo

ayo 

mo cafu venirent quidem in caftri conceflione, fecundo 

vero minimé : haec eít diftindio quam ponit 

B-ild. in alleg. cap. I. de Cap. qui cur. vend. col. 3. 

verf. ego idem in molendinis dico , quam refert Berthaz. 

ubi fuperius cum multis, quos allegat, óc íignanter 

clarioribus verbis Rip. in l. quominus, numer. 

130. ff. de fum. advertens poftmodum ad hanc 

quaeftionem eífe videndum Corn. in confil. 321. in 

hac , lib. 4. Sed quid li non conftat an á principio 

caftrum haberet molendina , vel alias poíTelliones , 

& poílea is , qui de caftro inveftitus eft reperiatur 

ea molendina, vel eas poflefliones in territorio 

ipíius caftri habere , óc poílidere , an praefumatur 

habuiffe eas á domino feudi difputat Henric. 

Rofental. de feud. cap. 12. de Jud. feu controverf 

feudal, concl.ij. n.j$. ubi faifum plañe, óc erroneum 

dicit eífe quod Menoch. poft Crav. docet prasfumptione 

praedida. 

Non me latet plures poíTe dari cafus , in quibus 

haec diftindio non obfervetur, fed imo in terminis 

primi cafus non venient molendina in conceflione 

c-oftri , fecundo vero cafu íic caeterum cum haec depeuJeant 

ex conceptione verborum, quibus concédeos 

ufus fuerit in conceflione, non poteft propterea 

certa in his regula conftitui, fufficiat mihi , ut oneri 

quod fufcepi, fatisfeciffe videar , principia, óc fundamenta 

jecifTe, ac dodores allegaífe, ex quibus facili 

negocio hujus rei veritas in quacunque fpecie concelnoivs 

haberi valeat, óc íignanter diligenter confideranda 

funt quae Menoch. tradit in alleg. lib. 3. 

prafumpt. 96. cum qúatuor , aut quinqué fcquentibus 

, ubi multis modis viam aperit, quibus haec optime 

dignofcantur, quibus adde Pet. de poteft. princ. 

cap. 21. per tot. 

Quantum vero attinet ad fecundum diviíionis Caftri 

in initio hujus gl. propoíitae membrum, cujus difputatio 

in eo erat confumenda ut Caftri non terminan 

natura aperiretur, ac patefieret, non intendimus 

amplius infiftere cum ex fuprá late traditis fatis, fuperque 

clara, ac manifefta ea difputatio fiat. 

14 Villas •{- nomen , ut jam jam ad explicationem reliquorum 

hujus noftrae gl. ut par eft, vocabulorum veniamus, 

varié fumitur in jure noftro , aliquando enim 

pro domo urbana illud ufurpatum legimus in l. plenum 

, de ufu, & habit. l. videamus, %.fin.ff. loe. aliquando 

pro re ruítica, quam villici, Óc operarii ruílici 

incolunt, in l.fi ita. $. fin. & l. fequent. de fund. 

inftr. Se denique aliquando pro domo conftruda reponendos 

frudus, in quam frudus devehuntur in l. 

arbor. in princ. ff. de ufufr. haec omnia clarius docentur 

á Berthaz. de clauf. inftr. clauf. 20. glof. 22. 

num. 2. quam debeant á nobis aliter explican , ubi 

pariter docet unde villa dicatur , Se alia plura ad 

ejus cognitionem, quae nos mérito omittimus , quia 

parum, aut nihil unquam prodefle pofle vifa funt, 

ille confulatur íi cafus oceurrerit, in quo expediat 

nofle ejus^ naturam, Se eflentiam, nec omittatur Alcia. 

in l. ager. de verb. fign. Se Guid. Vaip. fing. 527. 

Se Franc. Mare. dec. 366. num. 27. Pet. de fideicom. 

q. 13. n. 380. 

In noftra Cathalonia, 8c in tota Hifpania dúo 

funt nomina, quibus omnes populi nominentur , ciic 

vitas, Se villa: ci vitas f quafi civium unitas dida, 

omiflis illius multis definitionibus , quas ex llid. 

lib. 1 Ç. de etymol. Se aliis probatis audoribus docet 

Berthaz. in alleg. clan. 20. gl. 24. flatimin princ. Pet. 

ubi fuperius nu. 397. 411.420. & 424. Gayl. de pac. 

pub. lib. 2. c. 9. nu. 15. & audor lexici juridici, id eft 

juris civilis, & can. verbo , civitas, dicitur omnis populado, 

qua? habet Epiícopum, Se eft caput dicecefis 

c. in illis 80. difl. Franc. Mare. dec. 366. n.27. Hu- 

16 jufmodi -j-civitates in Cathalonia funt novem , Tarraconenlis, 

quae Metrópolis eft, Se habet Archiepifcopum, 

Barcir.onenfis, Gerundenfis , Illerdendis , 

Claufula IV. 

Dertufeníis, Urgelenfís, Viceníis, Elneníis, Se Celfoneníis, 

circa quarum enumerationem erravit Francifcus 

Gratianus in compen. jur. cano. par. ¿.diftincl. 1. 

quatenus inter Epifcopatus, qui Archiepifcopo Tarraconenii 

fubfunt enumerat Valentinum , Se Majoricen, 

cum tamen non íint hujus provincia? Se omiíit 

Elnen. quem pofuit inter Epifcopatus , qui fubfunt 

Archiepifcopo Narbo.fed tune forfan Comitatus Ro£ 

filionis , intra quem eft , erat penes Gallos de Epifcopatu 

Celfon. non eft mirum quod fuerit ab eo audore 

omiífus , cum poft ejus feripta extiterit eredus, 

reliqui forfan Epifcopatus, quos is audor tribuit provincia? 

Tarracona?, ejus erant tempore quo ipfe feribebat, 

fed nunc hoc eft certum non efle hujus Tarraconeníis 

provincia?. Unde in his Regnis ftatim atque 

alicui loco , Se populationi praeficitur Epifcopus, ftatim 

fit civitas , óc talis appellatur , ut vidimus in eredione 

Epifcopatus Valliflbletani in Caftella, óc Celfonen. 

in Cathalonia, qua; cum antea villa? óc oppida 

appellarentur, civitatis nunc nomine donantur. 

Oppidum -f tamen Perpiniani, in quod paucisabhinc 17 

annis tranllata eft Sedes Elnen. noluit mutare nomen 

, nec civitas appeilari, ne ut aiunt, perderet nomen 

fideliflimae villa? , quo folet á noftris Regibus 

donari in inferiptiombus litterarum , quae ad eam 

mittuntur. 

Et haec-[-in tantum funt vera ut fi aliquo cafu 18 

civitas veniat poftea Epifcopo privanda , adhuc retinet 

nomen civitatis , ut videmus de civitate Minorifa? 

in hoc principatu, qua? quia, ut dicunt, quandoque 

Epifcopum habuit, licet illo nunc careat, civitas 

tamen nihilominus appellatur, óc fie funt decem 

in Cathalonia civitates, novem, quae Epifcopum habent 

, ut fupra didum eft, Se haec qua? non habet, 

licet aliquando habuerit. Alia etiam eft in Cathalonia 

, ultra fupradidas , Balegarii civitas dida quas 

Epiícopum non habet íicut Minorifá , de qua fupra 

didum eft , nec fcio an habuerit unquam, nec cur 

ita appellatur, nec curari iuveftigare, cum parum, 

aut nihil faciat ad inftitutum. Reliqua -f- loca,ÓC i(j 

populationes in hoc principatu villa?, óc oppida appellantur 

, quod non obfetvatur in Gallia , ubi omnes 

populationes, etiamfi deberent civitatis nomine 

donari , villa; appellantur , quod tamen proprietatis 

fermonis Latini repugnat ut advertunt Alciat. in l. 

fundi appellatione , ff. de verb. fig. Se Barthazol. de 

clau. 20. gl. 22. n. 5. 

Oppidum t autem unde dicatur , íi oportuerit , 2Q 

petatur á dodoribus fupra citatis , illi enim bene 

id explicant , nos tamen omittamus propter rationem 

jam alias fuperius traditam , adde Bellugam. in 

fpecul. Prin. rub. 32. nu. 1. & ibi add. 

Fortalitii -}-autem appellatione quid veniat non 21 

eft, nec reperitur fpecificé in jure cautum , óc ideo 

ftandum in hoc efle communi ufui loquendi , docet 

Corn. confil. 206". col. 6. verf. fed de verbo Cafiella 

, volum. 3. argumento eorum qua? de domo, 

qui videlicet veniat ejus appellatione , tradit Bald. 

dicens iimiliter efle in eo communi ufui loquendi 

ftandum , idem plañe elicitur ex traditis per Boer. 

decif. 310. 

Hoc praefuppoíito fortalitia apud nos caftra, feu 

caftella fortia appellantur ad propullandum inimicos, 

in locis pra? máxime limitrophis pofita, acin confinibus 

ipforum inimicorum, five in fronteria, qua? ultima 

pars dicitur territorii , ad quam ufque incluíivé 

territorium extenditur , ideo -f dida quia frontem22 

facit contra aliud territorium , ut dicebat Boer. alleg. 

decif. 32O. num. ló. Óc Guid. Vap.fing. 176. verf 

fronteria , vulgo fortalezas , vel for cas appellamus. 

Hujus + generis aídificia habemus plura in Catha-25 

lonia , prout eft tortalitium loci de Salfes , oppidi 

Perpiniani, oppidi de Rofis , Óc his fimüia, in quibus 

habet continuo Rex milites ftipendiarios ad bejh m 

0 pal a-

pafatos pro defenfione > ac tuítione terrae, & Regni 

unde licet omnia fortalitia caíira appeilari valeant, 

non tamen e contra omnia caíira fortalitii nomine 

donari poffunt. 

In asdi.ficii verbi in noftro text. pofiti fignificatione 

, quia notifíima eft , neminem arbitrór futurum, 

qui trepidet , vel dubitet, ac proinde nos aliter 

non intendimus de eo agere. 

24 Territorium -|-autem, quod poftea fequitur in tex. 

licet varié fu mi poflit, ut conftat ex traditis per Ber 7 

Glofla' XI. 

THALONIA C. fi ATIQUIS HABET, NUM. Ç0. CUM FEQ. P. 462. 

ubi ita DECIJUM tradit in noftro Senatu , óc de hac f; 

etiam conluetudine omnes atteftari poífumus quippe 

qui eam intrepidé obferyau óc viderimus, óc 

quotidie videamus. Quomodo autem inteíligatur 

iftud condudum , 6c pro quot , óc quibus diebus 

debeat dominus Vaflállo donare , vide IN gl. FEQU. 

NUM. 1J3. 

Sed t quid'in caufis criminalibus nunquid cum 30 

territorio domini loci, in quo reperitur vaífallus 

thaz. IN FAPE ALLEG.. CLAUF 20. GLOF. 2$. N.8. Aiciat. IN 

poííit 

L 

ejus yerus dominus, óc Judex competens eum 

PUPILLUS, §. TERRITORIUM DE VERB. FIGNIF. Hotom. DE VERB. 

ibi capere, DE puniré ¡ Haec quasftio tres, aut qua- 

JUR. EO VERF. Caifa n. IN CONFUET. BURGUN. RUB. DES 

tuorJUFTIalias 

fecum trahit de neceflitate ad illius ma 

CES, §. 1. IN TEXT. IBI DU TERRITOIRE , N. 1. PAG. MIHI 

jorem 

2 c, 

jntelligentiam , óc cognitionem explicandas 

Pet. IN ALLEG. TRATL. DEFIDEICOM. QTI :. 13. NUM. 415. CUM 

quasftiones feipfa non multum faciliores , ad quas \ 

MULT.FEQUEN. In noftro text. fumitur in ea fignifica 

gradatim , Deo concedente , deveniemus. Ad priotione 

^quain ex Ruin, IN CONFIL. 22 NUM. 5. óc Boer. 

rem autem de captura períonas prius refpondendo 

DECIF. 527. NUM.J. tradit idem Berthaz. ubi fuperius 

dico eam apud me,qui in fuperioribus conftanter afie- 

».9. óc fequitur Moro. CONF. 46. N. 16. ut fit quoddam 

i rui licere domino jurifdidionem in civilibus exer 

terrae fpatium jurifdiclione munitum;, & armatum.óc 

cere in fuos .vaífallos extra territorium de licentia • 

in hac fignificatione utitur ex vocabulo J. C. IN L. fi.ejus 

, cujus eft territorium, nullam habere difliculta- 

EXTRA TERRITORIUM, FF. DE JUR OM. JUDI. 

tem, quippe qui non videam polfe rationem diver- 

25 Ut tamen f aliqua proferamus , quae utilia fint . fitas inter utrumque cafum coníiderari, conducit fjl 

in hac materia, advertendum eft nemini licere jus quod citatio verbalis poteft in alieno territorio de 

dicere extra proprium territorium , DICL- L.FI. DE JUR. bcentia domini (quid fit fine ea, non eft hujus in- 

OMN. JUD. niíi de volúntate, licentia, óc coníenfu dofpedionis , tradat tamen Andr. Gayl. OBFERV... ?6\ 

mini illius territorii , EL. 1. $. VOLUMUS, DE FOR. COMP. LIB. 1. óc latiííimé, Francifcus Dolí, IN LIBEL?DE BRA- 

Jaf. IND. L.fi. N. 14. DE JUR. OM. JUD. Panor. IN C. MOVIT, CHIO FÉCULA, ÑOVIFJIME EDITO CAP. 3 3. PER TOT.) fieri , 

DE OFFI. LEG. Maran. DE ORDIN. JUD.6. TIT. DE CITATIONE, ut N.\I. clare docet., per regulas communes poteftatis 

& FI ancifeus Solfona , IKFTYLP. CAP. BREVIANDI POFI FOR- exercendi jurifdidionem extra proprium territorium 

26 MAM TERRITORII, N.i. PAG.ic. Hanc -f- licentiam in Ca de licentia domini illius, Maran. IN FPECU. PART. 6. 

thalonia territorium vocamus, cujus plures formulas TIT. DE CITAT. NUM. 40. ó* 41. Julius Clarus IN PRAXI. 

videre poteris apud Solfonam ubi fuperius , quem QUAFI. 31. NUM. 19. quid ergo vetabit, quod non 

decuit ut notarium eas poneré. 

eodem modo fieri poffit citatio realis > quas in 

27 Verum -|- circa haec pulchrum erit exquirere, num- perfonae*.captura coníiftit ? Et li Óc ubi dixerimus 

nam cum fola licentia, óc territorio domini liceat al in fuperioribus praeter domini territorii , licentiam-, 

teri intra ejus territorium jus dicere inter fbos vaífal requiri etiam confenfum partis , ut in alieno terri-» ' 

los, etiam in Vitos, an verb , praeter id, debeat etiam torio, valeat jurifdidio exerceri, quem verílimiliter 

concurrere vaflallorum confenfiís, & voluntas. In • fperandum eft nunquam in noftro cafu iuterçeilu- 

qua quasftione dúos fore cenfeo cafus diftinguenrum , id ego exiftimo verum in cafibus in quibus 

dos : aut enim loquimur in Baronibus , SE tune ar majoribus impenfis foret opus partibus extra, probitrór 

refpondendum eífe, juxta late tradita IN GL. prium territorium, quám intra , quia rationem ali 

10. P. 2. D NUM. 1. HUJUS CLAU. 4. ubi de ea qp'aeftione quam non tradunt dodores ad fupradidam firman- 

agebamus nunquid dominus poflit vaífallum á prodam refolutionem, praeterquam quod ii extra propria 

patria extrahere , & alio ducere pro juftitia miprium territorium polfent trahi vaífalli pluribus, ac 

niftranda cum, in effedu hae ambse. quasftiones in majoribus expeníis proculdubio gravarentur , ut ex 

unam reincidant, & eandem quaeftionem, aut ve dodoribus pro ea refolutione al legatis colligere licet, « 

ro loqujmur in dominis direéfts, qui eam jurifdic- ergo ca ratio neceflante, quas proculdubio ceflat in 

. tionem habent in fuos Emphyteotás, óc in his uti- captione perfonas cum ea non fiat expeníis capti, óc 

28 que refpondendum eft licere, dummodo -j- ad loca- foleat poftmodum duci ad proprium territorium •> ut 

tam remota non trahant eos, quod non poflint ipfa ibi de ejus caufa cognofeatur, celfai'e etiam debet di 

die ad fuá revertí, nifi vellent eis condudum donafpofitio , ac propterea fecuré teneri , poífe fie^hure 

, hoc eft , cibaria neceífaria , ut interpretantur jufmodi capturam in alieno territorio de licentia do 

pradtei noftri inferius aliegandi 1 probatur haec nomini illius: Inde elicitur clara,-Óc facilis refponfio ad 

ftra principalis refolutió PER UFAT. PLACITATE, FUB TIT. fecundum quaentum , quo quaerebamus nunquid ex-, 

DE JUR. OM. JUD. IN 1. VOL. CONFI. & IN UFAT. OMNES tra HOterritorium 

poííit de hujufmodi delinquentium 

MINES l.FUB TIT. DE JUD. éf FIR. EO VOL. CONFI.(\\X\ licet caufis vi cognofei de licentia domini, quod non poífitj 

deantur difponere , quod non liceat dominis direc- nçc valeat fieri per rationes fuperius traditas in eo 

tis id faceré fimpliciter ubicumque eis videbitur , quod de caufis .civilibus dicebamus. 

íéd ubicunque in fuo tamen, quod - interpretantur 

Grandis-[-tamen reputabatúr á quodam magni nO-^2 

gloflatores Valleíic. Monte Juda. Óc Cali, nec non 

minis prasfentis civitatis dodore in fadi contingen 

óc Marquil. in domo propria? habitationis, live fit 

tia diíficultas, quam adverfus fupradida dicebat orí* 

propria , five conduela , nihilominus tamen obtiri 

EX CONFT. 13. INCIP. VÓLENTS , IN TIT. DE JURIFD. OM.JUD 

29 nuit de confuetudine hujus principatus , quae -f ín IN 1. VOL. CONJLIT. quatenus habet delinquentium puni- 

hujufmodi caufis. .multum intenditur ut alias dicetionem faciendam fore in loco commiífi delidi yel 

bat Cabe, IN UFAT. MAGNATES, imo fecundum confue- ubi fuerint capti , quas conftitutio videtur omnino 

tudinem hujufmodi cau Cae decidí debent, CAP. I. DE deftruere fupenus conftitutam refolutionem in omni 

FEUD. COGN. IN UFIB. FEUD. óc ibi Bald. obtinuit (inquam) fuá parte , íi enim punitio facienda eft in loco deli 

de confuetudine, ut didi gíatici intelligerentur quod di ,. vel in loco capturas , jam non poterunt hasc 

poflint domini quocunque voluerint , etiam. extra inter fefe comparan, quod cum territorio capiantur 

propriam jui$fdic~tionem,ÓC domum emphyteotás tra- delinquentes extra proprium , ut ad illud poftea duhere 

pro caufis. ínter ipfos ducendis , cum modificacantur puniendi. 

tione tamen fupra tradita ; dummodo id non fiat Casterum faciliter refpondemus quod aut fumus 

ultra unam dietam,pulchré Jo. de Socar./» CONFUE.CA- in terris, óc officialibus Baronis, aut in terris, Se 

officia-

officialibus regiis , primo cafu facilis eft refponíio 

quod ea conftitutio non comprehendit térras, & officiales 

Baronis: cum enim ea conftitutio íit exteníio, 

oc ampliatio aliarum coníhtutionum praeccdentium 

caufas Vicarias intra Vicariam , óc Bajulias intra Bajuliam 

tradari praecipientium , qua' dubio procul 

in folis terris , ex officialibus regiis , loquuntur , Óc 

difponunt ut eaedem ipfa? clarius demonítrant qu'am 

33 nos poflimus infinitare,inde fit -j- quod ipfa non poffit 

cenferi loquuta nifi in terminis conftitutionum 

declaratarum,& feu extenfarum, óc ampliatarum, juxt. 

dodrinam Feli. in cap. I. M.C. de jure jura, quam pluribus 

probat Na var. de dat. Se promif. in princ. annoiañone 

3. num. 7. 

Quid ergo erit in terris Se officialibus regiis , in 

quibus cenfemus etiam procederé ea, qua? fuperius 

tradidimus , nempe quod ófficialis unius territorii 

poííit in alieno de licentia ejus, qui ei praeeíf, fuos 

diftriduales capere, Se vinctos ducere ad fuum puniendos, 

quomodo faiisfiet fupradida 1 

conftitutioni ? 

Refpondemus quod li illa verba dicta? conftitutionis 

dins de laqual hauran comes lo delitle, & feram prefes 

, H eft , infra quem eommiferint delidum , aut fuerint 

capta , '( gii.da élfent copulativé é faran prefes, 

id tft, éfuettut cana, prouti legit Mier. d. conf.. 

num 29. qua efl cap. 4. curia Regina Alaria col. 1C. 

pag. 3. ut 2. vol. vel lietat nobis dicere eam alter- 

2 i'varu ¡iiffie + ioco copulativa? potiram, prouti in 

fimili not. DD in l. ubi paclum, vel tranfaclio, per illum 

text. C. de tranfatl. minus diíficultatis ipfa conftitutio 

contirieret, foret enim tune fenfus, quod 

captus in loco delidi non polftt ab eo extrahí, Se 

alio duci puniendus , Óc in hoc concordaret cum 

difpoíitionibus juris communis ftatuentis judictm loci 

delidi pra'ferendum eífe judici originis , 6c domicilii 

, máxime quando ibi fuit captus ; qua de re 

aliquid inferius dicetur, casterum cüm debeant ea 

verba legi disjundivé cum didione o, ideft-, aut, inter 

verba delicie , ideft deliclum , Se feran prefes , id 

eft fuerint capta , pofita , prouti tam in antiquis voluminibus 

conftitutionum quam in novis , ubi cum 

diligentia exquifivi leguntur aliunde erit quarenda 

folutio hujus diíficultatis. Refpondemus tamen quod 

etiamfi verba fupradida disjundivé legantur, prouti 

legi debent, nullam , aut certé modicam habere 

poíTunt difticultatem fi animadvertenmus conftitutionem 

prasdidam , uti in fuperioribus tet¡gimus , 

ampliativam eíTe , Se extenlivam ad caufa? criminales 

ejus quod antecedentes conftit.itiones difpofuerant 

quod caufa? Vicaria.* intra Vicariam , Se Bajufas 

intra Bajuliam tradari deberent ex eo quod ipfa? 

non vidtrentur in caufis criminalibus loqui , fed in 

civilibus tantum., Se declarando ulterius quomodo 

id eífet faciendum addit , axi que a infamia del 

procurator fifeal, ne de algún altre no pugen effor tretas 

ulgunas perfones de la Veguería , e Bal lia de Cathalunya 

, din la qual hauran comes lo delide, o feran 

prefes , id eft , ¡ta ut ad inflantiam procuratoris fifealis 

, vel alterius cujufeunque non poffint extrah. perfona 

aliqua d Picaría , aut Bajulia Cathalonia , infra 

quam eommiferint delidum , aut fuerint capta , 

quae verba hunc ( meo judicio ) habent fenfum , Se 

intellectum ut dehnquens, qui captus fuerit in ioco 

delicfi debeat ibi puniri , nec poííit inde extrahi 

, nec etiamfi in quovis alio loco extra locum 

delidi capiatur, inteliige li ibi capiens haberet aiias 

in eo jnnfdidlonem de caufa cognofcendi , puta 

quia foret judex originis, vel domicilii , vel alias , 

3^ qma t quaelibet difpofitio, Se quodlibet ftatutum 

qmbuílibet verbis quantumvis generalibus , Se uni- 

- verfahbus concepta declarantur , 6c inteliiguntur 

in terminis habilibus recipiuntque reftridionern, Se 

'""îtationem de habilítate , & ad términos habiulg. 

/, ut gradatim \. l. de numer. & honor. 

Claufula IV. 

late Gom. in $. in perfonam. numero 22. cum fequent. 

inft. de adió. Tiraquel. de retrad. confangui. 

§• %f°§' 1' numero 27. Pdenoch. de arbitr. jud. libro 

fecundo , centur. 3. caf. 210, num. 10. Cv Ludovic. 

á Pegue, in terminis noitrorum jnrium , inconftitut. 

item ne fuper verf. 8. num. 44. alias nili 

hasc interpretatio fieret , non poífent liare quamplures 

conftitutiones verbis generajibus concepta?, 

inter \ quas , ut exempli gratia aliquam refcra-3^ 

mus , eft notanda conftitutio 12. tit. de execu. cenfua. 

quatenus in fine difponit ad captioi.em perfonarum 

hominum de univerfitate pro cenfualibus 

venditis per Syndicum nomine illius , non poífe 

procedí nifi perfona? illorum in Sindicatu vel contradu 

firmaverint : íi hax conftitutio non reftringeretur, 

& reciperet interpretationem , ac limitationem 

de habilitate , ac ad términos hábiles, quem 

quasfo fenfum haberet ? certé fircundum fui generalitatem 

quod omnes qui firmaflent , íive perfonas 

obligatlent , five non poílent carcerari , quod 

eífet plufquam abfurdum : eft ergo de neceftitate 

in terminis habilibus intelíigenda, quando videlicet 

in inftrumento cenfualis abeft obligatio perfona? 

ad carceris detentionem, Se íi hoc modo intelligatur 

noftra conftitutio non oberit nec repu> 

giiabir eis, qua? nos in fuperioribus dicebamus: Cum 

enim is qui capit delinquentem , de licentia domini 

in alieno territorio non habeat ibi jurifdidionem 

aliquam de caufa cognofcendi , fed folum de capiendo 

delinquentem ex gratiofa licentia domini , 

inde fit quod conftitutio paascipiens puniri delinquentem 

ubi captus fuerit, non inttliigetur loqui 

in eo cafu, Se fie poterit ea non obftante fieri extrad'o 

a loco captura?. 

Per hanc "j" ego conftitutionem cenfeo ceífare in 57 

Cathalonia diíficilem illam juris altercationem , nunquid 

Judex originis , vel domicilii poííit puniré originarium 

fubditum delinquentem in alieno territorio 

, & an praeferatur judici loci delidi, vel é contra 

, de qua tradant late Anthon. Thtíau. decif, 90. 

Vicen. de Franch. dec. 37. Roland. á Val. in conf.K). 

volum. 2. Tiber. Decian. in trad. crim. lib. 4. cap. 16. 

tom. 1. Gam. dec. 3. per totam. latius, Óc exadius Hieronymus 

Cevallos ínfpecul. comm. opinión, cent, commu. 

lib. 2. qu. 6*78. per tot. Óc omnes feré dodores, 

qui de reorum remillionibus ad alios judices fiendis 

agunt, quorum praecipuos nos inferius commemorabimus: 

li enim ubi capitur debet puniri delínqueos, 

íi capiens habeat alias in eo loco, óc in reo junfdictionem 

, inde fequitur quod íi capiatur in loco originis, 

vel domicilii, poterit, ac debebit ibi puniri , ÓC 

nihil poterit prastendere in contrarium judex loci 

delidi. 

Inde-j- etiam , óc confequenter arbitror ortum ha-38 

buifte quod in Cathalonia non lit de necelíitate 

fienda remilfío capti ad aliud territorium , ut docet 

Ludovic. á Pegue, in decif crimin. cap. 2. num. 4. 

ficuti nec in Italia ex generali confuetudine , ut 

atteftatur Jul. Ciar, in prax. crimin. §. fin. qu. 3S. 

ÓC Bonacofa in commun. opinión, crim. verb. remiffion. 

cum enim unum ex requifitis ad remilííonem lit 

quod judex requifitus intra cujus territorium repentur 

delinquens, habeat in eo aliquam jurifdidionem 

, uti ex dodoribus , quos inferius referemus , 

deprehendkur plufquam manifefté, óc didam conftitutionem 

poffit , ac debeat tali cafu puniri delinquens 

in loco ubi capitur, inde confequenter óptimo 

jure diei dt-bet in Cathalonia (in terris regiis 

intelligo) non folum non eífe fiendum de neceííifate 

remillionem, fed imo nec de jure fieri poffe, 

per fupradida. Sed quare hasc non fervantur 

ad unguem in provincia , óc quare vidimus his annis 

remilfos fuille quofdam Aragonenfes captos in 

civitate Iferdas, óc alios Valentinos captos in ci- 

vita-

¡ vítate Dertufas, dicehatur quod quia habitábant in 

-locis limitaneis , óc fugientes a Regnis Aragonum, 

Se Valentías refpedive in viciniorem locum Principatus 

fe receperant Se ibi habitaba nt, unde iñferebatur 

quod fub fpe immunitatis illorum locorum valde proximorum 

didis regnis deliquiífe videbantur,óc propterea 

non debebant immunitate Principatus gaudere,led 

remitti poterant, fed an haec , obftantibus juribus,patri 

as,fieri valeant, aíiisrelinquo cogitanda : icio enim 

físpius in provincia a graviliimis viris haec fui fíe amplexata, 

ab aliis exeerata , ideo ego omnium minimus 

lilere potius , óc tacere eligo , quám amphus in 

materia loqui. 

>Q Ex quibus "j" ómnibus íimul jundis patet refponíio 

ad illud , quod faepe folet in praxi contingere ut ex- 

_ quiratur num nam poflit capi delinquéns in alieno territorio 

commorans cum litteris requ-iíitoriis judicis loci 

delidi, ut poftea captus ei tradatur, Óc,liberetur, 

ad exemplum eorum , quas in "caufis civihbus pradicamus, 

dum pro citationibus verbalibusin alieno territorio 

commorantium fiendisutimur litens requifitoriis,óc 

probatur in jure ex Maran.áe ordjud. p.6\ de cita, 

num. 40. & Mufcatel. in prax. civil par. 2. verbo , 

intimato num. 14. Aut enim Judex requilitus habet in 

delinquente aliquam jurifdidionem.nec non, óc utroque 

cafu cum materia haec íit proptié remiflionis materia 

, de qua m $.fi vero quis cbmprehenforum in autl., 

nt nulli judi cum col. 9. Se in aliis juribus per dodores 

mox citandos allégatis, quae in Cathalonia , ut fuprá 

didum eft, non pradicatur., fequitur i ndé quod nullo 

modo poflit, nec debeat judex requintos obtemperare 

litteris judicis requirentis : Óc hasc tanto magis 

procedunt in fecundo cafu quando Judex requiíitus 

nullam habet in eo jurisdidioriem, tune enim.nec 

nomine proprio, quia perfona privita quoad eum reputan 

debet, nec nomine judicis requirentis , cum 

. 'deficiat principalius remiflionis tiendas requiíitum 

uti in fuperioribus dicebamus , capi poterit. Sed 

' =quid, dicendum ne erit pofle reum intra Catha- 

' loniam in tuto eífe ut non poflit capi, máxime quan-. 

do pervenit in eurn locum ubi judex in eo nullam habet 

jurifdidionem ? Cerré non , fupereft enim remedium 

, quód fuprá dicebamus-, ut judex loci delidi 

cum territorio , Óc de licentia alterius eo ingrediaiur 

delinquentem capturas, vel aliud excogitet quieo 

opus habebit : non enim funt tranfgrediendae faciliter 

leges , quas in Cathalonia remiííiones prohi- 

. bent. 

Bene verum eft quod memini de ann. 16*08. aut 

1609. fuifle quendam Sebaftianum Caftanner in Vicaria 

Campirotundi cáptum ad requiíitionem egregii 

Comitis de Montagut fui domini naturalis , Se 

in cujus Baronía dkebatur deliquiífe didum Caftanner 

cum litteris ejufdem Comitis requifuoriis , 

Se traditum poftea dido Comiti puniendum , cumque 

ad regium conlilium recurriífet didus Caftán" 

. ner conquerens de mala captura, & aiñs opprefíionibus 

, fuifle referente egregio Judice regias curias 

Michael, Sala , Scriba Q¿iui$ ¿declaratum quod 

erat locus recurfus , non quia malé fuiflet captus , 

quia íi id fuiflet, utique ex ti tflet provifum eum fore 

liberandom , fed imó ab effe du ut didus egregios 

Comes non cognofeeret de caufa, quia inter 

alia agebatur de puniendo quodam praetenío deudo 

, quod refpiciebat interelfe didi Comitis, 

cujus propterea cognitionis erat proculdubio incapax 

ut abunde ex mente noftri Senatus docet Cáncer, 

ins 3- par. var. capit. 13. de Jur. cajlro. numero 

197. cum fequentibus , atque ita fuit ad Regium 

confilium caula evocata", & eo refpedu fublata 

cognitio Comiti , casterum non declaratum 

capturam malé fadam , in quo videtur Sena- 

- tus approbafle hujufcemodi capturas , Se citattones 

reales, quae per aliquem fiunt in fuo diftridu 


Gloífa XI. 

f i MM 

cüm rcquiíitoriis alterius judicis competentis, & legitimi 

íuperioris. î^ViÉF 

Per haec -f ego exiftimo neminem futurum!qúi40 

mihi vitio vertat quod-hoc loci de remiflionibus de* 

linquentium pluribus non agam, integrumque tradatum 

non conficiam , cum enim fciam noftris Ca* 

thalanis , quibus praecipué haec qualiacunque fint; 

feribimus , parum eam tradationem profuturam , ex 

quo vix in praxi fuccedit quod de' hac materia dií* 

putetur apud noftrates, fufricere igitur debetur , pro 

more , in his, quae non poflumus plena manu pertradare, 

viam ledoribus eommonftreraus , qua pofíint 

ad illius pie nam not itiam 9:JSÍ~., inte lligentiam 

devenire. Tradant 1 igitur latiííimé materiam hanc 

Pegue. Gam. Roland. Decia. Vincen. de Franc. & 

Thefau. in locis. íupra relatis , quibus adde Guid. 

Pap. dec. 202. Bellug; in fpecul. Princ. rubr. 11. $. 

ex quo pradiximút , Se ibi additio Camil. BorreL 

in verb. remijfiones ; qui fuíiflimé , fimuíque omnium 

latiííimé, adeo ut nirúlaliud videatur poífe in materia 

defiderari, de bis agit, Hyppo'l. Bovacofamíw»mun, 

opinión, crimin. verbo, remijjio, óc Fran. Mar. 

dec. 400. Didae. in praclic. cap. 11. Profper. Farin. k 

tracl. crimin. titul. de inquif. qu- ji.num. 2$. & 29.ÓC 

noviflimé Franc. Molin. in libell. de brachiofocular i, 

pofl hac feripta in lucem edito , cap. 41. cum fequent. 

Quia -j- tamen quídam funt Cathalonia: cafus , inî 

quibus non obftantibus fupradidis , per jura noftra 

municipalia fit locus remiffioni , ideo liquet , ne 

aliquid intadum , in quantum póflimus , relinquamus 

, eos referre : eft igitur praecipuus cafus 

valdé pradiçabilis in hac provincia quando regii officiales 

cum fono emiflb in cafibus depure perrntP.J 

iis infequuntur málefadores , íi enim ipíi á territorio 

commiííi delidi egrediantur ,ac aliud ingrediantur 

: óc ibi capiantur , tenetur tune judex capiens 

eos officiali i nfequenti tradere , ac liberare fi 

eos petierit , imó poterunt etiam ii officiales 'cum 

fono emiffo aliena ingredi territoria abíque licentia 

ordinanorum, Óc ibi ea omnia faceré, quae in proprio 

íibiipfis licerent ad eífedum capiendi málefadores 

, quos infequuntur, docet Mier. capite 4. cttfí 

regin. Mari. Barcinona celébrate incip. voleftts, num. 

2j. col. 1 o. pag. 4. m 2. vol. pro quo qua facit pragmática 

Caro, imper. incip. perquant. fub tit. de fo- 

. matent, in 2. volum. conft. clariflimé id difponit conftitut. 

reg. Jacob. II. incip. Itemquef malefeyta es feta 

y quam ad litteram refert Cali, de fono emifi quaft. 

I. óc de qua meminit Mier. conftitutionem antiquam. 

illam appellans, capite 20. cur. Barcinona reg. Jacob. • 

II. col. 4. par. 45. óc Oliba in ufat. alium namque ca. 

14. num.Ô. quam ego non creció Cum alus impreífam 

fuifle , non enim potui eam inven i re in toto 

> volumine conftitutionum. 

Hic locos expofeere videbatur ut aliqua de materia 

foni em-.íii , valdé In hac patria pradicabili, tradere 

mus , verum neto omnia poífumus omnes, videatur 

per Mier. quifummam de ea#confecit, ÓC fuper 

privilegio facramentális conceífo civitati Gerundas 

, quas' opera , licet aflerat Mier. á fe fuifle exarata 

in cap. 20. & 21. cur. x. Barcinona Reg. Jacob. II. colúm. 

4. par.¿.

fecit •> quae omnia , jundis noftris juribus patrias quae 

de hac materia loquuntur , in integris titulis de fono 

envífom i. & 2. volum. confl. confulantur ab eo, qui 

ht j .s rei notitiam habere voluerit, vix ullus erit qui 

in ea dodiflimus non evadat. 

2 Ut autem \ abfque alia revolutione librorum pcftít 

quilibet hujus materia; aliquam notitiam habere, opera; 

pretium duxi breviter, &refolutivé quid fitfonus 

emiflus explicare , per quem fiat, óc pro quibus delictis 

, óc q'-ae ad id requirantur , item unde ipfe originem 

habuerit. Eft igitur fonus emiflus vociferatio 

facta in loe© perpetrati deheti & tempore quo perpetr-itum 

eft , óc incontinenti , de maleficio , de quo 

malefactor debet corporaliter puniri,vel quod eft perpetratum 

in camino , vel extra caminum, fed malefactor 

non poteft faceré emendam , ita Cali, in d. tratlat. 

de fono emijj' eapite C. óc Oliba in ditlo capite 3. 

¿¡ ¿num.62. liacf autem vociferatio fit his verbis ,' via 

fora fometent, per quam fit convocatio gentium prae- 

-¿.fentis principatus, + tenentur enim omnes armati fonum 

fequi, óc officialem qui eum emifit, prag. reg. 

Fer din. incip. Primer ament volem , fub tit. defomatenf 

in 2. vol. conf. alias debent puniri , ut in eadem 

4çpragmat. dicitur. Nec f poteft officialis , qui íonum 

emilit , remitiere pecuniis , óc compofitionibus dictam 

infequutior.em , quam nos feguiment appellamuS, 

fub pcena privationis officii,óc inhubilitationis ad alia , 

ac ducentarum librarum fol vendarü de bonis dicli officialis.aut 

fidejufíorum ejus pro qualibet vice apphcandarum 

pro medietate Kegiis asrariis , óc pro aba roedietate 

parti denuncianti, ita cautum reperitur in noviííimis 

curiis anni 1599. cap. iü. quod tamen malé 

obíervatur in Cathalonia , vix enim aliud habent orficiales 

ex quo majores pecunias extrahant, quám ab 

his compolitionibus, nihilominus non videmus aliquem 

propterea inhabilitar! prout quotidiana expe- 

,

Reg. Jacob. II. in i. cur. Barcin. capit. 19. fada, 

quae in nova compilatione eil conftitütio prima, 

tit. de fono emijf. tertia tándem conftitütio eft ejufdem 

Jacob, confirmans prascedentem edita, num. 

2. cur. Barcinona cap. 24. incip. item quel capítol, verfe. 

é encara, quae íegitur in antiquo, Sc novo vol. 

confiitut. fub titul. de executio. rei jud. hoc folo 

inter dida volumina diferimine annotato quod licet 

in did. volum. novo legatur d. conftitütio. 

Ítem quel capítol , quse eft conftitütio 4. incip. lo 

capítol, nofire, non tamen in ea Íegitur did. verfie. 

e encara, qui antiquo volum. contmebat confirmationem 

fuperius memoratas conftitutionis pri 

ma? dici. tituli de fono emijfo. Haec pauca volui de 

hac habere materia , videantur reliqua apud dodores 

fupra-citatos. 

Cj5 Tradit "f* circa hanc foni emifli materiam nofter 

Cáncer. Iu. 3. par. variar, cap. j. de fono émiff. a nu. 

114. quod licet introdudus ille fit in Cathalonia 

per jura patrias ad capiendum malefadores tantum,ut 

ídem ipfe antea docuerat w.io.poftCalic, Sc Olib. alius 

tamen eft in eadem Cathalonia foni emifli proceflus 

valdé diverfus ab eo,qucm conílitutiones prasnarratas 

ftabiliunt, quem dicit asque permifíum, atque illum , 

eumque máxime pradicari in partibus Gerundas ; afferit, 

procedereque quando aliquis captus per Ba- 

• ronem in fuá Baroniaemittit fonum de via fora quafi 

clamando , Sc conquerendo de injufta captura, & detentione 

, Sc timendo ac dubitahdo de oppreflione 

fienda per Baronem > 6c ille fonus çontinuatur per 

alium quemeunque qui audiverit captum clamantem , 

Sc reportatur ad Vicarium Vicarias illius loci, ubi captus 

detinetur, poteft (inquit ifte audor) Vicarius prasdidus 

recipere fonum,& convocare Coníüles,6c Juratos, 

ac aliquos probos homines ut declarent an íit locus 

proceífui foni emifli, quod fi lócum eíle dicant , 

poflit tune Vicarius cum folito exercitu accedete ad 

• locum ubi captus detinetur , & compellere Baronem 

ad eum fibi liberandum cum inquifitionibüs , ad 

efledum ut videat an jufté Baro proceíferit, vel non', 

ita ut fi jufté, captum illi reftituat, fin minus, relaxet 

eum liberé vel cum manu lenta. 

Huncprocedendi modum diverfum efle dicit Cancerius 

ab eo , de quo fuperius late didum fuit , 

cum ille ordinetur ad capiendum malefadores, hic 

vero ad liberandum innocentem a mam bus Baronis 

fufpedi, qui illum vult indebjté puniré, Sc ideo. 

(inquit) pro illius juftificatione non funt attendendas 

regulas in fuperioribus traditas, cum ex divertís 

non fiat illatio. Fundatur autem hasc praxis, 

inquit idem audor , in pófleílione immemorijali, 

in qua exiftunt Vicarii hujuímodi proceífum faciendi, 

quas habet vim tituli, quamvis fimus in 

materia regáliarum , quia har etiam , ficut reliqua 

omnia , poflunt prasícriptione immemoriali acquiri 

, per quas poftea num. 128. dicit fe defendifíe in 

Senatu queudam Judicem villas Bifulduni, qui per 

judices tabulas fuerat condemnatus in fcptingeutis 

ducatis propterea quod didum proceíTum fecifíet 

contra quendamBaronem,& eífecifle quod Baro, 

? iuia inter informandum intellexit á dominis de Senatu 

ententiam fore revocandam,nunquam ulterius inftaret 

confirmationem, quam antea avide procuraverat. 

Hasc Canc. aíferit, circa quae ego adverto quod i n 

caufa de quo in d. num. 128. propter quem fupradida 

compofuit, cum Baro , qui erat Nób. Geraldus 

de Crudillis poftea Comes montis acuti, recurriífet 

ad Regium confilium' á procedimentis per didum 

Judicem ordinarium Bifulduni fadis in fuá Baronia , 

fuit tándem referente egregio olim*Senatore Petro 

f Calvo, fub die 9. Decemb. 1594. declaratum dida 

procedimenta fuifle fada in cafu non permifl'o, fed 

imó contra difpofitionem generalium conftitutionum 

. Cath2l6nias, vidi declarationem in proceflu caufas 

fontan. de Faft. Nupt. Tom. I. 

GloíTa XI. 

tabulas didi Judiéis ordinarii Bifulduni, qui erat Cofmas 

Damianus Ferrer.J.U.D.apud N.Roure notarium 

caufarum appellationum tabulas, quod fi ita eft quod 

fieri dicantur hujufmódi procedimenta contra conílitutiones 

Cathaloniae, inde inferré petes "qualiter 

corruat fundamentum prastenfas poffelfionis immemoriali 

, cui Cancerii opinio innititur : contra f idj'jt 

enim , quod per conftitutiones eft difpofitum nullam 

poífe allegan confuetudinem , vel ufum millies 

in fuis operibus idem audor confe flus eft , Sc probat. 

conft. 10. de obfer. conftit t Sc quod fit hujufmódi 

proceflus contra conftitutiones Cathalonias videtur 

probari ex eo quod illum folum permittant pro 

capiendis malefadoribus, ut diximus, item conftitütio. 

x.fiib tit. defimatent, difponit quód Regii officiales 

non procedant contra aliquem fonum mittendo 

abfque citatione , nifi eflet pro majetado certas 

qualitatis , de qua ibi, item in eod. tit. de fomatent. 

in 2. vol, conft. cap. 3. fuit difpo lit um propter 

plures ábufus , qui fiebant in foni. emiflione* , fervandas 

elfe conftitutiones habitis pro re vocatis quibufeunque 

ufibus, ck abufibus fadis in contrarium , 

ex quibus videtur fatis aperté colligi verum eífe 

quod dicitur in fupradida declaratione contra conftitutiones 

Cathaloniae efle proceífum,quem volt Cáncer, 

defenderé. Sed hasc nunc omittimus, quia advocatus 

cum iim didi egregii Comitis de Montagut,Sc 

caufa fperetur de próximo declaranda, non expedit 

illius merita ulterius pandere, & declararé, fed illius 

exit-um expedare. 

Sed t quid in fono facramentali , qui íimiliter?, 

fuit adjutus ad expelléndum malefadores : eft 

enim fonus, qui emittitur in vim focietatis , Sc confcedératioiiis 

initas , Sc juratas inter vicinos pro expélléndis 

malefadoribus á fuo vicinatu Sc contri butione 

, aífignatis pro executio ne certis Capitaneis 

cum füfficienti deiedu armigerórum ut coliigitur 

ex conft. 3. fub tit. de jon. emif. in 1 vol. sonfiit. Sc 

docet Olib. iu fcepe alleg. cap. 14. num. 5 1. nunquid 

( inquam ) ifti Capitanei continuando fonum poííint 

intrare aliena territoria, & officiales illorum compellere 

quatenus fibi tradunt , Sc überent malefadores 

, vel an ipfi poflint eos propria audoriíate 

capere , ut ad locum commifli delid ducantur , ficuti 

de officialibus fonum emittenr.b'is in fuperioribus 

dicebamus". Rcfpondemus quoad ingreíTum nullam 

habere difficultatem quod is pofíi- in alieno territorio 

ad efíedum capiendi malefadores,. ad id enim 

funt claras conftitutiones c.de fono enli-ftb,casterum 

non poíTunt extrahi á loco ubi capiunti. 'malefadores 

, imó ifti Capitanei, íi eos ceperint, tenentur 

eofdém poneré in manu¿& pofle officialis termini, ubi 

capiuntur , unde eis juftitiam íaciat juxta demerita, uti 

claré difponit conft.Carol. Imper. qua incipit conti'aiianty 

qua eft e. fub tit. de fino emif. Qui plura de hoc fono 

fcire voluerit recurrat ad conftimtiones didi rituli de 

fono emiflb, Sc facram. in 1. (¿r 2. voL conjlit.& ad Anthon. 

Olib. qui materiam hanc alias fatis de fe obfeuram,6c 

parum cognitarrí ita fuis feriptis illuftravit, ut 

nullo negocio poflit quilibet ad illius perfedam notitiam, 

& intelligentiam devenire, Oiiba (inquam ) in 

ufat. alium namque. c. 1d>.numer.51. $ 3. ? 5. & 61.ubi laté 

de ejus origine , forma, vel folemnitate, Sc effedu 

, ac qualiter in his ómnibus diiferatá fono emiflb. 

1 

Et f in Cathalonia non folum requiritür , ut an-C9 

tea dicebamus, utque jamjam é di vertical o redeamus 

ad viam , quod quilibet miñiftret juftitiam 

intra fuum territorium,quod commune habet cum di£ 

pofitione juris communis, fed etiam requiritür quod 

caufas vicarias intra vicariam, & caulas Bajulia; intra 

bajuliam tam civiles , quam criminales t'radentur, 

vulg. conft. 2&40. & 13. ac aliis pluribus tit.de 

Jur. omn. Jud. '&ibi prad. nofter Mier. Anth.Olib. in 

Y 2 ufat»

ayrS ' Claufula IV. J| 

ufat. alium namque t.4. numer.20. cumfcqjejur.fi/ci. 8c dominomm inferiorum , atque ínter eos, qui funt 

tquo confequitur quod multo minus poíTunt á Ca- Regi immediaté fubjedi , uti ex dictis conftitutiothalonia 

extrahi, ¿k alio duci ut cognofcantur, conft. nibus, & dodoribus jam relatis , quotidianaque 

j.& aliis conft. ejufi. tituli, viden.Mier. ck Oliba ubi experientia, ac practica , qua utimur , colligere lífupra. 

cet, ii tamen concurrant quse ad dictas evocatio- 

^0¿ x 

Hujus legis obfervantillimi funt Cathalani, tali- nes faciendas jura noftra municípalia requirunt. Unter 

quod Deputati Generales ( quibus curae eft ju- de t 

í a 

Cathalonia ceftat dimcilis illa juris quae-65 

rium patrise obfer vatio ) folent fe ftatim opponere ftio , quam poft alios, ck omnium latiííimé difpucuicuuque 

quas fiat in contrarium , provifioni, Sc tat Thefau, dec. Pedem. r$7. a numero 10. an prh 

fignanter viderunt multi, qui nunc vivunt, quid vilegium l. 1. quando bupe)L inter pupil. & vid. de 

tempore cafus, ék mutationis fortunas Ant.Perez Re- qua mox dicetur , procedat , & habeat loçum ingi 

Philippo II. incredibilis mcmonae antea tam chari, 

Sc diltdi prout probé novit haec aseas , contigeter 

vaífallos alicujus baronis, bene verum eWy ut 

8c hoc non omittamus , quod caufas criminales 

rit in provincia , cum enim captus m ea fuiflet qufc- diíficilius evocantur, ck feu admittuntur in conlidam 

Guillermus Staes Cymbrius, fiveFíamench.did. lio criminali fí fint inter vafallos Baronum , quám 

Pérez famulus , & poftea dudus Madritum, unde aufi fint inter Regi immediaté fubjedos : cum enim 

fugerat,puniendos,exordinatione Dom Petri Ludov. Barones asgré térunt quod punido vaflaliorum ab 

Galcerandi de Boria Magiftri Montefias, & Locum- eis auferarur, ideo Senatus cautius eo in cafu pro** 

tenentis , ac Capitanei Generalis in hoc Principatu , cederé folet. Sed five in civilibus , five etiam in critam 

enixé Deputati prasdidi ftiterunt pro obfervatio- minalibus fiat evocatio caufas, qua; evocari non pone 

conftitutionum ut obtinuerint tándem eundem ad tuilfe praetendatur , non reliquerunf hunc cafum nohanc 

provinciam reduci, ac reftitui. ftras conílitutiones fine remedio , in civilibus enim 

Dicuntur f autem caufas vicarias, & bajulias, quas proviferunt poífe reum intra odo dies poft oblatum 

jure ordinario habent t radar i in curia Vicarii, vel u bellum opponere exceptionem , ad quam proban- 

Bajuli refpedive vil las, caftri, vel loci, vel quia reus dam habet triginta dies, quibus elapus , depofito 

conventus eft de foro Vicarii, vel Bajuli reípediva tarríen prius per opponentem falaria, quia alias de 

ratione domicilü., vel rei,de qua agnur, quia ador exceptione nulla ratio haberetur , declaratur an 

regulariter fequitur forum rei, c. cum fit genérale , ei fit locus, vel non , conftit. fin. de excep. &re- . 

de for. compet. Mier. in fcepe allega, conft. volents n. 16. conven, fi tamen eft facienda provifio qua declara- 

Recipiunt tamen fupradida piures limitationes , ji debeat non fuifle locum evocationi , fit proviin 

quibus ipfe, quia materia eft utilis , paulifper in- florado verbo , cura enim agatur de auferenda juítitifíem, 

nifi viderem Ferrer. Olib. ck. Pegue, in lo- rifdictione Regias audientias in caufa , quam ad fe 

cis inferius citandis adeo late de eis pertradaiie ut vix evocavit, de ftylo obfervatur id fiendum non niíi 

quidem alteri locum aliquem reliquerint dicendi, cum voto.óc coníilio totius aulas,quod fecus eft quannihiíominus 

ego paululum fpaciari decrevit circa do eft declarandum pro e vocatione, tune enim folus 

principaliorem ex didis limitationibus, quas magis Relator ex eodem ftylo facit, & faceré poteft provfe« 

magifque in palatiis quotidie pradicatur , nonnuíla íionem, á qua, five uno, five etiam alio modo fiat,non 

tradendo, quas licet ( meo judicio) utiiia , ab eis. fuppíicatur extra eam aulamjn qua fada fuit,fivecontamen 

fuerunt omifla. Ad illud igitur, quod de cau- trano imperio, five etiam in forma, ut habetur in ea» 

fis vica. Sc baju. intra vicariam. ck bajulum refpedive dem conft. ultima, atque ita obfervatur inconcufle. 

02tradandis dicebamus fingularis limitatio \ traditur Si tamc 11 non fint has exceptiones oppofitse intra 

imprimís ut procedat, praeterquam in cauíis regalía- tempus, ficuti quando non eft reconventio fada inrum 

Domini Regis ,quarum vigore poteft caufas in tra tempus conftitutionis, vel alia etiam non funt 

prima , & fecunda inftantia. 6k tam civiles, quam cri- fada intra témpora conftitutionum, debeat judex 

mínales, á Vicaria, ck Bajulia extrahere, Sc ad fuum ex officio repeliere , Sc rationem non habere , etiam 

tribunal evocare , de quibus agunt jura noftra mu ni- non opponente. parte, an vero fit neceftaria oppoíi* 

cipaliaiM toto illo tit. de evoca, cau. in primo vol. conft. tío, Sc contradicho partis , vide apud Seraphin. de 

Sc ibi prad. nofter Mier. Tradant. íaulítmé. eau- privikg. jurament. privil. 149. ck per Olio, de atlion» 

dem materiam Micha. Ferrer. in d. 2. part. obferv. parte i.lib.$. c. 4. n. 2%. 

per tot. Anth. Oliba. in ufat. atiunt namque, cap.2. ln-j-criminalibus autem fi prastendatur vel per par-64 

a num. 35. cum muL fequen. in 1. vol. conflit. Sc no- tem, vel per ordinarium, five regium, five etiam Baviflimé 

nob. Ludov* á Peguera in prax. civi. rubr. j. ronis, non potuiífe fieri evocationem , vel providerl 

ubi de cau. moven. agi oper. per tot. ad quos recurrat regaliam , diípofitum habemus per capit. 10. cur. 

ledor, qui hujufee rei perfedam habere voluerit do- anni IÇ90. pofle unum vel alium ex ipfis, vel etiam 

drinam : noftrum enim non eft alienos labores tran- ambos á proviíione fupplicare ad unam ex duabus aufcribere 

, nec minus manum apponere in his, quas alii lis civilibus, modo, Sc forma ibi expreflts. 

éjexadé pertractarunt. Illud f folum duxi annotandum, Circa f quam materiam illud eft nptatione dignum,^quod 

ipfi prastermiferunt , cenferi per' Superio- quod receperit Regium Confilium non poífe,nec derem 

fadam caufas evocationem nédum quando bere dari¡ fupphcanti copiara , vel infpedionem inita 

exprefle dicitur , fed etiam quando fimpliciter quifitionis , nec ad eífectum videndi quo prastextu 

Superior cognofeit de caufa ; tune enim ex eo folo fuerit regaba, vel evocatio fada , ut poffit impuquod 

manum imponit, cauíam videtur evocare, De- gnari, nec alias, ex eo -h quod hujufmódi inípedio-68 

cif /« c. cum M. n. 40. de conft. Cabe do dec. Portu- nes non fint concedendas ante publicationem inquir 

í 85. numer. o.,par. 2. Hasc volui advertere ne in fitionis , Jul. Ciar, in prax. í.fyt. qu. 49. Ludovi. á 

eum quis incidat errorem , in quo non diu eft quod Pegue, in pratl. crim. cap. 12. §. 6. Solet tamen cauquendam 

antiquum advocatum hujus civitatis vidi fas Relator fupplicanti verbo dicere quo prastextu 

irvvolutum , exiftimantem , ac ftrenue defendentem fuerit fada evocatio, ut inde poflit illam impugnare , 

nullitatis vitio effeda fuifle procedimenta omnia in ita pradicari vidi in pluribus cauíis in quibus patroquadam 

caufa in Regia Audientia vertenti fada, ex cinabat. Verum ab aliquibus ( forfan non fine omni 

quo in evocatione non fuerat didum , quod ea evo- ratione) prastenfum etiam vidi juxta raentem dida; 

çaretur, &c. léd fimpliciter quod committeretur N. conftitutionis 10. cur. anni 1599. fore, & efle uno r 

.(5^ Hujuímodi f caufamm evocatio nes ad tribunal, aut altero modo ( excogitetur quem voluerint) fup- 

6c coníiftorium Principie in vim alicujus regalías, plicanti dandam copiara, & infpediopem dedudoasque 

fiunt in Cathalonia. ínter vafallos Baronum , rum, Sc probatorum: ut regalía; vel evocatio fieret: 

cofa*

Glofía XI. 

cüm enim conftitutio permittat pofle ab hujufmodi 

regaliis, óc caufarum evocationibus fupplicare, Se eas 

impugnare, ac intra decem fuas probationes fuper 

t his faceré, de neceífitafe videtur concedendúm pate- 

. faciendas efle fupplicanti probationes, quarurh vigore 

fuit fadus proceífus regalía?, vel caufae evocatio, 

oût eas impugnare poflit: conceflb "j" enim antecedentí 

cenfétur etiam & cohfequéns conceffum vulga.j*«r. 

civil, judici a tot. jud. appell. parte 5. gloff. inflantia. a. 

numero 11. cum multis fequ. quam egó ícirem explicare 

, pulchré Michael. Ferrer. quondam noftri Senatus 

auditor in 3. par. obferv amcapite 493.ubi de obfervantia 

facri Senatus atteftatur , affirmans ad multa id 

prodefle, quas ibi ipfe late refert, máxime cum has 

probationes naturam fapiant defenfionum , in qui 

bus teftes recipiuntur tantum in praefentia Judicis, Se. 

reg. in íegé prima §. i. ff.ft ufufruB. pet. cum jimilih. 

non alias , juxta difpoíitionem conft. 14. tit. de aecu. 

7o£t \ fi conceditur aliquid intelliguntur etiam concef- 

éf denun. Jul. Ciar, in prax. $. fi. q. 26. in pr. Lud. á 

fa omnia,fine quibus illud explican non poteft, d. jur. 

Pegu. in prax. crim, c. 12. §.7. num. 2. Hasc volui ad* 

& l.fin. infin.ff. de ofic. ejus Ufe. cum fimil ib us pluri 

verteré , quia, non multi lapíi íunt dies ¿. vidi quenbus 

rem hanc com probat Everar. in top. legat. loco a 

dam advocatum, magni certé nominis 111 hac civitate 

concejf. anteced. ad concéjf. confequent. alias enim 

contendentem 

ni 

in fadi contingentia perfuadere regiis 

hil diceretur egifle conftitutio , quae permittit hu 

Senatoribus quatenus literas com pulforras pro teftijufmodi 

fupplicationem. Haec clariora videntur quam 

bus extra urbem recipiendis ad probationem articulo- 

debeant á nobis alias confirman, Se feu comprobarum 

in caufa fupplicationis, de qua verba facimus,obra. 

Plus volebant aliqui, cum quibus aliquando cónlatorum 

fibi concederent, ex rationibus diredé contigit 

de hac re difputari quod etiam dari debet fuptrariis 

his,, quae de identitate caufas principalis, Óc 

plicanti copia, vel infpedio teftium , qui fuper quali 

appellationis in fuperioribus dicebamus , exiftimans 

tate didi proceífus regaliatyvcl evocationis caufas de- 

forte quod quia in aula caufarum civilium res trapofuerint 

ut eos , & illorum dida poflit impugnare, 

dabatur ordinem civilium clariflimi Senatores feque- 

I ut non obfeuré videtur ex eadem conftitutione derentur, 

ca?terüm repulfam paflus eft. 

prehendi, quatenus probationes fieri permittit fupplicanti 

contra didum proceflum , Se evocationem Faciamus finem huic fupplicationis interponendse 

probationum autem appellatione rcpulfam teftium, in criminalibus materias, quasrentes nunquid reme 

Se contra eorum peffonas , Se dida , objedionem dium conft. uni. fub titul. com. fe den declarar lo du- 

venire, nemo eft qui dubitet , nifi. ignoret pror- pte, &c qua prasficitur modus , quomodo fit decla- 

. fus omnia juris principia. Sed quia quando que dirandum , an aliqua caufa fit civilis, vel criminalis, deda 

teftium, quorum vigore eft fada evocatio funt beatque vel civiliter, vel criminaliter pertradari, fit. 

commixta cum eodem fado prineipali taliter quod incompatibile cum hoc de quo tradamus, óc é con 

feparari nullo modo poflint, & de uno fine alio tra , taliter quod uno inténtalo non detur alteri locus 

copia modo aliquo tíadi, & eífet magnum ineon quafi per declarationem unius cenfeatur declaratum 

veniens , & reipublicae valdé* nocivum quod talis Se aliud. Hac in re memini multum his proximis 

copia daretur ante publicationem & multoties an annis per advócalos , qui egregii proculdubio erant, 

te reum captum , propterea forfan fuit melius quod nobilium fratrum Alentorns vociferaturh , ex ea 

generaliter Senatus m ómnibus caufis copiam, & enim parte prastendebatur quod quia declaratum fue 

infpedionem inquifitionis denegaret pro probatiorat in caula dubii procedendum fore in utraque cau- 1 

nibus faciendis per fupplicantem, Se praxim fupra fa, tam civili , quam criminan, non potuerat poftea 

addbdam amplederetur, tu cogita an ex duobús rha- is, qui in hóc íuecubuerat,.fupplicare ab evocatiolis 

melius fuerit hoc, quam illud admittere. ne caufas criminalis, quafi jam eflet jus didum per 

71 Alterum f quod in hac materia notatione di- declarationem in caula dubii fadam fuper eo omni, 

gnum judicari debet, eft quod teftes , qui recipien- de quo cognofeendum erat in caufa fupplicationis 

di funt pro parte fupplicantis ad probandum con prasdidas, fed repulíam paflus eft, declaratum enim i*, 

tra regaliam , vel caufae evocationem, examinan de extitit id non obftare quin poflet procedí in caufa fupbent 

coram judice didas caufas, ficuti ita regulariter plicationis prouti proceflum fuit, óc declaratum non 

fieri praecipitur in caufis criminalibus, vulg. /. 3. $, fuiífe locum evocatio ni, memini-quod fuit fada de 

Divus ff. dé teft. U Jolam. Cod. eo tit. Se ibi gl. cum claratio in aula admodum Reverendi Cancellarii de 

fimil. Dida. lib. 1. var. c.13. num. 10. pluribus id pro anno 161 o. Relator erat egre. Sena. Jofe. Ferrer. in 

bat nob. Lud. á Pegue, in prat~l. cirim. c. 12. §. dé archivo regio videri poterit, ficut ego vidi. Cóntigit 

>j2teft. in offen. recip. Caufa "j" enim appellationis á mihi de eodem articulo difputare in aula ejufdem ad 

fententia , feu previfione caufae criminalis NON mu* modum Reverendi Cancellarii coram eo egregio Se 

tat natutam , fed nihilominus criminalis remanet, natore Jofepho Ferrer. de anno 1611.ínter collegium 

quia caufa appellationis dicitur eadem cum prima notariorum aulas Regias prasfentis civitatis,& notarios 

leg. 1. ff. an per alium cau. appell. gl. in c. de jur. non collegiatos , fed feputfam collegium paflum eíl 

calu. in 6. & in c. fide teft. eo lib. Bal. in l. ihvitus in prastentione, quam defendebat, non poífe in caula 

poft num. 6. in 2: q. C. de proc. gl. Se DD. in l. fupplicationis interpofitae per notarios non collegia 

ita demum. C. de procúr. cum fimil. pulchra eft in tos á quadam pro viíi o ne regalías fadá contra eos 

propofito decifio. Vincen. de Franch. 52Ó. in qua di caufis, Se rationibus quas ponuntur infra in fine glo; 

cit ex hac ratione in caufis appeílationum , qua? ad óc cum omni dominatione bonorum; Óc diftridu, procedí 

, ex quo in caufa dubii fuiflet declaratum fore , 

facrum confilium Neapolitan, introducuntur á fen- & efle in utraque caufa , tam civili , quam cnlentiis, 

feu provifionibus caufarum criminalium in minali 2 procedendum fuit enim non obftantibus fumagna 

curia Vicarias fadi's , confueyiíTe, Óc folvere pradidis ad ulteriora in caufa pr'oceffum, & declara- "f¡ 

fervari eundem modum procedendi, qui fervatus fue- tum contra collegium, non potuiífe procedí per prorat 

in prima caufa, unde dicit quod fi in prima cau- ceflum regalías certis ex caufis ibi expreffis fub die 

fa fuit proceflum pef horas, folet etiam facrum con- i6. Maii. Scriba Michael. Joan. Amat. regio (criba 

filium per horas procederé in Caufis appellationis , mandati. Et licet multa ego audirem egregié dida per 

,unde -f dicebat Ang. in alleg. I. 1. ff. an per alium Ad vocatos in illa fratrum Alentorns,mihi tamen paucau. 

appella. relatus per Franch. ubi fupra, óc Muf- cis agendum vifum eft ad hanc veritatem perfuadencatel. 

loco inferius allegando, quod fi prima caufa dam, dicebam fiquidem quod non videbantur mihi 

&¿«í* f+**i****iM 

. . c r . . . . » -jvremedia 

incómpatibilia hasc dúo , poterant enim am- 

**-»'v.uia juv-vjiupdiiuina UÍCE AUU , putei ANT enim am- 

- pellationis , hasc fefiüs, clanus, ac dilucidiüs , per bo fiare fine repugnantia aliqua , m caufa enim duregulaní 

generalem cum fuis declarationibus, óc li- bii folum tradatur, an negotium habeat criminalitanutatiombus 

procedendo, docet Mufcatel. inprax. tero, nec ne, aliter quod ex fe poflit criminaliter 

toman, de Paft, Nupt, 1 offi. Ir tra-

tradari , fed in caufa fupplicationis ulterius progreditur 

, nunquid adíint qualitates neceífariae ut 

contra hunc , vel illum procedí poflit, Se valeat eo 

modo quo proceflum eft criminaliter , poteft enim 

fieri quod negotium ex fe íit crimínale, criminalitatemque 

contineat, ac criminaliter fit tradandum , 

fed an contra hunc , vel illum , qui fupplicavit, 

hoc declaratur in caufa fupplicationis , exemplum 

habemus in fupradidis duabus caufis , in quibus 

cum dubium verteretur fuit declaratum caufam effe 

criminalem , quia agebatur in vim ufatici judicium 

in curia datum , quia praetendebatur contrafacfum 

cuidam fententiae regia; caeterum quia poftea 

in caufa fupplicationis fuit oftenfum non currere qualitates 

contra hunc,vel illum propter quas contraeos 

haberet locum regalía , ideo fuit pro eis declaratum. 

74 ínter f has autem regabas (ut revertamur ad inftitutum 

) quae locum faciunt evocationi caufarum ad 

confiftorium Principis , illa quae principalior videtur, 

quajque magis pradicatur in lupremis tribunalibus 

eít , quae defumitur tx l. i. Cod. quando Impe. int. & 

vid. qua poteft Princeps ad inftantiam miferabilium 

perfonarum , ut íunt viduas , pupilli, peregrini,caeci, 

orphani , fugientes ad Eccleliam, leproli, fervientes 

Ecclefiis , óc alii quamplures , qui appellatione 

rniferahilium perfonarum de jure veniunt, quos refert 

Thefau. decifio. 177. in prin. óc declarat Ferrer. 

in 1. par. obferv. c. 28. quibus adde meretrices , 

Vincen.de Franch. dec. 133. & Vivius plené , illa— 

75ru.11 llatum -j- ómnibus aliis miferabiliorem docens, 

dec. 521. numer. 5. lib. 4. caufas ad fe evocare, quae 

quidem regalía nonnulla habet fpeciaha , acquafdam 

76praerogativas valdé notandas. Primo quod-|- non poffit 

ei per aliquem praejudicari, id eft quod miíerabiles 

perfonae non poflint huic privilegio conveniendi 

fuos debitores coram Imperatore, vel Principe 

renunciare, Bellu. in fipecu. Prin. rub. 2j. $.fed pone, 

num. 9. Nat. conf. 590. n. 13. Vincen. de Franch.íkr. 

192. num. 7. Se Thefau. in alleg. decif. 177. numer. 5. 

7?Canc. i.pa.var. c. 2. num. 29. Habet -j- item hoc 

fpeciale iftud privilegium ut neceflaria fit fpecialis 

derogatio íi ei derogandum fit , nec fufficiat generalis 

, Alexand. Rauden. in tratlat. de analog. cap. 23. 

•f num.$$. óc Vincen. de Franch. decif. 187. Ú 192. ubi 

de obfervatione Senatus Neapolita. Canee, par. i.vaySriar. 

ca. 2. numer. 25". Illud \ etiam habet ípecialitatis 

hujufmodi privilegium ut poflit cedi in favorem 

perfonae non miferabilis, ut dicebat Rebuff. de fentent. 

provifi*.gl. fi num. 20. óc refert Thefau. in alleg. 

decifio. i*fj. numer. 2. Verum id ego nunquam vidi 

in noftro Senatu pradicatum, óc multum dubito de 

admiflione, cafu quo per aliquem tentaretur fieri , 

quippe qui fciam cafibus minus dubitabilibus , quando 

videlicet iftae miferabiles perfonae vigore donationum 

, óc feu ceflionum ab aliis eis fadarum volunt 

debitores ad confiftorium Principis trahere, voluiiTe 

jura noftra quod hujufmodi donationes, óc feu cefliones 

nihil redolerent íimulationis, vel fidionis, ad 

caufam tantum evocandam ad fupremum tribunal, 

fada?: fi enim id eflet praecipitur judicibus non concedi 

evocationes, conft. 3. óc f. cum fimil.fub tit. de 

Revoca, caufi Et finaliter -j- hoc habet iftud privilegium 

fpecialitatis ut ratione perfonae miferabilis alii litis 

confortes privilegio fruantur , Nat. in confil. 590. 

Covar. in pratl. cap. 7. numer. quinto , in fine. Vivius 

allega, dec. Ç2I. numero 18. é* 21. Thefau. d. decif 

177. num. 2. Se ita concufsé pradicamus. Licet ego 

de anno 1611. viderim dubitari in tertia aula in caufa 

appellationis quorundam hominum , vulgo de plaffa 

didorum , villae Perpiniani contra Confules ejufdem 

villae, noluit enim Senatus ad relationem egregii 

Francifci Bonet, óc notario Sacares, evocare caulam 

quoad litis confortes qui plures erant, diyites,fcd 

folum quoad pauperes , qui dúo , vel tres erant, dicendo 

quod illi poterant poftea venire opponendofe 

cauíae,prouti fequendo quod Senatus deereverat facere 

fuit opus. Sed, ut dixi, femper alias vid: pradicari 

quod fupra dixi. Circa-f quod tamen adverte necef-80 

fum fore ad hoc ut locum habere poflit, quod obferv 

etur decretum Imper,in l.unic. Cod. fin com. eademente 

caufa , &c. Dida. ubi fuprá. Ítem quod veré 

íint litis confortes, quibus eadem adió , vel defenlio 

competat nec poflit caufa; cognitio dividi, Óc examen 

, jux. refpon. Rom. Casfar. in leg.fi. Cod. fi unus 

ex pluribus , Se Rom. Pont, in cap. unafententia, extra 

de appella.Circa quod eft omnino videndus Lancellotus 

de attentatis appella. penden, amplia. 11. per tot. 

Maur. Dola. de in integr. reft. cap. 18c. cumfex ca. 

fequentibus. 

Habet f denique haec regalía hoc fpecialiflimum ut8i 

licét de jure liceat judici Ecclefiaftico cognofcere de 

caufis earum miferabilium perfonarum oppreífarum , 

tune máxime quando poteft in judice laico confiderari 

negligentia , c. fi quis de potentibus 24. quafi.3.qua de 

re agunt Pet. Bellug. in fpeculo Principum rub. 18. §. 

denuo ,n. 3. óc ibi additio Camil. Bbrel. óc habetur in 

vol.com. opinio. de Deo , Ó univ. Ecclef. Oeconom./or. 

I.í/í.31. c. unic. In Cathalonia tamen Rex non permittit 

quod ad Ecclefiam tali cafu habeatur recurfus, quia 

non poteft confiderari negligentia in fuo tribunali , 

cum ob,eas potiflimurnperfonas Regia Audientia fit 

ftatuta, late Oliba, in alleg. ufat. alium namque cap.\\. 

num. ni. 

Recipiunt f tamen omnia fupradida , quae de evo-82 

cationibus caufarum docuimus , fingularem limitationem 

ut non procedant íi proceífus eflet coram ordinario 

denunciatus, tune enim non poflet caufa prastexíu 

cujufeunque qualitatis ad Regiam Audientiam evocan 

, confi. 17. fub titul. de evoca, cau. in I. vol.conft.Se 

docet Peguera in praxi civili rub. 4. de evo. cau. d. 8. 

Dubium "f tamen máximum ortum fuit de annog*. 

1602. circa fupradida in caufa Joannis Simeonis del 

hombre contra viduam Xarquies,óc T.Folchbotiguerium, 

coram egregio Senatore Hieronym. Senjuft, 

adua. Jofepho Cortes, nunquid didae conftitutioni 

eífet locus, fi licet proceífus non eflet denunciatus , 

quia non íit folitum , íi tamen poft lapfas plures dilationes 

, óc teftibus jam publicatis , pluries aflignatum 

ad fententiam , ita ut hujufmodi caufae non 

poflint ad Regiam Audientiam evocari , íicuti nec 

illae , in quibus procefliis denunciatur, dubium faciebat 

pro una parte ratio finalis dida; conftitutio- V 

nis 17. ibi, ferprovifioque fia tingut lo proces per denuntiat 

, lo que importa e¡fer declarat que es canelos 

en la caufa , efl a punt de proderfe en ella don.ir fententia 

definitiva, y no fia jufl que efiant la caufa en 

tal punt fe llue la difinitio ad Jutge ordinari qui efa 

inftruit deis merits delta, &c. quae verba videntur 

non obfeuré declarare intentionem Curias non fuiffe 

attendere ad denunciationem proceífus fimpliciter,' 

ut prohiberet evocationem, fed imo refpedu quia 

per eam concluditur in caufa , Óc poft eam eft caufa 

111 pundo ferendas fententia; definitivas , quo cafa 

noluit Curia cognitionem caufae ab -ordinario in 

ea jam inftrudo auferri, unde cum in eodem ftatu 

fit caufa poft aflignationem ad fententiam , ubi denuntiationes 

non funt in ufu , in quo eft poft denunciationem 

proceífus ubi denunciationes pradicantur. 

Inde dicendum videtur in cafu propofito non efle admittendam 

evocationem obftante dida conílitutione 

, Óc ejus ratione. Pro alia vero parte facit quod 

conftitutio fit intelíigenda ftridein caufis, in quibus 

procelTus formiter denunciatur, de quibus loquitur, 

cum non poffit extendí etiam ex identitate rationis , 

ad cafum non expreflum in ea. 

Hasc funt argumenta, quas rem hanc valdé dubitabilem 

reddunt, Senatus tamen in fupradida caufa 

poft

GloíTa XI. 

_ *Í9 

+ poft multam altercationem , refolvit, ftridé eíTe conititutionem 

intelligendam in cauíis, in quibus formi- dum quod defur fidis ómnibus probationibus in 

ler proceiTus denunciatur: non in aliis , quae íicet íit prima informatione ad favorem difti Andarse fadis. 

aflignatum ad fententiam , poflunt evocari die 2.De-. «Circa t quam traclavimus territorii materiam ,88 

cemb. 1602. & fuit dictum per antiquos aula; quod dúo inter alia , funt notatione digna cum quibus 

id fuerat jam antea per tres aulas decretum : tu ta ei finem imponemus. Primum eft quod Oliba doimen 

amplius cogita , difficultatem enim videtur hacet ubi fupra c. 11. a numero 2. cum mult.feqq. 

bere hasc Senatus refolutio ex fupra adduetis. Epifcopos , & alios Ecclefiae Praelatos licet in tota 

%q Tradandumf hoc loci foret quas mulieres gaudeant 

fuá dioéefi habeant jurifdidionern ordinariam, ita 

hoc privilegio viduitatis , an ira di vites , íicut pau- 

ut in quolibet loco poflint pro tribunali federe, ac 

peres , an vitam inhoneftam degentes, an hae, quse 

fubditos fi oportuerit capi lacere , 8c carcerari, c. 

vitam agunt csehbem, & nunquam habuerunt mari 

Cum Epifcopus , de ofic. ord. in 6. c. 1. extra ¿êxtum 

, 8c. an denique illa? , quae licet maritum quidem 

tra tamen fepta Ecclefiae 8c Palatii Epifcopalis non 

' habeant, illum tamen habent inutilem , puta qui 

habere territorium , nec pone capere aliquem, nec 

eft captus ab hoftibus, vel damnatus ad triremes re 

captum ducere nifi habeant territorium á Principe , 

gias, vel altas, verüm deficeret papyrus íi omnia , 

cujus eft territorium concederé pro exercitio con- 

quae in difeurfu oceurrunr , tenacJter vellem pertentiofae 

jurifdictionis , atque ita oportuit quod in 

tradare , videantur hsc per DD. fupra chatos , 8c 

Cathalonia per Comitem Barcinonae hujufmódi 

fignanter per Dida. in pratl. d. c. 7. & Vivi. d. decif. 

Praelatis territorium concederetur in ufat. laudavei 

runt etiam & audorizaverunt, & in conft. 6. fta- 

ge 521. pulchra f eft decifio , íéu cafus Caro.106. de tuim. Jacob, i. in cur. Tarraco. verf. fobre la qual 

muliere habente quidem maritum , rem i gando ta cofa al dit Bisbe poteftat. per auíloritat Real atormen 

in regiis triremibus Regi lervientem ac proga. fub tit. de haret. in I. vol, conftit. pluribus exorpterea 

confiante matrimonio, ac íi illud foret folunat Oliba ubi fuperius omnino in materia videntum 

, dotem repetere volente , de qua nos forfan alidus , ubi fignanter tradit qualiter olim Epifcopi pequid 

in fequenti vol. dicemus. 

tebant territoria, 8c concedebantur illis per Regem, 

86 An autem j- vidua , pupilíus, 8c alii habentes fori pulchré, & dodé vide materiam hanc ad faturitatem 

privilegium poííint eo uti adverfus fimile , 8c par ufque difputatam in vol. com. opinio. tom. I. de Deo & 

jus habentes, non eft quod nos imprasfentiarum , cap. lo. 1. tit. 7. c. I. & ibi additionem. 

extra propriam materiam , difeutiamus, ne poftea Sedf an Epifcopi habeant territorium ad capiendos8o 

quod proprius eft noftri inftituti omittere cogeremur, laicos pro criminibus mheti fori tradat late noftras 

videatuf per Dida. in pratl. c. 7. numer. 4. Vince. de Cáncer, ra 3. par. variar, cap. io.de invoca, brac.fecu- 

Franc. decif. 188. Hoc unum pofíum ex longaeva lar. ii num.^6. ufque ad 82. ubi quasftionem refolvit af- 

experientia ómnibus teftatum habere, nunquam vifirmativéiii favorem Epifcoporum, caeterüm d. 

diíTe me in Cathalonia fuper eo motam difficultatem feribit, quod omnes videmus, fuiífe de anno 1607. 

fed intrepidé hujuímodi privilegio utuntur qui pof per Reveren. Paulum Pía. Archidiaco. Sedis Barcino, 

lunt contra pariter prjvilegiatos, aflentitur Canc. 2. tertium in locum admodum Reverendi Cancellarii ut 

par. var. c. 2. n. 23. 

canonici Ecclefia; Gerundae , cujus caufa tractabatur, 

87 Hujufmódi, de quibus loquimur , caufarum evo- recufari, íuffultum, & eledum de confilio omnium 

cationes folent perlaepe fieri in criminalibus quando trium aularum egregiorum Senatoru declaratum con 

negotium erat jam per ordinarium prasventum , 8c tra Epifcopos, 8c in favorem jurifdidionis regias, pre» 

informatio de cafu recepta , in quibus contingit mebat enim Óc premit valdé contra Epifcopos quod in 

non raro quod informatio, quae poftea recipitur privilegio conceflb judicibus £ccleíiafticis ad eorum 

per regium Commiífarium , qui ad id mittitur a re- • fupplicationem per Regem Ferdin. 2. in 2.vol.conftit. 

gio confiíio , non quadrat cum informatione recepta titul. de Epif & cler.fub cap. 6. collocato. curo, fuifient 

per ordinarium , imo quandoque qui in una apparet dúo petita pro parte judicum Ecclefíafticorurhrunum, 

reus, in alia oftenditur immunis ab omni culpa , quo quod poífent ubicunque capere Clericos in territorio 

vifo per fifeum folet is adhaerere informátioni, quae Regis , 8c aliud , quod poífent etiam capere laicos in 

majorem verifimilitudinem habet, 8c fere femper uticafibus 

fuas jurifdidionis, quod fuit clare territorium, 

tur ca, quam regius. Commiífarius nomine regiae cu de quo quaerimus, petere: alterum tantüm ex fupradiria? 

recepit, alia fpreta, & pefíumdata-, nec de ea dis fuit concefíum, primum fcilicet non vero fe 

aiiqua habita ratione , nec in proceflu exhibita: fed cundum , unde videtur denegatum , 8c viíi etiam 

reus captus in vim fecunda; informationis , fciens fe funt Eccleíiaftici cum dida petitione fater i fibi non 

talem non eífe in prima, petere vult dúo á regio con- licere fine licentia Regis , quas non fuit concefta 5 

• filio , primo quod fibi detur copia didas prioris infor laicos , capere, & cum acceptatione privilegii cum 

mationis , fecundo quod ftetur contentis in ea ad fui conceflione folius primi capitis , uti fignanter apparet ex eifdem dodotrarium 

in utroque cafu refolvit Farin. de indi. & ribus , quos Cáncer, allegat ubi fupra numer. $7* 

tortu. quajl. 03. nu. 154. in addi. quoad primum, quia fi diligenter animadvertatur, & ex aliis, quos etiam 

fuá intereft habere copiam ut videat num fit ad adducunt noftrates Franc. Molin. & Ludov* a Pe 

defenfionem, 8c quoad fecundum, quia fit informague, qui eandem quasftionem tradant, ille in litio 

recepta ad inftantiam fifei judicis ordinarii anbell. de bracb. fécula, cap. 4. & 18. hic vero de~ 

te caufam evocatam , tantam debet fidem habere , oíf. 

qu-.ntam fecunda, nec fifcus regius, qui idem eft 

cum fifeo ordínaríj, refpuere debet, vel poteft 

quod ad hujus inftantiam fadum fuit, íic quoad 

*f" primum cafum ego obtinui 27. Novembr» 1600. 

m caufa procuratoris fifcalis contra Dominicum 

de Andará de Arles , ad relationem egregii Senatoris 

nob. Petri Soler , de fecundo tradabimus 

quando caufa decidetur, in qua arbitror obtinen- 

A 

Q2. ac etiam quia ad omnia feré argumenta 

adverfas opinionis poterat , 8c poteft non íncongruum 

dari refponfum quod quas jura coercitionem,5c 

diftindionem concedunt judicibus Ecclefiafticis verfus 

Laicos in delidis mixti fori , recipiant interpretationem 

de habilitare, concurrentibus fcilicet 

quae concurrere ad id debent , nempe licentia, 

& territorio domini , quod quidem congruum 

refponfum non iu faciliter videtur poífe dari ad 

y $ cap.

2,6o Claufula IV. 

cap. illud fj.privil.Reg.Ferdin. ex adverfo allegatum, ficationem, & utramque fatis vulgarem , quftndoque 

nimis enim claré loquitur contra praetentionem judi- enim fumitur pro dilatione temporis á lege , \ el ab 

cum Ecclefiafticorum , quamvis multum in hoc ela- nomine ad aliquid faciendum conce ífa , ¿V in hac fiboraverint 

iidem Canc. ubi fupra numer. 77. & 78. gnificatione non fumitur in noftro text. Orea qu¿.m 

cumfequen. Se Molin. fuperius allegatus in quibuf- tamen f pulchrá eft quarftio an diesterrrini compu 95 

dam allegationibus , quas imprimí fecit pro defen- tetur intermitió , quam ego libentiüs exphearem niíione 

Ecclefiae in illa caufa, de qua ídem Cáncer, fi viderem alicnameam efle ab inft.tuto , videatur taanimadver. 

1l. Se quia denique ex opinione pro Ec- mea per Guid. Pap. Se ibi addentes dec. 270. Tiraq. 

clelia fequi perfsepe necefte foret quod delicTa rema- de retrae!, lign. f. I. glo. II. i num. 17. ubi late, 

nerent impunita fi Epifcopus praeveniffet negotium, aliqua in propofito tradit Antho, Gom. in leg. 70, 

cum enim non habeat pcenam delicio multoties con- tau. n.2

GloíTa 

XII.* §2,61 

fonam habilem quando illudpoffidet jure pignoris 49 •> Praferiptio quadragenaria pleniffimam tribuit fecu 

& qualiter tali cafu conjulatur domino , ubi decif ritatem , & num. 69. cum feq. 

noftri Senat. 

50 Praferiptio 40. annor.fic facit quem fecurum.ut nul 

21 Ítem nec quando dominus vult amortizationem. lam inquietudinem formidare debeat 9 Ó* omnem 

22 Amortizado quid fit, fjf num. 30. 

prorfus añionem excludit. 

- 25 Quomodo praclicetur. 

51 Ignorantia regular iter prafumitur. 

24 Amortizatto multoties eft necejfaria , & ei tenetur 5 2 Praferiptio eft inventa ne dominia rerum fint femper 

dominus cónfentire. 

in incerto , & num. 72. 

25 Veluti quando res feudales , vel emphy. quafita fuñí 53 Reftítuttonem ñon legimus dari alicubi ignor anti li 

pro fundandis Ecclejus parrochialibus , velnecefcet fie impedito, & abfenti. 

fario ampliandis. 

J4 Prafcriptione utens iniquiffimo dicitur utipra(idio,& 

26 Venderé quilibet competís)pote/l rem propriam pro rigor ofa exceptióne, vide num.73. 

certis neceffitatibus , «¿i ¿ , vel negligentia ignoranti imputan non po 

venditione rei feudalis ut dicatur cucurriffe fibi 

tempus utendifatica,ubi decifio noftri Senatus. 

teft. num. 75. 

Scientia quibus modis probetur, ibidem. 64 Ignorans dicitur non valere agere, ó* w. 84. 

3 c Emptor poteft agere ad refeifionem contraclus nifi * fer- 65 Praferiptio non currit non valenti agere five fit 30. 

vitus redimatur fine qua res eft fibi vendita. five 40. «trn centum annorum, ó* immemo-. 

26 Denunciado , qua fit a domino directo venditionis ad ' rialis y & ñ. 76. ubi decifi. Rota Roma. 

vendendum an velit uti fática , debet dé jure com Quod procedit tam propter impedimentum juris,quam 

muni fieri antequam vendatur , fecus de jure Ca etiam facli, ibid. 

thalonia. 

66 Ignorantia dicitur impedimentum facli. ' 

37 Jus utendi fática de jure communi non ceditur alte 

67 Diclio, nullus, univerfaliter negat, ac univerfaliter-, 

& fine exceptióne operatur. 

ri , fecus de'jure Cathalonia. 

68 Argumenta opinionis negantis circa quaftionem an 

38 Praferiptjó an procedat contra dominum pro ufu fa 

adverfus praferiptionem quadragena. detur reftiitea 

, etiamfi nunquam fit fibi denunciata vendido, • 

tutio y breviter refumitur. 

iífnum. 98» -• 

69 Reftitutionis in integrum remedium non cenféturfu- 

39 Praferiptio 30. annorum non currit ignoranti , 'vel fi 

blatumper verba generada , & n. 93, 

currit, datur reftitutio, ubi decifio. Senat. Pedem. 

70 Solverte minoricum aucloritate Judicis , & curatoris 

40 Praferiptio longiffimi temporis an currat ignor anti ¡ 

confequitur pleniffimam fecuritatem. 

dijficilis quaftio. 

71 Minor quandoque reftituitur adverfus folutionem 

Reftitutio in integrum ex capite ignorantia an detur cum aucloritate Judicis, & curatoris fibi faclam. 

adverfus praferiptionem longiffimi temporis diffi- 72 Reftitutio adverfus praferiptionem efiicit ut dominia 

cillima quaftio., ibid. .. 

non fint ¡emper fub incerto. 

In fupr adíela quafiione Doclores fibi ipfisrepugnant 73 Prafcriptionis rationem habere debent Judices aqui- 

inter fefe, & Senatus egregii , in diverjas ivetad's. • 

runt fententias , ibid. 

74 Praferiptio 30. annorum eft qua appellatur iniquum 

41 Decifiones Senatuum qua pro afirmativa facía fue prafidium, non qua eft 40. annorum. 

runt. 

7y Jure fuo quis poteft privan [me culpa fi adfitcaufa,& 

42 Decifiones Senatuum qua pro negativa. m num. 63. 

43 In fupr adíela quafiione referuntur plures qui pro76 

Quadriennii militas dicitur fublata ex 1. fin. C. de 

pter fui difticultatem determínate refpondere non temp. ininteg. redi, poftulan. " 

funt aufi.' 

77 Argumentum a fimili femper claudicat altero pede Úf. 

Negans opinio in hoc articulo, ab aliquíbus appeltk- fragüe admodum eft. 

tur aquijjima 1 affirmans vero fatis jurídica , (7 78 Simile nullum eft idem. 

magis vera , ibid. Jjm{ 

79 Argumentum á fimili ut procedat , neceffum efl 

44 Doclores.referuntur •> qui exacliüs quaftionem per- quod probetur jimditudo in eo, in quo fit comtratlarunt. 

..< 

parado. 

4.5" Doclores pro negante referuntur. 

80 Argumentum a fimili non procedit data aliqua difi- 

: 40 Doclores pro afirmante traduntur. 

; militudine, etiamfi fit parva, inter res fimiles. 

•47 Praferiptio fie procedit contra ignor antevi, fiéut çgn- 81 Publica militas non verfatur in recifionefententia ex 

'•* tra fcientem nulla data differentia. 

inftr umentis de novo reper tis. 

48 Thefau. carpitur, & alii Doclores. 

82 Intelletlus text. in 1. fi partem $. fi. ff. quemadXer- 

Interpretatio text. in 1. final. Cod.de praefcri.long. vi. amit. 

temp. 1. fi. C. li quis ignorans. 1. uni. C. de ufu- 83 Servttsstém ad amittendam brevius tempus requiricap, 

transfor. & capit. vigilanti, extra de prsetur , quam ad acquirendam. 

ferip. ibid. 

84 Res mea juftijjime mihi, etiam ignoranti, aufertur

per lapfum temporis , ad prafcribendumftatutum , 

fed reprobaftr per autlorem, ibid. 

8c Reftitutio ex capite ignorantia , fecundum opinionem 

autloris , datur minor i, licet -non majori. 

86 Ecclefia i éf minoribus in dubio eftfavendum ut opinionem 

eis favorabilem ampletlamur , ubi decif 

noftri Senat. 

87 Ignorantia connumeratur inter rationabiles caufas 

concedendi reftitutionem. 

88 Reftitutio datur ex magna caufa etiam poft quadriennium. 

80 Dolus , éf fraus re ipfa ibi funt, ubi adeft enormiffima 

lafto. 

90 Inteíletlus c. ad noftram , de reb. Eccle. non alienan, 

éf 92. 

91 Reftitutio Juftitia , éf ordinaria qua dicatur , qua 

gratiofa, éf extraordinaria. 

Ç2 fruduum reftitutio ft quando quis reftit uitur reflitutione 

juftitia^ fecus fi reflitutione gratia , ubi decifiones 


93 Ufat omnes cau]a,an impediat reftitutionem adverfus 

pra-criptionem in Cathalonia. 

Cáncer.tenet cfiodfic audor itate Senatus Dolatü-, fed 

contra cenfet tíydoribidem. 

94 Staunum difponms quod praferiptio currat minori 

non cenfeturyropteroa prokibuijfe reftitutionem. 

Q

I GloíTa XII • I 2¿J 

judicibus emphyt. debent committi dotloribus ter- narios in fuis titulis juris, Martin, Siliman. Jo.Bápr. 

tice aula. Caccialup. Udalric. Zafium, & Lauren. Sil van. in 15. 

Interpretatio c 2. cur. anni 1590. ibid. vol. tratl. Jul. Ciar, in §. feudum. Cur. Ju. in eb , 

144 Judices dominorum direítorum an dicantur ordina- quem de feu. confecit tractatu , & Jacobi de San. 

rii, an vero delegan. Geor. in eo , ¿tratl. noftrum Lud. á Pegue, in conjlit. 

145 Judex delegatus ad univerfitatem caiifarum dicitur Ítem ne fuper ¡audimio , tit. de jure Emphyt. in 1. 

ordinarias? vol. confl. pract. noftr. Mier. Jac. dé Franc. ¿» /r^


Vincen. de Franch. inrub.fpec.feu. quot fint, numero 

láj\> & 199. pleniüs /» r«/>. ¿fe his qui feud- dar. poffunt. 

§. hoc autem. per totum. Nota eft in materia ífeci/i 

Thefaur. 146. Gam. 6. Caval. dec. 7. «fe contrae!., in 

prima par. qua eft in ordine 36. num.2. pulchré de his 

agitur in vol. com. opinio. tom. 2. loe. y titul.l.cap.cc,- 

De jure vero noftro municipali fcemina , ficut malculus, 

fuccedit in feudo , ca. fi defunció 22. titul. de 

feu. in comme. Fet. Aiber. Sc ibi Socer. pag. 2}7.bene 

Pegue, utrunque explicar in d. conft.Item ne fuper laudimio. 

verf. 2. a num. 17. éf ver. 4. per tot. 

7 Tertius cafus -j- eft qúod licet feudum de jure non 

veniat regularitcr in reftitutionem fideicommifli Bar. 

in l. ft patroni numer. ¿.ff. ad S. C. Trehel. qua tamen 

de re ultra allégalos per Can. incita, cap. de feud. nu. 

5?. videMantic. pluribus agentem de conjecl. ult. volun.lib.7. 

tit. 9. Menoch. de prafumpt. lib. 4. prafump. 

197. ck Ma. Antho. Peregri. puíchre in hujus materias 

tradatione procedentem, in trañ. de fideicom. artic. 

ó.num.iS. Ínter communes opiniones haxrefertur in 

vol. tom. com. opinión, tom. 2. loe. §. tit. I. c. 34. De 

jure tamen noftro Cathaloniae ftudum femper venit 

in reftitutionem fideicommilli, d. confl. ítem ne fuper 

¡audimio verf culo fi empero, ibi , de•fubftitutio. ho vincle 

, & not. Peg. fuper e? conft. verf. 2.num. 7. ratio 

eft clara, quas á Pegue. Sc Cáncer, ubi fupra adducitur 

, quia in Cathalonia prrmittitur de leudo teft 

iri vigore dictas conftitutionis , quo cafu certum 

eft de jure feudum venire in reftitutionem praedidam, 

JJI. Ciar, in feudum q. 83. num. 3. viden. Pegue, 

ubi fupra late hac de íe agentem, 

$ Quartus "j" cafus eft quod licet de jure non debeatur 

legitima de feudo , quodeunque illud íit Pau. 

de Can. in conf. 417. ifta domina lib. 1. éf in l.fi patroni 

, adTreb. Crave. in confil. 165. num. 2. quod 

qu :modo procedat docet plané Can. ubi fupra num. 

5"8. & Pegue, loco inferius allegando, in Cathalonia 

tamen de feudo debetur legitima, hoc eft de illius 

aeftimatione ad inflar aliarum rerum haereditariarum , 

demtis feudis , quas habent annexam regalem dignitatem 

, plura ad id comprobandum allegat Can. 

ubi fupra ck Pegue, in d. confl. Ítem ne fuper laudimio, 

verficulo 6. num. 58. ubi lignanter refert illud 

quod de feudis dignitatem regalem habentibus 

i dicebamus decifum fuiífe in noftro Senatu 28. Stptembris 

1538. in caufa fratrum domus Cardona contra 

Excellentiííimum ejus Ducem , quam legere poteris 

in proceftu caufas nunc nobilis Jofephi de Cardona 

contra Excellentiííimum Ducem penesN.Bolch. 

ad relationem primo , Sc in prima inftantia egregii 

Senatoris Hieronymi Torner, nunc vero , Sc in fecunda 

egregii etiam Senatoris Hieronymi Aftor. 

pag. 2779. 

o. Quintus cafus , f in quo in hac materia feudali 

repetkur notabiiis differentia inter ¡us commune, ck 

municipale eft in curfu anni , Sc diei, intra quem á 

morte domini tenetur vaftallus.renovationem inveftituras 

petere , Sc debitum fideiitatis juramentum 

cxlubere, ne incidat ÍH poenam privationis feudi, 

ídem eft quando moritur valfallus , nam ad idem tenetur 

ejus filius in feudo fuccedens juxta tex. in c. 

I. in princ. qua fuit prima cau. bencf. amit. li plebejus 

fit , nam fi miles habet annum , ¿c menfem. cap. quo 

tempore miles éfc. Bené quomodo id procedat declarat 

Pet. de fideicom. qu. 14. num. 2^8. Gai'p. Thefaur. 

quafi. for en. 23. per totum , pulchré Vivius decif. 428. 

lib. 3. docens contra Fely. Card. & Rimin.idem pro- 

* cederé contra minores-, ac dicens dodores fupradidos, 

dum contrarium afleverarunt , contra communem 

opinionem , & veritatem íuiífe loquutos. Eft 

lo-f- tamen verum quod didis minoribus daretur 

fuo cafu reftitutio, plené idem Vivius num. 10. cj jy. 

•j-j-ubi ita bu fuiífe decifum in Sena. Neapoli. axteiiatur. 

In hoc jus noftrum municipale cum jure commu 

ni concordat tex. inconfuet. domini defínelo, quas eft 

28. tit. de feu. Sc ibi Socar, p. 267. tex. in confuit. i e?n 

es coftuma , infi. eo tit. Cáncer, d. c. de feu hüm.66. 

éf 67. Et-J-tamen, ut dixi, differentia, ínter útrun-U 

que jus circa curfum hujus temporis ? de jure enim 

communi currit a die fcientia?, hoc eft a tempore 

, quo vaflallus adeptus eft poílefiionem rei feudalis, 

Sc probabiliter fcivit , vel fcire potuit rem elfe 

feudalem , ut probatur ind.c. 1. quo tempore mileJ. 

Jul. Ciar, in d. $. feudum, qu. 49. num. 3. Vivi. in alleg. 

dec. 42S. num. 2. ub. ¿. ubi reten ira in Senatu , 

de quo ibi, fuiífe aliquando decifum. Sed m Cathalo- ^ 

nia non currit nifi a de rcquiiirionis per dominum 

valfallo fadas didis juribus, ck docet Pegue, ubi fupra 

in 2. pralu. num. 19. ck Cáncer, loe. alleg. nu. 67. 

ubi latius habes hanc materiam explicatam. 

An -|- autem poílit ífto in cafu mora purgan a val' 12 

fallo non pétente inveftituram intra dida témpora 

refpectivé , tradatur optimé/'» vol.com. opini.defeud. 

loco

Gloifa XII. 

n6% 

¿Mr* manum fuaon pona.nl hujufmodi acquifita, óc ibi. zanda: alia enim funt, qua? tardius prouti res magni 

vel etiam liceat cui varié refponderunt Guiiler.Bened. valoris, alia vero, qua? frequentius, prouti res parvas 

¿/Í c. Raynutius ver fe. & uxorem nomine Adelajiam, nu. aeítimationis .folent alienari, óc íic in lilis tempus po 

563. é" 594. Carol. de Grafíal, lib. 2. regul. Fran. c.fi. teft elongari, in his vero abbrevíari: & concordato 

verfic. ex bis patet refponfo. Peehi. de amortizado, c. 6. tempore ínter partes , laudimium illud dividirur in 

fterfic. audaíler tamen, Moline. in confuí. Parif. tit. i. 

tot peníiones, quot fuerint anni concordati, ita ut 

f. 41. w. 95. quos una cum aliis pluribus refert Oliba 

illa; omnes penhones in annis concordatis efficiant 

ubi fupra ra. 26. ubi quia pluribus de his agitur, nec 

illud integrum laudimium & tune illa penfio debet 

eft materia in qua expédiat multum fe involvere i¡ 

fingulis annis domino fol vi ultra folitum cenfum , 

ideo nos non exiftimamus oportere quod in his am- 

tradit hanc pradicam verus in his pradicus nofter 

plius immoremur. 

Solfo. in ftylo cap. poft formas amortizationis nu. r. 

O Q Dubitatum -|" tamen circa fupradida aliquando vi- p. 84. apud quem funt óptima? forma? inftrumento- 

' di nunquid fi manus mortua > puta Eccleíia., vel alia rum , qua? de his amortizatiombus funt conficienda, 

vigore claufularum conftitutiyóc fpeciaíis hypotheca, quibus facile eft duci ad perfedam hujufee mate- 

prout faepe fit, in aliquo contradu cehfualis appoürice cognitionem. 

tatum, in cafu ceflata? folutionis apprehenderit pof- Sunt -|-tamen aliqui cafus (ut nec id, quod videtur 24 

feífionem alicujus rei feudalis, vel emphyteotheca- no afpemabile omittamus) in quibus tenetur dominus 

ria? fíe, ut dicitur, fpecialiter obligatae, & eam per amortizationi cónfentire, nec poteft modo aliquo 

aliquod tempus poífederit, an poflit tale cafu domi compellere manum motivam ad vacuationem íftam, 

nus diredus compellere manum mortuam prasdidarri de qua loquuti fuimus, 8c tranflationem in perfo 

eo modo,quo fupradidum eft? Qua in re quia perinam capacem fáciendam -j- quando videlicet res hu-2$. 

tiífimus Senatus nofter femel manus appofuit, & do- jufmodi feudales , vel emphyteoticaria? (de quibus 

cliílimé quid faciendum refolvit ex rationibus tam idem in his eft judicíum) empta?, vel alias quasfitas 

juridicis ut nihil egere confirmationis eaedem ipfas funt pro fundandis Eccleliis parochialibus , vel ne 

demonftrant,ideo fola didae decifionis relatione conceífario ampliandis , videtur probare text. in l.plateutus 

alia in propofito non adducam. Succeflit ergo cet t juncí. glof. verf. dedicata, C. de facrof. Eccl. relatus 

cafus inter procuratorem fiícalem BaJulias generalis, per Solfo. ubi fupra. Caeterum in tex. nihil tale vide 

óc Confratriam Sartorum praefentis civitatis, refetur probare,eft tamen pro eo Francifcus Mar.Jff.c34. 

rente Francifco'Defcamps olim egregio hujus Sena n.6. ubi dicit fe "ita vidifle praclicari in patria Delphitus 

Senatore, 8c poftea Regente Regiam Cancella- nali: pro -J* hujufmodi enim neceflitatibus poteft qui--^ 

• riam , in quo is articulus fuit difputatus, óc tándem libet compelli rem propriam jufto pretio venderé con 

die 12. Decembris iyó'4. refolutus in favorem manus tra reg. l.nec emere Cae jur. del. & l.invitum C. de con- 

moríase, his mortuis, Quia conftat diclam manum trah. empt. nec diftinguitur an fit allodialis, vel non, 

mortuam non potuijfe, ñeque pofje venderé, feu alienare Mar. & Solf. ubi fupra, qui ambo citant Barth. Cepo. 

rem fpecialiter obligatam, cUjus in cafu cejfata folutio- 

deferv. urb. prad. tit. de ferv. qui efl c. fin. illius tratl. 

nis apprehenderat pofefionem, cum jure crédito , non 

} ubi dicit fe ita obtin'uijfe Varona?: raciunt quae in pro 

proprietario illam tenuerit: nam de jure pignus in bopofito 

pro limitatione reg. d.l.nec emere,tradunt Ang, t 

nis debitoris remanet, & dominium illius ad creditorem 

óc Lud. Rom. in l. 2.ff.fql. mat. Socin. in reg. 43 c, in 

non tranfit, & ita conftat proprietatem, feu dominium 

cip. venderé y Boer. decif. 322. Dida. var. refol. lib. 3. 

utile diña lefda penes debitorem remanfiffe , &c. Sed 

c. 24. Antho. Gom. var. etiam refol. tom. 2. cap. 2. de 

quia magnam dominus Rex, qui dominus diredus 

empt. & vend.num. ci. 8c ibi pulchra additio Erna. 

erat rei fpecialiter obligatae, patiebatur jaduram ex 

Soar. a Ribey latí Auné Don. á fin. in vol, com. obl. 

pofleflione manus mortuae, qualitercunque ipfa pofli- 

tom. 2. loco 4. de contraes, cap. 9. Feder, Scor. refpon. 

deret, ideo curavit Senatus non relinquere fifeum re 

tom. 2 lib. 3. refpon. 3, 4 num. 16. cum foquen. Caro. 

gium fine remedio adverfus praejudicium praedidum, 

decifi. feu cafu 26. per tot. ubi latiflimé, Vincen. de 

4. declarans quia non conftabat de fucceflione veri do- 

Fran. plené decif. 9. Joan. Gutier. pratl. quafi. in cj.13. 

£ mini lefdae, qui poffet cenfuale hiere, 8c rem feuda 

lib. 1. pulchré Cabedo dec. 105.per tot. par, i. Aivar. 

lem liberare ab onere didae obligationis, licere Ba 

Velafc. confuí. 22. in prin. Haec j~ bene nota quia ex 27 

jillo generali nomine Regis luere, 8c quitare didum 

his dodoribus perfedam hauries faciliter hujus ma 

cenfuale, ut fada dicta luitione poflet rem obligatam 

teria? dodrinam, ÓC cognitionem, óc íignanter num- 

apprehendere nomine Regis, & illam extrahere pofnam 

fupradida procedant tantum favore Eccleíia? 

fe manus mortua?,& illam retiñere quouíque appa- 

& religionis , an etiam favore reipublica? , óc cujufreret 

de vero meceflbre in dida re, 6c doñee fibi de 

libet alterius publicas utilitatis , egregié faciunt ad 

pretio didae luitionis eflet fada fatisfactio. Vidi 

propoíitum dectt Neapol. Vincen. de Franch. 9. ÓC 

concluíionem in archivo regio in lib. conclufionum 

Georg, de Cabedo 202. per tot. par 2e quatenus -j- dó-28 

didi anni 1594. 

cens in favore publicó'cogi polfe quemlibet tempor ' 

2 1 • Et -j- fupradida quidem procedunt niíi dominus re neceflitatis venderé frumehfum viliori pretio , 

voluerit quod feudum remaneat penes didas manus quam forfan oportéretV pro bono publico , bona eíl 

mortuas, praecedente amortizatione, tune enim non deei. provin. Marchia apud Sebaftia. Medices 28. ubi 

tenetur manus mortua venderé, nec alienare perfo dicit refolutum compelli deberé quemlibet venderé i", 

na? capad, ut not. Socar, in alleg. c.eodem ».74. fuum frumentum tejnpbre neceífitatis. Ita ín hac pa 

png. 111. ubi refert tres pragmáticas Regias id protria vidimus de menfe Maii ¡6®$.. pradicatum, 8c obhibentes, 

Olib. d c. 7. ra. 4. 

fervatum , ne gens propter neceflítatem ÓC annonae 

22 Eft+autem amortizatio in manum mortuam tranf- caritatem ( vendebatur enim tune menfura tritici 

latío juífu Principis, 8c audoritate fada, Pet. Bellug. qua* libet ad rationem trium librarum moneta? Bar- 

¿rafpec*rub. 14. de amortiza. §. veniamus, ra. 2. Olib. cinoua? , óc in multis Cathalonia? partibus trium li 

fupra num. 1. 

brarum , óc duodecim folidorum , óc in aliis ad ra 

22 Pradicatur "f autem haec amortizatio in noftra Cationem quatuor librarum , quas alias vendi folebat 

thalonia hoc modo,ut imprimis pro unaquaque amor communiter ad rationem triginta fex folidorum, vel 

tizatione folvatur unum laudimium, deinde ut com- ad fummum duarum librarum) fame periret late) 

moditati domini feudi íit utiliter provifum, folet dan Garcia Maftril. dec. Sicilia 17. per tot. ubi poftea difpu 

de 3 9. in 50. annis aliud Iaudimium , aut tárdiüs aut tat "quo pretio debeat res eo cafu vendí, an eo, quod 

frequentiüs , habita confideratione de quando in vígebat in loco, an eo quod valuiflet in alio loco 

quantum tempus poflet res alienari, quae eft amorti- deftinata vendi. Notetur decif. nóítri Sena, referente 

v 

Fontan,.dePací. Nupt. Tom. I. 

: 

W' • egre-

2,66' Claufula IV. 

egregio olim illius Senatore ', portea Regente Regiam 

Cancellariam Francifco Defcamps facía fub die 

12. Septembr. 1502. inter Syndicum villae de Blancs, 

+ ÓC Petrum Mirans, óc alios, qua declaratum fuit teneri 

dicl um Mirans, óc alios venderé Univerfitati proprias 

proprietates pro ampliatione platea?, quia vertebatur 

in hoc favor publica; utilitatis , vidi concluíionem 

tn Archivo regio in lib. conclu. dicti anni 

anni 1592. pro qua déclaratione, ac pro ómnibus fupra 

adduclis ftat Gafp. Thefau. quafi. forenf. 64. per 

totam , ubi íignanter tradit quod propterea poteft vicinus, 

qui palatium conftruere vult, cogeré vicinos 

ad vendendum domunculas deformes ibi cohasrentes, 

quia (inquit) publice intereft, civitates domibus 

& palatiis ornari, & fimiliter adduci requifita ut 

haec locum habeant, quae funt primó quod venditio 

fiat fine magno venden tis incommodo.fecundó quod 

res aeftimetur, óc fiat venditio jufto pretio , tertio 

quod non velit partem rei habere is, qui vult cogeré 

ad vendendum , & aliam partem relinquere , 

quia tune non teneretur alius obedire. Sed redeamus 

ad rem , óc hoc unum advertamus, ut único verbo 

plura-compleclamur, Francifcum Vivi. dec. 323. 

multis docere ~f quae permitterentur cauíá neceflitatis, 

quae alias non permitterentur, ad quem recurras, 

quando cafus tibi contigerit. 

30 Sed non -j- omittamus , poftquam materiam hanc 

coacla? venditionis tuimus aggreífi, videre nunquid 

is .qui tenetur lie invitus venderé, cogi poflit habere 

fidem de pretio, fi emptori non eft in promptu pecunia, 

qua pretium folvat, vide ad faturitatem ufque 

apud Velaf. in alleg. conf.22.a w.3. cum fequ. ubi eam 

negativé refolvit, nifi eflet extrema, óc inevitabilis 

neceflitas,;/**. tex. & not. in c. fi quis propter necefua- 

-tem } de fur. vel íi talis non eflet, dicit fe ejus eife opinionis 

ut Princeps adiretur , qui ita juberet. 

Quid autem fit manus mortua , quid amortizado, 

unde originem traxerit,quid empara realis, óc alia plura 

in materia qui exaclé fcire voiuerit, Olib. adeat in 

alleg. ufat. alium namque c.j. per tot. & c.9. nu. 25. de 

jur. fifi, ubi de his perpulchre, & late. 

^ 1 Septimus cafus-j-difrerentia; eft in jure praslationis, 

óc fatica?, quod habent domini ut eodem pretio pofíint 

rem feudalem, vel emphytheoticariam retiñere, 

jux. I. final, verficul. & fi quidem dominus , C. de jur. 

emphy. cap. potuit extra de loca capitul. 1. §.porro, qual. 

olim feud. alien, pot. In his triplex reperitur ínter h&'c 

jura, quae traílamus,differentia. Prima eft circa tenjpus, 

quod habet dominus, intra quod poteft eo jure 

uti, de jure enim communi eft tempus duorum 

meníium poft denunciationem fibi faclam á feudatario, 

vel emphyteuta, d. leg. fin. cum ibi not. De jure 

vero noftro Cathalonico ifti dúo menfes funt redacli 

ad triginta dies , d. conft. ítem ne fuper laudemio , 

ibi Mier. fqui currere incipient á die notitia?, (j 

non antea, Mier. ubi fupra, Socar, in comme. Pet. Alber. 

capit. cautum nu. £4. pag. 559. ficuti regulariter 

folet alias omne tempus á die fcientiae currere, non 

palias, prouti f de tempore ad appellandum fancit 

Rom. CaT. in l. 3. C. quom. & quan. jud. eft etiam ad 

idem text. in l. 1. adverjus,ff. quan. appell. fit , 

eomprobant decif. Rot. in nota 49. 137. & 364. óc in 

antiquis fOO. plené Grava, ad Veftri. lib.j. cap. 3. in 

lit. 0. vide ad comprobatíonem fupradicra* principalis 

refolutionis quod tempus non currat nifi á die 

fcientia-B id. in l.fi cum dies infin. princ.ff.de arbit. 

34Thefaur. dec. 260. nu. 3. Et ifta fcientia non fufticit 

quod dtveniat ad Dominum quomodocunque ptr 

auditum ab aliis , vel alias altero ex multis modis , 

quis ea poteft haberi, vel probari , de quib. per Mafcar. 

late de proba, conclu. 1294. per tot. fed oportet , 

quod ea habeatur ex praffentatione inftrumenti domino 

f ,íta , ut per eam de alienatione -> de pretio óc 

de modo illud folvendi omnino certus fiat Socar, in 

alleg. capit. cautum n. f 4. Solfo. in lucer. laúd. qu. 4. 

n. 10. Pegue, in d. confi. item ne fuper laudemio verfic. 

6. n. 28. Unde cum de anno 1597. contigiflet in 

noftro Senatu difputariin caufa Joannis Joachymi 

Defpuig contra Catharinam de la Poma ad relationem 

Joannis Sabater egregii olim noftri Senatus Senatoris, 

poftea vero in fupremo Regni Aragonum 

confilio Regentis, numnam tempus utendi tatica effet 

lapfum ex curfu triginta dierum a diecujufdam 

requifitionis ad id Domino dircelo praífentata; per 

emptorem , qua certiorabatur de venditione , fuit 

declaratum die 26. Januarii quod non, his verbis, 

quae inferere volui quia ea miré probant id quod 

tractamus. Et certum eft quod terminus triginta dierum 

ad utendum jática , & deponendum pretium non 

currit domino , nifi a die, quo charta fuerit illi prafentata, 

quippe quia ab eo die, per infpeflionem, & letluram 

inftrumenti dominus certus fuit tam de alienatione 

quam de preño , ú de modo , quo illud folvendum 

eft, & potefl de eo certiorem reddere eum cui conceditfaticam. 

Et quando fcientia alicujus rei facit quem incidere 

in panam requiritur quod concludenter probetur, 

& illo modo , quo jus vult, & difponit in diño cafu probari 

. & requijitio per ditlum Poma prafentata Stephano 

Garramas die N. licet inducat probationem fcientia 

venditionis, ét quantitatis pretil, non tamen modifolutionis 

illius , (fe. Scriba caulas erat N. Llanes , ÓC 

peilea Viloífa. Alia pulchra de fcientia requinta ad 

aliquem aclum , qualis nempe debeat elle., abundé adducit 

noftras Cáncer. //¿'.3. var.c.d^ defervit. a 71.262. 

cum multis fequent. % 

Per quas f ego prastendebam de anno 1609. ad35 

relationem egregii quondam Senatoris Ludovici á 

Pegucra,óc poftea de anno 1610. ad relationem egregii 

coníiliarii Jofephi Dalma,óc deinde de anno 1611. 

ad relationem egregii etiam Senatoris Francifci Ferrus, 

tore in favorem Ludovici Menelcal. Bibliopolae 

contra Annam Bomada, feriba Thio , declarandum , 

quod potuiflet agere ex empto ad refolutionem contraclus, 

nifi fervitus, óc onus cuiufdam cenfualis, 

quod poftea emeríit fuper quibufdam domibus quas 

emerat in diftriclu Curias, fine illius expreflione , uti 

óptima*, maxirtaeque funt, id eft,fine aliquo onere,redimeretur, 

in vim l. fi tibi liberum in fin. I. ex empto, 

§. // quis virginem, ü. de ac. emp. 1. pemil, infin.fi. de 

evic. leg. qui uti óptima y Se ibi Alcia. D. de verb.fign. 

Socin. in confil. 26. col. ult. lib. 3. verba funt haec ex» 

preda Cabaih. milleloqu. 345. non obftante quod contra 

probationem per diclum Menefcal faclam quod 

domus fuiflet fubhaftata, óc íibi liberata fine expreffioiie 

oneris dicli cenfualis , opponeretur quod venditio 

fuiffet iibi firmata cum illo onere,óc poftea ipfe 

in vim diclas venditioms,quas calendabatur in inftrumento 

inde conréelo, poflellionem accepiflet diclarurn 

domorum.per quam polfefTionis receptionemin 

vim dicías venditionis cum di ¿lo onere fibi, licet abfenti 

, firmata?, videbatur proculdubio dicendum diclum 

Menefcal habuifle notitiam , óc fcientiam didas 

venditionis , óc per confequens onus approbafle : 

nam refpondebam non fufíicere eam fcientiam , 

qua? inde argui tantum poterat de venditione fibi 

facía , óc firmata , id eft , quod venditio eífet fibi 

facía , óc firmata , fed non de circumftantiis > ÓC qualitatibus 

illius , quod erat necelfarium ut fupra dictum 

tuit: non eft adhuc controveriia deciarata, fi 

contingat fieri in tempore , quo ego poílim declarationem 

poneré: feribam Deo dante , quid fuccefferit. 

Vide alia perpulchra de fcientia ad plures materias 

conducibilia,¿«\ Floren. 40. apud Hieronymum 

Magon. per tot. 

Et haec -j- quidem denunciatio (ut ad propofitum36 

redeamus ) licet fieri debeat de jure communi antequam 

fiat venditio , folum enim poteft eo jure exponi 

venalis ad fciendum verum pretium, Fran. Mar. 

decif

dec. 5*75- p. ¿.part. i. Vincen. de Fran. 17. ». 9. 

De jure tamen Cathaloniae poteft perfíci venditio , 

& de ea confie; inflrumentum antequam denunciatio 

Domino fiat, ut ex fupradidis apparet , & doeet 

Solio, in alleg. quaft. 3. «.9. & 10. & non obícuré 

deducitur ex dici. confiitut. Ítem ne fuper laudimio, in 

Verficul. ajüftans que al vajfal, ÓC haec eft fecunda dif- 

^ferentia inter ifthasc jura, in hac materia. Tertia-ftándem, 

Sc ultima difterentia eft quod de jure com-. 

muni jus iftud latiese & praelationis non poteft alteri 

ced>, fed nomine fuo tantum proprio poteft dominus 

XII. I |2.6^ 

va.de prafcrip* 1. />*r. §3. n. 2. Thef. dec. 134. in prin. 

Sc feré omnes, qui materiam hanc pertraclarunt, & fignanter 

, ut uno plures referam , qui melius varieta- 

tem hanc detegit, Sc clarius, Óc Feder. Scot. refp. I. 

lib. a., tom. 2 . n. 3. fíngulariter omnes enumerans, qui 

in hoc peccavere, quam variationem pati non valans 

Crave. poft eam oftenfam , in tratl. de antiqu. 

temp. §. materia fingulari, tándem n. 48. fie loquitur , 

Heu miferos litigantes, qui in manus incidióte Doclorumt qui leges circumferunt in ambabus (quod aiunt) maníbus! 

pudét me tanta Doclorum varietatis, qui apud vul- 

eo uti, alleg. l.fin. %.fed nec hac occafione ,m fin. C. de 

gus inteíletlus velocitatem non confiderantes, aris con- 

jur. emphy. text. in autl. ut de catero non fiarte* comfiniendo 

rationem babuijfe vifi funt potius, quam varietnut. 

circ. med Guid. Pap. dec.a.\ 1. in pr. Sc ibi Ran'ch. 

tatis, cur non opinionem unam , aut alteram eleclum 

in ¿ií/. Caifa, in confuí. Burg. tit. de cenfi. §. 1. in text. 

habuerunt, quam firmiter tenerent ? aut fi mutaño opi 

ibi, retenue , nu. 1. De jure vero noftro muhicipali 

nionis .melior vifa eft- cur mutationis, & varietatis non 

Cathalonia; poteft id jus alteri cedi, & vendí, Socar, 

reddiderunt rationem ? Ad hasc íi ad decifiones egre- 

in d.c.cautum ».*>3« ubi refert pluries fuiífe ita in Segiorum 

Senatuum oculos convertimus > reperierous 

\\ natu declaratum, ego fe miel me id vidiíTe in facli 

proculdubio eandem hanc ínter ipfos opinionum di- 

contingentia poífum affeverare, in caufa videlicet, 

verfitatem, & aliquando varietatem , ut patet -j- ex¿¿i 

de qua fupra memini, Joannis Joachymi Defpuig 

Affiicl. dec. y], & 319. ubi refert bis fuifle in Sena. 

contra Catharinam de la Poma., in qua per Re 

Neapol. decifum adverfus prasferiptionem 30. VCI40. -jgiam 

fententiam extitit opinio canonizata , Solfo. 

annorum concedendam fore reftitutionem in inte 

ubi fupra q. 3. a. ». 17. pluribus probat Ludo, á Pegrum 

ex capite ignorantias, idem magis in noftris 

gue, in fape alleg. conft. item ne fuper laudemio.. verf. 

terminis, dicit fe declaraffe Jofeph. Ludov. dec. hu- \ 

-6. n. 32. ubi vide limitationes. 

cen.


f etiam refert decifum poft maximam difcuffionem in 

Senat. Pedem. dec.13^. ídem in Sena. Sebuf. Antón. 

Fab. in fuo C. lib.2. tit. 20. defin. i. Denique dificultas 

hujus quaeftionis oritur ex eo quod videamus, ut 

4 dixi, pro utraque parte ftare egregios viros qui fuam 

defendant, communem , ac magis communem appellent 

, óc rationes tam eficaces tradant ut lynceo íit 

opus oculo ad dignofcendum quid íit in hac re tenendum 

, in quorum Doclorum relatione, óc commeraoratione 

non exiftimavi oportere quod modo aliquo 

tempus coníumerem, poftquam fupra relati , óc 

fignanter Pinel. Rolan. Scot. & Thefaur. in eo fumma 

cum diligentia laboravere. Bene ergo dicebat 

Burfatus in propofito articulum hunc, propter fui 

magnam difficultatem, Caeíarea egere deciíione in 

%3conf.i6o.n.yo. Quas f difficultas effecit ut fuerint perplures 

qui valde dubitaverint quo figerent pedem , 

non audientes inclinan in unam, nec in alteram partem: 

dubitavit enim Rot. Genuen. dec.20$. n.*j. dubitavit 

Senatus Mantua, auclore Surd. dec.A., n. 5. dubitavit 

idem Cevallos noviflimé in fpecul.pratl. quaft. 

com. con. com. Ub.lt q.dfi. n.12. alteram, fcilicet negantem 

currere prasferiptionem asquiflimam vocans,afrirmantem 

vero pro alia parte fatis juridicam , óc magis 

veram , & alii quos refert Thefau. in allega, dec.ijd.. 

nu. 3. Hac attenta difficultate , & gravifíimorum virorum 

diflidentibus opinionibus nihil mihi homuncioni 

fupereflé videtur quod dicam in re, quam ipfi 

tam exaclé ac tanta cum eruditione pertractarunt, 

nifi vehm inutiliter in tranfcribendis aliorum laborihus 

tempus conterere , ea propter, quibufdam tantum 

breviter annotatis circa rem hanc , eam aliis acutioris 

ingenii, dexteriorifque doctrinas, Sc eruditionis 

fpeculandam reí inquam. 

44 Quodf igitur primó, adnotandum eft,ex his, qui 

de hac re egerunt, quos nos viderimus, qui exaclius, 

Sc perfeclius, ac ex propofito materiam hanc pertractarunt 

, funt Boer. Craveta , Pinel. Jofeph. Ludo. Sc 

Thefau. in locis fupra citatis, quibus adde Dida. Covar. 

de prafeript. 3. p. §.3. Tiraquel, de utroque retraclu,fol. 

220. & 227. in gloff. 4. in verbo , ignorantes , 

n. 39. cum feq. in parva impreííione, Anth. á Pet. de 

fideicom. q. 14. a. nu. 247. cum feq. Roland. á Valle in 

conf. 68. de tot. vol. 3. Ferder. Scot. refponf. 1. per tot. 

/.4. tom.2. refp. Oddo de rejlitut. in integ. par.2. art.

i I j§l •: Gioíía X1L 1 16 9 

Se rclütutíone loquitur; tuco (inquam ) quod ille diu , SÍ feré femper in incerto efient, incertufque 

text. loquitur in praefcriptione longi tamporis, DE íic poíTeífor an res i quam forte ab alio emit, fuá lit; 

non eíl quod Théíau. de eo opponát adverfus opi nec ne, unde & curam illius abjiceret, eamque penionem 

, quae tenet quadragenariam praefcriptionem rire íineret, veritus ne quando vetus dominus eam 

ríon tantam praebere fecuritatem , quin contra eam fibi auferret, & tándem nunquam foret litium finis, 

poffit peti in integrum reftitutio , nifi velit per fe- ut patet ad unguem. 

ipfum > DE fuum Senatum in pracedenti decif. 133. Sextum in-f ea fundatur argumentum quod licet y 3 

* conftituta opinione , quod detur reftitutio adverfus de jure reftitutionem videamus dari abfenti, vel ju- 

praefcriptionem 30. annorum, recedete > Se fi alia fté impedito , nunquam tamen legimus de ignoran 

exquiratur refponíio per Thefau. licet ipfe exiftimet te fieri mentionem, uti apparet ex l. 2. cum fea. ex. 

non poífe per Petram dari, nihilominus ego , quam quib. caufi major. 

vis Petra non íim , nec cüm ejus eruditiohe modo Hasc funt íortiora argumenta , quibus moventur 

aliquo comparandus , dico quod fi urgentióra¿ hasc Doclores ad hanc fequendam opinionem, reliqua uf 

Thefau, Se aliorum opinio non haberet fundamenta , que ad undecim vide apud Pinel. ubi fupra ». 59« óc 

quibus muniretur, non arbitror fore plures qui eam apud Vafq. loco jara allega, in c. 75. controv. illuftr. 

íequerentur: poiTet enim forfan ei textui fatis com- ufque ad 23. quia tamen ex uno ex adduclis á nobisf 

moda aífignari refponíio ex trad. per Nat. in con plura facit, prouti penes ipfum eft faeile videre. 

fil. 126. num, 31. é* 32. Menoçh. de recu. poffeffio. re 

Vertamus foliura, ÓC videamus numnam pro conme, 

ie. nu. 185. Se per Odavia. Simoncel. de decret. 

traria opinione, quod imo detur reftitutio adverfus 

lib. 3. tit. o. n. 37/. cum feq. fed de his fatis : nec enim 

etiam praefcriptionem quadragenariam, adfint argu 

1 tenemur omnes in ómnibus fuis cogitan o ni bus famenta 

, quibus ea fulciatur , certé plura funt, nec 

tisfk&os dimittere. 

forfan debilióra his, quas fupra pro altera addu 

ídem etiam dico de tex. fa leg. unic. Co. de ufucap. ximus opinione, ea audiamus. 

transform. quem in hujus opinionis confirmationem Eft igitur j- primum argumentum, quoniam * qui$4 

adducit Pinel* in allegat. auil. nifi tricennale. n. fó. in prasferiptionis exceptionem objicit iniquiflimo uti 

y. oppofitione. Se Menocrr. in alleg. cap.j^. contr, illiift. tur praeíidio, ac rigorofa exceptióne contraria juri, 

w.4. in 6. oppo. ibi, nuil us ad eam refervabat ur regref óc asquitati naturali, glof. in leg. i.ff. de negot. gefi. 

fus , jundis illis verbis , nefcienñbus dominis •» idem ac proinde qui fe tempore defendit círcumdudione 

(inquam ) dico de eo text. quod loquatur tam de uti videtur, §. nolumus , in auclen. de bis qui ingr. ad 

praefcriptione longi temporis7quam etiam loneiífimi, appel. Linde fit -j" quod in dubio fieri debeat inurpie-yy 

uti ex íeipió apparet. Et finaliter idem etiam dico de tatio ut fit locus reftitutionis contra praefcriptionem, 

text. in c. vigila mi, extra de prafeript, in quo videtur pluribus rationem hanc extendit, óc com probat Ro 

Rom. Ppnt. praefcriptionem admittere adverfus ignolan, á Valle in fape allegat. confi 79. nu. 11. cum feq. 

rantes, Se de quo oppónit Pinel. ubi fupra m 7. oppo. vol. 3. Pet. de fideicom. q. 14. n. 259. & feq. Crav. ubi 

novam eam dicens: loquitur enim tam in ordinaria) fupra num. 61. 

quam in longiflima praefcriptione. 

Secunda ratio -\ hujus opinionis defumitur a fími-56 

£10/ • .Secundüm *f* fundamentum hujus opinionis,deduli, 

íícut enim res judicata refcmditur ex novis in- 

cunt Doclores. ex l. omnes in fine. Cod. de prafeript. 

ftrumentis ex claulula generali, óc perita reftitutione 

20.anno. quatenus ibi ftatuit Imperator hujufmodi de 

ex capite ignorantiae, ut tradunt Deplores in l. Im 

qua loquimur, quadragenariam praefcriptionem pleperatores 

ff.de re jud. ubi Jaf. Óc Alexand. dicunt comnilíimam 

praebere fecuritatem , quod non videretur 

muneito, etiamfi adíint tres -ien cencías cutfifonues, ut 

verum futurum fi poífet adverfus eam peti in inte 

probat Joan. García de nobi.gl. 6. $. 2.11.3. qua de re 

grum reftitutio ex capite ignorantia? , ad not. per 

vide latiffimé Oddo. derefiitu. in integ. f.7J-74» & 75* 

glof. notabilern in l. ait prator. §. permittitur, verb'o 

cum fequent. idem diei debet de prasicripkiorre 40.an 

imputandum \ d.e minor. ídem tere probat /. ficut. Cod. 

norum quód adverfus eam"completara detur .reíftu- 

eod. tit. verfic. ex quo competeré jure cceverunt. Se ver fit. 

tio in integrum ex capite ignorantia?, cum non de 

fin* Diclam 1. omnes tripliciter inducit Trentahnq. ubi 

beat t nec poííit plus operan, quám fenteatia in rem 

fupra nu. 2. ad hanc probandaln opinionem , ut apud 

judicatam tranfacía t hanc rationem ut novam tradit 

eum juftum eft quod videas. 

Ce val los in d. Ubi prat!. quafiio. num. com. cont. com. • 

50 Tertium -j- defumitur argumentum ex l. fin. C. de lib. 1. q. 48. n. 11. 

feud. patrimon.lib.il. quatenus habet per praefcriptio Tertia ratio hujus opinionis defumitur ab alio' finem 

40. annorum adeo quem fieri fecurum ut nullam mili, íicut enim fuccumtur abfenti per reftitutionem. 

penítus fuper dominio rei prasferiptse adionem , vel in integrum adverfus prasferiprionem, l. 1. ex quib. 

moleftiam, aut quamlibet mquietudinem formidare cau. major. idem etiam debet diei de ignorante quia 

debeat, ad idem facit text. m c. ad aures , de prafer. "f abfens, óc ignorans asquiparantur5 leg. un. C. de u-çj 

ubi quadragenalis prasferiptio omnem prorfus aclio fucap. transfor. Se fie eadem fuadet asquitas quód lucnem 

excludere dicitur. 

curratur ignoranti , qua? patitur quód abfenti. Per 

51 Quartúmf deducunt Doclores argumentum ab ab- hanc rationem tolli multa fundamenta contrarías opifurdo, 

vitando: cum enim regulariter ignorantia in nionis dicit Oddo de reflitu: in integr. part. I. q. 8. 

ómnibus adibus praefumatur, juxta vulgares noftri art. 9. nu.\c. verfi. fecundo fui. Verum j hasc argu-cS 

juris regulas , habeatque qui eam allegat intentio-- mentalio parum , meo judicio, urget, quia abfentinem 

fundatam, qua de re late per .Rolan, a Valle in bus tantum reperimus dári reftitutionem adverfus 

allega, confil. 68. num. 10. vol. 3. inania certé vide- prasferiprionem ordinariam 10. 20. & 30. annorum 

rentur jura noftra , quae in praefcriptione tantum. /. unic. Cod. de ufucap. transfor. non adverfus quadra- 

fecuritatem promiíemnt, quaeque de ea loquuta fuegenariam, nifi velis alio modo hac argirmentatione 

runt , fi ex ipfius ignorantiae fola allegatione ejus uti, quemadmodum tempus legitimas abfentiae exci 

vires proftítuerentur. 

pitur in rhajorum reftitutionibus, in l.fin. Cod. de tem- 

£2 Ex eadem i" haç ratione raaneat SE quintum hupo. in integr. rejlitut. pofiuland. ita etiam in eifdem 

jus opinionis fundamentum: fequeretur enim ex con tempus ignorantiae, cum in jure asquiparentur abtraria 

& illud utilitati publicas non parum ad verla ns fentia, óc ignorancia. 

* abfurdum, propter quod evitandum inducía eft pra Quartó t arguit Cevalíos ubi fuperius num. 4 jo 

feriptio juxta J. C. refpon fum in l. 1. de ufucap. Se d.l.fi partem, §. 1. jund. glof. verbo , non utendo. 

Dida. doelrinam in relecl. reg. pojfejfor. de reg. jur. ff. quemadmod. fervit. amitti. ubi íi nefeio íeryitutem 

in 6. in /. uni. 2. par. num. y. quod dominia rerum milú legatam, ck ita ea non utor, non cur nt contra 

Eontan* ie PaçJ. ffupt± Tpük I. 

Z i m

^7° 

rae praefcriptio Sc datur reftitutio, quod quidem argumtutum 

tanto magis hanc probat opinionem fi 

confideraverirnus eum tex. loqui de fervitute difcontinua 

volentem quód ea non amittatur per non ufum 

, nec prasfcribatu.r contra ignorantem , etiamíi 

per confiitutum tempus ad amittendam fervitutem 

60ea non utatur: conftitutum autem tempus ad amíttendum 

fervitutem difcontinuam, & eam prasfcribendatri 

, fecundum communiorum opinionem, eft tempus 

immemorabile, & de cojus initio non exiftat hominum 

memoria , /. hoc jure, §. dubius aqua.ff. de aqua 

quot. éf afii. l. foramen, ff. de fervit. rufi. prad. 

cum fimil. Guid. Pap. dec. 573. ubi dicit ita fuifle in 

•j* Camera coníilii declaratum de ann. 1461. Fran. Mar. 

dec.ecji, idque procederé ex regulis claris docet Vintén, 

de Fran. dec. 183. nu. 13. Antho. Gom. var. refol. 

tota. 2. cap t

GloíTa XII. 

y XDon + tamen propterea ei omnino denegatur refti eco. n. ti. etiamíi fit parva, Alex. Rauden. de anual, 

tutio : quid enim fi ex faifa aífertione, óc caufa ei in appendi. c.par. n. IT. 

folyatur confumpturoY certé non videtur quód fol Ut autem fingulariter oftendamus ea argumenta 

vens, vel cum eo contrahens tutus íit quommus íiic- poíie faltem controvertí íi non omnino tolli, dicurratur 

minori beneficio reílitutionis in integrum > cimus f quoad illud de refeifione fententias ex no-81 

Pet. ubi fuprá nu. 267. faciunt quae tradit Simoncel. vis inftrumerttis noviter repertis, non verfari eo in 

de decret. lib. 3. tit. 7. n. 3. Rolan, in allega, conf. 68. cafu rationem publicas utilitatis , quas in prasferi- 

n.28. voL$. cum aliis hujus opinionis.: replicant conptionibus coníideratur, ne dominia fint femper in 

tra hasc Pinel. de Scot. in locis citatis, quos per te incerto , ac fit tándem aliquando litium finis , un 

ipfum videos late Trentacinq. de rejolu. i. de reftit. in de cum non fit identitas rationis in utroque cafu, 

integ. n. 2. verf. bis legibus. 

propter quam máxime fit locus Jiuic á fimili argu- 

72 Ad illud f quód dominia forent femper incerta fi rneutandi modo , inde confequitur parum obftare 

ex capite ignorantias reftitutio concederetur ex eo ilíud íundamentum. 

quód femper ignorantia prasfumatur , ck fic publica Ad illud, quod de aequiparatione ignorantis cum 

utilitas lasderetur, quas in hac vitanda prasferiptio abfente dicebamus fatis arbitror refponfum , ac fanem 

introduxit, refpondet Pet. nu. 271. quód imó tisfaclum ex his , quas ibi dicla funt. 

femper erunt certa quia , qui femel dominus, fem Supeieft f iMud ,quod d. I. fi partem. %.\.f. quem-S2 

per erit dominus, fi reílitutio concedatúr. 

adm.fervit. amitt. defumebatur, diílolvamus : dicimus 

Argumentum ultimum dietas prioris opinionis fa igitur , quod non parum fit de Cevallos , qui illud 

tis remanere videtur deftruclum ex his, quas pro fe adducit , mirandum, quód non advertens ad difpocunda 

funt tradita. 

.fitionem illius text, dixerit id , quod de directo repu- 

Ex his, quis eft, qui non arbitraretur veriorem efgnat eidem: is enim vult quód per illum text. profe 

fecundam opinionem, verüm expeclet ejus furidabetur non currere prasferiptionem fervitutis vías mimentorum 

diftolutionem, óc videbit quanta fit in his hi legatas fi ignorans legatum ea ufus non fuerim per , 

difticultas. Ad illud de iniquifíimo pras lidio ipfius tempus ad amittendam fervitutem conftitutum, quód 

prasferiptionis, 6c quód qui prasícriptione utitur, cir- autem imó amittatur eo cafu fervit us, probat claré 

cumventione uti videatur, óc quod propterea in du ille text. Ídem quod Cevallos, circa eum text. crebio 

contra prasferiptionem pro reflitutione eft indiderat antea Feder. Scot. in alleg. refpon. 1. lib. 4. • 

dicandum , refpondent pluribus Pinel. in allega, aun. tom. 2. num. i e. Bene verum eft quod ibi glof. ver. 

nifi tricetmale , a n. 39. ver. fed quamvis ufacopio non uf utendo, quam non allegat Cevallos, dicit dari 

que ad num. 4.2. Óc Scot. dici. refponfi num. 46. tan- nihilominus reftitutionem , ad quod allegat /, & At* 

ly.aem refolventes\quód judices asquitatitf debent ha- tilicinus, ff. de fervit. reft. prad: verum reperi refpon 

• bere rationem prasferiptionis. Aliter folvit Ale». dere dupliciter Scotum ubi fuperius, aut quód di 

Rauden. lib. I. refpon f. 17. par. 2: illius confil i i nu. verfa 25. fit ratio difpofitionis ya\c%. leg. Attilicinus; quia 

^dicens \ id intelligi deberé de prasferiptione tri- ibi fuit impedimentum ficcitatis 10 mis , óc lie irre-. 

ginta annorum. 

mediabile per hbmmem , non autem impedimentum 

7- Ad illud, f quod dicebatur fequi ni reftitutio ignorantias, óc fic concordat cum leg. i. j-. fi quis auconcederetur, 

quód fcilicet inde eveniret quera fi- tem ff.de itiner. ailum-yie priva, ubi fuit impedimenne 

culpa privari jure fuo ex quo ignoranti culpa tum inundationis, óc írrémediabile per humanam o- 

non poteft imputari, refpondet Scot. n. 4c. quód lipem , non jmpedímentum ignoramise- r

Claufula IV. 

a 

7*¡ 

í gnorantem deterlont faceré conditionis, quam alios 

impeditos, ftantibus máxime expreífis verbis d.l. añimus, 

quae vult ignorantis, ut jufté impedito, ac agere 

non válenti, non currere tempus. Cogita igitur , & 

vide numnam aliud tibi occurrat, quo melius hic 

refpondeas. 

Hasc funt, quas difficiliorem hanc reddunt juris 

quaeftionem, quas non fuerant a nobis adduda quafi 

exiftimemus. adeo fuiífe per has refponíiones utriufque 

partis argumentorum vires proftitutas, ut nihil 

loci reünqueretur aliis, aliud circa ea fpeculandi, fed 

imo , ck ut rei difEcultas appareret, & occafionem 

hujus noftras facultatis profeiToribus acutioris inge- 

• nii, & eruditionis praeberemus fuam dexteritatera, 

& ingenii aciem oftendendi. Reftat nunc ut nos inter 

tantas Dodorum varietates , contrarias opiniones 

, contrarios intelledus, & fenfus, ac denique 

inter tot di fheult ates, noftram in his aperiamus fententiam 

, noftrumque, qualecunque íit, proferamus 

judicium. 

Se Ego f igitur Ecclefiam,& minores,nec non Se omnes, 

qui minorum beneficio gaudent ab ipíius majoribus 

fecerno, ac divido, ut prioribus intrepidé exiftimem, 

abfque ulla diíficultate, fi adíit lasfio, ex capite 

ignorantia? adverfus praefcriptionem longiffimi temporis 

dari reftitutionem: hanc diftindionem fecerunt 

glof. Bart. & Dodores inauñen. quas aniones. Cod.de 

facrofancl. Eccle. Dida. de praferip. par. 3. §. 3. n. 4. & 

plures alii, ut dicit Pinel. in anclen, nifi tricennale. w.c8. 

Cod. de bon. mat. infinitos pené ad id commemorat 

Sfor. Oddus de rejlitut. in integ. par.2.9.90. art.\. cujus 

allegatione contentus, alios fiiebo, ne adum age- 

86re videar. Et certé - 

eis propter folara enormifiimam lasfionem de jure 

fpeciali dari reftitutionem poft quadriennium , Se 

pluta quadriennia, óc adverfus ea decuria poft prasferiptionem, 

cap. 1. de rejlitut. in integr. in fexto. 

quatenus poftquam dixit oportere Etciefiam hoc 

beneficium implorare, nec aliter audiendam' fore, 

addif, Nifi pravaricationis, aut fraudis probetur commentum 

: fraus f autem , Se dolus ( nem o dubitat )Sq 

ineft re ipfa ubi adeft lasfio ehórmiííima ,7. fi de 

meis §. recepijfe & l.fed & fi fervum $. fi quis judex fi. 

de recep. arbitris. late Perey. loco inferius alleganda 

& nos in fuperioribus aliter etiam probavimus hac ea 

claufula. glof 9. par. y. n. 210. aperté glof. in d. c. 1. 

verba, caufa hanc énormiffimas lasíionis caufam refert 

inter rationabiles, propter quas dicit Pont, concedendara 

reftitutionem poft quadriennium, ita "[90 

dicunt fore intelligendum text. difficilem in c. ad 

noftram. de reb. Ecclefa. non alien, dodores infra 

citandi, Dida. /. I. var. c.3. n.io. Pinel. in l. 2. part.2. 

cap. 4. nu. 2\.in fin. Cod. de refein. vend. Ferdin. Vafq. 

controver. ufufrequen. cap. 9. nu. 1. in fin. Caífador. 

de empt. & vendi. dec. 1. num.$. adeó uberrimé & juribus 

, óc rationibus, ac dodorum audoritatibus rem 

hanc comprobat Cal. á Perey. in allega. I. fi curatorem 

habens, verbo, infra legit. temp. n.Çj. ut non exiflimem 

oportere quód in aliis commemorandis ampliüs 

infiftam , nifi velim tranfcriptoris vitio ab ómnibus 

notari, óc hanc opinionem fervari in Rot. f{ 

Roma, ex Antho. Aug. refert Thuzan. in lib. com. 

opin. conclu. 109. óc docet Achil. de Graf. dec. 184. 

óptima eft decif. noftri Senatus quam fupra retuhmus 

de anrfb 1703. 22. Septembr. fada ad relatio 

!" ut hasc opinio ampledi debeat nem Antonii Oliba olim illius egregii Senatoris ín 

hoc unum mihi fufficere vi fum eft quód fit res dubia caufa Chriftophori Miquel Canonici Gerundas con 

hasc, quam'tradamus, an fit danda reftitutio adverfus tra univeríitatem villas Balneolarum, adua. Puigpraefcriptionem, 

necne, Se quód plures graviílimi Do- .ferrer , quatenus adverfus prasferiptiónem 52. annodores 

unam, alii vero aliam partem fine fcrupulo fe* rum propter enormifiimam keíionem Eccleíiae refti 

quutí fint: inde enim exiftimo efíiciendum quód quis tutionem conceñit, ac decrevit ea de caufa conce- 

in favorem eccleíiae, minorum, alias de jure in feré dendara jure fpeciali' poft lapfum quadriennium , ÓC 

ómnibus rebus praster alios, priviiegiatorum, incline- plura quadriennia. Quae eft tamen ( ut nec id otur 

in hanc opinionem, per ea, quas egregié docent mittamus , quód fpero fore jucundum , Se utile ) 

Beniten.oVr.iQ.n.2. & Jofeph. Ludovic. decif Lucenft reftitutio diverfa ab ea, quas conceditur intra qua- 

$.n.5*9.0* 60. quod in dubio,& in conflidu opinionum driennii tempus ordinarium ad concedendum, hase 

judicandum fit pro Eccleíia,vel eo máxime,cum in his 

proprie incúlpateles exiftant, ex quo bona ipforum 

enim ultima f dicitur reftitutio juftitias, Scx ordina-çx 

ria, noftra vero , quae poft quadriennium concedi 

per alios reguntur, Se adminiftrantur, qui nihil minus tur , gratiofa, Óc extraordinaria juxta diftindionem» 

feré femper curant, quam eorum commodum, Se uti- quam in hac materia faciunt communiter dodores 

litatem.Pulchra eft ad hoc propoíitum decifio Senatus, Dida. lib. 1. var. refol. cap. 3. Eman. á Cofta in U % 

de qua fupra meminimus, ad relationem Joannis Sa- Gallus in §. & quid fi tantum 2. part. a num. 42. Se 

bater egregii olim ejufdem Senatoris, & poftea in fu ibidem Sarmien. a num. 65. inter felec. opin. lio. 5. 

premo regni Aragonum conliiio Regentis in caula óc plures alii, quos ipfi referunt. Nec eft otiofa +92 

Petri Soler benefician in Eccleíia Barcinonae contra hasc annotatio, inde enim mtelligemus quas fuerit 

univeríitatem de Guimara die Junii I £94. ad. Bene- ratio quód in eadem aula noftri Senatus in fuprá 

did. Sacares, fada, cujus hasc funt notanda verba, memora, cauf. Petri Soler contra univeríitatem de 

Attento etiam quod ad excludendam praferiptionem Guimara eft fuerit data reftitutio fruduum cum refti 

confider ationis mutatio beneficiatorum , ex qua fequitur. tutione, in caula vero, de qua etiam fupra memini 

titulorum, & jurium ditli beneficii ignorantia, ob quam mus Anthonii Miquel contra univeríitatem villas 

ignorantiam datur iu integrum reftitutio beneficii, éf Balneolarum, il 

non fuerat fiquidem in priori ex calius 

beneficiato, ciim quadriennium ad petendum in pitein ignorantias concefla reftitutio jure ordinario 

tegrum reftitutionem adverfus praferiptionem fit titile intra : quadriennium fcilicet, quia licet fuiífet ela- 

& ntm currat nifi a die fcientia. Elegans , & fummé pfum in rei veritate, non tamen cucurrerat Eccle 

notandus eft.text. in c. i.de reftít. in integ. in 6. ibi, fi íiae , cum fit utile , Óc ipfa ignorans fuiflet, ÓC fie 

quadr ienniis partium poft fit lapfum, & negligenter omi- fingebatur adhuc Eccleíia efle intra quadriennium ; 

. ferit, non eft ad beneficium hujufmodi amittenda, is auquo 

cafu evocatur res cum frudibus , /. quod fi mitem 

, qui ignorat, negligens diei non poteft, ad late nor , §. reftitutio ff. de minor. I. patri §. fi pecuniam , 

tradita in fuperioribus ai 6.arg.2.opinionis n.63. Rurfus ver. item ex diverfo , junda glo. verbo fruclibus ff. 

ponderanda funt illa verba poft explicatióné quarun- eod. I. videamus §. in Eavianaff. de ufur. cunéfimilib. 

dam caufarum, propter quas poft quadriennium datur plené Dida. in allega, cap. 3. lib.l. per tot. Se hasc ap 

reftitutio appofita, aut alia rationabilis ca ufa fubfit,ínter pellatur reftitutio juftitias, in pofteriori vero cafu fue 

87quasi" rationabiles caufas videtur jure connumeranda rat reftitutio gratiosé conceíTa, in qua non veniunt 

ignorantia,prouti iníinuat ibi gl.verbo caufa, loquen- frudus, ut dicit eadem ipfa decifio his verbis > Atdo 

de novis mutationibus Praslatorum Eccleíiae. tento quod cejfat reftitutio frutluum per pojfejforem, fe 

00 T?„.,~. u • 1 • • • 1 • c • • í f V* "ynmno jruauum per poneuorem, tete 

**Jn£ f + d , n CafU 

°VT? T "S 6 

" V't « nte 

P« itam 

reflitutionem , contra quem Eccle- 

tabüx m ftvorem Eccleíiae & mmrm tradunt DD. fia re0uth conceditur júrefpeciali, ; & extraordinario 

• *. poft

GloíTa 

XII. 

poft lapfum quadriennium > plura quadriennia, óc 

nrobat text. ¿» aunen, idem eft de Neftorianis. Cod., 

de heret. & Manicha. ac text. difficílís in c. ad noftram, 

de rebus Ecclefi. non alien, ubi propterea non fuifle 

fadam $ondemnatioñem de frudibus reftituendis interpretantur 

dodores fupra relati, quia Eccleíia?, in 

ea fadi fpecie, concefla fuerat reftitutio jure fpeciali, 

Se extraordinario, ac gratiosé licet id controvercere 

conetur Pinel. in 1.2. part. 2. cap. 4. num. 20. Çod. de 

refeind. vendi. vide latius apud dodores fupra citatos, 

mihi fat eft fummo dígito haec pauca pro inftituto 

tetigifíe eis tamen ad Gero. de Cabedo, poft 

haec feripta habitum , dec. Portugal. 144. nu. 3. p. 2. 

ubi dicit ita pluries in eo Senatu in favorem hujus 

opinionis fuifle declaratum. > 

éf Quibus igitur (ut ad rem redeamus) tantum favo- 

. ris tribuitur in materia reftitutio num , nihil mirum fi 

óc nos in fuprá tradita juris quaeftione, fitne concedenda 

reftitutio ex capite ignorantiae adverfus praefcriptionem 

40. annorum , concedamus quod plures, 

ut Íuprá vidimus, etiam majoribus concedunt dandam 

efle reftitutionem. 

92 Sed -}• an id refpedu minorum procedat in Cathalonia 

obftante ufatico ornees caufa y quo difponitur 

omnes caufas, íive bonas, íive mala fpacio triginta 

annorum praeferibi, docet Cáncer, lib. 2. var. refolu. 

cap. 1. de minor. vigintiquiñque an. n. 138. ubi Senatus 

Dolani obfervantiam refert pro negativa opinio- 1 

ne,refpedu autem Eccleíiae k 

cludere venientem medió reftitutionis beneficio , 

adeó vera effe exiftimat óc probat Oddus de refiit. in 

integ.par.i.q.2$,art.j. quem refert Vincen. de Franc* 

dec. 431. ». 3. ut procedant etiamfi exprefsé loquatur 

de minoribusjintelligentur enim comprehendere eos* 

quatenus volunt jure communi uti, non quando jure 

fpeciali reftitutionis in integrum. 

Per quae Senatus Lufitarius, ut refert Gamma decif. 

291. declaravit minorem poífe admitti etiam da- + 

pfis 15. an. ad eífedum r de quo ibi, praecisé per jura 

múnicipalia praefixis , ad fcilicet utendum remedio 

l. 2. C. de refeind. vend. fi beneficium ad id reftitutionis 

in integr. imploraverit, quia ea non cenfétur dida 

jure rejeda. 

Adjungitur + quód ubi jura noftra municipalia97 

voiuerunt reftitutionis in integrum beneficium excludere, 

exprefsé id difpofuerunt, prouti apparet ex 

confti. 3. ÓC Ç. titul. de except. impedient. &c. óc conftit. 

uni. en quins cafas no eslicit fupplicar éfc. & fimil. 

óc ubi id non expreíferunt, femper videmus adverfus 

lapfum temporis , quantumvis praecisé ad aliquid faciendum 

per conftitutiones praefixi, admitti reftitutionem 

minoribus, óc eis, qui eorum privilegio gaudent, 

prouti pradicamus in temporibus probatoriis , ¡ 

in exhibitionibus inftrumentorum poft denuntiatum 

proceflum , óc cafibus fimilibus , in quibus etiamfi 

minori fint lapfa témpora , reftitutio tamen conceditur 

femper eidem. 

quód nil noceat illius u- Et fi -f- de eis plura fcire volueris, quibus propo-98 

fatici difpofitio jam antea docuerat in lib. var.e.i c. de fitura confirmes, adverte quid in caufis fupplicátio- 

prafeript. n.2. adde Boer. in confuetu. Betunicen. tit. de num contrario imperio interpofitum fer vt mus , licet 

prafeript. §. 1. quafi per tot. Ego tamen illud, quod enim conftitut. 12. tit. de fupplica. de fent en. ftatuat 

de minore Cáncer, docuit non admitterem quamvis; fervandos in eis.eífe terminos,óc formarr.,qui, óc quae 

ejus dido Senatus Dolani audoritas (nihil tamen al in caufis fupplicationum interpoíitarum á provifionilegato) 

acceflerit, quippe quia videara omnes conbus fadis fuper exceptiohibus impedieiitibus litis incordare 

quód, ut fuperius diximus nu. 69. & 70. per greflum, óc in confti. praecedentr 11. in ordine, quae 

quaecunque verba ftatuti , quantum vis generalia il loquitur de didis caufis fupplicationum contrariis 

la fint, óc praeeifa, non cenfétur exclufum reftitu quae interponuntur a provifionibus quae fiunt fuper 

tionis in integrum privilegiatum remedium, imó non didis exceptionibus, dicatur terminum decem die- 

cenfétur ftatutum voluifíe reftitutionem rejiçere , rum conceffum ad probandum in didis caufis eífe 

quamvis omnes exceptiónes rejiciat, preut abun praecifum , ÓC peremptorium , quemadmodum terde 

, ut nihil fuprá, probat Carol. de Graf. in traminus ftatutus in prima inflantia didarum exceptiolla, 

de fiat uti rejicien. omnes exceptiónes exceptióne num , óc ifte per confti. 3. tit. de except. impedient. 

34. per tot. cum pene infinitis, quos allegat, Óc in fie ftatuatur praecifus, óc peremptorius ut nec per 

ter eos fummé notandum eft egregium Paul. Ca- reftitutionem in integrum poflit extendí , quae in 

ftren. 392. lib. 2. confil. quod allegat qui mox add6- hoc non eft correda per confti. ejufdem tit. focetur, 

notandum etiam eft aliud Francifc. Bec. conlum enim terminum 15. dierum extendit ad 30. 

yajil. 12. nu. 68. ubi late "1" íignanter in propofito pro dies , nihilominus tamen obfervat Senatus quód 

batur per glof. in l. ficut, verfi. ferv anda funt, C. de nec per verba tan praeeifa cenfeatur derogatum be 

prafeript. 30. ann. quód íi difponat conftitutio quód neficio reftitutionis in integrum , óc minores intre 

minori 2c. ann. currat praferiptio , intelligitur ut pidé- eo beneficio mediante admittit ad proban 

currat mero jure , fed non propterea denegatum dum , etiam poft lapfum didorum decem dierum, 

intelligitur beneficium reftitutionis in integrum , prouti referente egregio Senatore Jofepho Dal- 

conducit quod Stepha. Gratia. tradit cues, provin. mau in caufa Joan. Ros contra pupil. Llobets fub 

March. 177. num. 18. dicens quód quando ftatu die 26. Augufti 1601. declaravit, adua. Sebaftia. -jtum 

folum difponit valere geftat per majorem 18. Morato , óc rurfus egregio quodam Senatore Jo- -j 

ann. aliud circa aetatem non difponendo, operabitur 

quód ada valeant mero jure , quae alias non 

valerent, non tamen per hoc erit fublata reftitutio 

in integrum. Alias plures inftantias , pul chas me- 

4 

fepho Benac referente, in caufa vidua?, óc pupillorum 

Saportas , óc Munyos, contra haeredes Micha. 

Frias , fub die i?. Novembris 1603. Óc denique re- -fí 

Terente egregio etiam Senatore Hieronymo Senhercle, 

ad ídem probandum aífumptum, quod fu- juft 'in caufa manumiflbrum teftamenti Jacobi FerriíSTinc 

tróJulímnn 1 r . I m* ' J o_ MI T-M /• . V» 

periüs tradidimus, non cenferi comprehenfum berer contra viduam , óc pupillos Flaquers , fub die 

neficium reftitutionis fub generalitate verborum fta trigefimo Auguft. 1603. fc«ba Jacobo Agramunt, 

tuti. tradit ifdem Bec. ubi fuprá per te ipfum vi- fuifle vidi declaratum. 

dendas, quae fi ita funt , non video quare dicere Accedit his finaliter quód mens conditorum ufa- 

debeamus per noftrum ufat. rejedum fuifle reftitutici non fuit alia, quám per ejus difpoíitionem toltionis 

beneficium fingulari privilegio in favorem milere , óc eradicare á Cathalonia omnes , Óc quafeunnorum 

indultum , poftquam de eo nullum verbum que alias praeferiptiones minores, 30. annorum, ut 

2,74 

99 Quod vero f attinet ad majores, ego regulariter 

in eam iríclinarem opinionem , ut reftitutio non concederetur 

adverfus prasferiptionem 40. annorum ex 

capite ignorantias , ne tot jura in favorem ufucapionis, 

óc prasferiptionum propter bonum publicum, & 

ne fint femper dominia rerum fub incerto, fitque 

tándem aliquando litium finis, introducía, fácil i ne' 

gotio, fub colore cujufdam mendicatas ignorantias , 

fubvertantur, poífeíTores inquietentur, ac moleftentur, 

Sc finaliter ne inde detur occafio quód fit inter 

homines perpetuum bellum civile, de litibus loquor, 

quas bella dici poífe non eil quód comprobemus: 

omnes enim, qui eas traclamus, id fatis teílari poffumus. 

100 Dixi + regulariter, quia poífet dari çafus 9 quo á 

dicla opinione faciliter recederem, veluti fi viderem 

allegan caufas ignorantias, per quas faciliter poíTem 

induci ad ere dendum nullam poíTe impingi ei, contra 

quem fuiífet prasferiptum, negligentiam, vel culpam, 

cur rei fuas majorera curam non habuiífet, quód 

eam prasferibi tanto tempore paíTus fuerit, hos tamen 

cafus fore perpaucos arbitror * confuías íi huic 

aliquando opinioni adhasrere volueris, Pinel. in fa- 

(Elaufula IV. 

joribus, quam minoribus concedendam femper fore 

reftitutionem, quia tamen fuam opinionem comprobat 

ex reguüs generalibus, quae fuperius ín difeurfu 

traclatus prascedentis quaeftionis traditas fuerunt, in 

qua nos quid fentiremus jam aperuimus , idto non 

propterea ab his, quas fupra diximus, recedendum 

arbitramur. 

iO\P e 

Adverte f tamen ad unum, antequam ab his dif-104 

cedas, quod fpero fore non injucundum propter ordinarias 

altercationes, quae quotidie in judiciis inde 

moventur, contingit enimperíaspe quod ex quo is, 

contra quem reftitutio petitur, vel eft minor, vel 

Ecclefia, ficut ille, qui eam prastendit ftatim refpondet 

adverfarius'ut petentera excludat á beneficio , 

quod privilegiátus contra pariter privilegiatum non 

utitur privilegio fuo, ex l. verum. §. item quantur % de 

minor. replicar tamen petens quod ipfe agit de damno 

vitando, Sc fuus adverfarius de lucro captando, 

quo cafu permiflum eft privilegiato fuñ exercere privilegium 

etiam contra pariter privilegiatum, ut doctores 

omnes in hoc conveniunt, ut ex infra allegandís 

haurire poteris, Sc perfaspe fit quod fi quasratur 

ab utroque quomodo exceptio intelligatur, óc repli 

alleg. anclen, nifi tricennale, num. 60. qui % juftae cado procedat, omnes obmutçfcunt: audivi plures ex 

ignorantias plura exempla tradit, quas tamen nefeio noftris, qui dicerent interrogati, -\ eum cen fere age-105 

an ipfe fequerer in facli contingentia, Sc an juftam, re de lucro captando, qui auctor eft in judicro, óc pe- 

ignorantiam ex ómnibus cauíis per eum relatis judititor, eum vero de damno vitando traelare , qui reus 

carem , fed tu lector , pro tua ingenii acie hasc recle eft, ÓC defenfor, propterea prastendentes aclori nun 

confidera , 8c quod juftiüs vide bitur fequ ere : ego quam fore reftitutionem concedendam, casterum vidi 

enim fufpenfa, quod ait ille, manu, & timidé aperui aliquando partem in expeníis condemnatam ratione 

quid fentirenu Ejufdem juñas, & probabilis ignoran hujus prastentionis: vis ergo ftat in percipiendo quotias 

, quas locum facit reftitutioni, exempla nonnulla modo hasc intelligantur, ad quod facilem nobis pro 

pofuit S\xtc\.. allega, dec. 4. n. 7. 

culdubio paravit,aditum fummus ille juris Coriphasus 

1 0 2 Et ñ hasc opinio -\ non arriferit, vide earundem Bartol. ¿71 auclent. quas aniones, w.3. Cod. de facrofanbl. 

opinionum aliam conciliationem apud Petrum Bi- Ecclef dicens j- quod privilegiátus contra pariter pri-106 

nium confil.%. n. 20. vol. t. pofl hasc feripta habitum, vilegiatum non utitur privilegio,intelligatur,quan 

qui dicit opinionem negantem adverfus prasferiptio- do fcilicet uterque eft privilegiátus refpeclu ejufdem 

- nem 40. ann. dari reftitutionem , tune procederé caufas, quas agitatur, verum quando ex parte Eccle 

quando ille, qui ignorare fe dicit, fuiífet in huma- fiae, vel minons contra quam, óc quem petitur bene 

- nis tempore contraclus, cujus-dicit ignorantiam haficium, folüm concurrit fuum privilegium, quod habere 

, quia tune confiderari poífet aiiqua ejus neglibet ,ut fi lasderetur poífet reftitui,& fíe eft tantum prigencia 

, qui poterat diligentiam conferre ad obtinenvilegiátus in genere, ex parte vero alterius, qui imdam 

negotii veritatem, affirmati vam vero procederé plorat reftitutionem, uj^ra fuum privilegium, concur 

•quando is, qui reftitutionem petit, fucceflit in lorit lasfio,tunc indubitatum eft non procederé regulara 

cum alterius, nec vitam ducebat tempore initi con quod privilegiátus" contra pariter privilegiatum &c. fed 

traclus , Sc ideo, etiamíi voluiífet, non potuiffet di fore, óc efte concedendam reftitutionem , quia altera 

ligentiam prasftare in exquirenda rei veritate, Sc id- Ecclefia, vel minor, qui non funt lasíi in illo articirco 

cum ejus ignorantia ex juila caufa procederé culo 

videatur (inquit ifte auctor} admitténda eft reftitutio 

, ad quod citat Tiraquel. de retraftu ligna. §.35". 

gl. 4. nu. 43. qui dicit eum ita latiífimé fcripíiífe. Verum 

cognita de hujus conciliationis veritate, 6c juftitia, 

quia eft quod cónfideretur. Alium modum conliderandi 

juílam ignorantiam tradit Bart. allega, dec. 

101. n. 10. & 17. 

103 Ex quibus ómnibus f arbitror fatis fuifte faclum 

ei quasítioni, quam in principio moveramus, nunquid 

ex capite ignorantias detur reftitutio adverfus 

non ufum faticas, fi per 30. vel 40. annos is, cui venditio 

facía fuiífet, extitiífet in pofteííione rei venditas: 

Dicimus enim quod quoad prasferiptionem'50. 

annorum non eft dubium quin contra eam detur reftitutio 

ex fupra traditis, quoad prasferiptionem autem 

40. ann. foli Ecclefiae, & minori fore , &• ene 

concedendam ex jufta ignorantia, non tamen majori, 

licet exiftimem quod vix dabitur cafus, in quo poflit 

diei dandam reftitutionem, five loquamur in majoribus, 

five in minoribus , vel Ecclefia: cum enim in 

his vix fit quod confiderari poffit lasfio ob non ufum 

faticas , Sc facultatis retrahendi, inde fit quod ideó 

vix unquam poflit vel debeat concedi reftitutio. Bene 

verum eft quod unus Jofeph. Ludovi. qui ex 

ómnibus doctoribus fuprá allegatis folus fcripfit par 

9 

, nonhabent in eo privilegium, óc fic non poffunt 

dici pariter privilegian, pro hoc dicit Bar. j- elfeíoy 

cafum in leg. ultim. ff. ex quibus, caufa major. ubi reftituendum 

ftatuitur eum , qui reipublicas caufa abeft 

contra alium íimiliter abfentem,yí aliquid damni (inquit 

text.) jufte quaritur, quo'd eft dicere íi ipfe lasfus 

íit, óc quando fic, ut diclum eft, res procedit, tune 

ad videndum an fit reftitutio concedenda, nec ne , 

nulla eft facienda diftinctio lucri captandi, vel damni 

vitandi, fed femper illa concedenda, prout pulchré 

declarat Bart. fuprá verf. fi vero , bene Redoa. de % _' J 

reb. Ecclef. alienan, quafi. 78. cap. o. nu. 7. fequendo 

Bart. doctrinara , dicit -f Ecclefiam eífe contra aliamio8 

Ecclefiam reftitüendam , ut in cap. 1. dé in integr. 

reflit. id tamen fic eífe intelligendum quando concurrit 

folüm privilegium unius Ecclefiae; reftitutio 

enim datur Eccleíias íaefas, unde Ecclefia,quas non efl: 

lasfa in illo articulo non habet in eo privilegium, fecus 

autem inquit efle quando privilegium uni tas Sc alterius 

concurrit fuper eodem, tune enim conquaífantur 

privilegia, Óc ambas Ecclefiae, five perfonas privilegiaras 

utuntur jure communi, id quod probat clarifíimé 

text. capit a lis , qui pro brocardico, privilegia* 

tus y éfc'. fupra allegaros eft,, ubi in reilitutione concedenda 

minori contra minorem infpiciendum dicit 

J. C. qui captus fit, & ei eft reftitutio concedenda, 

cicuianter de hac materia, tenet mtrepide taro ma- fecus vero fi ambo capti funt, Óc eo cafu quando 

unus

Glofla 

unus ex privilegiaos eft lafus,ÓC aiter non, tune lafus 

dicitur certare de damno vitando , óc íic habet 

reftitutionem, Cald.a Perey. in l. fi curatorem habens. 

ver. lafis n. 169. in fi. qui fequitur Bar. ubi fuprá , & 

allegat Cepha. in confil. 119. nu. 5. Ó* 6. vol. 1. viden. 

Dida. in reg. poffcfor. part. 2. §. 2. nu. 4. óc Simoncel. 

de decret. libr. 2. titul. injpetl. I. nu. 3. qui Bar. fequuti 

mire illius dodrinam explicant, bona decif. 

Siciue apud Mallril. 44. óc alia apud Caval. 30. n.17. 

& 34. cum fequent. part. l. plené Joan. Gratian. de 

Falcon. regul. 316. n. 6. 

109 Exemplum -j- autem cafus, in quo procedit regula, 

privilegiatus contra pariter privilegiatum &c. ex eo 

quod ambo fint privilegian in fpecie, óc ambo agant 

de damno vitando, ut perfede materiam enodatam 

babeas , haurire poteris ex >. item quaritur l. verum , 

de minor. fupra allegato, ubi minor mutuans pecuniam 

alteri minori, qui eam perdidk, non utitur pri 

vilegio reftitutionis in integrum contra eum , nam 

utraque ratione minoris 32tatis,óc lasíionis habet privilegium 

reftitutionis in fpecie , in eodem cafu óc 

acfu , & exercitio , hoc eft refpedu pecunia? amifta;, 

cum minor agens haberet rtft.tutionem adverfus dationem 

pecunia?, óc minor conventus adver.'us receptionem 

illius , uiide íit quód cum uterque tradet 

de damno , ideó deneganda eít reftitutio , idem in 

eodem cafu probat l.fi minor 2C. annisjf.eod. titul. de 

minor. declarat bene Gratia. decifio provine. Marchia 

190. n. 18. 19. 20. & 21. nota longam , ad brocardicum 

, de quo agimus , tadam remiilionem per Camil. 

Borrel. in addi. ad Bellug. in fpecu. Princ. rub. 21. 

§. primó videamus , in lit ter a A. 

110 Ex quibus -f ego infero quód vix in judiciis cafas 

dari poterit, in quo petenti reftitutionem adverfus 

lapfa témpora objici valeat regula, privilegiatus 

contra pariter privilegiatum &c. ex quo vix erit quod 

concurran! ea, quas íuprá diximus necelíaria ut regula 

1. cum habere poííit, quód nota ne palíim line 

nifcretione, ut folent plures , in ore ftatim babeas 

exceptionem , privilegiatus contra pariter privilegiatum 

&c. adverfus eum, qui reftitutionem ad aliquid 

in judicio p«.tit. 

Hasc ptrfuadere nunquam potui cuidam Judici 

Eccleliaftico prásférítis civitatis in caufa inter dúos 

Ciericos coram eo vertenti, 111 qua cum meus cliens 

nomine fu£S Eccleíia; petnílet reftitutionem adverfus 

omiífam probationem contra aliam Eccleliam, vifum 

fuit judici illam non concederé ex regula, privilegiatus 

&c. quia dicebat meum clientem agere de 

lucro captando quia audor, fed num bene declaraverit, 

ex fuprá addudis conjicere iicet, difpeream íi 

advocatus ejus , pro quo fuit declaratum , qui egregius 

erat, contrarium non fentiebat intra fe , 8c juxta 

meam opinionem declaraífet, íi judex fuiflet, caeterum 

quia invenit animum judicis pro luo cliente prasparatum 

, non cenfuit deberé remoran illum. 

Hi Circa hasc f nova Anth. Fab. viri alias dodiílimi 

lapfum in fuo Cod. I. i. tit. 2. de facrof. Ecclef.defi. 86. 

num. 17. quatenus ex quo dicit in fuperius allegata. 

I. ult. ex quib. cauf. major. dari, ut didum eft , 

reftitutionem privilegiato contra pariter privilegiatum 

magnitudine tantas difpofitionis perterritus, limpliciter 

dixit ex ea 1. conftare brocardicum illud effe 

falfum , cum , ut ex fupradidis patet, non poííit modo 

aliquo talis illatio ex ea 1. fieri, imó illius difpoíitione 

non obftante remanet illud quidem fír— 

mum in fuis cafibus. 

Rcdeamus jam ad noftram materiam , 8c profequamur 

ea, quas in fuperioribus imperfeda reliqueramus, 

quod igitur fe nobis impra;fentiarum circa fupradida 

oífert difeutiendum , eft nunquid illud quod 

dixeramus in Cathalonia pofle dominum feudi , 8c 

emphyteuíis uti fatica, 8c jure pralationis non folum 

pro fe, fed óc pro quocunque alio, atque ita jus 

XII. 27? 

iftud efle in alium ceflibile, íit perpetuó verum , 8c 

uniformiter obfervetur in tota Cathalonia, Die quód 

non,in dioceíi-J-enim Gerundas eft confuetudo lcri-H2 

pta fub titulo de jure emphyteo. & feuda. qi a incipit, 

item efl de confuetudine , prohibens ufum tanca , niíi 

rem velint ad proprium vomerem , vel ufum retiñere 

, 6c in civitate Barcinonae eft cap. 80. item concedimus 

capitulum in privil. recognoverunt proieres, 

in 2. vol. conflit. quod licet hôtum non prohibeat 

ufum fatica- pro alio, prohibWtamen ne aliquis faticam 

honoris qui pro ipío teneatur , vendat , promittat, 

vel douet alicui , doñee inflruniemum factum 

de venditione, vel alienatione fuerit íibi prasfentatum. 

Verum his faciliter oceurritur fi dominus 

pro fe fatica utatur, Óc poftea cui voluerit poterit impune 

venderé, donare, vel in emphyteolim concedere, 

óc habebit intcntum eodem modo atque íi fatica 

ufus foret pro alia , prafeníit hoc idem ante nos Ludovi. 

á Pegue, in fape allegat a confiitutiQne item ne 

fuper laudemio , verfi. n. 32. in fin. óc ante eum Socar. 

in alleg. c. cautum n. 54. óc Solíon. in lucer. laudimto, 

tertia prin. quafi. n. 19 & 20. 

In quibus-j-autem calibus non poííit dominus uti 113 

jure fatica , Óc pralationis docent Guid. Pap. dec.qy. 

Ó'coS. cum fuis addentibus. Tiraquel. de retratl. §.16. 

gl.i. n.4. Jaf. in l.fin. C. de jure emphyteo. Capel. Tholof. 

dec.lj. Bellug. in fpecul. Princ. rub. 41. in $. leges 

regnin. J. ÓC Anthon. Gom. in l. 70. tau. cum quinqué 

11 feqq. n. 19. & 20. ubi habes quid dicendum in donatione 

, quid in ptrmutatione, quid in infolutum 

datione, óc illius fimilibus contradibus , Óc pras ómnibus 

máxime notanda funt in propolito qua docet 

plené ex nofíratibus Ludo, á Pegue, loco fuperius 

allegato , verf. 6. a «.32. cum fequen. ubi per totum 

ilium fere veríic. de hoc agit iútiííimé jure fatica , 

óc prce!; tionis, óc poft eum Jacob. Canc. variar, rejol. 

par. 1. c. íi. de emphy teu. a n. 45. cum fequent. 

An item + cuihbet domino diredo live Eccleíiaf-114 

tico, live feculari liceat indiíferenter uti tatica, tractat 

idem noílir Ludovicus á Pegue./» allega.verfic.6. 

fuper conflitu.item ne fuper laudemio^n. 43. ubi docet 

difterentiam elle ínter Ecckliafticum , ÓC feculatem , 

quia hccleliiífticus non poteft uti fatica. Sed deceptus 

manifefté luit, quia Boer. quem allegat in con* 

fuet. Bituricen. tit. de reten, rer. feuda. id non dicit , 

fed imó totum contrarium elfe de jure communi 

aperté proíitetur . ex c. potuit, de locato , & conduc. 8c 

ibi Abbate, óc aliis, verum eft quod de confuetudme 

illius tena Bituricen. dicit Cler. cum non uti fatica, 

íed id nihil ad nos. In Ducatu Sebufia. moribus 

omnino abrogatum eft illud jus pralationis , óc ufus 

faticas íive in laicis, live in hecieliaíticis perfonis, ut 

audor eft Anthon. Fab. in fuo Cod. lib.^.tit.4¿2.defi.^ : 

S. 1 ic 

Odavus cafus"1 in quo ínter jus commune, Óc noftrum 

municipale in hac materia reperitur notab.lis 

differentia , eft in pcena commifti, de jure enim communi 

emphyteuta pnvari non folvens canonem per 

triennium , óc Eccleíia? per biennium, cadit á jure 

fuo , lib.2. C. de jur. emphyteo. &c. potuit de loca, & 

conduc. Ítem emphyteuta , Óc feudatarius alienantes 

rem line domini confenfu cadunt etiam á jure fuo, 

/. fina, juntl. glof 8c ibi communiter feribentes C. de 

jur. emphyteo. c. potuit, june. glof. extra de loca, cum fimilib. 

de jure vero noftro municipali cemmifli pcena 

eft fublata tam in uno , quám in alio cafu, ufa.fi quis 

fuum feudum. & ufa. fi quis Bajuliam, & ufat. fequen. 

tit. de feud. Et in feudatario non fblvente penlionem 

nedum fupradida procedunt de jure Cathaloniae, fed 

etiam de jure communi , Specula. de emphy. §. nunc 

aliqua , numer. 108. cum aliis allega, per Cáncer. 

tit. de emphy. numer. 3. in prima par. varia refol. 

Puniuntur f tamen in utroque cafu aliis de munici-116" 

pali ftatutis pcenis,veluti duplicatas penlionis folutioae 

in primo cafu a ufat. fupra allegato, 8c in altero 

quod

2,76 

quod poteft dominus contra emphyteutam, vel feudatarium 

procederé per obligationem querelae pacis, 

& treugac violata tum in qua aftimantur damna, óc 

injuria ad certas quantitates, confiit. 3. Regis Petri primi 

§. nengun Chriftia. titulo de pace, & treuga in primo 

volumine conftitutionem. ítem quod poflunt puniri 

poena quingentorum aureorum, ex pragmática ejufdem 

Regis Petri, quoniam digné regnat, poíita in 

titulo de jur. emphy. 2. vol. conft. Et denique eft 

tertia pana, quam Spuit Rex Ferdin. 1. conft. ais 

efeandols, qua eft 3. in tit. de jur. emphyt. in !• vol. 

confi. per quam ingredientes poífeftionem, ut fupra 

didum eft fine confenfu domini, ultra alias pcenas de 

jure ftatutas , puniuntur pcena folutionis duplicari 

17 laudimii. Et -j-hac eft pcena, quae pradicatur in Cathalonia 

, nam alias pcenas non videmus unquam declarari 

contra hujufmodi emphyteotas , óc feudatarios, 

dico quód ego nunquam vidi, licét plures caufas 

in Senatu habuerim , in quibus de his ageretur, 

folum enim íit condemnatio duplicad laudimii, ad 

quod licet potuifíem plura adducere Senatus exempla 

quibus id comprobaretur , ne tamen tadio, óc 

moleftia ledorum afficerem, ftatui unius tantum declarationem 

meminiífe in caufa Oeconomi Monafterii 

Ordinis Praedicatorum villas Caftilionis emporiarum 

contra Montferratum Vernies ad relationem 

egregii Senatoris, nunc Regentis Cancellariam Michael 

de Saiba, óc de Valleiica , óc ferib. Serra 12. 

Novemb. 1601. (me advocato) fada, in qua propter 

adeptam pofleífionem íine confenfu domini 

folum fuit emptor ad poenam duplicati laudimii con- 

-j- demnatus, non ad alias pcenas, viden. Pegue, in allega, 

verfi. 6. ajufians } óc Canc. in d. tit. de emphy. a. 

num. J. ad num. 12. qui haec bene dedarant quomodo 

procedant. 

18 Adverte -f- tamen quód in duobus cafibus tradunt 

pradici, adhuc in Cathalonia habere locum commiffum 

, primó quando fcienter denegatur dominium 

negando fe aliquid tenere in feudum , vel emphyteuíim. 

Secundo fi res feudalis, vel emphyteoticaria 

pro allodiali alienetur , vel taceatur elle feudum 

, vel emphyteuíim , Pegue, poft reliquos noftros 

prae. in allega, verfi. 6. ajufians , n. 16. óc Can. 

dic. tit. de emphy. n. IJ. Cel. fíugo. in confi. 60. n.10. 

Adde tertium cafum quando pageníis relinquit manfum 

inhabitatum per annum, conft. commemorants J. 

Jhominibus propriis, quod quidem tempus poftea fuit 

redudum ad tres menfes, per fententiam reg. Ferdin. 

quae eft in 2. vol. conftit. eod. tit. de homin. prop. Can. 

ubi fupra num. 10. 

10 Haec j~ funt, quae á noftratibus traduntur in hac 

materia , quibus nos adjungamus aliqua, quae videantur 

non negligenda. Ac imprimís illud adnotamus 

dari poífe , fecundum aliquorum opinionem , cafum 

in Cathalonia, quo non obftantibus juribus patrias 

commiífum prohibentibus ob non folutum canonem, 

ei locus forfan foret, quando videlicet emphyteuta 

juraifet canonem folvere, óc poftea in perjurium incurrens 

ceífaret ab illius folutione, uti tenet exprefsé 

Jaf. in l.fi quis major , nu. 12. C. de tranfatl.. óc Bartholom. 

Barthazol. in repetitio. quam ad eandem. I. fecit 

impreffam poft tracla. de claufula inftrum. nu. 28c. 

ex Bal. in cap. querelam, de jur. jur. faciunt quas docent 

idem Jaf. in l. 2. n. arj. C. de jur. emphy. Anthon. 

Corfet. fingid. 93. incip. licet emphyteuta, óc Thom. 

Ferrat cautel. 20. Rationes hujus didi vide apud 

Dodores fuprá citatos, non tamen ego vidi unquam 

vel declaratum, vel minus ab aliquo pratenfum quód 

propter hoc commilfo eífet in noftra Cathalonia locus 

, imó reperi patrem Molina de contraü. difp. 581. 

num. 5. dicentem juramentum eíficere quidem poífe 

quód quis incidat in perjurium íi promiíTa non adimplet, 

casterum non quód propter hoc res cadat 

an. commiífum, qu» eo feçlufio non ceçidiflet. 

Claufula IV. 

Alterum,-]- quod nobis in propofito notatione di-i 2^ 

gnum videtur, eft circa intelligentiam text. in allegat. 

confti. ais fcandols,fub tit. de jur.emphy.fuperius allega. 

per quam ingredienti poífelíionem rei feudalis, vel 

emphyteoticaria abfque confenfu domini diximus 

impingi poenam folvendi duplicati laudimii, ut ea 

difpoíitio non procedat niíi tantum quandó per venditorem 

in inftrumento venditionis, vel alias legitime 

fuiflet notificatum per quem dominum res vendita 

teneretur, óc in his terminis fada fuit declaratio, -\ 

quam fuprá retulimus contra Monferrarum Vermes, 

ferus vero eft quando vel vendita fuiflet emptori 

res pro puro , Óc franco allodio, vel alias in inftrumento 

venditionis non fuiflet ei notificatum per 

quem dominum teneretur , licét in inftrumento venditionis 

legerentur illa verba faepiüs in fimilibus apponi 

(o\ita,falvo jure ejus domini, vel dominorum, qui 

monftrabuntur ejfe dicta rei vendita, tune enim emptor 

dicatur elle in bona fide propter ignorantiam, 

propterea excufari debet á dida pcena commiííi, cui 

pana duplicati laudimii per jura noftra fucceliit, ut 

antea dicebamus , bene Guid. Pap. Óc ibi ejus addentes 

decif. 24. & 305. óc Guiller. Benedic. in ea 

Raynutius , verbo , Et uxorem homine Adelafiam. 

nu. IOI. extra de tefiam. Bartholom. Barthazol. de 

clau. inftrumentor. claufula 13. glojfa 2. n. 4. pulchra 

eft decifio Matth. de Aífijd. 278. num. 5. Óc Anthon. t 

Gam. 91. nec non Óc noftri Senatus, quam reíert Ferrer. 

3. par. obfer. c. 399. quibus in locis hac late pertradantur, 

óc íignanter didas decifiones hunc decidunt 

cafum, facit quod docet Antho. Thefau. dec. 

227. n. 6. dolum \ inter alia requiri ut commiflo lit I2X 

locus ex text. in c. quoniam inter, de prohib. feud. aliena, 

per tot. qui confiderari non poteft in eo ,qui dominum 

ignorabat. 

Inde hauries rationem, in qua vidi perpluresmagni 

nominis viros dubitare, & de vanatione Sena^ 

tus in hac materia ( variationem enim appellabant ) 

non parum admiran quare in nonnullis cafibus videmus 

emptores ad hanc pcenam condemnatos, uti 

in ea,quam fupra adducebamus contra Montrerratum 

Vernies fada , óc fimilibus, in aliis vero ab ea pcena 

abfolutos, eft enim hujus differentia ratio , quia in 

uno certificatus fuerat emptor de domino diredo, 

Óc quis is eflet, Óc íic fuerat conftitutus in mala fide 

, in alio vero cafu minimé , imó erat ignorans, 

Óc fíe erat conftitutus in bona fide, qua eum ab ea 

poena excufaverat ut fupra diximus. 

In quibus f autem cafibus de jure communi,óc non 122 

obftante ejus rigorofa difpoíitione excufetur, quis á 

pcena commiííi, licét canonem non folverit intra ftatutum 

tempus, óc feu poífelíionem acceperit rei emphyteoticaria 

íine confenfu domini, vide (ut paucis 

multa dicam) pulchra decifiones Gam. 83. 91. 147. ÓC 

274. Franc. Mar. a dec. Ç69. ad ?8o. Seífe. decif. 25. 

per tot. ubi plura adducit de ignorantia excufante á 

commilfo, quibus poflunt qua fuperius dida funt 

corroboran non modicum. Thefau. dec. 169. é" 179. 

ubi + íignanter illa dilputatur elegans quaftio nun-123 

quid ceflans per 30. annos continuos á folutione 

cauonis nulla fada interpellatione perdat rem emphyteoticariam 

, vel praferibat, qua etiam tradatur 

in vol. com. opin. tom. 2. loco c. tit. 2. cap. 7. óc aliquid 

habebis infra in gloff. cenfemus , ubi etiam nonnihil • 

dicetur de fequenti quasftione. 

ítem f in quibus cafibus admittatur purgatio mo- 124 

ra poft incurfum poena, óc intra quod tempus, confule 

Mar. dec.576. & 577. late Jofeph. Ludovic. decif. 

Peruf. 90. Guid. Pap. decif. 125. ó* 166. ÓC ibi Math. 

óc Ranch. in addi. ad eum, dec. 107. Hiero, á Laure. 

dec. 143. a num. 4. cum fequentibus, Francifcus Vi vi, 

decif. 531. per tot. Franc. Veg. conf. 68. n. 28. Meno, 

de arbitr. jud. cafu 7. per tot. Fachin. controv. jur. 

1.1. cap.o.%, ldiiflimé omnium Vincen. Caro, ad quem. 

recur- 

t

Glofla XII. 

recurras quoties tibi cafus oceurrerit fi vis perfeclam 

hujus rei dodrinam habere, in decifio. fien cafu 

9. n. 13. - v 

12$ Rt de ñique an res valeos mille, fi pro ducatis 

tercenturn quae recipiantur , fubmittatut" in effiphyteufim 

I obnoxiaqué propterea fiat folutioni 

ducatorum quiudecim annualium , an, inquam , tota 

res ipfa fubmiífa cadat in commiíium íi ceífatum 

fuerit in folutione in terminis, de quibus fupra 

, an vero pro illa tantum parte, pro qua fubmiífa 

fuit, fcilicet pro ducatis tercenturn , tradat 

late Affliéc. dicens quod pro parte tantum caderet 

in commiíium declaravit Stnatm in dec. tio. per tot. 

\ Nec rriireris lector quod tam Ion gis , Óc amplis 

in proposito utamur ad alios remilíionibus , quáíi 

videamur laborem fubterfugere , qui in his eífet fu- 

' mendus, eft enim hujus rei caufa quod non poífumus 

non omnia extensé pertradare y & quando 

aliud faceré non poteram , volui faltem fie aliis 

• viam commonftrare , qua res nullo negótio inno- 

'' tefeere poflit., quibus accedit quod cum haec parum 

pradicentur in Cathalonia , noftrumque inftitutum 

á principio fuerit, Óc lit femper de pracíicabilibus 

¿anrüm agere , venia propterea nobis COR-, 

cedenda erit li ita breviter.á fupradidis nos expedie- 

I rimus. 

126* Ukimum -f caput, quod in hac materia petradandum 

cenfuimus eft , nunquid in venditione alicujus 

annusB penfionis fuper aliqua proprittate fada 

poflit apponi padum quod íi cefiatum fuerit in 

folutione' didae penfionis per annum, vel biennium 

, vel aliud tempus res cadat in commifípm. 

Hanc quaeftionem late tradat Alvar. Vel ai. confuí. 

35. per tot. eamque negativé refolvit, ac dicit ita 

-j- tuifl'e m Senatu Lulita. declaratum , quae opinio fatis 

mihi placet, quia pcena illa cum non íit de 

natura contradus, li apponatur ei ex conventione 

- partium appofita cenfétur in fraudem ufurarum , 

Bal. inl. cum allegat. ver.feptimo opponojf. de ufuris , 

fiante máxime nova forma creandi ceníus per Piúm 

V. Pont. Max. praeferipta , quee hujufmodi conventionibus 

repugnat, vide Velaf. latius, ut dixi, de 

his agentem Óc Virgin, de Boca, tn tratlat. cenfi fuper 

diño metu proprio, num. c6. Ce val los qu; plures 

alie gat in fipecul. commu. con. com. quafiione 469. ÓC 

Jofeph. de Sefle dectj". 32. pet tot. 

Sed quid in cenfu reíervat;\o ? vide Dida. //'¿.3. 

var. c. 7. n. 1. Gutier. de jura, eonfir. c. 31. num. 10. 

patrem Molina de contra, difputa. 3 Si.». 5. ac eoíóttn 

fupra allegat. 

127 Nonusy cafus differentiae inter jus commune, óc 

noftrum municipale eft , quod de jure communi 

feudum fine domini confenfu non poteft obligari, 

•not. in cap. imperialem prohib. feu. aliena, per Fede. 

*77 

num. 18. óc Ludo, a Pegue, ubi fnpra ver. i.num. 4?» 

quibus adde Marqu. in eo ufat.ver.qüaro juxtapram:¡fa 

r quatenus aflerunt pofteriorem creditorem , cui res 

feudalis fuiflet fpecialiter obligata, óc_ hypothecata 

cum confenfu domini, prasferendum efle anteriorif 

cui etiam fpecialiter obligatio fada extitiflet, abfque 

tamen confenfu domini, cui ego iibenter aflentior 

, fi enim per jura noftra municipalia integrum 

eft vaffallo res feudales alienare, vel pignorare fine 

confenfu domini, licet propterea in pcenas incurrat, 

de quibus per eadem jura , inde deducitur 

manifefté, 'non eft&locum hujufmodi praelationí, 

óc per hanc rationem corruit quam adducunt Val- 

' Icíi. Peguer. Se reliqui ubí fopra pro corroboranda 

iba opinione, dicebant enim e contrario quod cum 

per jura municipalia prohibeantur hujufmodi obligationes 

íine - confenfu dominorum, inde fequi de-bebat 

pofteriorem legitimé cum confenfu domini 

fadam prseferendam fore priori nuil iter , & cóñ-" 

tra jús fine confenfu domini fadas, ea enim ratio 

Vallefícas & Peguer. óc aliorum eft de diredo contraria 

allegatas cónftitutibni , item ne fupf r laudimio 

v* in contrarium pro noftra opinione allega'a?. 

Per quae, -J- cum in Senatu coram egregio Se-130 

natore Hieronymo Senjuft in caufa Magdalenas 

Cirera contra Mich. Pujalreu Sandi Stephani de 

Baíio, adua. Daroca ageremus de praelatioñe duorum 

ejufdem rei diverfts temporibus emptorum, 

egoque dixiflem primum prasferendum licet poftenori 

fuiflet prius tradita corporalis pofleflio , quia 

fufficiebat ut eum excluderet, quod illi fuiífet prius 

per claufulam conftituti tradita eadem pofleflio, ut eft 

communis opimo DD. quam in l. quoties. C. de rei 

vendi. omnes tenent óc late Tiraquel. de conft}. 

par. 1. h num. 21. Gom. tom. 2. var. cap. 2. numero 

20. perfil. 4. Óc replicare tur mihi potiorefff eífe póflVffionem 

fecundi utpote quia haberet inftrumentum 

firmatum per dominum dominii ratione , óc fie eflet 

á domino inveftitus , quod primus non habebat , 

per ea, quae docet Guid. dec. 46. & 8 í. Guiller. 

Beneaic. in c. Raynut. verbo , & ux'drem nomine 

Adelafiam decifi. 4. num. 7. ac H'eronym. Manija. 

in repetí, din. I. quoties , C. de rei vendi. imprefi. pofi 

ejus decifi. num. 307. éf 308. replicavi id in Cathaionia' 

non habere locum , ubi non eft neceflárius domini 

confenfüS pro validicate alienationis , illud 

autem procedit de jure communi non alia quidem 

ratione niíi quia prima venditio de jure non 

valuerit tanquam fada fine dido confenfu , non 

eft caufa declárala, íi polfum , ponam in fine quid 

fucceflerit. 

Diñiciiia -j- tamen videntur jura tex. quae nonj:?I folvuntur á Canc. in conf. Aqúefia es la pan. in §. 

ningún. Chriftia. de pace & treug. in 1. volum. conft. & 

ÓC aliis juribus allegat. per Canc. d. ca. 12. de feud. conftitut. I. m. de jure empbyteuti. quatenus difponunt 

num. 91. quibus adde Jul. Ciar, hanc dicens commu- nemini licere feudum pignori, vel alio titulo capenem 

opinionem in §. feudum q$$. late hoc didum re fine confenfu domina', qui quidem text. tanto 

explicatur 'in vtd.com. opin. tom. 2. loco 5. f#. I. cap?* magis urgebunt íi coníideraverimus f in difpoíitió- 

2.1. per totum , ubi videbis plures ampliationes , nibus prohibitivis non fore neceflarium decretum 

declarationes , óc limitationes hujus didi, ócfignan- a 

ter ea rradilur limitatio notab. ut non procedat in 

fola pignóratione , vel obligatione, fed quod fi neceifarium 

rem tradi, alias non incideret vaífallus 

in caduci tatem, idem fequitur Ciar, ubi fupra. Jn 

128Cathalonia -j- tamen obligari poteft feudum , ficuti 

etiam alienari , íine coníenfu domini. d. conflit. 

"ítem ne fuper laudimio. Pegue, in commenta. ad eum 

verfic. ajufians n. 1 c. cum fequent. Socar, in c. Capel- • 

lanusn. 28. pag. 19. & Jacob. Caacer. var. refo. pañ' 

1. cap. 12. de fettd. num. 62. 

129 lude f ubi fupra infert Canc. (quod óc antea tenuerat 

etiam Sol ion. in lucer. lajtdim. cellu. 8. de 

jpecia. obli. numer. 30. & 31.) faUam fore opinionem 

Guiller. de Vallefíc. in ufat. fi mis fuum feudum 

ffontan. de Patl. Nupt. Tom. 1. * 

1 

3 A 

irritaos, ut nullus dicatur adus , qui contra eas 

fiunt juxta l. non dubium, eum ibi not. Cod. de leg. imo 

"t difpofitio prohibitiva femper loquitur, óc intelligitur 

habere claufulam derogatoriam , Óc annul-'^ 

lativam adus abfque eo quod íit necefle quod ulterius 

progrediatur annullando prouti ex d. /• n 

on 

dubium docet Immol. in l. cum lex col. pe'n. verficul. 

xi. cufuff.de fidejuff. Se ibi Jaf. nwm.17.Dec. confi.ij. 

ÍI. 3. Virgin, de Boca, in tracl. de interdicl. utipojfidetis 

cap.lS. quafi. de cenfi. n. 40. ÓC fie ex tex.í» 

gun. Chriftia. & d. confi. 1. elici debet nullam efle alienationem 

, five impignorationem rei feudalis fine 

confenfu domini factam , etiam fí in ea non fit 

decretum irritans. Refpondemus tamen jura praedida 

fuifle correda per difpoíitionem text. i/j alleta. 

A a confiit^ 

m

2.78 Claufula IV. 

conjlit. Ítem ne fuper laudemio-, pof ea faclam , quae, ut 

fupra diximus , contrarium diíponit ejus quod con- 

I j^tinetur in d. juribus atque f ita cum fint contrarias , 

nec íimul fiare poííint, dicendum eft per hanc pofleriorem 

fublatam fuifte priorem , ad late tradita 

per Menoch. qui fuliífirr.é de legum correctione 

agit. in tracl. de prafump. 1.6. prafump.^. per íoí.multo 

fuliük Aldera. Mafcar. de interpreta, ftatu. concluf. 

S.per tot. 

Alii aliud in propofito excogitabant, quo praslationem 

fecundi creditoris adverfus primum habentem 

tamen generalem tantüm hypothecam , 

tuerentur, dicebant enim quod cum in fpeciali 

hypotheca f.tleat communiter fieri rei obligatae 

traditio , faltem per conftitutum , vel alium aftum 

fictum , inde vidtbatur dicendum hujuímodi fecundum 

creditorem vigore didas fpecialis hypothecas, 

Óc traditonis priori fore praeterendum , ex 

^difpofitione/. quoties C. de reivendiea. verüm f falluntur 

egrtgié, quia difpolitio dici. leg. quoties non 

habet locum in nypothecis prout tenent Cyn. Joan. 

* Fab. Bal. Salice. Caflren. Sc communiter Doclores 

ibidem, & fignanter Jaf. num. 11. Antho. Gom. 

rom. 2. var. c. 2. de emp. & vendi. numer. 20. verf. 

quarto principaliter extende, D'da. var. lib.2. cap. 19. 

num.j. Cachera, decif. 13 ¿. num. 4. per jura manifefta, 

qi as ubi fupra ..ddac¡ttjorn. Sc Cgnanter per tex. in l. 

creditor, %.fin. verf. etiam fin. ff quipotior. in pign. 

hab. hu forma, verb. Nam Ó* in pignore plaeet fi piior 

convenerit de pignore , luet pofn inri res tradat urâd- 

* huc potiorem eyepriorem. Ratio eft elegans, quam adducit 

idem G .m.qmain his in quibus folo titulo , & 

conventione transft rtur don inium , Sc jus aliquod 

reale abfque eo quod neceíTari.; íit traoltio vera , 

vel ficta , non habet locum dificlitio d. I. quoties , 

ut tenent communiter ibi Doctores , Sc plené com- 

* probat ubi fupra Gom. pauló ante locum ultimó alle- 

«I36'g atum 

j j 

u s 

autem t hypotheca; transía rtur pro 

culdubio fine alic-ua traditione /. 1. ff. de pign. ac tex. 

in l.contrahitur ff. de pign. cum aliis per eundem Gom. 

late allegat. • 

Hasc tamen limi'antur in civitate Barcinorae , 

in qua pofterior creditor cum hypotheca fpeciali 

dominii ratione firmata prasfertur antenori , qui 

fimilem habet hypothecam abfque tamen firma 

domini , prouti deducitur argumentando á contrario 

fenfu ex c. 12. ítem in íponíalitiis in privileg.recognoverunt 

proceres in 2. vol. conflit. Sc docent praít. 

noftri in locis le;pra alleg. Sc JuC. Can. variar, refol. 

par. 1. c u . deempby. nu. 22. ubi hanc inurpretatio- 

•j. nem tradit nuper fuiífe á Senatu in facti contingentia 

ijfüfecutam. Quo -f etiam privilegio gaudent cives Gerundas 

per privileg. Kegis Pet. eis conceffum dat. in 

ea civitate 8 Kal. Feb. ann. 1283. quo indulgetur 

eifdem quod utantur, óc uti polfint ufanas Burcinonen. 

Óc confuetudinjbus, ac bonis ufibus , quas in 

civitate Barcinonas haberi confueverunt, atque ita 

in facti contingentia declaravit egregii tune noftri 

Senatus Senator , Sc mine Regefto Cancellariam 

Michael de Salba & de Vallfeca, non tamen facto 

verbo i 11 audientia, in favorem egregii tune Senatoris 

, Sc Regentis eandem Cancellariam Hieronymi 

Tomer die 1. Oétobris lóbc. in caufa nonnuliorum 

creditorum contra N. Mangí mercatorem 

civitatis Gerunda? , actúa. N. Boera. 

1 

39 ^ a 

c 1 u t e t T l 

"•" > qua? antea dicebamus, quod regula- 

riter anteriorem habens hypothecam pra. fertur pofieriori 

etiam cum firma domini lacras, multó magis, Sc 

fine fcrupulo aliquo procedunt quando prior obligatio 

foret generalis omnium bonorum , qui in 

ea non requiratur confenfus , vel firma domini , 

Marquil. in allega, ufat. fi quis fuum feudum verf. 

fd quid in generali obligatione , pag. 106. Mier. in 

cond, Ítem ne fuper Ludcmio, qua ejl Pet. III. in cur. 

Cerva. col. 6. nu. 18. pag. i6"c. Socar, in com.?et. Alber. 

c. eodem n. 40. pag. 120. late refolvit Canc. var. 

refol. par. 1. cap. 11. de Emphy. n, 20. 

Dicimus j- tándem in hac materia differentia-1^0 

rum inter jus commune , Óc noftrum municipale 

cafus, ut reliquos omittamus videndos per noftros 

prácticos fupra citatos , jam enim feret res hasc, 

eft ut licet de jure communi dominus non habeat 

jurifdidionem in emphyteotam fuper re, quam pro 

eo tenet (quicquid lit in re feudali , de qua nos in 

prafentiarum aliter agere non curamus , quia ea 

materia máxime in noftra Cathalonia, qui prafertim 

fcnbimus parum practicatur, qua tamen de re 

videatur Jul. Ciar, in %. feudum q. 90. per tot. Sc Jaco, 

de Francifc. ínter dec.Vincen. de Fran. in tracl.defeud. 

cap. 2. num. 142. omnium latifiin¡é Henri. Roflental 

de feud. c. 12. conclu. 2. per tot.) ut not. in c. potuit, 

extra de loca. & conduc. Sc Canee, in fape allega.cap.il. 

de emphy. n. 61. de jure tamen noftro municipal) dominus 

directus habet junfdiclionem in emphyteotam 

fuper re , quam pro eo tenet, confuet.nengunborne 

, tit. jurifdic. om.jud. in 1. vol. confti. ufat. plantare 

eo. tit. Sojccar. in c. eodem pag. 112. latiííimé Francifcüs 

Solfona mfiy'.o capibrevian.fatim fere in initio 

pag. 7. a n. 3. cum fequent. 

Atque "fita quando dominus vult in Cathalo-i^j 

nia petere ab emphyteota cenfus , vel laudimia, 

vel etiam recognirionem rei emphyteoticarias, non 

eft opus quod adeat judicem ordinarium iplius , fed 

poteft ipfe judicem nominare , coram quo tenetur 

emphyteota refpondere, Sc lata fententia, fi fenferit 

fe gravatum debet etiam appellare ad eundem dominum 

, qui alium judicem pro dicta caufa aflignabir 

eidem , ut probant Doctores fupra citati, quibus 

add

P 

1 GloíTa XII. 2.79 

attendendum per quém judicem erat lata fententia, fpedabit ad judicem ordinarium, & firmato cbram 

fed in cujus curia, Óc confiftorio , veluti an ille, ad eo de jure filebit judex emphyteoticarius doñee 

quem cognitio dietas caufas pertinebatêífet judex ordi- per ordinarium lit in exceptione prasjudiciali de- 

naríus, óc haberet jurifdidionem ordinariam , quia íi claratum : hasc dunufcula funt li coníideraverimus 

tális erat, & ipfe propter aliquod impedimentum quod par in parem non habeant imperium , & 

tenebatur caufam committere alteri , qui de Jure quod fruítra jura noftra municipalia cognitionem 

non eflet ordinarius, fed delegatus prout not. Ma- de fuis emphyteotis , óc vaflallis conceíhífent doran, 

de ord. Jud. tit. Jud. aliud ejl ordin. & aliud, deleg. minis fi in dictorum emphyteotarum , óc vafíüllo- 

11. $. non tamen propterea diceretur ad effedu m,' de rom manu foret, firmando jos óc de jure coram ordiquo 

in d. c. 2. cur. anni1599. fententia delegati, fed nario , faceré inhiben prasdictorum dominorum 

imo ordinarii Judicis , fic dicebatur efle in dominis * judicibus , doñee "per ordinarium eflet declaratum 

directis, quia ipíi' dicuntur ordinarii, óc ordinariam num vaflalli., Óc emphyteotas eflent ii contra quos 

habere jurifdidionem , ut ifdem Cali, docet in alleg. ageretur, óc denique n quando dúo judices ordinaufa. 

placitare, óc patet ex eo quod habent jurifdictio- rn inter fefe de jurifdidione contendunt , quia quinera 

á lege municipali, quamvis ergo ex aliquo cafu, libet ad fe pertinere exiftimat, fuperior ipforum de 

quia fcilicet non poftunt efle judices in caufa propria, dieta prastentioiie cognofeere debet ex /. de jure. jf. 

caufas delegent aliis , non tamen propterea eorum ad munic. prout late probat Cáncer, lib. 3. variar. 

fententias dicuntur Judicis delegati, fed imó ordina- refolu. c. 1 o. de contentio. jurifditl. a num. 1. ubi varios 

jlífc attendendo ad perfonam non ejus qui judicavit > cafus refert, in quibus nofter Senatus de-contentione 

led imo illius qui caufam commifit. jurifdidionis inter diverfos judices orta cognofeit , 

Prasterea dicebatur non efle verum quod Cali, cognofeere folet ut fuperior, ac nomine Kegis, quoafferit 

illos Judices dominorum directorum efle de- modo , quasfo , dicit poterit quod hujufmódi declalegafos, 

quia imó dici debent ordinarii ex quo á i e- ratio ad ordinarium fpedabit , qui eft unus ex conge 

habent jurifdidionem , ut in feq. glof. 13. par. 3. tendentibus ? atque ita (inquit Solfona nofter in ftylo 

num. 22. dicemus, patet quia lex municipahs difpo- eapibrevian. pofl.formam pracepti, in verfic. verum. n. 

nit , quod domini directi habeant jurifd i ¿ti o nem in 2. fol. mihi 25. pag. 2. ) quod non obftante firma juris 

emphyteotas cum hoc quód judex emphyteoticarius facta coram ordinario ipfe dominus diredus , óc 

á domino nominatus de cauíis inter .eos cognofcat,in ejus- judex poteft, óc debet cognofeere 

jo ifti domini dire&i dici poterant Barones, óc eo- apparet dicendum , quód doñee per fuperiorem , 

rum appellatione venire ex eo quód in fuo habent utpote. quia ad cum fit caufa contentionis e*\ ócata; 

junfdjdione/n, ÓC territorium , óc ibi poflunt crea- ac coram eo introducta , fuerit judex emphyteoiire 

judices, notarium , nuncium, óc alios miniftros carius inhibitus , non tenetur fe abftinere , quanneceflarios 

pro fuá jurifdíctione exercenda , óc ha- tumvis requiratur ab ordinario. Accedit his quod huj 

bent etiam appellationes ficut , óc quemadmodum jufmodi cau/as contetitlcmum jurifdidionis mtrodualü 

Barones, ergo , ócc. vidi haec eleganter difeufla cu ntur abfque qualitate aiiqua, quod fieri non pe fian 

quibufdam docíis annotationibus egregii cujufdam fet fi ad ordinarium earum cognitio fpedaret: caufas 

Senatoris , qui ínterfuerat difpuiatióni artiCuli , enim Vicarias intra Vicariam , ócc. nifi prastextu 

uti nam hujus egregii viri eflent omnes ifti noftri alicujus qualitatis fiat evocatio. 

labores: torent enim multum politiores , óc (ne Has. f contenrionum caufas tractantur fummariéi£$> 

dubites ) dodiores. in Senatu abfque afljgnatione ad fententiam , óc 

147 Alius -j- modus evocandi hujufmódi caufas ad Se- expediuntur cum fola proviíione , qua declaratur 

natum füit in hoc principatu introductos , quando locum fore, vel non fore firma, juris coram ordividelicet 

is , qui convenitur coram judice per do-, nario fadas, vel etiam ad quem ípectet cognitio cauminum 

aííignato prastendit fe non eñe ejus emphv- fas. Hasc quia ómnibus funt phjflquam notoria, ideó 

teotam : tune, fírmate) priiis, jure coram ordinario , non iníiftimus in eis amplius. Revoca in rcemoriam. 

Sc referipto in forma judici prasdiéfco, poteft dicta alta plura, quas de his caufis diximus fuprá clau. 3. 

caufa quoad articulum contentionis jurifdiclionis glo. 3.». 5?. 

inter didos judices orta? ad Regiam Audientiam e- Nota fecundó quód hujufmódi caufas emphyteoti-iy"o 

vocari , quas cognofeit cujus fit jurifdidio late pro- carias tfaclarióc duci poterunt ubicunque voluerit 

bat Ferrer. d. 1. par.obf c.iS. ubi docet ita fuiífe fas- dominus, dummodó id fiat iu fuo, id eft in domó 

pius in Senatu dec fum. Verum videant ad vocati quo- propria? habitationis, five propria Rt, five condumodo 

his evocationibus utantur, ne id faciant, fi- da, vel in re ipfa emphy teoticaria , late fuperius ex 

cuti per aliquos fieri vidi, caufa tantum diíferendi, mente'ríoílrorum jurium , óc pradicorum doeuimus 

ac in infinitum litem protrahendi, fcientes quod inte- hac eadem clau. 4. gl. 11. n. 28. 'óc ad id non eft opus 

rim 1 

pendente hujufmódi confemionis caufa nihil po- territorio, quia per dida jura habet dominus jurif- 

teñt per judicem emphyteoti'carium' attentari : nifi didionem in didis locis, poteft -¡- etiam alibi de hu ier 

enim id fíat máxima cüm probabilitate juftitiae., ego jufmodi caufis cognofeere , dummodo id non fiat ut 

non excufaremin foro poli advecatum ab ómnibus .trahatur emphyteota ultra unam dietam extra prodamnis,Óc 

expeníis, atque intereíferationeprasdidas priam habitationem , nifi vellet dominus conduevocationis 

paflis , óc fuftehtis. dum ei donare", id eft cibaria neceftaria, ck dum- 

148 Circa \ base aliud nofter Anthonius Oliba no- modo adfit territorium domini loci, in quo id fien 

ftri quondam Senatus egregius Senator docet quod debet , late hasc funt fupra comprobata in hac 

u t 

fi verum, non oporreret hujuímodi contentionibus clau. 4. glof. 11. num. 28. adeó. 

. n 0 n 

oporteat 

uti: dicit enim de atlion,par. 1. libro 3. ad §.preejudi- amplius in eis perfiftere, niíi bis vehraus idem inuciales 

in pofieriori interpretatione , numero 8. quod íi tiliter repetere. . . ¡^¿¿^ 

yaflallos, vel empbyteota negat fe talem , cognitio • Adde his Solfonam, late materiam hanc pertrafqntan. 

df Fací. Nupt. Tom. I. Aa; ' dsatem,

2,8o Claufula IV. 

dantem > ín ftylo capibreviandi ftatim in initio, óc 

quae ulterius paulo infra dicentur. 

IJ2 Illud -J- autem, quod de territorio diximus velim 

fané intelligas , ut eo opus tantum íit ad prolationem 

fententiae , & intimas faciendas, quae funt aclus 

jurifdidionales , non autem indiget judex territorio 

ad proviíiones faciendas in fcedulis, óc 

tranílatis partium , adeo ut fufficiat ibi habere territorium 

: ubi commoratur notarius caufae, Se ubi' 

fiunt intima?, Se profertur fententia, licét non habeatur 

in loco judicis , qui alibi moraretur , quia 

hujufmodi proviíiones non funt aflús jurifdidionales 

doñee parti intimantur, & fie poflunt ubique 

fieri. Haec licét notiííima íint, voluí tamen non 

omittere ne quis incide ret in errorem, quo vidi innodatum 

de anno 1603. quendam advocatum multa? 

alias doctrina? , & eruditionis ( non mentior ) 

qui cum eífet aflefior cujufdam bajuli alterius territorii 

, exiftimabat fe non poífe extra illud territorium 

proviíiones lacere, licet intra territorium 

Venirent poftea intimanda? , quo eífedum fuit ut 

caufa prasdida, licét alias non haberet aliquam qualitate 

m , qua a d Senatum evocari poflet, fuerit , 

me advócalo , evo cata praetextus denegationis; juftitia; 

(ita enim ego appellabam eam recufátionem 

judicis nolentis extra territorium proviíiones facere) 

iu caufa Honophrii Bach.Parochia? Sandi Stephani 

de 3¿ffo contra Syndicum, Óc Ungulares Parochia; 

Sandi Juliani de Juanetes ad relationem egregii tune 

Senatoris, Se nunc in fupremo Arag.Regentis Salva- 

, toris Fontanet die 21. Junii 1603. adu.Bartholomaeo 

Baile, ex quo conjicere licet quam verum fit quod antea 

dicebamus > licere cuique proviíiones faceré extra 

territorium poftquam Senatus denegationem juftitia? 

judicatur efle fi judex recufaret id faceré. 

1 es Et illud -j- finaliter , quód de condudo praeftando 

vaflallo, & erophyteotae per dominum traherítem 

illum ad illud territorium extra fuá, Óc. ultra unam 

dietam ad placitandum cum eo , diximus : fané intelligendum 

eft non quód pro toto tempore litis teneatur 

dominus id faceré , fed pro eo tantum tempore 

, quo opus eft vaffallo ad eundum, Se redeundum 

ad propria, ac caufam introducendam, & 

feu advocatum , Se procuratorem conducendunf 

in loco, ubi fuit placitum mandatum : cum enim 

non habeat necefle váílállus toto tempore litis eo 

«ín loco fiare, fed poííit per advocatum , Se procuratorem 

caufam ducere , inde fit quod non debeat 

pro alio tempore condudum dari nifi pro eo tantum 

, quod neceffarium habet emphyteota ad fupradida 

faciendam , quod fatis videtur effe de mente 

allegat, ufat. placitare , ibi, ita ut fi ad fuá ipfa 

•j- Ita declaravit Senatus 23. Junii 1589. ad relationem 

egregii quondam Senatoris Antonii Oliba 

in caufa Frahcifci Pafqual contra Petrum Augufli 

de Bordils : cum enim in executionem cujufdam 

regia? fententia? in eodem Senatu ( licet non cum 

conclufione, & determinatione illius * quia modicitas 

caufa? id non patiebatur)- per N. Puig. regium 

Coníiliarium latas 21. Odob. 1586. qua declaratum 

fuerat potuifle praedeceflbrem didi Pafqual judicem 

app el .adonis fuo emphy teotae extra fuá in civitate 

Vici diftanti ultra unam dietam aífignare, propterea 

quod fe obtulerat didus dominus diredus ei 

condudum daré : cum (inquam) in executionem dida? 

regias fententiae declaraflet judex dida? caufas 

appellationis , qui erat Ludovicus Pexau die 2. Auguft. 

1588. teneri didum dominum diredum folvere 

emphy teota? condudum pro diebus tantum quibus 

opus habebat pro eundo , 6c redeundo ad 

, caufam introducendo , Se advocatum , & procuratorem 

conducendo , Se non alias , Regius nofter 

Senatus ad relationem didi Oliba prasdidam 

declarationem judicis primitivi in caufa appellationis 

, die fuperius citatb , in ómnibus connrmavit, 

aduarius erat N. Palau, penes quem vidi proceflum, 

tune Simón Font, qui ei fueceffit. 

Et ut ícias quomodo fe habere debeat judex in 

.hujufmodi condudo taxando , adverte quod fupradida 

déclaratione Ludovici Pexau per noftrum Senatum 

confirmáis, pro eundo, Se redeundo á civitate 

Gerunda? ad civitatem Vici fuerunt tantum taxati 

quatuor dies , Se unicus pro caufa in dida civitate 

Vici introducenda *ac advocato , Se procuratore 

conducendis , ad rationem decem folidorum tantum 

pro die, attenta qualitate emphy teota;, (quam 

attendi in his volunt pradici noftri in ufat. fupra alleg.) 

qui rufticus erat. 

Sed •f an hasc etiam , qua? de condudo dando fu-154 

prá diximus, procedant etiam refpedu eorum qui 

citantur ad prasfentem civitatem Barcinona? in confiftorib 

Bajulia? Generalis pro capribreviando, Se 

recógnofeendo qua? in emphy teofim, Se feudum tenent 

pro domino Rege, non vidi hucufque in fadi 

contingentia difputatum, cenfeo tamen quod fie , 

quia conftitutiones, quas condudum dari prascipiunt* 

aeqúé in Comité Barcinona? ac in aliis procedunt, 

bene probat Oliba in com. de atlio. pof hac ficri~ 

pta in lucem editis, par. 1. Ub. 3. ad. §. pomoles , numero 

87. 

• • Milites f feudatarii, Se vaífalli, funt verba, quas 1 

55 

poft feudi: didionem in noftra glof. fequuntur, quas 

in materia feudi fynonima eífe cum fignificantia, qui 

aliquid ab alio accepit in feudum , Se pro alio tenet, 

habetur in léxico jurídico, hoc eft, juris civilis, óc 

canonici, verbo miles. Se probatur de milite, in quo 

poterat eífe difficukas quód pro feudatario & vaflallo 

uíurpetur, in tot. tit. de milite vaf alio, qui contumax 

eft., & quo tempore miles inveftituram petere debeat in 

ufib.feud. Se aliis pene locis infinitas in eodem libro. 

Sed "f non purés quód omnis feudatarius, Se va£ljfflf 

fallus poflit, Óc debeat, eo ipfo quód talis eft, ap? 

pellari miles , multa enim alia ad id requiruntur, 

qua? babes apud Vincen. de Fran. dec. 3. fere per tot. 

Se íignanter n. 7. 

Quae fit differentia inter vaífallum , Se fubokum? 

vide apud Canc. lib. 3. var» c. 10. de conten- jurifi n. 

29.40. #41. 

Qui j- autem prius fuerint in Cathalonia , aniC7 

vaífalli, an vero emphyteota? ( hos fiemo ignorat 

fumi pro eis, qui aliquid in emphyteuíim pro ali* 

die revertí non pojjit, doñee fibi condutlum * junda quo tenent) pete tibi ab Oliba de atlio. par. 1. 

dodrina gloflarum , qua? intelligunt ea verba de die lib. 3. c. 3. num. 22. 

placiti, ut fcilicet pro eo teneatur dominus daré con Et quia reíiqua, quae circa has voces annotari 

dudum fi vaífallum non potuerit ad propria revertí. poífent , funt perquám facilia, ideó finem cum his 

glofla? facimus.' 


1 Alienationis appellatione venit in emphyteufm cote* 

ce fio, ubi decif. noftri Senatus, (¿f n. 4. 

2 Eft tamen impropria alienatio. 

3 Alienationis appellatione qua veniant. 

5 Infeudare an fit alien are,ubi decifiones noflri Senatus.' 

6 Alienatio rei Ecclefiaftica regulariter eft prohibita 

tam in mobilibus qua fervando fervari pojfunt, quam 

' mlmmobilibus, & n. 7.' 

7 Eccle fia res humana conventioni fubjetla non funt. 

Mobilia, qua ¡ef.vando fervoripofunt,aquiparan-. 

''- tur immobüibus , ibid- 

8 Alienationem rei Ecclefiaftica impugnans^dicítur habere 

regulam pro fe, aliam vero exceptionem. 

Rei

GloíTa XIII. Pars I. 2.81 

Rei vendicatio competit Ecclefia contra bona aliena 37 Gratia Principis non expirat per ejus mortem. 

ta , ibidem , ubi dec. Senatus nojlri. 

38 Licentia teftandi eoncejfa Pralato pon expirat per, 

$ Caufa éf folemnitates fimul requiruntur ad validita concedentis mortem , ubi dec. Rot. Rom, 

tem alienationis rei Ecclefiaflica, nec unum ex bis Dida. carpitur, ibid. «j| 

fufficit intercejjijfe, ubi dec. Rot. Rom. 39 Dimijforia ad fufeipiendum ordines non expiran! 

10 Cauja fola fufficit ad validitatem alienationis rei mortuo 1 vel tranjlato Epifcopo, etiam re inte* 

Ecclefiafiicce in foro interiori. 

gra. 

11 Alienatio rei Ecclefiaflica nulla ex aliquo defetlufu- 40 Dimisorias ad fufeipiendum ordines pojfunt concede 

. ftinetur volente Ecclefia , éf illius Pralato nec de ré Capitulum fede vacante, éf Vicarius Epifcopi 

nullitate potefl is , qui cum eis contraxiu opponere. in remotis agentis. 

Inteíletlus Cierne. 2. de reb. Ecclefiae non alienan- 41 Meno notatur quod dixerit Vicarium Epifcopi in redis, 

ibid 

motis agentis pojfe ordinare clericos. 

Inteíletlus c. dudúm extra de reb. Ecclefia? non a- 42 Gratia non expirat per mortem Papa , etiam ante. 

lienandis , ibid. 

confetlas literas. 

12 Claudicatio contraclus ex una parte in multis per Gratia, ratione congruit, qua fit, ibid. 

mití itur. 

43 Gratia fi non fiat a. Papa, vel Principe, fed alteri 

13 Pr alaras tenetur faceré diligentias pro habendo con- committitur faciendapoteftas ejus expirat per morfirmatione 

alienationis rei Ecclefia expenfis ocquitem committentis. ubi dec. Rot. Rom. éf n. 45* 

rentis, alias is non teneturfiare contraclui, ubi decifio noflri Senatus. 

dec. Senatus Neapol. 

44 Inteíletlus c. fi fuper gra. de offi. delega, in 6. 

14 Minor fi vult fiare contraclus etiam nulli, cum eo 4c Mandatum expirat morte mandantis re integra. 

celebrato non potefi alius eum impugnare. 46 Mors Papa quomodo probetur in bis partióos* ubi 

15 argumentum a minore ad Ecclefiam, éf e contra 

valet. 

16 Sententia lata infavorem minor is, etiam fine curato- 

teftes > nec jeriptura reperiuntur de morte illius¿ 

fecundum obfervantiam noftri Senatus. 

re litigantis 5 valet, ubi dec. Rot. Rom. éf aliorum 

Senatuum. 

GLOSSA XIII. PARS I. 

17 Minor non tenetur adhiberi faceré folemnitates in Dire&is Dominaturis , poteftatibus & cm- 

fuo contratlu favorahili, nec fi non adhibeantier, 

parisj juribus commiíli. &c. 

potefi qui cum eo contraxit a contratlu recedere , 

éf de ratione. 

1$ Solemnitates alienationis rei Ecclefiaflica fupplen- De alienatione rei Ecclefia. 

tur per aucloritatem Papa in ea interpofitam, ubi 

dec. Rot. Rom. EX his, quae fuprá in prascedenti gl. docuimus ¿ 

ip Caufa alienationum rerum Ecclefia non fupplentur fatis fuperque exiífimamus, quantum fert nonti 

per autloritatem Papa interpofitam in contraclu,ubi inflituti ratio , de emphyteufi , 3c ejus natura nos 

dec. Rot. Rom. nifi interponatur cum caufa cogni egiífe , Sc ideo vix fuit quod ulteriurem ejus tradatione,, 

éf n. 21. ubi decif. Rot. Rom. 

tionem non omiferimus : verum-enim-veró cura 

20 Caufa alienationis rei Ecclefia jujlificantes nunquam faepe videamus in judiciis, ac praefertim in noftro Se» 

prafumuntur. 

natu agitan caufas, ac m o veri ab Ecclefiafticis con 

22 Decreti interpefiitio, ut aliquid operetur, debet fieri tra eorum emphyteotas pro refcifione contradus era- 

cum caufa cognitione , ubi dec. nojlri Senatus. pbyteutici fub colore alienationis per eofdem , vel 

23 Aucloritas Papa, éf decretum an pojfint apponi per in fuos in prebenda prasdecefíores cum didis em 

alienationibus rerum Ecclefia poft mortem Pralati phy teotis celebrati., qua? maximam perfaspe dicuntur 

alienantis , nolente fuccejjpr'e fiare contrdtlui. habere difficultatem , ideo eam hoc loci in gl. de 

24 Succejjor in beneficio , vel pralatura Ecclefiaflica emphyteufi, pro captu noftro , cum diligentia per- 

nihil dicitur habere ex pradecejfore, éf ideo potradare 

operas pretium duximus. 

tejt illius contr atlum revocare, éf núm. 31. ubi de Circa quam 7 materiam illud primo notamus alie- f 

claratur. 

nátionis appellatione venire de jure in emphyteufim 

2 J Ajfenfus Regius non potefi impetrar i pofl mortem ejus, conceftionem ,juxta funt ad id aperta in aud. de non 

qui feudum vendidit, nifi interveniente confenfu alien, éf permut. rebus Eccl. §. nos igitur , ver. alie 

; illius haredis, éf n. 31. 

nationis .autem tex. inl.fi: C. de rebus alien, non alien. 

26 Majoratus confirmado fine Regia licentia inflituti latiífimé probat Redo, de rebus Eccl. non alien, qu. 2. 

non potefi fieri pojl mortem injlitutoris , éf nuc. 

22. per tot. Sc ideó íub prohibitione alienationis 

mero 32. 

rei .EccJafiafticas eodem modo comprehenditurcon 

27 Papa habet pleniffimam, éf amplijfimam potefta- cento ' in emphyteufim , atqui vera , Sc propria alie 

. tem in rebus Ecclefia. 

natio , & hoc eft extra omnem contr o ver fia m, hac 

28 Papa poteft aliquem fine caufa beneficio privare. de re integram Ant. Faber. confecit definitionem 

29 Alienationi rei Ecclefiaflica, ji eft milis , poteft fex/Lam fub tit. de rebus alien, in fuo Cod. viden. Sic 

ex pofl intervenire autloritas, ubi decifio Senatus nofter Senatus fub die 11. Feb. IÓII. in cauf. con» 

Neapoli. 

jugum Feus contra Anticam Xarles viduam , adu. 

30 Ecclefia , cujus nomine contrahit Pralatus nunquam Michaele Puigferret, declaravit dum annullavit con- ~f¡ 

moritur. 

ceflionem in emphyteufim de aliquibus domibus 

35 De legat us a Papa pro confirmationefacienda aliena per aliquem fadam , qui erat gravatus de reftituentionis 

rei Ecclefia cum claufula in evidentem , &c. do. Ídem antea in caufa pupiHorum Trinxers contra 

an Papa momio re integra, pojfit delega tione uti. Hieronymum Genoves mercatorem librorum de- -|< 

34 Executoris potejlas non expirat per mortem Papa. claravit, me advocato referente egregio Senatore 

35 Littera executeriales , mu tato •> vel mortuo judice, Francifco Mijavila, & Franquefa dum fimilem in 

qui eas conceffit reintegra, pojfunt exequi, quod emphyteufim conceftionem revocavit . quia fa 

' declaratur. 

dam poft haereditamentum filiis fadum Adua- 

Fallit tomen in Cathalonia, quod quomodo procedat riuf erat Stephanus Colell. Quod de alienatio** 

declaratur , ibidem. 

ne prohibita ei , qui gravatus eft de reftituen 

36 Re feriptum ad lites an expiret mortuo concédeme, da hasreditate , vel ex teftamento, vel etiam ex 

num. 43. 

contradu , an íit perpetuo , & in omni cafo. 

Fontan. de Pad. Nupt. Tom. I. 

A a 3 verum»

2,82. I Claufula IV. 

verum, docuimus in fuperioribus hac eadem el. 4. coldubio quod fub prohibitione alienationis veniret 

gl. 9. p. 5. a ff. 142. & in inferíoribus in glfenfuum etiam infeudatio , fíe Senatus declaravu^rtkrente. f 

in princ. egregio Senatore Francifco Ferruz de menfe Julii 

Not. f ttn1r.11 quod Alex, Rauden. refp. 17. nu. 1600. in caufa Syndici de Caflellfir contra N. pla- 

248. in prima parte illius refoonf. vol. 1. nanc dicit nella, ubi poft prohíbitionem alienationis legebanimpf 

oprism alienationem , ídem Rauden. in tracl. tur hace, vel fimilia verba, ita ut femper in eo loco, 

de Ariahg. lib, I. ícire cupids, vide Caftillo Sotoma- Barcinona comitatui Barcinona, &c. Ad haec , vel 

jor quotidi.?. cmtrov. jur. de ufufr. lib.l. c. J4.».i.is fimilia verba deberent attendere qui á Regibus fitibi 

ftoitum parabit ut hujus rei perféftam cognitio- miles concefliones, & privilegia de non feparando 

nem , nec non & totius hujus materia;, qua; eft in impetrant ut ponerenturin illis, íic fieret ut a rríülhac 

gl. tra&and* habeas: dodus enim eft is audor, tis difficultatibus ,quae circa eos oriri poífent, fe ex- 

& laude digtius propter ea quae cum labore óc eru- plicarent. Verum eíl quod audio non tranfiifle diditione 

cumulavit eo in libro, in hoc tamen uno dam declarationem fine magna difficuítate: dicunt 

notabiliter defecit, ac peccavit, quod fevérius muí- enim clariflimorum vota Senatórum fuifle in paritato, 

óc acrius, quám decuiflet forfan virum dodum, te, adquod fuitneceflum quod Excellentiflimuf"Lo-, 

fe habuit in reprehendendi? aliorum defedibus, non cum tenens fuam etiam pro obfervantia conftitutioanimadyertens 

nominem fe eífe ficut reliqui, qui po- nem daret, qui inclinavit in favorem Coronaé Retuit 

in' eofdem , vel etiam longé majores elabi .giae : éxpedándaigitur eft declaratio caufae fupplierrores. 

cationis 3 qui in alia aula pendet, ego interim file- 

- Concefiióñes f erant in emphyteuíim, quas probo ne quid proferam quod uni, aut alteri ex partipter 

deie&om folemnitatum in alienationibus rebus aíferat praejudicium. 

rum Eccleíia; requiíitarum per noftrum Senatum ías- Noramus i" tertió regulariter alienationem rei Ec- 6 

/plus vidiffius nullas declarari, óc íignanter veniunt clefiafticae eífe de jure prohibitam , c. nulli de rebus 

•nunc in mentem binse declarationes in Senatu de Ec elefia alienan, auth. hoc jus porreclum. Códice de fameo 

tempere > fedee, altera die 24: Odob, 1605. ad crofaútt. Ecclefi. cum fimil. ad quod emanarunt in jurelationem 

tgregii .tune Senatoris nunc Regentis Mi- re integri tituli tam á Romano Pontífice, quam etiam 

chaéüs de Salba , & de Vallféca in caula Reveren- ab invidiíf. Imper. de quibus per Redoa. in tracl. fufa 

Fratris -Frsuicifci Senjdft Abbatis Arularum, egre- perius allega, in prin. & varii motus proprii: de qui- 

Senatoris Hieronymi Senjuft Fratris , óc dum vbus aliquid inferius, Deo concédeme , dicetur, quia 

f ii 

aec prxlo dantur de anno i6u. Deputati Genera- + humana; conventioni nullatenus fubjedae funt hu- n 

lis Cathalonia;contra Joannem Francifcum Reart, jufmodi res Eccleíiae, not. Afilié!, decif 17. num. 1. 

Adu. Benedicto Sacares , altera vero 3. Martii 160J. óc ibi Caefar. Uríil. quae prohibitio habet locum tam 

ad relationem egregii tune Senatoris Salvatoris Fon- in mobilibus, quae fervando fervari poflunt, quam 

tanet > nunc in fupremo Arago. coníilio Regentis in immobilibus, ut poft gl. óc Abb. in d. c. nulli, óc 

Cancellariam in caufir Reverendi Fratris Hierony- in aliis locis docet Rober. Maran. in trad. de multi. 

mi Deztord Abbatis Campirotúndi, contra viduam, aliena- num. 2. quia aequiparantur immobiHbus, l. 

6c pupillos Pafquals Villaefranchse Confiuen. Adu. lex, qua tutores. C. de admin. tut. idem etiam eft de 

Micha. Pérez, quibus quidem declarationibus ita annuis redditibus, óc nomimbus debitorum , Maran. 

nulla; declaratae fuerunt binae in emphyteuíim con- ubi fupra, longara circa haec dodorum relationem vicefliones 

ex defedu folemnitatum , ac fi fuifle nt cu- de apud Sotomajor. de ufufr. lib, I. c. 54. n. 4. 

jufeunque alterius generis alienationes. Notamus ~f~ quartó id quod ex próxima annota- g 

Notamus-j- fecundo idem videri dicendum de intione deducitur, inde inferri eum, qui contra aliefeudátione, 

ut & ipfa dicatur alienatio, óc per con- nationem agir, regulam diei habere pro fe, alterum 

fequens eodem etiam modo prohibita , atque reli- verbo , qui eam defendit, inniti exceptioni, quae per 

quae alienationes fi non fiat cum folemnitatibus de eum venit probarrfia pulchréRolarid. á Valle in conf 

jure requiíitis. W J 

l$.n. 16. 17. & 18. volum. 1. óc Mafcar. de probat. 

Hic difputandus veniebat articulus pulcher fa- conduf 75. num. 2. cümfequ. quod nifi fecerit, fucné 

, tametíi difhcilis, nunquid extante promiftione cumbere eum opportebit in caufa íine dubio , fi conde 

non alienando , óc feparando á corona regia ali- tra eum Eccleíia direéla rei vendicatione egerit proucui 

univerfitati, Óc íingularibus ejufdem fada per ti poteft argum. I. illud , de acq. hared. óc tenet poft 

Regem , cenfeatur etiam prohibita infeudatio, de But. Alexand. ÓC alios Pet. Nuñez de Aven, de exequo 

ego pluribus libenter egíflem nifi noftrum Can- qu. manda. Reg. ca. 4. numero 42. verfic. ítem advercer. 

vidiflem nullum non movifíe lapidem , qui hu- tendum,inprima par. addens poftea judicem pofle; 

jus negotii cognitioni prodefle poflet, lib. var. e. 3. Praslato non agente, ex officio fupplere, adde Alex. 

c. de privileg. a num. 357. ubi fi quam contra Sena- Rau. in tratl. de Anal. lib. 1. c. 38. nu. 3. Óc quod uti 

tum afirmativa tenet opinio, tibi non arriferit, apud poffit Eccleíia rei vendicatione hoc in cafu, eft de 

eum tamen hoc faltem reperies, quod abundé Do- mente Sena, ut apparet ex déclaratione fada ad re-; ^ 

¿tores tibi indicavit, ex quibus pauculo labore tuam lationem egregii Senatoris Michaelis de Salba , óc de 

fulcias opinionem, fi vero é contra, rationibus ip- Vaílfeca in caufa Abbatis Arularum contra Joannem 

fius uti poteris , quibus contrariam fuíhcienter la- Francifcum Reart, de qua fuprá meminimus, ubi dieitis 

confirmes", ne igitur oleum, óc operam perda' tur pofle Abbatem vendicare caftiñ,de quo ibi agitur. 

mus in tradandis his, de quibus alii late egerunt, . - Notamus "f quinto quod tune dicetur is , qui alie- n 

ideó confulto hujufee rei hoc loci praemittamus tra- nationem defendit, ejus validitatem probafte, fide 

¿lationem. aliqua ex cauíis, propter quas permittitur, fimul cum 

Hoc tamen unum advertentes quód ubi promif- folemnitatibus de jure requiíitis , docuerit : nec 

fio de non alienando traníiret ulterius , Icquendo " enim fuíficit unum , aut alterum probare, fed opor-; 

de aliquo cafu affirmativo , qui non poflet verifi- tet probari utrumque, Óc adfuifle caufam , óc non 

cari fi fieret infeudatio, quemadmodum fi fieret quae- defuifle folemnitates , uti ex communiori, óc vecunque 

alia alienatio , tune quia sequé per infeu- riori opinione ita refolvit Mafcar. in allega, concl. 

dationem atqui per aliam quamcunque alienatio- 7c. h. 6. 'tum fiequ. Mathe. in addi. ad motum prop.l. 

nem contrafieret huic difpofitioni, inde fieret pro- JP*Í«/. 4. invoí. mot. prop. latiflimé Cavalca. dec, 46. i 

num*

num. ?. cum mult.fequ, &h. 6*3. par. i. Rolan, á Val. 

conf. 90. num. 38. vol. 1. & Vincen. de Fran. ¿fer. 3 c. 

*i. 1. (9* n. 8. Pinel. m /. 3.par. n. 31. ra»? jfcg. ¿W. ¿fe 

¿0. mater. Joan. Gutier. prat!. quafito. lib. 2. qu. 22. 

Sarmien. ¿fe reddi. Ecclef. cap. 2. num. 1. r«j» /¿>


ratifican potefl: ad omnimodam fententiam contrahentis, 

imo in tot mutationibus Prahtorum ; quas 

contingere in Ecclefia folent , in quotidiano manebit 

timore , numnam fucceflor velitrcm fibi (poft 

fadas forfan in eo plures ex pe n fas) auferre , contradum 

improbando. Hanc dilferentiam ( in alio tamen 

propofito , alienatione videlicet rerum immobilium 

fterilium , five infruduofarum, quae Ecclefiae 

permittitur fine folemnitate, & minori denegatur ) 

tradunt Bar. in /. fi pitpillorum , in prin.jf. de reb. eorum. 

Jaf. in /, cum hi$. eum tranfacl. n. 2. de tranfacl. 

late alios Dodores ad hoc propofitum refert Simoncel. 

in alleg. tratl. de decret. lib. 3. tit. 8. infpecl. 

17. n. 127. Everar. in top. leg. loco a minor. ad 

Ecole. n. 11. Alex. Raud. in tracl. de Analog. lib.i. r.3. 

n. 12c. verf. %.refpondetur,éf Vincen. de branda alleg. 

dec. 3c. n.6. 

18 Declaratur -j- ulterius , & ceu limitatur eadem fupra 

tradita quinta annotatio ut non procedat quando in 

alienatione adeflet audor.tas Papas per feipfum,vel per 

fuos Commifíanos interpolita ,tunc enim non oporteret 

probari folemnitates , per eam enim ipfas fupplentur, 

ut docet Pan. in confil. 41. par. I. Cap. dec. 

16. Petrus Nuñez. de Avenda. in tracl. de exenten, 

vianda. Reg. Hifp. parte 1. c. 4. n. 38. Redoa. late in 

tratl. de non alienand. reb. Ecclef. q. 43. per tot. Alex. 

Raud.z'/i tracl. de Analog. lib.i. ¿-.38.71.161. ubi decifionem 

Rot. Rom. refert de anno ij8i. fadam , quas 

id ponit pro conftanti, viden. Vincen. de Fran. dec. 

163. ti. 13. Sotomaj. de tifufr. 54. n. 21. 

ip Diximus-}- non fore probandas folemnitates quando 

adeft audoritas Papas quia ipfas íupplentur per 

eam , ad differentiam cauíarum alienationum , quas 

nunquam fupplentur per hujufmódi audoritatem, 

imo earum defedus reddit decretum , & confirmationem 

Papas nulla , Geminia. confú. 48. w.o. éf decla- 

[j" ravit expreííis verbis Rot.Rom. de anno I58i.in fupradida 

caufa, quam refert Rauden. ubi fuperius , 

•J-ffunt aliis Rot. dec. ad idem 229. Sc 230. in nov. 

docet Redo, in fcepe allegat. tracl. de reb. Ecclefice 

non alienan, q. 22. nu. 71. & 72. & qu. 30. n. 12. 

2oSicut f nec aliquo , quamtumvis longiori temporis 

curfu prasfumuntur intcrfuifle, cum id foret prasfumere 

juftificationem , & íubftantiam tituli , Nat. 

conf 102. n. 24. Ofaf. dec. 173. n. 4. Mafcar. de prob. 

concl. 1322. n. 28. Borgni. Caval.dec. *o. tz.ii. éf IC. 

éf dec. 20. n. 82. par. 2. cum aliis , quos refert, Sc fequitur 

Ludovi. de Caflanate poft hasc feripta in lucem 

editus, conf. 42. n. 16. 

21 Nifi -j- interpolita fuiífet Papa" audoritas parte vocata, 

& cum caufa; cognitione, tune enim per illius 

interpofitioneni fuppleretur proculdubio defedus 

caufae , ut probatur in fupra alleg. decif. Rot. 230. 

& docet Redoa. in fupra memion. q. 22. n. 

22 Et f genérale efle in omni decreto quód ut aliquid 

operetur debeat interponi parte vocata, & cum caufas 

-j- cognitione , declaravit exprelTiflimis verbis nofter 

Senatus fub die 30. Augufti 1582. referente egregio 

tune Senatore Raphaele Quintana in caufa Bernardi 

Maífrguer contra Joannem Crens, feriba Onuplino 

Palau , didum enim fuit non validari quaf- 

-dam alienationes de rebus filii per patrem ut legitimum 

illius adminiftratorem fadas ex eo quod fuiffet 

in eis appofitum decretum Vicarii Barcinonas 

quia ( Sc funt verba fententias ) non confiabat in ditía 

interpofitione intervenijje aliquam caufa cognitio- 

7iem , ñeque fuijfe adhibitam in delicio decreto afferebatur, 

éf confequenter non prafumebatur cum caufa 

cognitione fuijfe JaCtum , éf fic tanquam nullam , 

éf nulliter interpofitum nuUatenus corroborabat , éf 

validabat diclas alienationes: late decifionem hanc 

probat Simoncel. de decret. lib. I. tit. 1. de ofic. jud. 

in interpofittone decreti, X n. 31. 

23 An autem -j- hujufmódi decretum, Sc audoritas 

Papa" poííint interponi poft mortem Praslati alienantis 

fine novo confenfu novi fucceíforis imó eo reludcnte 

, & renuente , tradat Vincen. de Fran. in 

allegat. decifio. 163. Pro parte negativa facit quod 

ifte Praslatus fucceflor non tenetur ftare fado fui 

anteceflbris, §. único , qui fuccefi. feud. daré teñen, in 

ufib. feud. Sc ibi bene declarat Jacob, de Fran. 71. 6. 

inter decifio. Vincen. de Fran. Ratio -f eft elegans24 

quia Praslatus nihil dicitur habere á prasdeceífore , 

Pinel. in l. 1. parte 3. numer. 71. Codic, de matrim. 

Anthon. Gom. in l. 40. tau. numer. 88. Ludov. Molin. 

deprimogen. Hifpan.lib. 1. cap. 1. K.2,.Berthazo1. 

conf. civi. 45. num. 3. Crot. confil. 19. w.8. Redoa. 

in fape allegat. tradat. de reb. Ecclefia non alien, qu. 

57. per tot. Caval. dec. 46. 71//. 18. éf 30. eft decifio 

Rot. Rom. 232. ju# nov. imó poteft hujufmódi contradum 

revocare , /. pofl mortem ff. de adoptio. éf cap. 

fi qui presbyterorum , de rebus Ecclefia non alienan. 

ergo videtur dicendum quod fucceflore invito fine 

ejus confenfu non poílit confirman alienatio per prasdeceflorem 

fada. 

Ulterius f facit in fimili quod dicitur de aífen-25 

fu Regio in vita ejus , qui feudum vendidit non impétrate 

ut is amplius impetran non poflit, nec impartid 

nifi interveniente novo confenfu hasredis , 

Andr. inc. imperial em in prin. de prohibita feudi alien, 

per Feder. refert Fran. in fupra alleg. dec. 163. 71.9. 

Rol. á Val. conf. 63. n. ¿2. vol. 4. 

Juvat -j- ulterius quod in fimili refolvunt Dodo-26 

res de confirmatione majoratus fine regia licentia inftituti 

, ut ea fieri non poílit poft mortem inftitutoris 

, qua de re videas quod pleniílime, poft fcribentes 

fuper legibus Caftellae , docet Ludov. Molin. 

de primog. Hifpa. lib. 2. c. 7. A n. 12. cum multis feq. 

Joan. Gutier. lib. 2. q. pratl. qu. 76. & Mencha. de 

fuccefi". orea. lib. 1. §. 4. n. 14. 

Sic in noftro cafu videtur dicendum non pofle Papas 

confirmationem aliquid operari poft mortem alienantis 

five confenfu fucceíioris. 

Verum his non obftantibus ego exiftimo contrarium 

de jure verius efle, quod imo poflit audoritas 

Papa; alienationi interponi poft mortem ejus,qui 

alienationem fecit,nec video quomodo quis poílit 

jure in hoc dubitare abfque eo quod fimul dubitet 

de Pontificis poteftate , qui + cum eam habeat pie-27 

niflimam , Sc ampliflimam in bonis, Sc rebus Ecclefiae, 

ut eft celebre conf. Anchar. 30c. incip. tres domini, 

Sc refert Redoan. in fape allegat. tratl. de reb. 

Ecclefia non alienan, qu. C4. nu. 37. bene Caval. de 

hac poteftate Papas in fpecul. commun. opin. confil. 

commun. qu. 645. nu. 4. ita ut poílit pro libito , & 

arbitrio fuo de eis difponere , Bar. inc. confiitut us , . 

Sc ibi Abba. n. 15. de religio dom. Geminia. in c. fi 

gratiose , de refeript. in 6. cum aliis allegat. per Redoa. 

ubi fuperius q. 45". n. 13. ad eo "h utteneant ali-28 

qui , quos refert Caval. ubi fuprá qu. 528. pofle ipfum 

fine caufa quem beneficio privare : quis , quasfo, 

audebit dubitare de validitate confirmationis alienationis 

rei Ecclefiaflica utiliter fada per Papam plené 

de negotio iníorraatum concefta \ 

Quibus -f accedit quód quando alienatio eft uti-29 

lis Ecclefia poteft ejus intervenire audoritas, Redoa. 

ibi fupra quajl. 42. nu. 18. & 19. addens quod propterea 

in propofito videmus quód contradus fadi 

per Pralatos de, & fuper alienationibus de rebus 

Ecclefiafticis, etiam poft multa témpora in qualibet 

mundi parte confirmantur per Papam quotidie 

cum folias claufulis, fi in eviden. éfc. de eadem 

pradica , Sc communi ufu teftatur Vincen. de Fran. 

qui confilium Neapolitan. in hanc infinuat inclinan M 

noftram fententiam , decif. 163. n. 13. addens poftea ' 

num. 14. quod -f- pralatus non contrahit nominejQ 

proprio fed nomine Ecclefia, qua nunquam moritüt,cdiberti 

12. qu. 2. Sc ideirco non eft tradandum íi 

Pralatus

GloíTa XIII. Pars. 1.1 jL a. 8; 

Praslatus vel it, vel non , ftare conceilioni , fed Recipit j- autem prima fuperius adduda ratio 37 

erit videndum an contraeréis tendat, vel non in robur , ac fundamentum á regula illa generali 5 qua 

commoáum Ecclefias, cui Ecclefias fucceífor > quan- docemur gratiam principis non expirare per ejus 

do concedió eífet utilis , prasjudicare non poterit, mortem, Philip. Franc. in c.fi grat iose, ne refcript. itt 

& quemadmodum ex didis in decifio. 35..Praslatus 6. Rol. á Val. in co?ijtL6. num.q. vol. 3. Andr. Gayl. 

poteft cogeré eníphyteutam adhibitis folemnitatibus Ub. 3. obfer. 60. num. re. Nat. in confil. 6árj. per tot* 

ad ftandum contradui cedenti in eommodum Eccle- late Gran. Jheorem. 13. 

fías, ita etiam debet poífe compeili ipfe praslatus ne Per f quam rationem reprehendit ibi Granutius3S 

negotium claudicet, ut ibi fuit plené dictum.. Hasc Socin. Jun. conf. 89. lib.\ % Sc Di«'a. in c. cum ojjiciis, 

Vincen. de Fran. per quas optimé noftra fulcitur , »«0». 8. verf quar añone, extra de teftam. quatenus te- 

& comprobatur fententia. neát ücentiam teftandi. a Papa praslato conceífam 

_ Nec-f-obftant quas in contrarium funt adduda, morte Pontificis extinguí , & expirare íi ea ante 

$ ad primum enim reípondemus fueceíforem no'n illius mortem ufus non fuerit, ex eo quod talis iiteneri 

ftare fado prasdecefliuns quando deficiunt centia íit mera gratia , quas morte non extinguitur 

folemnitates, verüm quando illas adfunt, teñe- concedentis idem firman t Fran eiícus Sarmien. aeredtur 

utique, prout ex late fuprá addudis in toto di..Ecclefpar.q.verf.2.cavendum.efi, Burla, in confu 

hoc tradatu ciaré liquet, quando autem adeft Papas 20..//6. 1. Sc Nat. ubi fuprá > adde Joan. Gutier. ¿a 

audoritas, ea fupplet omnes folemnitates, ut fupra pratl. lib.- 2. a. 75. in princ. noviftimé Nicol. García 

etiam n. 18. diximus. benefi. tom.i. 6. par. c. 2. $. 3.». 328. ubi de dec- Rot. + 

Ad + fecundum, Sc tertium fácil em judico elfe • fie etiam alias declarat im tradit Granu. in Rot. Roma, -j- 

? refponfionem quód in illis cafibus non operetur de anno 157S, . 

aliquid a fien-fus regius , & regia confirmado poft Per f eandem rationem ego de anno 1608. pro39 

- mortem feudum alienantis , & majoratum infti- quodam Schoiari - dioecefis Elnenfis , qui ad h me 

tuerttis ea ratione , quia agitur de ptetio tertii, has- civitatem Barcinona? ven erat pro fu'cipiendis faredum 

videlicet alienantis , Sc filiorum inftitueniis cris ordinibus cum dimiíforiis Reverendiííimi ilhus 

refpedive , quibus medio tempore jus quaefitum dicecefis Antiftitis tempore quo translatus jam erat 

extitit in prasdidis , ut pulchré declarat Moii. in d. \ ih Epifcopum Vine, confedis. tamen ,' & conceííis 

lib. 2. de Hifpan. primog. c. 7. cum ahis fupra reía- ante transiationem , reípondebam Reverendiflimo , 

tis , his autem , ubi alienationem prasfupponimus. Barcinonas Epifcopo , & fuis examiaatoribus duutilem 

Ecclefias , de nulfius agitur prejudicio. . bitantibus , poífe Scholarem abfque dubio didis li- 

An autem pars , quas obtinuit á Papa referip- teris juvari > ut pote quia cum meram gratiam 

tum in forma í o lita Commiífariis cum claufula , fi continerent, non ex piralaut, etiam re integra , per 

in evidentem , &c. Sc vocatis vocandis» éfc. in par- translationem vel etiam morrem concedentis,ad qu"»d 

tibus diredum ad ipíius audori.tatem certas aliena- allegabam idem tenentes Cardio. in Üem. fi q. c de 

tioni iuterpouendam , pojlit eo uti poft mortem .elecl. Nava, in c. placuit. 11. 34. & 162. de pcenüen. di- 

Papas re integra contingentem., non inferior fu pe- fmci. 6. éf in conf fe de referip. Joan. Gutier. ubi fuprá . 

|. riori eft dubitatio. In qua videtur prima facie aílir- n- c.Zerola in pratl. Epifcopuli-, par. 1. ve.bo dimifmativé 

xefpondendum , ad f quod facit text. in c. for'ue, n. y. Rod¡ig. in fum. c 13., 'de ord.jud. «.1 C.ple- 

**fi fuper gratia, de offi. delega, in 6. ubi executorum po- niiliivié, plura ad propofitum 1 nferens, Pater Xho. 

teftas fuper gratia á Papa fada. datorum non expirat per Sánchez ín difp. de [anuo Matrim* Sacramen. lib.8. de 

mortem illius, etiam re integra , contingentem, fed difpen. difput. 28. vw. 83.: tow. 3. 

nihilominus, ad executionem procederé poífunt. ítem -jr dico de Capitulo fe de vacante, feu eo adô 

or- Per\quem text. dicebat Bart. /'//1.fundi, in fin.jf. quem tune témpora adifiiniitrario Jpirituaíium perde 

acquir end. pojfejf. & tn /. more majorum. ff. de jurif. tinet,, Óc de Vicario generali fipifi;opi in remoiis 

Vi», jud. executionem fadam vigore liftterarum exe- agentis , qui juxta diícuCtionem texr. r.-e. cuín nulcutorialium, 

mutato, vel morcuo judice , validam lm,.dfi temp. ord. in 6. daré -poifunt clericis aiccceiis 

efle, quod tamen an fit iimpbciter verum , Sc an ücentiam ordmandi, nam fi mutentur, vel morianprocedat 

tam quando expediuntur literas fine caufas ji tur refpedive , licentia nih.iouiinu.v tenet , per racógnitione 

, quam cum ea, item antam quando reía- tionem fupraclidam . quia mera gratia. 

xantur levato velo, quám quando in vim fententias Circa f quód ,obiter nota egregium egré'git viríî 

definitivas , vel illius vira, habentis, & al a multa in Jacobi Menoch. de ar bit. jad. lib. 2. c,ifu222.num. OÍ 

propofito , tradat latiííimé Vincen. de Fran. ¿fw/?0. .lapfum, quatenus facuiratí m dandi íieentiam ordi- 

405". per tot. Sc Guidon. Pap. cum adden. decif. 491. nandi , quas in eo. text. Vicario generali tribu ir ur 

ín Cathalonia habemus obfervantiara Kegii Se- pro ipfa facúltate ordinandi fumit , dicens po líe 

natus in hac materia , de qua Micha. Ferrer. iljius ipfum Epifcopo in remoiis agente ordinare . ad 

quondam auditor in tertia parte obfervan,. 132. in lit- quod «ulegal. d. c.cum nulUts-,c\v.\ de fola facúltate con" 

teris citatoriis , quas in principio cau fas abíque ali- cedendi íieentiam loquitur quem Menoch» locum Jiqua 

caulas cognitione á Senatu emanant , ut illas cet vidiflet Jo. Gutier. canonic. q. lib. 2. q. 17. nu.2g¡. * 

exequí non poííint poft mortem Loeumtenentis ge- lapfum tamen non notavit, feaümpkciter cum eo 

neralis çujus nomine expeditas fuerunt , nifi cafu ."pertranfivit. 

quo dida executio inecepta foret in vita illius, Quas ratio -j- adeó vera eft ut etiam fi moriatur Papa 4 2 

ibi vide decifiones Senatus in utroque cafu fados-, non confedislkteris, fada tamen gratia non tamen 

, bene noftras Canc. 3. p. var*c. 17. defent.Ú ear.exec. proinde expirat , :nec extinguitur, fed folent expediri 

nu. zfa. ubi declarat. per fuccefi ore m deeadem data, fub nomine ta.n en 

2¿ Huc + fpedat difpofitio text.¿». c.gratum 9 de offic. novi Pontificis, Sc appelíaiur communiti 1 gratia radelegat. 

cap. fin. de offic. legat. & l. & quia-, D. dti ju- tioni congruit, quia ita folent initium habere hujufrifdic. 

omn. judie, ubi habetur in reícriptis ad lites ad modi litteras,de^ qua gratia loquitur regula CancéiS. 

cognofceudum an eaexpire nt per mortem conceden- ita Rip. inrubr. de conftit.num. atiaratiocitatio, 

vel delegatus ineceperit uti, non , ut primo ni congruit, n.l. pag. mihi 235.Cafta.in coníuetud. Burcafu 

non expiret commiflio per mortem conceden- gund. rub. des Jufticés J>. 5* in verbo , s'iln'a grace, 

tis , fecundo cafu fic, ita docet Francifcus Mar. de- num. 180. cuno nam Jeq. Bayar. in addi. adClar. qu. 

-**ifio. 512..parte i. numero 4. quse refolutio videtur fç^mm. 3. & 14. Mgiá.'BoC.tit de l : 

rm.n.2y$.Moho. 

probare optimé obfer v antiam noftri Senatus. de primog. Hifpan. ¡ih 2. c. 7.0.63.. 

Supra-

Claufula IV. 

43 Supradidis f tamen non obftantibus contrarium 

eft de jure verius , ut.imó morte Papas extinguatur 

haec, de qua agimus gratia , ita ut non poíut amplius 

pars impetrans ea uti , nec juvari quotiefcunque 

enim gratia ipfa non fit abipfo Principe, vel Papa 

, fed ea committitur alteri cum caufae cognitione 

facienda , tune per mortem concedentis , expirat 

gratia, nec Commilfarius poteft tali cafu eam faceré 

, c. exhibita , de judie, ex. ex parte, & c. olim de 

refeript. Rol. dec. 12. alias 349. de ojfic,deleg. in no. 

probat clariftimé text. in c. ficut, in fecundo exempb, 

de prceben, in 6. quod idem refert Lancel 1. in infiit. 

Canon, tit. de colla. §. illo quoque. hasc enim reperitur 

de jure dfierentia inter executores datos ad gratiam 

faclam exequendam , óc inter executores , qui dantur 

ad gratiam caufa cognita faciendam, ut priorum 

poteftas non expiret morte concedentis, & 

mandantis , pofíeriorum vero íic, utrunque ex his 

duobus cafibus probat non obícuré alleg. text. in 

d. c. ft cui nulla de praben. in 6. Sc clarius ibi gl. verbo 

moriatur , Sc ibid. Pet. de Anchar. Et hoc (ft 

quod dicebat Bal. in l.falfus , ». 21. C. de fiir. Ó in l. 

fin. col. 1. de conflit. Prin. Rip. in rub. de conftit. n. 

I I I Glofla ^HIârs II. I2.87 

*7 Clericusnon potefl renunciando conventioni evadere 45 Ufurarum cognitio ad quem.Jpeilet. ...... . 

judicium reconventionis, ubi decifio Senatus Nea- 46 Ufurarum crimen efl mixti fori, & n. 5i» 

poli. 47 Ufurarum crimen punit judex fecularis. 

Clericurñ poffe reconveniri coram judice laico non ejl 4^ Reprobatur opinionem , qui judicibus laicis conce- . 

decifum de jure , fed de confuetudine fecundum dunt tantum cognitionem criminalem ufurarum.... 

Profper. Caravi. 49 7« de judi. 

22 Jcdrzo diverfitatis inter fupr adíelos dúos cafus. 55 Ufura an omni jure fintprohibita, f¿»z «vi/¿, cjwaw 

23 Intelletlus c. in praefentia, extra de donat. inter Canónico , dr naturali, 

vir. & uxor. Barbofecirca materiam ufurarum opinio , ¿¿i¿¿. 

24 /«¿fe* ¿tirar fp¿/*r


text. inc. tuam, de ordin. cogni.in ca. lator , qui filii Scriba dicla caufa? erat Raphael Pafqual. 

fint legit. & in leg. quotiens, C. de judie, nos breviter Recordabar ( quod me magis timere raciebat ) auquantum 

fieri poterit (reliquis illis fubtilitatibus , diviífe me quandoque in Senatu noftro fuper egregio 

ac textuum explicationibus, feu verius contoríioni- declaratum (licet dificúltate non careat) obfervanbus, 

qua? in fcholis paflim frequentantur ad unius dam fore inhibitionem á judice Ecclefiaíhco emanacujufque 

majoris eruditionis fpecimen demonftran- tam in cafu quo procedebatur contra Ecclefiafticum 

dum , utpote qua; parum proíint pro caufis publi- coram judice laico , quamvis ageretur contra illum 

ce inpalatiis vel defendendis, vel judicandis ) ad- pro recuperatione penfionum cenfualis cujufdam per 

ha?rendo certiflimis do&iífimorum virorum in ma- Ecclefiafticum in cafu, qui dicebatur fien potuifie , 

teria faefis refolutionibus, & in aclu praclico a gracum renunciatione proprii fori, & cujuilibet alteviífimis 

Senatibus amplexis , hujufee rei, Se difficul- rius , etiam fecularis, fub miflione venditi. 

tatis veram , nifallamur, curabimus tradere refolu- Pro f contraria vero parte, & opinione facit quod ç 

tionem. judex alias incompetens principaliter de aliquo gene- 

Imprimis + igitur pro parte negativa facit text. re caufarum cognofcere , poteft tamen rationem inciin 

allega, c. tuam , de ordin. cognit. in quo cum Re- demias de eo incidenter moveri quaeftionem , tex. 

gina? Cypri agenti petitione haereditatis coram Philippo 

Rf.ge Francia 

formalis in l. quoties C. de jud: in I. i. C. de ordi. cogni. 

1 

oppofita fu 

timationis , procederetque nir 

prineipali fucceflor dicli Philippi 

Honorium Pap. eidem referiptum ne in caufa pro- quibus refpefíivé juribus judici alias incompetenti 

cederet quoufque fuper incidenti quaítione illegiti- conceditur quod poflit incidenter cognofcere de 

marionis , qua ad forum fpeclabat Ecclefiafticum, caufa ftatus reftitutionis in integrum, & de caufis 

ipfe pronunciafíet , idem probat tex. in c. lator, qui criminalibus. 

fint legit. Et ne+ vis fiat in eo, an caufa incideus íit fpiri- 5 

^ Secundo facit ~\ pro eadem opinione quod non tualis , vel folum Ecclefiaftica , ut in primo cafu 

foleat concedí indireóré & per obliquum quod via procederé priorem opinionem dicamus , in fecundizedla 

denegatur, l. fponfus c. p generaliter.dedona. do vero hanc pofteriorem , prouti plures dixerunt , 

inter vir. & uxorem , lib. quod de bonis jí. í.éf fin.l. fumme notandus eft rext. in c. decernimus, de fentent. 

Seyus, & Augerius 27 ff. ad leg. Falcid. & l. nee pro excommun. in 6. quo loci judex fecularis incidenter 

fe. Cod. de hared. inftit. cum enim aliquid prohi- cogneleit de caufa excommunicationis, quam ípiribetur 

, omne illud etiam prohibitum cenfétur; per tualem eífe docemur in c. nemo contemnat. 11. qu. 3. c. 

quod pervenitur ad illud , /. oratioi defponfal. non corripiantur 24. qu.}. c. quarenti , de verb. fig.c.delicio, 

igitur diei poteft poífe judicem laicum etiam inci- deJent. exeqm. in 6. Notandus -f- etiam ad ídem eft 7 

denter de caufa ad forum Ecclefiafticum pertinente text. i» c. fignificavit 41. de teftibus. ubi Judex laicus , 

cognofcere. qui incapax eft caula? jurifpatronatus principaliter 

4 Hanc f opinionem amplexus videtur Senatus in intentata juxta text.inc. quando de jud. poteft de ea 

propria hac noftra materia dum de anno 1600. in cognofcere fi incidenter contingat de eadem difpumenfe 

Novemb. in caufa Ludov. Ferran. Prioris S. tari, caufam autem jurifpatronatus fpiritualem eífe , 

Laurentii de monte contra Jacobum Bofch de Font aut fpirituali annexam, docet Pont, in c. de jure , & 

Arnau , ad relationem prius Joannis Gallego, po- inc. quia clerici, de jure patronatus. 

ftea vero Jofephi Benach egregiorum Senatorum Et hac f quidem videntur per óptima initi ratione, 8 

vertenti, de oppoíita exceptióne nullitatis confir- poftquam idem videmus é converfo ut poííit judex 

mationum Apoftolicarum in quadam in emphyteo- Eccleíiafticus ratione incidentia de caufa acf forum 

fim conceflione per Priorem, dicli Ferran prade- fecularem pertinente cognofcere, vulga. text. in c.de 

ceflbrem , facía , Se in quadam arbitrali fententia prudentia , de dona, inter vir. & uxor. ubi judex 

inter partes fuper prasdiclis lata appofítarum , no- ad caufam divortii principaliter delegatus poteft: 

•j- luit cognojeere , fed imo expreíTé declaravit, confir- etiam de quaftione dotis incidenti , qua mere femationem 

validam cenfendam quoufque per Ro- cularis eft cognofcere. 

manum Pontificem foret ceflata , revocata , & an- Hanc -j- opinionem vifus eft nofter Senatus non Q 

nullata, Se parti filentium imponendum , Acluarius rejecifte in caufa , quam fupra retulimus , Abbatis 

erat Gafpar Biofca , Se nunc Dominicus Fontana. Arularum contra Joannem Francifcum Reart ad 

Cujus declarationis vigore timebam ego valde ne relationem Michaelis de Salba , Se de Vallfeca dum 

Sebaftianus Cuftous agens in regia Audientia ad de oppoíita nullitatis exceptióne adverfus coníirrelationem 

egregii Senatoris Jofephi Benach con- mationem fummi Pontificis, de ea cognovit , eantra 

Raphaelem Llaudes pro vendicatione quarun- dem nullam declarando , ex caufis ibi expreílis , 

dam rerum , qua fuerant cujufdam presbyteri , qui qua declaratio ex diámetro , licet in eadem aula 

beneficium cujus nomine agebat diclus Cuftous , amba íint confecla? , videtur pugnare^ cum ea , de 

fundaverat, Se dotaverat de ómnibus bonis fuis , qua pro contraria opinione meminimus. Quis , quartimebam 

(inquam) valde ne repuliam diclus Cu- fo , fuum inter has diflicultates proferet judicium? 

ftous pateretur ex eo quód oftenderet diclus Llau- voluiífem hoc loci nunquam de hac provine?* fufdes 

quandam confifeationcm per Reverendam Ca- cipienda cogitarte , ut fine dedecore polfem meam 

meram Apoftolicam de bonis dicli inftitueiitis fa- non aperire fententiam , verum poftquam Deus ita 

clam certis de caufis , Se permifíionem poftea di- permiíit, ac voluit, non terga vertam , fed quod 

élo Llaudes faclam ut bona , qua habebat - dicli in- pro mei ingenioli tenuitate oceurret , ómnibus paftituentis 

, fibi retiñere poífet, licet enim ofrende- tefaciam. 

rem nulliter ut exiftimabam , diclam confifeatio- la f hac igitur materia íit ccrtillima concluíio.IO 

nem faftam ac lite pendente , non audita nec cita- Judex fecularis , Se laicus incapax de jure eft ad cogta 

parte , ut fie evitaretur condemnatio qua? de pro- nitionem non folum caufa? fpiritualis, fed etiam 

ximo fperabantur in Senatu , timui tamen vellet civiüs Ecclefiaftica? , c. decernimus , c. quanto , cafi. 

Senatus de hoc articulo cognofcere ex fupra aliegatis, 

máxime cum expreíTé a judice Eccleliaftico , 

at fi clerici, c. cum non ab homine , ca. qualiter, & 

quando, & c. fin. de judie, cap. 2. & cap. fi diligente, 

in vim dicla? confifeationis , Senatus fuiffet inhibí- Ó" c. fignificajH, de foro compet. plené Rip./';; d.cap. 

tus, ¿k ideo fuaíi partibus concordiam per quam decernimus , extra de judie, multa adducit Dida. in 

•arum differentia? compofitae , Se fedata; fuere, pracl. qua/l. cap. 31. 32. Se alus fequent. late, in 

vol.

Gloffa XIII.; Parsíí. i fgj 

10. diftinct. gloíT. in ¿ qusnquam, verbo ¿'divino , ad Guid. Pap. alleg. dec.i. dicendo fupradicla vera eide 

cenfi hi 6. qazrum gloíl'arurn opinionem feqüun- fe in pcíTeíTorio cujufcúnquerei fpiritualis,& Eccletur. 

Dida. ubi íupra numero ^^jüarfc^, l.'concluía, '& fi)3|ícae, puta pro facramentis , 8c ordinibus'confe^ 

probatur argumento pial. 104. ibi nnlit* tangere Chri- rendís pro decimis>J?roi*reliqui^"Sanclorum 6c proflos 

meos, quem locum ad propofitum expendit Di- aljj| quibufeunque 'COJÚs ,ubi nonnullas decifiones ad- 

:. da. ubi fuperius: quoad Ecclefiaftica vero negó- ducit a d hoc in Francia facías. 

t tia dicitur judex laicus incapaz lege pofitiva, jure Contrarium defendit Arflift. in confiit. regni. lib. \\" 

videlicet noftro Canónico , Feli. in o. Eccle fice Sánela 2.rub. 67. nunjfát&l-i. Abba. in allega c. Litteras. n. 

Mafia numero 6. de conflit. Didae. ubi fuprá verf. 8.de juram en. calum. Ira.ol. i« cap. fifi, num.y. de judie. 

* concl. Suar. de Paz. in prax. tom. 2. prcelu. 3. n. 2. Mi- Guiller. Bened. in cap. Raynutius, verbo > & Uxorem 

cha. Selon. de jufii. ¿fin quafi. 67. arti. 1. controv. nomine Adela (tam , wz/êr/331. communem dicit Ati-.* 

concl. 4. Viden. Azor. infi. moral par. 1. lib. 5. c. 12. iter, decifi Tolof. 471. & ideo forfan non immeritó 

per tot. quod tamen non placet Ludovico a Peguera, de priori opinione dubitavit Didae. ubi fupra addupoft 

haec feripta vifo imó ip*fe conftanter aíferit, & citur, ut refert Thefau, fuperius citatus, ego tamen 

pluribus probare fatagit quoad Ecclefiatica etiam ne- Dida. reperio num. I. verf venan , neutiquam dubigotia 

judicem fécula rem omnino incapacem eííe jure tantem , fed imó claré priorem di cent em íalfam opietiam 

divino , íicut quoad fpiritualia, in decif 91... a nionern, Roland, a Val. in confil. 2. volum. 2. per tot.' 

num. Ç. cum feq. Rationem aílignant ii Doclores fuperiori contrariam, 

11 Quare-j- autem dicantur laici incapaces ad cognof- quód imo ipfum pofteíTorium íit etiam ípirituale, vel 

çendum dé hujuímodi caufis docent late Dida. & Pe- Ecclefiafticum , Ciernen, uni. de cauf. pof. & proprie. 

gue. ubi fuperius. ' & Clem. uni. de fequefi.' poffejf. & frutl. late de hac 

12 Dicuntur "j- caufae fpirstnales ( ut nihil, quod expe- quasftione tradat Farinac. iñprax. & tbeo. crim. lib. • 

' diat, igooretur) quae verfatur circa Eccleíia Sacra- 1. tit. 1. de inquif. qu. 8. numer. 23. fufiífimé eandem 

rúen ta, ceremonias, & ritus s 

Ecclefiafticos'¡ ac deni- pertraelat Alex. Mon'eta. i» tratl. de decim. c. 8. num. 

que circa quicquid inter Chriftianos contingens" or- 14. ubi hanc ultimam opinionem ftrenué defendit, 

tum habens ex aliquo , quod fpecialiter ad ecclefiam & poft hos omnes latiííimé Nicola. Garcia in tratl. \ 

íegém fidem ve Chriftia nam pertineat, ut Dida. elede henefic. multó poft hac feripta^n lucem emilTo , 

ganter éocetpraci. qu. c. 31. n.2. verf. prima concl. 8c part.l. cap. 2. d w.51. cumfeq.8cile]8â^drfim .

2.9° Claufula IV. 

Sc ubi Guid. Pap.- Sc Afflid. contrarium tenuerant, 

nihil id mirum , quia id erat propter quasdam indulta 

Rom. Pont, concedentia ibi ejus rei cognitionem 

judici feculari, ut idem Guid. Pap. de dec* I. 

& Amict. d. decift. 24. dicunt, 6c adhuc eft viden. 

Ídem Guid. Pap. conf. 149. ubi declarat quomodo id 

procedat, licet Ferrer. qui noviftimé additiones fecit 

ad Guid. Pap. in decif. 1. deçipi dixerit illos, qui 

jputant ex privilegio competeré Regi Franciae jus • 

. iftud judicandi fuper pofleífono rei Ecclefias fed 

quod imo proprium ei íit poífe de eotcognofcere : , 

illud autem , quod diximus de privilegio Regis Franciae 

fuper hoc > nihilominus (verum eft quod tune 

adhuc non adferipferat is doctor ) vidi mus dominis 

Senatoribus placuifle, Sc quomodo quod iftud ex 

privilegio , óc indulto Apoftolico faciat Rex Franciae, 

negari poflit, ego non video, poftquam Guid. Pap. 

allega, decif. I. unum Martini Pap. ad litteram refert, 

de hac eadem materia nonnihil diximus fuprá in glo. 

de domicellis n. 44* 

In Cathalonia \ tune tantum de hujufmódi caufis 

cognofeitur in polleflorio per judicem fecularem 

quando parantur arma ad vim inferendum contra 

pofleflbrem beneficii: ut enim tollatur via fadi, 

Sc ne fequantur perturbar i ones in populo , judex fecularis 

tefe intromittit in ómnibus caufis, Sc ceflant 

tune omnes juris regulas, Fe (in. inc. 2. n. 2. & fequent. 

de prafeript. Boíf. tit. de Prin. & privileg. 

ejus n. 2ii. & fequent. 8c ad hanc viam fadi tollendam 

editas funt conftitutiones penul. Sc fin. tit. de 

violen, y refii. de defpul. ita docet Anthonius Oliba. 

egregius quondam hujus noftri Senatus Auditor in 

ufat. alium namque, cap. 14. n. 12, cum fequen. ubi 

plura in propofito. 

Aliis etiam modis in Cathalonia, ac prasfertim in 

Regi o confilio folet t radari de rebus, de caufis fpiritualibus, 

Sc Ecclefiafticis , prasfertim beneficialibus, 

etiam inter dúos elencos , veluti quando unus 

timens moleftari ab aliquo adit Regem, Sí ejus Audientiam 

, Sc impetrat ab eo manutenentiam ut manuteneatur, 

Sc defendatur in pofleflione fui beneficii, 

tune caufa hujus manutenentias, íi alius eam impugnet 

ex eo quod impetrans non fit pofle flor, vel alias 

tra&atur in regio tnbunali, pluribus hasc docet Antho. 

Oliba. tn allegat. ufat. alium namque c.\ j. n.26. 

ítem quando Princeps ex caufa concedit, quod poteft, 

Ecclefias Salvaguardiam, guidaticum, Sc emparamentum. 

Oliba fupra a n. 30. cum feq. 

ítem poflunt etiam venire ad Regiam Audientiam 

plura negocia Ecclefiaflica occafione em paras 

fadas in figillo Regias Cancellarias penes Prothonotarium 

. quando petuntur executorias Iitterarum Apoftolicarum 

per provifos de Praelaturis, Sc aliis benejiciis 

Ecclefiafticis habentibus temporalitates, quod 

etiam efle in ufu in Senatu Pedemon. refert Anthonius 

Thefau. decift. 110. vel etiam cum petuntur lit:— 

teras manutenentias, vel Salvaguardias, de quibus fupra, 

quas folent cum figillo Regio expediri, probat 

Oliba. ubi fuperius numero 58. Sunt Sc alii cafus his 

íimiles, de quibus quia late tradavit Oliba. loco fupra 

allegato , ideó nos hic contenti ad eum remiíiflelecjforem 

amplius non immorabimur, is videatur quoties 

cafus contigerit ,qui bené hasc explicui, videatur 

adídem Gafpar. Roder. de annuseddit. Ub. I. capit. 17. 

a n. 32. cum multis fequent. 

a 6 Ampliatur f dida fuperius firmata conclufio ut 

procedat etiam in reconventióne: licet enim integrum 

fit laico reconvenire clerícum coram eodem judice 

laico , coram quo fuit ipfe á clerico conventus, 

nt pulchré docet Maran. in fpecu. parte 4. diftintl. 

6.n.$c. Afflid. decif. 173. Vincen. de Franch. dec. 

153. dodiflimé, ac fimul latiflimé Profp. Fariña, in 

prax. & theo. crimin. libr. I. titul 1. de inquifi qu. 8. a 

tut. 99. Prout in pulçhro cafo admodum Revercn- 

dus Cancel lar ius de con lili o quatuor egregiorum 

Dodorum noftri Senatus fub die 7. Decembris 1600. 

declaravit in caufa contentionis jurifdidionis ortas 4> 

ir.ter curiam Ecclefiafticam Barcinonas, 6c Regiam 

Audientiam ratione firmas juris in dida curia Eccleliaftica 

fadas per Reverendum Petrum Paulum Caffador 

Canonicum Ecclefias Barcinonas, qui cüm inftituiflet 

caufam ín Senatu fuper pofleflione univerfalis 

haereditatis , Sc bonorum Petri Caflador contra 

Joannem Baptiftam Caflador iUius fratrem, nolebat 

potuifle in eodem Senatu reconvenit per eundem 

Joannem Baptiftam fuper dominio,Óc proprietate 

didas haereditatis, & bonorum, repulfam tamen 

paílüs efi, Sc declaratum pro reconventióne, 

ut fupra ex decif. Vincent. de Franch. 193. ibi allegata 

, quas eft in terminis, Sc eam fequitur Vivi 

decif. 49. numer. 4. Con/ultores in did. contentione 

fuerunt egregii Senatores Joan. Magarola, Jacob. 

Puigmija, Francifcus Ferruz, Óc Raphael Rubi, óc 

Coll,quos motos fuifle ex motivo, quod fupra retulimus, 

apparet ex eadem declaratione: licét enim non 

foleat in hujufmódi contentionem caufis poni motiva 

tamen narrativa, quas fit in declarationibus prasdidis 

, fervit de motivo, in ea folet dici quod fuiffet 

didum in motivis. 

Et eft f adeó verüm quod poflit clericus recon-17 

veniri coram judice laico, Sc feculari, quod etiam fi 

velit deliftere á coventione, nihilominus id non obftat 

quin poflit procedi fuper reconventióne coram 

eodem judice laico, prout ita decifum \n Senatu Neapoli. 

refert Afflid. decif. 173. num. 4. Sc 5. Sc ibi Urfil 

& alii addentes t inter quos fignanter not. Profp. 

Caravi. qui dicit quod clericus poflit reconveniri coram 

judice feculari non efle ex eo quod de jure pofíimus 

dicere id procederé, quia non reperitur tale 

quid de jure decifum , fed (inquit) propter confuetudinem 

fit hujuímodi reconvçntio, Sc poífe fieri 

dicitur* 

Licet C inquam ut ad propofitum redeamus) clericus 

poífit coram judice laico reconveniri, fi tamen 

•j" reconventio tan^ret caufam fpiritualem , vel illiiS 

annexam , tune id non poflet ullo modo fieri, fecundum 

Innocent. Sc ibi communiter DD. in c. I. extra 

de mut.peti. Bald. Sc Salic. in auñent. & confequenter 

Cod. de fentent. & interlo. om.judi. docet additio ad 

Maran. in fpecul. 0.4. difiin. 11. num.59. Sc Fariña, ubi 

fuperius n. I. 

Ampliatur -j- etiam dída conclufio, ut nec inci-19 

denter poffit judex laicus de hujufmódi caufis fpiritualibus 

, vel Ecclefiafticis cognofeere • fed eas veniunf 

per judicem Ecclefiafticum decidendas, cui 

remitti debent per judicem laicum interim fuperfedendo, 

per jora fuperius in confirmationem primas 

rationis in favorem prima* opinionis in hac materia 

adduda , de probant Dodores in concluílone allegati 

& fignanter Rip. ubi fuperius numer. 17. ungular 

is eft allega.' Vincen. de Fran. decif 189. per tot. 

& y 12. ubi ita teftaturfervari in Senatu Neap. Sc Joachim. 

Miníinge. obfervat. loo. centur. I. ubi ita dicit 

prañicari in Camera Imperiali pulchré Alvar. Velaf. 

confultatione 159. per tot. tom. 2. qui bené per ampliationes, 

Sc limitationes regulam hanc declarat, 

Ad *t* /. quoties. C. de judi. quas fuit in contrarium^ 

allegata, refpondet glof. in die. tuam. verbo, patienter 

expeñes> de ordin. cogni. noftram conclufionem, 

óc jura pro ea allegata habere locum in caufa fpirituali, 

didam vero /. quoties, óc fimile procederé in 

caufis civilibus, Sc temporalibus Ecclefiafticis, de quibus 

per dida jura poteft judex laicos incidenter cognofeere. 

Verum haec refpónfio repugnat hisque fuperius 

ex multis docuimus, judicem laicum non pofle, 

Ctiam incidenter, de caufa Ecclefiaflica cognofeere, 

ficuti nec de cauía fpirituali. 

£ril f igitur fatisfaciens meo judicio refponfio2i 

íquor

Glofla XIII Pars II. 

adl. quoties Se fimiles, quód illas procedant in ju li, vel Eccleíiaf. cognofcere nec principaliter , nec 

dicibus tantum , qui incidenter cognofcere poíTunt incidenter , ut non procedant quando difeeptaretur 

de caufis , quarum funt incompetentes, fecus vero tantum de mero fació, non dé jure tenet Bart. in 

eft in judicibus omnino incapacibus , qualis eft ju l. 2. num. 4. de jurifd. om. jud. quem ibi omnes feré 

dex fecularis quoad negocia fpiritualia , Se Ecclefia fequuntur, idem Bart. Ht l Titia, num. 6»ÚJ.Se ibi 

ftica , juxta late tradita per Dida. in prax. capit. 31. Roma. Alex. Se reliqui, ff. filu. mat. Se hanc eíTe me- 

a num. 1. cum fequent. Rolan, á Val. confi. 23. colum. ratn veritatem in toto orbe terrarum praxi receptam 

2. & nos late fuprá de duximus : Hi enim judices dixit Bárt.in l. filium , nu. i$.ff. de bis., qui funt fui i 

incapaces nec principaliter , nec incidenter poflunt &c. fequitur Pan. m c. cumfiu n. 17. deforo compet. tfc 

de caufis, quarum funt incapaces, cognofcere juxta ibi Feli. n. 1. idem Feli. in c.fin. n. 10. de except. pluri- 

allegata in noftra conclufíone, licet qui tantum funt bus exornantDida. defponfal.2.p.cap.8.^.12.n-yiroif. 

.incompetentes poflint de caufis incidenter cognof fuperrit.mag.cur. rit. 236. numero 1.Pet. Barbof. 

cere. Hanc difterentiam agnovit Abb. in allegat. c. inl.Titia a num. 22. verfi. 2. conclufio cum multis feq. 

lator. nu. J. qui filii fint legit. Se Vincent. de Franch. ff.folu. mat. Hieronymus Ceva\\o$infpecul.prac. qua. 

in allega, decif. y 12. in princ. Pet. Barbof. in L Titia. commun. contra communes , q. 403. per tot. Thom. *• 

f&nweier. 21. ff. folut. mat. Cujus f ca eft ratio, quia Sánchez de mat. lib. 3. difputat. J4. nu. 4. bene Vin 

judex incompetens habet jurifdiclionem in habitu, cent. de Fran. decif. 36. num. 3. & communem dicit 

• & potentia, quae ex juxta caula reducitur ad exer- Capy. decif. 7. n. 2. Antho. Gam. dec. 194. late Profp. 

citium , Se aclum, & fie poteft ratione incidentise Fariña, in prax. & theor. crim. Ub. 1. deinquif.qu. 8. 

fieri com peten s, quod fecus eftin penitusincapace, num. 25. uní fingulariter id limita: quando caufa fpi 

ita docent Jaf in allegat. I. quoties num. 6. C. de ritualisju eflet traclanda inter dúos clericos, quando 

die. Dec.inc. decernimus n. 174- extra eod. tit. Abb. judex Ecclefiafticus inhibuiflet judici feculari etiam 

in c. lator. num. 7. qui filii fint legit. pulchré Sahafuper 

cognitione facli, Se aliis modis fummé nogun 

olim in Salmanticenfi Academia primarius jutandis. Late etiam Dida. Sagun. in allega, repetitione 

ris Canonici praeceptor in repetí, cap. decernimus,qux decernimus a num. 60. de judie, pulchré Alvar. VelaC 

vulgo imprefía circumfertur, numero $2. de Judie, ad- omnino viden. confultat. 150. n. 9. tom. 2. qui plures 

de Joan. Garcia in de nobili. glof. 9. per tot. Franc. in idem cit at. Ut ~f~ autem magis magííque haec limi-v^cí 

Munnoz de Efcobar in tracl. de ratio v. in c. 7. n. 19. tatio, Se ejus materia ómnibus innotefcat, manifefta- 

& Alvar. Velaf. confuí. 1 ?ç. nu. 7. 

que fiat, decíarandumhoc loci eft, quando dicatur 

23 Et haec f eadem eft ratio quod poflit judex Eccle- fuper re fpirituali vertenti quaeftio juris , & quando 

íiafticus de caufa feculari, Se ad forum fecularem Se quomodo facli tantum : dicitur igitur tune de 

fpeclante incidenter cognofcere, uti fuperius in con- quasftione juris tractati quando partes funt in fa« 

firmarionem fecundas opinionis ex cap. in prafentia * cío concordes, dubiitant tamen illud rite, & recle in- 

de donat. inter vir. & uxor. proba vim us, eft ( intercefferit 

ita quód juxta juris difpoíitionem poííit, 

quam) hujus rei ratio, quia is Ecclefiafticus judex Se debeat tale faclum fuftineri, ut eleganter declarat 

j non eft incapax ratione caufarum fecularium, fed imo Cynus in l. Aretbufa, n. 6.ff. de ftatu. hom. A contra 

incompetens, & ideo nihil mirum fi ratione inciden- rio vero cjuaeftio facli ea dicetur quando partes jus 

. tiae fiat competéns. Dida. Sahagun ubi fuperius nu.56. illius facli fupponentes tantum inquirunt an illud 

24 Sed \ quas fit ratio hujus differentia; juftum eft faclum interceíterit, ita docet Bart. in allega. I. Titia, 

quod difcutiamus, quare videlicet magis laici inca num. 8. f.folu. mat. & ibi plené Pet. Barbo, num. 22. 

paces fint ad cognofeendum de caufis Ecclefiafticis, & 24. Bal. in conf. ije.in julib. 3. per plura exempla 

j quam Eccleíiaftici de caufis fecularibus , & profa- idem declarat Velaf. alleg. confuí. 159. n. 12. tom. 2. 

nis , qua in re refolutivé dicendum cenfeo eam in Ex his -f- declarantur plura jura in propofito, qux2y 

de dependeré quod cüm homo duabus regatur, po maximam alias difticultatem haberent, in quibus 

teftáte fpirituali fcilicet Se feculari, can. dúo funt enodandis , ac interpretandis máxime laborarunt in 

96. diftin. Se docentNavar. inc. novit. notab. 3. nuterpretes , ac imprimis inde declaratur tex. in hae 

mer. 82. extra de jud. juri fdi&ioque Ecclefiaftica fit materia difficilis in c. decernimus, de fenten. excom. in 

fuperior , haec nunquam fuit concefla á Chrifto 6. quem fuperius ad probandum contra ampliatio- 

Domino- fecularibus, fed tantum Ecclefiafticis ex nem noftras concluíionis, judicem íecuiarem pofle 

ea juris ratione quódea, quae fuprema funt femper incidenter de caufa fpirituali cognofcere, induxiraus: 

fuperioribus refervata cenféntur c. prudentiam , §. circa cujus interpretationem valdé torquentur om-; 

finta , de ofic. deleg. eaque ratione quando Chriftus nes feribentes ad eum text. Se aliis in locis pluri 

dominus Eccleíiafticam Poteftatem judicibus Ecclebus , declaratur (inquam $ ille tex. quod ideo ibi 

fiafticis conceííit eifdem fecularem jurifdiclionem permittatur judici laico cognofcere incidenter de 

uti inferiorem , faltem in habitu, conceííiíTe vifus fententia excommunicationis, quae fpiritualis eft, 

eft, ita jurifdiclio temporalis judicibus Ecclefiafticis quia agitur de quaeft. tantum facli, Se de mero fació 

permiífa eft quotiefeunque illa eis opus fuerit ad excommunicationis, an fcilicet prolata eflet adver 

¿áciliorem exitum Eccleíiafticas jurifdidionis» Se fus aliquem fententia excommunicationis nec ne» 

ad confequendum finem fpiritualem fecundum di- tita judicio repelleretur, non de quaeftione juris ac 

vum Thomam libr. 3. de regim. Prin. cap. 12. Franc. proinde nihil mirum fi ea cognitio Judici feculari 

Viclorian. in relie!, de poteft a. Eccle fia fi. & de pont. permittatur, Sahagun. ubi fuperius Amaed. de Pont 

civi. viden. Felin. nt c. prater ea, n. y. extra de ofic. te. ///. quis fie Judex in can. feu. nu. 43. 

& potefl. jud. delega. Se Jaf. in l. 2. num. W.dejurifdic!. 

om. jud. hanc differentia; rationem quando- 

Unde com in quadam caufa Hieron. de Paftors 

que audivi in fcholis ágraviífimis praeceptoribus dum 

villas de Ribes contra certos Canónicos Ecciefiss 

interpretarentur text. infape allega, e. decernimus ex 

Collegiatas villas S. Joan, de Abbatiis ad relationem 

tra de judie. & d. c. tuam de ordi. cogni. qui nobis jura, 

SalvatonS fontanet egre. tune Regii coníiliarii, & 

Sí Doclores allegabant quas fuerunt á nobis fupra re 

nunc Regentis in fupremo Regni Arag. connlio verlata, 

adde noftrum Ludo vicum á Pegue, qui bene lotenti,oppofuiflem,ut 

advocatus dielide Paftors» conquitur 

in prax. crim. cap. 24. in prin.Se rurfus eum vitra 

retroclamum per dicios Canónicos expofitum 

deas in decifionibus nuperrimé editís,poft hasc ferip 

contra ipfum pro certa quantitate, de legitima foluta 

vifis, decif. 92. ubi nonnulla tradit ad propoíitum. 

tione apparenti liquidó ex quibusdam chirographis, 

Se apocha confettis per Oeconomum, Se aftoVem 

35 Limitatur -f noftra conclufio , Se quae fupra dixi Capituli diclae Eccleíiae, iplique replicaflent nihil 

mus non poífe judicem fecularem de caufa fpiritua- ju vare didam folutionem , quia eo tune erat revoca- 

Fontan. ¿e Pac!. Nupt. Tom. I. 

B b 2 tus

2,92, 

tus diclus Oeconomus , óc revocatio intimata , & 

notificata eifdem Paílors ante folutionem * óc ego 

rurfus , quod dicli Canonici non potuerant diclam 

revocationem faceré, quia erant tempore, quo fuit 

illa fada excomnnicati , óc publicati per Oiticialem 

Reverendiflimi Vincen. Epifcopi eorum legitimi 

fuperioris, Óc denique ipfi Canonici dicerent, fe non 

eífe excommuniçatos , quia non potuerat diclus officialis 

eos excommunicare ex defedu poteftatis,quia 

alTerebant fe exemptcs ab illius jurifdidione.conftanter 

defendí , regium Senatum polTe, & deberé incidenter 

cognofeere de exceptione excommunicationis 

á me oppoíita promulgara; per eum , qui eratin poffeífione 

jurifdidionis in eos exercendas, uti confiare 

dicebam ex multis inftrumentis , quas oílendebam, 

quia eratquxftio meri fadi , non vero de replicatione 

Canonicorum , quia coutinebat juris quasftionem, 

cujus erat judex laicus omnino incapax. An autem 

id Senatus habuerit pro conflanti nefeio , quia 

in proviíione, qua; poftea de anno 1605. fada extitit, 

nullum de his verbum fadum fuit, hoc tamen unum 

fcio me obtinuijfe cum diéla proviíione non eífe tollendum 

fuperfedimentum alias provifum executioni, 

qua? per didos Canónicos contra didum Paílors inílabatur 

, quód non alias derendebatn nili modo fuperius 

expíicato , & fic videtur Senatus in favorem 

mea; practentionis , quam modo explieavimus , declara 

íle. Aduarius erat Rartholomens B. lie. 

29 • ídem f dicendum eltde text. in c. fignificavi, de 

tefiibus , quem etiam in fuperioribus contra ampliationem 

noftras conclufionis adduxeramus , quod fcilicet 

ibi tantum permittatur judici laico cognofeere 

de quasftione fadi juris patronatu, & de mero 

illius fado , nempe li fundator Ecclefias eam hberam 

reliquerat, non autem ad quem pertineat patronatus 

, vei quis debeat prasfentare , ut inc. quanto 

de judiciis : id enim elfet de quasftione juris cognofeere, 

ita hasc, & alia jura in propofito interpretatur 

Bar.z» /. 1. de jurif did. omn. jud. in leg. Titia. n. 

e.jf.folut. mat.in l. omni in nov añone. Cod. defacrof 

Eccl. Sc in l. quoties. C. de judi. Bald. in c. tua?n,de ord. 

cogni.n. 2.ÓC rct&zxbo.inallegat.l.Titia.n.26.2C).&-$o. 

50 Inde f dicunt Dodores citati, integrum eífe judici 

feculari cognofeere de caufa matrimonii quando 

de ejus mero fado ageretur, 211 fcilicet quis contraxerit 

matrimonium , necne,nonan potuerit contrahere 

quas elfet quaeftio juris , atque ita exprefle 

in caufa matrimonii pluribus probat Vincen. de Fran. 

decif. 36. num. 3. Barbo.ubi fuperius num. 23. Velaf. 

allega, confil. 1Ç9. numer. 9. tom. 2. vide infra numer. 

40. ubi decifio. 

3 1 

Idemf quoad hujufmódi caufas matrimoniales 

dicit eífe Capi, decif 7. ninn. 2. quando opponeretur 

quod quis non eífet filius illius, de cujus hasreditate 

agitur, fed alterius , vel quod non elt legitimus ex 

quo natus fine matrimonio, & íic negatur matrimonium 

contradum, vel quod mulier non fuerit 

defponfara : in his enim , & fimilibus cafibus, cum de 

mero fado tradetur, inquit Capi. abfque dubio poterit 

judex laicus de eis cognofeere, idque probat ex/. 

fi quis a liberis , de liber. agnofeend. I. 2. Cod. de ordin. 

cogni. viden. Abb. in c. tuam,num. ic. de ordin. cogni. 

Hanc dodrinam fequutus videtur Senatus de 

ann. 1595. in caufa Martini Caftello contra Francifcum 

Caftello ad relationem Guiller. Sunner olim 

egregii confiliarii vertenti, die 29. Julii didi anni, 

dum cógnovit incidenter de legitimitate didi Francifci 

Caftello in quasftione tantum fadi, non juris , his 

verbis, Et conflat Jacobum Caftello fuijfe filium legitimum 

& naturalem, N. & N. & conflat N. & N. 

fuijfe forores filias N. & confequenter conflat N. filium 

dicla N. & N. filiam dicl

GloíTa XIII. 

Secundo -f- obftat tex. in facto 

agitato in judicio non potelt oriri jus. 

38 Ad f fecundum argum. ut refpondeamus , an:madvertendum 

pnus eíl praster quasftionem juris Sc 

• onasftionem fadi, quas ÍQ fuperioribus coníidtravimüs, 

incidere poíTe difputandam in caufis fpintuahbus, 

ÓC Ecclefiafticis Sc tertiam quasftionem, quas participatde 

utraque, ÓC eaappellatur quasftio fadi mixtam 

habens quasftionem juris , quando fcilicet dubitatur 

fimul de fado , Sc de jure , quas, ne continentia 

ca. fas dividatur contra /. nulli C. de judi. á judice 

Eccleíiaftico deciditur fimul cum quasftione juris 

non a laico , Bald. /. Titia pofl médium , ff. folia, 

mair. Sc ibi Barb. n. 24. Corn. conf.227. n. 6 lib. j. 

dum dicunt quod ad hoc ut fecularis cognolcat de lado 

fpintualium oportet quod fit abftrddum ab omni 

fpirjtualitate . alias cognofeet judex Eccleiiafticusargum. 

c. quando, de judie, bene Fariña, in prax. éf theo. 

crim. lib. 1. tit. r. de inquif. quafi. 8. n. 25. Hoc prasfuppolito 

, ideo in d. e. ji judex laicus , non cognofeit 

judex fecularis de illo facto.an quis lit clericu.s Jnecne, 

quia illud non eftabftr^dum ab omni fpiritual^te , 

fedmixtam habet etiam juris quasftionem : cüm enim 

ibi ageretur de remittendo elenco ad effedum ut judex 

Eccleftaiticus tantum de ejus delido cognofeeret, 

Sc pronunciaret,quo cafu non fatis eíl probari fadum 

clericatus , fed o porte? etiam probare rite , ÓC redé 

ordinem facrum fufeeptum fiaiffe , & íic ulterius probari 

debet veritas, Sc validitas tituli clericalis , c. legum 

2. qu. I. multi enim funt in pofteííione clericatus, 

qui veré clerici non funt, ñeque debent gaudere privilegiis 

clericorum c. 2. de cler. non ordin. Petr. Barbof. 

in allegat. I. Titia 11. 27. inde dicitur ea fadi 

quasftio admixtam habere juris quasftionem, & per 

confequens mérito de ambabus cognofeere deberé judicem 

Eecleíiaílicum ne contineutia caufas dividatur, 

& quia quasftio fadi fola nihil faceret adtfiedum , 

de quo agitur , unde fruftrade ea ageretur, vel tradarctur 

per Ecclefiafticum argum. I. ad probationem 

dominii. Cod. de probat. cap. fin. de cauf. pojjejj. Cv propriet. 

pluribus rationem hanc exornat l'ttr. Barbof. 

ubi fuperius numero 27.28.29. éf 30. ubi reprobatisrefponlionibus 

Anchar. ¿« cea qua numero 10. 

ad fin. de regul. jur. in fexto , & aliorum , qui 

cum fequuntur, nec non etium & ahis refponíionibus 

aliorum Dodorum ad dici. c. fi judex laicus , 

quos refert Albertin. de afier. Catbol. quafi. 25. a, 

num. C4. vel quod minus veas lint, vel etiam quód 

fontan. de Paít. Nupt, Tom. 1. 

Pars II. 293 

non plené fatisfr.cisñt , in hac rrmêm reíidet .merpretafione 

ad eum text. pulchré 111 hac materia procedit 

Proíp. F...riua. in prax.

2 94 _ 

Oldrad. in confil. 200. num* gg Navar. in pralud. ad 

Marínale, «OÍ. 4. ad num. 10. Menoch. i» co»/?/. 82. 

»M. 171. volum. 1. cum aliis allega, per Pet. Barbo. 

in fape allega. I. Titia nu. 37-jf.folu. matr. ex quibus 

conflat quasftionem juris in caufa hsereíis, feparari 

non pofle á fadi quaeftione , ideoque cum judex fecularis. 

de quaeftione juris non poílit cognofeere^ ñeque 

de fadi quaeftione cognofeit ind. §. prohibemus, 

hanc interpretationem propofuit Anch. tu d. c. ea 

•qua,n. 11. de reg. jur- in 6\ & Aiexand. in fape alleg. 

I. Titia. n. 11. mirificeque illam exornat Pet. Barbof. 

ubi fuperius »• 37. pro qua interpretatio ne conducit 

ille text. in alleg. §. prohibemus,quatenus ibi quaftionem 

hanc Ecclefiafticam fpiritualem appellat Rom. 

Pont..quo fit ut dato cafu, in quo cauía hasrefis feparctur 

á juris quaeftione cafu quo judex fecularis inquireret 

an quis verba hasr etica lia protulerit, non quidem 

ad cognbfcendum, ñeque ad declarandum illum 

hserét-icum , fed tantum ad carcerandum ipfum pro 

bono , & quiete Reipublicae, poterit fecularis de fado 

haerefis cognofeere, quoniam tune feparat'ur á 

juris quasftione , pro qua refolutione exponenda funt 

illa verba ditl. $. prohibemus ibi ,five captus pro eodem 

crimine éfc. quatenus prascipit Pontifex Judicibus fecularibus 

captos propter hasrefim liberent abfque judicum 

Eccleliafticorum , ad quos fpedat, licentia vel 

mandato, ergo prasfupponit potu¡fle a judice feculari 

capi hasr eti cum, ita eleganter refolvit Barbo, ubi fuperius 

plura in propofito adducens ».38. Et cum his 

rerranent hasc-» ni fallar, aliquantulum diligenter enodata, 

atque explicata. Aliam Velaf. in allegat. conf 

159. n. 10. ex Jaf. refert in idem dubitandi rationem, 

quam tu ipfe ibi videas. 

j Limitatur -j- finaliter noftra principalis conclufio , 

qua dicebamus judicem laicum efle incapacem cognitionis 

caufas Ecclefiaflica;, & fie Eccleíiafticas jurifdidionis 

, & confequenter non pofle ftatuere fuper 

rebus perrinentibus ad jurifdidionem Ecclefiafticam 

ut non procedat, quoniam tale ftatutum fieret non 

per modum fupenoritatis , fed in adjutortum alterius 

fíat uti, & mandati in idem per Ecclefiam fadi, 

veluti quando Decuriones civitatis faciunt ftatutum 

quód nemo poflit fub certa pcena diebus feflivis operari, 

quia valet tale ftatutum , & poteft optimé 

executioni mandari per eoldem Decuriones, argumento 

text. in c. fi in adjutorfum 10. difilin. Bald. in 

l. nemini', de facrofanB. Ecele. cum pluribus aliis allega. 

per'Geor. de Cabedo. decif. Portugal. 87. nu. 

9. ubi ex profeflb per rationes pro utraque parte 

addudas rem hanc late pertradat aflerens in fin, 

num. 12. ita de ann, icol, fuiííe in Senatu in caufa 

exempli propofiti declaratum , eum videas quia pulchré 

loquitur , vide etiam Menoch. de arbitr. judie, 

-cafu 398. num. 41. 

3 Ratio -j- jam poftulat ut poftquam fatis fuperque 

licet non inutiliter , ut arbitror vagati fuimus, eo 

redeamus, unde divertimus , ad limitationes videlicet 

illius ampliationis regulas, ÓC conclufionis generalis,quam 

in fuperioribus fecuré firmavimus n.19. 

non polfe judicem feculárem, nec etiam incidenter 

de caufa Ecclefiaflica, Óc fpi ritu ali cognofeere, limitatur 

igitur ulterius ea ampliatio ut non procedat 

quando notorié conftaret de re , qua de agitur , ut 

pluribus probant Capi. decif.7. Vincen. de Fran. 

decif. 189. nu. I I. Rebuff. inprax. benefi in tit.de for. 

miera tonfura in 8. requifi. Borgni Caval. in reper. 

fuarum decift. verbo, jüdex Idictts potefi cognofeere, 

Joan. Gutier. in Canon, quafiio. Ubr. 1. cap. 33.. nu. 47. 

& Perrus Barbo, in fape allegat. I. Titia n. 22. 30. 6" 

33. fi.Jobito matr. 

J Dicetur -f- autem tune notorié in propofito de re 

fpirituali confiare quando adeífet confeflio partis illam 

confitentis, ut probant Dodores fupra citati! 

ÍTEM quando de ea conftaret per publicum inftru- 

Claufula IV. 

mentum , & quando ex adís refultaret, quas riótorium 

faciunt, c. fin. de cohab. cler. Andr. Gayl. praiti-' 

ca. obferv. lib. \. obferv. 77. n.2. Mafcar. de probat. conclu. 

i lOi.per tot. Jacob. Menoch. de arbitr. jud.cafu 

166. n.-ó. Tib. Decia. refponfi 10. n. 79. vol. 1. Caval. 

in reper. fuorum decifi. verbo, notorium, ÓC Carol. de 

Graf. in traB. de except. admater. Jlatu. éfc. exceptione 

5.. nu. 13. apud quos cum aliis, quos ipfi allegant, 

exadiflima eft notorii difputat 10 quid fit, quando dicatur 

, Sc quotuplex fit, quibus ad idem adde Meno. 

in tratla. prafum.lib. 1. qu. 67. per tot. óc uno Omnes, 

qui bene de notorio fcripferunt, habebis fi videris 

Profper. Fariña, in prax. éf theo. crim.1. per tom. 1. 

tit* de deliB. éf pcenis q. 21. per tot. ubi de his ad faturitatem 

ufque. 

Per hanc limitationem ni defehdamus declarationem 

regii Senatus, quam fecit in caufa Abbatis Arularum 

contra Joannem Franciícum Reart de anno 1601. 

quam fuprá retulimus n. 9. quatenus cognofeere non 

dubitavit de nullitate conürmationis Apoftoncas incidenter 

oppoíita dubium eft quomodo defendi valeat 

obftantibus quas late in prascedentibus in hac 

materia dida fuere, ut fcilicet dicamus ideó Senatum 

de hujufmódi nullitate cognovifíe, quia ipfa reddebatur 

notoria ex adis exhibitis*, ex inflrumento vir 

delicet, óc procedimentis circa confirmationem fadis, 

óc ex aliis, quibus probabatur mors Pontificis 

tempore didas confirmationis , óc multo antequam. 

ipfa fieret, ex quibus ómnibus fiebat notoria nu Hitas 

prasdida, óc per confequens fiebat locus judici 

feculari ut de ipfa poflet cognofeere , ex his quas 

fuprá fecuré refol vimus. 

Sed -f quid dicemus .de ufuris, nunquid de eis con«4jf 

cedatur judicibus feçularibus pofle;cognofeere, nec 

ne ? Ea in re tantas repeti Dodorum contrarias, 

ac varias fententias ut veré dicere poflim puduifte 

me tantas varietatis, alii enim mixtum eífe crimen 

hoç , ita ut fecularis inter feculares, Sc Ecclefiafticus 

inter Ecclefiafticos de eo cognofcat, afleverarunt r 

alii illud efle mixti fori ita ut fit locus prasventioni 

inter judicem Ecclefiafticum , óc feculárem , docuerunt': 

alii illud mere Ecclefiafticum exiftimarunt efle 

fi principaliter de eo agatur, óc de quasftione juris, íi 

vero de quasftione fadi poífe etiam judicem "laicum 

cognofeere, íi vero incidenter, ide.m: alii vero é contra 

quód imó fit mere feculare, five principaliter,five 

incidenter de eo agatur, óc five per quasftionem ju- 

• riAÉive per quasftionem fadi arbitrati funt: alii cognuionem 

quaeftionis tantummodo judici feculari 

concellerunt quando de ufuris incidenter incideret 

tradatio : alii in criminalibus tantum vofuerunt pofle 

judicem laicum de ufuris cognofeere: óc denique pro 

fuá capacítate alia in propofito ( forfan ut quid novi 

dicerent) excogitarunjt ut vix fieri poflit quod habeatur 

certa in hac materia refolutio. Has omnes opiniones, 

óc alias in propofito reperies, li cum diligentia 

perlegeris recentiores Dodores, qui de hac materia 

egerunt, Dida. var. refol.'lib. 3. cap. 3. Jul. Ciar, in 

prax. §. fin. q. 37. Sc ibi Bayar. in addi. Jo. Gutier. da 

jura, confir. p.i.c. 2. Tib. Decia* in tratla. crim. lib.%. 

c. 26. n. 3. tom. 1. Ofafc. dec. Pedemon. 137. Suarez de 

Paz. in prax. Ecclefiaflica , éf fécula, tom.i. p.S. c. uni. 

n.2t.éf tom.2. pralat. 2.n. etiam2$.Menoch. de arblt, 

jud. lib. 2. cafu 298. Vincen. Caro. dec. feu cafu 133. 

Pet. Nuñez de Avenda.de exequen. manda, reg. Hifpan. 

pag.2. cap. 19. Dida. Spino. infpecul. tefiam. gloff. rub. 

pag.13. n. 66. dodiífimus Dida. Sahagun olim primarius 

Juris Canonici in Salmanticen. Academia- interpres 

in repeti. c. decernimus,qua vulgo imprejfa circuiür 

fertur,de judi. a n. 1 39. cum multis fequen. Pet. Barbó. 

in /. Titia a n.48. cum fequen. ff. folu. matrim. Sc noviflimé 

Profp. Fariña, t» praf¡» éf theor..crim. par. i.tom. 

tit. l. de inquif. qu. S. a n. 134. ad 14 Sc Caval. in 

pratl, qu. com. cont. commn. qu.n.a num. 8. A vil. in 

cap.

kÉjkMM 

G l o í í k 

XIII. Pars II. I 1 2,95- 

cap» Tratar, cap. JO. verbo,tifiaras, cum íexcentis aliis Hieronymus Cevallos tn pratl. qu. commun. cen. com. 

quos ipíi aliegant. Per haec ego aliquando exiftima- quafi. 11, num. 11. Ludov. á Pegue, decif. 30. n. 18. - 

bam melius me forfan faéhirflm íi cum noftro Can- atteftatur de obfervantia noftri.Cathalonici Senatus "{" 

cer. in 2. par. var. c. 2. n. 277- Dodorum , qui matede qua & nos' teftari poflumus, qui non paucis m 

riam pertradant , fola allegatione contentus nihil cafibus interceíferimus cum Regio Thefaurario* pro 

1 

aliud 111 ea dicerem, ne pou tot, tantofque gra vi f- componendis , & .remittendis pluribus contra" .quos 

fimos viros tantopere inter fefe difeordes, & contra- per regiam curiam fuerat proceífum pro crimine ufurios, 

meum, quod valde tenue eft vellem pro ferré ; 

rarurrí,;Dida. Sahagun. in allega, repeti. cap. decernijudicium. 

Verüm majori mihi poftea vitio verten- mus num. 144. de jume, docens ita obfervari in re- i" 

dum, nec immcntó arbitratus fum, fi in re tam f ;bt¡- gno' Caftellae ut ufbrarios puniat judex fecularis , 

li, & difficili, omninó tacuiflem , ac mutus fuifíem, poft Dida. & Avenda. ubi fuperius idem etiam tóquam 

íi aliquid dixiflem , licet non ómnibus ita per- fervari in multis p'rovinciis Italiae teftatur Rober. 

fedum videretur ficuti forfan foret fi ab eis eífet con- Maran. de ordi. judi. par. 6. tit. de inquifitione, n.ita. 

feriptum : fufeipiant, quasío , interim haec paucu'la óc in multis Francia; Renat. Chopin. Ub. í.dedomiab 

ingeniólo noftro excogitata dum meliora alius niotit.6. infin.. 

eis non dederit. ,Haec + opinio fuftineri poflet eo modo quo fo-48 

46 'ínter f has igitur opiniones ego duas illas contra- nat, non tamen eo quo illam plures ex Dodoribus 

: 

didorias, qua rum altera crimen hoc eífe mere Eccle- pro ea allegatis, ÓC fignanter Jul. Ciar, intelligens, 

fiafticum, Óc ad Ecclefiafticum judicem tantum per- cónftituéntes differentiam inter cognitio nem crim itinere 

ejus cognitio ném , fine exceptione aiiqua in na lem ,-óc civilem, exiftimantes civiliter non pofle 

quaeftione juris tenet, altera 'vero mixtum efle, ita judicem feculárem de uíuris\principaliter in quasí|iout 

inter laicos judex tantum laicus , óc fecularis , ne juris Cognofeere, poífe tamen criminaliter, quafi 

ínter Ecclefiafticos vero judex Eccle ii ait; cus fit poífet dan fufficiens ratio -differentia; inter hos cacompetens 

prasdicat, ac fuftinet, extremas judicio , fus: in hoç igitur, meo judicio, peccat ea opmio , 

ÓC nuUatenus fequendas arbitror, quicquid pro pri o- & errarunt Dodores eam tenentes , quia aut deberi 

fcripférint Feder. de Senis confil. 9ó. nu. 2. Lap. bant concederé* cognitionem etiam civilem judiciatteg. 

70. Rol. á Val. in confil. 7?. a nu. 16. volum. 1. bus fecularibus fimul cum criminali, aut fi unam ne- 

Sc alii quos late referunt Covar. in epit. ad quartum ' gabant, debebaut etiam 6c alteram non concederé , 

decretal. 2. part. cap. 8. §. 12. num.. fin. a fendunt Guid. Pap. in confil. 180. nu. 2. Jul. Ciar, in 

num. 8. Ç de ufur. Óc a-M? rdati per Barbo, ubi fu'p.e- prax. §. fin. qu. 37. num. 2. Humada in addi. ad Grego, 

riüs niim.\o. verfi. efl tamen , quia prima convincitur Lovez: /. ^8.'fit. 6. par. t.gloff.2. n.2. adfin. Cephál. 

m an 1 reí í i flimé ex text. in c. ad noftram 20. ibi , ante confil. 42. num- 26. lib. 3. Bonaco], in com. opin. cri- 

* judicem Ecclefiafticum, - vel feculárem, de ju. juran. Óc mén- part. li verb. ufuras, Caro, decifio. feu cafu 133. 

fortius ex text. in c. pofl miferdbilem , ibi, per Prin- num. IT. atque alii relati per - 

Barbo, in Jape allegat. 

• vipes , éf Poteftates compeili pracipimus fecüUres, ex- LTitia num. 48. verfi. unde c'avendum eft , jf.jjolnt., 

tra de ufur. quo "loci de ufuris 'cognofcendis datur matr. quibus addendus eft LudÓvi;. á Pegue, alleg. 

poteftas fecularibus ¿ pofterior vero ex text. in Cíe- decif. 30. num. 25. Atque ita obfervat nofter Sena- -J* 

men. difpendiofam. de judie, ubi £ccleliaft-cus cogno- tus, ut probat deciiio fada 4. Máii'icó'c. in caufcit 

de ufuris. fa ad relationem egregii olim Senatoris N. Su- 

Eft igitur mea opinio quód caufa ufurarum fit nyer inter Abbatem monafterii Sandi Petri vil lee 

mixti fori, five de illis agatur civiliter , five crimi- Bifuldini Ordinis Sandi Benedidt , ÓC Syndicum , 

naliter, five principaliter, five incidenter, óc íive & Juratos dida; villa; olim vertenti, cujus caufa; 

de quaeftione juris, five de fadi quasftione , poflit- feriba fuit N. Vi)ar , nunc N. Mafdeu , Relatore 

que propterea de feis cognofeere tam judex fécula- nunc Hftronymo Senjuft , qua in caufa cognovit 

ris , quám Ecclefíafticus , ita ut lit locus pras ven- Senatus incidenter in favorem univerfitatis de extioni. 

ceptione padi ufurarii in ftabilimento ei fado de 

Hanc opinionem plures, per partes, tenuerunt -molenditfís didas villas appoliti, pro parte didi Ab- 

Dodores, ex quibus fimul jundis nos hanc gene- batís, oppoíita , declarando padum de non compu- • 

ralem confecimus , quia minores patitur fie gene- tandis frudibus in fortem in favorem ejus ,qui pro 

raliter compadas dííncultates quám una quarque ex altero confiare renuente diflraxifler aliquam quantiipfis 

de per fe, ut inferius videbimus. ' tatem pro reficiendis , ÓC reparandis did'fs molen- 

^,7 Imprimis ^j- igitur illam noftra; opinionis partem di nis quas pro indivifo pofíidebantur, appolitum non 

qua diximus pofle jud ices ; 

fecul ares criminaliter pu- efle uíurarmm , qui erat reciprocüm concernens unire 

ufuraríos , & contra eos procederé , defendqnt tramque partem, Óc commurie periculum, ÓC quia non 

Alcia. in c. pemiciofam, n. 82. de ofic. ordi. ubi' re- « contraxerant partes contradum mutui, vel fignoris 

fert fe quandoque vidiíTe judices íecuiáres procederé fed contradum emphyteoticarium. Alias píures decontra 

ufurarios Jul. Ciar, in §. ufur. l. n. 5. dicens ciliones fimiles repetentur proculdubio in Senatu 

•j- ita fervari in Senatu Neapol. allegat.. Moder. Pari- fadas fi cum diligentia exquirerentur, fed haec fuf- 

-j- lien, in tit. de ufur. n. 136. qui refert idem obfervari ficiant in propofito. 

* in Parlam. Pariíien. Bayar. ¿» addi. ad Jül. Ciar, ubi Verum hasc opinio de per fe fola, fi negetur jíifupra 

num. 13. magis communem hanc dicunt opi- dici feculari non licere de caufa ulurarum in quas- 

1 

nionem Joan. Baptif. Lup. intracl.de ufur. .inc. quam- ftione'juris cognofeere, íi principaliter de ea agaquam 

in diíl. §. 4. ubi compugnat Menoch. de arbi. tur, fuftineri nullo modo poteft, nam id propterea 

judi. cafu 398. qui tenet contrarium , magis etiam foret negandum, quód caufa ufurarum eflet Eccle- 

£ communem dicit Oíaf. decif 137. num. 11. Rimin. íiaftica, quod eodem modo impediret cognitiunem 

Jun. confú. 369. num. 19. éf 218. 72. latiflime incidentem , ficuti principalem in quasftione juris , 

ML B b 4 per

2,96 

per ea , qua: hté in fuperioribus dicTa fuere pulchré 

agnovit Fariña, ubi fupra allega, num. 136. 

50 Et finaliter j" quod de quafiione íacli poflit cognofcere 

tam judrx fecularis , quam Ecc.cfiaft.cus 

tenent Felin. in c.cum fit num. I. de foro com pet. Se 

dicit receptum Navar. quem qui mox allcgabitur 

Pet. Barbo, adducit, Navar. ( inquam ) in c. noi'it 

notab. 6. num. 44.. vereor nefit nu. 41. faltem fecundum 

meum imprclfio. de judie. Pet. Barbo., in l. Ti* 

tia num. CI. & c^.folut. mat. ubi alios citat , plures 

in idem cum diligentia annotavit Fariña, in allega, 

quafi. 8. tit. 1. de inquif. prima partis tom. I. nu. 1^1 

$1 Et igitur j- quod ut d.íficultates pradíelas circa 

opiniones, quas lupra retulimus, contingentes fugiamus 

, a i'piexamur fupra firmatam relolutionem 

ur caufa ufurarum fit mixti fon ad, utrumq le judicem 

asaual ter fpeétans , ita ut lit locus praeventioni, 

tam in q- asft.one j ¡ris, quam 111 faíli quasftione 

, & five civii:ter agatur , íive criminaliter , quam 

tenenr Anchar, in confi. 53^- inharendonu. 2. Andre. 

Sic.ul.tff cap. cum jit genérale, num. ijf. de foro compet. 

Dida. lib. 3. var. refol. cap. 3. nu. 1. verfi. quarta 

non eft ubi ita dicit p r 

axim ovfervare, Ofaf. dec. 

Claufula IV. 

-J- 137. num. lü. Suar. de Paz. in prax. Ecclefi. & fecal, 

tom. 2. pralud. 23. nu. 25. Ó\25. ubi dicitad 

hanc interpretationem redigendos eífe Avenda. Dida 

Pérez. LuHov. á Peguera ¡ Se Azeu.in locis per 

eu n allega. Navar. in c. novit. 6. notab. nu- 41. 

de judi. Se alii relati per Barbof. in allegat. I. Titianum. 

JO. circa fin. folut. matr. fortiter hanc eandem 

opi'donem deítniít Profp. Fariña, ubi fuperius 

nu. 140. in 4. conclufíone , licet contraria ( inquit ) 

opinio fit magis , íed inadvertenter , per Dodores 

recepta, lase vero magis in praxi amplexa , viden. 

Ce val. in pratl. q. com. con. com.qu. 1 l.nu. 8. 

Smgularis eft ad hujus opinionis comprobation< 

m text in c. pofl miferab l 

le?n de ufur. ubi fimpliciter, 

& abfqae diftinclione aliqua judicii civilis , 

vel crimindis, principalis, vel incidentis, & deifique 

quasrtionis j iris , vel facli conceditur , imó prasci 

fit IR per Pouuficem judicibus fecu.aribus quód 

pollint compellere ufurarios ad remittendas ufuras , 

óc per coafequens conceditur eifdem facultas de 

eis cognofeendis fimpliciter, ck. abfque diftinclione 

aliqua, 

Tertia tándem , & ~j~ ultima quia crimen ufura-j2 

rum non ex alio Ecclefiatl ¡cum diei poífet quam 

quód inceperit prohiben lege pontificia iimul tx. n..turali, 

feo hafcqualitas adaptan non poteft crim ni 

ufuras , quia etiam jure civili prolrbnas erant ulmas 

excedentes taxatam quantitatem, ck. quia p^r omnium 

Chr.ftianorum Principum ordinationes damnantur, 

Anchar, confi. 2j6. in princ. ergo cum ;utroque 

jure fint prohib.ta ufuras non debent diei crimen 

Ecclefiafticum , fed potius mixtum juxta tradita 

per Cyn. ck Bald. in anclen, clericus C. de Eptfcopis 

& cler. pluribus hanc rationem probans , jure etiam 

*^ y t 

- va 

'los in pract.qu. com. contra com. q. 11. «.9. civil, ufuras elle prohibitaS , exornat Dida. Sa- 

HASC opimo MAMREFTA íit ex his , qua: late docuimus 

in fuperioribus , dum difputavimus nunquid 

judex fecuiaris poííit cognofcere de quasftione fadi 

negocii, fpiritualis , vel Eecleíialiici, & eft indubitables 

: nemo enim unquam dubitavit de ejus ve- 

hagum in allefa. repetí, c. decernimus nu. 138. de judi. 

& Profp. FARIÑA, ubi proximé. 

Etf licet hasc opinio a tot graviíTimis viris ap-jj 

probetur, totque validiífimis rationibus, qua: Didaci 

Covarru. fuíficit quod dicantur eífe ut tales 

. ,. luiuLii ijuuu uiuiuui ene ut ta íes 

ritate. Circa quam illud eft adiiotaudum quód íi debeant judican , comprofcetur : nihilominus adverhanc 

opinionem tantum in hac materia teneremus, fus eam infurrexit doctiíTimus fupremi Portugalhas 

rejeCbs reliquis , qua de quasftione juris loqueban- Concitó Senator Petrus Barbóla in fape allega, retur, 

íicuti plures Dodores -ex-fupra allegatis, inde pet. I. Tit¡a ff. folut. matr. nu. 49. coníhnter alfevefequeretur 

quod idem privilegium ufurarum caufis, rans cum multis fupra initio hujus ufurarum tracex 

fe tam dubiis nunquid íii.t Ecclefiaftica; vel feculares 

, vel faltem mixtas, co icéderemus, quod 

meris ípiritualihus , Ecclefiafticis taulis, in quibus 

nulla poteft cade re dúbitatío , fupra tnbuimus, ut 

vidj;cet de quasftione tantum facti circa hujufmodi 

caufa.-» contingente poííit judex fecularis cognofcere 

, non de q aftione juris, quod non eft dicendum. 

tationis allegat, caufam ufurarum mere elle Ec- 

cleíiaftieam, ck íic in quasftione juris nec civiliter , 

nec: crimiir.liter, nec piincipalitcr , nec incidenter 

poífe judicem fascuiarem de eis cognoícere , hanc dicens 

eíle communem opinionem cum Bart; in ea l. 

Tiv.u i n. 8. quam tenet gl. in clem. di'penáiojam , 

V6tho,ufuris, de judie, in cap. 1. de ofi.ordi. & ni cap. 

cum fit genérale cum aliis late fupra reiat:s n. 45. dum 

eandem hanc opinionem retulimus •> quibus adde Anthon. 

Gam. decif. 194« num. 2. ubi rtfert decifum 

in Senatu P.>rtugallia- de anuo 1507. non poífe judicem 

lucum de quasíiione juris incidenti circa ufuras 

cognofcere , led eam remittendam fore judici Eccleliaftico. 

Ad cujus opinionis corroborationem conatus eft 

Barbo, totis viribus rationes DiHaci , quas fuperius 

adduximus , dcftruere,inde exiíLmans futuium quód 

fi in tanti viri rationibus difolvendis mereretur nomen 

acquirere , inde fieret quód íiluilrtor fuá ipíius 

opinio redderetur , ac alios etiam ad fuam amplectendam 

opinionem alliceret : verum an in hoc inaniter 

laboraverit ( faxit Deus ne idemjuftius de nobis 

111 hoc quod fjícipimus oftendendum chcator) 

ex fequeiv.ibus exiftimo quod fiet per quam manifeftum. 

v 

Ac f imprimis nihil moveré debet refponíio adj4 

primam rationem quod fatis videri debeat piohibuiífe 

jus Pontificium judicibus fecularibus canfie, 

u.furarüc cognitionem , poftquam in ciernen, difpendiodtn 

de judi. eam tfte ciixit hccieliaft cam , cujus 

incapax omnino eft fecuiaris judex , inc. 2. de judie. 

Refpondetur enim eo text. non probari caufam 

ufurariajn Eccleliafticam elle , foium enim inibi 

praferibitur a Pontífice modus , quo ufurarum caufas 

tradari debeant , íimpiíciter fcilicet, Sí de plano 

, ac íine ftr»p'tu & figura judicii, nec ibi verbum 

aliquod habetur an Ecclefiaftica fit, vel fecularis, 

nec ejus text. difpoíitione poteft tale quid inferri , 

quod ita eífe comprobatur ex his , quas docet Cardin, 

in ea Ciernen, fecuré conftituens eum text. tune 

tantum procederé quando igitur de ufuns in curia 

Ecclefiaftica, nam fi coram judice laico, is debet 

fervare leges, fequitur Maran. de ordin. judie, parte 

q.difíincl. 9.«. 166. quod non dixilfent prasfati Doctores 

fi ex eo text. colligeretur in eo difponi caufam 

ufurarum Eccleliafticam efle , quod itidem ex eo 

confirmatur, quia non inde poteft inferri ad judi- 

Singulares etiam funt rationes, quasin propofito 

adducit Dida. loco fuperius alleg 1. Prima quód 

hullibi jus Pontificium vetuerit judicibus fecularibus 

hujus crimmis cofrmtionem , imó qu.mdoque 

perm.lit in allega, c. pofl miWabilemde ufur. 

Secunda, quia crimen iftud nihil plus habet, 

, • . r r - - ~ - > ccjimiiüdiiii , ouia non mae poten interri an IUMquam 

homio luim , quam furtum , quam alia ícele- cem Ecclefiafticum folum alicujus caula; copmtio- 

q 

t 

U 

f ' 

, n d a m i l l , m 

r ; & , n i u n a m r o x , m , 

P Perpetran- nem pertinere , quód Pontifex modum fuis eonftie 

t 

t a m e n e a c r l m , n a m C r e E c d c 

Z¿rl c ' / 1 1 

" 

iiaít.ca non funt, ergo nec iftud. 

ôrnbus prasfcripferit quo pertraftari debeant : in 

muUi, enim caufis qux ad forum feculare pertinent 

reperi-

I Glofla XIII. Pars II. I 197 

reperimus íta difpofitum, in quo nunc non immo- fponíionum ad rationes Dida. diffolutionem, quasramur 

, quia neminem futurum arbitramur , cui que ad idem ab aliis excogitan faciliter pofíent, fa» 

quando hac ieget, mille loca non occurrant , qui- ciles ex fe eíTent cognitu , quas non credo latuiíTe Se» 

bus haec comprobentur. natorum illum egregiura prae fuá , quam fuis fcriptis 

2,7 o Clauíula IV. 

in allegat. I. Titia num. 4¡2.ff.folut. matrim. Sc Georg. vidi eum per quinqué longifllmos números fufif- 

de Cabe do. decifi Portugalia 6$. num. 4. par. 2. nofimé 

materiam hanc pertractaífe, Sc fignanter Phitabilis 

eft regia Epiftola per bona? memoria; Philip. Fran. m fupr a allegat. $• per hoc, regulam in hac 

lip. II. Regem Hifpaniarum Marchioni de Ayto- 

materia adducit cum odo limitatio nibus. Qnona 

fao Locumtenenti, & Capitaneo generali in 

modo autem id fit intelligendum quod poft pae- 

Regno Valentías tranfmifta fub die 21. Julii icoo. ex 

nam impofitam per judicem Ecclefiafticum poffit 

eo quod Epifcopus Oriolen. caufam decimárum ten- 

óc alia per feculárem imponi, an prima pcena fit 

taftet moveré contra nonnullos in caria Romana, 

computanda in fecundam, St fecunda fuppleatur per » 

quam reperies apud Thom. Cerdan. de Tallada in 

primam, an vero utramque in fuo rigore fentiat • 

Juo veriloquio , en regulas de fiado , capit. 12. $. ç. reus Sc primam judicis Ecclefiaftici minorem, Sc 

Sed de his pluribus in propria glof. decimárum. 

fecundam fecularis condignam, videto apud Maran. 

59 Quid t autem íit de caufa juramenti, an de ea deordin.iudic.tkul. de inquif. numer. 100. óc Farir 

cognofcat judex fecularis, vel Ecclefíafticus, viden. na. ubi fupra numer. 10. verfi.fed ad prcedida. 

Fariña, in prax. & theori. crim. lib. 1. titul. I. de Eft -j- tamen fupradida opinio, qua diximus nonfo 

inquifitio. qu. 8. ti numer. 141. cumfequent. qui opobftante 

punitione judicis Ecclefiaftici puniri reum 

timé id explicat, Sc pro reliquis limitatio ni bus, quas 

per feculárem. fané intelligenda li judex Ecclefia- 

ad regulam fupra traditam, quód non poílit judex 

fticus reum pcena fufficienti ad criminis punitio 

fecularis de caula fpirituali, vel Eccleíiaftica nec 

nem non amceret, fecus vero contra , pulchré, óc 

principaliter, nec incidenter cognofeere, eundem 

fíngulariter Dida. ubi fupra poft Joan. Andre. óc 

Farin. ad eas íimul cum Sahagun. óc Barb. in locis Domin. in alleg. c. falices , Farin. ubi fupra». 11. 

fuperius citatis , qui tibi bene explicant rem hanc. 

quas opinio tam patentem , ac notoriam pras fe fert * 

*° Sed f quid íit de crimine facrilegii, an fcilicet ¿jus juftitiam , óc rationem ut nulla aba indigeat compro- 

cognitio ad Ecclefiafticum judicem pertineat, vel batione: cum enim opinio prasdida vires ex eo a£» 

feculárem ? Breviter , dic quod ad titrumque eft enim fumat quód, ne delida remaneant impunita, licitus 

mixti fori, prouti apud omnes feré Dodores paflim fit recurfus ad alium judicem poenam delidam cont 

eft in con fefto, cap. cum fit, ubi communiter fcri dignam habentem quando ille , qui reum puniré 

bentes , de foro competen. Dida* var. refoLL 3. cap. debebat, 3. talem poenam non habet, per l. fecundum 

nu. 1. verfi. ego ut libere, in fi. Folleiy in pratl. crim. ca verfic. fin autem Cod. de fportul. Sc fic fundetur in 

no, cap. íj.C.utfifitfacrilegium num. 13. & 14.Fari defedu jurifdidionis judicis Ecclefiaftici, qui ut pluña, 

qui fupradidos , Sc plures alios refert, ac Julio rimum poenam ad delidi punitionem fuflicientem 

Claro , óc aliis contrarium tenentibus refpondet in non habet ut Dodores fupra enarrati clare docent, 

prax. & theori. crim. partis 1. tom. 1. titul. de inquif. inde fit quódfi facrilegium íit ejus naturas ut pcena; 

quafi. 8. num. 132. acide Salfedo in additione adprax. canónicas fufíiciant, óc eis judex Ecclefíafticus reum 

a cano. Joan. Bernard Díaz, de Luco. cap. 77. defacri-damnet, 

non erit poftea punitioni prastenfas per ju 

' leg. Roland. á Val. confi. 24. per tot. val. 2. Pet. dicem feculárem faciendas locus. 

Bellug. & ejus additionator Camil. Borrel. qui plu- Eadem i* locum habet opinio quando reus fóretó'j 

, res allegat infpecu. prin. rub. 11. §. videmus num. 1. per judicem Ecclefiafticum omnino abfolutus , pof 

T Ita decifum docet Oíaf. Senat. Pedemon t. decif. 102. let enim adhuc judex fecularis contra eum proce 

Sc in Parlam. Gratianop. Papón, lib. 1. tit. 4. a nu. deré 6. fi culpabilis repertus fuerit ad inflidionem pce 

relatos per Salfed. ubi fupra. / 

na; delido condignas, ita Dodores fuprá enarrati 

gl Poterit j- ergo tam Judex Ecclcfiafticus , pota uno fere ore docent, fic decifum refert Papón, in t 

Epifcopus, quam etiam fecularis , fcüicet qui judi Parlam. Pariften. lib. I. tit. C. arref. 46. ut refert JuL 

cium praevenerit, facrilegium puniré ut docent fu Ciar, allegat. §. fi. q. 57. num. 11. fed diífentit Faripra 

citati Dodores : óc hoc eft eífe crimea commuña, ubi fuprá nu. 10. • 

nis 9 ÓC mixti fori, non tamen intelligas quód ab 

Sed f quid fi é converfo dicendum , an poft pu-64 

uno tantum judice preveniente debeat femper pu- 

nitum reum per judicem feculárem qui prasvenerat, 

litri, eam imó aliquando ab ambobus punitur, pu 

poílit judex Ecclefíafticus aliis canonicis poenis eunta 

quando prasvenit judicium judex Ecclcfiafticus, 

dem afficere ? Refpondemus differentiam conftituen- 

óc facrilegium punivit canonicis posnis, quas hadam 

fore inter poenam excommunicationis , ÓC alias 

bet citra fangumis erfufíonem : Cum enim ut plu 

poenas, ut prima nunquam cenfeatur prohibita ju- • 

rimum pamas ejufmodi non fint condignas ad puni 

dici Ecclefiaftico quamvis fecularis prasvenerit, cum 

tionem tanti facinoris, inde fit quod permittatur 

enim diverfas poenas fint, óc una fit animas, óc alia 

poftmodum judici feculari quod iterum facrilegii 

corporis aíflidiva bené fe fe compatiuntur, Decia» 

reum puniat pcena feculari, probat text. elegans tratl. crim. lib. 6. cap. 36. quis fit judex in caufa fa- 

in c. fcelicis §. per hoc , de pan. in 6. ubi Pont, per crileg. num. 8. cujus quoad hoc fententiam appro- 

hoc quoaue ( inquit, poft relatas juris Canonici adbo 

, in eo vero cum ipfo non confentio quod ibiverfus 

íacrilegium pasnas injundas, quibufqueprasdem 

docet tune tantum polfe judicem feculárem itecipit 

eum muldari per judicem Ecclefiafticum ) fecularum 

contra facrilegium procederé quando ille per 

ribus pote fíat ib us non edidimus facultatem utendi judicem legi Ecclefiafticum hac excommunicationis fobus 

contra tales , quas adverfusfacrilegos Catholilüm pcena punitus foret, non quando aliis poenis, 

ci Principes ediderunt &c. per quem text. ita tenent contrarium enim in fuperioribus ex probatiflimo- 

ibi, & «alibi láspe communiter fcribentes late relati 

rum virorum opinione refolvimus , tenent eandem 

per Dida. var. refol. libr. 2. capit. 10. numero 6. Anopinionem 

Jul. Ciar, in prax. crim. $.fin.qu. 37. 

thon. Gom. qui bene > ac late articulum examinat, num. 8. Igna. López in addit. ad prac. Diaz. de Lu 

tom. 3. var. refol. capit. i* numero 40. per tot. óc poficap. 78. de facrileg. óc tradit ur paflim per Docgnanter 

in verfi. quarta conclufio. Jul. Ciar, in prax. tores in cap. cum fit genérale , deforo compet. 

crimi. %. fin. quafi. $7. num. 14 Bovadil. infuapoli, 

tom. 1. libro 2. capit. 17. numero 94. Odavia. deci Quod vero attinet ad alias pcenas , dicendum eft 

ft. Pedemont. 103. numer. 8* Bellug. in fpecul. prhu\ non poífe eas per judicem Ecclefiafticum facrilegio 

rub. 31. in §. vifo, nu. 22. éin videamus numer. imponi, qui jam fuiftet alias debité per judicem 

2. Sc ibi Camil. Borrel. m additione littera C. plefeculárem 

, qui prasveniífet, pro crimine punitus , 

ne Tiber. Decia. i» trocla, crimi. tom. 2* capit. 36. Ciar, in prax. jf.fi. qu. 57. num. 14. Anthon. Gom. 

numer. 8. Ub. 6. Adde Fariña, in quafi. crimin. tit. variarum refol. tom. 3. c. I. num. 40. qui dicit ita 

de inquifitione quajl. 4. num. 7. ubi poft hasc feripta eífe de mente omnium Dodorum. Camil. Borre, in 

additio. ad Bellug. in fpecul. rub. 11. >. videamus. litera

Glofla XIII. Pars II. 

ter a C. Se alii per eos relati, adde Fariña, ubi fupra 

numero 12. qui hujus didi rationem , poft alios, refe 

reus dicit*ideo id eífe quia pcena impofita á judice 

feculari femper cenfétur competens, & gravis ex 

qualitate jurifdidionis • ideo abfque dubio qui per 

«judicem fecularem fuerit femel punitus non poterit 

amplius per Ecclefiafticum moleftari.Quod tamen fane 

adhuc intelligendum eft dummodo judex fecularis 

jufte , 'Sé pcena condigna illa ? quam judex Ecclefia- 

_ íiicus impofuilfet, facrilegium pudivifleti alias autem 

integrum Ecclefiaítico foret non obftante punitioñe 

v. judicis fecularis in ejufmodi crirainis reum alia debita 

pcena fasvire, ita Ciar, ubi fupra q. 57. n. 14. & Camil. 

Borrel. etiam, ubi fuperius, qui citat Bartholom. 

Veronen. caut. c. & Joan, de Amicis in conf. 47. Fariña, 

ubi proximé. -A 

6$ Et. hasc -f quidem limitatio ab eo fundamento vires 

accipit quod de jure fie certum, & expeditum 

cujuícunque efiminis reum five abfolutum, five condemnatum 

, five ab foluti o vel condemhatio fadas fint 

per collufionem,. aut dolum, poífe iterum de eodem 

crimine accüfari, & pro eodem condigne puniri, 

Jul. Clút. alleg. qu.

300 

& fuo cafu remitti faceret eum Vicario Barcinonae, 

qui ordinarius eft,ut eum reperiret in lupanario cum 

armis de node, vel etiam 'alibi cum armis prohibitis, 

vel aliquod aliud leviíTimum delidum committentem, 

& eum remitteret ctrta pecunia recepta pro 

deudo, & in confequentiam pro aliis quibufeunque 

per eum patratis : vanam (inquam) & prorfus inutilemego 

eam cautelam exiftimo, quia cenfeo nihilominus 

poífe reum per judicem, ad quem fpedet , de 

dido delido iterum inquiri: hic n. adeft notoria collufio, 

fraus judicis, vel faltem ea refultat ex modo 

procedendi, & minoritate pcenar, longé a digno, 

& jufto dift.mtis, atque ita cum is cafus fucctfliffet 

difputandus in noftro confilio criminali de anno 

1C95. in caufa criminali flfci procuratoris, & Hieróñy. 

Salom. de Bordils contra Petrum, & Michaelem 

Saloms fratres , in qua oppofitum fuerat 

per didos fratres Saloms de mala captura de eorum 

perfonis fada in civitate Gerunda? vigore cujufdam 

inquifitionis ibi contra eos fulminatae pro certo quodam 

debelo, quia oftendebatur ipfos repertos in 

praeíenti civitate cum ceníibus jufto longioribus contra 

regias praeconizationes , ck captos per Vicarium , 

feuPrastorem ejus civitatis, poft tamen didum inquiíitionem 

in cuna regia Gerunda: coram judice originis 

jem fulmini'.tam , fuilíe per eundem Vicarium de 

delido portus^didorum cenfuum íimul cum de1icro,de 

quo in regia curia civitatis Gerunda? fuerant antea accuTatis 

exprefle remilfos certa quantitate recepta, cum 

(inquam) de validitate vel invaliditate, didasíemiífibnis 

in Senatu fuiífet difputatum an ea non obftante 

foret, & eflet in caula criminali antea ircepta in 

Curia regia Gerunda; ¿Se poftea ad regium criminale 

confilium evocata procedendum, necne, fuit tándem 

17. Novemb. 1605. referente egregio tune judice 

regias cuna; Franc. Mijavila, & Franqutz auifequeudo 

concluíionem in regio confilio fadam declaratum 

didae allrgata; exceptioni mala? captura? ratione 

, & prcetextu didae remiflionis locum non tore 

nectfle, íed imo ad ulteriora didae cauflse criminalis 

procedendum dida exceptióne non of ftante :quod tuit 

inefftdu declaratum, nihil prodefle hujufmodi fraudulentas^ 

dolofas remilíiones. Ibidem in eodem proceflu 

videbis aliud exemplar , ad idtm de anno 1575. 

die 31. Julii fadum liberis conclufionum Regia: Audientia?, 

qui fervantur in archivo regio extradurr,ubi 

expreliis verbis ha; remiífiones appellantur fraudulenta;, 

& nullas, & in cafu non permiflo fada?, eft didi 

proceífus Scriba N. Befturs. 

j Major -j- autem difficultas, qua: circa ha-c verfatur, 

quaeque diutius de ann. 1607. Dodores omnes Regii 

confilii dubios, & ancipites tenuit in caufa contentionis 

jurifdidionis ortas inter curiam Ecclefiafticam 

Reverendiflfmi Gcrunden. Epifcopi, & fecularem Vicarii 

ejufdem civitatis ratione , & occafione captura; 

proedidum Reverendiílimum Epifcopum fada: propria 

audoritate, & fine Invocatione brachii ficularis 

de perfona Geraldi Piera ejufdem diocefis delati, 8c 

inculpati de facnlegio per eum commiflb ratione neos, 

quam dicebatur ipfum perpetrafle in perfonam 

cujufdam presbyteri, 8c proprii Redoris, ék. parochi, 

eft 1 nunquid judex Ecclefiafticus quando vult facrilegium 

, vel alia crimina mixti fori pcenis canonicis 

puniré, poflit propria audoritate laicum capere , vel 

ad id egeat domini Regis territorio vel brachii fecularis 

invocatione. 

Qua in re f ut certa ab incertis'imprimís feparemus 

differentia eft conftituenda inter pa-nas fpirituales, 

& corporales : inter eas, quae animam afficiunt 

, veluti eft excommunicatio, & eas , qua? corpus 

cruciant, ut in prioris fpeciei pasnis non intelligamus 

inquirere , nunquid ad procedendum per eas 

egeat Epifcopus & judex Ecclefiafticus aliquo territorio 

domini Regis : certum eft enim in hoc cafu non 

2 

Claufula IV. 

indigere, ita in expreflo docuit Jaf. in l.fi.numer. 17. 

jurifd. omn. judie. & ibidem líypol. numer. 22. 8c 

Tiber. Deci. in tratl. crim. tom. 1. lib. 4. c.2j. n. 10. & 

tradit nofter Oliba. in ufat. alium namque. c. II. nu. 

C. ex Mier. inc. 9. ítem ordinamus, numer. 33. & 

34. in 5. cur. Barcinona Jacob. I. I. collat. 4. 6c is ex 

lnno. in c. cum venerabilem , infi. extra de excep. 8c 

Joan, de Imol. in Cíem. P aftor alis §. caterum . verfic. 

qttaro in quo diverfiHcatur diflriclus , verfi. fed ipfi 

in fita diocef. de re judi. in Clem. Díaz, de Luco ni 

pracl. can c. 160. deinvo. brachii fecui. Ha:c , licet le- 

• via videantur, non fuerunt hic fine caufa animadverfa, 

nam ultra quod ad pcrfediorem rei quam 

tradamus intelligenti.im, videntur non modicum con» 

ducere fervient de dando refponío duobus non ex 

minimis hujufee civitatis Dodoribus 8c alicujus coníiderationis 

advocatis qui contra quendam judicem 

Ecclefiafticum procedentem per cenfuras Ecclefiafticas 

contra laicum , qui aliquid molitus contra Ecclefiam 

, 8c illius libertatem fuerat, oppofuerunt de 

carentia territorii quafi ülud foret ad excommunicationem 

proíerendam neceflarium, pro quibus videtur 

fiare Dec. in alleg. I. fi. numer. 10. de jurifd. omn. 

Jud. dicens non polfe Epifcopum extra territorium 

aliquem excommunicare, led reprobatur á Dodorinbus 

, ut patet ex Decia. ubi fupra ea ratione quod 

excommunicatio non fiat circa corpus, fed circa animam 

, qua? non circumfcnbitur loco. 

Quod vero attinet ad capturam illius, qui facrilegium 

commifit faciendam , ui pc-flit poftta corporahter- 

puniri, Cx". eaftigari per judicem Ecclefiafticum, 

dubitatio eft non módica an id fieri poflit íine 

licentia 8c territorio judicis fecularis, cujus eft ipfum 

territorium , qua in re quia noflri fjcn Senatus, 

8c noftrum in glof. IT. de caflro. numer. Stt; aperuimus 

judicium, ac quid Senatus egregius in fadi 

contingentia decre\ erit , demonftrabimns, ideo 

nihil aliud hoc loci de materia dicere ftatuimus , 

fed ad eum locum remitiere ledores contenti 

huic finem imponinius difcuríui, fjr" glojf. 13 

2. 

par ti. 

SUMMAKIA. 

1 Competentia jurifdidionis inter Judicem Ecclefiafticum 

ó" fecularem juaicatur per Ecclefiafticum de 

jure communi. 

2 Judex Eccle fiaflicus efl major, ac majori prafulget di' 

gnitate, quam fecularis. 

3 Judex delegatus efl major Ordinario. 

4 Intelledus cap. 6. felhon. 14. de reforma, in facro 

Conc. Tndent. 

Religio Santli Bene dicli pratendit non comprehendi 

fub difpofitione S. Conc. Triden. c. 6. leíli. 14. de 

re for. 111 materia eledionis arbitrorum quando 

eft contentio jurifdidionis inter ipfam , 8c alium 

Judicem Ecclefiafticum , ibid. 

J Conten:iones jurifdidionis deciduntur in Cathalonia, 

& in Regno Arag. per arbitros , vel Cancellarium 

Regium. 

6 Arbitri pro dirimendis contentionum caufis, an debeant 

ejje Ecclefiafici* an vero pojjint efe feculares. 

7 Appeilari an poffit a déclaratione arbitrorum , vel 

Cancellarii in caufis contentionum, ubi decifio Regni 

Arago. 

8 Deltgatus ¡Judex Eccleftaflicus fi procedit contra jurifjicHoni 

Regiafubmijfos jubetur p?r Senatum Cathalonia.^ 

plurium aliarum provinciarum, vel venire 

ad a: c 

ormandum banam Regium , vel ad re- 

VOcandum , & defijlcndum, & quando , nec firmatur 

cion iis contentio , & n. fequentibus. 

9 Delegan Ecclefiafici Judices benignius traítantur in 

regno

GloíTa XIII. Pars III. 

regno Caftelfa quam in Cathalonia quando contra 

eos ejl procedendum, 

Regiam, 

quia ufurpant jurifdiñioncm 

10 Delegatis judicibus Ecclefiafticis in tragonía non 

'% permittitur protefiationes faceré revocatione procedimentotum 

contra laicos in cafu non permiffo 

fiador uvi, 

Pcena tamen banni ibi non pratlicatur contra ifos 

judices , ibidem. 

11 Praxis procedendi per Judices fe cui ares contra Ecclefuifiicos 

ufur pames jurijd.dioaem Regiam qua 

rat : 

o:ie fundetur. 

12 Praxis pr adida qua ratione improbetur. 

13 Lonfueiudo nihil prodefl in his , quorum fumus inca 

"YACES. 

14 Confuetudo, éf praferiptio impediuntur per publi- 

• catiojtiem Bulla in ccena Domini. 

ij Publicatio Bulla in ccena Domini fufficit quod Roma 

fiat. 

16 Sententia Rota Romana impugnantes praxim éf 

conluetudinem procedendi per laicos contra Judices 

Ecctefiafiicos. 

17 Suppíicari non permittltur a provijione, qua declaratur 

in Senatu procedendum contra aliquem Judicetn 

Eieleji'afilieum delegatum u'airpantem jurifdidionem 

Regiam, & ibi ratio, ubi decijiones nofiri 

Senatus. 

15 tnconvenientia , qua orirentur nifi praxis procedendi 

contra Judices Ecclejiajliajs turbantes Regiam 

jurifdidionem obfervarétur. 

19 hiconveniéhtia yqua E contra oriuntur fi ea fervatur. 

20 Contentio deberet firmar i inter Judicem Ecclefiafticum 

delegatum. & Judicem laicum, ficuti fervatur 

in Ordinario, éf non procedi contra illum per Judicem 

laicum, éf per hoc vielius provideretur, éf 

l'bertaú Ecclefiaflica, & quieti reipublica. 

Q.\ Prafidentes religionis Sancli Beneditli , an fint ordinarii 

vel delegati. 

2 2 Ordinaria jurifdidio dicitur qua datur ii l ge. 

2$ Scholaris ,five Mejirecuelcs univerfitatis lllerda ordinariam 

, non delegatam dicitur habere jurifdiilionem. 

v 

G L O S S A XIII. PARS III. 

De competentia jurifdiclionis inter judices 

Eccleíiafticos , & iceulares. 

—K '"Ç • ""C 

I Ç Ed f íi competente eft inter hofee Judices Ec- 

»3 clefiaíhcum, óc íécuiarem fuper hifee rebus ad 

quem cognitio fpeclet, dubitare mérito quis poterit 

, quis ex ipfis debeat dirimere controveríiam , Sc 

quidem íi jus commune atíendamus, id ad Judicem 

Eccleíiafticum folum fpeftare plañe íatebimur, nec 

tenetur arbitros eligere , Dida. in pratl. cap. 33. n. 1. 

* Jul. Ciar. §. fin. q. 36. n. 12. qui dicit communem , Sc 

late , qui hos óc alios antiquos allegat, Ilierouymus 

Portóles in Schol. ad Molin. fuper foro I. de la covipet. 

de las j ur ifdidione s. nu.ç). vol. l. Dicunt + eífe rationem 

, quia Judex Eeeleíiafticus eft major, ac majori 

przfulget dignitate. 

•2 Per quam qui fumus advocat] nobiliflíma? Benedictina; 

religionis quotidie deiendimus ,ac fufhnemus, 

quod quando per Praefidentes ordmis proceditur, ficut 

poftunt, contra aliquam perfonam Eccleiiailicam 

in vim c. in fingulis de (lata Monacho, óc aliorum in- 

dultorum Apoftoiicorum in favorem didas religionis, 

qua 1 

funt non pauca, conceftorum , & movetur contentio 

íuper competentia jurifdidionis inter ipfos, Óc 

ordinarium perfona? Eccleiiafticse, ad iilos non adhuc 

pertinere, & fpeftare COgnftionem cujus íit jurifdicV:o 

, quia cum exiftimentur delegati, ac ut tales 

tradentur (an id mihi placeat , explicui infra» 

3 hac eadem gl. & part. nu. 21.) & per confequens y 

Fontan. de Pad. Nupt. Tom. 1. 

301 

fint majores quocunque Ordinario in jurifdíctione 

d». legata c. fiuduifli cum fimil. de ofic. leg. c.fane de 

ofic. de¡eg.\\\&z fieri debtt quod ipíi debeant controveríiam 

dirimere , prouti in terminis tenet Inno. in 

c. V aftor alis , n. 7. de refeript. Sc ibi Dec. n. 6. éf J. ubi * 

dicit ita communiter teneri, ac alii, quos Portóles 

refert ubi fuprá num. 8. 

Nec f facefeere negotium avbitramur difpofitio- 4 

nem text. facri Conc. 1 Viden. de reforre, feff. 14. c. C. 

quatenus vult controvertías hujuímodi , qua moventur 

fuper jurifdíctione inter Confervatores Apoftolicos, 

«X ordinarios decidendas fore per arbitros in 

forma juris eleftos , quia ifdem text. in fin. regularía 

loca ínter alia á fuá difpofitione eximit, óc rainime 

omprehendi vult , atque ita femper procedimus, 

ac procederé folemus quoufque eft paritum mandatis 

Apoftolicis , non obftant. literis quibufeunque 

qua- emanant ab ordinanis etiam cum eleftione arbitrorum 

, Sc haber religio antiquiííirna exemplaria 9 

quibus probet veterem ufum , óc confuetudinem antiquam. 

Et generalitér fi in quibufeunque judicum 

fpeciebus , circa quos jurifdiftionis competentia pouft 

eífe (eos dicit qui infra allegabitur, in quadruphci 

tantum efte fpecie, fcilicet aut inter dúos judices 

ordinarios, aut ínter dúos delegatos , aut ínter- 

delegatum , Óc ordinarium , aut denique Ecclefiafticum 

óc feculárem (quomodo competentia ifta 

jurifdidionis fit terminanda, óc decidenda , fcire volueris, 

explicat bene Portóles ubi fupra ftatim in initio 

, qui bene declarat. 

Sed t revertamur ad propofitum , licet de jure ç 

communi illud fervetur, quod fupra dixi circa terminandas 

contentiones jurifdidionis, quae moventur 

inter judicem Ecclefiafticum , óc feculárem , ad 

noftra tamen Cathalonia alium modum fervamus in 

declarationibus iftarum controverfiarum : firmatur 

enim contentio inter didas curias live judices, ÓC 

ehguntur arbitri per eas, qui poífent intra quinqué 

dies contentionem praedictam declarare quibus elapfis 

, íi non fit declaratio , devolvitur negocium ad 

Cancellarium Regium ad id (virum in dignitate Ecclefiaftica 

conftitutum) deftinatum, qui tenetur intra 

trjginta dies competcntiam pradidam terminare , 

quod ni fecerit , remanet ea declarata in favorem 

Ecclefia-, probantur hac omnia per concordiam Regina 

Eleonoris , óc Cardin. Conven, in tit. de conten, 

de jurifd. in vol. confl. Sc alia jura patria; per to 

tum illum titulum,óc in vol. confi.eod.-tit. Quod idem 

pradicatur in Regno Aragonum, ut probatur foro l. 

tit.de com pet. jurif. Quorum jurium difpófitiones mire 

exornantur per utriufque Regni pradicos Dodores, 

noftra quidem per Michael. Ferrer. quondam Regii 

Confluí Dodorem ih 3 par. obfe. in littera C. verbo 

contentio, per plura capitula : Anthon. Oliba ejufdem 

etiam Senatus Senatorem in dotlifjimo illo commenta. 

ad ufat. Alium namque, de jure fifei edito r.14. 

& 15. Jacob. Cáncer. lib.¿. var. cío. de conten, jurifd. 

a nu. 16. cum feq. ac Ludo vi. a Pegue, in prax. c. 24. 

Forus autem pradidus Regni Arago. per Hieron. 

Portóles, óc Ybandum,de Bardaxi vi fuis commen. 

ac Jofeph. de Seft'e in traída, inhibiiionum , & Magiftratus 

juftitia cur. Arago. c. 9. § 2. per tot. Ex quibus 

percipies plene materiam hanc, Sc quomodo hac fint 

tradanda in utroque regno, ubi aqualiter obfervantur, 

comperies quam faciliter. 

Circa -f qua illud obiter annotamus quod licet 5 

de jure communi controverfum fit nunquid debeant 

hujufmódi arbitri efle Ecclefiaftici, vel poííint etiam 

efte feculares, óc laici, quod difputat Hieron. Portóles, 

ubi fupra num. iS. nam gl. 4- M *• legitima 

verf.formam juris, de appcll. in 6. cum alus , quos 

citar Beilam. in c. Pajloralis ante num. 1. verbo arbitros 

, verf. an pojfint effe laici , óc ibi Imol. nu. 18. 

de refeript. aflerunt arbitros clericos eligí deberé, alii 

C c vero,

302, 

vero, quos Bellame. 8c Imol. ubi fupra citant, conítanter 

defendunt polfe didos arbitros elfe laicos, de 

coníuetudine tamen hujus provincia; eligi folent ar- 

bitri, unus Ecclefiafticus pro parte curia, 1 

Ecclefiafti 

ca?, ck aiter fecularis pro feculari. Ad hasc, & alia in 

materia, etiam juxta noftrorum jurium difpoíitionem, 

occurrentia, vide Hieron. Portóles ubi fuperius, qui 

pulchré loquitur , multaque alia dubia fuo ingenio 

digna elucidat. 

Illud •[ item circa rem hanc eífet videndum , ac 

examinandum,íi de materia contentionum ex profeffo 

ageremus,nunquid quamvis jura noftra praecipiant 

declarationi arbitrorum fupradidorum , 8c fuo cafu 

Regii Cancellarii eífe ftandum , poífit is, qui fuccubuit, 

appellare ad fuam Sanditatem , qui judex corapetens 

in his videtur efle: Cafus eft ifte qui raro fucceftit 

in provincia difputandus, quia vix ullus unquam 

fuit, íaltem noftris temporibus, quia appellare 

tentaverit: omnes faciliter declarationi arbitrorum , 

8c fuo cafu Cancellarii Regii acquiefcunt, forfan ea 

ratione moti quod in concordia inter Sereniflimam 

Reginam Eleonorem, 8c Cardinalem Convenarum 

ut delegatum Apoftolicum tafia (de aliis ftatuti patria? 

pro nunc nihil dico quia dubitatio máxima tile 

>oteft de eorum validitate , ut ex Portóles ubi inri 

habebis) cui per omnes eft parcndum , exprefsé 

difpointur declarationi Regii Cancellarii eífe ftandum 

fub poena quingentorum marapetinorum , cujus 

ratione dubitari poteft nunquid fuerit intentio tollendi 

appellationem : Succeflit tamen non femel in 

Regno Ar.-.gonum, ubi ifdem ordo harum declarand 

.rum contentionum fervatur , & per fimilia verba, 

quibus jura noftra utuntur, appellatio prohibetur, ók 

dicit Portóles ad Molin. in d. thul.de competen jurifd. 

a «.42. poft longam a fe faclam dil'putationem nunquid 

per jura patrias potuerint hujufmodi appellationes 

prohiben, & nunquid line peccato poflint judices 

feculares tale ftatutum obfervare.dicit (inquam) quód 

•cum his contigiílet in eo Regno quód quidam appellalfent 

ab his declarationibus compulfi per Senatum 

funt ad non profequendam appellationem , imó ei 

renunciandum ac plunes etiam fententiam fanguinis 

poft declaratam contentionem, non obftante appellatione 

, fuifle exequutam , idque ex voto omnium 

dodorum illius Regni Regia? Audientia? , ex doctrina 

Navar. in manua. cap. 27. num. 119. quam 

Portóles allegat num. 47. dicens quód non defunt 

aliqui doéti fimul , 8c pii viri, qui per eam arfirmant 

judices hujufmodi talia ftatuta obfervantes non 

peccare, íi ipíi lincero corde credentes eorum obfervantiam 

reipublica? neceflariam, atque per falutarem 

fore, illa obfervent, atque ita (inquit) ejufmodi 

doctrina moti judices feculares faceré foüti 

funt in eo Regno quod fuprá didum eft : audivi 

quód antiquitus idem contigiflet in hac provincia, 

8c nulla fuiflet appellationis habita ratio , fed fententia 

exequuta ac íi non fuiífet appellatum , fed 

quomodo , quo tempore , 8c in quos ha?c fucceíliffent 

non reperi qui mihi certo rcferrent, vidi tamen 

de ann. 1609. quoddam refcriptum Apoftolicum 

, quo caufa appellationis cujufdam certé graviílimi 

viri hujus provincia; interpofita? á quadam 

fententia contra eum fuper immunitate Ecclefias lata 

per Regium Cancellarium committebatur , cognofeenda 

, 8c terminanda quibufdam probis viris 

in dignitate conftitutis , quod tamen verum eft non 

fuifle pra?fentatum , nec exequuiioni demandatum , 

quia apparuit confulentibus dido egregio viro refcriptum 

pra?didum non carnilfe furreptionis, ck obreptionis 

-vitio culpa agentis, ¿X procuratoris in Rom. 

curia , qunm illud impetraverat , cominiflo , 8c alias 

non oportere quod tale quid ipfum tentafle unquam 

appareret, vel appa.ere poflet, vidend. ifdem Portóles 

ubi fupra n.2¡. ex Jofeph. de Sefe in trait.in- 

Claufula IV. 

hibit. Magifra. jufii. Arag. c. 9. §. 2. nu. 25. ubi cum 

Portóles concluclit. 

Sed ha?c + obfervantur quando eft contentio inter 

judicem Eccleliafticum ordinarium» 8c fecularem, 

quando vero inter judices delegatos Apoftolicos, ck 

judices feculares, non fervatur dida concordia,quia 

de eis illa non loquitur, Micha. Fer. in 3. part. obf. 

c. 172. & 173. Oliba in ufat. alium namque cap. 11. 

nu. 12. late Ludov. á Pegue, in prax. cri?n. cap. 24. 

idem Peguer. latiflimé dec. 92. ex nofter Canc. in al- 

, leg. 3. part. var. cap. 10. de conten, jurifditl. num. 45". 

Sed in his hoc fervatur quando per cenfuras procedunt 

contra fubmiflbs jurifdidioni Regia?, referibitur 

eis quod revocent procedimenta per eos facía 

contra laicum , qui jus firmavit in curia Regia 

intra aliquem terminum , aut intra eundem compareant 

in Reg. Aud. banchum Reeium informafuri, 

8c íi comparent, relinquitur proceifus Reg. Aud. per 

quam extrajiidicialiter , 8c line feriptis cognofcitur 

an judex Ecclefiafticus procedat in fuo cafu , Vel 

non : íi vero non compareat, fed imó contemnendo 

Regia mandata contra laicos procedat, folet Reg. 

Aud. hecre contra eum declarationem occupatioius 

temporalitatum , quas habeant in provincia , 8c crefceníe 

contumacia proceditur ad banniendum d:ctum 

judicem Ecclefiafticum, ck ad declarandum eum 

pro extraneo hujus provincia?. Haec omnia ita lote 

tam in theoria , quam in praxi, íic declarantur Doclores 

noftros fuprá citato.v, ut fuperíluum foret hoc 

loci ulterius in eis immemorari. 

Hanc praxim , 8c modum procedendi contra judices 

Ecclef. deiegatos Apoftolicos defendunt in Cathalonia 

fuprá citati noftrates Doclores in Caftella 

Dida. pratl. q. I. unic. c. 3c. «.4. 8c Gafpar. Rodé, de 

annu.redd. c. 17. num. 66. lib. I. Bovad. in fita polit. 

\lib.2c.lS. dn.6o. conducunt quas docent Pala. Rube. 

introd. rub. de don. inter vir. & uxo. num. 24. Avend. 

ne exequ. mand. Reg.p. 1. c. 1. n. 32. & p. 2. c. b.n.l. 

Salcecl. in prax. crim. can. c. 102. per tot. Gutier. de 

jura, confir. p. 1*. c. 2. ».29. Aviles , qui de tota Hiíba. 

loquitur , in c. Prator , c. 1. gl. mándamenos , 

num. 11. Alphon. de Azeve. qui pluribus ad hoc 

utitur , in l. 2. per tot. lib. 2. tit. 6. nova recolleclio. 

qui eft tomus primus fuorum operum , 8c alii, quos 

late refert Martín. Alphon. de Vivalvo in explica, 

bulla in Cana domini cafu 14. 16. 8c Gafp. Roder. 

de annu. reddi. lib. i. qu. 17. a nu. 66. ubi f tamen 

mitins agitur cuín his judicibus Ecclefiafticis, quam 

in noftra Cathalonia : contentatur enim ibi Senatus' 

Caftellanus quód per fcribam caufa?, in qua procedit 

judex Ecclefiafticus , mittatur, feu deferatur proceífus 

ut viJeaturnum in fuo cafu procedat, vel non, 

ut docent Dida. Salcedo , & Roder. ubi fuperius. 

In Cathalonia tamen hoc non contentus pia'cipit 

Senatus, ac compeliit judicem Eccleliafticum , ubicunque 

fuum habeat domicilium , ut perfonaliter accedat 

eum informaturus , nec contentatur quod alius 

pro eo , vel afleiTor, vel advocatus hoc munus 

fufeipiat, prouti abas in facli contingentia in 

quadam caufa Apoftolica , me exilíente Aíleífore 

Reverendi Abbatis Rivipulli Pra?fidentis religionis 

Monachorum fincli Benedieb, ck eo nomine confervatoris 

Apoftolici Monachorum , 8c rerum dida? re 

ligionis de anno 1604. V1 

¿\ obfervatum : rogabat eni.n 

ifdem Abbas Regios Senatores quatenus contentarentur 

quód ego uti ejus aíleflor coram eis in 

Conidio comparerem iníormaturus eofdem de tacto, 

qui piene de eo eram inftrudus , cüm coram 

me dido nomine fuiífet ea caula duda , communicata 

hac petitione Abbatis cum Senatu, per eum 

qui caufa? judex erat five relator , tuit ibi refolutum 

non elfe admittendum alium quam eundem 

ipfum Abbatem , ad banchum regium ejus nomine 

intormandum, 8c fie quod tenebatur ipfe perfonaliter

GloíTa XIII. Pars III. 303 

i liter COMPÁRETE fuit tamen eidem concelTum quod ¿lores, óc fignanter Azeve. Pegu. óc Seffe in locis 

ego cum ipfo Senatum ingrederer ad informandum fupra allegatis. 

ut in caufa inflructus, & ita fecimus. Verum f contra hanc praxim , fupradidis Sc aliisl2 

Eandem praxim in Aragón, defendit Jofeph. de rationibus, quae in idem adduci poíTunt argumentum 

SeíTe in tratl, inhibí. C' mugijlra. juflí. Aragón. cap.S. non obftantibus, óc contra talem modum procedenrO 

.0.3. a /.'. 197- cum fequent. éf cap. 10. §. i. ubi f tadi, nec non , óc contra Doctores omnes, qui id domen 

paululum acrius his in cafibus proceditur non cuerunt, & tutati funt noviflimé infurrexit poft Napermittendo 

judici Eccleíiaftjco revocare volenti var. in manu. confef. c. 17. n. 67. Joannes Azor, docfua 

procedimenta quod in adu revocationis prote- tiflimus Societatis Jefu Sacerdos in fuis inftit. moral. 

ftationes íibi falutares faceret , ac proinde ubi pro- lib. 5. c. 12. per tot. óc fignanter a verfic. ex ditlisinximé 

a num. 9. cum feq. refert Se fíe non permilif- fertur. júniores vocans audores qui fupra tradita dofe 

Juftitiam Arag. quod ifte judex apponeret pro- cuerunt, ad eos dicens inconfideraté, ac inconfulté 

teftationem quod revocationem faciebát compulfus fcripfifle , ac conftantiflimé afleverans , & acerrimé 

per ipfum , Óc per violentiam metu oceupationis tem- defendens hujufmódi praxim , Sc modum procedendi 

poralitatum , Sc ideo didum fuiífe judicem per re- fore per facros cañones improbatum , in bulla in 

vocationem cum hujufmódi proteftatione fadam Ccena Domini c. 14. cum duobus fequ. fub pcena excomnon 

obediifle , fed teneri ad obediendum fimplici- municationis damnatum : inde enim, inquit, fequereter 

, prouti poftea obediit, Sc fimpliciter, revocatur laicos elfe meros judices, Ecclefiafticos vero mevit. 

Án fit juftum quod hasc ita fiant ego non dif- ros exequutores, cum compellitur fub pcenis ad tranfcputo 

, fed aliorum judicio relinquo , in alio tamen mittenda omnia ada,& caufas proceíTum ad confilium 

agitur mitius , quia in eo Regno non pradicatur regium , Sc judices laicos , ut vifa illius juftitia depcena 

banni contra perfonas Éccleíiafticas teñen- clarent an fit deferendum, óc fi ei delerendum putes 

parere mandatis , fed fola oceupationis tempo- tavent, prascipiunt judici Ecclefiaftic. ut illi deferalitatum 

, ut refert ifdem SeíTe d. c. 8. §.3. n. 104. rat, excommunicatum abfolvat, óc omnia retradet, 

quod dicit eífe benignius , óc citra incurfum cen- óc reponat in eum ftatum , in quo erant tempore apfurarum. 

pellationis óc fententias , óc etiam cognofeunt an 

Ih Gailia , in Regno Navar. in Cur. Burdegalen. judex Ecclefíafticus fit judex illius caufas compein 

Regno Neapoli. in Statu Mediol. in Senatu Pe- tens, inhibendo illi cognitionem , óc remitiendo ildemont. 

Sc in Regno Luíitanias eandem praxim, óc lum ad judicem feculárem , Óc his ómnibus judex 

modum procedendi contra judices Ecclefiaflicos de- Ecclefiafticus íub pcenis cogitur obtemperare quas 

fendunt , Sc pradicari dicunt complures , qui enar- omnia improbant facri cañones, Sc fub pcena excomrantur 

ab Azor, ubi infra allegabitur,5c Pegu. ubi fu- municationis damnatur in Bulla Ccena. 14. cum dúoprá 

nu. 17. infin. Sc Sale. d. c. 102. Sc noviflimé Jo- bus fequ. Hasc ille , quibus adde quas in fuperioribus 

feph. de Selle inhib. Sc Magift. inft. Arag. c. 8. §. 1. a circa incapacitatem judicum laicorum ad cognofeennu.q.). 

ann feq. qui rem hanc latiííimé omnium per- dum de caufis Ecclefiafticis docuimus. 

tradat, óc multis mediis praxim confirmat ac in par- Nec juvare (inquit ) poteft, vel etiam judices laitem 

Azor ad reprobationem fuas opinionis, quam in- eos excufare , quin poenam excommunicationis inferius 

referemus, multifariam infurgit. Adde novif- currant, prastenfa confuetudo, óc antiquiflimus ufimé 

omn. Gerar. Mayner. in fuis dec. Tholof. lib. 1. fus , quibus tot annis, tot Principes Chriftiani cum 

dec. 2. n. 3. qui loquitur de curia Tholof. cujus tan- confilio fapientillimorum , ac graviflimorum virotum 

verba exterminan digna funt á Catholicis.ÓC piis rum hoc modo procedendi ufi fuere , quia -\ in his ,13 

auribus: audaciter enim nimis in hac materia loqui- quorum capaces non fumus , jus tribuere non poftur, 

óc Ant. Fab. qui de Senatu Sebufiano loquitur funt confuetudo vel prasferiptio aiiqua, quamvis 

infuo CL7.tit.2S.de appell. tanquam ab abufu, per tot. longillimo tempore , Óc fama confirmata. Hoftien. 

II Hi f Dodores praxim hanc Óc modum procedendi Archidia. óc alii per Abbatem citati in c. cum Apocontra 

judices Ecclefiaflicos multis rationibus con- pol. de hir y qua fiunt a Pralato-, ídem Abbas in c. 

firmare latagunt,íigoanter Ludov. á Peguera óc Aze- quanto. n. 2. de confue. Joan. Prb. c. 2. de prab. n 7. 

vedo poft omnes in locis fuprá citatis, qui multum in Decius in c. 2. n. 36. de jud. per text. in clericis de jud. 

hoc temporis confumpfere, quarü principalior (quan- Azor ubi fuperius verf. fed dubitari pojfet, verf. quod 

tum ego ex eis conjicere potui) fundatur in eo, quod vero, éf verf fed objicitur-, videndus etiam eft in verf. 

feré omnes Chriftiani orbis Principes hac ab antiquo qua ád muniendam , ubi fundamentis Dodorum refufi 

funt poteftate , confilio prudentifliroorom viro- pondet in quibus prasdidam confuetudinem fundare 

rum qui juftitias zelo , óc Chriftiana pietate id ipfis conantur. 

perfuaferunt, unde dicunt non eífe credendum id Et hasc (addit) tanto magis procedent fi confidefadum 

fuifte óc tot annis á totius feré orbis Chri- raverimus Bullam in Ccena domini fingulis annis 

ftianiflimis Pnncipibus obfervatmn niíi magna nite- Romas publican , Sc per confequens excommuniretur 

ratione, óc juftitia. cationem renovari, per quam f publicationem im-14 

Addunt aliqui tacitum'Romani Pontificis confen- peditur ac interrumpitur omnis confuetudo , óc 

fum , quem ex ejus fcientia , óc tolerantia hujus prasferiptio , ex dodrina Fely. in cap. cum non lipraxis 

óc modi procedendi eliciunt,óc quia nullus ceat, col. penultim. verf quinto confiderat } de prafcrip. 

judex Ecclefiafticus habet ut excommunicatos lai- quam tamen ego reperio per dodiflimum Did. quem 

eos , qui talia faciunt, imó nec ipfe Bcatiflimus , nec iri hoc non monftrat Azor, fe vidiíTe fallam fuifte 

ullus alius evitat illos: evidens igitur ducunt te- appellatam de prafeript. par. 2. $. 12. n. C. (per raftimonium 

, hoc eft , licitum eífe modum proce- tiones ibi addudas, quas atteudes cum vacavent) 

dendi. fequitur tamen Azor, verficul. quod vero, circa finem , 

Nec deeíTe huic praxi , Sc modo procedendi ra- quas -f- publicado fufficit quód Romas fíat ut hgeti c 

tionem coricludentem dicunt, qua defendatur , ca omnes abfque eo quod in fingulis provincus eam 

eft quod poífit Rex, imó ejus eft proprium officium, fieri oporteat : Navar. in manua. cap. 27. 11.70. ver 

liberare íubditos vi opprelfos de manu calumnian- fic. quod pratextum 1 ita, ex communi confenfu 1 heo- * 

tium,óc fie íi cenfuris, ve! alias opprimatur, inquiunt, logorum , ó: Canoniftarum , ac Summiftarum recevafallus 

Rerius á judice Ecclefiaftico , licebit ei ad pto fecure refolvit Azor, ubi fupra verf. quori folet. 

Regem recuxrere ut eum liberet ab opprefíione, ÓC circa finem. Ad illud autem, quod de tácito Pontipoterit 

tune Rex procedimenta faceré, de quibus lo- ficis confenfu ex ejus fcientia, ÓC tolerantia hujus 

quimur, probant latiííimé hasc omnia fupra citati Do- praxis elicitum dicebatur , refpondet idem Azo. verf. 

Fontan. de Pací. Nupt. Tom. I. C c 2 quari

Claufula IV. 

?°4 

quari Jolet. falfum omnino eíTe in hifce caulis eíTe 

tacitum Romani Pontificisconfenfum, iiquidem (inquit) 

fummi Pontifices, ut notiífimum eft, quotidie 

reclamant, conqueruntur , prohibent, poenas conftituunt 

, ck fententias ferunt in laicos , qui talia faciunt 

, ut dicit apparere ex aclis judicialibus Auditorum 

Camera.', ck variis decifionibus Rota?, in quibus 

improbantur, óc damnantur tales recurfus , óc 

hi, qui recurrunt, declarantur excommunicati , óc 

certé publicatio , inquit, quae quotannis fit Bullae 

Ccenac Domini , in qua publicé, ck folemniter excommunicantur 

Magiftratus , Judices , Óc Principes 

feculares , qui in fuis tribunalibus caufas clericorum , 

vel Eccleíiarum tradant, ck judicant, vel ad fuá prastoria 

revocant, apud fe diplómala, vel litteras Apoftolicas 

detinent ne ad elredum deducant , apene 

oftendit, óc indicat longe abeífe ab his tacitum Romani 

Pontificis confenfum , 6c praefumptam , quam 

vocant. patientiam. 

Et ad illud denique quod debeat licere laicis ad 

Regem recurrere ut eos oppreftos de manu calumsiiantium 

liberet. óc lie hcituin elle á judicibus Ecclefiafticis 

, cum cenfuris oppnmuut , adtre Reg. tribun.lia 

, ut vim auferant, & coinpeilant judices Eccleíiafticos 

ab ea inferencia ceftare.refpohdet idem Azor, 

ubi fuperu.s verf. qua ad muniendam, circa médium, & 

verf. ex diclis infertur , id fore intelligendum quoad 

eos , qui ad illorum jurifdidionem fpedant , non 

quoad clericos, ck perfonas Ecclefiafticas , quorum 

jurifdidionis funt incapaces: nam quoad ipfos in cafu 

propofito , ut \ is auferatur , ne juftitia negligatur, 

feu denegetur ,'id fpedat ad immediatos judices Ecclef. 

ad quos eo cafu recurrendum eft ufque ad Papam 

, ¿Egiá. in c. qualiter *& quanto. verfi. quarit tde 

judiciis, Butng ib. n. 2. lmol. ».31 Alex. in conf.S. n.2. 

vol. 2. per tex. in d. c. qualiter,

GloíTa XlII^ParsIII. 305 

in Cathalonia ubi hujufmódi appallationes repellan- rr.etuat, imo fatis le feciífe communiter arbitrantur 

tur, óc obfervatur enim ídem in aliis etiam locis , omnes fi regium tribunal adierint, 6c ibi contra judiprout 

Gafpar Koderi. refert de annuis redditibus lib. cem Ecclefiailicum querelam, ac querimoniam dede- 

1. qu. ij.nu.~2. ubi rationes aftert, ÓC Avend. al- rint, unde evenit perfaspe ut non curantes appellare 

legat. ab excommunicatione, vel fi appellaverint, alias cir- 

Circa hac ego omnium minimus meum non pro-, ca pro fequ utionem appellationis faceré diligentias, 

feram judicium : gravis enim res eft, «Sc periculofa, per multum temporis, Óc annorum in excommunicaín 

qua fatis me meo muneri feciíTe arbitratus fum fi tione perraaneant abfque eo quodreperiatur qui pohaec 

paucula, unde iecura refolutio ad dubitationem tens fit ad eis perfuadendum quod non fecennt fahaberi 

poteft, fummo digito tetigerim, dignetur Deus tis quamvis id , quod fupra diclum eft , egerint, & 

pro fuá mifcricordia Regum, ac Principum, & eorum hic error jam nedum vulgarium hominum ánimos 

Conliliariorum cordibus enunciare quid in his fit fe- communiter comprehendit , fed óc plurium eorum 

cure tenendum , óc quomodo res haec fit tute trac- tfiam , qui inter fapientes enumerantur , nofco etanda 

: ni enim á Patre luminum hasc defcendant , á nim ipfe quendam in Cathalonia Jurifptrit'.im , qui 

quo omue datum optimum, óc omne donum perfe- tota fuá in Regium tribunal , quod aderat, fpc podum,non 

arbitror fieri poífe quod ea ita agantur fita , non vetitus eft per annum, Óc ultra in exut 

ex omni parte & Ecclefia libertati, honorique óc communicatione per quendam Confervatorem Areverendas 

, quas ei debentur, ÓC limul reipublica poftolicum adverfus eum declarata perfiftere rebus 

quieti, óc tranquillitati confulatur : li enim conten- facris intereftendo ac fi nihil, quod foret timendum, 

damus á Principibus fecularibus hanc tollere pote- cum eo geftum fuiflet. 

ftatem , vix erit, ut dicebat Dida. loco fupra citato, Propter -J- has, inquam , óc alias dimeultates, ac ii>2Q 

qum ftatim experimento manileftilfimo comperiamus convenientia non pauca , qua* inde exoriuntur vtlmultum 

calamitatis reipublica invexifte: fi vero can- lem ego quod aliud excogitaretur remedium , quo 

dem poteftatem eifdem principibus concedamus, vix difticultates ceíTarent , máxime ubi multum viget 

etiam erit quin Ecclefiaftica jurifdidio aliquantulum Chriftiana religio , óc fumma in Papam, prout, Chrila-fa 

dici poiiit, undique igitur funt anguítia, non fto gratias, in Hifpania, obedientfej óc fi aliud alii 

fáciles explieatu. non reperirent, ego exiftimarem optimé reipublica; 

18 Ego t licet non d.imnem prorfus fjpra addudum in noftra Cathalonia confultum iri íi per eos ; ad quos 

omnium fere mundi Principum contra judices Eccle- fprdat , totis viribus contenderttur obtineri ab to , 

fiafticos,ex caufa, procedendi modum, nec ad id dif- qui poteft, ut contentiones ha, qua inter judices 

curfum recerim, quem fupra vidiftis , propter fupra- Eecleliafticos delegatos , cum judicibus fecularibus 

dictas tamen. óc alias quamplurimas diífícultates, quas movehtur, qua arbitros per utroíqut- eled.is , óc lup 

in jure circa hanc praxim reperiuntur, quaque in cafu per Regium Cancellarium , ficut il'a, qua fu ffacTo 

quotidiano experimento comperimus contin- citantur inter judices fceele'iaíbeos , ordinarios , cum 

gere , quando prasfertim non habet judex Ecclefia,- eifdem fecularibus judicibus . juxta concordiam Reiticus 

(lieuti ut plurimum ita fuccedit) temporaü- ginas Eleonoris, Óc Cardinaiis Convenarum , de qua 

tates in regno, quae ei propter contumaciam occu- fupra diximus, terminarentur ac deciderentur , tune 

pentur, is enim non obftantibus Regiis mandatis ful- enim non aliter exiftimo fieri ut pleniílime huic 

minat cenfuras, animas illaqueat , óc licet procedat negocio in favorem reipublica, ÓC vaftaüorum do- 

Senatus ad dccLirationcm pcenarum, veluti banni , mini Regís abfque fcrupulo aliqui, Óc laslione ¡uóc 

aliarum. is non propterea a procedimentis abfti- riídídionis Ecckfiaftica eífet profpcclum. divimtus 

net, quia Senatus eas non exequitur , prouti tella- enim il!a concordia fuit per majores noftros e


num. 3. & communiter feribentes in eo text. eíl 

22emm -f de jure expeditum eos habere jurifdiclionem 

ordinariam , qui cam habent á lege , prouti 

notatur in c. ad Ecclefiarum de offi. ordina. Ú in l. 

more major um cum legibus feq. de jurijd. omn. jud. 

Specula. in tit. de ofic. ordinarii §. 1. in prin. & in 

$. 2. Maran. de ord. jud. a¿.par. C. diftinñ. n. 2. bene 

Lancello. in inftit. canon, in titul. de judici is §• eft & 

alia divifio, melius Anthon. Olib. in ufat. alium namq. 

cap.4¿. num. 37. & 38. de jure fifei in noftris con- 

23Ílitutionibas , per rationem -f hanc ita declaratum ex- 

-j-titit in Senatu obfervandum in Scholari, five Meftreefcueles 

civitas ílerdas ut cum eo non procederetur 

per viatn citationis ut veniret informaturus 

banchum regium , fed imo per viam contentionis , 

ex quo junfdicl; nem habet ordinariam , non delegaran! 

, c¡m eam habeat á lege , vigore cap. 1. 2 

Jurare tenentur Ecclefiafici nen alienare inconfulto 

Romano Ponr. ibidem. 

Alienatio non dicitur .fed prioris contin ,:aüo, feu 

exeitttio, qua fit de re! us Ait nari 'olías, ¡biátrn. 

e Superfiuum ut aliquid non dicatur jujjicit quod qui 

mínimum operetur. 

6 Sólita res alienari. poffunt alienari fine confenfu capituli 

, etiam in conf anguín eos. 

7 Sólita res alien ari pofuníy ter um alienari fine folemnitatibus 

fi priores alienationes erant cum eis falla, 

non alias. 

8 Solemnitates alienationis rei Ecclefiaftica fiufficit 

probare veré ínterceffiffe, vel pra'umptive. 

o Sólita res infeudari, poffunt iterum infeudari ,fi cedat 

in evidentem utilitatem Ecclefia tempere nova 

infeudationis, non alias, ubi decifio Rot. Rom. 

IO Solitum quando aliquid dicatur , remiffive. 

& 3. tu. de ftud. generalis in i.vol.conflit. ad relatio- 11 Caufa alienationum debent claré probari, necpranem 

egregii Senatoris Hieronymi Aftor die 26. Ju- fumuntur nifi certis cafibus. & n. 13, 

nri 1604. in caufa Melchioris Monjo , contra tuto- 12 Caufa alien.itionum vel folemnitates non ftyKctí 

res , & éuratores filiorum Raphaehs Prats civitatis 

Illerdae , feriba nefeio quis fuerit, fed videri poterit 

in archivo regio in libro conclulionum , ÓC audivi 

á quodam Senatore ita alias in eodem cafu Scholaris 

univerfitatis illerdae fui líe conclufum in Senatu 

jjncTis tribus aulis. Caeterum tentatum per dictos 

Prasiidentes licet quandoque fit, de anno fcilicet 

1607. ad relationem egregii Senatoris Joannis 

Maj;arola , feriba Monferrato Serra , coram quo ad 

quod enarrentur in inftrumento , fed probentur . 

u'ri dec. noftri Sena. 

13 Solemnitates , & caufa alienationis rei Ecclefiaftica 

an pra'umantur ex amiquitate temporis. 

14 Solemnitas cxtrinfeci reguhiriter non prafimnitr. 

Fallit ex amiquitate temporis , ubi plures decifiones 

noftri, cV aliorum Senatuum', ibidem. 

15 Antiquitas temporis, omnia facit prafumi folemniter 

acia. 

inftantiam Hieronymi Colomer Bajuli villas Biful- 16 Antiquitas quot annorum fit necejfaria ut per eam 

duni fuerit citatus Reverendus Abb.is Balneolarum folemnitates prafumantur, & num. feq. ubi plu- 

Prasfidens Religionis S. Bened'cti ad informandum res decifiones. 

banchum Regium , cum Regiis Senatoribus ne trac- 17 Arbitrio judicis relinquitur qua temporis antiquitas 

tarentur ut delegati Apoftolici per citationem ad fit necejfaria ut folemnitates pra'umantur. 

banchum Regium, fed ut ordinarii ut habentes ju- 18 Praferiptio contra Ecclefiam requirit tempus 40. 

rifdidionem á lege, per contentionem junfdiclionis annorum. 

inter curiam Ecclefiafticam,& fecu'arem coram Revé- Differentia máxima inter pra r 

criptionem rei Ecrendo 

Cancellario , uti obfervatur in reliquis Eccle- clefa, & prafumptionem tituli validi alienatioíiafticis 

judicibus ordiuariis , non potuer^nt tamen nis , ibid. 

id obtinere , feu remanentibus utrifque in fuá opi- 10 Ecclefia poteft impugnare contradum propter htfionione 

, Senatu fcilicet quod erat per citationem ad nem quamvis per antiquitatem temporis folemaibanchum 

Regium contra religionem procedendum tates in eo interventffe prafumatur. 

ex quo dominus Rex eífet in ea polfeiííone , rel¿- 20 Utilitas an prafumatur ex curfu temporis quando 

conditionali'erper referiptum cum claufula , fi in 

evidentem , ócc. juffa erat fieri alienatio. 

21 Solemnitates ut pra r 

gione vero é contra quod per firmam contentionis 

ex eo quod Praslidentes haberent juriídiclionem 

a lege , nec potuerit ufus eos ex ordinariis faceré 

delegatos, máxime cum pauciora , reperirentur tune 

exemplaria, quibus probaretur hos Prsefidentes com- 

umantur an debeant efe enunciata 

in inftrumento, & numer. fequ. ubi decifi. 

mftri Sena. 

paruilfe in bancho Regi> licet plunes citati fuif- 22 Prafumptio folemnitatis tollitur per aliam fortiofent, 

nihil dechratum extitit , fed per taciturnita- rem pra umptionem. 

tem partis remanfit li negocium fine déclaratione, 23 Solemnitates in quibus cafibus non prafumantur, 

ex qua tamen parte magis inclinaret juftitia, ego remifivé. 

non dico , alterius efto judicium , mihi fufficit hasc 24 Reflitutio in integrum datur Ecclefia adverfus praannotafle 

, ex quibus fatis manet hasc materia de- fumptionem folemnitatum. 

clarata, bene verum eft quod fi meum in his ego 2C Caufa alienationum rei Ecclefia funt de jure quavotum 

proferre deberem , mallem proculdubio er- tuor, & qua illa fint. 

rare eligendo viam contentionis quando probabi- 26 Caufa alia,prater fupradíelas quatuor, qua locum 

liter apparere poífet per eam procedi polfe , ficuti faciunt alienationi rei Ecclefia. 

in cafu Praeíidentium dicfas religionis, quam inex- 27 Alienationis uno aclu permiffo & alii fundes pertricabili 

fere Labyrinto proceífus violentias me im- mijfi videntur. 

plicare. 28 Exkaredatio filiorum non folum permittitur ex caufis 

a jure exprefiSyfed etiam ó" ex fimilibus. 

29 Solemnitates requifita in aliena:ionibus rei Ecclefia, 

SUMMAR1A. 

plures funt, & qua illa fint. 

30 Alienatio rei Ecclefia nulliter fiada poteft impugnari 

ab eodem Pralato etiamfi eam juraverit ille. 

Papa aucloritas an fit necejfaria in ómnibus aliena- 31 Sive habet Bcclefia alium , per quem ei poffit contionibus 

attenta Paulina difpofuione. Juli, five non. 

Diciionis , aut, natura. 32 Juramentum Pralati nulliter alienantis potius eft di- 

Sólita res infeudari, vel emphytruticari non compre- cendum perjurium , qudm juramentum. 

hendimtur fub Paulina difpofuione, & ideo poffunt 

fine audoritate Papa iterum eo modo alienari, ubi 

dec. Sena. Portugal. 

4 Etiam fi juraffet Pralatlis non alienare. 

33 Ab folutio juramenti non eft neceffaria Pralato volead 

agere adverfus alienationem reí Ecclefia a 

fe nulliter fadam. 

34 Intelledus tex. in c. peryenit 1. de ju. jur. 

3S Alie-

Glofla XIII. Pars IV. 307 

3C Alienatio nulla rei Ecclefia impugnatur ab eo Pra- fit probare quod agere quis veleb.it, éf hiera habeíato 

, qui illam ftcit nomine Ecclefia , »0» fuo ft- bat praparatam , non tamen potuit eam moveré 

ne abVtutione juramenti. propter dicla impedimenta , remiffivé. 

36 Alienatio rei Ecclefia nulliter fada poteft impugna- 66 Reftitutio conceditur Ec.-bfia adverfus praficriptiori 

ab eodem Pralato pro fuo intcreffe, petita , éf nem intra quadricinium. 

obtenta abfolutione juramenti. 6j Motus proprii, quibus alienationes rei Ecclefia pro- 

Poffe tamen id fieri fine abfolutione alii tenent, pau- hibentur. 

16 infra. 6*8 Me tus proprii valde rigor ofi contra alienationes Ec- 

37 

3* 

Papa afiringitur juramento. clefta correcli. 

Pr alatus quilibet ft perjuras ob non obfervantlam 6*0 Pralatus tenetur, fub reata pee can mortalis res perjuramente 

peram aliénalas recuperare ab miquis poffeffo- 

30. Alienatio etiam de jure permijfa an poffit fieri ribus. 

per Pralutum , qui juravit non alienare remif- 70 Pcena appofita in extravag. ambiriofa, de reb. Ec- 

4 1 

42 

43 

f l v¿ el. alienan, non funt ufu recepta , nec in eas pro- 

j — 

40 Juramentum de non alienando folitum prafiari affecurationibus 

probandarum Ecclejiafticarum, num 

pra r 

umatur femper praftitum. 

Religio fandi BencdLii in multis eíl. quam alia, in 

materia alienationum rei Ecc lefia magis privileg'ata. 

Trañatus dúplex requiritür in alienatione rerum 

Religionis. fancíi Bene dicli, licet unicus /ujjiciat in 

alien at ionibus aliarum Ecclefafticarum rerum. 

Benedictina vulgo nunxupata, qua funt confiitutiones 

Benedicli XII. in favorem religionis divi Bene 

dicli facía , pojjunt allegar i pro jure in caufis illius 

religionis. 

44 Audoritas Papa requiritür in alicnationibus rerum 

religionis divi Benedicli. 

4 c Monafteria ordinis divi Benedicli fere omnia funt 

ab Ordinariis exempta. 

46 Audoritas Papa femper requiritür in alicnationibus 

exemptorum. 

47 Frafcriptio corruit fi allegatur titulus viciofus , qui 

ei initium , éf caufam aederit, & infra , ubi decifio. 

noflri, éf aliorum Senatuum. 

feripti ralbas. 

54 Praferiptio non currit vívente Pralato qui alienationem 

fecit, ubi decif noftri Senatus. 

5J Prafirriptionis extrema funt per eum prob anda, qui 

eam allegat, ubi decifio noftri Senatus. 

$6 Declaratur, fecundum aliquos , modo hic exprejfo. 

57 Prafeript io non currit vacante Ecclejia. 

58 Frafcriptio non ciwrit quandiu Ecclefia eft commendata. 

59 Ecclefia vacans non dicitur vacare per mortem 

commendatarii , qui ultimó eam obtinebat, fed 

per mortem alterius, qui eam habebat antea in 

titulum. 

60 Commendatarius alicujus Ecclefia non dicitur illius 

Pralatus. 

61 Commendatarii non refidentes funt qui máxime dicuntur 

non effe Pralati.éf Ecclefiam vacare quandiu 

ipfi commendatam Ecclefiam habet. 

62 Paria funt non habere Pralatum , éf illam habere 

x inutilem. 

6"$ Frafcriptio non currit tempore belli, éf peftis. 

6$ Prafcriptio fi probatur quod Ji temporis immemorialis 

nulla ab ea témpora fubducumur. 

65 Prafcriptu) ut dicatur non poffe allegan quia non 

caemíerit tempore belli, vel peftis, an neceffum 

J 

pterea quis incidit quod ei contrafaciat. 

71 Poteftas, verbum quid fignificet tam de jure communi 

, quam noflro municipali. 

72 Empara, verbum, quandoque fignific at rnandatum 

quod fit debitor i nec fol y at quod alteri debet, vel 

ne res , quas ab eo habet, tradat. 

73 Empara quandoque etiam fignific at falvaguardiam 

éf guidaticum. 

74 Empara quandoque etiam dicitur in Cathalonia, 

quando dominus aiiqua legitima caufa intercedente 

aliquem privat peffefjione feudi. 

7J Empara apud Gallos dicitur manus injetlio. 

76 Empara realis an poffit fieri tam in feudalibus , 

quam in emphy teotic ariis , éf alia pulchré in materia 

, remiffivé. 

77 Empara non poteft apponi quando eft firmatum de 

jure domino. 

78 Empara verbalis quid fit, éf quando illius incidat 

ufus. 

48 Titulus viciofus non tribuit caufam praferibendi, éf 

eonftituii conmtuit in tn mala mata jiuc. fide. 

40 Alien'tio rei Ecclefia fine caufa, vel folemnitatibus 

79 Empara qua fit per crucum appofitionem qua fit. 

80 Commijfum quid fit, éf quid rem cadere in commiffum. 

81 Cadere a re quid fit. 

Caducitas quid fit, ibid. 

- , v j - . 

' atio- 

82 tammtjjum quare dicatur incurfus pcena priiatt 

dicitur titulus inoficíofus , éf viciofus ex illis, qui nis feudi, vel Er^hyteofis. 

non tribuunt caufam prajcribenai. 

50 Titulas viciofus quando poffit fine confcientia diferimine 

taceri. 

5 1 

8 3 Commiitere delinquere fignific at, éf peccare. 

84 Connniffum dicitur inturfus Ule pcena, in quam quis 

incidit ob non folutam gabellain. 

Pofiefjorio remedio in foro concientia non potefl quis 8 c Commifa hareditas qua dicatur. 

alian inqiretare, quamvis fove at in eo juftitiam, 

86 Commifia pana qua dicatur. 

fi ea non efl in petitorio. 

87 Stipulatio commiffa qua dicatur. 

88 Commiffa obligatio quando dicatur. 

52 Ptaferiptio immemorialis dijfert X centenaria in 

89 Commifforia lex quare dicatur. 

materia tituli vicio fi, éf inofficiofi. 

53 Mala fijes in Cathalonia non attenditur in pra- G L O SS A XIII. PARS IV. 

Continuatur materia alienationis rei Ecclefiafticae. 

T T Is \ íic íupertractatis ratio jam poftolat ut co ] 

JE A revertamur, unde divertimus, 6c continuemus 

materiam alienationis rei Eccleíiafticaí, quam in fuperioribus 

indecifam. 8c interruptam (aliis duéli cogitationibus 

forfan non omnino in utilibus) reliqueramusj 

& circa illud quod num. 18. in l.part. hujus 

^/.13. de andoritate Papa; dicebamus eam folam fuffteere 

ád fuftinendam alienationem rei Ecclefia? abíque 

probatione folemnitatum.utiliter quaeranms nunquid 

hodie attenta Paulinas difpofitione fit neceftaria 

in ómnibus alicnationibus Papas audoritas ad illarum 

validitatem? Redoa. in fape allegat. tracl. de 

Ecclef. non alien, q. 36. nu. 3. refert Condifalvum de 

Viladiego , & Anthon. de Prat. tenentes quod lie , 

quia alias videretur nihil operari ea nova conftitütio, 

ipfe tamen concludit contra eos , & tenet quod 

non, idque propter didionem alternativam, & difjundivam 

aut in ea extrava. appoíitam , qua alternativa, 

óc disjundive eft fumenda, non copulativa 

Ce 4 ficuti

*o8 Claufula IV. 

ficuti probat per multa jura,docens poftea quomodo 

nihilominus dicatur ea conftitutio aliquid operari 

ultra jus commune, videas per te ipfum apud Redoan. 

noftium enim non eft aliena DIETA tranfenbere, 

2 pro didione f autem disjundiva , aut , li perfedam 

volueris ejus cognitionem habere, videas Odavia. 

Vulpel. de prapo. adverb. & conjuntl. figni. in littera 

A. Eft igitur breviter hujus Dodoris fententia quod 

tune tantum requiratur audoritas Papa; in hisalienationibus 

quando fiunt contra difpoíitionem extravagantis, 

aut alienando fimpliciter per propriam, ók veram 

alienationem - aut in emphyteuíim concedendo 

in cafu á jure non permiífo res alias ab antiquo concedi 

non folitas, & line utilitate Eccleíiae, quod per 

Pontificem prohibetur in ea conftitutione, fecus vero 

alias, quia tune fuíficeret cujufeunque alterius legitimi 

fuperioris audoritas, ficuti eft de jure communi 

ftatutum, vel etiam fuíficeret fieri cum ea folemnitate 

, qua fieri confuevifiet, fie ex c. 2. de feud. 

Se pluribus dodoribus, quos allegant, refolvunt Dida. 

var. refol. lib. 2. cap. 17. n. 4. & addi. Mathasi ad 

Guid. Pap. q. 100. Nec eft contemnenda alia Jacobi 

Ferrerii Tholofatis ad eandem dec. nuper, multó poft 

hasc feripta , fada additio, quae pulchré id, quod tradamus 

, declarat. 

a. Et hoc forfan eft, quod voluit Carnificare Senatus 

in decifione caufas Abb. Campirotundi contra viduam 

, Si pupillos Pafquals villas Fran chas Confiuen. 

de qua in fuperioribus meminimus ».4. in ¿.part. hujus 

glof. 13. ubi non fumitur tantum inde motivum 

nullitatis quod in emphyteofim conceflio foret inconfulto 

Romano Pontífice fada , fed quia non confi 

fttbat eam fadam fuiífe confulto Romano Pontífice 

, nec alias Superioris legitimi didorum Abbatis, 

Se conventus ad id poteftatem habentis audoritate, 

óc confenfu accedentibus, quas verba id videntur innucre 

, quod fuperius dicebamus non requtri in ómnibus 

ajieoationibus de neceflitate fummi Pontificis 

audoritatem. 

Et hoc etiam forfan é contrario eft quando per 

veram alienationem aliquid alienatur in cafibus non 

compreheníis fub fecundi parte alternativas : hoc (inquam) 

forfan eft, quod idem Senatus voluit in caufa 

Pauli Soler presbyteri Barcinonen. contra univeríitatem 

de Guimerano ad relationem in 3. inflantia 

N. Planes, ícriba Benedido Sacares, fub die 19. Julii 

ij'97- dum declaravit redudionem quandam de 

ceníuali quodam , quod fiebat Ecclefias , fadam nullam 

omnino eífe obftante noftras Paulina: difpoíitione 

, quamvis fuiífet audoritate, Se decreto Ordinarii 

, prascedente judicio viforum, Se expertorum , roborata 

, ex quo talis redudio veram alienationem faperet, 

quas omnino prohibetur per Paulinam fieri 

abfque audoritate P¿pas. 

Ex his confequitur quod ubi fit alienatio rerum 

Ecclefias in cafibus alias de jure permiííis , vel conceflio 

in emphyteuíim, vel etiam infeudatio de rebus 

alias emphyteuticari, vel infeudari folitis ab antiquo 

non fit neceftarium exquirere Romani Pontificis 

confenfum , Se audoritatem , fed folum requifita de 

jure communi, cum eis folis fuftinentur hujufmodi 

alienationes. 

Et quia circa eas, quae alias folitas funt ab antiquo 

infeudari, vel in emphyteuíim concedi, folent 

quotidie majores oriri cont rever fias, Se ea: funt, quas 

magis in paíatiis frequentantur, libuit propterea, aliis 

^ praterniillis.de his paulifper verba faceré.Dico f igitur 

hac materia quod Henri. Rofental, qui nuper 

copiofum tradatu edidit de feud. cap.^. concl. 21. tenet 

quód cum hujufcemodi res folitas infeudari, vel 

emphyteoticari non fint comprehenfasfub conft. Paulina 

dida , quinimó ab ea exceptas, ut vidimus, ideo 

ipfa* poflunt iterum in feudum , vel emphyteuíim 

concedi abfque Papas audoritate, fi fint ad Ecclefiam 

ex aliquo cafu reverías, imó Se abfque aliqua foleranitate 

, quia non dicitur nova alienatio , fed potius 

antiquas alienationis , Se infeudationis quafi executio 

, ad quod probandum , in glo. littera A. plures + 

allegat id tenentes , Se íignanter Canteram Impe- -f 

rialem apud Gayl. obfer. 116. lib.2. Eis ego acido 

Senatum Luíitanum , qui idem decrevit decif 343. 

apud Antho. de Gam. * , 

Quod -f- idem poftea in concl. 22. extendit etiam 4 

fi juraflet Praelatus fe non aiienaturum íine confenfu 

Romani Pontificis, prout communiter íaciunt omnes, 

qui aliquod beneficium feu aliquem gradum á 

Papa recipiunt, fie ex multis dicit additio. Huera B. 

ad dec. Guid. Pap. 153. Ratio eft eadem cum fuperiori 

, quia fcilicet hasc noftra infeudatio , feu emphyteuticatio 

non dicitur alienatio, fed quafi antiqua 

executio ad quod in glo. 1. littera A. adduxit 

text. in cap. ex parte, extra de feud. ubi id videtur 

Pontifex , fieri poífe, decernere , & plures allegat, 

qui idem probant. 

Et licét poftea ifdem audor dubitare videatur de 

hujufmodi refolutione dum in fine glo. prasdidas dicit 

, caveat quilibet anceps perjurium-, cui dutirationis 

caufam dedit Ciaud. Seyfel. quem allegat, ex quo in 

rub. qui feud. daré pof. par. 2. reg. I. ampli. 2. voluit 

diftingueré inter juramentum, Se juramentum , ut li 

id prasftitum fit fimpliciter de non alienando , vel 

non alienando ultra formam juris, procedat hasc opinio 

, fecus vero fit, íi juraflet Praelatus bona non 

alienare ificonfulto Superiore, vel fine ejus licentia, 

quia non poífet fieri alienatio fine eo confenfu in 

cafibus etiam alias de jure perrn.liis: ego tantum fequutus 

opinionem tantorum patrum, qui eam tenent, 

quos ifdem Rofental allegat, ac rationem evidentem, 

quas id fuadet, quód hasc infeudatio , vel emphyteuticatio 

rei ad Ecclefiam reverfas non cenfeatur nova 

alienatio, fed prioris quaíi exequutio ck. continuatio, 

Se propterea non comprehenfa fub juramento , quod 

de vera, Se propria aiienatione prohibita, eft intelligendum 

, ck Praslatum fie alienantem á perjurio 

excufarem, ck alienationem validam judicarem quamvis 

fadam line Pontificis confenfu , Se audoritate», 

quam etiam , ultra allegatos per Rofental. ubi fuprá 

, tenere videtur Redoa. de reb. Ecclef. non alienan, 

q.-ff. .1 num- 70. ubi declarat quomodo id lit 

intelligendum. Caldas á Perey. de nova, emphy. q. 

Ii. num. 30. Se Pater. Molin. de contrae!, difp. 468. 

numer. 17. clarius , ck apertius eandem opinionem 

fequitur Joan. Gutier. de jira, confirma, par. 1. cap. 

52. nu. 4. poft Caflador. de acquir. rer. domin. dec. 1. 

num. 12. Nec mihi dicatur, quod Seyfel dicit, juramentum 

nihil operaturum li hanc opinionem fequimur-, 

quia imó multum operatur, facit enim inciderc 

in perjurium ipfum aben intem in cafibus á 

jure prohibitis, óc femper retardat eum metus perjurii 

ne prohibitam alienationem faciat, Ók quandoque 

accumulat forum foro , quod f fufficere debet c 

ut alias fuperftuc quid appofitum non dicatur, fcilicet 

vel quid mínimum operetur ex Calfan. conf. JI. 

num. 4. & 8. Barz. decif. 12. numer. 16. fjr decif. 71. 

num. 17. ók Surd. confil. $4}. num. 40. prout in terminis 

ita dicit Redoa. de reb. Ecclef. 55". num. 31. 

Reliqua , quas huc adduci potuillent , petantur á 

Dodoribus, quos infra citamus ad quasíiionem an 

juramentum de non alienando prasftitum operetur 

tam quoad prohibitas,quám etiam quoad licitas quafcunque 

alienationes. 

Eandem -j- principalem refolutionem , quód fci- $ 

licet res folitas alienari poífint, reverfas ad Ecclefiam 

infeudari fine folemnitate , extendit iifdem Rofental. 

alleg. cap. 4. conclu. 21. ut etiam fieri poflit fine 

confenfu capituli, óc concl. 23. etiam li fint coníanguinei 

ii, quibus eft facienda nova infeudatio, 

vel cmphyteoticatio , circa quas , quia plené probata 

per

Gloffa XIII. Pars IV. 309 

per audorem fupradidum , ego ampliüs non im- ft§. 1 ç 1. & ibi Mat he. in addi. Unde infertur quanmoror. 

^ tum penclitetur doctrina Vine. Caro, decifio. feu cafu 

Solüm noto, f quod is audor omifit advertere, 52. n. 28. cum quo videtur convenirle Anthon. Fab. 

fupradida intelligi vera quando alise infeudationes , in fuo C. lib.4¿. tit. 28. de reb. alien, non alien, dtfi. 7. 

feu in emphyteuíim concesiones fuifient cum debí- contradum in dubio prasfumi iu utilitatem Eccleíia 

tis folemnitatibus fada , tune enim poft reverlio- celebratum , óc licet ipfe ad id confirmandum allegat 

nem ad Ecclefiam , Ti denuó forent iu feudum , Bal. in c. 1. de his qui feud. dar. pof. óc Alex. in convcl 

in emphyteufim conceclendas, non eífet necef- ^/.79. col. 66. lib. 1. hi tamen id tune verum dicunt 

farium id faceré cum aliis folemnitatibus , fecus ve- quando eflent forma fervata, óc fuperioris decretum 

ró fi priores non eflent fada cum folemnitatibus, interpofitum,tune enim dicunt fore locum hujufmotunc 

enim non valeret ultima , fi fine eis fada ef- di prasfumptioni , non aliter , nec alio modo, ad 

fet: Ratio videtur evidens, quia cum fit hac ubi- emod melius eundem Bal. citavit additio ad Guid. 

ma conceflio quafi exequutio, 8c coutinuatio prio- Pap. d. decif. 152. in littera A. 8c Alexand. Raud. de 

rum , fi in his adfucrunt debitas folemnitates , non analog. lib. c. 38. w.49. quám autem diverfus fit unus 

eft neceflarium quod in illa fimiliter adhibeantur , cafus' ab alio , dijudicet ifdem ipfe Carro. 8c qui lafi 

autem non arfueruñt folemnitates pradida in tius id videre voluerit, evolvat Odavia. Simoncel. 

prioribus illa; fuerunt nullx , ac nulliter fada ,.& de decret. lib. 3. tit. 7. infpeíl. 3 n. 44. unde & ex aliis 

propterea nulla, ¿X nulliter fada diei debet qua; fit multis numeris pvacedentibus, Óc fequentibus mateultimo 

in illarum exequutionem , & continuationem, riam háuriet, qua ad hujus rei perfedam deveniat 

li: in terminis tenet Rot. Romana apud Cafar, de cognitionem. :'. 

Graf. dec. 134. num. 14 & 135. num. 19. dicens ex Nec fuíficit f quód in inftrumento alienationis e-13 

Curt. Junio, de feud. in 2. part. qu. I. col. 2. verfic. 4. narretur aliquam ex prasdidis caufis cum folemnime 

movet , quod didum illud, ultima in feudum, tatibus interíuífe, Guid. Pap. in alleg. dec. ici. Rovel 

emphyteufim concefiio efl executio antiqua , debet lan. á Val. in alleg. confil 1 

). n.lQ.vol.i. Jofeph. Ludo, 

inteiligi hoc pado , nempe quod quando res femel dec. Yeruf. 93. n. 20. THOM. Gram. dec.^t). n. \6. & 29. 

fuit alienata cum debitis folemnitatibus videatur ex Redoa. ín fape alleg. tracl. de reb. Eccl. non alien, q.20. 

tune ftatutum 8c ordinatum quali iu prima illius n.68. & 78]! optimam hujufee reddens rationem , quia 

alienationis , quod de catero poííit res illa aliena- alias nihil dicerentur egilfe jura noftra , qua tam 

ri > 8c propterea quando revertitur ad dominum di- enixe prohibuerunt perlonis Ecclefiafticis rerum Ec-' 

redum , 6C de novo alienatur, in hoc dicitur execu- cletia alienationes, li ex fola aífertione ipfarum cau- 

• tioni demandan antiqua alienatio , patet Moli. ubi fe alienationum , 8c folemnitates probata dicerenmox 

allegabitur infra. tur , eiTet enim t inc in manu alienant'mm , ut quan* 

g Intelligo -j- quod de folemnitatibus antiqua alie- do velient poflent viiide alienare , licet in rei verinationis, 

conftet vel veré, vel prafumptive , quod tate non adeífet aliqua ex caufis qua alienationem 

idem eft, non quod femper fit, hujufmodi folemnita- permittunt, unde per indiredum fieret licitum , quod 

tes vero iutervenifle, probandum, prouti ex multis, direde eít prohibitum , 3c faciié fraadibus via apequa 

circa prasiumptionem earum diximus in inferió- riretur , quia eadem facditate, qua quis induccretur 

ribus,colligi poteft non difficiliter, óc in terminis pa- ad alienandam , eadem etiam irnluceretur proculdutet 

Molina de contra. 9.468. n. 17. bio ad coufitendum , viden. Malear, concl. ye. n 1$. 

9 Intelligot item quod hac ultima in feudum, vel cum feq. qui una cum Dodoribus fupra citatis antiin 

emphyteufim conceflio cedat in utiluaiem Eccle- quos allegant Scribentes, qui hanc probant veriííik 

fias infpedo tépore contradus iliius,NCC fufficiat quód mam opinionem , adde Malvali. in confi. c6. nu. 19. 

prima conceflio attento tempore illius elle ECCTCÜA /. 1. & Alex. R tuden. in appendi. ad tratl. de analog. 

utiiis , íi hasc ultima fuo tempore apparet damnoía , ¿.par. n. 124. id quod enunciatur exprelfe in moti- + 

idque probatur ex pluribus ac praíenim manifefté vis fententia lata in caufa Abbatis Campirotundi 

ex tex. in allega, extrav. ambitiofa, in illis verbis, pra- contra viduam , Óc pupillos Pafquals , de qua in futerquam 

in cafibus d jure permifis , ac de rebus, Ó* bo- perioribus verba fecimus. 

nis in emphyteufim ab antiquo concedi folnis (f tune in An autem -j- faltem ex antiquitate temporis prse-IJ 

Eccle fiarum evidentem utilitatem, dicho enim tune de- fumantur tam caufa alienationum, quam etiam fonotat 

cxtremitatem temporis , ex text. in c. de feud. lemnitates in eis requintas 8c neceflarias dubitationis 

ibi Ji videris expediré , qua important arbitrium bo- eft non mod'cas , in qua qui eam pertradarunt, dum 

•J- ni viri, fie Rota Romana definivit apud Cafa, de Graf. ei lucem afierre voiuerunt, tenebras potius accerdec. 

ck multirariam probavit nec exiftimo alio opus fide viíi funt , quod faue eft fumme dolendum , 

efle ad juftitiam hujus opinionis maniíeftandam pra- quod in re tam neceflaria , de quaque quotidie in 

ter id , quos is.doctor ibi allegat : hanc decilionem paiatiis contingit difputatio, óc in quam folent reinferius 

in gloíl. cenfuum, & cenfualium ailegaví ad fol vi omnes fere caufa, quas contra hujufmodi alieidem 

propoíitum , ubi videbis. nationes inftruuntur , tam varié procelferint Dodo- 

10 Sed + qualiter, óc quando dicatur aliqua res foli- res, ut quid certo tene.idum fit non poflit faciliter 

ta infeudari, vel in emphyteufim concedí ut fuperius ex eis comprehendi, faxit Deus ne nobis, poftquam 

adduda locum habeant, Óc qua ad id requirantur, multum in ejus dubitationis enodatione elaborave- 

& declarant tibi Gam. allegat. decif. 343. Rauden. rimus , idem , quod aliis, miferé contingit. lmpriconfil. 

17. nu. 64. ¿r 68. p. 8. illius confilii, adde Fa- mis autem eft quod caufas alienationum ab ipíis lóchin. 

cbntro. jur. lib. 7. r. 67. óc quos late refert Ro- lemnitatibus feparemus , óc diftinguamus , in ill.s 

fental. d. c. 4. concl.2c¡. per tot. qua* Gam. dec. fum me enim jam in fuperioribus num. 11. quid foret tenotan, 

eft ad totalem materia , quam huc ulque tra- nendum ex mente Dodorum docuimus, circa quod 

davimus , óc aliarum contingibilium declarationem , tamen adhuc vide Raud. in fape alleg. confil. 17. /7quam 

fi ab hoc audore non babeas, vix erit quod lius 5.p. .i. num. l. eum feq. ifdem Raud. de analog. 

ab alio habere poííit. I. cap. 38. num. 66. & 6~f. Hac igitur ego in re , 

II Declarantur f quas in fuperioribus circa quintam omiflo multiloquio omiííifque multis , qua circa foannotationem 

, quam explicamus , in principio do- lemnitatum tam extrinfecarum , quam intnnfecarum 

cuimus , caulas alienationis fore probandas, adeó praefumptionem docet Aymon. Crav. de anti. temp.2. 

vera elfe ut in eis non fu locus prasfumptioni, fed p. incip. ex pramiffis per tot. Jaco. Menoc. de pra r 

ump. 

imo clare , & manifefté probanda lunt, ut probant l.j.pra'ump. I. 2. Jofeph. Mafcar.deprob. concl.~]< l. & 

Dodores ibi allegati , quibus adde Guid. Pap. deci- concl. 1317. Borgnin. Ceval. in alleg. dec.ty. & 46. 

Aíex,

fio ji I Claufula IV. r 

. fl 

Alex. Raud. in alleg. refpon!. IJ. ini. illius part. 1.1. allegat. concluf. 1317. n. 44. Alii requíri curfum tri- c 

tefponforum. Feli. inc. ficut a n. 26. de re jud. & Re- ginta annorum quos refert Francifcus Vivi. cit. dec. 

huff. in competid, alien.rer. Eccle. n. 13. & J4. qui ele- 2S9. ?z.jQ. 1.2. & 534. ff. 34. /.4. Alii denique volueganter 

in genere de his agunt, breviter & refolutive runt neceífarios ad id effe centum annos, hos Aucprocedendo 

, ac certiflimis Doclorum tradit ionibus tores corhmemorat Mafcar. ubi fuperius n. 45. verf. 

i4Ínhaerendo dico j quod licet regular iter folemni tas Aliter fentit. Crave. autem, & Menoch. i n locis fuextrinfeca 

non prasfumatur interveniffe juxta l. qua- pra citatis,ille fcilicet in ¿.part. tracl. de antiqu. temp. 

•cunque ,%. fn.de public. in rem ac. Sc pluribus docent hic vero de prafump. lib. ú. praf. 132. qui magis ex 

Meno. & Mafcar. ubi fuperius, nihilominus ex anti- propofito hac de re egerunt, multis fe invoivunt, 

quítate temporis proculdubio prasfumitur , pro- multofque cafus diílinguunt, quibus contrarias Doct>ant 

latiííimé Dodores fupra citati , de fignanter torum fententias inter fe componant. 

Crav. Menoc. óc Mafcar. quibus adde fequent es, qui Mihi f tamen , poft confiderata cum diligential7 

teftantur decifum, & obfervatum in Senátibus, quo- quas in propofito tradunt fupradidi Dodores , ex 

rum ipfi decifiones feribunt, Andr. Gayl. pratl. obfer. quibus eliciebam vix pofte in materia certam dari 

lib. 2. obfer. 161. Cap. dec. 16. Gam. dec. 49. nu. 3. & regulam & dodrinam, propter tot, tantafque cirdec. 

83. n. 2. Jaco. But. dec. 31 c. lib.i. & dec.2\Q.n. }. cunftantias fadi quas confiderant Dodores ut in 

lib. 2. quibus adde Alex. Raud. trocí, de analog. lib. 1. uno unum dicant, & in alio aliud refpondeant, plac 

38. w.15. ubi dicit ita obfervatum in Paramen. Pa- cuit tándem opinio ejufdem MenocJL, in tratl. de arx'iii. 

Sc rurfus n. 17. ubi ita*etiam declaratum "teftator bit. jud. cafu 3. lib. 2. centum 1. num. 1. quod id toín 

Rot. Rom. adde eumdem Raud.in d. lib.x. de ana- tum remittendum judicis arbitrio fit, & eam dicit 

log. cap. 38. n. 106. & 107. Fran. Mar. dec. 472. n. 3. crebriorem opinionem, cüi fe etiam libenter acce- , 

francifc. Vivi. dec. 280. num. 39. lib. 2. & decif. 538. dere in tanta varietate dicit Mafcar. in allegat, con- 

.».34. lib. 4. Matth. de Afflid. dec. 107. a. nu. ?. Guid. cln, 1317. »«.,47. otante eos idem voluerunt But. & 

Páp. decif. 151. infin. cum mille aliis , quos ifti re.fe- Hoftienf. in crillud de prafumpt. Tiraquel. in l.fi unrunt, 

in quorum allegatione non duximus amplius quam ver fic. omnia } ti. 31. C. de revocari. don. cum aliis, . 

ímmorandum, quia nihil afferr'ét haec diligentia uti- quos ipfi al legan t, is enim judex optimé perpénfis 

litatis , fuíficiat horum allegado , quordm dodrinas qualitatibus, & circumílantiis fadi, an agatur de re 

utpote nudas omni affedione, folent pluris haberi magni, véH ñiodici prasjudicü, an de interefle terquam 

eorum qui confilia confcripferunt faltem a- tii, & aliis quas confiderant fupradidi Dodores , 

pud me gravifíimas funt audoritatis. Hi omnes hanc poterit juxta qualitatem fadi fequendo dodorum 

vocant communem opinionem, adde , fi vis, ut fere prasdidorum fententias, quas ei multum afferent ad 

omnes habeas qui de his fcripferunt, quos longa id luminis , arbitran quod tempus in materia debeat 

. ferie refert Joan, del Caftillo Sotomajor quotidia. dici antiquum. 

efintroverf.jier.de ufufrutl. lib. I. cap. C4. n. 26. fuper- Unum tamen hoc ómnibus animadvertendum duaddenda 

his eft pulchra Anthon. Fabri definitio 7. ximus, Francifcum Vivi. cujus magna folet effe apud 

in fuo Cod Ub. 4. tit. 38. de reb. alienat. & tit. 42. ¿efi. dodos audoritas, in allegat. dec. 534. ««wz.34. lib. 4. 

53. ubi aíferit decifum in Senato Sebufia. valere alie- conftanter defenderé abfque diftindione aiiqua ad 

nat. rei Eccleíiáfticas fine folemnitatibus, dum adfit hujufmódi prasfumptioriem inducendam requiri de 

antiquitas temporis, quas eas facit prasfumi & utili- neceffitate curfum triginta annorum Sc id dicit eñe 

tas. Hanc fequutus eft nofter Senatus in caufa nob. verius, & receptius , & fententiam Crave. contra- 

Fratris Marti ni a Férrea Caftellani Ampoft contra rium tenentis falfiflimam. Anth. autem Fabr. ubi fuhomines 

locorum de Miravet. & Beniífanet, refe- pra dicit fumeere viginti* annos. In cafu noftri Serente 

egregio Senatore Jo. JWagarola fub die 9. Sept. natus, fupra primo relato elapíüm erat tempus pluf- 

1609. feriba Poiguert,ubi exprefle declaravit ex an- quam feptuaginta annorum, quod fufficere exiftimatiquitate 

temporis, Sc obfervantia fequuta prasfumi tura eft ad prasfumptio nem folemnitatum. 

has folemnitates intervenifte : quas neceffarias funt Verum -j- quomodo' admitti poffit prasfumptio ex 18 

alienationibus rerum Ecclefias. idem poftea ifdem curfu temporis, quod minus fit 40. annorum, ut fecu- 

Senatus declaravit eodem Magarola referente in alia rus íit qui eam allegat, dubitationem continere vifimili 

caufa fratri Raymondi Olmen. contra Mat- detur non modicam, cum tantum temporis ad prasthasum 

Boteller Dertufen. feriba Cortel', ubi vide- feribendum contra Ecclef. fit neceífarium, jeg.fin. C. 

re poteris. Ex hac generali propofitiorie multa ad de facrofan. Ecclef. & fie videatur non poífe ante lamultos 

cafus particulares in praxi faciliter circa hu- pfum didi temporis dari aiiqua fecuritás. Refpondejufmodi 

prasfumptiones quotidie contingentes , de- mus tamen hoc noftro in cafu non ageré nos de prasducunt 

late Doctores fupra «itati, quas non poflu- feribenda re Ecclefias, nec dicimus quod talis prasmus 

nos hic inferere , ne extra materiam diu va- feriptio induci poílit ex curfu temporis, quod ponigaíle 

dici valeamus ; fatis arbitramur noftro muneri . mus ad prasfumptionem folemnitatum, fed tantum aíatisfeciífe 

íi meruerimus cum aiiqua fatisfadione gimus de prasfumendo valido titulo alienationis reí 

ab hac caufarum , Sc folemnitatum praefumptionis Ecclefias, inqua non probantur inter fui fíe folemniexplanatione 

, quam fufeepimus , nos explicare. tates requintas, ut illam non poífit impugnare pras- 

5 Rationem f addunt Dodores eandem cum dido, texto nullitatis, fitque propterea in hoc fenfu fecurus 

quia propter antiquitatem temporis omnia prasfu- is, in quem alienatio fada fuiífet, magna eft enim 

muntur folemniter ada , c. ea nofeitur , de bis qua inter hasc differentia , pulchré Anthon. Fabr, in fuo 

fiunt a Traía, c. per venit. de emp. ¿f vend. Gayl. aüe- Códice ditlo titulo de rebus alien, di fifi. 7. n. 6. qui allega, 

obfer. 161. n.6. gat text. incap. ea nofeitur-, de his quas fiunt a Pras- 

5 Et licet \ Dodores omnes in fupradida propofi- lat. Sc Guid. Pap. dec. 15. infin. qui tamen nihil dicit. 

tione, Sc generali conclufione conveniant quod ex Casterum -j- ex hoc non cenfetur propterea Ecclefia 

temporis antiquitate prasfumatur folemnitas, non ta- deftitufa omni remedio, poteft enim nihilominus nulmen 

concordant in tempore, quoad id opus fit: ma- litatem proponere, & probare, Crave. ubi fupra nitxima 

eft enim ínter eos in hoc difTenfio, adeo ut mor. 82. Mafcar. etiam ubi próxime num. 33. & obmerito 

dicat Crave. de antiq. temp» 3. parte in prin. tinebit, vel etiam agere remedio refeiforio vel relatum 

hunc eífe campum certaminis, in quo varié ftitutorio íi lasfio interceflerit, hasc docet Crave. 

ínter milites belli noftri certatum reperitur. Hac in in dido tratlat. de antiqu. temp. 3. par. n.a>.&%. Cirre 

plores funt,qui fimpliciter tenent ex lapfu decem ca quas memini mihi cum quodam non infirmi noannorum 

prasfumi folemnitates, quos refert Mafcar. minis noftrate advocato confultis pro certo Praslato 

con-»

contigiíTe, quod vix potuiflem ei perfuadere , quod 

licet emphyteota foret íecurus ex antiquitate temporis 

iu eo fenfu , quo fupra explicui, nihilominus 

poííet Praslatus contra eum agere , vel reítitutorio 

vel refciforio remedio propter lalionem quae in 

conceífione in emphyteufim interceíTerat. Alio etiam 

modo Eccl. fuccurri poterit reftitutionem in 

íointegrum ut inferius dicctur. Quod f idem circa 

utilitatem an procedat etiam in alienatione, per re- 

GloíTa XIII. Pars IV. 

ptio enim eft ratiocinatio fumpta á veril-nuli , ex 

Bal. in rub. de proba* imo appellatur verifinulttudo , 

c. conjlitutis I. ibi quia verijimile non videtur de tejlibus. 

Mafcar. deprob. tom. I. q. 10. n. 13. Ó" ly unde 

in omni eo , quod verilimile non erit, non poterit 

cadere prasfumptio , nemo autein dicere cum ratio-* 

ne pofle videtur verifimile efte quod fuerint in alienatione 

rei Ecclefiaflica fervatae fclemnttates quan- 

111n.1a1v.u1 ^.v/vv-vc^ ....v.^v.w..^, .„ do in inflrumento iliius non tuerint enunciaras, Sc 

feriptum Papas cum claufula , tibi per di/igentem fi f de jure per aliquam aliam prasfumptionera po-22 

inqitijitionem in evidentem Ecclefia utilitatem cederé tiorem prasfumptione folemnitatis ex antiquitate 

conflit erit y Sc lie cum commiflione conditionali la- temporis indocta, ea eiiditur juxta dodrinam Maleta 

, tradat late Borgni. Caval. alleg. dec. 48. n. 28. car. in jeepe alleg. concl. 1317. n. 3J. poft Crave. ubi 

ubi ex multis quas adducit, tenet quod imo etiam fuperius «.50. quod ex propofito generalitér in omni 

tali cafu fufficiat hujuímodi prasfumpta ex antiqui- materia quomodo procedat , e*piicat Meno, de pratate 

tempons utilitas. Jump. ¡ib. 1. q. JO. per tot. certe per hanc , quod nóh 

21 An autem f ooorteat enuncian faltem folemnita- íit verilimile folemnitates non enunciaras in inftrutes 

ádhibitas fuifte in inflrumento alienationis , ut mentó interfuilfe in alienatione videtur deberé omprasfumptioni 

praedidae fit locus, non eft certum in- niño judicari elifa. 

ter DD. Rot. enim Rom. apud Achil. de Graf. dec. In primo cafu noftri Senatus , de quo fupra, non 

I 199. tenet , Sc declaratum dicit quod fic, & coliges erat enunciatum quod intercefiifíent folemnitates , 

plene ex traditis in propolito per Menoc. alie, pra- imo dicebatur in alienatione quos adus fiebat íic ut 

fum. 152. a. n. 36. lib.%. ídem etiam.videtur probare interveniret poftea , Sc accederet ei audoritas Sc 

Fel. in c. quoniam contr. n. 38. dé proa. Alç. ptafum. confenfus magni Rodenfis Magiílri , quam tamen, 

\o.reg.\. Sc plures, quos allegat Mafcar. alie. conc. Sc quam non conftabat intervenifte & tamen Se- 

1317. n. 34. Menoch. allega, prafump. c. JI. nü.ng. natus exifiimavit íufticere prasfumptionem folemni- f 

lib. 3. Caval. dec. 46. n. 22. & 21,. Caro, de loca. & tatum ex tanti temporis lapfo , Sc audivi ego á 

condit. tit. de rebus Ecclef non aken.n.%. Redoa. a.39. quodam ex clariífimjs Senatoribus eos habuilTe pro 

n. 2). quibus adde Matihas. de ArlLch dec. 107. n'¡. conftanti quod five enunciarentur, ñve non, fo- 

& dec. Thom. Gam. dec.JC). n.2i. ubi decifiones lemnitates pras;lid;e , íemper locus eflet prasfum- 

Senatuum, quatenus volunt tantüm prasfumi felem- ptioni ex antiquitate temporis folum inquieb»t dunitates 

, quando de alienatione non conftat per pu- hium apud eos fuiífe, quod tempus requiíeretur ad 

blicum inftrumentum, li enim (inquiunt) illud' often- id , & valde periculofam exiftimalle opinionem u- 1 

- 

deretur , & in eo non apparerent folemnitates tune rum , qui 30. vel 40. annorum fpatium ad id fufficere 

non fore locum volunt prarfumptioni , eo dudi ar aibitrabantur. 

gumento , quod tune fimus in claris quod non inter- Rot. etiam Roma idem pluries declaravit, uti apceilerint 

fo.emnitates , & íic non fit locus pras fu mparet ex Put. decif. nu. 2. par. 2. Sc comprobmit 

ptioni. Alii tenent quod five enuncientur folemni pluries decifiones ejufdem Rot. mauufcriptas, audentates, 

five non , Sc live appareac de alienatione per ticas tamen , quas funt exhibitas in caufa frattis Rayr 

inflrumentum publicum íive non , femper lit locus mundi Oiinera contra Mathe. Botreíler. Dertuzen. 

prasfumptioni ex antiquitate temporis refultanü , ad relationem egreg. Sena. Joan. Magarola ver 

Alex. conf 89. circa I. nu.g.lib. I. Crave. J. par. 3. tenti , feriba Cortél', ubi pluribus hanc reperie, opi 

de antiquitate temp. n. 27. plures ad idem allegantur nionem confirmatam , quod fcilicet ad prasfumptio 

apud Redoa. q. 39. quibus adde Ant. Gam. dec. 49. nem inducendam non lit neeeflana enunciatio fo- 

n. 3. ubi expreíliílime noftrum intentum probat , .& lemnitatum , & ibi referuntur qui communem ap- 

^ ita in Senatu Lufitano conclufum óflirmai, Sc dec. 83. pelhmt opinionem , tu bene comidera , qui vid

Claufula IV. 

Pet. Anth. de Petra in addi. Matthe. in fcholio ad fa- tor , de rebus Ecclef a non alienand Se ibi AMP?, & 

pe alleg. motum proprium Paul. IV in vol. mot prop. Se Dodores , c. 2. eo. tit. in 6. c. pervenit. i. de jar jur. 

addit. ad Guid. Pap. dec. 149. in littera B. Maran. de Hoíiien. in fumma tit. ne Sede vacan. §. 1 li: r; • I. 

multi. alien, n. 4. in l. julemus nulli, Ç.'fi [¿me hac, nu IQ. C. de fot ro- 

26 Praster f has alienandi caufas , alias etiam dicunt fantl. tecle/. Dec. in cor.fil.s-]^. infin. Fran. de Are. 

Dodores fore legitimas, propter quas alienatio fufti- in confil 113. col.2. Nicol. de Mil. in ¡no reper t. verbo 

neatur, veluti inundationis periculum Ángel, in leg. 

non folum de peti. hared. Simoncel. de decret. lib.¿. tit. 

8. infpec. 12. num. 80. Alex. Rauden. in fape allega, 

refp. 17. par. 3. n. 21. vol. refponf. Ítem fi res Eccleíia? 

íit longe lita, ita ut commodé frui non polTit, 

f.fin autem annuale legatum, in anclen, de Ecclef. tit. 

colum. 9. Molin. de primo Hifpa. lib. 4. cap. 4. nu. 17. 

Alias 56. caufas jufta alienationis (ut nos brevitati 

referendo tantum , ftudeamus) adducit Gaoop. in extravagan. 

Ambitiofa, & alias Seraphy. de privileg. juram. 

privileg. ¿2. alias adducit audor voluminis communium 

o inionum tom. 1. loco 1. tit. 4. c. 2. Se alias 

Maran. ubi fuperius Wum. 4. cum fequ. fi tamen has 

omnes caufae attentiüs conliderentur videbimus omnes 

ad qaatuor fupra relatas , reduci, prouti animadvertit, 

ante nos , praalleg 1. addit. ad'Guid. Pap. dec. 

149. in littera 2?. 

27 Et haec f ex ea quidem regula robur accipiunt ae 

vires, quá docemur alienationis uno adu perrruífo 

¿kalium ilii íimilem ejufdem effedus, velmelioris 

permiílum etiam cenfen , ita Bart. per illum , tex. in 

l. ficut fed fipermiferit f. ju. qu. cauf. *pig. vel hypot. 

tacit. contra, n.i. ita in fimili calo ad propoutum argumentatur 

Moli. de primoge. Hifpa. lib.^.c.

37¿ e 

GloíTa XIII. Pars IV. 1 ?i3 

J ur 

' J ur c a m 

' ipfum + fíe de jure divino , c. & fi 

afitbrifius eod. titul. nec j" etiam novum Praelatum , 

etiam fi íit Epifcopus incidere in perjurium contraveniendo 

juramento Fe), in c. dilecta, numer. 18. de 

probat. pulchré Casf.de Graf. in allegat.decifi. 88. Hasc 

notiora funt quam debeant aliter nobis explican, nec 

debét Praelatus, poftquam in obfervatione juramenti 

&in perjurio non eíl magis privilegiatus , quám alii 

privati, in hoc eíle illis deterioris conditionis, quód 

obtenta abfolutione juramenti non poífet, íicut ipíi, 

in cafibus de jure permifíis agere ad refeifionem contraclus 

a fe celebran, pulchra in propofito gl. in c. 

pervenit y de jur. jur. verbo, rebus fuis. 

Legi multó poft hasc feripta , Nicola. Garcia. de 

bene ff part.2. c.2. a n.tf.cum fequen. qui videtur velle 

quod non folum pro Ecclefia , fed etiam pro 

íéipfo poflifi alienas contravenir? non obftante juramento, 

eum vide, & ad verte an ex addu&is per 

ipfum debeat a noftra opinione recedere, nos enim 

folum veritatem inquirimus, 8c undecunque 

veniat, amplexabimur libenter. 

ap Notamus + nono , quod fi Praelatus in initio íuícepti 

regiminis jura vit non alienare inconfulto 

Romano Pontífice , eft dubium, an tune poííit ahenare 

in caíibus á jure pcrmiSis , & expreifis, & 

an fiat perjuros íi alienaverit, quód quia late ira- " 

dant Abb. in c. ut fuper de reb. Ecclef ce non. alien.& in 

c.fi. eo. tit. Dida. lib. 2. var. c. 16. nu. 2. Redoa.^.o.w. 

7. cumfequkq. 51. c. 1. n. 14. & plenkis q. 5$-per tot. 

Alex. Raud. in fape alleg. refp. 17. im. par.n.2 j 2.4/0/. 

I. Bened. Canophi, in repetí, extravag. ambitiofie n. 

83. de reb. Eccle. non alien. Se fuíiífime poft omnes, 

Joan. Gutier. de jura.confirm.par. 1. c. 52. per totum , 

nos ne adum agere videamur, hanc difputationem 

de induftna omittimus. 

40 Hac -j- folum unum advertentcs quod ex quo 

iftud juramentum eft neceíTaripm quodammodo , 8c 

praeftarj confuetum', .prasfumitur femper prasílitam 

j- á Praslaíis, & inferioribus beneficiatis ín aflecuratíone 

dignitatis, veí beneficii , prouti late ex decifi. ¡ 

Rot. ck. aliis confirmar, Redoa. d. q. < 

18. cum multis quos ipfi allegant. 

Aliud f fpeciale quod habet nobilis Benedictina^ 

Religio , eft quod licet in fuperioribus ¡tac eadem 4. 

par. gl. 13. numer. 1. dixerimus in alienationibus 

rei Ecclefias non requín de neceífitate audoritatem 

Papas, fed fufficere audoritatem legílimi Superioris, 

nihilominus in rebus, 8c bonis didas Religionis 

alienandis neceflaria eft fummi Pontificis 

audoritas , prouti habetur in eifdem Benedidi.r.i 1. 

de forma juran, a Prala. prafi. 8c refert Redoa. ubi 

próxime. 

Nec -j" id mirum, cum fere omnia ejufmodi re-4^ 

ligionis monafteria, ex particulari Sedis Apcftolicas 

gratia, exempta dicantur in quibus f legitimus Su-d6" 

perior , qui debet poneré \ audoritatem, eft Romanus 

Pontifex , glo. in clem. 1. verbo proprii 3 de reb. 

E'ccl. ñon alie. Afflid. dec. lOJ. n. 7. 

Nota -J- undecjmó quod fi per eum ín quem fada47 

fuit alienatio, vel ejus fucceíforem allcgetur antiqua 

pofleflio, 8c praferiptio rei alienatas, multa contra 

eam opponi poterunt. Primó fi fimul cum ea allegetur 

titulus alienationis vitiofus, 8c inoíficiofus ex 

defedu caufarum , vel folemnitatum quem conftet 

didas poíieflioni , & prasferiptiohi dediífe initium 

8c caufam tune opponi poterit quod ea poíTeííio, 

8c prasícriptio quantumvis immemorialis, non efl 

legitima, nec aliquid operatur, fed imo corruit •> 

8c deftruitur ex tali titulo vitiofo in quo fundatur , 

quia -j- non potuit daré caufam praefcribendi , ÍÍP048 

conftítuit femper prafferibentem in mala fide , docent 

pulchré Grave, de antiq. temp. 4. parte i>. materia 

fingularitatis n. 1. ver. primus cafus, cum feq .Molin. 

de primog Hifpa. lib. 2. c. 6. num. 65. cum fea. 

Dida. in reg. pofejfor. 2. part. $. 3. n. 7. in fin. & §. 

8. n. 4. Malear, de prob. concluí. 13 2. n.63. eu^t fimil. 

Ror. in novis decif. 257. & Achil. de Graf. decif 

2^67. num. 2. ubi de duabus Rot. in propofito decifionibus 

atteftatur. Alia dúo exempiaria repetí fuiflelr 

in confiftorio Bajulias Generalis, cum conclufione 

tamen noftri Senatus , referente egregio olim Sena 

j de quo agebatur in 

ómnibus patefacere) quod religio Benedictina in dida caufa, fed alius diverfus. 

duobus prasfertim cenfétur, praster alias religiones 

.Quod autem t titulus ifte, de quo agimus defe-49 

& Ecclefias , circa hujufmodi alienationes priviíeduofus 

in folemnitatibus , & caufis fit ex his , qui' 

£2giata, ac imprimís -{- circa tradatus, qui fieri de prasferiptioni caufam daré non poflunt, - tenet exbet 

inter alienantes, num Ecclefias expediatalienapreffé Moli. praster alios , ubi fupra 6S. ver. caterum 

tionem faceré nec ne, licet enim regulariter fuffi unde ifto cafu ei qui fola temporis antiquitate 

cere dicatur uni cus tradatus , non plures prouti te caufam defenderé poflet confulendum foret, nec 

nent omnes, qui de his egerünt & docet Redoan. titulos"produceret, nec ex eorum vitio, feu folem- 

qua. 2C. n. 28. & ibi addit Petras, in alienationibus nitatis defecfu virtus etiam immemorialis pras/crip- 

tamen rerum , & bonorum Benedidinas religionis tionis, quam allegaret, elideretur, prouti Joan, de 

non fuíficit únicos tradatus, fed dúo requiruntur Milis confulit in fuo reperto. in litera P. verbo, pra- 

duorum dierum interpólatorum , ut praecepit Befcriber.e volenti non obftat error juris cum aliis , quos 

ned. Pap. XII. 8c habetur in confti. Benedi. ím- refert: fi tamen f id ( ego addo ) fine confeientia 

^jpreíiis ( quas + in hujufmodi caufis pode al legar i diferimine fieri poífet, quando enim talis titulus cau 

. pro jure, docet Feli. in c. ex parte col. 17. verf.de difam eíficit injuftam clientis, confulendum ei proculver 

forum librorum , extra de referip. cum aliis late redubio eft, vel quód liti cedat , vel inftrumentum 

latis per CeL Hugo, confi. 54, num. 22.) capit. 9. in judicio exhibeat, vel alias propriam confeientiam 

rub.de miau, ac vendi. filva. refert Rebuff. in compen. exoneret, ita Moli. ubi íuprá n. je. & 76. poflet 

alien, rer. Eccle. n. 82. Redoa. in alleg. qu. 2C. n. 29. autem confilium prasdidum tune dari, 8c íequi quan 

Bemin. Jan. conf.*?].n. 3. lib. 1. Alex. Rauden. cita, do titulus ipfe caufam producentis non omnino in 

refp. 17. par. 6. num. 14. Thoto. Gam, dec. 79. juftam , atque iroprobatam , íed folum ex certa , 

Fontan. de. Fatl. Nupt. Tom. I, 

D d & juila

3*4 

& juila dubiam efficeret, tune enim is , qui ex fola 

immemoriali praefcriptione juftitiam fovet , nec ex 

titulo in mala fide conftitu»tur , non tenetur illud 

in jndicio , ut caufam alioqui tutiílimam , dubiam 

forfan , atque difficilem reddat', producere , pulchré 

haec omnia declarat ubi fuperius Mobneus omnino 

videndus. 

De his reperi, multó poíl hace feripta ,• egilTe noílrum 

Cáncer. Lb. 3. var. c. 3. de privi. num.i2$.cum 

feq. ubi optime declarat. 

ei Quorum ~j" occafione eypedit ut hoc loco animadvertamus 

id , in quo inultos quotidie peccare 

videinus , quód quemadmodum quando ego habeo 

titulum inofficiofum , qui dedit caufam poflefiioni, 

& prafcriptioni , non poflum fola polfeíiione, 

vel prasferiptione in confeientia me defenderé , fed 

teneor vel titutum allegare , vel liti cederé , lie 

contingit in remediis poÜeíforiis ut non ppílim 

modo aliquo eis juvari fi fcio me habere .deredum 

proprietatis , & ideó íblet communiter diei poífeffona 

remedii eífe periculofa in confeientia , quia 

íi adefl defeftus proprietatis nori poflunt in confeientia 

fine reatu peceati intentan, ut bene probat 

Sarm. Se'iecl. interpr. lib. 2. c. 13. nu. c. & 6. Jo. 

Gutier. conf 6. tu 12. & Hier. Gonfalez in reg. caneen. 

8- de menftb. & altern. gl. 1C. §. 1. n. o. Sed quis eíl 

ex nobis, qui caufas in toro defendimus, qui ad hac 

attendat ? quis qui haec obfervet ? vix eíl unes ex 

mille. fed haec omittamus, ipfi videnntquam feveram,& 

rigidam fumet de eis Deus rationem cüm convenitt 

nos omnes ante tribunal ipíius compareret. 

¡¡2 Adverte-j-tamen circa fupradida quod Anth. Fab. 

in fio Cod. 7. titul. 13. de prafeript. 30. & 40. annor. 

definit. 2. in 2. ¡om. dirferentiam facit inter praefcriptionem 

immemorialem , ck centenariam , dicens 

quód illa ex titulo vitiofo non corruat, nec materia 

haec in eam praefcriptionem cadat, cüm immemoriale 

(inquit) tempus futurum non fit, liponas 

malas fidei, quas ab initio intervenit, memoriam 

aliquam confiare : centenaria vero corruat , & in 

eam optimé cadat materia , cüm de principio illius 

non lit abfurdum dicere poííe confiare, per quae 

vides qualiter Faber reprehendat , ae increpet tacité 

ignorantias eos, qui loquentes de nullitate praferiptionis 

ob reperruram tituli vitiofi, materiam vedunt 

immemoriali prafcriptioni accommodare , fed an 

redé , tuum ello judicium , Dodores enim loquuntur 

de prasferiptione , quas reputabatur communiter 

immemorialis non ignorantes q'iód poftea , 

apparente titulo vitiofo , perdit vim immemorialis , 

imó id eft.quod dicunt currere eam ex titulo vitiofo. 

c3 Sed mirum -f- eft quod in noftra Cathalonia dodrina 

fuperius tradita de deftrudione praferiptionis 

etiam immemorialis ex repertura tituli vitioíi, qui 

illi caufam dedit , admittatur , & admitti poflit , 

cüm id , ut didum in fuperioribus fuit , fundetur 

in ea quód per hujufmodi titulum vitiofoiri conftitutus 

a principio fuerit poflidens in mala fide, quas 

ei in Cathalonia non nocet, jux. vulgar is ufati. 

Omnes cauf te (¿fe folüm enim infpicitur an res lit 

prafcriptibilis , vel non , fi enim talis eft , ficut 

non obfi.at mala fieles , fie nectitulus nullus , nec titulus 

vitiofus, qui malam fidem conftituunt, cogita 

bene , Se vide fi ex traditis per Cáncer, in 3. par. 

var. c. 3. de privi. num. 127. fatisfieri poteris. 

54 Poteft fecundó \ adverfus eandem pja'criptionem 

opponi quód ea non potuerit inehoa i , nec 

currere durante vita Praati, qui alienationem fecit, 

imo illud omnia ptfltlbfiptione fubducendum eft, 

c. pofl qningentos. j). item fi de rebus. & c. feq.i6. qu.¿. 

Guid. Pap. dec. - jo. Se ibi additio Matthei, Rebuff. 

in compen. alien, n. 36". Caval. dec. 47. w.59 cum feq. 

& dec. 46. n. 04. cum multis alus. Baret. conf. 11. n. 

14.ÍU declaravit Senatus de ann. 1504. 1. Junii in cau- 

1 

Claufula IV. 

fa Petri Soler contra univeríitatem de Guime.ra ad relationem 

Joannis Sabí ter tune regii hujus Senatui 

Senatoris , poflea veió i ti fi preruo Aragonum 1 onfilio 

Regentis, aduarioBened.do Sacares, quas fint 

deinde in alia aula ad relationem egiegii quóñdartr 

Senatoris PjuIí Regas conf rrriata idt m etiam yones 

declaravit Senatus fub die 20. M.iii i6< 9 iri + 

caufi ejufdem Petri Soler contra vidnam • Claris ad 

relationem egregii etiam Senatoris Hieror-vnii $eújuft 

» aduario , Jacobo Agramunt , vertenti , in 

quibus duabus caufis non fuffragari debitori cenfus, 

vel cenfualis poífeíTionem folntionis minoris penfionis 

, quám in titulo originalis ere itionis conftitnta 

eflet per quinquaginta annos, CK ultracontinnatam, 

fuit declaratum , ex eo quód detrahenda foret vita illius 

, qui primó monftrabatur recepiíTe pénfiones diminutas 

, quaíi ille eflet alienaus, Se pro tali judicaretur 

, cujus propterea vita durante didum fuit 

non potuifle incinere vel currere prteferiptioném. 

Adverto tamen quod in dida caula viduas Claris 

hunc modum computandi noverat Senatus in caufa 

primitiva in aula Regentis Cancellariam vertenti 

(haec enim erat fecunda inflantia ) faceré, fed fimpliciter 

filentium fore imponendum benefieiato cenluerat 

propter allegatam quinquaginta annorum , 

Se ultra prasfcriptioncm : pendet tnuc in tertia inflantia 

caufa in tertia aula ad relationem egregii 

Senatoris Laurentii Jover , hefcio quid egregiis illis 

viris placiturum fit. 

Et hoc f cafu cum praferiptio , qua allegatur ,cc, 

incipiat currere. ut didum eft, poft mortem alienantis, 

debet allegaos praferiptionem praeilé probare 

quod videlicet a morte prasdida ufque tune 

decurnífet tempus legitimum ad praícribenddm 

Se fie probare extrema ptafcrptionis, iaitium fcilicet 

, Se finem , bene Crave. in conft. 201, n.{2 atque 

ita declaravit expreflis verbas Senatus in caufa primo -f 

reía'a. 

Sed adverte -|- quod Jacobus Ferrct, qui noviíTi-c6 

mé, multo p«>ít har feripta, additlones edidit in 

decifi. j&üid Pap. in decif 170. fuperius allegara 

dicit illud de fjbducenda vita Praslati malé alienan* 

tis á tempore praícripfjonis lapfo , intelligendum 

fore quando alienatio deplórala eft , quod til quando 

intervenit lasfio enormis , Se fint folemnitate, 

vel quando Pralatus fuit diífipator folirus 'r.egligere 

, Se cfifpendtre juracEccielia , alias, inquit, intra 

quadriennium á tempore contradus peti debet reflitutio 

in integrum , Se cumt vivente Pía lato, ad 

quod allegat iVioline. ad Alexand. in confil. 9. vol. 3. 

in fi. littera B. qui egregié idem eifdem verbis dicit , 

óc alios allegat, qmbus id probrt. 

Deducendum -f infuptr erit á tempore prasferip-fy 

tionis tempus vocationis Ecc'efia , fi aliquo tempore 

vacavit, quo durante non poteft currere praferiptio 

, cum non voluent Ecclefia agere , Bar. 

in l. naturaliter n num. 34. de ufuc. Cávale, ubi fupra 

Franch. Balb. de prafer. 2. par. 6. partis princ. n. 7. 

Ítem + propter eandem rationem dicendum vi-5S 

detur de tempore , quo Ecclefia fuit commendrta, 

máxime fi Commendatarius , ficuti regulariter fit , 

in ea non refederit , tune enim eo tempore durante 

cenfétur Ecclefia vacare,adeo ~f" ut cum vacaret pe**C9 

mortem Pralati, tuit data in commendam , mortuo 

tuo Commendatario non dicitur vacare per illius 

mortem , fed per mortem Pralati prasdecefioris. 

ítem "|" Commendatarius non dicitur Pralatus * utóc? 

hac omnia pulchré probat additio ad Guid. Pap. 

decif. 1J2. Capi. decif.¿. Se viden. Anthon.Fab. infuo 

Cod. lib. 1. tit. 2. defi. ío.v.h per tot. de hoc agit, & 

pulchras rationes adducit , nropter quas fit tempns 

commenda prasferiptione fubducendum. 

Et licet contrarium teneat Guid. Pap. in allega.C\ 

decif is tamen non eft intelligendus faltem ih Com- 

menda-

GloíTa XIII 

menáatariis non reíidentibus, qui nihil minas curant, 

quarn Ecclefia utdirarem , & commodum, uti 

pulchré contra eos exclamat Ruzeus in tract. de 

comm. qu. 4. reh-. tus per Rebutí, in prax. benejic. tit. 

filde commend. n. 60. Unde \ locum forfan habere 

pclTet regula, idem eíTe non habere Pradatum, óc 

Praslatum habere inutilem , de qua Balb. de prafcrip. 

in 2. par. 6. par. princ. n.J. bene in propofito loquens 

& latius per Jad c. Damhaud. inencbyri. par. éf fimil. 

ver. Ecclefia Pralatus, fuse de regula , Varia funt non 

.ejfe y & inutilem effe , eam ad decilionem multorum 

cafuum pamcularium accommodans Vine. Carros. 

dec. feu cafa io6\ per tot. 

Unde tgo in propolito confulerem quod articularetur 

de commenda, ac li non relidentia limulcum 

dilapidatione , & mala , vel faltem non diligenti 

adminiftratione ipllus Commendatarii , «Sc tune , 11 

id probaretur, exift'-jciarem fien non polfe quod per 

aequum , ÓC juftum judicem id tempus non deduceretur 

de prasferiptione, ex fupradidis , Óc fignanter 

ex his , qua tradit Balb. ubi fuperius. 

63 Et denique \ ex eadem ratione deducenda funt 

\], de ulucap 

vol. I. Everar. inconf. 61. per totum , Jadoc. Damhau. 

in enchyr. par. éf fimil. verli.p^/?¿í,plené Ripa.m tratla. 

de pefle tit. de privi. contra, cauf. pejl. a n.15 i.cum 

fequ. óc Balb. c. ubi fupra d. 2. par. 6. par. princ. 

Plura alia íunt, qua de jure faciunt dormiré prasferiptionem 

, qua nobis, tradatum pavticulaieni de 

praferiptionibus non facientibus,cordis non eft latius 

explicare , videantur penes Dodores fuprá citatos , 

Óc fignanter apud Balb. loco fuperius allegato. 

64 Alex. tamen -{- Rauden. qui totis viribus conatur 

defenderé Emphyteotas contra Ecclefiam in allega, 

refp. 17.par. 2. an. 10. éf rurfus a. num. 37. plura ex- 

COgitavit, quibus fupradidis refponderet, óc fignanter 

dicens ea non procederé in terminis temporis immemorabilis 

, in quo li non uno , faltem alio menor 

fe, vel anno agi potuent. ítem f quando non probatur 

, Ecclefiam litem paratam habuiíTe ad movendum 

, óc propter dida impedimenta non potuifte , 

ÓcaJia his iimilia adducit, qua nos ingeniofo ledori 

Tcruianda reliuquimus , ut cum fe obtulerit occafio 

, poífit judicare , óc confulere quod íibi juítius , 

óc firmius videbitur. 

6* Et in f omni cafu quod adverfus dietam prasferiptionem 

Ecclefias concedatúr reílitutio in integrum 

propter lasíionem fibi inde refultantem , Sc comingenttm 

intra quadriennium poft ipfam completam 

ÓC aliquando poft, latiííimé in fuperioribus hac ead. 

clau. gl. 12. a n. 38. cum feq. éf n. 88. extitit pluribus 

diíputatum, óc refolutum. 

67 Nota 12. f varias fuifte per Summos Pontificcs 

diverfis temporibus motu proprio tajdas conftitutiones 

pro hujufmódi rerum Ecclefias alienatarum recuperatione, 

quas in bullado , five volumine motuum 

propriorum facili negocio reperies , quafque 

ad literam refert, óc fcripíit Redoa. in calce fui 0- 

«58peris de reb. Ecclefia non alien, circa -{- quas ego hoc 

unum notandum , ac animadvertendum duxi, m quo 

plures de meo tempore vidi errare allegantes in favorem 

Ecclefia motum proprium Pau. IV. prid. Idus 

Julii If ce. anno primo fuiPontif. fadum, quo diftridiífimé 

procedendum mandat Pontitex- contra eos 

in quos fada extiterant alienationes pro rerum alienatarum 

recuperatione, nullam vix faciens difierentiam 

inter eas , qua ex caufa neceflario , vel utili , 

óc illas , qua ex voluntaria caufa fada forent, quasque 

Ecclelia damno fa eflent , nullamque admittens, 

quantumvis longam , temporis praferiptionem , óc 

alia difponens 111 favorem Ecclefia, per qua vix ulla 

fecuta poterat jidieari alienatio. Adverto (inquam ) 

Fontan. de PaÚ. Ñupt^ Tom, I. 

Pars IV. 3 1«/ 

conflirutionem pradictam corredam poftea fuiífe per 

Pium IV. alia conftitutione dat Roma 3. Idus Scp- 

caufis allegan , nec in ea Ecclefia juftitia fundari. 

Et licét videatur poftea per eund. Pont, praedida 

cum conltitutione j . Cal. Julii :56c. quodammodo 

innovata fuprá relata Pau. IV. conftitütio , id tamen 

fadum fuit in alicnationibus tantum rerum Ecclefias 

Romana Sedis, Óc Camera Apoftolicas, de quibus 

loquitur ea conftitütio, non quoad alias Ecclefias. 

Nota 13. f ut jam nos ab hac materia expedíamos^ 

id quod paucí anímadvertunt, quos negotium ta:-gat, 

teneri lcilicet Pralatos bona , Sc p¿-trimonium Ecclelia 

repetere abiniquis pofteflbribus, óc ea iilaefa 

lervare, fub pcena culpa U-thahs, c. in canonibus verf 

iniqíium )6. quafi. I. gl. in capit. ea,de ofic. Archidia. 

not. D. Thom. 2. 2. qu. 45. art.ult. late Dida. in reg. 

peccatum in initio prima part.num.6. Si hac vera funt 

prouti veriilima, quam , quafo> reddent plures fummo 

illi, ac fe vero judici vivorum , óc mortuoruin 

venturo , in illo terribili, ac tremendo judicio futuro, 

villicationis fuá rationem , qui iciéntes píura de patrimonio 

Ecclefias perperam alienata á multis poíiideri, 

nihil minus curant, humanis forfan (uti nam non 

eífet) aífedibus, óc refped.bus moti,quam eorum recuperationem 

, óc reparatinnem , óc repetitiónem. 

Sed de his fatis homini laico, cui , non licet de 

Ecclefiafticis perfonis, acDeodicaiis ulterius loqui. 

Nota ultimo f óc finaliter quód licét hujufcemodÍ70 

extravagans Ambitiofa, de qua agimus, fit ubique 

feré locorum recepta,id tamen mteliígitur quo ad principalem 

illius difpofitionem , quo ad nullitatem , 

fcilicet alienationis, óc locationis, non tan en quoad 

poenas extrinfecas privationis beneficiorum , 

óc excommunicationis , taliter quod quamvis conftitutioni 

contrafiat non fit cur timeatur pri vatio, 

nec petatur ab excommunicatione abfolutio , fic 

Nava, refolvit. in manu. c. 27. numero 150. Molin. 

de contrac, difput. 466. numer. 8. Joan. Gutier. in canon.lib. 

1. c. 8. num. 7. óc Nicola. García, de beneficiis 

2. parte c. 1. nu. 87. nota longiííimam de hoc rerr.iííionem 

apud Pet. Cenado incoiletl.jur. can. adfex, 

clem. éf extravag. callen. 32. in prin. 

Et cum his finem imponimus huic de rerum E c 

el efi K alienatione tradutioni. Supereft nunc ut dúo, 

vel tria , qua fequuntur in noftra gl. vocabula aliquam 

difficultatem habentia nos hic breviter explicemus 

, quod autem fe nobis primum oftért, eft verbum 

, pote fias, f quod , omilfis pluribus , quas habet7i 

de jure communi íignificationes, quarum quinqué refert 

Pau. in l. poteftatisfj. de verb. fign. Sc aiias eis ibi 

adjungit Alcia. óc Joan, de Socar, in cap fi dominus 

petierit num. 13. incomment. Pet. Alber. pag. 6. óc alia 

notat Tib. Decia. in trail. crim. tom. I, //6.4. c.2.n.8. 

Vaco, á Vacu. decía, jur. lib.6. decía. 77. n.f. pleniííime 

Quintil. Mandof.gl. facul. ¡>. éf in ipfa, verbo.poteftate 

qua quis ad noftrum non raciunt propofitum, 

óc inftitutum , non immofabimUS in eis referendis. 

De jure etiam noftro Cathaloniae multis etiam modis 

fumitur , ÓC diveríimodé in juribus patria reperimus 

illud ufurpatum : Primo enim quando ponitur in 

numero fingulari , óc eft mafculi ni generis , tune 

folum Principem Cathalonia refpicit , óc Comitem 

Barcinona , pluribus probant Guiller. de Vallefi. 

in ufat. Cum dominus Kaymundus num. 23. cum 

feq. Joa. de Socar, loco fuprá citato , óc Antho. Oliba. 

in ufat. Alium namque c. 4. num. 6. qui cum diligektia 

loca annotarunt/in quibus in hac lignificatione 

ufurpatur. Quando vero ponitur in numero plurali.Sc 

retinet idem gemís mafçulinum , tune omnes Comités 

D d 2 Catha-

Claufula IV. 

3"5 

Cathalonia: comprehendit Vallef. Socar. & Olib. 

ubi fuperius , & in his íigniíicationibus non fumitur 

in tex. noftro. Duas alias habet de eodem jure noftro 

municipali idem verbum, poteftas , fignificationes 

, in quibus fumitur in noftro tex. Primo fumitur 

pro jure , quod dominus habet in apprehendendo 

Gaftrura per emparam realem , vel fimplicem 

Caftri apprehenfionem , de qua poteftate fit 

mentio in ufat. Siquisfuum feudum , éf in ufad Potcflatem 

, fecundo fumitur pro ipfa Caftri poteftate, 

qua nihil aliud eft, quando in jure noftro fit mentio 

de danda domino poteftate.quam exercitium liberum 

domino daré de fuo caftro ,quia dominium direcluní 

jam eft penes dominum, fed u:ile penes vaflallurn.â 

ex Praspofi. in fuo alphabe. fuper ufat. verbo poteflas , 

refolvit Socar. ub ; 

fuperiüs,& in hac fignificatione fumitur 

in ca. 22. éf 4. in comm- Pet. & Alber. ex quorum 

verbis hasc mirifice probatur ,6c in multis ufat. 

Cathalonas, q os refert Socar, loco jam citato , qui 

latius de his ag ; 

t. Hasc eft igitur cdftri poteftas , quae 

donatur in noltra donatione cum ipío feudo. 

72 Empara; f autem nomen ( quod fecundo fequitur 

expheandum in hac gl.) tripliciter ufurpatum legimus 

, ck. pndicamus in Cathalonia. Primo enim 

rnandatum illud fign ficat , quod ad inftantiam creditoris 

fi*: cuidem tertio per judicem , ne pecuniam , 

quam debet fuo creditori, tolva! eidem , vel res , 

feu b -«na illius, quas penes fe habet, illi tradat, 

vel reíbtuat , de qua empara loquitur tit. de fequent». 

éf empar. in 2. vol. conftit. ckl ité Jacob. Cáncer. 

var re'o! part. 2. c. 4 eo. tit. per tot. Hanc Cdvil. decifio. 

i. par. l. inhibitionem appelLt, 6c de eanon eft 

nofter termo. 

73 Secundo modo \ fumitur empara pro protectione 

, fal vaguardia fpeciali , ck. guidatico , veluti quando 

dicimus , Rex facit emparam de aliquo, id eft , 

recipit illum fub protedione , falvaguardia fpeciali, 

& gu datico , quas eti.im emparamentum folet appellari, 

& eft loquutio vulgaris hujus patrias ,qua 

folemus dicere , tal empara a. tal contra tal, id eft , 

talis defendit , mtnutenet , ac protegit talem, 6c i 11 

hac fignificatione fumitur in ufat Simili modo i & 

conft- 4. com. per alguns in tit.de jur.ff in I. vol.confti. 

bene. Antho.Oiib > id declarat in ufat Alium namque c. 

14. n.j J. &Joan.Socar.inc.eodem modo n. 4. pag. 112. 

wj^ Tertio modo + dicitur in Cathalonia empara 

quando dominus diredus , .concurrente legitima 

caufa , propria auctoritate vaíTallum feudi poffelíione 

privat , ck eam fibi oceupat de fado , 8c hasc 

appellatur empara realis , de qua loquitur ufat. Magnates 

, & ufat. Siquis fuum feudum, c. Si caflellanus 

in commen. Pet. Albe.. conft. ítem ne fuper laude, 

jure emphy. 8c alia jura patrias reiata per Doctores 

mox citandos. Hujus empara* materiam fradant 

latifíime pradici noflri inufat. Magnates , éf in ufat. 

Siquis fuum feudum, de feud. Joan* Soca, in cap. 

eodem pag. III. éfc. Si caftellanus pag. 283. Ludo, á 

Pegue, inrepet. conft. ítem ne fuper laudimio pralud. }. 

inprin. éf verf. 8. per totum Jacdb. Canc. var. refol. 

par. 1. tit. II. de feud. a n.6. cum multis feq 6c Anth. 

Olib. in uat. Alium namque , c. 9. n. 2J. éf fequ. de 

jur. fifi propter quod nos , ne eorum labores tranfcripíiífe 

inutlliter videamur, breviter ab ejusexplicatione 

nos expediemus. * 

Hanc f emparam Galli manus injedionem ap- 

''peüant ut tradit Mol', ad Parí fien, in 2. part. §. dores multum 

temporis in his,& aliis in materia perutilibus quasftionibus 

enodandis contriverint, apud quos facile 

cuique erit, li cafus oceurrerit quasrere folutíonem, 

de hac empara loquitur tex. noft. 

Adverte tamen -f ne>emparam hanc apponi fa-7^ 

cias poftquam tibi eít per valTaiium firmatnm jus , Sc 

de jure, cüm enim ad aliud non teneatur vaílallus 

pulfatus per dominum , doñee , 6c quoufque judiciaüter 

cognitum lit de prastentiombus , inde fit 

quód injufté poftea per dominum diceretur contra vaffallum 

procedi íi non bftante juris firma abfque 

alia cognitione cau fias quafi vaílallus fuiflet in fatica 

depreheníus . propter quam folet empara apponi, 

apponeretur , pluribus juribus probat nob. 

Ludo, á Pegue, in repetitione conflit. item ne fuper laudemio 

, pralud. Ç. nu. 4. adeó ut non íit opus alia allegatione 

: propterea Senatus referente olim egreg. 

Senatore , óc poftea Regente Regiam Cancellariam 

Francifco Defcamps in caufa Mercelli Forner contra 

nob. Joan, de Llupia fub die 11. Junii 1395. 

declaravit emparam rtalem appolitam per dicium 4. 

nob. de Llupia in quibuldam bonis immobilibus 

didi Forner. cujus dicebatur efle dominus diredus 

didus de Llupia , fore, Sc elfe annullandam , caffandam 

, ck revocandam , ex eo quod per prius , 

didus Forner dido de Llupia firmaflet de jure , & 

requifiviflet quatenus contra eum cum cauflas cognitione 

procederetur, quia Ipfe ignorabat, fe aliquid 

tenere pro dido de Llupia. Et fignanter utitur 

hoc motivo , quia per juris firmam impeditur appofitio 

empara realisáf qua attentantur pofl juris firmam reponi 

debent in eo flatu, in quo erant tempore juris firma , vidi 

conciulionem in archivo regio. 

Alia f dicitur empara verbalis, qua poíTunt do-78 

mini diredi uti contra fuos vaífallos , 8c fit quando 

non quidem autertur polTcfiio pofleflbri, ut in xeali 

diximus , fed quando inhibetur ci ne aliquid inde 

extrahar, de hac loquitur ufat. Kufticus fi defemparaverity 

Sc Jacob, de Monte Juda in ufat. Magnates 

, num. 1. Joan, de Socar, in allegat. ca. Si caftellanus 

num. IO. Jacob. Marquil. in eo ufat Magnates, 

fuper verbo , empar averit. fol. 90. colum. 4. éf in d. 

ufat. Kufticus in princ. pag. 290. Et hanc f dicit elfe ,79 

quas in ¿ota Cathalonia fit per crucum appofitionem 

in rrudibus fnndi.m-b. Ludov. á Pegue.í» conftit. Ítem 

ne fuper laudem. pralud. c. num. 2. Olib. in ufat Alium 

namque c. i ç. n 63.Et de hac,quatenus ea utuntur domini 

poteft etiam intei ligi nofter tex. Haec de empara. 

Commilfum , \ eft ultima vox, quas in noftroSo 

tex. requirit aliquam explicationem , quia tamen de 

eo aliquid diximus hac ea. clauf. glojf. 12. in 8. cafu a n. 

11 j. cum fequent. quas per fe fola fuíficerent ad inftitutum 

, quod profequimur , breviter , 8c refolutivé 

naturam , 8c eflentiam harum didionum explicandi, 

ideo hoc loci, unicum tantum verbum ad prasdida 

addens , paucis me ab eis expediam. 

Quod igitur circa commiílum notamus illud eft, 

ómnibus quidem efle maniíeftum quid de jure fit , 

rem cadere in commiflum , dicunt enim omnes id 

efle incidere in poenam privationis feudi, vel emphyteolis 

, cujus ratione , ut dicebant Rom. Pont. 

in c.potuit. de loca, éf conduc. Sc Impera, in l 2. de 

jur. emphy. poterat , ¿k poteft emphyteota certis ibi 

decaulis expreílisa re emphyteoticaria expelli per dominum,quod 

abas j- cadere á re , & caducitas folet81 

vulgo appellari, verüm a nemine \ audivi quare idSí 

appel-

appelletur commiíTum, \cum.nullam, vfrieatur habere 

fimilitudioem cum fupradidis; rrec ejus -propria fignificatioñe 

pofiit. .id,.sjqtíod\«olpnt Panfes&lmpefj} 

in dictis locis fignificare.,. aliam enim, atqu*e\íiliam 

habet verhvnt.'&committiñ'$~-h qúoicommrfiurm debet 

derivan ,¿¡figñi&cationem , quam quae poffit \vint entioni 

Pontificis > ck lmper. in didis lqcisi'«íccQn«mo-, 

dari ut ómnibus éft perquanivânifeííurri'i, ^máxime' 1 

íi confideraverimus hujufmódi feudi, veí-emphy teufis 

privatiíôeJirimu l toti es Vfucced er e prbpr e^.om i íi; 6nem, 

puta quando ce fíator in folutioue can ó nis jux 

ta l. 2. C. dejur. emphyt^yallega: c. potuit. dé laca. éf'conduc. 

quando omittítur requiri ,confenfus>d.omini 

* in alienatione, /. fin. juncia ¡rio. Óc ibi communiter 

fcribentes C de jur. emphy. quomodo ergóiromilliim 

p

5 i8 Claufula IV. 

commiffa valida efl , fi fit faña antequam Rex " 62 Pcenam feyvhhdi^regiis triremihus funt qui vein 

vim ufat. camini, Sc ítratae , manus appojiíe- lint •> neoperjsetiiamnec ternporariamiequiparart- 

rit , ubi decifiones noftri Senatus. 

damnationiin metallum. 

2? Conciliantur in hoc articulo contraria Guiller.de Val 63 Exilium non poteft aquiparari damnatjoni in metala 

lefica , & Marquil. ex una 4 Ú Ludov. a Pegue. lum. ••• • • • - 

-*x ex altera parte , opiniones. 

64 Patriam ferviendi'in regiis tritemibies tempor alem 

26 Baro non habens merum imperium, non potefi co non effe meri imperii videtur Senatus nofter ap- • 

gnofeere de deliclis in via publica commifjis etiam probajfe.i ' '• • • "• ' 1 

ji eftent alias de fuá jurifdidione , ubi decijio. fjC Pcena fimplex ad trirremes an cenfeatur remigando ,~ 


vel militando , ubi decijio noftri Senatus. 

27 Imperium fignijicat univerfamCafaris ditionem & 66 Exilium ejl meri imperii, ji eft perpetuum , mixti 

principatum. 

verá , fo tempor ale. 

28 Imperium item fgnificat publica , vel privata per 6~¡ Exilium perpetuum fuccejfit in locum inter didionis 

fona jujfum. 

ignis, éf aqua. 

29 Pater an habere dicatur imperium in filium. 

Deportado quid fit, ibidem. 

Dominus an habere dicatur imperium in fervum, Relegatio quid lit , ibidem. 

ibid. 

65 Exilium exceptuatnm in aiiqua fententia regia ad- i 

30 Imperium fignific at audor itatem, éf poteft'atem Ma- judicante mixtum imperium , ejl illud exilium , 

giftratas. 

quod perpetuum eft , non quod ejl tempor ale. éf n. 

Imperium in hac fignific atione fumitur in materia fequ. ubi decif. nojlri Senatus. \ 

jurifdidionali, ibid. 

69 Exilium in propria fignific atione fignific at perpe 

3.1 Imperium eft dúplex, aliud mer:m,é' aliud mixtum. tuum , éf fic deportationem. 

Merum imperium quid fu, ibid. éf n. 33. Ó" 38. 70 Verba funt intelligsñda in propria, non in impropria/ 

3 2 Animadvcrfib eft punitio. 

fignific atione. 

3 3 Gladius , quando dicitur merum imperium effe gladii 71 Verbafuntimelligenda per prius , non per pojlcrius.poteflatcm 

éfc. an fumatur pro materiali, an ve 72 O crvantia ¡equina declarat dubia verba. 

ro pro légali, remiffivé. 

7} 7criara an fu meri i vel mixti imperii. 

34 Mixtura imperium quid fu , éf num. 38. O num. 74 Membri abfcifio efi meri imperii. 

46. infi. 

7J Membri dbfeifio aquiparatur morti'. 

37 Merum impérikM , éf mixtum in hoc folum differunt De hac pcena qui pluribus egerint, ibidem. 

quod illud publicam , hoc vero privatam 

utilitatem. 

refpiciat 76 Tortura efl gravior pcena, quam fit utriufque manas 

abfeifio , declaratur n. 98. éf 99. 

39 Merum imperium unde dicatur, éf quare ita dica 77 Torturam pati, eft fupremas angufiias fuftinere. 

tur , éf n. 42. éf 44. cum feq. 

78 Tortura eft locus > exiftentibus indiciis, in ómnibus 

40 Pote/las abfolut a nulla in Principe reperitur. 

caufis , éf criminibus. 

41- Plenitudo , qua ab aliis dicitur poteflatis , a The 79 Tortura non permittitur in levibus deliClis , fed in 

faur. plenitudo dicitur tempeftatis. 

gravibus, éf atrocibus. 

43 Merum jus gentium, mera pcena , merum fadum, 80 Pcena debet effe delifto commenfurata. 

mera conditio , merum judiéis officium , mcrula 

avis , merum vinüm , merum jus , & mera dona' 

tio quare dicantur. 

45 Genus ineft cuilibet fpecici. 

46 Genus pradicatur de qualibet fpecie. 

81 Indirede permita non debet, quod non poteft direcle. 

82 Ordinata ai unum finem debent regulari fecundum 

naturam illius finis. 

Médium per quod pervenitur ad finem non debet ex 

47 Jurifdidio fimplex quid fit. 

cederé ipfum finem. 

48 Gradus meri, éf mixti imperii, ac fimplicis jurifdidionis 

, remiffivé. 

83 Delida atrocia , éf gravia qua dicantur, remiffivé. 

84 Delida atrocia, éf gravia dicuntur qua fpedant ad 

49 Cafus meri imperii, éf mixti, ac etiam fimplicis merum imperium, levia vero qua ad mixtum. 

jurifdidionis qui fint, tam de jure communi, quam 8 f Tortura non datur in omni crimine fed in illo tantum, 

de jure noftro municipali, remiff. 

pro quo venit imponenda pcena ultra relegationem, 

50 Pcena ferviendi in regiis triremibus ad tempus •> an ibid. fed reprobatur n.ioj. 

fit meri, vel mixti imperii, & numer is fequ. ubi Tortura alia dicitur gravis , éf fevera,éf alia levisl 

decif. noftri Senatus. 

minor. 

51 Pcena ferviendi in regiis triremibus an nova fit, veteribus 

incógnita , nec ne. 

86 Tormentorum piara funt genera, 

feruntur. 

qua in tortura in- 

52 Condemnatus ad ferviendum in regiis triremibus di 87 Tortura plures funt gradas. 

citur interim mortuus civiliter. 

5 3 Pcena mortis civilis non poteft dari a judice mixti 

imperii, éf inferiore. 

88 Tormentorum in materia non poteft dari certa regula. 

89 lor tur a gravis datur in gravibus delidis, levis ve 

54 Pana damnationis in metallum eft meri imperii. ro in levibus. 

55 Pcena ferviendi in regiis triremibus remigando fuc- 90 Torqueri licet omnes , éf in ómnibus cafibus non 

cejjit in locum pana damnationis in metallum , poffint, pojjunt tamen terreri. 

éf n. ç 7. 

91 Intelledus 1. diclum , de quaeílionibus. 

j6 Senatus nojlri opinio in articulo,an pcena triremium 

fit meri , vel mixti, imperii. 

57 Pcena temporaria ferviendi remigando in regiis 

triremibus non fufficit pcena damnationis in metallum. 

ç8 Damnatus adfcribendum in regiis triremibus ad 

tempus non efiicúurfervus pcena. 

59 Pcena omnes capitales funt meri imperii. 

60 Pcena damnationis in opus publicum perpetuum, eft 

capitalis , temporaria vero non. 

Tortura fer vi, qua infertur pro delicio dominiydiffert 

multum ab ea , quam quis fentit pro proprio delido 

, ibidem. 

92 Statuta , éf leges punirijubentia aliquem pro alieno 

delicio, funt multum odio 

61 Pcena carceris perpetua , eft capitalis , temporaria 

vero non. 

r 

a. 

93 Tortura an facilius injligatur fervo, quam libero homini. 

94 Intelledus 1. levia ff de aecufat. 

Tortura non prohibetur in delidis, in quibus eft procedendum 

fimpliciter , éf de plano •> ibidem. 

9J Intelledus 1. defenfores , ij. C. de defenfor. civitat.Defenf-

JJefenforibus civitatis m concedantur uti tortura , 

ibidem. 

Intelletlus §. íi vero ignoti, in auden. de teftibus 

ibidem, 

06 Tortura non datur in his , qua oriuntur ex contratlu 

, vel quafi. 

07 Tortura efl remedium. extraordinarium adinventum 

ubi deficiunt ordinaria probationes. 

98 tortura dupliciter poteft imponi^ vel in medio caufa 

, pro emenda veritate, vel etiam in fie , pro 

finali pcena delidi. 

99 Intelletlus i. fin. in aucien, ut nulli judicom '&c. 

& n. fequent. 

100 Pcena illa membrorum , & articulorum di folutionis 

de qua text. in $. fi. in anclen, ut nulli 

judi. an fit tortura qua communiter utimur; 

101 Pcena di[\oi'utionis articulorum , & membrorum 

ef de jure fublata. 

102 Tortura potefl effe locus ubicunque pro ¿elido ven 

it imponenda pcena corporaiis,& cor por is ajfiitiiva. 

103 Judex mixti imperii plures habet panas corporales 

, quas imponat. 

íC4 Pcena fu fi i-rat ionis eft multum gravis , & aviiparatur 

moni, 

ioc Tortura datur etiam in deliflis pro quibus pana 

non femper excedit relegationrm. 

106 Vilis perfona facilius torquetur , quam honefta. 

107 Tortura in inferenda conditionis perfona eft habenda 

ratio. 

IO'^ Viles perfona qua dieantur. 

109 Pauperes non veniunt appellationevilium perfona 

rum. 

IIO P.aupertas cum honefíate vita , & morum conjuntla 

non fperaenda , nec facllitet contra eam prafumendum. 

in Percafones enfutm , & cultellorum an fuitmeri, 

vel mixti imperii. 

112 Percnfiones proditoria quare dirantur meri imperii 

, inrixa vero mixti, ubi decijío Senatus nofri. 

' 

113 Proditionis qualitas Jaca majas deliclum tribus 

refpectibus. 

114 Proditorütm deliclum magis punilur. 

11 < Proditorio homicida datur pana mortis qu ali fie ata 

arbitrio judicis , ubi dec. noflri Senatus. 

116 Immunitate Ecclefiaftica proditor ¡us homicida 

non gaudet , ubi decif onis nofrt, íf aliorum Se* 

natuum. 

117 Immunitute Ecclefiaftica non folum non gaudet 

qui proditorie veré occ'iÁit fed etiam 'qui vulncravit 

animo occidendi, ubi decifiones nofhi, & aliorum 

Senatuum. • 

118 Proditio quando veré dicatur eommijfa. 

119 Proditor:um ut dicatur aeliilinn an requirantur 

infdia fimul cum animi deliberatione,ubi,quod alterum 

¡ufiiciat, decifio noflri Senatus , & .Senatus Aragon. 

& alia decifiones in contrarium , ibidem. 

120 Proditio non facit tranfire delidum de mixto in merum 

imperium. 

121 Delidi gravitas cognofeifur ex gravitate pcena, qua 

proco imponitur & n. 12). 

122 Merita talia judicantur quale eft quod pro eis datur 

pr ayunan. 

123 Armorum delatio non cenfétur leve deliclum , fed 

grave ubi pro co imponitur gravis pcena, ubi decif. 

Rota Señen. 

124 Pcena efl commenfur anda deliño , & n. feqti. ubi 

late < xaminatur. 

126 Homicidium majus eft furto, & tamen minori pena 

punilur. 

'27 Sed centra , ubi declaratur. 

128 Delicia funt majora , & quandoque minora ex 

qualitatibus extrin eeus advenienf.cas. 

129 Matricula, luet committat ¡¡¡ajus deliclum , mi- 

Glofía XIV. 

3*9 

ñor tamen pcena imponitur. y qtiam uxoricida , & 

quare. 

iío ; 

Vir , er uxor Una caro cenfenrur. 

131 Vir, & uxor dicuntur focii divina \ & humana 

•• 

' • 

132 Fornicatio fimplexpuititur quandbquemagis, qudm 

alia de lit la. o .' 1 

G L OS S A XIV. 

AC CUM MERO, & MIXTO IMPERIO , & OMNI-, 

MODA JURIKLIDIONE, ALCA,&BAXIA, CIVILI, & 

CRIMINALI, & EXERCITIO EORUNDEM , &C. 

A Cturis nobis in bac glof. de explicntione trium 

jT"\.vorabulorum in tex. noftro "cVnsténforum vi fum 

eft ajuriídictione , licet poftenori, tanquam univerfaliori 

, initium fu mere. 

Drcitur -j- igitur jurifdiclio , ut hincad perfedio- * 

rem éjuscognitióñém exordsarr.ur , á ditiohe, quod 

ell poterías , óc juris; quafi juris pot.en 1 

^ , feu legitima 

poterías: ditio enim f poteftatem fignificat , I. in 2 

proxemioinfti. civil, ibi , iterum ditioni, éfc. & in 

l. 2. C. de lib. & eor. ¡iber. ibi, á patrono rurfus fub imperio 

, di tione que mittatur. VirgiK 1. i£nt id. 

Qfti mare , per térras omni ditione tenerent. 

Ita gio. in l. Imperium , verb. mixtum eft, dejurifl. 

omn f:d. quam ibidem fequuntür Bar 1 

;». 3 & Caleta, 

qui laéé de his agit , nu. 89. & ante eos Azo , in 

jum.de jurif. om. jud. n. 1. Cora, mijcelia, jur. lib. 3. c. 

17. numero l. 

Alium \ jurifdidionis etymum' adducit Vaconi. j 

a Y leu. declaraüonum jur. civi. li. 6. déclaratione 77. 

prior: forfan proprio'rém & veriorem , ut imó dicatur 

a di.iione feripta cum o quab cüm derivetur a. 

verbo , dico , dicis, idem ene quod bxn¡utio , ut fit 

quafi juris loquutio , nar. deere proprie loqui fignificat 

, juxta tex. iu l. 1. ff. de jurif. omn jud. ubi is. 

qui junfdictiouem exe'rcét, jus dtceré dicitur, ibi,jí/J 

diie.vcs. \.\c\x. tit. totús fi quis jus dicentinon obtempera. 

tenet^Dec. in* l. Imperium num. 29. de jur id. omn jud. 

Canciun. de ofjic f jud. c. 9. n. 3. p. 2. î»/.2./r^fl*f.Parlador 

rer. quotidia. lib. 2. c. I. 

Súmi aiítem *f pdteft jurifdictlo duobus modis, in 4 

genere fcil. 8c in fpecie ad inflar adobtió.nís /. 1. & 2. 

fi. de adopt. In genere fumpta dicitur potcfiSs de 

publico introducta cu.n neceífitáte juris dicendi , 

atque aCquitafis ftatúéndae , Azo , Bar. 8c Calefa. qui 

bene cxpiicat ».79 in alleg l. imperium , adde ibidem 

Bal n.j. 3cHoftien.infum.de foro compet. itifi Quiátil. 

JAdd)A:'H.facul. %. faite , verbo , jurifdidionem , 

habetur iu vol. com. opin. to?n.-\. loco 12. ror.i: ca.t. n.i. 

íingulás partículas huju^ definitionis nec non 8c eiymi 

jurifdiclionis fupra traditi, explicat 1 ho. Mier. 

inc.O. cur. 3. Bur. Reg. Jacob II. n. c. col. 4. 

Ethocf modo fumpta comprebendit merum & e 

mixtum imperium, qua; alias jurifdictio alta, five 

criminalis, ev baxia, five civilis foleat appeilari ac 

fimpiicem jurifdiclionem \ l. 1. ibi qui jurifdidionem 

fuam mandant, Se l. cognitio ff. de om. ejus , cui manda, 

eft jurif. jusjuranduút in auden de dejenf.civ.not. 

glo. in allega. I. imperium, verbo , mixtum, 8c ibi C ir. 

num. 4. jurifd. om. jud. late ibidem Alcia. óc Calefa.ille 

n. 4. hic vero n 68. 91. & 93. 

Unde t fequitur concefla jurifdiftione 8c merum £ 

Ipfum imperium , & mixtum concefla cenferi , ut 

eft communis feribentium fententia in alleg. I. imperium 

de jnrifdid. omn. jud. Alcia. in c quod fe des 

ttum. 41. de cffic, ordin. París in conf. o. lib. 1. Roder. 

Suar. alícg. 6. & 7. Dida. inprapic. c, 1. «.10. 

& verf. 4. & regulariter Rol. a V conf. 42.IA0/.2. Jacob. 

Me no. de prafum. l.i.prafumpt.97..n.\$.\ incen.de 

Fran. der.nó.n.i^.Quod an in materia procedat, tam 

D d 4 odiofa ,

32,0 

odiofa. quam favórabili, per regulas analogías, explicat 

Alex. Rauden. in tracl. de analog. lib. 1. c. 15. a 

ti. 136. cum feq. contrarias tamen in his opiniones 

refert Ceval! in pratl.com. con. com. q.ft, viden. Affl. 

dec. 122. & ibi óptima Viíil. additio. 

*j Et haec -f* quidem fine aliquo fcrupulo procederent 

quando conceíTa íoret omnis vel omnímoda 

jurifdictio , vel etiam cum alio quocunque íigno 

univerfali, tune enim in hujufmódi conceflione yenirent 

proculdubio merum , óc mixtum imperium , ut 

pluribus probant Doctores fupra citati. 

8 Sed + quid,de regaliis, an ipfas cenfeantur etiam, 

ficuti merum imperium , concefíae fub generali jurifdidionis* 

omnímoda? conceflione ? Dic quód non , 

femper enim ad id requiritür exprefla concelíio , c.l. 

¿e Capit. qui cur. vend. & c. 1. qua fint regal. in ufib. 

feud &c. quod tranfiationem , de ofic. leg. ÓC utrobique 

Doctores CabeUin. miilclo. 42.». 12. elegans de- 

,finitio 17. Anthonii Fab. in fuo C. lib. 3. tit. 32. de jurifd. 

ubi elegans ratio, vajfallos enim non focios, ÓC 

Princeps (inquit) faceré cogitat Princeps , qui nobilibus 

fubdiros , feudum , & omnimodam jurijditiionem concec) 

dit. Exemphficat f id poflea in fupremis appellationibus 

Sc aliis rebus , quas majores Principis judices poftulat 

, earum enim cognitio excepta (inquit) intelligetnr 

a conceflione , quod ego nemmi tradidifle 

ioai:bi in hoc opere. Addit -j- deinde quód íi nobiles 

aliqui iri territorio habent , excipiendi illi etiam 

etunt ne pari inparem data jurifdidio videatur , Sí 

nedum ipíi , fed 6c eorum etiam caflra , ÓC asdificia 

omnia , eorumque continentia cum domeílicis 

ómnibus, vide Capí, decifione duodécima, Papón, lib. 

quinto, titul. 12. arrcfl. 7. & 8. Gram. dec. 87. n. 4. 

plures ad id citat Oliba inufat. alium namque c. 6. n. 

j fi-C.de ju.fif. qui "f limitat nili venirent in coufequen- 

«iam conceflorum , idem Oí iba/» eoufat. cap.\

egalús, íive de regalihus /. i. de conft. Prin. ci. qua 

fint regalía in ufib. feud. Aí'flid. in c. I. §. praterea inter 

ditos n. 21. de prohibit. feud.alien.êr Feder.notatur 

, in ufat. hoc quod juris efl Sandorum , ubi nofter 

Marquil. non videtur venire polfe in generali conceflione 

jurifdidionis , quod clare videtur probari in 

l. i. $.fi. de offic. ejus qui manda.eft jurifd. ubi de mero 

imperio loquens Conlultus dicit quod fpecialiter k ge, 

conftitutione , vel Senatus coufulto tribuitur. 

18 Unde "f" dicebat Bal. in c. quanto* ».7« de judi.contra 

noftram refidutionem , quod etiam íi dicatur , 

concedo tibi omnem junfdicV.onem , adhuc non dicatur 

, nec diei poííit, conceífum merum , & mixtum 

imperium, quia fignum illud univerfale omnem, 

non prasdicatur de pluribus diíferentibus fpecie , 

fed de pluribus diíferentibus numero , quia iíla 

íuprema requirunt fpecialem expreflionem, & concefiionem, 

leg. Pomponius in prin. de procur. Plura 

ín ornatum hujus dubitationis , & dimcultatis adducit 

d. Rolan, á Val. in confil. 42. a princ. ad n. 15. 

vol. 3. in quibus memini fundan opiniones hominum 

de la Bisbal contra Reverendiífimum Epifcopum 

Gerunden. ad relationem egregii Senatoris 

Jacobi Puigmija in refponfione ad 2. dubium per 

Senatum partibus datum ad refolvendum , quo qujaerebatur, 

an in conceflione jurifdidionis per Reges 

Francia? Epifcopis Gerunden. fada venirent merum 

Se mixtum imperium. 

ip Ad hasc f memoria* repeto me á gravlflimís prasceptoribus 

in fcholis audivifle, ita refponíum , ut 

dicerent , propterea inerum imperium venire in 

generali conceflione , licét íit de regalibus , quia 

ufu receptum eft ut transferatur in iuferiorero , & 

folitum eft concedi. Joan. Fab. §. item Serviana n. 

27. cum fequ. de aillo. Bellug. infpecul. prin. rub. 22. 

n. 2. ex qua confuetudine infertur ut tranliatum intelligatur 

, uteonfulit Cuma, conf 162. quem fequitur 

Alcia. in alleg. c. quod fedes , n. 47. Rol. á Val. 

d. conf. 42. n. 3 j. 

20 Verum f hasc ratio , & refponíio non videtur fatisfacere 

, quia fola confuetudo transferendi in alium 

jus regale non videtur políe ei tribuere hoc privilegium 

ut indiíterenter fub quacunque difpofitione venire! 

, & comprehenderetur, fed illud loium, quod 

in generali conceflione regaliorum conceífum óc illud 

cenfeatur , quod non ita foret, ni íolitum elíet 

concedi, ut docent BoíT. in alleg. tit. de regal. n. 23. 

Ú 24. Antho. Oliba. in alleg. ufat. alium namque , c. 

6. w. 8. de jur. fife. 

21 Sed f cene fufficiens erit ea refponíio, quicquid fit 

in fuperioribus didum in contrarium, fi ei adjunxerimus 

quod cum merum & mixtum imperium 

íint fpecies jurifdidionis in genere fumptas , & fint 

folita concedi, & in alium transferri, nec fint de 

xefervatis , nihil vetat quominus in generali conceflione 

jurifdidionis & ipfa tanquam ejus fpecies 

veniat, Alcia. in fape allega, c. quod fedem , n. 29. 

de offic. ordin. Rol. a Val. in allega, conf. 42. n. 32.ÓC 

Joan. Socar, in comment. Pet. Alber. c. Barones num. 

6. pag. 40). nec enim omnia, quas pofita funt in c. 1. 

qua fint regalía* in ufib. feud. incommunicabilia funt, 

ut in c. intelledo de jur. jur. not. Bal.m 1.1. Cod.de jur. 

anuí. aur. allega, ab Igne. in repet. §. non alias, leg. 

necefiarios , ;;. 9CI. ad Syllan. 

22 Quo fit -j- ut Baro habens merum imperium non 

impediatur ufatico caminí, ftratas, fub titul, de commer. 

in I. vol. conflit. collocato , cognofcere de criminalibus 

in via publica commiflis, ut not. Bal. in leg. 

fi plures numero 23. C. de condit. infer. Caspola. de fiervi. 

tit. de via quaft. 10. Guid. Pap. decif. 577. Pet. 

Gregor. in fyntagmat. jur. univerf. lib. 32. capit. 9. 

Alcia. in allegat. cap. quod fedem , ».48, ubi ita teftatur 

fe confuluifle, ut patet in refpon. I. fadi contingentia 

vifte, libro feptimo. 

GloíTa XIV. 

321 

Quod f ego verum exiftimo dum Rex non pras-23 

venit Baronem in cognitione dehdi in via publica 

commiííi, vel etiam manus appoiuit ficut poteft 

, in vim didi ufaiici, fi enim prasveniflet, vel 

alias manus poftea quandocunque appofuiflet , non 

poífet Baro de hujufmodi delidis cognofcere , imó 

in quacunque parce teneretur quiefeere , &. abftinere, 

per ea , quas de manus appofitione Superioris 

docet Rebuf. in prax. benefi. tit. derefer. ñu. 31. 

Quintil. Mando, reg. cancel. 3. de referv. q. 13.W.4. 

Jacob Menoch. conf. 83. neî.vol.i.Se Rcber.Lancel. 

in trad. de atienta. 2. par. c. 10. de attent. poft evoc. 

cauf. ubi plures ad id allegat Rotee Romanas decifiones 

y quas id probant. 

Unde -f- inferas ad validitatem , vel invaliditatem2,| 

remiflionis fada; per inferiorem , habentem tamen 

merum imperium, de delido commsflb in via publica 

intra fuam jurifdidionem , qua de re faepe 

vidi in arduis caufis difeeptari , ut dicere debeamus 

eam validam futuram fi fiat ante manus Superioris 

impoíitionem , invalidan! vero fi poft. 

Ita faepius declaravit nofter Senatus uti apparet ex^ 

traditis per nollratem Michaelem Ferré, in tertia par. 

obferv. c. 468. & 469. ubi plura ad id jura allegat & 

Dodorum audoritatcs adducit. 

Sic -j- conciliandas arbitror, Guillerm. de Vallefi. 2j 

fequitur Marquil. in ufat. caminí, 6" ftratez, Ludovi. 

á Pegue, in prad. crim. cap. 1?. num. 2. contrarias, ac 

difluientes opiniones , quatenus Valleli. tenet delidi 

in via publica commiííi cognitionem , Óc punitionem 

fpedare ad Baronem habentem merum imperium, in 

cujus diftridu commiíium fit, Ptgue. vero defendit 

ex obfervantia , ut ait, Senatus fpedare eam cognitionem 

ad dominum Regem, nos vero conciliando 

has opiniones dicemus ad utrumque pertinere modo 

quo íupra declaratum extitit, viden. Canc. var. part. 

2. capit. 2. n. 90. é" 91. 

Notanter -f- diximus in fuperioribus de Barone 26 

habente merum imperium , ut is poflit cognofcere 

de deiidis in via publica commiflis , quia li illud 

non haberet, non poflet utique de hujufmodi deiidis, 

etiam alias ad fuam jurifdidionem ípedantibus cognofcere, 

fi ea in irinere publico commiífa extitiflent 

, Marquil. in ufat. in Bajulia pag. 327. col. 4. 

cica médium , Sí Thom. Mier. ín cap. 41. cur. Barcinona, 

reg. Pet. II. numero ?8. Faciunt quas Dodores 

docent in locis fupra allegatis, quibus piobavimus 

habentem merum imperium pofle cognofcere 

de deiidis in vía publica commiflis, ira íuit declar 

atu?n in famigerata illa fententia Prioris de 

Rividario contra Vicecomitem de Baflo ad relationem 

Narcifi Pauli Regas 30. Odob. 1595. Adua. 

Bartbolomaso Baile lata , quatenus juxta Marquil. 

& Mier. in locis fupra citatis opinionem , á c¿libus 

jurifdidionis civilis excipiuntur furta in itinere 

publico commiífa , etiam fi non excedant valorem 

ducentorum folidorum , de quibus alias cognofeeret 

dominus ejus jurifdidionis , fi non forent in via 

publica commiífa. 

His annotatis explicemus jam fingulas jurifdidionis 

in genere fupra propofitas , fpecies , quaeque 

enarrantur in noftra glo. Se quid fit merum imperium 

imprimís doceamus. Antequam tamen id facerem 

, operas pretium duxi prius aliqua breviter de 

iignificationibus verbi imperii prsefari. 

Imperium -f igitur fgnificat primo univerfam 

Casfaris ditionem , Se Principatum leg. 1. de conftit. 

Princ. jf. fed quod Principi , inftit. de jur. nat. gen. & 

ci il. quo in íenfu intelligitur didum illud Imper. 

relatum in l. cum ratio j). fi plures de bon. damnat. 

Mulle fe hominum adjedione , quam pecuniarum copia 

imperium ampliare, id eft , Principatum fuum , & 

ditionem fuam, in eodem fenfu imperii vocabulo utitur 

Yirgil. ibi. 

Node

3 2 2 

Nocle pliiit tota , rcdeunt fpeclacula mane. 

Divifium imperium cum Jove Cafar habet. 

Et rurfus alibi. 

Imperium Océano , famam qui terminat afris. 

28 Secundo fumitur-f-imperium pro publicas, vel 

privaias perfona.* julio, cui parendum eft , inde patris 

in filium imperium , domini in fervum, & fie 

de casteris , lie fumitur in l. quod jufit , de re judie. 

I. fine quid, in loco puhl. in hac fignificatione utitur 

hoc verbo Aufon. 

Capta manu , fed mijja manu , nefeivit herile 

Imperium , domina vult domina efe manus. 

29 Hanc f fignificationem licét approbet Corraf. 

loco inferius citato : óc Cur. Jun. inl. imper ium.num. 

3.ÓC4. de jurifdicl. omn. judie, eam tamen reprobat 

Pet. Calera, in ea l. num. 27. dicens nullibi in jure 

noftro reperiri quo i patri competa imperium in filium 

, vel domino in fervum , fed fola poteítas, l.poteftatis 

verbo.de verborum fignific. Sed certé licét leges 

noftras imperium non vocitent poteftatem patris , 

quam habet in filium , dominus in fervum , nihilominus 

apud *alios probatillimos audores ita ufurpatum 

legitur, eftque peroptima loquutio ut pluribus 

exernplis probat Corraf. ubi inferius. 

30 Tertio tándem, ~f óc ultimó fumitur imperium 

pro dignitate , óc audoritate Magiftratus, óc poteftáte, 

quam habet ratione illius, lie fumitur inl. jus 

pluribus, de jufii. & jur. I. 2. de in jus voc. l.^.^.fi.de 

recep. arb. I. cum prater. de jud* Úf m i. imperium ff. de 

jurifd. om jud. atq :e aliis in locis relatis per Corraf. 

qui hoc peroptimé tradit. mifcell. jur. lib.$. c. 17. n... 

Calefa. in alleg. I. imper. n. 27. Tib. Decia. in tracl. cri. 

lib. 4. c. 2. n. 1. ín hac figpificatidhe lumitur in tex. 

noftro , óc in materi; jinfdiclionali, ut docent omnes 

fere feribentes in famigera illa /. imperium , ubi 

de his late agitur,,^. de jurifd. om. jud 

31 Hoc f imperium dúplex elt : aliud enim dicitur 

merum , óc aliud mixtum , d. I. imperium. 

om. jud. 

de jurijd. 

32 Merum imperium definitur ab Uipia. in fape alleg. 

I. imperium , ut fit habere gladii poteftatem animadvertendi 

in facinorofos homines , quod al.quando 

major animadverfio appellatur inleg. fi quid eritt & 

in l. folet ff. de ofic. proconf in l. illicitas. qui univerfas 

ff. de offi. prafid. Ó in l. tierno potefl gladii, de 

reç. jur. óc dicitur animadverfio, id eíl punuio : animadverfio 

f enim idem eft quod pumtio, /. 1. 

de cadáver, punitor. 

&fi. 

J3 An autem + gladii poteftas fumatur hoc loco pro 

gladio materiali, vel gladio Jegali , óc civili punitivo 

delidlorum , trad ant Alciar. Paradox, ¿ib. 2. ca. 

7. Calefa. in fape allega. I. imperium* n. 1. óc late d;lputat 

Corral", mifiella. lib.l. r.17. n. 12. Hieronymus 

Cevallos in fpecu. com.opin.con.com.quafi.6 39. per tot. 

34 Mixtum f vero imperium eft, juxta ejufdem Uipian. 

fententiam cui jurifdidio ineít, quod quomodo 

intelligatur , an fclicet de jurifdidione in genere 

fumpta , ut ea iníit mixto imperio , quemadmodum 

genus ineít. fpeciei, vel potius intelligatur de 

jurifdidione in fpecie fumpta, quas in civilium caufarum 

difeeptatione confiftit, ut fcilicet ea, vel illius 

qualitas dicatur inefle mixto imperio, difputant feribentes 

in dicl. I. imperium óc íignanter Calefa. a num. 

16. ubi etiam docet quibus modis imperio melfe poííit 

jurifdidio, Nicol.Be¿io.//í/)/5«f.t.;*z/r lib.3. c.6. per tot, 

Verum quia per hasc non probé declaratur natura 

meri, & n.ixti imperii cum in l. imperium , unde 

fupradida fumpta fuere , nrn tradatur eorum definido 

, fed exempla, ut ibi tenet Bart. óc communis 

contra Ang. ibidem , Óc alios quos reíert Dida. var. 

refol. lib. 3. c. 20. num. I. 6i Fachi.plené controver.jur. 

lib. 9. c. 94. óc doc*-t Pet. Calefa. in ea l. num. I. quasrendae 

nobis erunt,óc inveftigandas propriascujulque 

imperii definitiones, quibus ea notiora fiunt. 

Claufula IV. 

Definitur -f igitur merum imperium ut fit jtirif-ae 

didio , qua; judiéis officio nobilis expec'ntur publicam 

refpicuns utilitatem , placeta ibi, ex cjficio fuo. 

C. de pedan, judi. juncia, i. ea qua ad mur.i.•:

GloíTa 

29 Dicitur -j- autem merum imperium non , ut alicui 

exiftimarunt, quafi liberum , óc abfolutum, nulifique 

neceflítati fubjedum fuerit in Principem tranflatum 

in I i. de confl. Princ. in quo verfatur abfoluta 

poteílas , quam in Principe conítituit Bald. in 

l. ji a.piam num. 40. C. de fervi. & actúa., tum quia 

merum imperium , de quo loquitur , non eíl illud 

folum, quod fuit tranílatum m principem, fed illud 

etiam, quod exercetur a magiftratibusjuxtal. imperium, 

& in r 

criptionem rub. fub qua ponitur de jurifd. 

omn. jud quodque Magiftratibus comrnunicatum eíl 

leg- I. de offi. proconful. leg. 4, de offi. praftd.tum etiam 

AO\ quia juxta eorum , qui rectius íenferunt, fententiam, 

in Principe nulla reperitur ab foluta poteftas, 

imo quandocuuque ea uti vellet , tyranuis potiüs , 

qua TI poteílas íorct dicenda , qua de re pulchré 

poft Fortun. Garcia. in l. gallus, §. & quid ji tantum de 

lib. & pofthum. Anus Pinel. in repeti. rub. Cod. de refcin. 

vendi. parte l. cap. 2. a numer. 24. Dida. ¡ib. 3. 

var. capit. 6. numero 6. \:\íq.controver. lllufl. cap.26. 

numero 22. pulchrius Anthonius Fhelau. dec. t)i. per 

4*tot. ubi -j- quam alii plenitudinem Vocant poteftatis 

ipfe plenitudinem appellat tempeftatis , quia revera 

nihii al ud poíTumes nifi quod jufté , óc licité 

polfumos /. nepos Prcculo, de verb. Jig. Mol. depritnoge. 

Hifpan. Ub. 2. capit. J. numer. 31. 32. & 33. videndus 

circa hujus fationis reprobationem Galefa. in 


tionem, Se declarationem , utriufqué jurifdidionis , magni nominis prasfentis civitatis advocatorum ; 

fpeciei gradus pluribus tradere, óc docere , cüfufque magni (inquam) nominis, quia eum dignitatis gradum 

fpeciatim recenfere, qui funt unius cujufque ipfa- mtruit poftea obtinere unus ex eis Salvator Fontarum 

proprii , verum ego , qui ad id fufficere fupra- net, ut poft completum decennium , quo Kegius 

dicta arbitror cum explicatione quarundam gravium Senator fuit in noftro Senatu ad Advocatum nYcalem 

diíficultatum fuper materia paflim contingentium , fupremi Regni Aragonum confilii , óc ad Regenex 

quibus , ni fallor, perfeda earum fcientia habe- tem deinde , meritis exuberantibus , fuerit iaudabitur 

, quia etiam multi multum in ejus rei eno- bditer eveclus, aiter ex ipfis Salvator Pi non potuit 

dationem temporis contriverunt , confulto eum ia- morte praeventus eo pervenire , quod ejus fumma doborem 

fubterfugere decrevi, remittens ledores pro ¿trina óc eruditio merebantur , ut omnes probé nointelligentia 

graduum meri, óc mixti imperii, ac fim- vimus , qui eum cognovimus : tertius tándem Fr.nplicis 

jurifdidionis ad Doctores in praefenti gl. cita- cifeus Gamis jamjam ineipit recipere mercedem laboos. 

Pro cafibus ~{~ vero unius cujufque ex didis jurif- rum , poftquam enim egit aliquandiu Afteíforem gedidionis 

fpeciebus propriis de jure communi Caífane. rentis vices generalis gubernatoris in hoc principain 

confuet. Burgun, reb. des Jujlices & droits , in tex. tu , quod eft in eodem per honorificum munus, & 

ibi Jufiices , ti numero 18. cum multis feq. in vol. com. gradus folet eífe , per quem ad fummum dignitatis 

opin. tom. 4. loco 12. tit. 3. c. I. óc paiiim apud alios culmen hujus principatus , Senatoris fcilicet lacri Se- 

Dodoresde jurifdiótione agentes de jure vero noftro natus , folet fieri afcenfus , jam nunc judex Regia; 

municipali, quod in hoc multum dirrert á jure com- curia; fadus expedat quod omnes dellderant, qui 

muni, ad Jacob. Marquil. in ufat. hoc quod juris eft eo muñere funguntur , afcenfum fcilicet ad fuperiofandorum 

verfi. octavo quod habeat jurifdiclionem pag. rem locum Senatoris unius, aut alterius , five civi- 

303. col. 2. & in ufa. c. In b a Julia verfi.ecce quod didum lis, five criminalis aulae : proceífit ( inquam ) nofter 

eftp. 326. col. 4. Thom. Mier. in cur. Bar. Keg.Jacob. Senatus criminaliter contra ires iftos Doclores, ex eo 

2. c. o per tot. col. 4. pag. 87. óc denique Jacob.Canc. quod alTe flores cum eflent- officialium Baronías de 

var. refolu. c. 2. de jurifd. omnium jud. a n. 43.par.2. Samboy, qua? eft nobilis Joannis á Cordona , qui 

una cum pluribus regiis fentemiis id explicantibus , inibi mixtum tantum habet imperium , quendam 

quas ipfi referunt in Senatu diverfis temporibus reum condemnaverant sd remigationem tempuralem, 

prolatis. in regiis triremibus iaciendam. 

49 £ 

JO Quod autem f exiftimavimus non deberé praeter- Et hasc opinio adeo indubitabilis vifatunc fuit remitti 

abfque particulari difcullione,eft primo nunquid gijs Senatoñbus , qui in Senatu erant , ut acnrer fe 

condemnatio ad fervieudum in regiis triremibus ad habere eos voluiífe mihi relatum fuerit cum quodam 

% 1 tempus ( quas + an posna nova fit veteribus Jurifcon- ex junioribus nuper eum in locum provifo, casterum 

fultis incógnita, necne , difputat Annas.Rober.rir. aliis non interiore, ex quo contrariam conttnderat 

judie a. libr. 4. r. 16.) fit meri, vel mixti imperii, in pro viribus fuftinere opinionem , Se pro didis triqua 

difeeptatione íunt plures, qui exiííiment , óc ta- bus Dodoribus refpondere , conftanter aíferens imo 

ciliter refol vant eífe meri imperii, ac ad illud, non ad merum imperium pcenam remigationis etiam temad 

mixtum , fpeclare pcenam illam , atque ita dicit poralem fpedare , óc pertinere. 

Canc. ubi fuprá n. 45. íe femper cenfuifle , óc cenfe- Et igitur contraria fuperiori opinio quod hu- 

$2re , ea motus ratione -f quod condemnatus ad regias jufinodi pcena íit mixti imperii, poflintque proptetriremes, 

licet ad tempus, li interim mortuus civi- rea qui illud habent eam im poneré, pro qua facit 

53 liter, /. 2.ff. de pub. judi. eam autem \ pcenam non ratio, qua? eft fuperioribus de directo contraria, 

fpeclat ad judicem inferiorem daré l.illicitas, $. qui quod fcilicet f pcena temporalia remigationis in re 57 

univerfas, ff.de offt. prafid. faciunt (inquit Can.) nota gii triremibus non fucceílerit damnationi in metal - 

per Bellug. infpecul. Prin. rub. 14. verfi. & primo vi- lum , fed folum perpetua , óc propterea -j- taii 58 

deamus , «. 3. Hasc Canc. ter dam natus non eíficiatur fervus pcenas, quam late 

Pro qua f opinione facit ulterius quod damnatio probat Bar. inl. 2. n. 10.ff. de pub. jud. quod ut faciin 

metallum meri íit imperii, l.illicitas , §. qui uni- lius percipias, prasfupponendum eft, -j- omnes pos-50, 

verfas , Se ibi feribunt omnes ff. de offi. prcefid. l.capi- ñas capitales efle meri imperii , /. edido , $. rei autem 

y y alium quoque ff. de peen, cum fimil. pcena autem f fer- capitalisff. de bo. poff. é" l. capitalium fimil. ff. de peen. 

viendi in regiis triremibus remigando, five perpetua óc ibi DD. Calefa in l. imperium , n. 67. óc confeíit, 

íive temporalis, fucceííit pcenas damnationis in quenter quod quando quaeritur an aliqua posna íit 

metallum , prouti ex pluribus probant Jur. Ciar, in capitalis , vel non idem eft ac fi quasreretur numnam 

prax.§. fi. q. 6*7. n. 7. óc Pau. Granu. theorem. 3. n. meri lit, vel mixti imperii. Hoc prasfuppoíito quasrit 

10. per tot. Se íignanter in verf. nec Joannes de Immola, Bar. ubi fuprá, an pcena damnationis 111 opus publidicens 

nec Joannem de Immola per Capi. dec. 1J3. cum fit capitalis necne , óc refpondet f diftinguendo^p 

allegatum : nec alios omnes, qui remigationem prae- inter perpetuam, óc temporalem, ut prima lit capididam 

ipíi damnationi in metallum compararunt , talis , pofterior vero non : prima aequiparatur damad 

perpetuitatem condemnationis animum fixilie , nationi in metallum , pofterior vero non : Óc deniquinimo 

potius ex eo eos aflerit fuifle motos , quoque per primam eíficiatur quis fervus pcenas, per 

niam ii in metallum damnati catenis, óc vinculis fecundam vero non probc.t leg. quídam funt , & /. 

pTemebantur, juxta tex. in l. aut damnum , ibi, in- capitalium in fi. principa ff.depeen, ubi Angulares funt 

ter eos autem , qui in metallum , junda glo. verbo.gr.t- ad hoc propoíitum gleífas , quas juxta hanc diftinvioribus. 

de peen, prout óc ifti ad triremes milfi. item dionem eas intelligunt, idem antea dixerat, ÓC 

quia illi perfonaliter ferviebant, ut in eandem glo. juxta hanc diftindionem refolverat idem Bar. in 

Ac etiam ifti remigando, Se ( quod pejus eft) cum numero pracedenti de pcena carcerisy ut li f perpetua^ 

compedibus, Se catenis , ut paulo ante dicebat if- lit capitalis dicatur , óc damnationi in metallum 

dem Granu. quam opinionem videtur approbare asquiparatur, fi vero temporalis non, viden. Pegu. 

Fariña, de deli. 4. & peen. q. 19. n.l^.primee partis tom. qui huic diftindioni videtur afíentire dec. crim. 16. n, 

1. ergo videtur indubitanter pcena triremium , íive 3. ¿f in prad. crim. c. 12. §.9. n. 3.Thom.Cerdan. i n 

ad imperpetuum, five etiarn ad tempus , ad merum vifit. carcer.c.a.. n.io. Et quód condemnatio adtrireimperium 

tantum fpedare , óc pertinere. mes perpetua fit quas fucceííit damnationi in metal- 

ce) Hanc f opinionem vifus eft amplexus nofter Sena- lum íenlit Mar. Ant. Pereg. in trad. dejur.fifc.lib.^.tit. 

f tus dum fuperioribus annis per proceífum regabas ^.¿ e damna.in metallum.,autfimilempcenam,n.'j.Et híec 

procedendum cenfuit ad capturam perfonarum trium videtur proculdubio verior opinio,omiunoque tenéda. 

Sed

GloíTa XIV. 3^1 

Sed quid erit dicendum ad illos Doclores , qui plures diverfiílimé poíTunt in triremibus confiderari 

non admiífi hac diftindione refolvunt hanc remiga- pcenae , mitior proculdubio erat fumenfa , repul- -|tionis 

poenam , five perpetua fit live temporalis, Jam tamen paffi funt, Sc cliens condemnatus ad refucceftilie 

in locum damnationis in metallum ? certe migandum , forfan ex dodrina ejufdem Calvaca. 

quod eorum opinio non videtur jure probari polTe , ubi fupra in fi. Jragmenti, quod hodie ex confuenec 

Doctores quod ipil allegant , id dicunt, ut ex tudine, quae eíl óptima legum interpres, idem íit 

eorum infpeclione colligere licet. 

02 Quinimo -f-Petr. Eimus inconf. 44. n. 21. p. 1. confianter 

aíferit, nec perpetuam , nec temporalem remigationis 

poenam asqwparari poífe damnationi in 

metallum, quia per illam non eiiicitur quis poenas 

fervus , nec amittit libertatem , nec etiam mortuus 

dici poteft , cüm fpes lit , dum vivit , á tanta miferia 

exeundi ex variis caufis, qua; cóntingere poftunt, 

condemnare ad triremes , atque ad remigandum , Sc 

ita interpretatum íit, leg. de inter pret atione Digejl. 

delrg. Actúa, erat Michael Orpi. Audio tamen quod 

uonnuila hic inquifitus habuerit in caufa fupplica- -f . 

tionis pro fuá opinione i-ota , C/ forfan aequalia cum 

fifeo , qui de condem nationeÛr.^ttirem.es remigando 

ture intelligendam confiitut ionem exiftimabat, 

illi autem , qui contrarium dicebant, habebant ul- 

& ad Jul. Ciar, ce reliques Dodores íuprá allegat. tra lupra tradita , quo fuam defenderéis opinio 

ad probandum. illam poenam remigationis huic damnationi 

in metallum fuccelfilTe , Sc ei arquiparari , 

refpondet nihil tale dixiíTe Dodores praedidos , fed 

imo loco illius, Sc deportationis poni pofte damnationem 

ad triremes , vel exilium , fed quod earum 

naturam fumat , aut imitetur, hoc non dicunt 

, quia adverfarentur exprefiis juris terminis , imo 

apparet contrarium fentire Ciar, dum vult loco 

nem , quia fcilicet in aliis conftit. & edidls pu.blicis 

im'ponitur pcena triremium militando , qure mitior 

eft, & ideo ampkdenda. Praeterea fi de pcena 

remigationis foret intelligenda conftitütio , non . 

eífet geíteralis, quia non comprehenderet milites , 

& equites , qui ejus non funt capaces. Ex adverlo 

autem pro Senatus noftri egregii fententia 

facit notoria , Sc evidens confuetudo á Calvaca. 

damnationis in metallum poífe conftitui vel damna- aüegata, quod, fi non dicatur militando , |efefea- 

tfjtionem ad remos fuftinendos, vel exiüum quod f tur femper intelledum de pcena tnremium rtmi 

tamen conflat apud omnes non pofte aequiparan 

damnationi in metallum, quae faciebát olim damnatum 

fervum pcena", quod in eX'l 10 minimé cóntingere 

poterat. Haec Bim. Ídem videtur tenere Fran. 

Rip. in l. ex facto. §. fi quis rogatus ii, «. 1. ad $. C. 

Trebell. 

64 i£t quid f ad conclufionem Senatus , de qua meminimus? 

certé quod magis poftea vifus lit ha. c 

arapledi opinionem,quám praecedentem, ex quo poft 

tranfados aliquos dies , Sc dutis defeníionibns lectoque 

proceflu , ac meritis caula: plené di feu ílis 

gando , máxime ubi nunc til fere omnino annquata 

pcena triremium militando. Sed ha'con.iaimus 

, quia non multum faciunt ad propofitum, q,;-- I 

profequimur, fi tamen \ is plura de hoc ícire , 110bilem 

Ludo, á Pegue, olim egregmm noflri Senatus 

Decanum adeas , qui interíuerat declarationi cafus 

fupradidi , Sc de eodem multa , poft haec parata , 

fcripfit in fecunda , Sí noviílima parte decilionum 

dec. co. per tot. 

Ídem -\ dicendum cenfeo de pcena exilii , ut ea , fió6 

perpetua fit, meri imperii'dicatut elfe, fi verotem- 

t decrevit Dodores , de quibus íüpra, qui capti fueporalis , nnxtr: probat /. 2. fi". de pub.jud. ubi mter 

rant ex eo quod pro Barone babeute tantum mixtum capit ali a judieja, id eft inter crimina men imperii , 

imperium, condemnaverant ad triremes ad tempus , enumeratur tantum cum-morte exilium illud-, quod 

relaxandos fore fub facramento , ck homagío , quam f in locum interdidionis aqute, Sc ignis Tucceftít 

quidem relaxationem in Cathalonia habere vim ab- per qnodque eximiturcaput de civitate, illud aurem 

folutionis , nemo eft qui ignoret. 

exilium , qnod in locum pcena? interdidioms aq'uas, 

Prodiit , multó poft Haec feripta , in lucem Orten- & ignis fuccellit . deportatio efi /. j. filad l. 'jul.pefii 

Calvacani de brachio regio opus, qui parteó, cóla, gloff.in l. editlo. §. rei autem capitalis, verbo in- 

fragment. 76. aliam facit hujus , quam tracbmus , 

condemnationis tnremium diftindionem , per quam 

videtur vel determinare noftram , quam própofuimus, 

dubitationem : Aliquando enim (inquit) 

ferdiclo quae concordantes citat. ff de bon pofiejf Jul. 

Ciar, in prax. qu. 67 n. 6- Sc Pet, Calefa, inja-.-e alleg. 

I imperium , de jurifd. omn. judi. n. lój. Vincen. de 

Pranc. dec. 116. n. Raud. de anua!, lib.i. cah$~.n.22$f. 

fit condemnatio fimpliciter ad triremes, aliquan in cujus deportationis locum fucceílit tantum exilium 

do vero ad remigancium in triremibus : li pri perpetuum, l.fed & fiquis, qineitaeft intelligenda, 

mo modo fiat condemnatio, tali C.,!LI poterit ( inquit 

) condemnatus remigare per fubftitutum , Huido 

tamen cum catena in triremi, prout ipfe vidit 

jf.fi quis cata. Guid. Pap. dec. 422.0*42 ^.Aym. Grav. 

inconf. 220. n. 22. & conf. 224. pof 'n. i. plures ad id 

allegat Ciar, in alleg. quafi. 6"J.i-crji. deportatio etiam, 

j.j.conce[fu?n pluries in Senatu Mediolani quibufdam 

Sc Calefa. ubi fupra , Fannac. dedelicl. & peen. qu. 10. 

perfonis egregiis , li vero fecundo modo , tune con- nu. 15. prima partis , tom. 1. ergo, á primo ad ult mi uní 

dem natus neto poterit fervire per fubftitutum, fed difeurrendo , apparet exilium tantum perpetuum ad 

imó ipfe tenetur propriis mainbus remigare , Sc de merum imperium pertínere: nam canten ( inquit Pau. 

his ultimo modo condemnatus afterit ( quod ad no- in allegat. lege fecunda de pub. jud. ) id ell, quae in loftrum 

propofitum attinet ) loqui text. in leg. aut dam- cum pcena; interdidionisaquajs , Sc ignis non fúccefnum. 

in §. inter eos , de peen, quod eft dicere , eos fo- ferunt, id eft , quse perpetua non fuiit non exilia, ftd 

los fucceífiné in locum damnaiorum in metallum , relegationesproprie dicuntur : tune enim civitas re- 

. quibus ille $. loquitur. tinetur, quod idem de retinenda civitateper exulem 

5 Hujus forfan f diftindionis occafione pr'sstende- ad tempus,pro notabili differentia inter eum ,8c exurunt 

advocan cujufdam Botiguerii fatis divitis prasfentis 

Civitatis ad relationem egregii Senatoris , ec 

lem ad imperpetuum , nat. Alexan. Kauden. in trac- 

tat. de av.alog.Iib. 1. cap. iç. //. 233. 

judicis reg a; curias Michaelis Sala in prima inftantia 

, 8c poftea in fecunda in aula admodum Reve 

Contrariam opinionem ampleditur Bellug. in fpecul. 

Vrov. allega, rub. 24. verf & primo , ante mnn. 

rendi Cancellarii in gradu fupplicationis de anno 4. in terminis fori Regni Valentias , qm n.dillincté, 

IfíoS. non polfe didum Botiguerium condernnari ad ut aíferit , exilium rejfervat fupremae poteftati, non 

poenam remigandi in triremibus, quamvis foret diftinguens inter exilium tempérale , Sc perpetuum , 

convidus de ávet pres ala llifla , cum conftit. 68. quia exul etiam temporaneus videtur mortuus 

curiarum anni 1^00. quse de hoc loquiuir , ponat civiliter ,6ecaput eximi decivitate juxta l. 2. de pu- 

tantum poenam triremium ad quinqué annos , niblic. judie, quamvis aliqoa retlneai | de quibus in l.rehil 

dicens de remigatione , addentes quód ex 


quo Icgatorum ff. de inter dici. & relega. Ha'c Bellug 

£ e ' Qui-

3 2,6 Claufula IV. 

Quibus tamen non obftantibus non exiftimo recedendum 

á priori opinione, quas ulterius ex fequcntibus 

clara fiet. 

Circa haec hallucimtus videtur Don Garcías Maftril. 

dec. Sicilia' 38.71.10. ubi abfque diftinclione perpetui,& 

temporalis exilii fimpliciter refolvit illud effe 

meri imperii, óc illud inter pcenas capitales connumeran, 

máxime quod non advertit Doclores, quos 

allegat de perpetuo loqui, non de temporali. 

68 Ex quaf reíblutione emanat refponíio ad illam dubitationem(quam 

icio fuiífe 111 Senatu non modicam) 

nunquid exceptuará* ii aliqua Regia fententia in favorem 

habentis mixtum imperium prolata, poena exilii, 

poft adjudicatum eidem mixtum ipfum imperium, 

cenfeatur exceptuata tam temporalis exilii pcena , 

quam perpetua : eft enim fecura refponíio quod folum 

cenfeatur fententia loqui de perpetuo exilio.non 

de temporaíi: cum enim hoc ultimum ad mixtum imperium 

, ut fupra diximus , pertmeat, non poteft d'ci 

quod in eadem fententia, in qua illud ad¡udicatur, 

exceptuetur ifte cafus, qui ad eum fpcclet : erit ergo 

tali cafu intelíigenda fententia de exilio nerpetuo , 

lecundum quod ad merum imperium fpectat. 

6« Pro qua-f opinione facit ulrerus quod verbum, 

exiliumyjproprié i & in propria luí íign ficatione fignificat 

deportatio.iem Se lie exilium perpetuum , 

a!leg.l.2.de publ jud.qvoá plurií us probant Vincen. de 

Fran. óc Alex. Raud. locis fuperius citatis-, & ubi inferius 

allegabitur ifdem Rauden. óc nofter Can. in 

margari. ff. dub. 7. rub. de peen, exilii. n. 7. Menoch. 

de arbit- jud. lib. l. q. 80. a. n. 13 1. 

t-Q Verba autem j" intelíigenda de ure efiTe in propr'a, 

non in impropria fignificatione, docet nos Jurecorvfultus 

in l. qui liberis, §. hepe verba* de vulg. & pupil. 

fttbfl. valga. I. non aliter,de lega. 3. Menoch. prajtm. 

178. n. 3. & S- liü 

' 4- 

Id idem per analogía; regulas probat Alex. Raud. 

^ xi» alleg. traüa. de analog. lib.l. C.15.W.235. ex quo f 

' verba íint intelíigenda êr prius, non per pofterius, 

Rol. á Val. in conf. 34. nu. 33. vol. 2. exilium autem 

prius fignificat exilium perpetuum, per pofterius au 

tem temporale d.1.2. de pub. jud. cui adde Vincen. 

de Fran. óc Menoch. in locis íupra cit. apud quos eft 

peroptima hujufee rei difputatio, ubi videbis diííoíutas 

rationes , quas pro contraria videntur faceré 

opinione. 

Hic cafus fucceííit difputandus in Senatu de anno 

lóbc. cum enim Locumtenens Vicarii Campirotundi 

in villa Oloti, qui ibi exercet meium imperium 

pro domino Rege, haberet in vinculis quendam latruncul 

itoresi. quem ejus alfeífor, live judex condemnavtrat 

ad fuftigandum , & exulandum ad quinquennium, 

Abbas Rivipulli qui habet in eadem villa 

mixtum imperium, & civilem plenam junldictionem 

, praetendit cafum ad fe pertinere , qui eífet ea 

pana dignus , quam aíferebat fe pofle imponere : 

pro hac contentione dirimenda compromiferunt am- 

- bo in egregium Senatorem Confilii criminalis , ac 

in eodem advocatum fifcalem agentem Jacol um Pineda, 

qui auditis partibus , & eorum advocatis, facloque 

verbo in regio Confilio ( licet id non dixent 

ui fuá refolutione , fcimus tamen qui ea in re 

iutervennnns ita fací uní extitifle, ex quo voluit diclus 

advocatus fifealis quod ambas partes informarent 

o. aulam confilii criminalis) declaravit cafum pradiclum 

ad dommum mixti imperii pertinere, ac fpeclare , ex 

quo pcena- illa; mixti erant imperii. 

Bene verum eft, quod in cafu prasdiclo mihi magnam 

dubitationem faciebat communis obfervantia 

regias fententia; in favorem diéti Abbatis Rivipulli 

proiara? quoad caput exilii pro parte dicli Locumtenentis 

allegat: dicebatur enim nunquam diclum Abbatem 

, vel ejus pnedeceflores confuevifle condemnare 

ad aliquam exilii, etiam temporalis, poenam, fed 

femper diclum Locumtenentem, vel Vicarium Campirotundi 

, penes quos eft merum imperium , unde 

videbatur non pofle hujufmodi exilii poenam imponere 

, nec de cafibus, pro quibus ea imponenda veniret, 

cognofcere : eft enim f de jure certum, ver 72 

bum dubium ex confuetudine, & obfervantia poftea 

fequuta recipere interpretationem,/.MKHMwij.^ de lib. 

3. /. femper in jlipulationibus* de reg. jur. Bart. in conf. 

co. incip. communis Spoleti. Vincen. de Fran. dec.\\.6. 

n.2. Se ego ipfe fupra pluribus tradidi clauf 1. d n. 32. 

Sed f quid erit de tortura dicendum , nunquid ea^3 

meri erit imperii, vel mixti f Breviter refpondent 

Doclores, quod fit meri imperii: ob idque non poffit 

ea exerceri ab eo,qui illud non habet, Hypol. de 

Maríi. in l. pemil, n.y.ff de quaf. Fran. Brun. in tracl. 

de jud. & tortu. 2. par. q. 7. num. 3. in 10. vol. tracl. 

Andr. Gayl. de pace pub. lib. 2. c. 2. n. 16. Profp. Fariña, 

de jud. & tortu. q. 38. n. 109. tom. 2. prima partis 

, Jaco. Canc. var. refol. par. 2. cap.2. de jurifd. om. 

jud. n. de jurifdicl. 

omn. jud Ck ibidem Calefa. n.62. circa fi. Ludo, a 

Pegue decif. crim. 16. n.3. & 4. poft Bart. in d. I. imperium 

nu. 8. a\]uiparatur enim f morti §. ad hac inj$ 

anclen, de coll. Si ibi Bar. Feder. Scot. refp.q. n.-\. to. 

i.l. 6. de qua pcena fi vis multa fcire, adeas noftrum 

Cahci. in marga, fi'ci rubr. de peen, amputa, pedis. manus 

&c. paçr. qo. .luí. Ciar, in praxi. q. 69. & latilhme: 

omnium rrofper. Fariña, de delicl. & peen. q. 16. n.2. 

tom. I. prima partis, tortura f autem gravior peen376 

eft ¡uam lit abfeiftio utriufqué manus §. fi in auílen. 

ut nulli j dic. patique f torturam (ut ex Bof. intit. de-jj 

tortura n. 12. refert nofter Pegu. alleg. dec. 16. n.

HGloíía XIV. I! 527 

arbitror - /Í¿ nt» capitalia, éf atrociora maleficia non leviter pro delicio rom qualitate : unde fit fquod ;fue-S6" 

aliter exploraré, & invefiigari pojfunt, ^W.ÍWZ fervo- rint plura tormentorum genera exquifita, & adinvenquaftiones 

- ubi ita communiter tenent Doctores ta alia aliis acriora , & feveriora > ut his utatur judex 

atteítante Anthon. Gom. tom. 3. variarum c. 13. ». 2. juxta delicli qualitatem , quae late referunt Brun. in 

qui plures ad id allegat cum Fariña, in allega, tratla. tratl. de judi. éf tortu. 2. par. q. 2.n. o. Marfil, in 1.1. 

de indi. éf tortu. q. 42. n. 6. tem. 2. primo? partis , quos princ. n.ió.jf. de quafiio. Conrad. in pratl. tit. de nega. 

confulto tacitus praetereo ne aclum agere videar, crim.éf comment.71.A3J adoc. Damhaud. in pratl. crim. 

g 0quod eíTe de mente noftri Senatus, + Ludov. á Pegue. c.37.n.i7. & fequent. Farin. qui fupradictos refert, aldocet 

decifio. crim. 16. circa fin. facit pro eadem opi- lega. q. 38. de judie. éf tortu. a n. 60. cum.pluribus fenione 

text. in l. levia ff. de aecuf. ubi in levibus deli- quent. quibus adde Gonzal. Suar. de Paz. in pratl. 

¿tis procedendum efle fine proceftu, vel folemnitate Ecclef & fecuL y. partis tom.l. c. 3. jf. 12. a n. 68. 

judiciaii ftatuitur ,quod non videtur futurum fi con- Indefdenique fit quod plures dentur torturas gra-^7 

cedamus pro eis pofte infligi torturam, quae procef- dus, per quos gradatim ad feveriorem fiat tranfitus, 

fum requirit, 8c magnam judicialem folemnitatem fi negocii qualitas expoftulat, de quibus per Ghirutpote 

res gravis, & maximi praejudicii. lan. ubi fupra qneeftta,. per tot. undef bene dicebat xin88 

Eftqúe ratio quia inde fequerentur plura abfurda propofito Franc. Marc. dec. 904. in prima parte n. 14. 

fi pro delictis levibus quis torqueretur, quas conli- materia tormentorum, non polfe tradi certam reguderarunt 

Doctores in propofito*: primo quod ex mo- lam , fed eam pofle, 8c deberé locum habere in 

do probandi graviusquis puniretur, quam ex modo omni caufa , etiam pecuniaria, quando ita judici vi- 

.8iCondemnandi, & lie f pcena non foret delicio com- detur. Delictis f igitur gravibus , C% atrocibus (ut89 

menfurata contra aucten. omnes peregrini, & ibi Bal. ad noftram refponfi o nem redeamus ) gravis, 8c feinfi. 

C. comm.de fuccefi cum aliis relatts per Fran. Be- vera refpohdebit tortura : levibus vero , 8c minicium 

conf. 67. n.27. Secundo quod -f- id permitteretur mis, mínima , ck levis > prout pulchré declarat Paul, 

indirecte , 8c alia via quod directe eft prohibitum , Ghirlan. in allega, tratl. de quafiio. éf tortu. quafi. c. 

contra /. avia $. Titia dé cond. éf dem. éf in §. ejl ta- num. 2. éf fequent. 10. volum. tradat. fic Doclorum 

men cafus, 8c ibi glo. infi. de hete. infi. Tertio deni- opiniones concilians, quarum altera in folis delig^que 

f quia ordinaturtf ad unum finem non regulare- clís atrocibus 8c gravibus torturam concedit, non 

tur fecundum naturam illius finís 8c fic médium, per in levibus, altera vero in utrifque quam Ghirlan. 

quod ad finem pervenitur, excederet ipfum finem, opinionem plures magni nominis viri amplexi fuecontra 

text. in L & fi non funt. $. praveniamus ff. de re, Alber. in l. edidum num. a,, ff. de quafiio. ita * 

aur. éf arg. leg. Has rationes irt propofito confidera- communiter, ut pro levibus deíiclis tonara irntur 

Marfil. Í» prax. crim. In §. expedita, n.%7. cum feq.% pingatur , de confuetudine obfervari aíferit, de * 

Aym. conf. 137. nu. 11. cum alus ad finem ulque dicti qua etiam communi obfervantia atteftatur Jofeph. 

confilii, Franc. Bec. allegat. cohf.67.n 2?. cum píuri- Ludov. in fuis commun. opin, concl. 38, verfic. inbus 

fequent. quibus .adde Farinac. qui ejus omnes refertur 106. quos in hoc fequitur Jul. Ciar, in pratl.. 

fert', allegat. qucejlio. 42- * n 4 14. crim. §. fin. quafi. 64. numer. 4. verfic. préster ea de- 

83 Atrocia-j- autem, ck gravia delicia quae dicuntur, bet, in fin. & Bajar, in addi. ad eum, num. 6. éf 1 c. 

ck quas levia, ultra per nos tradita in fuperioribus 8c alii plures , quos refert Farinac. allega, qu. 42. 

hac ea clau. a-.gloff. IO. part. I. n. 59. declarat Bart. in num. 19. cum fequent. qui licet poftea ab hac recedat 

leg. non folum §.fi mandato.ff.de injur. 8c Brán.m tratl» opinione , & concordia Ghirlandi , antea tamen 

de judiciis 2. parte q. 3. nu. 3. Srbr. Qddus in tracl. de eam vifus fuerat approbare, dum in eod. tit. de jurufli. 

in integr. parte 2. q. 8o. inpr'm. 8c poft eos Fa- dic. éf tortu. q. 38. num. 68. djxerat tormento fybilrina. 

de delic. éf peen. q. 18. a n. 61. cum fequent. éf de lorum folitos fuiífe judices uti in levibus delictis, 

indi, éf tortu. allega, q. 42. n. 7. cum fequent. ex quo- facit doctrina Bal. mil. obfervarem. 4. C. quor. appcll. • 

g.rum dictis -f- elicitur manifefté crimina , 8c delicia a- non recipiantur, quatenus ait f quod licet non pofô 

trocía , 8c gravia in propofito dici quas ípectant ad fint omnes, nec in ómnibus Cafibus torqueri, pofmerum 

imperium, levia vero quse ad mixtum, id funt tamen terreri, quam territionem ponunt doquod 

paucioribus verbis docet Ludovic, á Pegue» clores , 8c fignanter Ghirlan. alleg. qu. 4. nu. 1. pro 

EX Thom. Gramm.Vo»/; IC, éf vot. te. 8c Foller. in primo gradu tortura?. 

pratl. rubr. rei inducati torqueantur, nu. 12. Peguer. Nec obeft-f- al lega. /. edidum , quae principale ,91 

(inquam ) allegat. dec. 16. nu. 6. dicens torturas ra- imo totum fundameotum eft tenentium contrarium, 

tionem non eíle habendam in ómnibus cafibus, fed ff. de qu. quatenus habet in cauíis tantum gravibus 

in illis tantum, pro quibus veniat imponenda pee- dari torturam , reipondemus enim non poífe nos 

na ultra relegationem, quod eft clare dicere, non non valde mirari quod hucufque doclores , qui de 

poífe torturam exerceri pro cafibus mixti imperii, re hac egerunt, eam l. ad propofitum inducere vocum 

ultra relegationem non poffit aliam feverio- luerirít,cum ea 111 cafu valde diverfo, ck áiíTimút lorem 

poenam judex, qui illud habeat imperium, im- quatur, agitur enim ibi de torquendis fervis in caput 

poneré. dominorum, feu pro eorum delictis, ck fie de homi- 

Verum ego -j-refpondeo quod quemadmodum du- ne torquendo pro alterius crimine , ad quam tortuplex 

genús reperitur delictorum, gravium fcilicet #ac ram infligendam non vult jus ( nec foret juftum ) 

atrocium, ck levium, ita etiam dúplex reperitur tor- quod ita faciliter procedatur , ficuti quando quis 1 

turas genus, quantum ad noftrum attinet inftitutúm, pro proprio delicio torquetur, ad quod allegat Ghírgravis 

fcilicet, ac feveras, ók levis, ac minoris , ut lan. in allega, q. c. num* 3- gloíjam in d.l. edidum, 

poft Bal. in confil. 77. n.S.lib.3. probant Bolf. jjfjüür. verbo , efiicaciffimas, dum folvit contrarium d. /• 1: 

de tortu. num. 16. ck Franc. Perfonal. in eod tryítl. §. fi quis ultrofif. eod. tit. de quafiionibus , verum nihil 

num. 76. referunt Bonacof. m commen. opin. eran, talé, meo judicio, gloíf. probat, íolum enim diftinpar. 

2. verf. tortura efi triplex, ck Farin. de ind. éf tor- guit inte/ has torturas in ea quaeftione , nunquid 

tu. q. 38. ».3 Ç. id quod videtur probari en l. defenfores tortura efficaciífima íit ad reqoirendam veritatem , 

2. de defenf. civita. ibi feveriores, l. quaflionis, éf l. de ficuti dicebat Confuí, in d. I. edidum , cujus contramittore 

$. tormenta ff. de q. quatenus habent non pof- rium videtur probari in d.l. 1. %.fi quis ultro, dum 

fe, nec deberé judices femper in ómnibus cafibus eo- ibi apparet non femper haberi pro. veritate quod ex 

dem tormentorum genere uti, fed prouti modera- tortura conftitit, hanc contrarietatem folvit glo. ut 

tas rationis temperamenta defiderant, quod eft di- l. edictum procedat quando datur tortura pro deliccere 

deberi aliquando in his acriter agi, & aliquando to alterius, §. vero fi quis ultro, quando pro delicio 

£ E 2 pro- •

3*8 Claufula IV. 

proprio , Sí fic nihil facit ad propofitum, nec forfan 

alias in fuo cafu bene probat quod dicit , nec conveniens 

videretur folutio li noftrum foret de ejus veritate, 

hoc loci difputare : ego igitur diiíerentiam inter 

hos cafus , quando pro delicio proprio datur tortura, 

óc quando pro alieno fuperius coníiitutam probo 

efficaciílime ex /. I. C. eod. tit. de quaftio. ubi certa 

enumeranrur gravia delicia, ut lafa Majeftatis, fraudan 

cenfus , adulterii , pro quibus tantum pofiunt 

fervi pro dominis torqueri, ultra quae non licet torturam 

in fervos exercere, cenum autem eíl: qupd ad 

torquendum reos pro propriis delidis poteft procedi 

in, óc pro abis crimimbus praeíer fpecificata in d. 

I. li inde igitur infertur privilegiatam eífe terturam 

fervorum ut non poflit de ea ad torturam reorum 

inferri , eftque ratio hujus dicti manifefta , quam 

Ghrilan. adducit loco fupra chato > propter innocentiam 

fervi torquendi, quae facit ut non ita faciliter 

concedatúr contra eum tortura pro alieno delicio , 

ficut pro proprio-, conducunt quse de hominis punitione 

pro alterius delicio dode docet Dida. ¡ib. 2. 

var. c.8. per tot.Sc Profp. Farin. de delic. & peen. q.l\. 

a num. ico. 8c fignanter man. 19c. in propobto do- 

¡02c< t f leges quas praciojunt alium pro alterius delicio 

puniri odiofas elle , atque ita ftridilíime interpretandas. 

r 

93 Nec obftat f quod imo facilius videatur procedi 

poífe- ad torturam in fervis, quam in hominibus liberis 

, l.fi quis y & l. ex libero ff. de quafiio. Bart. in l. 

l. %.fi fervus 1 in prin. ff. ecd. Farin. de judie. & tortu. 

qu. 4.6. nu. ic. Mar. Blan. in tratlat. de judi. ?iu, 30c. 

nam refpondttur id intelligi refpeclu ejufdem generis 

torturas, non refpectu diveríi, verbi gratia , accufantur 

homo liber, 8c fervus de eodem delicio in 

diverfas perfonas cominillo, 8c ftant contra utrumque 

paria indicia , 8c p: ajfumptiones , de quibus tamen 

dubitatur num fuiíiciant ad torturam , tali cafu 

verum eíl quod facilius proceditur contra fervum , 

quam contra liberum hominem , facilius enim inclinan 

debet judex ad torquendum fervum , quam 

hominem liberum, óc hoc eft ,quod probant jura fuperius 

allegata, & Doctores, nos tamen loquimur 

in his terminis, fed in tortura fervi in caput alterius, 

8c pro delicio domini inferenda , refpeclu torturas 

iñrerendas in hominem liberum pro proprio delicio, 

8c crimine, & in hoc cafu dicimus privilegiatam effe 

torturam fervorum, ut non ita faciliter, ck in omni 

crimine inferatur, pro quo in hominem liberum 

pro proprio delicio. 

94 Ad -}-/. levia.ff. de aecuf. fupra in contrarium noftra: 

opinionis allegatam , quomodo intelligi debeat, 

declarat ibi glo. verbo,

GloíTa 

B£ dem f inde inferas refponfionera ad text. in dicl. $. 

fin. in aucl. ut nulli judícum , in contrarium allegat, 

quod ille text. loquatur de poena torturas pro final i 

pcena delidi imponenda , ac propterea non obítet 

his*quae contra communem opinionem fundare fattagimus 

, qui non de illa tortura loquimur, fed de 

ea potius, quae ad eruendam veritatem imponitur. 

Hac eadem dsítindione reperio ufum fuifle Vincen. 

de Franch. dec. 459. n. 3 Verum hac reíponíio 110dum 

non ciiííolvit, licet enim ibi videatur text. loqui 

de tortura, prouti eft finalis poena delidi , non tamen 

poteíl commoda aflignan diiferentia inter eam , 

& quas datur ad eruendam veritatem, ut illa debeat 

diei major utriufqué manus ablcillione , ha'c vero 

non , cum text. ilie id fuudet 111 articulorum , iive 

membrorum diifolutione, quaf óc aeque contingit in 

fOOuna, atque altera torturas fpecie. Quare \ ego dicebam 

non parum me dubitare, verulne lit communis 

Dodorum intellectus ad d. §. fin. quatenus pro poena 

articulorum , feu membrorum dilfolutionis , de 

qua loquitur, quamque dicit majorem elfe utriufqué 

manus abfciífione, communiter intelliguut, tum quia 

íi id foret verum jam nunc non poílcnt judices eam 

Iüiexercere , foret enim ea íubiata per eum text. qui -jpcenam 

articulorum , 8c membrorum diífolutioins 

íuftuüt , tum etiam quia ibi loquitur text. de poena 

finali delidi, non de ea, quas datur ad eruendam 

veritatem , ut fupra dicebamus, óc tum denique quia 

íi quis hodierni temporis torturam, quas co r.muniter 

exercetur , attendat , reperiet proculdubio tantum 

abeííe quod ea major pcena diei pollit, quam 

utriuíque manus abfcillio , quod imo lit multo minor 

, adeo ut nemo lit , qui non exilliiuet potius 

quodcunque genus tormenti pati , quam , nedum 

Utriuíque manus, fed unius tantum ex illis abfciííionem. 

Alia igitur atque alia line dubio debet elfe 

pcena diilolutionis membrorum, de qua loquitur imper. 

in d.Ce vero, quam lit tortura noftri temporil , 

circa quod non duximus amplias inliftendum , fatis 

enim arbitramur noftro muñen fatisiecilfe li hasc paucula 

incidenter animadverterimus , quibus occalionem 

forfan , & anfam aliis dederimus ut ea diligentiori 

ftudio perfcrutentur. 

Poft hasc feripta reperi Pet. Calefa. virum undique 

eruditum , in repetí. I. imperium n. 179. de jurif. 

omn.jud. nobilcum convementem quod il a membrorum 

, Se articulorum dilloiutio , de qua in'aileg. 

quia vero, non intelligitur de tortura, ac dicentem 

le non poífe non miran de didis, ex alus Dodoribus*, 

qui id docuere , fe quod erat alia poena, qua 

fiebat artuum dilloiutio, óc lie totus mutuatus erat 

homo, verum nec ipfe, íicut nec nos , fuum hoc didum 

aliter probat, cogita igitur. 

Ex his dubia remanet communis Dodorum tradtio, 

qua\ ut in principio hujus materia; dicebamus, 

tenet indiltinde torturam elle meri impeni,pro qui- 

I02bus adhuc facit, quod -j- ad torturam poííit devemri 

ubicunque pro delido venit imponenda po?'>a corporalis, 

óc corpon aftlidiva, Alberi. in l. edittum n.a.. 

C. de qu. Jul. Ciar, in prax. crim. y.fi. q. 64. n. 4. verf. 

Praterea debet judex. 

Io3 Judex -f- autem mixti imperii plures posnas habet 

corporales , óc corpon aíil.divs. puta fufligatio is, 

Marq. in ufat. In Bajulia fape alleg. fol. 327. col. 4. óc 

Jacob. Cáncer. /. 2. var. c. 2. de jurifd. omafui. n. 49. 

I04 c uaf e 

l .ft ac 

leo gr ivis , óc granáis, propter gravem , 

quam infert infamiam, ex quo non folet niíi pro turpibus 

, Óc infamatonis deiidis erogari, ut aequiparetur 

morti, Jofeph. Lud. dec. late. 1. nu. 24. óc Baja, 

qui eos refert in add. ad Jul. Clan in prax. quafi. 70. 

num. 3. plene Farin. de delicl. & pen. qu. 10. nu.2

33° 

inter percufTiones, quas proditorie , & per infidias, 

five aopenfate fiunt, & illas, quae in rixa. ítem an 

ex his fequatur mors, feu mutilatio membri, & notabilis 

deformatio judicio medicorum, vel non. Ítem 

an fanguis exeat ex eis vel os, feu olfa frangantur , 

aut debilitentur , vel alias fint judicio medicorum 

periculofae de morte, feu aífolamento , vel non, 

ut in pnoribus diltindioms membns fpectent hujufmódi 

percuíliones ad merum imperium , in poílerioribus 

vero ad m.xtum , priores percuíliones 

delicia majora, pofteriores vero minora delicia appeilando. 

112 Circa quae -|- illud tantum particulari notatione, 

¿k difculíione dignum exiftimo, cujus nullam reperio 

rationem a. noftris a.fignatam , quare percuíliones 

proditorie dicantur fi npiiciter ad merum imperium 

fpedare , fada? vero in rixa , ad mixtum , 

praebuit occalionem cafus, qui contigit in Senatu 

difputandus de anno 1605. quo cum Reverendus 

Abbas Rivipulli dominus qui de tur villae Oioti 

mixtum in ea habens 'mperiu-n, fuppiicaftet pro fuo 

interelfe ad relationem egregii Senatoris Joannis 

Gallego á quadam proviíione evocationis caufae p< rcufiionum 

cum cuhello, Sí biclo per quendam Gafparem 

Güilo Bartholomaeo Fill »11 aliatarum , ad 

relationem egregii Senatoris Jofephi Ferrer tune judicis 

regiae curia? facía, praetendens non fubeffe rationem 

; propter quam cogmtio dicla; caufae, ck delicli 

punitio fibi auferretur . Refpondtbat Senatus 

percuíliones hujufmódi fuiífe facías appenfate , & 

proditorie , Sc proinde ad eum non fpedare earum 

cognitionem , ck punitionem , atque ita tándem , be- 

•j- ne provifum , bene caufam evpcatam . extitit declaratum 

t fenba caufae (ni fallor) erat Micha. Orpi,ego, 

ut dixi, non potui aliquem ex noftris reperire, 

qui differentiam hanc jure probaret, quique 

ejufdem rationem aliquam adduceret , fed fimplici 

relatione contenti quod id obfervet Senatus, fefe 

omnes ab his expediunt. 

113 Cogitabam an id propterea eflet quia de jure f 

qualitas proditionis facit majus delidum tribus reipe&ibús, 

ut dicebat Gigas in tracl d? crim. lafa Majejlatis 

l. 1. rub. I. de orig. bg:s la a flfajefietis qu. 19. 

n.i$.&/.3. in rub.de proditor, q.i. n.i. primo ex p rte 

perfona? juxta text. in c. clericus 46. d'fluicl. ó" in c. 

facerdos de peeniten dijiincl. 6. fecundo ex parte perfona.' 

prodiras, cap. de forma 22. q. y tertio deifique 

ex modo proditionis, refert Dec. in tratl crim. to.2. 

I. 7. c. 30. nu. 11.

GloíTa XIV. 331 

delicia graviora funt aliis, acriufque propterea pu- eo impofita íit, nt íi ea fit gravis, & atrox, grave 

niuntur ea committentes quam reliqui, nos vero lo- etiam , Se atrox cen/eatur elle deliclum. fi vero • tria 

quimur in eo , qui occ.dit appenfaté & per inlidias, leve, quas fuit celebris opinio Bar. in l. levia ff dé 

in quo non videtur per Doclores, vel etiam per jura aecuf. quem poftea plures fequuti funt lioc argunoítra 

coniiderata tanta atrocitas delidi, faltem quan- mentandi gentre utentes, Ángel. Hqftien. Alba. Sudo 

non occiditur amicus, atque ita in exprelfo tenue- cin. Dec. Ca-pola, Brun. Conrad. Aymon. Cra\ e. 

runt Bart. m leg. rcfpiciendum j). delinquían , ff. de Hierony. de Monte, Jul. Ciar. & Sfor. Oddus. quos ~ 

peen. Gerar. fngul. 14. nu. 5. & 6. Bal. in c. 1. col. 4. refert Farinac. allega, tratl. .íe dcHtt. fjr pgsn. 3.18 ».83. 

quib. mod. feud. amit. Gom. tom. 3. var. c. 3, de homi- quibus adde Bald. in confil. 412. nu, I. vol. 4. Carccr. 

ci. nu. 5. cum aliis late relatis per Fariña, de delicl. ó" in repet. I. obfervare. w.104 Cod. quor. appell. non recip. 

peen. q. 18. w.76. quibus adde Bajar, late de proditore Par. de Put. in trad. de íynd. verbo judex n.S. in %.vol. 

agentem, in add. ad Jul. Ciar. f. homicidium , nu. 22. trad. fol. mihi jíSf. Conlal. Suar. de Paz in prad. Éecumfequent. 

ea tamen opimo nullatenus eft tenenda clefajl. ó' Sacul. 'y. partis tom. 1. cap. z. nu. £5. & 66. 

cüm videatur exprefle contra text. c. 1. de homici. Jofeph. Ludo, decif. Lucen. 17. n.i 5. inter communes * 

quo probatur folam infidiofam induftriam efficere opiniones hace refertur in vol. communium opiniodelidum 

proditorium cum eum ab altero velii per- num. tom. I. de commun. opin. lib. l. tit. 5. infjpec. 8. ;:. 

mittat,qui tale qu d egent, atque ita mérito eam re- 62. ubi \ íignanter ex noftra propoíitione é diverfo 122 

probarunt Dida. Placa. & Farinac. ubi fuperius, & eft ad quabtatem meritorum arguitur ex qualitate prasde 

mente Afflicl. dec.265.^64. adde Tib. Decia. ro.2. mii, ut quemadmodum ex majoritate pcenas infertur 9 

lib. 7. cap. 20. de proditor, n. 19. in fin. Id regno Ca- majomas delicTi, ita ex quantitate, Se majoritate pia> 

ftellae hoc videtur indubitatum per legem regiam mii argui debeat qualitas, Se majoritas meritorum , 

quam allegat Antho Gom. loco fupra cit. Se refert idem refertur tom- 3- ejufdem vol. de crim. & delic. 

Bajar, ubi fuprá n 25. In noftra Cathalonia idem vi- loco 8. cap. 3. atque idtóf dicebat Pet. Calef. in re-12^ 

detur ftatutum per conftitut. com. infigant, tit. quant pet. 1. imperium , n. 182. de jurifdic.omn. jud. declara- \ 

fa licit,ó no veniarJe &c. in 1. vol. confi. tum fuiífe in Rot. Señen, delationem armorum non 

Hp An autem f ad effedus fupradidos ut crimen di- efle in ea civitate tune inter levia delida cenfencatur 

proditorium, requirantur fimul infidias cum a- dam, cum impofita fuiflet pcena centum aureorum, 

nimi deliberatione, non eft noftrum hoc loci difpu- quas refpedu aliartim pcenarum á ftatuto impoíitatare 

niíi vellemus nunquam non abhis, qua 1 

inci- rum gravis erat judicanda. 

denter oceurrunt pertradanda, expediré videatur Hoc etiam argumentandi genere ufos reperimus 

per Dodores fuora citatos , ac prasfertim per noftra- noftrorum jurium conditores. M. Hieronymus, ex 

tes Mole, ck Pegue, ubi fuprá eos retulimus, teftetur cujus didis eft eompolitus text. in c.non afferanras 24. 

4 Pegue, de refolutione Senatus quod fufficiat alterum q. 1. ita in fine illius ca. concludit, quis jam dubitaex 

ipíis, qua; fuit noftro tempore in gravifflma cau- verit hoc effe fceleratiks commffum, quod efl graviüs 

fa, ¿x in magno confiidu fada teftatur Sefle de alia judicatum. Paul. J. C. iu l. i.ff de pub. judi. non a- 

^ fimili déclaratione in Regno Aragón, fada, ubi fu- liunde docet fore percipiendum cujus quabtatis lint 

pra allegatus eft, Suar. tamen de Paz. in prae. alie- deuda , quám ex qualitate pcena?, qua? lit pro uno 

ga. prima part. tom. 1. cap.2. «.13I. tenet contrarium , quoque ex ipíis impolita, ficut é contra ex qualita- 

4- ck refert pro fuá opinione ita fervatum in fupremo te delicli cognofeitur quas fit posna pro eo inferen- 

P Senatu, cogita igitur, poftquam nobis non permit- 

COglta IGLCUR, PEIUQUAIU IIIMMO uviu FW 

da c.filiéis §. caterum , de-peen, in 6. Se ratiof prasdi-124 

- ~& "•«X'l "íim nm»rvj íit- rr»mmenfuranda delititur 

amplms veritatem exquirere. De fupradidis dorum eft,quod cüm posna íit commenfuranda deliomnibus 

, quas ad proditoria delida fpedant , vido, cap. menfuram de pceniten. difiin. i. c.qtuvftvit, de 

de Joan. Gutier. in prail. lib. 1. quaji. 2. per tot. his, qua funt d major. par. capit. d. c.fcelicis $. pramif 

ubi 'ene declarat. fs,de peen, in 6. /. levia ff. de aecufat. /. 1. §. unde qua- 

120 Adhuc f tamen fupradida non videntur fuífieien- riturff. de pub. Ó" vedi cum fimilibus pluribus de juter 

concludere rationem , quam exquirimus , quare re divino naturali, 6c humano, probat Gonza. Suar. 

qualitas prodi'. ionis faciat tranlire cafum , Se debe- de Paz. in prad. Ecclef. & fécula, quinta pañis tom. 1. 

tum mixti imperii ad merum: fateor enim inge- cap.2. $, 3. a w.38. circa quod \ idendus 1 ft Didi. var. 

nue quod aggravet delidum , Se propterea hujufmo- refol lib. 2. cap.9. n. 2. Gayl.de pace pub. lib. l.cap.et, ad 

gno, vel báculo accordate, & per iníidias, quis di- quem illius punifio fpedet , ut demum ad noftruai 

cet ha'C crimina majorem mereri punitioncm, Se pee- propoíitum colligamus', quod li pcena eft mixti impenam, 

quám fit exilium, vel remigatio ad decennium, rii, Se ex eo quod talis íit.debeat etiam deí:dum,ejufquae 

funt mixti imperii posna.*, ut fuprá abundo do- dem imperii eífe judica»¿ quia non erit gravis, nec 

cuimus? fi ergo habet is judex pcenam delido con- atrox , Se per eonfequens nec dehdum , Se lie á pridignam, 

non video quod propter eam qualitatem ab mo ad ultimum habebimus intentum. 

eo debeat auferri cognitio, ck punitio delidi, unde Dicesfnon efle ita fimpliciter verum uti in diftin-i2y 

mea in his ( qualifeunque fit ) eft opinio, quod non dione fuperius extitit refolutum ex qualitate posnas 

poflit fimpliciter diei omnia delida proditoria elfe judicari qualitatem , & gravitateni delidi , quia id 

meri imperii , fed ea tantummodo, pro quibus pu- controvertunt plures graviílimi viri, Socin. in conf 

niendis major de jure eft ftatuta posna.quam lint quas 157. Sí Aymon. Grau. de antiq. temp.\. parte §. videahabet 

judex imperii mixti , alias enim li poena, qua mus modo,n.26. cum feq. quod probant aliqui bus lundelinquens 

venit puniendus pro delido , eft de his , damentis, primó f quia homicidium maju; procUidu-126 

quas judex mixti imperii habet, intrepidé cenfeo ad bio eft furto, Se tamen iftud majori pcena , fcil cet 

eum fpedare crimmis pumtionem , quod in eo fun- furcarum , illud vero posna capitis, quas minor eft , 

I2idari pofle arbitror , quod f dicimus ad cognofeen- punitur, fecundo quia farpius vidcmus minoribus dedam 

gravitatem , Sí atrocitatem delidi, & feu ejus lidis majorem aliqua caufa imponi pcenam, quam 

qualitatem recurrendum elfe ad pcenam , quas pro aliis multo majoribus , de quibus habemus plura in 

•E e 4 jure

33* 

jure exempla, & Íignanter in i. aut fada §• fin. de peen. 

8c profequitur 1 »té Fari. tn alleg. tit. de delitl. & peen, 

qu. 22. per tot. verbi gratia, quando augentur 

pcenas propter frequentiam delidorum, ut in d. §. fin. 

vel quando propter confuetudinem delinquendi ipfius 

inquiíiti, vel alias , ut Farin. in d. locis, cerré his 

in caíibus- nemo dicere poterit licitam elfe argumentationem 

á qualitate pcenas ad qualitatem delicli ergo 

, ócc. 

Ad ha*c varias excogitarunt Doclores refponíiones 

vidi ndas apud Dec. in c. ac fi clerici 7- notab. de 

judie. W in confti. 6c. & aoud Farm, de delitl. & peen. 

q.i8. w.84. cum fequent. Ego tamen imprimís refpondeo, 

me parum moveri quod Cravet. contrariam teneat 

opinionem ubi fuperius, foleo enim parum adh.bere 

fidei tis, quos reperio unum in conliliis, qua*ílus 

gratia, óc aliud in aliis operibus dixiíTe , utpote 

variantibus , is enim audor ¡n confil. 6. ».18. quia fuo 

• clienti expediebat, fimpliciter nobifeum convenit in 

eo , quod ubi fuprá controvertit, quód fcilicet ex 

qualitate pcenas inferatur qualitas delicli. 

127 Secundó refpondeo-|-quod imo furtum majus deliclum 

eíl homicidio in eo fenfu , in quo pcena furcari.m 

major dicitur poena capitis, quia magis iníamat, 

8c magis ignominiofa eít, alio enim refpedu 

pcena furv.arum non poteíl major diei pauía capitis 

, cum utraque refp.elj furis& homicida* fit mortis 

naturalis, nec conllet majorem colo Ecclefia pro Monacho, 

ibidem. 

Civitas pro cive * ibid. 

Uni-

¿G&íía XV. 333 

Univerfitas t., é collegium pro his, qui de univer ft- . 45 Injurian, & ¿amia melius eft petere in alio judi- 

tate funt - f

3 34 

Sed controvertitur ut ibidem probatur. Ú decifiones 

Senatuum ad id referuntur facía. 

71 Litifpendentia facit ceffare exercitium propria facuhatis. 

72 Dominus diredus non poteft uti propria facúltate 

quotiefcunque per negationem emphyteuta, vel alias 

res efficitur dubia, taliter quod déclaratione 

egeat. 

73 Locator non poteft fine vitio attentatorum expe llere 

colonum lite pendente etiam in Jola caufa jaclatorum, 

Ó* etiam f notorie appareret de non jure 

petentis. 

74 Procefus querela pacis , & treuga violatarum eft 

criminalis ufque ad comparitionem. 

75 Poft comparitionem eft civilis ifte procefus. 

76 Eledio eft adoris , ubi, & coram quo judice reum 

conveniat * quando quis habet plures judices. 

Declaratur fi eos habet de jure communi }non quando 

de jure Jpeciali, ibid, 

77 Eledio eft adoris ubi velit reum convenire , & 

coram quo judice , etiam fi ab hoc fit fada pra*ventio 

judicii; & num. fequent. ubi decij. noftri 

Senat. 

78 Cives Barcinona * & qui in urbe reperiuntur , 

conveniuntur coram Cancellario , & Regente Cancellariam 

, pro caufis tavieH non majoribus viginti 

hbrarum. 

Intelledus , & declaratio conft. 5. de Juy Verbal. 

ibid. & num. ¡eqq. 

79 Prorogari poteft jurifdidio Cancellarii, & Regentis 

Cancellariam exprefe * & tacite ut cognojeant de 

caufis ultra viginti libras. 

80 Negativa magis negat , quam afirmativa afiírmat, 

& eft malignantis natura deftruens quicquid 

invenit poft , fi ponatur in aliqua difpofitiva. 

81 Adori potius , quam reo eft in principio litis favendum. 

82 Praventio judicii quare non impediat executionem 

feriptura teriii. 

83 Cautio efl*praftanda per audorem, quando eft per 

reum praventum judicium * fi vult executionem 

faceré vigore inftrumenti litigiofi. 

Sed non propterea eft nulla executio quod fiada fit 

fine cautione, ibid. decif. noflri Senatus. 

84 Sententia non novat adionem, fed cumulat. 

Inftrumentum litigiofum effedum , fi declaratur validum 

, & juftum, poteft executioni mandan abfque 

eo quod fiat fententia executio , ibid. 

8f lacm eft fi in prima inflantia fufa invaüdum ac 

claratum, in fecujida vero validum. 

o Sententia abfolutoria non eget executione , ubi decifiones 

noftri y & alionan Senatuum. 

87 Praventio* qua fit cor avi judice retroclamorum per 

debitorem obligatum cum feriptura tertii nihil 

prodeft. 

Superfedimentum conceffum per unum ex judicibus 

fuis debitori in executione, qua contra eum poterat 

inftari , nihil prodeft quominus poffit creditor 

eo non obftante executionem contra eum faceré 

, ibid. 

88 Caufa executionum in vim inftrumenti guarentigii 

evocantur ad regiam auaientiam , fi majores fint 

quinquaginta librarum , vel non minores. • 

89 Firma juris fada ante datam querelam pro pacibus, 

& treugis violatis * eam non impedit, decif. 


90 Preeventio judicii cur impediat exercitium propria 

facultatis y & non executionem inftrumenti guarentigii. 

91 Adió injuriarum civiliter intcntata impedit craninalem 

, ubi decifiones. 

92 Adiones dua oriuntur ex quocunque delido , alia 

civilis ad interese * & damna, & alia crimina- 

Claufula IV. 

lis ad vindidam, nec una aliam impedit. 

93 Adió injuriarum civiliter inténtala tam quoad emendationem 

injuriee , quam quoad inter effe impedit 

criminalem , ubi decifio Camera Imperialis. 

i 

94 Adió injuriarum ad vindidam criminaliter movenda 

non poteft exerceri pendente civili* fed ea 

tantum finita , ubi decifiones Rota Romana. 

95 Q¿ { 

°á al'.qui verum exiftimant quando agitur principaliter 

, non alias. 

96 Adió intentata civiliter ad emendam in deiidis 

qua tranfeendunt términos injuria, non tollii criminalem. 

97 Intelledus confti. tit. de homicidio. 

98 Adió, qua.' intematur civiliter iñ aliis deiidis, 

praterquam in injuria * non dicitur intentata 

ad emendam injuria , & fie ad vindidam ed 

imó ad damnorum * & injuria 

tionem. 

tantum rej\,r- 

99 Intelledus ufat. Barcinona? rufticus interfectus, de 

homicidio. 

100 Intelledus confi. 18. tir. de pace Sí treug. 

101 Pcena una tune intelligitur tollere aliam quando 

per unam eft fuffiUen'ter delidum punituvi. 

102 Adionis injuriarum non faceré mentionem in j:tdu 

io civili, cautela efl , ne pracludatur via criminali. 

103 Protefatic refervationis adionis injuria criminalis* 

qua* fit in judicio civili* ubi emenda civiliter, 

petitur nihil prodeft. 

104 Frote fi año facit ut qui * habens quod poffit faceré 

propria audoritate, auáivit judicem , poffit ea 

via relida, ad propriam facultatem 

revertí. 

exercendam 

10£ Poena duplici , utraque condigna delido , nemo 

potefl puniri. 

106 Intelledus conft. fi. de bon. donator. 

107 Adió ad emendam civiliter intentata non tollit 

criminalem ad punitionem corporalem in Cathalonia 

juxta Olib. fententiam. 

108 Fifcus an poffit agere ad punitionem corporalem 

fin'tiis judicio civili ad emendam p¿r partem inténtalo 

, remiffive. 

109 Adió injuriarum civiliter intentata pro damnis,' 

& intereffe, non eget proteftatione ut diei poffit 

non ejje prajudicatum 

tando}. 

criminali poftea inten 

110 Citérela pacis , & treuga 'non folet dari pro dehdis 

majoribus. 

111 

Ouerela pacis , & treuga viólala ad quem cffec- 

't fiat. 

112 Cuerda pacis , & treuga violata poteft fieri contra 

Cítricos. 

113 Civile eft non crimínale judicium pacis * & treuga 

vhlata 

Cathalonia. 

* & in concilio civili tradatur in 

ídem efl de jure communi quando agitur pro injuria 

> ibidem. 

114 Criminaliter proceditur ufque a'd comparitionem 

pro pacibus , & treugis violatis. 

115 Judex competáis procefus querelarum pacium 

& treugarum vio!ataría/?. 

Epifcopi olim faciebant in Cathalonia proceffus pacium 

, & treugarum violatarían, ibid. 

116 Vicarius regius, & fuhvicarius funt judices competentes 

ut coram eis fiat querela pacium , & 

treugarum violatarum , ubi decifio noftri Senatus. 

117 Bajulus regius non facit reçulariter proceffian 

pacis , & treuga? violatarum. 

118 Bajulus 

treuga. 

Barcinona facit proceffum pacis * & 

119 Intelledus privilegii Reg. Jacob. I. Barcinona 6. 

Decemb. 1241. ibid. 

120 Rex¡

GloíTa 

120 Rex y éf ejus Loeumtenens in Cathalonia pojjunt faceré 

procejfum pacis, éf treuga violatarum. 

j2I Gubernator in Cathalonia non facit procejfum pacis 

éf treuga violatarum. 

Fallit nifi cauta ejfent evocata ad Regiam Audientiam 

, éf adhuc eo cafu pojfet , fi recederet 

Rex , éf fuo cajú Loeumtenens illius a. principatu 

, ibidem. 

122 Vicarii, éf Jubvicarii regii poftunt faceré proceffum 

pacis, éf treuga , intelligi tur in fuis terminis 

y & territonis, if non alibi, éf inter perfonas 

fibi fummifjas , éf non alias. 

123 Barcino- efl communis patria habitantium in hoc 

principatu, & ideo quilibet in ea re per tus potefl 

ibi conveniri. 

124 Prcfj'ens in cria ut pofjit conveniri, requiritür 

quod etiam adverfarius fit fimiliter prafens , ubi 

decifiones noftri Senatus. 

I2{ Preefens ejfe quando quis dicatur. 

126 Privilegium de compeliendo aliquem ut perfonaliter 

veniat, non fu fragatur ei,qui non vult perfonaliter 

- éf ipfe etiam comparere. 

127 Qiiercla pacis, éf treuga} violatarum qua forma 

fu componenda. 

128 firma juris an fit necesaria in querela pacis , éf 

treuga. 

129 Judicia omnia olim a firma juris incipiebant. 

130 Firma juris in Cathalonia fuecejferat onm in 

locum cautionis de judicio ftfti, & judicato fol 

vendo. 

131 Firma juris abiit fere omnino in Cathalonia in defuetudinem 

, prater quam in caufis , qua? moventur 

in curia vicarii Barcinona contra avem. 

132 Firma juris fiebat olim cu fidejuforibus, vel pignoribus, 

& in defedum , cum cautione ju> atona. 

133 ídem adhuc nunc obfervatur in Ar agonía. 

Firma juris qualiter hodie fiat in Cathalonia. 

135" Verba , pro decem íoiidis cum juris augmento 

, qua apponuntur in firma juris - quare appon 

anuir. 

136 Injuria eftimatio fit per injuriatum jure jurando 

mediante . fed ei non flatur , fed taxationi , 

éf moderationi judicis - qua' poftea fit juper a?ftimatione 

partis. 

137 Jadex in querelis pacium , éf treugarum ruptarum 

tenetur ftatim, antequam literas decernat, 

taxare , C7 moderare cpftimationem injuria per 

partem faclam. 

138 Judex an teneatur ftare prima taxationi pro damnis 

y éf injuria , an vero pofjit aliam faceré m 

dijfinitiva y remiffivé. 

139 Informatio eft prius danda de delicio antequam 

'4 o 

procedatur in materia clami. 

Informatio , qua fecreto recipitur pro admitiendo 

querela pacis , éf treuga , non probat po/lea pro 

difeurfu , éf defin i tione caufa? , 07 poteft contra 

eam probari, éf poteft eadem impugnari. 

141 Moniíio , qua per litteras fit querelato pro paeibus 

, éf treugis violatis , qua cont mere debeat. 

142 Litera expedita in querelis pacium , éf treugarum 

violatarum qualiter praftentur. 

*43 Co?/ipari tionem perjonalem in querelis pacium, éf 

treugarum violatarum an 07 quomouo pofjit quis 

evitare. 

Comparitio praditla evitatur per firmam contentionis 

in duas curias , ibid. 

-44 Exceptiones , qua pofjint opponi per querelatum 

pro pacibus - éf treugis violatis ante com par itionem 

, ubi noflri Senatus. 

*4J Procurator admiuitur ubicunque non ruminatur 

x 

delidum ,fed eft quafiio feparata. 

4o Procurator non admittitur pro opponendis exceptionibus 

mixtim tangentibus éf procejfum, éf 

delidum. 

XV. 

147 Appeliari an pojfit a rejeílione exceptionum in 

caufis pacium , éf treugarum violatarum. 

48 Querelatus fi non habet aliquam exceptionem, 

quam ponat, tenetur comparere firmando jus - 

éf de jure, de fatisdando. 

Exceptiones nulla? oppónuntkt in querelis pacium , 

éf treugarum violatarum , pofl quindecim dies 

monitionis , nifi ex caufa , ibid. ubi decifio noftri 

Senatus. 

-49 Pignora cían qwbus fatildatur in caufis pacium 

y éf treugarum violatarum qualia debeant 

effe 07 in aquivalenua 

ta , an non. 

quantitatt peti- 

IJO Qiterelatus fi non comparet in judicio pacium , 

éf treugarum violatarum hura tempus monitionis 

, declaratur - éf pubhcatur ejedus X pace , 

& treuga. 

15 1 

Ptena ejedionis ii pace y éf treuga máxima efl, 

éf gravijfima in hoc principatu. 

I í 2 Guidari nonpotell ejedus a. pace , éf treuga. 

Etiamji fiat d Principe ex certa fcientia, ibid. 

153 Calicius quo tempore jcripferit diredorium pacis, 

éf treuga. 

154 Guidaticum de fado datum , & conceffum an fit 

fervandum etiam fi fuiífet aiiqua lege dari, éf 

concedi prohibitum. 

15" 5" Guidaticum eft fervandum etiam datum ab eo, 

qui illud daré non poterat. 

ic

33 6 

Pax autem f multis fumitur modis : primo enim 

in propria fignificatione fignificat finem difeordias , 

Hoílien. in fum. tit. de treu. & pace , num. 2. hasc íignificitio 

notior eíl, quam debeat á nobis ulterius 

comprobari. 

Secundo modo \ fumitur pax in Cathalonia pro 

congregatione hominum , quae fit in vicariis pro 

expeliendo ejeclos á pace , óc treuga, óc publicatos 

, 8c damnificando idos in perfona , 8c bonis, 8c 

accipiendo de bonis illorum pro fatisfaciendo in 

damno , 8c recuperando duplo una cum alus pcenis 

ejectorum , 8c expeníis : haec enim congregatío 

dicitur pax, & hoc eíl f congregare pacem, 8c 

infurgere cum tot.i pace , quod fiepe legimus in 

noílris conílitutionibus , cmftitutione j

GloííaXV. 337 

tutione* d* fui natura i nt univerfales , Óc genera- legis ff. de inoffi. teftam. cum fimil óc íi vis alia plura 

les , Ub. i. & l. jura. ff. de leg. Pan. in rubr. ex- jura , tam divina quam humana , quibus id, quod 

litrade conft. Sí ideo + hae noftra? conftitutiones de tradamus, fundatur, necnon óc Dodores videre , 

pace, óc treuga loquentes tam Ecclefiaflicos com- qui id explicant, Flam. Carthar. adeas in fuo tratl. 

prehendunt, quam feculares, late Sí pulchré An- de exequu. fenten. capto bannito, inpraf. n.J. Sí Fathon. 

Oliba. in alleg. ufat. alium namque cap. 14. n. riña. 1. par. tom. 1. tit. dedelic. Óc peen. q. 24. in pr. 

20. cum multis fequent. licet diverlimode contra unos, ubi regulam latiííimé explicat ampliando , óc limiac 

contra alios procedatur, óc clerici diverlimode tando eam multis modis, unde materiam haurire poagant 

atque laici, utiliter Oliba. ubi fupra , iignan- tuiífem, qua tradationem hanc ornaflem, verum tran* ' 

I3ter num. 27. & 35-. inde f fit quod harum legum , feat, accedanteoledores quoties cafus oceurrerit, no- 

¿C conftitutionum ignorantia neminem excufet, cum ftrum enim non eft labores aliénos tranferibere. 

íit cralTa , óc fupina , óc lata íit culpa, ignorare quod Dúos tamen f cafus non omittendos cenfui , qui 19 

pnblice conftitutionibus , ac juribus patria? fancitum funt in Cathalonia in hac materia frequentes , in 

eíl, c. 1. de poflula. prala. c. cum in fuá, qui matrim. quibufque ineidit quotidie difputatio , nunquid ipíi 

aecuff. poff. cum fmih viden. in propofito ( fecundum delinquere dicantur , vel injuriam committere , ut 

quod eum allegat Gayl. ubi infra allegabitur n. 11.) quaíi pro alieno delido poílint puniri, vel etiam 

Aíflid. in c. 1. num. 12. de pace teñen. & ejus violatori- hac, de qua agimus, querela pacis ,0c treugas contra 

bus, ubi pluribus difputat nunquid modo aliquo de- eos dari. Primus eft laboratore, qui condudus eft ad * 

beat admitti in his excufatio , harc omnia peroptime laborandum in fundo alieno. Qua in re communis 

probantur pluribus, in materia non multum á no- Dodorum refolutió , quod operarii , óc íámuli exlíra 

dilíimih.ab Andr.Gayl./'n tracl. de pace public.iuter cufantur de eo , quod operantur in re alterius de manobfervation. 

Cam. Imper. lib.l. c. 1. n. 0. cum fequent. dato conducentis, vulga. gl. in l. rem jf. tignum. ver- 

14 Dixi fpaucis exceptis , quia plures funt, qui non bo, defeendit,de rei vend. Sí ibid. Barb. Sí communifunt 

fub hac fecuritate, óc tuitione pacis , óc treuga? ter fcribentes,Dec. Óc Caguol. in l. velle ff. de reg. jur. 

conftituti , ac multi etiam, contra quos agi non po- egregia funt in propofito conf. Bal. 144. 314. vol. 1. 

teft pro eis ruptis, óc violatis, quos longa ierie reíert é 43 vol. I Rolan, á Val. Ç4. vol. I. Socin. J4. vol. 

Cali, in locis fupra cita, in quibus commemorandis 4. allegatus ab infra refereudis , qui ex profefíb de 

nos amplius non duximus immorandum , ne quod hac re pluribus egerunt, notabiles funt decifiones Pe-f-f" 

in tranferibendis aliorum didis egregiis tempus con- ruf. Jofeph. Lud. Bonon. Caf. Barz. 130. óc 140. per 

" fumpferim inutiliter, pollim veré incufari, aliqua ta- tot. Floren. Mag.i$o.& Aragonen. Jofephi deSeftei 12, 

men circa hac, forfan non poenitenda , duxi an- per tot. fenplit de hac eadem re .Tul. Ciar, in prae.crim. 

notanda, quas omiíit Calici. in quibus videmus max;- Ç.fin. q. 90. n. 16. verfte. folet dubitari in princ. Avil.i» 

mas quotidie fien in praxi, óc toro dilcsptationcs. cap. Frcetor. c. 17.gloÜ. mencftrales ¿«.14. cum feq Tib» 

1 

5 Ac imprimis -|- illud videamus, nunquid unus pro Dec in trun. crim.tom.2.lib. 9. c. 37. per tot. Franc. Vialio 

, id eft unus pro injuria altenus (jam enim hu- vi. decifio». 394. n 1. habetur in volu com. opin. tom.]. 

jufmodi querela ad hoc funt communiter redada, de man.i. loco S. de vi, & homicid tit. 2. cap. 7. Jacob, 

ut vix unquam dentur nifi pro prartenlis injuriis ) Menoch. dearbit. jud. cafu 194.0* cafu 3Ç4. late, poft: 

, poííit daré clamum pacis, & treugas / Brevitcr refol- omnes.qui eorum dda eumulaVit ¿cabos i 11 propove 

quod fie, omnes fcilicet illi, quibus competit acîo tito retulit,Profp. Fariña, infivs trac. crim. 2 par. tom. 

l6injuriarum pro injuria alterius , videlicet -j- pater pro 1. de peen, temperan, q. 97. ca . 7. per tot. 

filio, maritus pro uxorc, fponfus pro fponfa , fo- Movet + tamen contra id diih'cuitatem,quod re- 2o 

cer pro nuru , dominus pro fervo, óc fámulo, óc gulariter mandatarius non excufetuç ob mandatum. 

vaflallo, principalis pro procurratore, óc negotio- Bar. inl. non folian $. fi mandato ff ¿e injur. Sí ibi rerum 

geflore , magifter pro difcipulo , óc focius iti- hqui feribentes, óc paííim criminauílar? fuis in lonerispro 

alio conlocio, confors pro coníorte , con- cis. Refponde tamen quod id procedit in his , qua? 

jundus pro conjundo , Epifcopus , óc Eccleíia pro prima facie funt de genere prohibitorum , puta li 

Clerico , Abbas Monafterium , óc Ecclefia pro Mó* mandetur occidi hommem , vulneran, vesquid iinacho, 

civitas pro cive, Univerfitas,óc Collegium pro miie, fecus vero in his, quae funt de genere ptrmifíbihis, 

qui de univerfitate funt vel de collegio re fpe- rum, vel faltem prima racie non prohibitorum, pudive, 

quas omnia ita abunde video explicataab Azo. ta incidere ligua, ciruere domum, ócalia limilia : his 

ÓC Hoílien. in fumm. de injur. Cyril. in fum. Crim. enim in cafibus non poflunt diei deliquiífe ii, qui ilrub. 

24. %. fi. Placa in epit. delitl. lib. I. c. 6. Anth. lud officium cum haberent, tale quid íeceriut de 

Gom.de delitl. c. 6. de injur. Jul. Ciar, in pratl. crim. mandato alterius, imo habito refpedu ad artem , 

%. injuria , Sí ibi Bajar, additio , óc omnium latiííimé, quam profitentur, diei debent den "lie operam reilicicumulatiflime 

, ac fuíiflime á Profper. Fariña, in ta.Bal. in l. non ideo minus C.de accufatiombus,& in alfuis 

tratl. crim. 2. part. tom. I. tit. devariis ac diver. leg. conf. 144. Kol. á Val.ÍB a. conf. 54. n.J. Dec. comcrim. 

107. infpec. 6. q. 41. números continet, per tot. ut muñes opiniones, ¿c reliqui Dodi >rcs lupra citati. 

cogar, ni velim gravem exiftimationis notam pati, Verum eft f quod hac muitis modis iimitanturî 

fola remiflione ad pradidos contentus , me ab his quos late perpendunt pradidi D. .dores,puta filcienexpedire, 

ÓC máxime quia Profper Fariña, is unu« eft, ter in re aliena laboralíent, ad quod funt oeroptiqui 

in materia criminarla vix locum aliis reliquit til- ma' decifiones Peruf. Bononien. Ac Aragonen. fupra-J~|lum, 

quo polfent fimbrias extendere, ac fuaeruditio- allegara?, quo cafu f fcientia praeiumpuonem hau-^2 

nis fpecimen commonílrare, fin noftro propofito base rire debes ex reguhs communibus , quibus docent 

ab eo late explicata reperies , quomodo, óc quando Dodores quomQcio , qualiter , Sí ex quibus conjeprocedant,Óc 

qua ad id requirantur. ítem an etiam pro- fturis prafumatur , qua in re mire laborarunt, poft 

cedant écontra.ut filius pro.patre, uxor pro manto,óc antiquos, jofephus A'Ulcar. de probat. concluí. 2b2. 

fie de reliquis, agere poflint, óc alia pulchra in materia. 879. cum duabus fequent. IIOÇ. 1294. per tot. Jacob. 

17 Sed quid ~\ ex diverfo an ficut reperiuntur plures , Meuoî, de praf. ¡ib. C.p¡ cefum. 23. & 24. óc in noftro 

qui pro aliorum injuriis poflunt agere, óc clamum propofito dicit Joíeph. Ludo vi. in allega, dec. Peruf. 

daré, an etiam eodem modo reperiantur alii, con- 103. fe prafumpfiííe m operariis fcitntiam ex eo 723 

tra quos poflint pro injuria alterius experiri ? Dic re- quod eflent vicini, haberentque térras contiguas, Óc 

l8gulariter quod non , qufa f pcena fuos tenet audo- ex publica voce, óc fama, qua apud vicinos erat quod 

res,neculterius contra eos prog.editur qui procul funt is,qui conduxerat operarios , non erat dominus , fed 

a calumnia, /. fancimus Cod. de peen. I fi quis m fuo §. aÚlis, óc propterea dicit fe illoí condemnaffe. f 

iontan. de Fací. Nupt. Tom. L F f Itera

358 

ítem f nec excufantur quando illis fuiflet denunciatum 

, vel proteftatum ne laborarent, vel ab opere 

deíiflerent, quod quomodo procedat óc an requiratur 

quod proteftatio & denunciatio fiat re integra, 

& ante opus casptum , ac de mandato judicis declarat 

pulchré Rol. allegat. conf. 54. óc late Fariña, in 

d. q. 97. cafu 7. ». 137. Ó* 138. 

fie Ítem f íi juifum eis fuiíTet quod laborarent in aliquo 

loco cum armis, vel etiam de noderhasc enim, 

& alia quas prasdidi Dodores adducunt, faciunt prasfumi 

contra operarios ut non íint digni excufatione. 

Propter hoc ego de anno 1611. prastendtbam in regio 

Senatu ad relationem egregii Senatoris Francifci 

Gamis, adua. Alexia Ceíilles, in caufa conjugum 

Ferrers dominorum caftri de la Garriga comitatus 

Emporiarum contra N. Caftello procedendum 

criminaliter propter inciíionem quarundam arborum 

didarum conjugum Ferrers , nedum contra 

didum Caftello , qui incidí mandaverat, fed etiam 

& contra operarios óc laboratores quia ex quocondudi 

fuerant ad id faciendum de node , óc hora 

capta, excufationem ignorantias nullam habebant, 

óc arbitrubar me obtenturum quod deíiderabam, ex 

fupradidis, niíi didus Caftello progreflum ad ulteriora 

per motionem dubii, an caufa eífet civilis, vel 

criminalis, quae adhuc pendet , impediv'iflet. 

26" Quando f autem probetur, feu praefumatur mandatum, 

quod excuíationi faciat locum, óc an credatur 

operariis ita aílérentibus, docet Mafcar. de proba, 

concl, ioic. per tot. Tib. Dec. in truel, crim. I. 9. c. 

34. per tot. & Fariña, ubi proximé n. 146. Notanda 

eftdec. Fran.Mar.423 part. i.quae in id eft tota compolita, 

óc conf. Maran. 121. n. 2. 

Claufula IV. 

Ex quibus refultat manifeftum, 6c expeditum non 

pofle regulariter agi nec criminaliter , nec civiliter 

contra iílos laboratores , óc fámulos, fed contra man- 

*7dantein tantum qui \ non ideo excu fatur quod in 

aliquo cafu excufetur mandatarius , gl. Bar. óc alii 

inl.fi quis id quod §. fi. in glo. ult. ff. de jurifd. om. 

jud. & in l. fi mulier fi fervus ff. rer. amot. Dec. ubi 

fupra 36. n. 39. 

2 

8 Illud f autem eft á nobis in propofito , proprie 

ad noftram materiam fpedans, videndum, propter 

quod prascedens de operariis in principio inftituta 

fuit difputatio , nunquid dato clamo contra ipfos 

operarios pro pace , & treuga violatis, ex eo quod 

íint reperti laborantes in a.ieno fundo cum domini 

jadura, an ante comparitionem admittatur eis exceptio 

excufationis probanda, qua dicant fe de mandato 

alterius opus fecifte, vel deftruxiífe , ita ut li 

legitimé probetur,veniat inter loquendum ante comparitionem 

fuper dida exceptióne ei locum fore, óc 

efle declarando, óc non oblationi querelae, an vero 

debeant denegari probationes ante comparitionem, 

remitiendo exceptionem ad definitivam,cum videatur 

ejus materia , óc defeníionis concernere, ac refpicere. 

Quasftio eft hac , quas nondum lapfi funt plures 

dies, cóntigit difputanda inter quofdam hujus Civitatis 

non levis eruditionis advocatos , in qua breviter 

teñe quod non poflit ea exceptio opponi, nec 

admitti ante comparitionem, óc fatisdationem, cum 

íit exceptio defeníionis , ad tex. inc. 1. óc ibi gl. óc 

Dodores , de litis contefta. in 6. ita fecuré relolvit 

nofter Cali, in tratl. de pace, & treu. dub. 16. fol. 

4 j. col. I. ante finem, poft tamen comparitionem prasdidam 

admittenda proculdubio erit, óc eaattenta, ii 

s 

9probata fuerit, abfoiventur querelati, quibus j- poftea 

erit integrum agere contra mandantem ad damna , óc 

interefle, glo. in l. qui fepulcra in princ. óc ibi etiam 

Baldíafepul. viol. additio.ad Bar.in l.in rem §.tignum, 

littera D. verfi. Et adde quodff.de rei vendic. Piot. de 

in lit.jur.n. 27. fub limita. verfic.& ubi labor atores. Rim. 

confil.576.71. 6.lib.^. Fariña, ubi fuperius fi.148.Av1l. 

ubi fupra, pulchra eft in propofito decifio Gen. 187. 

Aiter cafus f eft in procuratore, in quo idem di-30 

cendum ceníéo, quod in laborantibus, óc operariis, 

ut íi de mandato domini rei prima facie licitas det 

operam , veluti faciendo incarcerari debitorem fui 

principalis , vel contra ejus bona executionem inflando 

vigore cujufdam debiti, tune excufetur propter 

mandatum, li vero rem faciat fui natura illicitam, 

veluti íi ante adventum diei folutionis in inftrumento 

contenti debitorem carcerari faciat, vel executionem 

in ejus benis, vel etiam pro majori quantitate 

, quam contineatur in inftrumento, vel quid fimile, 

tune dubio procul arbitror , non excufari mandato 

procuratorem,per ea, qua* lati in priori cafu deduximus, 

quaque in ejus materia adducunt Dodores 

fupra citati, óc in hac quoad quasr'elce pacis, óc treugas 

oblationem, oppoíitionem exceptionis quod de mandato 

domini íit res gefta,óc fimilia, obltrvanda erunt 

eodem illa , quas pro priori cafu propoíita fuere. 

An autem limitationes fuperius addudas regulas , 

quod regulariter operarii non teneantur, poflint OC 

debeant huic de procuratore , quem tradamus , cafui 

accommodüti, tuum ledor ello judicium , qui 

juxta rei qualitatem poteris nullo negotio hoc noflro 

labore juvari. 

Juxta "j" hanc diftindionem eft intelíigenda vnl-Jt 

garis illa Dodorum traditio, quod procurator non 

, 

poflit faceré cadere dominium in del dum, pcenam5 vel damnum aliquod, quia id non cenfétur el demandatum, 

de qua Akxan. Socin. Jacob, de San. Geor. 

óc alii communiter pofl glo. in l. 3. §. fi procurator^ 

ff. quodquifq. juris* per eum text. in c. 1. de jur. juran. 

I. 6. Bart. in 1. única § fi procurator ff. fi quis jus 

dicen, non obtempera, declarat late Jaf. in l.fi procura* 

tor, per multas ampliationes, Óc limitationes.^ de 

cona. indeb. Bero. in eonf. 188. /. 3. Jofeph. Ludovic 

decifio. Feruf. 51. n. 4. Ferdin. Valq. controv. ufu fequent. 

c. 18. n. 2. & 4. Fran. Mar. decif.api").n.\2. & 

480. n. 6. lib. 1. Jacob. Cáncer, var. refol. par. 2. c. * 

14. de procur. n. c. cum pluribus aliis, quos ipíi allegant 

, qui eam appellant communem opinionem : 

eft ( inquam ) ea refolutió intelíigenda ut procedat 

quando non conftat dominum exprefsé mandaífe procuratori, 

alias enim utique teneretur , ex fupra traditis, 

óc not. in propriis termini. Bart. in l. filius familias 

n. ll. de dona. Menoch. de arbit. judie, cafui 

31 y. n. 23. 24. é'25'. cum pluribus aliis, quos refert 

Cáncer, ubi fupra n. 7. adde Capi. decifio 67. nu. 2. 

ídem f dicendum foret, quod in hoc ultimo cafu, fl3 a 

dominus, licet fpecialiter non mandaflet procuratori 

faceret rem illicitam, poft tamen fadam , eam ratam 

habuiífet, tune enim ex ratificatione utique teneretur,óc 

ideo -f cautela eft quod antequam agatur con-35 

tra dominum, interrogetur an ratum habeat fadum 

procuratoris, óc in ea interrogatione iníiftere,ut poíl 

rau. de Caftr. in allega. I. 3. §. procurator ff. quod quifque 

jur. ÓC Capi. in d. dec. 67. docet Canc. ubi fupr & 

nu. 8. adde Fran. Mar. alleg. dec. 423.' 

Quomodo -f autem probetur mandatum illud,quod3

Glofia 

neccffaria , ergc* (inquit Canc. ) á contrario fenfu , 

íi dat ei dida inftrumenta, cenletur ei demandatum 

ut petar. Circa quod ego hoc unum adverto quod 

ni aliud hab eremus , quo refolutió hasc probaretur , 

vix auderem aíferere quod ea vera eífet, vel mo- 

S^do aliquo poífet fuftineri, quippe qui f fciam quam 

fragile in jure fit argumentum á contrario fenfu ex 

dvcírinis Dodorum dedudum , quinimo non políe 

deduci docent Nicol. Everar. in trop. leg. loco a. contrario 

fenfu num.41. circa fin. óc Vincen. de Fran. decif 

o. 87. num. 16. & 486. num. 6. Nos igitur ultra 

adduda per Cáncer, eandem refolutionem probamus 

ex Bal. inc. 1. num. 16. ut lite contef. quatenus 

oyf habet dominum tanquam confcium fallitatis puniri 

ex produdione ral forum inftrumentorum per procuratorem 

íine fpeciali mandato fada, íi ipfe eidem 

dida inftrumenta ad producendum tradidiffet , ad 

quod allegat. text. in d. I. ut lite non contef ata , ibi, 

Potuit tamen prafatus R. propter fuam contumaciam , 

vel etiam procuratoris (f fciens non purgaverit eandem) 

excommunicationis fententia innodari, ¿k. text. in argumentum 

, in l.fin. junda ibi glo. Cod. de pad. conven. 

Capi. alleg. decif. 67. n. 4« 

5$ Notanter -f- dixi, fi probaretur dominum inftrumenta 

tradidife procuratori \ nam alias ex fola eorum ofteníioue 

non praíumeretur , pluribus id probant Everar. 

conf. 189. n. 6.& Mafcar. de proba, concl. lüio. 

num. 2. Sed videtur entra fuprad da obifare quod 

tradit Bart. in d. I. in illa ftipulatione ff.de verb.obíig. 

quem fequitur Alex. in allegat. I. 3. §. fi procurator % 

ff. quod quisque jur. ÓC Jacob. Cáncer, var. refol. par. 

IV 2. c. 14. de procur. n. 17. teñen j- dominum monere 

ipfum procuratorem ne illud faciat , q .od faceré 

non poteft , puta quod non exigat debitum , quod 

jam cancellatum , vel fatistadum , vel alias eft per 

pad..m de non peteudo , vel alia ratione reíolutum , 

ali us elle inculpa, óc teneri de fado nrocuratorws , 

ad quod probandum allegant /. fi fidejuff. j$. l.jf.man- 

¿j ubi fidejuífor folvens debitum jam per debitorem 

alias exolutum , habet adonem adverfus eum pro 

recuperatioue, nili ipfum monuerit de folutione 

prasdida , ergo videtur inanis fupradida noftra difundió 

in hoc propofito firmata quoad obligationem 

domn.i ex fado procuratoris ilbcito inducendam 

, an mandaverit dominus fien , vel non fieri, 

fed imo femper tenebitur , ex dodrina prasuida , 

Cum non monuerit procuratorem , ac prohibuent 

ne rem illam iliicitam faceret. 

Huic ego obje&ioni refpondeo , me valde dubitare 

de prasdida refolut ione , vera fit, nec ne, licet lit 

Bartoli audoritate, quas máxima eft,fulcita : cum e- 

* nim relolutionem habeamus communem , quam fu- 

4Qpta fecuré firmavimus, regulariter jr praefumptionem 

eífe pro domino quod non mandaverit procuratori 

illicita , nec ea venire in generali mandato , non 

video quomodo ex pradida omiílione monitionis 

poííit teneri ex fado procuratoris illicito , vel eo 

máxime quod de jure fit expeditum, neminem in deiidis 

, Óc prohibitis teñen de his , qua ejus nomine 

gefta funt, nifi mandatum probetur, ut ex fupra traditis 

fit plufquam manifeftum. Et certé ii, qui hanc 

volunt fieri momtionem procuratori de non exigendis 

debitis inexigibilibus , concedant mihi neceífe eft , 

'quod ea monitio deberet fieri vel in fcriptis,vel etiam 

coram teftibus ut fuo cafu eam probare poífet creditor, 

alias id nihil prodeliet , quod quantum contineret 

abfurditatis quod ad id obligaremus creditorem 

, nemo erit ( meo judicio ) qui non videat, nobifeum 

in hac opinione convenir Jaf. ( licet in contrarium 

á Can. ubi fupra allegetur ) in allegad, in illa 

ftipulatione 71. 4. verf. ego ultra feribentes , (¿fe. aliis 

tamen atque aliis motus rationibus contra Bart. non 

H 1 

fpernendis.Atque hace de i.c\'2.quafito dida lint fatis. 

Ad tertium f igitur deveniamus, quo quaritur quan- 

Fonta». de Pad. Nupt. Tom. I. 

XV. ?59 

do, óc ad quem effeclum dentur hujuímodi querela 

pacium 1 óc treugarum ruptarum ? Cui quo.«d primum 

caput refpondemus tune hujufmodi querela locum 

fieri quando eft alicui in perfona vel b< nis darrinrficatum 

, tot. titul. de pace , & treuga in 1. volum. 

conftit. óc declarat late Cali. dub. 6. ibi, demum quarit 

pag. 11. col. 1. ubi melius explicat, & dub. 7 óc 

aliqua in propofito etiam tetigit Fer. ubi inierius. 

Vel etiam -J- quando fit alicui injuria, vel late tra 42 

dita per Jacob. Calici. in fape al! cera. trad. de pace, & 

treug. dub. 3. & 7« óc Micha. Ferrer. 3. part. obíer. c. 

144. circa médium. 

Et quia -f is ultimus cafus, quando fit injuria, eP43 

qui magis in Cathalonia pradicatur, ut pro eo orferantur 

hujufmodi querela* ut quoiidiana experientia 

experimur , alia enim dan.na, qua* fiunt in perfonis, 

óc bonis: per alia fortiora ÓC acriora juris remedia» 

puta judicia crin.inalia , folent puniri , ideo pauiifper 

erit in eo explicando immorandum. Ac imprimis 

annotemus oportet cafum trequentem , pro qúb 

tanquam pro illata injuria folent hujufmodi querelas 

orlerri , quando videlicet pro al'quo pratenfo debito 

civili , quod fit jam folutum , vel cujus dies folut 

ionia nondum advenerit, vel alias incarceratur debitor, 

vel rigorofa in ejus bonis íit exequutio ad inftantiam 

creditoris : tune enim dubium non eft quin 

ex hujuímodi procedimentis oriatur adió injuriarum 

contra ipfum creditorem fingulares ad id funt decif. 

Guid. Pap. quotidie allegabiles 293. 324. eis adde 

Anthon. Fab. poft hac ícnpta vifum , in fiuoC. I. 3. 

tit. ll. de fer. defin. 4. nu. 2. in alleg. ubi dicit quod 

omnis executio , qua non eft juris, habet injuriam : 

óc hac quidem adío non folum datur contra partem, 

fed etiam Óc contra executorem , fi tamen ipfe fit in 

dolo , notabiliter Aut. Fab. in fuo C. lib. J. tit. 20. de 

execu. rei judici. defin. 8. ubi decif. Senatus Sebuiia. ÓC 

per coníequensíit locus hujufmodi quereia. 

Dubium tamen máximum eft nunquid quando e- -jmenda 

injuria , óc damnorum non petuntur coran 

eodem judice captura , feu executionis incidenter 

cum nullitate illius per viam reconventionis, vei alias, 

quod j" rJêft, Cataldi. qui d cit hnne elfeopti 44 

mam cautelam , in trad. de Jyndica. in fin. illius , n. 

186. in 2. vol. trad. quam approbat, eam optiman dicens 

, Franc. Aviles in c. Ptator. c. I. glo. donat ion. 

nu. 42. conducunt qua* docet 1 ib. Deci. in trad.crim. 

tom. 1. /. 3. c. 24. n. 17. fed principaliter inftituendo 

judicium coram eodem *, vel alio diverfo judice ( ficut 

pallim contingit in iftis querehs , cum earum 

judex particularis lit Vicarius regius , vel ejus Locumtenens 

) quod \ eft melius, Óc utihus remediurr ê 

juxta fententiam Par. de Put. in trad. defyndi. ibi , 

injuria ojjicialis , n. 4. pag. mihi 381. in 2. vol. trad. 

Óc Aviles ubi fuperius an + tali cafu poííit ante de ^6 

cluratam malam capturam,ÓC ejus, leu executionis nulhtatem, 

querela ofrerri pro darnnis, óc injuria an vero 

finia, Óc exitus caufa debeat expedari, ut tune demum 

diei poflit, nunquid adió injuriarum competat, nec ne. 

Qua -j- in re praxim reperio in curia vicarii Bar-^7 

ciño, ubi máxime ha quasrela pradicantur . pallim 

obfervatam , quod indiftindé querela* admittuntur 

ante procedimentorum, quorum occafione offeruntur 

, declarationem , numnam bene , vel malé fada 

extiterint, qua quidem praxis an lit fuftinenda , nec 

ne , ex inferioribus patebit. 

Mea + in his fententia eft , quicquid praxis ptae-^g 

dida perperam admiferit , non poífe ifta judicia i 11ftitui 

coram judice pacium , óc treugarum , quin 

prius declaratum fit per judicem , ad quem fpedet , 

malé quem fuiífe captum , vel etiam perperam contra 

eum fuilfe fadam executionem , vel quidfimile , 

ex quo injuriarum adió oriatur, moveor f ex tefct.49 

expreffo in l. fi tibi fervitutis Cod. de liber.cauf.\Wy,fi tibifervitutis 

improbé moveatur quaftio de calumnia ¡¡ 

F f 2 vel

34° 

Claufula IV. 

vel injuria^ prout vindiñct viam elegeris ) pofteaquam cenfeatur prohibita. ítem t quemadmodum non ob-rj 

fervus non eje fueris pronuntiatus , adverfus eam fen- fiante ftatuto excludente omnes expeditiones de jure 

tentiam poflulare potes , tum demum etiam de his , quee eftexpeditum illas pofle opponi, quae oriuntur ex 

direpta probaveris, reftitutionem, cum pro libértate fue- eodem inflrumento , cujus vigore agitur, ut plena 

rit pronuntiatum petiturus , inquiunt Impp. Dioclet. alios omitiendo , quia fequentes reliquos allegant, 

Sc Maxim, quo loci notanda eft imprimis germina- probant Mafcar. de proba, q. 8. n. 18. Graf. ubi fupra 

tio illorum verborum , poftquam fervus non ejfe exceptione iQ.Jjui omnia, qua? in propofito d;ci po- 

fueris pronuntiatus, & cum pro libértate fuerit pronun- 

SOciatum , quae + non folet otiofe - & abfque effedu 

fieri, de cujus virtute plura apud Ever.m top. leg. loco 

et vi geminationis, ÓC latiííimé, íimulque mfilíime, 

ut nihil amplius deíiderari poílit, apud Carol. de 

terant, pleniííime cumulavit in unum , íic non erit 

in noftro cafu prohibita hsec exceptio tanquam oriens 

ex eifdem ipfis procedimentis, quorum vigore agit 

adverfiíns. 

Nec mirum -f- cum hujufmódi exceptio íit una ex6"o 

Graf. in tracl. de excep. admater. ftat.exclud.omn.ex- illis , quas tenetur judex, etiam parte non opponenceptiones, 

excep. 14. a n. 7. cum pluribus feqq. Sc íi- te, in quacunque parte judicii fupplere, & taliter 

Jignanter "f in noftro propofito íingularis germina- fineadione agentem repeliere, gl. in c. 1. verbo, detionis 

effectus eft notandus, quod faciat praefumi fcnfonis,utlit.non conteft. in 6. Maran. ubi fupra». 7. 

verba prolata cum majore animi deliberatione , ne 

quis exiftimet Imperatores in eo text. inadvertenter, 

Sc inconlideraté ac abfque effedu verba prasdida appofuiíTe, 

c. etfi Chriftus de jur. jur. Crave. in conf 105. 

5 2 

n. 4. Graf. d. except. 14. w. 12. ítem -j- notandae funt 

didiones po/lquam Sc cum , quae ad idem in eo tex. 

ponuntur, qua? de fui natura tempus íignificanr, quo 

agendum fit, ut de didione cum annotavit Bart. in l. 

I. ». 9. de cond. éf demonftr. Vulpel. cum deprapof. ad- 

^xyerb. éf conjunÜ. fig. in littera C. verbo, cum. Ítem -fconditionem 

important, ut de d. dictione, cum-, probat 

/. qui promifit, de cond. inde. I. hujufmódi, & l. 

quodeunque §. non folam ff. de verb. oblig. Sc de dictione, 

poftquam, notat Bar. in l. quibus diebus $. Termilius n. 

7. ff.de cond. éf demonft. Virgin. Boca, de inter die. 

c. 2. ». 88. unde fit quod lit dicendum nuUatenus in 

cafu propofito poífe adione injuriarum agi nifi poftquam 

fuper eo declaratum fuerit unde exiftimatur 

eam oriri, ita tenet Bald. per illum text. in dici. I. 

fitibi fervitutis. C. de liber. cauf Sc uti expeditum de 

jure pra?fupponunt Par. de Put. Sc Aviles ubi fuperius, 

Ranchi. in additione ad Guido. Pap. alleg. decif. 324. 

& Andre. Gayl. de pace pub. lib. 2. c. 7. numero 2?. 

54Et eft f ( meo judicio ) hujus rei evidens ratio, 

qua ante declarationem non poteft dici mala captura 

, vel mala executio, pro quibiôritur actio 

injuriarum. 

je Et hanc \ exceptionem credo pofte opponi ante 

firmam juris, Sc comparitionem faciendam, impedirique 

progreflum caufa* ad ulteriora, Sc per (confequens 

fuper fore imprimis judicandum , cum ex 

narratis in eodem clamo appareat , abfque alia probatione 

pro parte rei faciendam , rem illam , fuper 

qua datur clamus, non efte talem, pro qua poífit dacfjti, 

veluti quia f adhuc fub judice res eft, qui decrevitcapturam, 

vel executionem, numnam bene, vel 

male fadum fuerit, & per confequens numnam commiífa 

fit injuria, nec ne, fuper quo fundatur querela 

partis , faciunt ad propofitum qua? docet Calici. de 

pace éf treug. dub. 16. verf tranfeamus ad quartam 

fpeciem fol. 43. col. 2. éf col. 3. in prin. interim ergo 

quiefeere debet procelfus, praetenfarum pacis,& treugae 

violatarum , quibus adde quod ha?c fit exceptio 

carentiae actionis oriens notorié, ac manifefté ex eifdem 

ipfis rebus, quas deducit querelans, qua? alio 

nomine appellatur exceptio intentionis Sc facti, quae 

*7t poteft ante litem conteftatam opponi , Bart. in l. 

mater defeendens de inoffic. teftam. Maran. de ordin. 

judi. par. 6. memb. 9. nu. 6. declarat pulchré Bernar. 

Mufcatel. in prax. civi. part. 3. gl. actionis per tot. Sc 

Carol. de Graf. in tr. de excep. ad mater. fiat. exclud. 

omnes exceptiones , exceptione 26. per tot. conducunt 

quae ibidem egregie docet ifdem Carol. de Graf. in 

u a 

j8dicto loco hanc f °e q agimus, exceptionem poífe 

opponi non obftante ftatuto excludente omnes exceptiones, 

unde inferamus quod licet perjura patria? 

prohibeantur opponi in his judiciis exceptiones ante 

comparitionem , & juris firmam, ha?c tamen non 

Sc Gtaí.de exceptione 26. w. 7. & fi non f repuíerit,fai-6"l 

tem poftquam á parte fuerit oppofitum, teneretur in 

fyndicatu Pau. de Caf. in alleg. I. ubi pañum n.^.Cod de 

tranfacl. Sc refert Mufcatel. ubi proximé, n. 10. 

ídem cenfeo "f futurum ubi querelatus haberet62 

pro fuá exceptione promptas, & expeditas probationes 

, licet de eis non conftaret in narratis in querela, 

ex traditis per Cali, de pace, éf treug. dub. 16. fol. 

42. col. in prin. ubi declarat quando dicatur quis habere 

promptas probationes : conducunt -f- qua? de ex-63 

ceptione incontinenti probanda quod non cenfeatur 

rejeda ab ftatuto excludente omnes exceptiones , 

tradit late Carol. de Graf. in tracl. de excep. ad mater. 

ftatu. exclu. omnes exceptiones, excep. 7. 

Per ha?c ego valde mirabar de quibufdam procedimentis 

in curia vicarii Barcin. pro pra?tenfa pacis, 

Sc treugae violatione contra quofdam clienter meos 

de anno 1605. Sc 1611. bis fadis, ratione, Sc occafione 

quarundam executionum in bonis alterius 

ad inftantiam dictorum clientum inftatarum : quibus 

non obftante quod pars querelans narraftet in querela 

dictas executiones fuifte fadas vigore literarum 

á dida curia emanatarum in vim provifionum taxationis 

expenfarum , & decreti executionis per judicem 

retroclamorum fadarum , Sc in vim inftrumcnti 

guarentigii, exhibuifteque didas provifiones, qua? 

exequebantur, Sc apparebant tranfada in rem judicatam 

& procedimenta alias in vim inftrumenti guarentigii 

fada, unde tenebatur judex hoc faltem unum 

inferre ( quando alia plura, qua? urgebant ad 

non concedendum quod petebatur , noluilfet confiderare 

, qua? fueránt late in eis cauíis deduda ( adhuc 

non competeré , nec competeré pofíe parti conquerenti 

adione injuriarum, cum non foret adhuc declaratum 

per judicem retroclamorum , ad quem 

fpedabat , executiones prrcdidas in cafu non permiífo 

fuifle fadas, imo contrarium pra?fumere tenebatur 

ex didis provifionibus , Sc procedimentis , 

nihilominus decreta? contra meos clientes fuere litera? 

folita? 1 dierum pro pra?tenfis, pacibus, Sc treugis 

violatis, Sc licet judicem monuiflem in una ex 

didis caufis ante pra?íentationem literarum , ( habuimus 

enim antea eorum procedimentorum notitiam ) 

quatenus non permitteret eas prasfentari , ne apud 

homines apparerent talia procedimenta fuo nomine 

fada, permanfit tamen femper in fuá pva?tcnfione 

nec potui ei quicquam perfuadere , quo forfan fuiffet 

peroptime fuo honori confultum , fed tranfeat, 

ipfis viderint qui id egerint, & comperient quantum 

exiftimationis confequantur ex eo modo procedendi 

apud eos , qui vel mediocri pollent ingenio, 

veniunt poftea ifta? caufas in Senatum , qui particulariter 

attendit in relevamine oppreííorum , ubi íi 

non ridentur hujufmódi procedimenta , laitem non 

qualia deberent efle, judicantur. 

Sed -f- dices, fi hujuímodi declaratio expedánda ,64 

nunquam , aut perraro fiet locus querela? pro pacibus, 

Sc treugis violatis, quia pars qua; viderit contra 

fe

fe declaratum', ^rmabit jus9c de jure corkxx\- íuo 

ordinario , & praeveniendo judicium eitabit alterum 

in 'eo per viam jádatorum, vel alias, antea quam 

pars altera querelam oíferat, quo fiat ut non pof- 

\ lit- poftea pars prsédifta habere recürfum ad querela 

m cíFerendarri ,obftante dicla juris firma, 8c praeverit'iorie 

judicii',. ficuti quotidie videmus practican, 

& probatur in fimili non ob'fcüre ex eo qubd dici- 

5j.mus regulariter -f litis pendehtiam faceré illicitum , 

^qupd alias foret licitum, puta, + babeo facultatem 

áp'préhendendi : 

propria auctoritate poífefiionem álítujus 

rei per aliúm pofleflae , ís movct mihi litem 

"fuper illa re, antea quam ego ea facúltate utar, 1 

non 

' poiTum poftea ea uti , ad quod eft pulchra decifio 

Senatus Neapolit, apud Mathe.de Afflid. 131. óc ibi 

pulchra etiam addit. Urfil. pro quibus faceré.' dicit 

Thom. Gram. in additio. ad eandem decifionem , 

"optimam rationem , quia licet poflit quis ex pacto , 

vel alias, propria auctoritate aliquid faceré, fi prius 

de eo facto adivit judicem , non potent variare , Óc 

rediré ad exercendum fuam poteftatem, ad quod 

plura allegat, fed non vidit quod Afnict. non loquebatur 

quando is,- qui propriam auctoritatem exercebat, 

adierat prius judicem pro eodem facto , pro 

quo cafu tantum concludit ratio hujus Dodoris , 

fed imo quando adverfarius litem movit contra cum, 

qui dictam facultatem habebát ut illius exercitium 

impediret , v 

quo in cafu aliunde eft petenda ratio, 

forían ex his , quae nos fupra doctiimus , Sí dicemus 

infrá , plura hujus generis exempla tradit JLahcello. 

de attenta. 2. part. c. 4. ampl. t. per tot'. licet poftea 

ea. part. 2. c. ío. n. 31. ¡ídem Lancel!. cafum addu- 

+ cat, in quo Rot. de anno 155*6. approbavit procedimenta 

propria auctoritate facta non obftante litis 

pendentia , tu ipfe rem ulterius examina, & cogita 

de veritate ÓC aliam ejufdem Rot. Rom. dec. apud 

Bellamer. c. 1. quam idem AftL allegat, cum fupradida 

confilia, adde Barz. dec. Bonon. 46. per fot. 

5- Inde fit "t" quod intrepide practicamus in p'rasfenti 

Civitate, in qua per particularia privilegia , de 

quibus in privilegio , recognoveruntproceres, c 31. & 

33. in 2.vol. conft. dominus diredus poteft emphy teotae 

propria auctoritate abftrahere portas , fi non fol- 

^gvit ei cenfus die fíat uta. item -j- locator domorum 

poteft propria auctoritate capere bona , quae in eis 

fuerint illata , Sí inventa pro peníione domus , practicamus 

(inquam) quod fi emphyteota, &condu- 

' ¿tor moverint refpectivé litem jactationum contra dominum 

, Sc locatorem, priufquam ii facúltate illa 

utantur , non poftunt poftea, obftante dicta litis pendentia 

, ut illa ( licet in eo, quod dicebamus de domino 

erga emphyteotam , jam videtur difpofítum 

per c. 32. ejufdem privilegii recognoverunt proceres ) 

qüam quidem praxim approbat Bald. in l. 2. num. 20. 

C. de fervit. & aqua. Sc clarius in l. adem. n. 13. de focatOy 

ubi fpeciahter quaerit, quare requiratur probatio 

, íde qua eo in text. quae coram judice fienda eft, 

cum poílit 1 

locator fuá propria auctoritate domum 

fuam intrare, & refpondet id ideo elTe quia judex 

propter controverfiam partium aditus erat, vel á domino 

, vel ab inquilino , unde poftquam judex erat 

aditus debebat expectari ejus audoritas, vel addi. litera 

M. dicit, Sc hoc puto verum etiam fi fit data refervatio 

facultatis ingrediendi. 

Ç« Inde etiam f fadum fuit quod de an. 160c. die 

a, menfis 1 

Julii declaravit Senatus ad relationem egregii 

Senatoris Jo. Gallego attentativam appreheníionem 

pofléífionis per Caftellanum de' Ampolla fá&am de 

quibufdam petiis terrae Joanni Soriano in emphyteofim 

ad 29. annos conceflis, non obftante quod 

didus Caftellanus fortiter contenderet lícuiffe fibi de 

jure,finito tempore,pofteílionem preedidam propria 

audoritate apprehendere, idque propterea extitit declaratum 

quia didus 5oriano,leu ejus haeres,anteqnara 

didus Caftellanus ea facúltate uteretur, caufam infti- 

Fontan. de Pací. Nupt. Tom. I, 

Glóffa XV. 

34* 

tuif in Senatu ad relationem didi Gallego prsetendens 

non poiTeexpelli eo, quia adhuc elapfi non eífent 29. 

anni prasoSctJcunrtxiftimaret non venire in computationem 

d'úodecim annos,quibus per eundem Caftellanum 

, feu fuum praedeceílorem fuerat impeditus re 

emphyt eoticaria uti. 

De qua quidem Senatus declaratione cura* forte 

incidiílem in fermonera cum quodam hujus civitatis'erudito 

valde , ac magni nominis advocato ,audivi 

illurn plura dicentem adverfus didam declarationem'^-ac 

volentem juribus non fuflinendám. Suam 

is fühdabat -f praetentionem ex* eo quod dominoyo 

diredo licere arbitrabatur propria audoritate emphyteotam 

expeliere finita emphyteüfi , hunc enim 

eftedum tribuunt Dodores poífeftioni civili quae 

remanet penes dominum diredum , ut finita emphyteufi 

trabat ad fe naturalem, quae refidebat penes 

emphyteotam, uti apparet ex late traditis per 

Alvar.' Velaf. deju. emphy. 1. parte q. 18, num. 7 & 

8. & per Antho. de Gam. dec. 4. jper tot. ubi eft óptima 

decifio in propofito obtenta patrocinante Ve- jç 

laico , óc eft notabilis additio ad eundem Gamm. 

Blazii Flor, de Mena. Haec Dodor ille allegabat , 

per quae íibi jicere exiftimabat declarationem prssdidam 

omnifariám impugnare, óc acerbius / forfan 

quam debuifiet, de ea loqui, verum ipfe, qui 

Senatum undique contemplor dodifíimum , fi alius 

eft in orbe, qui declarationem fecérat, non potui 

me continere quin in re tam jufta ejus juftitiae defenfioni 

me accingérem , óc haec paucula hic quas 

.arbitror utilia , infere rem : dico igitur quod Doctor 

ille , qui de dida declaratione tantifper conquerebatur 

, non animadverterat' quod pundum difficultatis 

non confiftebat in eo , quod poífet, vel non poffet 

dominus propria audoritate emphyteotam expeliere 

finita emphyteufi : nam eíto id foret verum 

quod tamen non tranñt fine magna diíficultate , uti 

apparet ex traditis íjteir Jaf. m /. 2. n. 103. Col. dejare 

emphyt. Anthon. Oliba. in prax. part. 2. lib. 2. cap. 7. 

n. 8. & ibi additio Hypol. Montaner. a n. 22. Caef. 

Urfil. in additione ad Affliíl. decif. 392. n. 20. ubi pro,' 

Sc contra , in veniesdecifiones Neapol. Sena. Gamm. 1 1. 

decifio^. n.2. óc ibi additio Blaf. Flor, qui bene loquitur, 

dicens quod apud fuprema tribunalia femper poffeflio 

meri fadi, óc propria audoritate á domino acquiíita 

, five á judicé abfque citatione partis ei collata 

ut attentata judicatur, óc attéftatur fe ita pluries vidiffe 

faditatum , Veláfq. de quaftione iS. nu. 9. circa fi. 

ubí dicit confultius femper fadurum dominum diredum 

, fi in his judicis audoritate utatur , adde 

Henri. Roflental, noviflimé de his agentem , de feu. 

tom. 2. c. 10. conclu. 41. a n. 39. cum multis fequ. 

quamvis ( inquam ) id'verum foret, inteíligén.dum 

eflet quaiido non fuiflet domino motahs per emphyteotam 

, óc ita, óc non aliter poflet ea opinio procederé 

, quando -f- autem adeflet litis pendentia , eayl . 

facéret ceífare Íieentiam utendi jure propriae facultatis', 

ex his: quae fuprá diximus , óc in his propriis términi's 

expullionis emphyteutae poft emphyteufim finitara, 

ita tenet Jaf. ubi fuprá d. nu. 103. quem fe 

quitur Gem. d. decif. 4. num. 2. óc ibi additio , dicens 

•f quod ubicumque per negationem emphyteuta? tts-m, 1 

, 

efticitur dubia , ut quia ñeque fe cecjdifle á jure, imo 

quodfnon fit finita tertia generado , aut, quia neget 

elapfum efle tempus, vel aliquid aliud dicar,per quod 

terminatio dubii propoliti requiratur,non poterit dominus 

diredus propria audoritate emphyteotam expeliere, 

ne in caufa propria 1 

fibi ipfi jus dic;:t,egregia ^h» 

eft Stepha. Gratia provin. March. dec. 132, ubi dieirur . 

decifum attentativam eífe expulfionem colonarum fa- * 

dam per locatorem lite pendente , & inhibido ne fequuta 

, etiam in caufa jadatorum , etiam fi notorié 

conftaífet de non jure petentis. Ac proinde mérito 

meruit declaratio praedida noftri Senatus in fecunda 

inftantia confirman ad relationem egregii 

H Ff 5 Sena-

342. Claufula IV. 

Senatoris Hieronymi Senjuíl cum egregia in adver- n. 6. óc Gonfal. Suar. de Paz. in prax. Ecclef. é fe fantem expenfarum condemnatione die 17. menlis cnla. 1. par. to. 1. in primo tempore n. 67. plures alios, 

Septembr. anni 1606. feriba eodem Cortes. Videat eos fcquendo, allegat Cabedo decif Tortug. 54. n.2. 

igitur quilibet quomodo , Óc qualiter parum, aut ni- part. 1. 

hil prorfus rationis habuit doctor ille , de quo fum Quod procedit , + etiam fi per reum íit faifa coloquutus, 

tam acribus verbis, ficuti ego audivi, in ram uno judice judicii praeventio , puta intentando 

dictam declarationem , ílatim atque facta fuit , ir- remedium /. difaman Codic. de ingen. &_ manumiff. 

ruendi, quinimo multum debuiíle & deberé omnes coram uno ex fuis judicibus , adhuc enim ea praefummam 

Senatus noftri egregii, óc undequaque per- ventione non obftante poterit actor coram alio jufpicaciíTimi 

qui tam doctas, óc eruditas determina- dice reum convenire , ac petere cauíam remitti ad 

tiones facit, dodrinam, óc eruditionem extollere , eum judicem , quem elegerit, Socin. qui pulchré 

ac admirari fimul. Sed redeamusad inílitutum , quod loquitur , Sc plures rationes ad id probandum addiíprofequimur. 

X i t 

Roma. Dida. Gayl. óc Suar. de Paz. in locis fu- 

His tamen non obítantibus ego non parum mi- prá citatis, Mar. Socin. in c. propofuifti num. 26. de 

tor obfervantia praedida in curia Vicarii Barcinonae for. compet. & in confil. 41. refertur inter communes 

introducta quod non poílit oíferri querela fi alter opiniones in car. vol. tom. 4. loco 10. tit. I. c. 14. cirprius 

fuper re illa litem moverit contra injuriam , ca fi. Pulchra eít decilio Senatus facta de anno 1588. 

quia non poteft jure aliquo, vel ratione comprobar 28. Septem. in caula verbali coram Michaele Cor- 

74H. Ad quod f notandum eít quod ifte proceflus delles egregio quondam Regiam Cancell. Regente, 

querela? pacis , & treugae ruptarum criminalis efl vertenti inter nob. Marianam Doms , óc nob. Galufque 

ad comparitionem , criminaliterque in eo eo- cerandum de Semmanat , coram quo , "f óc admo 

ufque proceditur per receptionem informationis fedum Reverendo Cancellario ( concedatúr mihi ifta 

cretas de deudo ex officio , vel ad inftantiam quere- digreflio , utpote pulchram , Sc ufufrequentem conlantis 

, per captionem perfonas, exadionem depoli- tinens materiam ) folent cives Barcinona?, óc quitionis 

querelati, óc traditionem ejufdem idónea? ma- cunque in ea civitate reperiuntur conveniri, pro 

nuleuta? , confl. per part, qua efi 23. fub tit. de pace, caulis tamen non excedentibus fummam viginti litó' 

treug. ibi , com lo eam, delicie, o, quafi. del qual fe- brarum , prout in exprefto difponit conftitütio c. 

ta devallat, ÓC ibi > per informatio rebudafecretament titulo de Juyverbal é'c. nifi exprefse , f vel tacité proper 

ojficiyO, enaltra manera,o, almenysperfama, &c. rogetur eorum jurifdidio in cauíis majoris quantióc 

ibi Mier. c. 25. col. o. fol. 112. & conft. fequ. qua tatis , quod fien polfe, dwcet nos Guid. Pap. decif/224. 

incip. Car moltes vegades, ibi ultra dos dies, fio. 28c. non obftante quod fit conftitütio prardida 

dins los quals la confefiio deis delats ata ejfer rebuda concepta per negativam , dicendo quod non poftnnt 

aquell comparents nopuxam ejfer en cancers detenguts , cognofeere de caufis verbaiibus excedentibus quanan 

fien folts , o, fien donáis acondecent manlleuta &c. titatem viginti librarum , qua? f de jur-, diutur maftno 

que la qualitas del crim, o, delicie, del qual la que- gis negare , quam affirmativ a affirmet , Sc efle mal irela 

devalle, ajfo requirira. ¿fe. Óc ibi declarat Mier. gnantis natura? , cum deftinat quicquid ínvenit poft , 

c. 26. fol. lij.ead. collat. o. pulchré Michael Ferrer. ÓC oppolitum inducat , ut late probat Lara de an- 

ISin tertia part. obfer. c. 144. Licet f ex poft fi civilis, niverfa.lib. 2. cap. 5. a nu.2\ prout in terminis ítaciviliterque 

in eo procedatur , ut inferius dicetur, óc tuti umiliter per verba negativa loquentis poli fiedocet 

Ferré, ubi fuprá. Si criminale eft iftud judi- *i hujufmódi prorogationem , docet Maran. infpecucium 

á fui principio, criminalifque querela, quo- lo judie. 4. per diflinc. 12. num. 3. circa médium, atmodo 

dici poteft eam impediri poífe per caufam .ci- que ita nofter Senatus in terminis didae conliitutiovilem 

antea introdudam ? niíi monftraretur id , fu- nis de admodum Reverendo Cancellario declaravit 

per quo fundatur illud judicium, óc querela , nihil fub die 25". Maii 1611. referente egregio Senatore 

criminalitatis continere , quod far.e de injuria , fu- Hieronymo Sen juft, in caufa Raphaehs Benetes conper 

qua fiunt ut plurimum ifti proceflus , dici non tra Scribas mandati, adua. Maynes , non obftante 

poteft cum in ea, óc pro ea expeditiííimum de jure enim quod fuiflet oppolitum in decreto executionis 

lit pofle agi criminaliter, Dida. libro 2. var. c. 10. de nullitate fententia? didi admodum Reverendi Cann. 

7. Jul. Ciar. §. injuria, verf. fe iré debes , Sc ibi Ba- cellarii ex eo quod cognovilfet de quantitate excejar, 

additio , plené Anthon. Gom. var. refol. to. 3. de dente fummam viginti librarum , fuit ea pra?tenfio 

delic.c. 6. de infir. n. J. Sc probat maniíeftiííimé ex repulfa in decreto executionis per eundem , óc poftea 

text. m%. fumma infi. de injur. in caufa fupplicationis idem confirmatum , non alia 

76 Quibus -j- accedit quod de jure eledio fit adoris quidem ratione quam propter prorogationem jurifubi, 

óc coram quo judice reum conveniat , quando didionis tacité fadam per comparitionem corara 

is poteft in diverfis locis, óc coram diveríisjudici- dido admodum Reverendo Cnncellario. Pulchra 

bus conveniri, ( loquimur quando quis habet plures ( inquam , ut ad propofitum revertamur ) eft decifio 

judices de jure communi, non quando de jure fpecia- Spnatus ad cafum eledionis judicis competentis auli 

, quia tune aliud eífet , óc reo competeret eledio, dori, non obílante rei prar.cutione , fada in fuprá 

auden. habita , óc ibi Bal. C. n.fil. pro pat. Maran. enarrata caufa nobilium Oms contra nobiles Semconf. 

126. circa fin. Dida. óc reliqui ubi infra allega- manats coram Regente Regiam Cancellariam , qui 

buntur.)De eledione loci per adorem fienda eft tex. die fuperius memorato , fado verbo in Regia Auexpreflus 

in l. non utique, ibi, & generalitér definit Sea- dientia , fuper exceptione litis pendentia? pro parte 

vola petitorem eledionem habere ubi folvat: ff. de eo didi Semmanat, oppofita ratione alterius cauía?, fuquod 

cer. loco , óc glo. in c. delidi , verbo domici- per prastenfa legitima petebam didi Oms, antea per 

lium , de for. competen. De eledione judicis fienda eum introduda? in Regia Audientia declaravit ei lo- -j 

* per eundem adorem quando reus plures habet judicum non fore , nec efle , hoc ínter alia attento, quia in 

ees eft text. ubi omnes in l. ultim. C. de jurifdid. omn. caufa legitima didi conjuges Oms revera adores erant, 

jud. I. ultima, ubi gloíf. óc Dodores Cod. ubi in rem nobiles autem deSemmanato rei originara.Et quandoreus 

adió, & l. cum clericis. ubi Bar. nu. l. Cod. de Epif- coram diverfis judicibus potefl conveniri,eledio efl adoris, 

cop. & cler. c.cum fit genérale, de foro com. pulchré nec permittitur reo, judicium praveniendo, eam facúltala, 

in allega. I. non utique n. de eo, quod cer.lo.ün- tem adorieripere,hr\bi\ erat olim N. Morer,nunc vero 

gularia funt in propofito coníf. Ludov. Roma.412. Cudina. Et ego etiam poft ha?c feripta obtinui ad reía- -J 

óc Barthol. Socin. 04. per tot. li- 3. expendunt Dida. tionem egregii Senatoris Raphaelis Rubi, óc Coll, 

/. 1. var. c. 18. n. 6. And. Gayl. prad. obf. I. 1. obf.u. confirman per Senatum in caufa fupplicationis dio

1$. Maitii i6o6\ quandam ínterloquutionem in 

favorem Gabriel is Ga li contra Petrum Paulum Ja^ 

ner LL. D. per Regentem Reg. Cancella. fádam, 

qua provifum fuerat procedendum fore, 8c efle ad 

ulteriora in caufa coram dido Regente mota per 

diclum Gal) fuper evacuatione domus, quam inhabitabat 

diclus Janer, non obftante exceptióne litis 

pendçntise per eundem Janer oppoíita ratione alterius 

caufae jaclatorum per ipfum antea in curia Vicarii 

Barcinonas alterius ex fuis judicibus compe- 

GloíTa XV: 34* 

tem condemnatione, partes ertfct N. Cafreta vitw 

de Tremp , & N. Puiguert notatis notarius regias > 

feriba caufae Maynes, verum eft quod nullum iri oro* 

viíione fuit fadum motivum , casterum ego, qui haec 

trada vi, vidi per qua? mo verentur egregii Senatores. 

Inde fit -f*quod dicamus, in principio litis potiuso* 

adori favendum efle, quam reo, /. de die, & ibi Bar. 

8c Ja¿ ff. qu.fatifda. cog. Cagnol./» reg. favor ahilar ei 

n. 8. And. Gayl. prwc\ obfer. zt.n. Vivi. decif.236.n. 

7. lib. 2. quod máxime procedit quando ador habet 

tentibus , fuper eadem re contra didum Gali prae- caufam favorabiliorem argumento /. privil. de pti* 

ventas ex rationibus fupra traditis ín altero exem- vil. cred. ut in pulchro cafu confuluerunt Rom. 8t 

plarí, eft feriba di das caufas N. Trull, feriba autem Socin. in locis fuprá citatis, quo cum reus poffet 

caufas fupplicationis eft, N. Seguí* conveniri in curia mercatorum , quod favorabiüus 

Succemt etiam, poft hasc feripta, quod cum de adori erat, quod ibi caufas tradarentur de bono > 

anno 1609. in Senatu ad relationem egregii Sena- & asquo , juxta text. /. fi fidejuffor, %.

344 

Senatore FranciTco Ferrer in caufa retroclam. Hie 

ronymi Portas contra Francifcum Vidal villae Pala- 

moüi t feriba Vilofía , in qua cüm fuiflet exprefse 

oppofitum de nullitate expoíitionis retroclami ex eo 

quod non fuiífet fada mentio de praeventione ju 

dicii prius, fada, nec propter eam prasítita cautio , 

refolutum fuit id non obftare , tuit tamen didum 

compeili pofte creditorem ad didam cautionem pras- 

ílandam attenta Senatus obfervantia , óc hoc dice 

bat Senatus poflie lacere debitorem , compeili fcili 

cet quandoque voluiflet creditorem ad didam cau 

tionem praertandam , óc non ad aliud , non fuit fu 

per hoc in feriptis fada provino, fed ita verbo fuifle 

refolutum poft informationem fadam, fuit relatum , 

óc iia in fupplicatione, qua petebatur fiíperfedimen* 

tum propter caufas fupradidas , folum fuit provi 

fum fado verbo , quod intimaretur parti, óc cum hoc 

de"ftitit á praeventione debitor, inteileda Senatus in- 

tentione, Óc determinatione. Et certe durum val- 

de eífe quod executio per verum creditorem alias 

rite, óc redi pro debito vero fada, fub hoc pras 

textu , quod extitiflet antea per debitorem, nolen- 

tem folvere , praeventum judicium , Óc non fuiflet 

cautio prasftita annullaretur , tot damna creditori 

vero , óc pro vero . óc jufto debito agenti caufan- 

do , quot folent has executiones, culpa femper dé 

bil rum ful veré renuentium , importare. Habeo bi 

nas in Senatu fuptr hoc articulo vertentes caufas 

alteram inter Petrum Gali , óc alios villas Paiaíru- 

gelli, contra Geraldum Gotarra de Begui ad rela 

tionem egregii Senatoris Francifci Mijavila , ÓC 

Franqueza , feriba Michaele Pérez , alteram vero 

inter Catharinam Poma viduam contra N. Fonta 

net , ad relationem egregii etiam Senatoiis Hiero 

nymi Aftor, feriba Alexio Ceíiies, in quibus íi de- 

clarabitur quando adhuc liceat huic libro in fer ere de 

clarationem, feribam fucceífum in fine libn. Et quod 

per praeventionem judicii non impediatur executio 

inftrumenti guarentigii , probant feripta per Vincen- 

tium de Fran. decifione 373. ubi docet non obftan 

te judicio refeiforio alicujus inftrumenti , etiam ad 

inftantiam adoris moto , poífe, Óc deberé illud exe- 

cutioni mandari, itaque dicit decifum in Senatu Nea- 

politano. 

Et fi tam timidus fuerit is qui inftrumentum ha 

bet contra fuum debitorem, ut non audeat, interim 

dum lis pendet fuper illius validitate , vel invali- 

ditate , óc feu juftitia , vel injuftitia executionem 

petere, íed malit fententiam expedare, ne declarata 

nullitate, velinjuflitia teneretur ipíe ad refedtonem 

omnium expenfarum , dico quod faltem lata in fui 

favorem fententia non tenebitur aliud expedare nec 

illius executionem , óc executorialium expeditionem, 

nec aliud quippiam , íed poterit ftatim ea lata exe- 

$¿p:utionem petere, ratio f quia fententia non no- 

tavit primasvam adionem novatione extindiva , li 

cét accumulativa fie ut poft Bartol. tenet Jaf. in leg. 

1. num. 14. Cod. de judie. Alfli. dec.o¿. infi. óc Vincen. 

de Fran. dec. 1 y 5. etiam in fi. quo fit ut cum exe 

cutio non fit petenda in vim fententias , poteft ju 

re óptimo creditor ftatim lata fententia, abfque pro 

viíione executionis , óc expeditione executorialium 

in vim inftrumenti guarentigii, cujus omnes óbices 

extiterunt per fententiam fublati, agere. 

Per haec confului ego faciliter Hieronymo Co 

ila mercatori civitatis Gerundae in caufa, de qua memini 

hac eadem clau. 4. glof. 10. parte 1. n. 87. cum 

pracedent. cui per caufae introdudionem in Regia Au 

dientia fadam , ante adeptam pofleífionem fuerat ii- 

bi per Joannem Torrens , óc alios eftedum litigio- 

fum privilegium Bajuli didas civitatis fibi per fuam 

Majeftatem conceflum , quod lata fententia in fui fa 

vorem pro validitate privilegiis non expedato decre 

to executionis, neç alias extradis executorialibus , 

Claufula IV. 

immitti curaret in pofleífionem officii in vim regii 

privilegii praedidi , cujus adionem dicebam non 

fuifle novatam per fententiam , fed impedimenta , 

fi quae antea obltabant, per eam fublata, óc ideo 

non indigebat ulla fententias executione , quam exe- 

qui non volebat, fequutus eít meum confilium, óc 

bene res fuccellit, licét in principio curafíent ad- 

verfantes de. hoc conqueri dicentes fuiílc uttenta- 

tnm quia nec fententia tranfierat in judicatum, nec 

praeílita cautio , poftea tamen re matunus coníiderata 

forfan propter ca, quas nos eis refper.dimus in de- 

ftrudionem fuae prastenfionis , ab ea dtftittrunt, Óc 

non fuit amplius de negotio tradatum : erat annus, 

quando hascagebantur,i6oo,.Judex egregius Senator 

Hieronymus Aftor, óc feriba Hieronymus Bofch , 

partes erant quas fuprá. 

Plus dico , t quod etiam fi in prima inftantia fuc-q 

cubuillet creditor , óc pro nullitate , vel íniulUtia 

inftrumenti fuiflet declaratum, poflea vero in lecun- 

da inftantia extitiflet prior fententia revocata,nec hoc 

cafu egeret creditor executorialibus ultima 4 

fenten- 

tiae in fui favorem pro inftrumenti validitate , Óc 

juftitia íatae, fed imo poflet fine eis executionem in 

ftrumenti petere coram judice competenti ex ratio 

nibus fupradidis , Óc quia cüm diverfum i;t unum 

negoeium ab abo , non poteft , nec debet ab uno 

ad aliud fieri illatio , ntc de uno , refpedu alterius , 

opponi. llabui ego cafum in Senatu, in quo in ter 

minis extitit decUiatum , in caufa fcilicet Salvato 

ris lucia contra Joannem de les Heres, coram egre 

gio Senatore Hieronymo Senjuíl vertente : cüm enim 

ad relationem fijpradi&i fuiflet revocata fententia m 

prima inftantia , pro leíüíione inftrumenti guaren- 

tigiati per dictum de les Heres dido Incla firm. ti, 

in aiia aula lata, confului quod non expedata reali 

executione dida* regias revocatorias fententia, fuper 

qua altercabatur inter partes, nec alias extradis, nec 

expednis executorialibus, retrocljmum didus lucia 

de les Heres exponeret ih curia Vicarii Barcin, pro 

quantitate debita , de qua expofitione cum conque- 

flus fuiflet adverfans coram dido egregio Hierony 

mo Senjuíl ex eo quod non fada executione fenten 

tia 1 

, nec executorialibus expeditis , fuit tamen fa 

do verbo in Regia Audientia 22. Septemb. ufo}, 

pro validitate procedinientorum declaratum, óc pars 

vida in expeníis condernnata , feriba erat Michael 

Pérez. 

Nefcio j- an accommodari huic negocio valeat8¿ 

quód hujulcemodi fententia, quas fiunt in favorem. 

horum inftrumentorum quando pro eorum invalidi- 

tate eft per debitorem lis mota , abfolutorias viden 

tur elfe refpedu creditoris , in quibus quidem ab- 

folutoriis fententiis nulla eft executione opus, quia 

eam i pías in fe trahunt, prout in pulchro cafu uni 

verfitatum de la Selva, óc de Llanca contra uni 

verfitatem de Cadaquers declarajje Senatum 2. April. f 

1610. referente egregio tune judice Regías curias Michaele 

Sala refert noftras Ludovic. á Pegue, in 2. 

vol. decifionum , dec. ço. óc idem et:am antea de 

clarajje eundem Senatum referente egregio etiam Se 

natore Raphaele Rubi, óc Coll, tradit in fine de- f 

ciiionis. In prima illa declaratione univeríitatum 

de la Selva , Llanfa , óc Cadaquers ego ut advocatus 

interveni óc fecundam pro exemplari egregiis Sena 

toribus tradidi , idtó libuit breviter quas nobilis 

audor in quaeftione omifit , hic proponere , alle-r 

gat intrr alios Andr. quem óc nos allegabamus practi 

car, oh.ervant. 113. w.18. fed non dicit in quo libro,eft 

tamen. /. I. ubi pulchra de hac materia. Deinde omi 

fit allegare Joan. Garcia de nobiiita. quem nos etiam 

adduecbamusin caufa prasdida. Garcia (inquam) in 

tratlat. de nobilit. g!o r 

.S. a n.6o. & fequent. cujus funt 

pulchra verba adduda pef eundem nobilem Ludov. 

á Pegue, ubi fuprá ex verf Ex dicla enim &e. 

oniilit 

t

t 

omifititem allegare Anth. Fab. in fuo Cod. lib. 7. 

«72. de execut. rei judie, definit. 4c. ubi differentiam 

adducit inter interdicta retinenda?. 8c recuperando 

poffefííonis, quod illud nulla judicati executione 

índigeat, cüm lit ipfe jam in pofleflione, & hoc 

( inquit ) eft fententiam fuper interdicto retinendas 

poífeíiionis redditam fuam fecum trahere. executionem, 

hoc vero; ultimum recuperando poífeííioni's interdi 

dum executionem expedat, taliter quod íi, fententia 

lata propria is qui vicit auctoritate poífeftionem 

oceupet, vim, & injuriam faceré videtur , atque 

ita declaratum 8c refolutum fuifle in eo Sebufiano 

Senatu ille auctor refertomiíit item nobilis Ludov. 

á Pegue, poneré cafum de quod difeeptabatur 

in illas univerfitatum de la Selva, Llanía , & Cadaquers 

, ex quo meüus materia, declararetur , ille 

erat quod contendentibus dictis univerfitati bus de 

jure pifeandi in mari adjacente termino de la -Selva 

fuit, ne partes devenirent ad arma, pofitum per confilium 

crimínale fequeftrum dietas pifeationi doñee 

in caufa civili , quae inter eafdem partes ducebatur 

ad relationem-egregii Senatoris Francifci Ferruz, 

eífet jus dictum , fucce/fit quod poftea in caufa civili 

fuit declaratum in favorem univerfitatum de la 

Selva , ck Llanca, imponendo filentium univerfitati 

de Cadaquers in interdicto retinendas poífeíJionis pifeandi 

in dicto mari intentato, & abfolutae alias univerfitates 

, quo facto abfque aiiqua fententias executione 

, acceflimus ad judicem caufae criminalis , 

iui erat egreg. Senator Michael Sala, pro tollendo 

Íequeftro ¿ fuit oppofitum quod non erat fententias 

ih civili latas fadum decretum executionis , repl.cavimus 

non fuifle neceflarium, quia fententia erat 

abfolutoria , ck fuper hoc fafta fuit provifio in noftri 

favorem , cujus meminit nobilis auctor: omijit 

ifdem Pegue, referrç notar tum illius caufas , fuit 

autem Mich. Orpi: omifit item fpecificé cafum fecundas 

declarationis Senatus proponere , quo melius 

res perciperetur , fed erat quod cuidam prastendenti 

fpolium fuerat impofitum filentium, 8c dubitatum 

an ea fententia pro vincente requireret aliquam 

executionem, 8c fuit refolutum quod non: omifit 

finaliter partes nominare , inter quas hasc gefta 

erant, 8c quo die, ac notarium etiam omifit referre, 

penes quem caufa ducebatur, fed partes erant. 

Raphael Martorell, 8c Hieronyma Abriga , not. N. 

Vila, dies provifíonis 27. Novemb. 1609. 

Et denique ( ut ad inílitutum , á quo multum , 

licet, ut arbitror , non inutiliter, diverteramus, revertamur 

) quod eleclio judicis , & judicii fit non rei, 

fed adoris, elegans Baldi eft doctrina in l. 2. n. 12. C 

de jur. emphyt. dicentis in juris remediis alternativis 

eledionem eífe adoris ex l. feriptum , fipaftum. 

J. de pan. 

s 

1 Ex quibus "f jam utiliter in praxi inferas quam 

vana fit, qnamque futilis noftrum cautela ( qua faspe 

vidi plures ufes eífe in fadi contingentia Dodores 

) ad evadendam rigidam , ac rigorofam executionem 

, quae fit pro obligatione inftrumenti guarentigii, 

adinventa, comparando coram judice retroclamorum 

prasfenti's civitatis, ac deduciendo coram 

eo quodtimet debitor moleftari ratione talis obligationis, 

quam firmavit, licet indebité, cum ipfe 

habeat legitimas contra eam exceptiones , quae funt 

tales, & tales, petendo propterea in executione inftato, 

& inftanda, ac com mina ta fuperfederi 8c proinde 

hueras oportunas expediri, expediuntur Iitteras,óc 

prsefentantur par ti, 8c fi contingat eas prasfentari ante 

expofitionem retroclami, 8c captam executionem 

ad inftantiam adoris exiftimatur fecurus debitor , 8c 

creditur non poife creditorem contra eum procede- 

Te , etiam per alium judicem, obftante dida litis 

pendentia, & fuperfedimento : vana (inquam ) eft, 

ck nullius momenti cautela praedida, cüm enim ador 

GloíTa XV. 34* 

habeat in Cathalonia plures judices, coram quibus 

agat pro dida executione, puta -f Regiam Audien-88 

tiam , íi caufa elfet major , vel non minor quinquaginta 

librarura, conf. 15.de evocan.cauf. Pegu. inprax. 

ciy.ritb.. 4. n. 22. ck alias curias prasfentis Principatus, 

propter claufulam renunciationis proprii fori 

, & fubmiflionis eujuflibet alterius in fimilibus 

o bl i gat ionibus apponi fol i tam , non potuit reus judicem 

retroclamorum eligere, coram quo ágese do* 

bere ador, imó ea eledio adhuc fpedabat, ac proiiir 

de poteft peroptimé , ac impune, meo judicio , corara 

alio judice executionem inflare, non obftante 

praedida litis pendentia , & fuperfedimento, ex rationibus 

latiííimé traditis in fuperioribus, quas huic 

caíui apprimé accommodantur. 

Et fi 8c ubi replicaretur mihi \ folitum efle Senatum 

, quando coram eo poft fadam didam praeventibnem 

coram judice retroclamorum , ck fuperfedi-^ 

mentó inde fequuto, inftatur executio per credi-V 

torem, attento fuperfedimento prasdido, abfque alia 

probatione, fuperfedere etiam in executioneinílata 

ad inftantiam debitoris ad folam prodúdionem fuperfedimenti 

judicis retroclamorum prouti ego ali** 

quando vidi, id tamen ideó fadum arbitror quia 

vifa fuerit Senatui jurídica provifio fuperfedimenti 

a judice retroclamorum fada , puta ex tali caufa, ók 

ratione, quae moviflet etiam Senatum ad eam provifionem 

faciendam , non alias , nec alio modo, ex: 

fola videlicet oílenfione didi fuperledímentf, nam 

fi hoc eflet declararetur etiam retroclamum malé expofituro, 

& executio malé fada in praejudicium di* 

das litifpendentias, 8c proviíionis fuperfedimenti, nec 

illud poflet poftea á Senatu tolli > fed caufa remitteretur 

ad judicem retroclamorum, quorum contra-", 

tium intrepidé pradicatur. ex rationibus fupra traditis 

.* non eft igitur quod debitores hujufmódi preeventionibüs 

confidánt faciendo fieri hujufmódi pro-j 

viliones lüperfedimentorum per judicem retroclamo-i 

rum , vel alium judicem prasventum ( íáspe abfque 

caufa quae legitima fit proh dolor * quanta quandoque 

vidimus multotieíqüe videmus in hac materia ho-] 

minibus contingere valde nociva , 8c bono publico 

non modicum prasjudicialia , fed hasc tranfeat cum 

aliis quas reformatione egerent) ne ( inquam ) confidat 

debitor in fupradida cautela, nam íi contige-. 

rit ab adore poftea eligi judicem , qui fapiens íit, 

prudens, & juftus, 8c viderit non jufté fuifle fuperfedimentum 

provifum , non propterea ipfe fuperfedebit 

in executione, fed imó ad ulteriora procedet, 

ac fi fupradida fada non forent. # 

Per hasc, j~ 8c alia quas cumulan in propoíito89 

potuiifentquoties in Senatu contigit de noftra 1 

principali 

quaeftione difputari, declaravit intrepidé .111—-J"-|* 

trodudionem caufas civilis fuper prastenfis damnis, 

8c injuria per eum fada, nihil obefíe quin poflet 

contra eum fieri hujufmódi proceífus pacis rüptae ¿ 

8c treugas viólalas, ád quod non habeo quod modernum 

lit exemplar, quod adducam cauía eft quod 

parum has in Senatu frequententur, habui tamen 

in manibus tria antiqua quae potuerunt á quocunque 

in archivo regio in libro conclufionum nullo negotio 

videri, primum de anno 1494. X 

i n 

P* ~ 

ter Michaelem de Valatorta, 8c univerfitatem , & 

villam feu juratos Granullariorum ad relationem Bartholomei 

Serra, 8c Ludovici Salgueda Secundum de 

ann. 149?. 2. Odob. Relatore Boraller inter Anthonium 

Vi ny el la, & quandam uxorem Michae lis Mafons 

villas de Figueriis. Et tertiam de anno 153 O 

» 3°« 

Odob. Relatore Martino Sunner ínter nobilem N. 

Eril, &N. Llofelles. 

Verum + difficultatem non modicam continet quo-0.0 

modo concilientur inter fefe ea, quas in fuperioribus 

diximus circa facultatem aliquid propria audoritate 

faciendi, cum his, quas poftea viam executivam 

docuimuSj

docuimus, ut propria facultas aufératur per prasventionem 

judicii non via executiva , quae qüasío-, - poteft 

hujufee rei & differentíae eífe ratio, cum nulla videatur 

fatis fufficienter reddi poífe. 

Excogitabam íi diei poífet quod quia in primo 

cafu propriae facultatis poteft reustales habere exceptiónes, 

quas ejus impediré valent exercitium , ideo 

juftum eft quod illas per prius audiantur, & examinentur, 

óc propterea admittatur prasvéntio: cas- 

Serum in fecundo cafu executionis inftrumenti guarentigii, 

'cura regulariter non admittantur éxceptiones 

nifi folutionis, & fatisfadionis, Se adhuc, prout 

in noftra Cathalonia, íi de eis conftet per publicum 

inftrumentum inde fit quod per prasventionem 

regulariter impediatur executio prasdida, quando in 

ea non dedücitur , & probatur exceptio , :pef ftatuta 

térras dv: hujufmodi executionibus loquentia, op- 

^poni permifla. 

V Sed quid íit é contra videamus, nunquid per 

eledionem adionis civilis materia injuriarum de qua 

agimus aufératur injuríalo, adió agendi criminaliter , 

vel alias ad vindidam pro injuria , puta in cafu , 

qui magis in hac materia frequentatur in Cathalonia 

? capitur aliquis prascedente proviíione judicis 

pro aliquo debito civili, vel fit contra eum, Se 

ejus bona exequutio, praétenditur injuria, quia nihil 

deberetur, ve i alias certum eft quod ex hujufmodi 

procedimentis oritur adió injuriarum , & pro eis 

poteft civiliter , & criminaliter agi, ut fupra late 

extitit refolutum, cóntigit frequenter ( imó ita fieri 

deberé in fuperioribus docuimus ut agi poííit pro 

injuria) quod injuriatus comparet coram judice , qui 

capturara decrevit, vel executionem., petens eam , ÓC 

eas malé in cafu non permiífo fadas declarari cum 

condemnatione emendationis injurias, damnorum , 

•8c expenfarum: quaeritur nunc an.ifto cafu, non obftante 

judicio hoc civiliter intentato , poííit pro eadem 

injuria criminaliter agi. Qua in re breviter 

eft tenendum quod non , quia adió injuriarum civilis 

extinguit criminalem cum utraque ad vindidam 

comparata fit. /. quod Senatufconfultum in fin. verfic. 

plano, & l. prator edixerit, $. fi datur, & feq. ff. de 

injur. & leg. i. C. quan. civi. ac crimin. prajud. oc in 

didis locis fuñt plures gloifas id docentes. Bart. in 

d. §. fi dicatur, in prin. n. i. Ataranta de ordi. jud. 4. 

part.diflintl.i. n. 9. And. Gayl. prae. obfer. 1. 10. obfer4 

6$. per tot. Anth. Thefau. decifum. Pedemont. 18. per 

tot. Sí Profper. Farin. in fuis tratlat. crimin. partis 2. 

to. I. de variar, ac diver. crim. q.iof. infpetl'. 2. per.tot. 

apud quos eft óptima, & exadiftima, adeo ut nihil ul- 

TTtra deíiderari poflit difputatio , ita declarajje Camera 

m Imperialem , & Senatum Pedemont. in radí con 

9 2 

©laufula-W. 

tingentia docent Gayl. óc Thefau. ubi fuprá. 

Casterum quomodo hasc vera diei pollint difficultatis 

eft non módicas, cum imo -j- ex quocunque 

deudo poflit, Sí civiliter , & criminaliter limul agi , 

civiliter quidem ad interefle, óc damna , Óc criminaliter 

ad pcenam , nec una ex his adionibus impedit 

aliam, text. expreífus m l. qui nomine, ff. ad leg. 

Cornel. de jal. Se ibi Bar. Sí communiter fenben. cum 

tendat ad vindidam íicut criminalis, una intentata 

non poteft altera moved, óc in his terminis loquuntur 

jura, & DodoreS fuperius in principio allegad: 

aut vero irt juBicio civili petitur tantum emendatio 

damni, & interefle , & íic ad profequutionem rei 

familiaris ut communiter ih propofito. 'loquuntur Dodores 

* abfque eo quod aliquid dicatur de injuria , 

tune óc in ifto cafu non propterea impeditur injuriatus 

quin poflit etiam judicium crimínale moveré' 

ad pcenam , Se pro e'mendátione injurias, óc in his' 

terminis loquuntur jura, & Dodores pro contrarío 

allega, quibus adde qúod ita declararían CaméraWjt 

Imperial. óc Senat. Pe.demon. ut áudores funt Gayl. I 

in alleg. d^frvl 65. n. 2. lib. I. óc Thefau. in tit. dec. 

18. w. 11. Ratio eft •> quia has adiones tendunt ad 

divérfum finem , item adió ad damna, Óc interefle 

non datur principaliter, fed in confequentiam , 6c. 

ideó una aliam non impedit, ita tradunt Dodoresfuprá 

citati, óc íignanter pluribus probant FarinV.vL 

Maran. locis fuperius alleg. 

Quod j- tamen ultimum adhuc eft .intelligendum 94 

finita caufa civili, non ea pendente 7.'i.'JiÇ. de appella. 

I. prator ait $. 1. de vi bon. rapt. leg. 'inter'dum. de 

publ. judie. ÓC ibi Bar. not. iidem Bart. 1.2. $. edicto 

illo tit. de vi bon. rapt. Bald. in l. edita in l.'letlu. n. 

51. Úin2. leclu. n.^6. Códice de edén. Nat. in confil. 

158. n. 1. cum pluribus fequen. ubi latiflimé de his 

agit, Thom. Gram. conf. civil. 91. n. 20. Maran. Ínter 

conf civil. Gramm. confti. 95. ««7». 23. Foller. 

ad Marad. in fipecul. 4. parte difintl. i.patl. n. Ç).M addit. 

ita dicunt decifum in Rot. Rom. de annis 1 c6o\-|-+ 

& 1598. Lancel. in tratlat. de atienta, parte 2. liruit. 

33. numer. 24.. óc Fariña, allega, tom. i. 2. partis de 

var. Úf diverf quafi. q. wo.c. 3. n. 12 C. ubi de his 

late. 

Quod -f adhuc etiam intelligit verum Foller. ub'9J 

fupra, quando principaliter ageretur, non alias , ad 

quod allegat quoddam confilium Tho. Gram. 16. 

in civil, num. 20. qui tamen in meo libro nihil tale' 

dicit. • 

Sed + adhuc videtur fupradidis obftare quod imó9^ 

etiamfi civiliter íit adum ad vindidam poflit etiam 

poftea agi criminaliter ád punitionem corporalem , 

ex $.fi quis vero , de pace juramento fir. in ufibus feud. 

Se ibi gl. óc DD. Sed refpondetur quod, quando» 

injuria non remanet in puris terminis injurias, fed 

traniit in aliud genus delidi, puta homicidii , latrocinio 

óc fie'de reliquis , tune verum eft quod perhujufmodi 

caufam civilem pro emenda intentatam, licet 

dicatur ad vindidam, non tollitur adió criminalis 

ad punitionem , in his terminis loquitur text. 

indicl. §. fi quis vero, Se docet fingulariter Thefau, 

in alleg. dec. 18. n. 22. conducit -j- conftitutio prima97 

in titi de homic. quatenus in homicidio habet ultra 

definitionem, feu remiííionem fuper crimine á curia 

obtentam homicidam deberé fe convenire, 8c componere 

cum filiis, vel confanguiñeis interfedi, unde 

apparet pro eo crimine dúo efle prodita judica, 

unum crimínale ad pcenam corporalem , óc aliud 

civile ad habendum emendam civilem , feu compo- 

aüis pluribus, óc vulgaribus juribus, Maran. ubi litionem, quam conftitutionem ita in propofito ex- 

(típra n. 7. Ant. Gom. plené to. 3. de delitl. c. 3. debo- pendit Jacob, Cali, inufat. Ruflicus interfeclus, ».22. 

miad. n.37. not. eft tex. in alleg. I. prator edixit §.quid fecus vero eft in crimine injuriarum , in "quo civi- 

ereo, Se ibi gl. verb. dicemus, Óc in verbo, prineipali- lis adió prasjudicat criminali fi fit ad emendam inftiv 

* futa , ex juribus, ÓC Dodoribus late fupra addudi's; '\ 

Hanc dodrinam agnoviífe videtur gl. in d. %.fiquis 

veré verbo, 'injuria , 8c claris verbis nofter Jacob, de 

Monte Juda. in alleg. ufat. Ruflicus interfeclus, ac 

Thefau. tn fupra alleg. dec. 18. 

Refponíio, "f meo judicio , non eft alia, quic quidoS 

93 Refponde f tamen ( óc per base plene iatelliges dicant Dodores , quam quod proprie in hujufmodi 

materiam hanc) quod aut in adione civiliter inten- deiidis, quas in aliud nomen, praster injuriam, tranftata 

agitur praster damna, interefle , óc expenfas , eunt , quamvis civiliter agatur ad emendam, non diad 

emendationem injurias, óc tune cum talis adió citur agi ad emendara injurias, óc fie ad vindidam , 

\ff*" s 

ter* verbo, occifum , 8c in verbo ,farciatwr* de injur. 

quod etiam particulariter procederé in materia injuriarum 

docent Ahtru Gom. to. >. var. de delitl. cap. 

6. de injur. n. 9. ÓC abundé fatis Farin. 2. partis tratl. 

crim. in to. 1. tit. de var. & diver.crim.q. 10c. infpect. 2. 

n. 26. poft Maran. ubi fupra. 

fed

Gloffa XV. 

fed ad damni, 6c intereíTe refartionem , ac proinde 

nihil mirum íi per eam adionem civilem non prasjiudicetur 

criminali, juxta ea quae in fuperioribus in 

hoc propofito docuimus: hanc rationem vifus eft 

confideraffe Jacob.Cali.omnino viden. in alleg.ufat, 

Ruflicus interfeclus, n. 23. dum ibi de deiidis majoribus 

loqueos, ac reddens rationem , quare in eis 

adió civilis ad emendam non prajudicat criminali, 

j cum utraque videatur tendere ad vindidam , dicit 

in ejus generis deiidis non cenferi conftitutiones 

Cathaioniae ad vindidam eas adiones civiles' inílituifle 

, fed, ad rem famiiiarem, ac proinde ( inquit ) 

nihil mirum li una poft aliam poííit intentari. 

09 Inde \ refert quod in cafu didi úfati Rnfticus interfeclus 

•> Se aliis fimilibus , qui loquuntur de 

emendis faciendis pro homicidio, Se aliis gravibus 

deiidis , intentata via petendi eas civiliter» non 

propterea cenferi criminali prasjudicatum ad punitionem 

corporalem movendae, ifdem Cali, de pace , 

100 & treug. dubit. 21. circa finem , pro quibus ómnibus 

íingularis efl: confiit. 18. incip. Jlabilim. encara , de pace 

, & treug. quas habet delinquentem non propterea 

excufarí á crimine quód refpondcat , ac firmet 

pro pacibus, & treugis violatis, li illud tale eft, pro 

quo debeat corporaliter puniri , ubi notanda funt 

Ytrbdijfi illud tale efl , pro quo debeat corporaliter puniri 

> ergo fi tale non eft, ócc. in quo videtur noftram 

101 diftindionem approbare conftitutio : conducii-j-quod 

regula , qua; didat quod quando pcenas ambas tendunt 

ad vindidam , una tollit aliam , intelligitur 

quando per unam ex ipíis cenfétur fatis fufficienter 

punitum delidum, fecus quando non ut, ut in deiidis 

majoribus per condemnationem ad emendationem 

injurias, abundé Maran. a..par. difintl. 1. n.20. 

qui taliter in his procéflit ut multo 'nos laborare fublevaverit, 

qui late de eis agere intenderamus. 

loa Ex fupradidis -f dúo in propofito velim inferas 

áe notes , primo quod in adione * Se judicio civili 

níhil di cas de injuria : fed de íbiís dam nis , & interefle 

, ne tibi alias prsejudices in criminali, quod foles 

effe femper pingums, uberius remedium ad 

perfedam & condignam injurias emendationem habendam, 

quám civile judicium. m. 

103 Nec confidas -j- in proteftutione, quas communiter 

fit ifalvis fibi quibufeunque atlionibus crimin.ratione 

injuria quomodolibet competemibus , quaíi quod tjus 

virtute exiftimes tibi poftea licere quandocunque ea 

vía relida criminalem cauíam pro eodem negotio 

lo^movere íicuti -f in eo, qui habens facultatem aliquid 

faciendi propria audoritate hanc mutationem 

permittunt Dodores, quamvis pro re illa judicem 

adierit : íi tamen id fecerit cum proteftatione, ut 

docet Alexán. in conf. 130. lib. 4. óc Rip. in c. cüm 

D. Ferrarienfts. extra de confi. Plené probat Vincen. 

Caro. dec. feu. cafu 57. 2. 11. vel etiam putesidtibi 

faltem licitum, ac permiflum fore poft finitum judicium 

civile, vigore didas proteftationis, Se refervationis, 

quia reípoiidetur nec uno, nec altero modo 

poífe poftea judicium criminaliter inftitui, non 

quidam pendente lite,,óc judicio civili > quia, ut 

fupra diximus ,'óc refolvimus , adío criminalis non 

oritur in hac noftra materia nifi poft declarationem 

fadam quod procedimenta íint nulla, ac nulliter, 

Se in cafu non permiflb fada, nec etiam id licebit 

poft finitum illud judicium , etiam fi in favorem 

ipíius debitoris. decíararetur , quia cüm per hujuímodi 

fententiam obtineat is emendam injurias, non eft 

-qúod eft ulterius aliquid petat, nee eft quod ulterior 

jojpcena creditori impingatur : nemo i" enim poteft du- 

. plici poena puniri, qualibet condigna delido , quando 

ambas tendunt ad vindidam, ut probat manifeftiflimé 

•íaspe allega, tex. qúem ad hoc propoíitum fubtilem.óc 

notabilem dicit Gom. ubi inferius allegabitur, text. 

(inquam) in l. prator dixit §. fi dicatur ff. de injur. $ 

probant Dodores omnes quos fupra citavimus a. n. 

91. dum refolvimus per eledionem vías agendi civiliter 

ad vindidam injuriarum, quas fiat coram judice 

caufarum civilium prasjudicaífe fibi eundem in agendo 

vindidam \ in adione criminali, quibus adde 

Anthon. Gom. tom. 3. de delitl. cap. 1. n. 39. condu» 

cet -f forfan. conftitutio fin. tit. de bon. damna. qualOtS 

cavetur nemínem pofle in Cathalonia puniri in perfona 

, Se bonis ¿ viden. Mará, qui pulchré loquitur, 

4. parte , difintl. I. ».19. Verum til -f- quod dodif-107 

limus noftras astatis Anthon. Oliba, ac Senator graviflimus 

in comment. ad ufatic. alium namque , cap. 

3. n. 20. cum duob us fequent. indiflindé tenet in hac 

patria pro quolibet delido, five publico, five privato 

poífe agi civiliter ad emendam per ufaticos taxatam 

, Se criminaliter ad punitionem corporalem , Se 

quod una via non tollit aliam regulariter , ideo hasc 

funt maturiüs confideranda. 

An autem -f- faltem ad inftantiam fifci poflit infti-108 

tui caufa criminalis contra hujufmodi injuriantem finito 

judicio civili per injuriarum intentato ad vindidam, 

ut alia posna puniatur, non putamus hic plañe 

difcutere , cüm flon obftrinxerimus nos ad omnia 

longé pertradanda, videatur per Thef. alleg. dec. 

18. ubi feptem cafus refert, in quibus id fieri poflit, 

quod mature coníiderabis quando de his tibí continget 

difputare. 

Ínter fecundo -f his , quas fupra retulimus , ac no- ÍOo 

ta , quod íicut nihil prodeft proteftatio in cafu , quem 

fupra refolvimus , ut poffit inftitui poftea caufa criminalis 

poftquam civiliter eft adum coram judice 

civili ad vindidam , ita nihil profit, nec fit neceffaria 

quando familiariter eft adió civiliter ii ft.tuta 

ad damni, & interefle emendationem : cüm enim 

per motionem talis judicii prasjuditetur injuriato in 

judicio , Se adione criminan , quae f bi com pe tit, 

ut in fuperioribus fecuré refolvimus, inde fit quod 

annotamus nihil prodefle, nec efle neceflariam hujufmodi 

proteftationem ad confervandum jus, quod 

alias fine ea deperdi, ac auíerri non poteft. 

Atque hasc de tertio dubio dida furficiant, quantum 

attinet ad primam illius partem, fcilicet quando 

rfit huic proceífui querelas , pacis , & treugas violatas 

locus. • 

Ad 3- i* accedamus dubium , in quo eft videndumUQ 

ad quem eífedum fiat ifte proceíTus» Se quibus ejus 

vigore contra eum coufequatur. Qua 111 re , ónnffis 

deiidis majoribus , veluti homicidio, latrocinio 

in ftrata, ÓC camino publico , Se fimilibus , in quibus 

alteratus eft antiquus •mo'dus per querelam pacis 

óc treugas vio latas ad emendationem proceden-* 

di: receflit enim ab ufu in iftis deiidis , nec foret 

juftum quod ita fieret, fed proceditur ad puniendum 

malefadores, óc delinquentes propter publicam 

vindidam , ut annotavif nob. Lud. á-Pegue. 

4ft prax crim. cap. 15. de procef. rega. in vim Ufat. 

cami. & ftrat. numer. 1. Óc colligitur ex aliis multis 

, quas docet ifdem Pegue, in tota illa praxi. \ ÓC 

íignanter in explicatione procefluum, qbi fieri folent 

in vim quatuor uíaticorum Cathalonia? , ÓC 

nos quotidiano experimento verum efle eomprobamus 

: omiflis '+ (inquam) his deiidis majoribus tu 

quod attinet ad illa > in quibus adhuc retinetur antiquus 

modus prqcedendi pro pacibus, Se treugis 

violatis per conftitutiones Cathalonias proferiptus , , 

inter quas eft illud unum , injuria, de quo jarndiu 

eft nobis fermo , hujufmodi querelas pacis, Se treugas 

proceflus ad emendationem tantum fit injurias, 

damni, óc interefle, ut probatur tot. eod. tit. de pace * 

& treug. in 1. vol. confi. 8c docet Cali. dub. 11. per 

tot. óc íignanter ibi, ¿ene etiam adjudicitur ut emeii- 

-det, &c. unde fit quod lit ipfe civilis, confi. 14. ¡ 8. 

fub tit. de pace, é? treug. i» 2. vol. conf. Mier. d. confi. 

14. incip. ítem cum in cenfi. qua efl reg, Pet. II

? 48 Claufula IV. 

in cur. Barc. c. 46*. ver. nota ergo, n. 1. & 2. Jacob. 

Cali, de pace & treug. dub. 7. verf. demum quaf vit, 

pag. 14. col. 2. circa fin. ÓC Anthon. Oliba. in ufat. 

1 1 2 

alium namque* cap. 14. ». 32. propter f quod docent 

prasdicli doclores pofle fieri contra clericos corara 

ai 

3Vicariis regiis, cum nihil habeat criminalitatis, 

& fi contingat fieri coram Locumtenente generali 

hujus principatus , ficuti fieri poteft, ut inferius dicetur 

, ille fiet in Confilio civili, non criminali , 

óc ita practicamus , in quo jura hasc noftra municipalia, 

quas docent judicium hoc pro pacibus , 6c 

treugis violatis civile efle , concordat cum difpoíitione 

juris communis , qua attenta judicium dicitur 

etiam civile , quotiefcunque pro injuria ita ago, ut 

dicam eam*fuiífe mihi illatam quam noluiflem pro 

centum aureis pati , ac fuftinere, quos peto mihi 

lolvendos condemnari injuriantem Azo. in rub. de 

injur. Maran. Ant. Blan. in prax. crim. quas impreífa 

circumfertur cum prax. Foller. §. vifis judiáis n. 150. 

Maran. de ordin. jud. 4. part. difintl. 1. n. o. pronat 

/. injuriarum afumado* Óc ibi glof. óc Bar. de injur. 

H4Verum f eft quód a principio proceditur criminaliter 

in hoc judicio ufque ad comparitionem per 

rtceptionem informationis fecretae de debelo, capturam 

perfonas, exactionem depofitionis, feu confefíionis 

injuriantis , óc liberationem ejufdem fub idónea 

manu lenta, ut late diximus alias in hac eadem 

gl. Atque haec de hoc tertio dubio. 

IIJ Ad 4. f accedamus in quo eft videndum coram 

quibus judicibus fieri debeat ifte proceíius pro pacibus 

, óc treugis violatis. Refponde quód ohm folebant 

ifti proceíTus fien per Epifcopos in fuis diceceíibus 

, óc paroch'.is , nunc vero ea omnia íunt correcia 

, óc conftitutiones , quas id difponebant, abierunt 

in defuetudinem , atque ita in his non vocatur , 

nec intervenir Epifcopus , bene Oliba , qui reliquos 

noftros pniclicoscumdiligentiacit.it, in ufat. alium 

namquec. 

princ. 

14. a». 23. cum feq. viden. Cal. dub. 6. in 

ti6 Fit igitur f nunc ifte proceíTus coram Vicario ,vel 

Subvicario regio, late utrumque probat Cali, de pace 

,& treug. dub. 8. in princ. óc íignanter pluribus 

agit de Subvicario in verf. fed ulterius , óc tándem ita 

*1" declaratum pro Subvicario olim fuifle in Senatu refert 

Oliba ubi fuprá. 

117 Quid autem -j- fit de Bajulo dicendum, an huic 

etiam fit conceífum pofle preceflum hunc faceré, refpondet 

Calic. in alleg. dub. 8. verf. fed quaro quid de 

Bajulo, quód non , idque pluribus latiííimé comprobat 

, óc tándem dicit ita communiter obfervari, 

eum videas, qui plura adducit, per quae hasc comprobé 

ntur. 

ti8 Fallit f tamen id quod de Bajulo diximus quod 

non poflit faceré proceflum querelas pacis, óc-treu- 

110 gas , in Bajulo Barcinonae, cui -j- ex fpeciali privilegio 

Regis Jacob. 1. dat. Barcinonas Non. Dectmb. 

i24i.quod Itgiturw 2.conft. fub tit- de juri d.omn jud. 

eft datum pofle , Óc deberé de his caulis cognolcere 

privativo ad Vicarium , ínter perfonas tamen locorum 

Bajulo Barcin. fubmilforum verum eft quod Cali, 

de pace, & treug. dubio 8. ver. fed quia fupra pag. 

16. col. 4. certo modo privilegium illud interpretatur 

adeo ut refolutivé aflerat jam nunc illud non habere 

locum , quia concellum fuerat tempore , quo in 

his procedebatur per inquifitionem , óc in eo tantum 

cafu loqui intendit Cali, cum autem nunc per inquiíitionem 

non procedatur , fed folum , ad inflantiam 

partis, conflit. 22. tit. de pace , Ó treug. inde ( inquit ) 

íit quod jam nunc illud privilegium non fit in conlideratione. 

Tu tamen haec altius confidera quando 

per tempus licebit. 

120 Sed quid-f-de domino Rege, feu Locumtenente generali 

, óc ejus facro Conliiio , an poflint iftum pro- 

•eflum faceré ? Breviter, dic quod íic, five intra Vi 

cariam fimus , ubi refidet, íi caufa major fit centum 

librarum , five etiam extra eam , dum major lit tercentarum, 

óc adfunt qualitates, feu altera ex ipfis,quas, 

juxta jura noftras patrias , locum faciunt ut caufas , 

alias ad Ordinarios fpeclantes , pollint in regio Senatu 

traclari, Cali. d. dub. 8. circa fi. ve?: quaro ulterius 

, Mier. coll. 9. in cur. Barc. íerd. I. c. 30. fi~ 

cut adverfus col. 8. ver. fequitur §. caveat autem Vicarius 

, Olib. ubi fup. c.c. n. 18. ita prasfupponit verum 

Mich. Ferrer. in 1. par.obf.Guber. Gener. Cathal.obf 20. 

Ultimo + eft hoc loci videndum an idem conce-i2i 

datur Gubernatori generali Cathalonias, feu ejus in 

hoc principatu vices gerenti? breviter refolvunt Cali, 

de dub. 8. ver. ulterius quaro hic. &c Alienad. Ferrer. 

in 1. par. obfer. Guber. Gener. Catha. obfer. 20. 

quod non fallit tamen quando caufa querelas pacis , 

& treugas fuiífet evocata ad regiam audientiam prastextu 

alicujus qualitatis, puta pupillaritatis , viduitatis 

, vel paupertati*:, óc íirmlium , ÓC dominus Ktx, 

vel ejus Locumtcnens recederet á Principatu , tune 

volente eo , qui caufam evocavit, poteft continúan , 

in audientia Gubernatoris coram Docloribus Regii 

Confilii cum quibus tali cafu folet procederé Gubernator 

: pluribus hanc limitationem probat Ferrer. 

alleg. obfer. 20. per tot. ubi tmidcm nonnullus decía- tt 

rationes in Senatu fadas in hujufee rei favorem refert 

, quas fundantur in conf. 2. incip. las caufis de 

pupills,tit. de evoc. caufa, geiieraliter difponente,quod 

caufas pupilloçum ó: \iduarjm , ac aliarum miferabilium 

perfonarum ad Regiam Audientiam evocatae.recedente 

domino Rege , vel ejus Locumtenente á Cathalonia 

debent remanere, óc traclari in audientia Gubernatoris. 

Pro totali "j- hujus quarti dubii, óc quasíiti 

1 2 2 

intelligentia 

, óc cognitione illud finaliter notes veiira , 

ea quas diximus de hujufmodi caufis querelarum pacis 

óc treug3S coram Vicariis , ó; fubvicariis traclandis ; 

intelíigenda fore óc deberé in propria cujuíiibet 

eorum Vicaria, óc inter perfonas fuas jurifdiclioní 

fubmiflas , non quod unus poííit in alterius fegetem 

immittere falcem , atque ita non poteft dari clamus 

contra me coram non Vicario meo , prasterquam -j-*2J 

in Barcinona repertus , in qua quia eft communis, 

patria Cathalanorum , Mier. óc Marqu. ubi á Ferrer. 

allegantur infra, quilibet repertus poteft, ad inflantiam 

alterius , conveniri, óc is tenetur refpondere, 

privileg. feu ptagmat. Regis Jacobi 11. dat. Valen. 6. 

- 

Kalend..Januar. 1306'. qua legitur in 2. volu. conf. 

fub tit. de jurifdicl. omn. Jud. Ut autem \ id locum 124 

habeat neceflum eft , ac oportet, ambas partes prasfentes 

eífe in curia, nam aiias non poteft quis per 

fuum procuratorem in dicla civitate fuum adverfariym 

convenire eo prartextu quod ille fit praefens in 

curia, atque ita obfervari, in Senatu teftis eft Mi- "fc 

chael. Ferrer. in fuis obfervan. prima parte de evocatio. 

cauf. capit. 9. ver fiad, adde licet fuperfuum* ó"c. ad 

quod de jure probandum , ac confirmandum non 

opinor oportere quod arguamus íicut Fer. á fi 

gnificatione verbi, prafens, ex eo quod eam dicamus 

efle f ut quis lit prasfens 

I 2 

perfonaliter , ex f 

glof. in Clem. dudum * verbo, prafentari, óc ibi Cardinal, 

de fepult. Óc Philip. Franc. in c. cum parad, 

verficul. ultimo nota , de appellationibus , fed imo ex 

eam obfervantiam comprobemus, quod de jure reperimus 

difpoíitum \ ad hoc ut quis poflit uti pri-126" 

vilegio contra aliquem impetrato de comparendo 

perfonaliter, deberé óc ipfum etiam perfonaliter, ÓC 

ibi adefíe , alias non pollint domin. de Santo Geminiano 

inca, único, de loco, & contum. n. 9. Avil. 

in cap. prator. cap. 1. gl. donat ion. n. 18. fie licet cives 

Barcinonas , vel qudihet alii actores habeant hoc pri*vilegium 

, ut poflint fuos debitores , óc reos in prasfenti 

civitate Barcinonas convenire , id debet intelligi 

li ii perfonaliter inibi reperiantur, non aliter, 

nec

GloíTa XV. 349 

nec alio modo. Haec volui animadvertere ne quis lie tione juratoria , ut colligitur ex difpofitione jurium 

labatur quemadmodum quídam doctor aflert'or , patriae, óc legum civilinm fuperius reíatorum , docet 

live aííidens in curia Vicarii Barcin. cui vix potui Cali, de pace,& treug. dub. 12. tn princ. ¿\: ita f adhuc*33 

haec vera efle, .Sc de jure procederé , perfuadere in obfervari in regnoAragon.teftatur Joieph. de Scííe.M 

quandam caufa clami, quas adhuc coram eo pendet tratla. inhibido. éf Magifira. jujiit. Arago. c 2. 

indecifa , in qua oppofuit meus cliens fe non po- 12. poft hasc feripta in lucem edito, qui pleniílime 

tuifte in prafenti civitate conveniri pro pacibus , óc materiam hanc juris firmarum explicat. fed f in ea'34 

treugis violatis , quia non habebatin ea domicilium, forma firma folet fieri, quae nihil, meo judicio, o- 

& cüm refponderet is judex, potuiffe conveniri ut peratur , in nihilóque magis per eam reo fit cautum, 

prafentem in curia , fuit replicatum ñeque id fieri quam fi non prasftaretur, dicitur enim in ea tantum, 

potuiffe quia non erat etiam prafens in ea adverfa- quod actor firmat jus , Óc de jure fuper bonis fuis pro 

rius tempore conventionis , fed eam fecerat per pro- decem folidis cum juris augmento , óc cum claufulis 

curatorem , óc cum his finitur explicatio hujus quarti univerlis promittens, judicio lifti, óc judicatum foldubii, 

feu quafiti. vi, obligando proinde omnia, óc fingula bona fuá 

127 Ad quintum f Ó: ultimum dubium, five quae- mobilia, ócc. 

fitum accedentes, quo quasrebamus nunquid forma Quare t autem in firma juris apponantur illa ver-lj^ 

fuperius tradita, pro mo venda querela pro pacibus , ba, pro decem folidis cum juris augmenta , Óc quid fióc 

treugis violatis, fit bona , necne ? Refpondemus gnificent, óc paucis vidi animadverfum licet ornnes 

quód fie, ad quod demonftrandum propouendae ne- eis utantur, Jacob, de Monte Judasi. in ufa. omnes boceftariófunt 

fingula; particula, qua in ea ponuntur, mines, n. 5. óc ibidem Cali. n. 9. & 32. ea verba exut 

intelligantur quamobrem ponantur, óc ad quem plicant , ut fignificent promiífionem , quam facit 

I28effeétum. Ac imprimis f prima, qua fe fe nobis, in querelans, óc firmans de eo omni, quod poteft in 

dida forma, particula otíert, eft firma juris , quam caufa crefeere , Óc in condemnationem venire, cum 

facit querelans querelato in poífe Vicarii, qua-an lit juris augmentum ibi fumatur pro incremento litis, 

in his querelis neceftaria, difputat'Jacob. Cali, de pa- Óc rei, de qua litigatur, ut colligitur ex ufa. de ornee 

éf treug. dub. 11. verf. ulterius dominus ufque ad fi- nibus namque caufis, verf. 5. quoque in fin. & ex l. fi 

nem, éf tn principio dubii fequ. ubi tándem concludit confiante-, junda autem ,fed jam neceffe , qua pofl eam 

quód licet in conítitutionibus pacium , óc treugarum fequitur. C de dona, ante yiupt. Óc in íumma idem eft 

id non reperiatur lingulariter cautum, óc ftatutum ut dicere pro decem folidis cum juris augmento, quod facihabeat 

ha-c firma juris fieri, ex quo tamen judicium ens eos tenere, óc valere totum id , Óc quicquid in 

hoc eft omnino civile, ut faspe didum eft, óc in quo contingit querclanteni pofle condemnan. 

cauíis civilibus exprelfa difpofitione ufat. de ómnibus Diximus f in forma fuprá tradita, afumando in-136 

namque communibus caufis , qui eft in l. vol. conflit. Ji- juriam , éf damna in tot aureis , judiciali taxatione^ 

tus fub tit.de jud. & fir. jur. ÓC aliorum jurium patria, éf moderatione refervata, jurando, fe maluijfe eos amiquas 

in hoc concordant cum jure civili.4«¿7t7J. offera- fiffe, quám talem , ac tantam pati injuriam. éf damtur 

C. de litisconteft.éf aitden.figeneralitér C.de Epif- nafufiinere, quia de jure aeítimatio injuria; fit per 

copis & c/er. cum fimil. óc necelfaria hujufmódi firma injuriatum jurejurando mediante, gloíf. in lege injujuris, 

inde fit (inquit Cali. ) quod dicere debemus óc riarum aftimatio , ff de injur. & in $. poena,verin 

hoc judicio eam neceílariam , atque ideó dicit in bo aflimavent, infi. eod. ut. Bar. in alleg. I. injuriaprincipio 

didi dubii 12. officio Vicarii imprimís inrum num. 2. ubi poftea quaerit, an debeat fe 1.1 his 

cumbere ut hujufmódi juris firmam faciat praftari rererre ador ad damnum , dicens maluifle fe tot 

per querelantem, áureos non fuifle fuperlucratum, viden. Jul. Ciar, in 

1 2 

9 Ut autem f nihil penitus antiquitatis circa hanc prax. crim. $. injuria num. 6. ubi ponit praxim libelli 

materiam ignoretur, notandum eft quod olim om- concipiendi in materia injuriarum, taxatur tamen per 

nia judicia incipiebant á firma juris , tam ex parte judicem prouti ei videbitur attenta qualitate perfonaadoris 

quam rei, ufat. omnes homines firmare debent , rum , Óc ipfius injuria;, óc ejus taxationi ftatur , 

fub tit.de judie, éf firma juris , in I. vol. confl. ÓC aliis non aeftimationi partis, d. §. pcena. infi. de injur. ÓC 

Tír,fí-r,rpc funrá citati. Et ideó mentó fe- 

íoft eos oSffSS fuperiu, Sed h*c omn.a ,„ defue- cernant e* % feSÍ 

tudinrm abierunt (fortaflls icnorantia advocatorum , 29. confirmans, fub ut. de pace, O nena, m y / 

óc furfum deorlüm milcentes, jura communia jiiuiui- ¡i, • , 

nare cum juribus mumcipaübus contundentes, ócc. derate fadas morieran omiferint antequam litteras 

uti exclamabat Oliba ubi fuperius num. 19.) adeo ut decreverint contra querelatum, viden. Cali, de pace 

•31 jam fere in caufis communibus, prasterquam j in eis, éf treug. dub. 12. Sedan f poííit poftea iterum in de-138 

qua contra civem Barcinonae moverentur in curia unitiva judex moderare, vel primas moderationi de- 

Vicarii, ex privilegio Reg. Pet. III. civitati Barcino. beat de neceíiitate ftare tanquam fundus fuo officio, 

conceíf. 26. Jul. 1580. quod eft in vol. 2. confti. fub Cali, de pace éf treug. dub. 12. circa fi. 

tit.de donat. libell. nunquam fit firma juris in ufu, Sequitur f éf offerendo informationem , vel Jtjusltf 

nec de neceíiitate prasfenti curiam fty lo attento, re- loco inftrument a exhibendo , ut intelligatur necefíum 

quiritur , fed fimpliciter porrigitur petitio cum nar- elfe, ut admittatur querela de delido , confiare faratlone 

fadi abfque alia diligentia , Oliba ubi fuprá, cere querelantem per informationem fecreto , ex 

óc adhuc in cafibus, in quibus remaníit antiqua ob- officio, aut alias, receptam, nifi delidum foret 110fervatio 

firmam juris taciendi ait erat us eft modus, torium, vel manifeltum faltem per famam, vel alias 

quo folebat fieri, non enim fit in ea forma antiqua, arbitrio judicantis , confl. 25. per part. de la con. §. 

*32qua t aífecurabatur judicium cum fidejuífor i bus, la querela tit. de pace , éf treug. in 1. vol. confl. qua; 

vel pignoribus, óc his deficientibus li pignora non exprefse prohibet judicibus quominus ad citatioadeíTent, 

vel fidejuífores non reperirentur, cum cau- nem querelati modo aliquo procedant, nifi prius, 

Fontan. de tad. Nupt. Tom. I. 

G c altero

31° 

altero ex modis prsedictis, eis conílet delidum efle 

commiíium, & cujus qualitatis íit, quod íi alias aliquando 

íaditatum vidimus, inadvertenter fadum 

dicere debemus pras magnitudine, ac multitudine , 

negotiorum, prouti ego promiííionem legi in quadam 

caula per quendam judicem die c. Maii 1597. faclam 

quae per folam informationem , de majoritate caufae, 

óc paupertate fupplicantis ( neceffanam ad evocationem 

) abíque eo quod alias conílaret de delicio , fuit 

provifum quód fierent literas citatorias , feu monitoria; 

ílyllatae cum termino quindecim dierum. 

Casterum quando in his proceditur in Senatu fació 

verbo proviíiones fiunt juridice juxta patrias conftitutiones, 

óc íic poft receptam informationem , óc ea 

attenta, óc non alias fit moderatio , óc providentur 

T literas, prouti videre poteris in caufa clami nuper obla, 

per Joann. Cellers LL. D. contra Gafparem Felin. 

Relatore Raphaele Rubi óc Coll,Aduario Jacobo 

Agramunt, íi legeris provilionem faclam 24. Januar. 

1606. imo folet per PrasíHentem in decretatione opponi 

claufula, & habita informatione de contentis in 

prce r 

enti querela quantitates damnorum , & injuria mo- 

deretur, & taxet, nec non literas citatorias , & inhibitorias 

provideat* & decernat fervatis conjli. ut in dido 

Drocelfu 8. Janúarii 1606. 

14° Nota tamen + quod talis informatio, óc probationes 

in tali inquiíitione, óc informatione receptas 

non probant poftea in adjudicatipne querelas , Bal. 

ir. leg. 2. in -fin. Cod. de edén, óc contra hanc fummariam 

inrorn ationem admittitur alia informatio contraria 

fi probationibus querelatus veniat paratus, 

Inno. not. in fimili in c. jignificantibus, de ofic. deleg. 

Dodores in c. ftatut. ^.fane* derefcript. in 6. ítem 

óc in progreftu caufas potift poftea hasc informatio 

impugnan. Bal. in aun. qui femel. C. quomodo, & 

quando jud. quia fit ad prasparamentum hujus proceffus, 

óc non ad ejus fundamentum, Bal. in terminis 

in leg. judicis , C. de jud. in fin. 

141 Diximus f finaliter in forma , & proinde'de literis 

quindecim dierum provideri, ut intelligatur quas fint 

prirra procedimenta , qua contra querclatum fiunt, 

ea autem funt ut moveatur d

debeat fieri ñrñu', ¿k látisíadio , ac pignorum tornatio, 

quia id folum per conftitutiones eftperfona- 

" Jiter tiendum^ non reliqua antecedentia, feu fubfequentia 

ipfam: firmam juris ,uti ex l. fervum quoque-, 

§• publicé,.ff. de procurat. óc aliis juribus , ÓC 

audorum audoritatibus refolvit Cali, alleg. dub. 1?. 

verf. 4. debet , circa médium, óc melius in verfic. 8. 

ft cautus , circa finem, óc admilit Senatus in fupradicta 

caufa Joannis Cellers , circa quod videndus 

/Vndr. Gavl- de pace pub. capit. 10. per tot. lib. I. éf 

cap. 38. u. 16. ¡ib. 1. quibus in locis pulchré de his , 

ad quod conducit Bald. doctrina in confil. 218. nu. 2. 

vol. I. in l. reos n. 21. C. de accufat. quem fequuntur 

Jul. Ciar, in prax. crim. qu. 32. & a n. 26. cum fequent. 

Sc Cx{. Birtz. decifio. Bononien. 1Ç2. n. 6. éf 7. 

I45aíferentes i" quod ubicunque non ruminatur delidum 

, fed eft quaeftio leparata, ibi admittitur procurator, 

quia ifte aniculus non tangit crimen , ñeque 

impunitatem, fed proceíTum, atque ita procurator 

admittitur ad difputandum fuper proceílibus. Si ( inquam 

) millas haberet querelatus exceptiones , vel 

. excufationes, comparere necelfario deberet perfonal^6liter, 

ut fupra dictum eft. Quid f autem quando exceptio 

mixtum tangeret utrumque deiictuin fcilicet, 

\qy 

Óc proceftum, an eo cafu adnutratur procurator , vide 

per Doctores in locis fuprá citatis , qui ad negativam 

inclinantur partem. 

Dubium + tamen circa base oritur perpulchrum , 

nunquid , fi per Vicarium non admittantur hujufmódi 

txceptiones, ob quod fentiat fe querelatus gravatum, 

numquid ei licebit ab hujufmódi gravamine 

appellare , Óc an ea appellatio fufpendere debeat 

eledionem , Jacob. Cali. dub. 24. pag. 93. col.\. verf. 

éf ex iflo ultimo bífero , inclinatur in eam opinionem 

ut hujuímodi appellatio debeat admitti, ac fufpendere 

eledionem. Verum cum in Senatu ifte cafus 

contigiflet difputari, non multi funt anni elapfi , 

ad relationem egregii Senatoris, ac tertiae aula? Dodoris 

Francifci Bonet contra aliquem , qui ad illius 

relationem evocaverat caufam appellationis interpoáita 

á denegatione juftitia; conhftorii verbalis curios 

Vicarii Barcinonas ex eo quod noluiftet libi admitiere, 

ac committere caufam reclamationis interpolita; á 

quadam proviíione per Priorem dictas curias fuper 

hujuímodi exceptionibus in fui odium eas repeliendo, 

ac dictum querelatum ejedurn declarando á pace , óc 

treuga, óc pro tali publicindum tacta, relatum eft 

mihi declaratum fuifte per dictum Relatorem , facto 

verbo in aula , bene provifum, óc malé appellatum. 

£go declarationem non vidi, nec videre potui , led 

imó millies nihilominus reclamavi, ac reclaman vidi 

á fimilibus provifionibus , óc nec duda poftea caufa 

in Senatum, ubi juftum erat fieri verbum, nec 

alias fuit unquam contradiclum. 

148 Nili igitur -f- monitus , Óc querelatus aliquam habuerit 

dilatoriam exceptionem , quam opponat ante 

juris firmam , tenetur de neceíiitate intra ipfos 

quindecim d ; 

es monitionis , óc citationis coram vica 

rio perfonaliter comparere , non per procuratorem 

cum pignoribus tenentibns firmando jus, óc de 

jure , probat Cali, qui conÜitutiones in dilponentes 

late retert dub. 13.ver/, bene etiam adjicit ut perfonaliter 

compareant.jol. 32. éf dub. 15. in multis illius capitulis: 

Nec amplius admutuntur exceptiones , vel abas excufationes 

per procuratorem proponenda, ut per Cali, 

ubi fuprá. Vide tamen caíum , in quo contrarium 

•j- videtur per Senaixi Jervatum in fuperius allegata caufa 

Joannis Cellers contra Gafparem de Felin die 3. Mar. 

1606. poftquam enim diclus Felin allegavit fe non 

potuifíe intra quindecim dies exceptiones proponere, 

quia erat abfens ÓC praslentatio tuerat fada in domo 

fuá: nec ipfe ejus habuit notitiam , nifi poft multos 

dies , á cujus notitias die ufque ad propolitionem exceptionis 

dicebat non fuiífe lapfum tempus 15. die- 

Fontan.de Fad. Nupt. Tom. 1. 

GloíTa XV. 31* 

rum , fuit admiflus ad probandas fuas exceptiones 

dilatorias. Sed id erat quia non fuerat arbitratum 

cucurrifte tempus ex caufis fupradidis , Óc ideó nihil 

mirum , adduda autem lupra procedunt quando 

cucurrit reverá, óc tune verum eft non admitti ex 

poft exceptiones. 

• Pignora f autem non eft nec elfe quod fint asqui- 1 

valentíaquantitatipetirae, fed quaecurrtque illa fint, 

quas oíferantyr per querelatum , adrruttenda funt, 

licet áint modici valoris , dum tamen querelatus ipfe 

facit ea tenere , óc valere qu?ntitates petitas , 

conftit. 36. per quam experientia hac monftrat,de pace, 

éf treu%. Sc ita practicamus quod admittatur com* 

paratio cum uno annulo , qui communiter eft exigui 

valoris reípedu quantitatis petitas , alias f fií 

intra dictum tempus non comparuerit, declaratur , 

óc publicatur ejectus á pace , Óc treuga , probant 

conftitutiones plures, quas refert Cali, ubi fuperius , 

óc dub. 20. ubi per tot. materiam hanc examinat, ÓC 

formam óc formas tradit, quibns id fit faciendum. 

Quas pcena + máxima eft graviííima in noftra Ca-i 

thalonia , de qua pulchras , óc late Cali, in fiepe allega, 

tratl. de pace, éf treug. dub. 22. per tot. éf dub* 

23. ubi multa in propofitonon negligendatradit. Et 

fignanter -f eft adeó gravis ut taliter ejectus noni 

poli it guidari , conft. Com. infligant fia licito no ventar 

fe, in l. vol. conflit. plunbuST aliis conftitutionibus 

, óc rationibus ídem probat Cali allega, dub. 21. 

verf. fed quaro an Dominus Rex pag. 62. col. 2. quod 

idem antea docuerat dub. iç. verf Jecimdo ¡ecundum. 

pag. 39. col. 3. etiam li detur guidaticum á Principe , 

ex certa fcientia d. conft. com. infligant , quicquid in 

contrarium dicat Cali, in allega, dub. 22 in verf. 

de quo fupra in fin. quia fuo tempore non erat adhuc 

rada conftitütio praedida , is enim -f- fcripfit dire-l 

dorium pacis, óc tteugas de anno 1400. conftitütio 

autem pradida facta extitit per Regem Ferdinandum 

in cur. Barc nonas anni .£03. 

Sed quid f hujufmódi ejéctis de facto conceíTuml 

fuerit guidaticum , an illud erit eis fervandum , vel 

non , ne dicantur fub fide regia decepti ? 

Hasc quasftio graviííima eft , quas íuit magno cum 

ftudio in Senatu difputata de anno 1604. in caufa criminali 

Petri Mafo de Parets .- cum enim is fuiflet 

guidatus per egregium virum Didacum Clavero 

in íupremo Regni Aragonum conidio Regentem , 

ac in hoc Principatu Dictorum Regii confilii , 

Óc aliorum ofticialium Regiorum vifitatorem , ÓC 

tune , cum hasc feribimus, Vicecancellarium in eodem 

fupremo confilio agentem , ut ad praefentem 

civitatem Barcinonas accederet teftimonium perhibiturus 

in fyndicatu , qui tune fiebat contra officiales 

regios , captus fuit de mandato fuas Excellentias, 

oppoíita autem exceptione dicti guidatici , 

fuit conclufum de eo nullam fore habendam rationem 

, quia non poterat guidari, prohíbeme allegata 

conft. com. infligant, Sc licet replicaretur fervandam 

nihilominus fore fecuritatem , licet non potuiflet 

concedi, ne diceretur didus Mafo fub fide Regia 

deceptus , nihilominus declaratum extitit ut 

fuprá. Vt-rum eft quod , ut publicé dicebatur , non 

tranfierat ea declaratio fine máxima contradidione Ínter 

ejufdem Senatus egregios Dodores : dicebatur enim 

ex feptem Dodoribus, qui in regio criminah 

confilio tune aderant,quatuor tantum fuiífe hujus opinionis 

, aliis tribus in contrariam euntibus , de cujus 

declarationis , óc conclufionis juftitia , vel juftitia non 

eft quod ego omnium minimus,poft tantos Senatores, 

difputem : Hoc tamen unum non filebc. quod noftratibus 

ómnibus eft plané manifeftum , ejus declarationis 

ratione varios fuifte in Provincia fufeitatos tumultus, 

variafque altercationes.nonnullorum enim procedimentorum 

ratione , quas per vifitatorem pra didum 

fada extiterat contra Dodores illos , qui pro dida de- 

G g 2 clara-

3 < 2, Claufula IV. 

cíaratione votum perhibuiiTe dicebantur, ecce quod valde dubium offendit an eandem opinionem concern 

íttuntur ad Regem nuntij ex parte vifltatoris , & dat quando f adeft ftatutum , vel conftitütio. cumi 5

GloíTa XV. 

tium. 3. ÓC Burnorol. á Solé in compend. refoluto &c. 

verbo , falvum condudum , quem quidem abufum 

ego coníidero eo refpectu quod lolum dicto Mafo 

conceíTa fuerat fecuritas pro veniendo ad prafentem 

civitatem teltimonium veritatis in aiiqua caufa perhibituro 

, ÓC ex confequentí pro redeundo etiam , 

ut fupra dictum fuit, ipfe autem, ut etiam diceba-, 

mus fuprá, non curabát revertí, fed imo, multum 

á via diveríens , alia negocia tractanda in civitate 

fufeipiebat, pro quibus guidatus non erat, nec alfecuratus, 

hxc moveré potuerunt ut contra ipkim refolutio 

fur.ieretur per majorem partem do&iflimi , 

ac eminentiilinu Senatus, non fecus atque Petrum 

Bellum. in tracl. dercmilitaritit.de falvifcondud. nu. 

18. in 26. volitmin. novorum tratla. cujus valde honorífica 

fit mentio per Jacob. Men. de arb. Ub. 2. 

cent. 4. caf. 336". non fecus ( inquam ) atque Petrum 

Bel. moverunt in loco fuperius citato agens 

de validitate captura; cujufdam in propria domo 

fadas, refponderet eam jufté fadam fuiífe non obftante 

falvo conducto fibi conceífo , quia ( inquit ) 

verilimil.ter ñeque impetrans, ñeque concedens de 

hoc cafu cogita.vit > fed folum quafi vit impetrans 

ut tuto poífet iter faceré ( erat falvus condudus 

impetraras ut quis poífet á certo cauro , ubi 

era, Vcuetias iré) non etiam domi fecuré morari 

allegat B tr. in l. patronus §. I. verfic. item ex veri- 

Jimditudine ff. de legat. 3. addit poftea numt.ro fequeuti 

ifdem Bel. verba ful vi condudus deíignare fecuritatem 

dum res eft in motu óc adu eundi, non 

igitur extendí adquietera , nec ad alud , quod íit 

extra motum & cundí adum, quod in argumentum 

probat tex. in l. 3. $. qui hoc interdicto ff. de itiner. 

aduqu. privat. dum bi dicitur p< íf_' eo interdice 

agí uc iré liceat ñeque lamen agí aliquando poffent 

liceat r$ ficere. Cujus dodilfimí \ iri rationibus licet 

refpondere conetur Menoc. ubi fuprá , quia tamen 

ejus refponiiones nihil tangunt cafum noftrum, 

ideo non immoramur in eis diflolvendis. Accedit 

his , quod teftimonio perhibito exp'.ravit ftatim falvus 

conductus , qui ipfe expirat femper expirata 

fuá caufa concedendi, ut abunde Menoch. probat 

in conf. 244-. numer. 36. vol. 3. folum ex benigna 

inteipretatione , óc c uijeótura mentís concedentis 

CXtenditur poft extinctam caufam , óc eífectum , pro 

quibus conceditur, ad illud tempus9 quod neceffun 

eft ad redeundum , diclus autem Mafo non 

fuerat rednns repertns , fed aliis negotiis implieitus 

valde á reverlione d-ftantibus. Nec dicantur mihi 

quod guidaticum elfet late interpretandum , quia 

lit beneficium, non privihgium , ex late per Men. 

addudis dido cafu 336*. nu. 23. ubi Bellum reproba 

Contrarium dicere volentem , unde inferatur quod 

cenferi debuiflet comprehendere nedum pracifuní 

commeatum , ÓC remeatum , fed & illam modicam 

mor um, quae contracta fuerat in eundo ad domum ExcellentiíTimi 

Locumterientis,quia ego re r 

pondto quod 

#imo ftridé , óc proprié erat intelbgendum ut foium 

comprehendere commeatum, óc remeatum , non diverñculum 

ad alios exteros actus , quia erat guidaticum 

prasdictum contra jus conceífum, habemus enim 

conftitutionem, qua* id fieri prohibebat, quod quando 

ita eft, mihi claré concedunt iidem Bald. n. 16. Sc 

Men. ubi fuprá fore ftricté intelligendum. Hac ego 

circa hunc cafum aliquando meditabar, de quibus latís 

, fpeculetur ulterius qui voluerit. 

ijj Et íi in cafu -j- ubi non concurrerent çircnmftantiae 

nobifeum tenere voluerit fervandum efte fitlvum 

conduétum, óc guidaticum, licet concedi non potuiflet, 

vel non debuiflet, id tamen limitabis ut 

non procedat quando talíter guidatus , ó: aflecuratus 

durante guidatico, óc falvo conducto delinqueret, 

tune enim poflet veré capí, ac puniri. nedum pro pcfteriori 

hoc delicio, fed óc pro quibufeunque aliis 

Foman.de Pad. Nupt. Tom. I. 

m 

antea comm-.ffis, ex traditis per Roma, in l. 3. §. /1 

fervus verf. 7. cafu ff. de acquir. poffeff. quem fequitur 

Vital, de Camba, in trad. clauful. in clauful. nihil nova, 

fecurita. pendent. Men. de arbitr.jud. lib. 2. contar. 

4\f*/«337- numer. 15. óc Vincent. de Franc. .un 

aliis , quos refert, in allega, dec. 258. nu. 2 ubi dicit 

ita obfervari 111 Senat. illo Neapol. Surd. etiam decif. • 

307. per tot. latiííimé hanc amphationem exornat 

docens tándem inScna. Mantua, decifum falvum 

condudum debitori datum non fuifragari li is poftea 

fugam darct, utiturque rationibus fupradidis ad refolutionem 

fiftnandam , quia fcilicet delinquenti , 

vel alias itatum mutanti non proiit fecuritas. Hanc 

limitationem plené declarat Farin. 1. partis tom. 2. 

de carcer. CJ cañera, q. 29. numero 61. Hujus limitatioriis 

rationem etiam febintrafle infupradido cafu 

l'ttn Mafo de Paretsdictbatur ut non deberet ei fervari 

guidaticum, ex quo delinquere vifus fuerat prafentaiido 

fe coram Principe, regaliatus cum eífet, óc 

ejus faciem videre volendo. 

Quod f tamen fubliiritatur ut tantum procedan58 

quando delidum poft guidaticum conceífum, óefecuritaiem 

datam commillum eflet veré punibile , non 

vero quando aliquid leve prastenderetur commiflum , 

Sí fub hoc coloreeaperentur guidati, óc aflecúrati ut 

l;ç poflent pro reliquis delictis puniri, Franch. ubifupui 

doctos ita decifum in Senatu nonobftante quod-f* 

magna curia aliter judicalfet. 

ÁÜas ad propofitum limitationes, óc declarationes 

multis tradit Farin. alleg. 29. de carcer. & carcer a. 

QIK.s cordi eft illas omitttre, quia nos non promittui.us 

crimiiialem librum conferibere , apud eum 

videantur. 

An autem , -j- «Sc quibus cafibus , ac quomodo ( uti59 

ad materiam noftram redeamus) poílit contumacia 

purgan per querelatum intra quindecim dies monitionis 

non emenddiitem , nec alia comparentem , 

es. de jure firmantem , difputat late Cali. dub. 24. 

quod íinale eft fui directorn de pace, óc treuga, per 

tot. 

ítem f an pradidi quindecim dies monitionisj 60 

poííint per vicarium prorogari , prolongan , vel 

é contrario minui,ac.abrevian , tradat ifdem Cali. 

dub. i3.r0/.4. in princ. fol 32. reíblvehs, óc redé,quod 

non, tum qua iftud ell tempus conftitütio nis , live 

legis , five hoirnms minifterio taxatum per ipfum jus 

ut in noftris conftitutionibtis de pace, & treug. eft videre, 

tum ex aliis rationibus adductis per eundem 

Cali, loco fuperius allegat. 

De confenfu tamen partium bene poteft id fieri , 

quoniam 'j" quaelibet diiatio pouft mnui , vel auge-16'i 

11 [ /. quod fi nolit. f. ji vero convenitur ff. de cedil. edic. 

& in l. v infi. ff. de temp. app. Cal. dub. 15-/0/- 39. 

col. }. in prin. conducunt f quae pulchré circa proro ,/: 2 

gationem faralium caufarum appellationum difputat 

Rober. Maran. de ordin. judie, parte 6. verf. appellatio 

d num. ¡6. viden. Mynfing. fing. obfer va. cent. 

2. obP. 68. ubi de obfervantia Camera* teftatur quod -f. 

hujufmódi fataha poííint de confenfu partium p r 

orogari, 

quod latius ex prole lío tractat Pet. Syria. 

jorca, q. lib. I. multo poft hxc feripta in lucem emiffo, 

qu. 39. per tot. Sc ante eum Thefau. decif 243. 

refolvitque Cali, ubi fuprá quod tenetur querelatur 

tempore prorogato emendare , vel comparere, alias 

poteit declarati»ejectus abfque nova querela, quia 

terminus prorogatus partium alfenfu dicitur proro- 

fi6$ 

gatus cum fuis accelíoriis , óc qualitatibus , /. Labeo 

j). hoc autem , de arbit. declarant Mynfing. obfer. 

cent. 6. obfer. 52. & 53. Sc Did. de pac. in I. partis 

initio a numero 6. 

Hxc fúnt.f qua&attinent ad procedimenta facienda'^4 

contra querelatum quando is eft in contumacia comparendi 

polt lapfum terminum dttitionis , ÓC monitionisj 

li vero comparere voluerit, ce parere mandatis 

Gg ¿ firman-

3*4 

firmando jus , Se de jure cum pígnoribus tenentibus 

in forma conftit.$6.incip. per quant. experientia, de pace 

& treuga, quae in hoc eft omnino fervanda, Oliba. 

in ufat. aliumnamq. c. 14. n. 29. de jur. fifi, tune folet 

provideri quod querelatus regiis carceribus mancipetur, 

óc ejufdem depofitio ex

vel officiales domini Regís ncn indicia hofte gene- 

raüter per ipfum dominum Regem , nec lub nomi 

ne hoftis fed alias per viam juvaminis eis fiendi in ali 

qua iilorum guerra, vel in aliqua executione juftitia, 

petunt juvamen ab ifíis vaílalhs, óc fubditis¡indicen- 

do illis quod volunt iré contra talem hominem , vel 

tale caftrum per via.n guerra',vel executionis juftitiae, 

ÓC faceré cavalcatam in eum fecreto , vel publice , 

quia cum dominus ReX non indicit hanecongregatio- 

nem vaflallorum generaliter , fed particulai iter ad 

unum cafum , Óc locum , vel alii domini inferiores, 

qui non poíTunt generaliter indicere , eam indicant, 

mérito non hoftis , fed cavalcata nominabitur , ita 

Cali. Marquil. & Oliba. in locis fupra allega. 

Ex quibus jam patet differentia f.tis notabilis in- 

j ter hoftem , Óc cavalcatam , cui adde f quod in hoc 

etiam differunt quod folus Princeps poteft hoftes 

manda re , ut in ufa. Alium namque de ju. fife. & conft. 

Itderi. cap. imper ialem , de prohib. feud. aliena, per 

heder. §. firmiter etiam flatuimus. Cava caías autem 

n ai daré poteft alius dominus fu'.s yaflallis , quia ha- 

b t firmam in illis , óc poteft eas petere , óc potefta 

tem caftri , licet dominus major, vel Princeps nc/n 

pttat, hofles autem lolus dominus non poteft rnan- 

d.ie, fed tune demum cum Princeps mandat, ita 

O iba. d. c. 3. n. 56. poft Cali, óc Jacob, de Valleli. 

in allega, ujat. qui fallerit. 

£ Llí óc aba f inter hoftem , óc cavalcatam diffe 

rentia , quia hoftis eft congregatio genMim non ^.ro 

uno fació, nec pro una certa die , fed longiore tem 

pore , óc via, cavalcata vero eft unius diei, vel unáis 

certi termini, ita Doclores noftri fuperius alleg. óc 

poft eos Oliba , ubi fupra».

31*> 

Claufula V. 

30 Frafcriptio immemorialis habet vim tituli, concefyzo>m 

Ó 

57 Frafcriptio non acquiritur ex violenti aclu. 

1 

privilegii 

31 Titulus cenfetur probatur per immemorialem. 

32 Frafcriptio immemorialis efl potentier privilegio. 

33 Frafcriptio immemorialis dicitur alterum jus naturale 

, quod mutari non poteft. 

34 Prafeript ione prohibita non cenfetur illa prohibita , 

qua efl immemorialis. 

35 Prafcrip tio immemorialis habet etiam locum ubi jus 

refifiit. 

36 Pret criptio immemorialis non requirit fcientiam , 

éf patientiam , ubi in aliis prajeriptionibus requiritür. 

3 7 Poftfi' 0 

j 1 j — 1 — -1 --- — 

58 Univerfitas ut obtigetur ad diftridum ex procibitionibus 

neceffmn eft quod illa fiant toti univerfitati , 

vel majori illius parti. 

59 Univerfitas obligatur ex prohibitionibus quibufda?n 

particularibus fadis , fi fciens tacuerit, ¿f non reclamaverit. 

60 Diflridus fervitutis acquiritur fex aliis modis ultra 

alios jam alias relatos. 

61 Servil us diflridus perditur per poficfjioncm proprii 

molendini, vel eundi ad aliud per tempus legitimum 

cum fcientia , éf patientia domini. 

quando efl immemorialis, cenfetur acquifita 62 Jura incorporadla non acquiruntur pneferiptione fine 

eo modo, quo debebat acquiri. 

fcientia; éf patientia veri domini. 

38 Hofpitari aliquem folitus an teneatur hofpitari 63 Foficffxo, feu quafi fervit us non habetur nifi median 

femper. 

te patientia alverfarii. 

39 Proteftatio prodeft contra eum, qui quafi jure fervitu- 64 Scientium, éf paüentiam veré, é' certe probari 

tis petit ab aliquo parari fibi hofpitium. 

oportet in ómnibus cafibus ubi requiruntur , fufficit 

40 Prafcriptione immemoriali quomodo acquiratur jus 

diflridus fecundum Dida. Covar. 

6$ Servitud quod pra acquirmdaprafcriptione 'umptivé, & n. 83. non eífe neceffariam 

fcientia??!, éf patie?itia?n adverfarii, funt qui ve- 

41 Pra criptione immemoriali poje acquiri jus dilint qui tomen reprehenduntur , éf n. 89. in fi. 

ftriclusñura. 

tenet ühejau. máxime fi adfint conje- 66 Libertas fervitutis favorabilior eft quam ipfa Jervitus, 

ideo facilius illa, quam hac, acquiritur. 

Conjecl ra enumerantur, qua ad id facerent, ibidem. 67 Libera o??inia prafumuatur. 

42 Prafcripiione immemoriali acquiri jus diflriilus abf 68 Coutrariorum eadem efi difeiplina , éf natura. 

que aliis conjecluris, tenet audor, éf n. 49. 69 Nihil eft tam naturale , qua?n eodem genere unum 

43 Privilegium probatur ex curfu temporis immemorialis. 

quodque dijfolvi, quo colligatum eft. 

70 Poffejfio an ficut non acquiritur ?iifi animo, éf corpo- 

44 Spiritualium poffejfio in laicis defenditur ex curfu re. fie ttiam non amittatur nifi eodem modo , re-< 

temporis immemorialis , quia faca Ule prafumi ju- mijjivé. • • 

flum titulum. 

71 Intelledus 1. íi per feudum, íf. quemadmodum fer-, 

Enumerantur res fpirituales , quarum pojjejjio defenditur 

in laicis ex curfu temporis immemorialis , 

ibid. 

vitusamittantur ;&l.&fi forte ft.ii ferv. vendice. 

Servitus legata an amittatur ignorante legatario cui 

relida illa fit, ibid. 

45 Sed contra alii tenent, non pojfe hanc pofijeffionem de 72 Servitutes urbana non praferibuntur, nifi cían fcienfendí 

ex folo curfu temporis immemorialis, nifi contia , éf patientia domi?ú , fecus in rufticis , & n. 

currat fama privilegii fimul, ubi decifio. Rot. Rom. 86. in fin. 

46 Immemorialis temporis cur fus nihil proficit in juri 73 Improbatur a Mafcar. 

bus negativis. 

J4. Sed placet audor i nihilominus. 

Servitus altiüs non tollendi adificium nullo temporis 

curfu acquiritur , ibid. 

75 Libertas in fervitutibus rufticis acquiritur per folum 

non ufum habentisfervitutetn abfque fatlo aliquo 

47 Diftridus fumi i vel molendini non dicitur fer v hits alterius , quod fecus eft in urbanisy & num. 78. éf, 

mere negativa, in qua nullum prorfus adfit fadum nám. 80. 

eam pnvtendentis. 

40 Immemorialis temporis curfus proficit contra conftitutiones 

Cathalonia'fi hoc modo allegetur quod prius 

dicat is , qiueo juvari vult, fe habere privilegium 

ante confiitut ionem concef um, & ad illud probandum 

alleget curfum immemorialis temporis. 

49 Immemorialis temporis curfus proficere ad diftridum 

abfque aliis conjecluris, tenet audor, éf probat non 

ejje necesarias quas Dida. Úf Thefau. adducunt, 

éf fupra num. 42. 

76 Libertas tnfervitutibus rufticis non dicitur proprié ufu* 

capi yfeu prafcriptione acquiri, fed potius non utendo 

ferv i tus amitti, quod fecus eft in urbauis. 

77 Bona fides no?i requiritür in paranda libértate centra 

fervitutem ruflicam, fecus de urbana. 

79 Argumentum a contr ar lis,quo dicimus coutrariorum 

eadem ratio. 

Argumentum , quo dicimus , nihil effe tam naturale 

quam untan quodque eo genere difjolvi, quo colligatum 

efi, non procedit nifi ubi eft eade?n ratio , ibid. 

50 Immemorialis pojjejjio quomodo probetur, remiffivé. 80 Servitus urbana non potefi acquiri finefado hominis. 

51 Immemorialis pojjejfio probatur per te fies de vifu per 81 Servitus diflridus, quia urbana efl, requirit, ut 

40. an. ante litem motam, éf auditum a. majoribus, amittatur per fcientia?n , & patientiam do?ni?ú , 

qui nihil in contrarium audiverint, éf denique de- ubi dec. noflri Senatus. 

pofuerint talan effe , éf fuijje publicam vocem, éf 82 Sed contrarium vijus ejl alias declaraffe ifdem Sena 

famam , ubi decijiones Rota Romana. 

tus nofler egregius. 

J2 Diflridus molendini, & fumi acquiritur ex prohibitionibus 

domini, éf acquietationibus popttli. 

53 Prohibitiones fuettv pro acquirendo diflridit neceffum 

eft quod fint fortitce effeclum, id eft quod eis fit paritum, 

& obtemperatum,ubi decifio nojlri Senatus. 

54 Prohibitio , vel contradidio pro interrumpenda prafcriptione 

debet efe talis qua fortita fit cffcdumaaliter 

quod propterea prohibáis defiit erit, alias majus 

illi jus tribueret , ubi dec. Senatus Sebufiani. 

55 Prohibü'ones ad acquirendum fervitutem diflridus 

non eft necejj arium quod fint judiciales. 

5 6 Acquietatio civium, qiupfit per merum , non fufficit 

ut ex prohibitionibus jus quaratur domino prohiben 

ti. 

84 Condudoris jadían non nocet domino. , 

85 ScienAa, éf tolerantia i?i materia fervi tutian quomodo 

probentur. 

86 Scieniia , éf patientia requifita in praferiptionibus 

an cenfeantur etiam requifita in illis, qua ¡uní imi?ie?nor;alis 

temporis. 

87 Senitntia lata in caufis diflridus contra aliquos co??iprekendit 

omnes, tam ?iatos, quam nafcituros. 

88 Sentencia ¡ata contra aliquos alicujus artis ficut nocet 

aliis, fie lata pro uno proficit etiam aliis , ubi 

decif noflri Senatus. 

89 Sentcntia lata contra aliquos alicujus artis quomodo 

pojfit executioni mandar i contra eos, qui poftea 

nafeuntur. 

Regalía,

IJÜ, Glofla 

xvii¿M sif 

f&toegdlia , judiciüni in Curia datum, habet locum contra 

contrafademes fententia regia, nedum contra 

• illos, qui ex pr ejfe fuerunt citati, Çf condemnati » 

fed etiam contra alios comprehenfos *fed quid ad id 

requiratur * declaratur t ibid. 

go Notificado ut noceat alicui necefum eft quod fiat cum 

oftenfíoneJcripiurarumy vel detur earum copia , té 

conflituat aliquem in mora y qui reigefta confeius 

* non eft. 

Troteflatio fimiliter non conftiiuit in mora nifi fiat tit 

1 fupra* ibidem. 

\ Froteftantis prafentantis efl danda copia, ut quis conft 

i tua tur in mora , ibid. 

91 \Protefiam*non tenetur daré copiam proteftatorum ei , 

contra quem proteftatur* de re cum ipfo gefta. 

02 Supplicari an poffit a provifione regalía tempore quo 

nonfiupplicabatur provife contra unum, & poflea 

tratlu temporis contra alios continúate quando jam 

licita eft fupplicatio. 

Lex non refpicit prosterna , ibiii. 

G L O S S A XVÍI. 

Et cum omni Dominatione Honorum , 

PRiora -J- hujús claufula? verba , ó* cum omni dominatione 

honorum , parum habent difKcultatis 

, ideo nos in eorum expliéatione parum etiam immorabimur 

, fignificanc enim ut eadem ipfa ex fe indicant, 

intentionem noflri donatoris fuiífe his univerfalibus 

verbis, poft tot particularia jura nominata, 

lubfequutis, voluifle nedum ea donando comprehendere 

, fed & quaecunque alia, quae fibi ut domino in 

h o ñor i bus, & proprietatibus vaflallorum com pet erent, 

& competeré poflent. Quae autem illa uní, non 

eft quod nos in prasfenti explicemus, poftquam pafíim 

ómnibus apud noftras conftitutiones, óc pracli- * 

eos Doclores obvia fiunt, ac nos jam alias hujus 1 

quasftione egimus > nunquid conceflb caftro cenfeatur 

etiam concefla jufifdiclio, ibi enim Doclores idem putant 

de conceflione diftriclus/videndi funt etiam quos 

retulimus in eadem glof. circa explicationem diclionis 

territorii, a, num. 25. quia ipfi plené difputant quid 

intererit inter territorium, & diftriclum, óc alia plura 

in hac materia non injucunda. 

Secundo vero f modo diftriclus vocabulo utimur ; y 

pro quadam fervitute, quam prastendunt perfaspe Barones, 

ÓC alii quod omnes vaíTalli, vel homines univerfi 

alicujus loci teneantur iré ad molendum in molendino 

ipforum , vel coquendum fuos panes in furno 

eorundem 9 abfque eo quod poflint alia, in eodem 

loco conflrui fine licentia ipforum. Et in hac fignificatione 

hujufmodi molendina, & furnos dicimus molendina 

, óc furnos de diftriclu, id eft ad quas omnes 

tenentur accederé molendum, feu coquendum. In eadem 

f fignificatione dicimus notariam , ÓC fcriben- 6 

tem de diftriclu, id eft ad quam tenentur Omnes accederé 

pro conficiendis inftrumentis, abfque eo quod 

poflit alius notarios in eo loco inftrumenta conficere. 

In eadem etiam fignificatione dicimus in Cathalonia 

fabricam de diftriclu, quam'habere fignum eft caftri 

tefminati, uti íignanter habetur ¿72 confuet. dioc. Gerundo?fub 

rub. de caftro* & jurib. fuis, óc vidimus in eo 

Epífeopatu plures confefliones emphyteotarum id juris 

Domino confi tentium. 

Quo autem -j- jure , an communi , an vero jure 7 

noftro municipali hujufmodi diftriclus Domini permittantur 

, eft quod utiliter in prasfentiarum difeutiamus. 

Quia in re ut brevem , óc expeditam habeas 

refolutionem dic quod regulariter nullo jure permittuntur, 

nec communi, nec etiam municipali, imo 

utroque jure prohibentur: De jure quidem communi 

ita docent, 8c communem efle doclorum fententiam 

atteflantur Joan. Fab. in $. dique col. 6. infti. de 

odio. Capi. dec. 209. numero 26. Jul. Ciar, in ^.feudum. 

qucefiio. 30. Roland. á Val.'i» confi. 22. n. 6. libro 

2. Dida. in repetí, retr.poffejfor, §. 4. numer.7. Bru." ' 

confi. 56. Nat. confi. 100. Menoch. de arbit. Jud. cen 

propofiti nonnihil docuimus, ac tradidimus in fupeia. 2. libro 2. caf. 160. numer. 8. Boer. decifi. 12$. 

rioribus claufulis feudorum, Óe direclarum domina- per tot. Guid. Pap. decif. 298. cum multis aliis, quos 

turarum. Vel etiam -j- poífumus verbum , honorum, . allegat, Óc fequitur Anthon. Thefau. decifi Fedemon. 

intelligere quod fignificet terminum, & territorium 16. num. 1. & 2. quibus adde Rip. in capite cum Ec- 

domini, quo ín fenfu intelligitur de eo loqui Raymu. clefia Sutrina numero 44. f3" 4?. de cauj. pof. & pro 

Berenga, ufaticofum Barcinonas conditor in ufático* prie noftrum Socar, in cap. fi vero numero 49. Ó* 50. in 

Omnes homines debent firmare, &c. prouti ibi annota- commemor. Pet. Alber. pag. 179. Jacob. Cáncer, vdfc 

:yit Jacob. Cali. n. 2. pag. 39. col. 3. 

refol. par. 4^ capite 2. de jurifdicl. om. Jud. n. 98. Surd. 

. Quod autem eft aliqua particulari nota dignum, eft conf. 127. per tot. lib. 1. óc Ludovi. de Caflanate, pofl 

verbum, diftridus, in quo paululum oportet quod hasc feripta in lucem editum, in conf. feu refpon. 26. a ± 

nos ingenioium exerceamus noftrum, ut videamus íi ». 1. vok 1. Ita decifum in Parlam. Delphi, atteftatur 

concederetur forfan aliqua dicere , quas viris pla- Franc. Marcee. 123. part. X. óc in Senatu Pedemont. 

ceant doclis : Diftriclus ~j~ igitur (ut hinc exordiamur) Thef. alleg. dec. 16. n. 2. 

dicitur á diftringendo , quia diílringitur, five arcetur 

originarius , & íncola, & eft'vocabulum prascifum , De jure etiam noftro municipali in Cathalonia hu- -j* 

ut dicebat Bal. in cap. licet caufam numero 6 de probat. jufmodi diftriclus regulariter etiam cenfentur prohi- 

quem reliqui communiter fequuntur atteftante Barbiti, ut docet Joan, de Socar, in allega, c. fi vero ».48. 

tholom. Berthazo. in trad. clauju. clauf. 20. gl. lf. n. in communem. Pet. Albert. pag. 2j6. qui licet confti 

3. Jacob, de Fran. titul. quib. mod. feud. amit. nu. 27. tutiones non alleget, quibus id probetur, communi 

ínter decifiones Vine, de Fran. 

ter tamen hanc prohíbitionem diftricluum tribuimus 

conftit utioni 4. Com.fegons * titul. de commer y fegure 

Hoc -f" diftriclus verbo duplíciter uti folemus , de cam. in 1. vol. conft. editas fuper revocatione del 

primo ut ejtis appellatione territorium, id eft locum deflrenyament de Tortofa. 

de ambitum térras, 8c maris intelligamus, in quo Do Hanc diftriclus de jure communi prohíbitionem 

minus habet jurifdiclionem, & vaífallos , óc inhac multis modis ampliar, 8c limitat Thefau. alleg. dec. 

fignificatione lumitur m c

3*8 

communiter Doctores efle quia talis acceíTio eftfoerae 

facultatis -• ea autem , quas talia funt non prasfcribuntur,Cyn. 

& Bal. ac alii in Ll.ff. de fervit. ítem quia 

IO-J- per non ufum non tollitur facultas adum façiendi 

Bárt. in l. quomintts n f 2j.ff.deftumin. ita Tezau. ubi 

fupra num. 2. éf 3. Haec ita paflim á Doctoribus docentur, 

verum plures funt ex ipíis , qui ex illius pro- 

.. pofitio nis ignoratione, vel ( ut modeflius loquamur) 

non perfecta intelligentia, in his qua funt mera facultatis 

non cadit prafcriptio, quae clavis eít totius hujus 

materias, quaque ad anas quamplurimas non femel 

uti folent, in egregios lapfi funt errores , exiftimantes 

perfaepe aiiqua eífe merae facultatis, quae non funt 

llSc é contra, nec mirum, cum f verbum illud facultatis 

mera, omnino commentitium videatur , ex quo 

riulla in lege ex : allegatis in propofito per Doctores , 

iiec in aiiqua glo. illud reperiamus ab Imperatoribus 

Romanis, vel Jüreco.nfultis, aut etiam á Gloífatori- 

Claufula IV. 

mentum.accedentes ab haç nos materia ( utinam.fceliciter 

) expediemus. 

Audite igitur f imprimis Bart. qui in l. I. n. 4. ff.tf 

de condic. ex lege , dúo dicit ex quibus rem hanc 

exiftimat fieri clariorem primum quod ibi dicatur * 

mera eífe facultas, ubi jus non eft, fed fadum •> ck 

quod tali cafu verum fit non dari locum prasferiptioni, 

in quo eifdem fere verbis utens, ac eadem allegans 

Bartholum fequitur , licet non álleget nofter Ant. 

Oliba. de atlio. parte x.lib. 3. c. 3. »#/?z.86.quem Cáncer, 

adducit in 3. part. var. c. 13. de jur. Caftr. nu. cojj 

Carpitur tamen Bar. á Ferré, in allega. I. 3. w.ioo.v*r| 

unus modus ff.de ufucap. quod non adverterit in itinere, 

Sc aliis fervitutibus fadi quasftionem efle, Sc jus 

aliquid efle incorporeum á fado feparatum , quod 

nullibi cohasret, Sc tamen in eis datur prasferiptio. 

bus ufurpatum, uti, poft aliqualem non pcenitendam 

hac in re fadam diligentiam, comperimus animadver 

fum ab i£mil.Ferrero in repetitionel. 3. n.ioo.ff.de 

ufucap. unde eft quod nos operas pretium in propofito 

duxerimus poft ofíenfam miram Dodorum varietatem 

in hujufee propofitionis ad caufas particulares 

accommodatione, & ejufdem intelligentia , alio efíicaciori 

argumento , clariori, ac fecuriori refolutionem 

noftram , qua dicebamus prasferiptione acquiri 

non pofle quod quis teneatur ad furnum, vel molendinum 

alterius accederé , comprobare , ac confirmare 

, quo forfan fiet ut óc noftra refolutio peroptimé 

comprobata remaneat , propofitio prasdida , qua 

funt facultatis non prafcribuntnr: óc tota haec materia 

omni ex parte clara , Sc dilucida 9 nifi, quod non 

mediocris eruditionis viris in hac > Sc aliis materiis , 

non femel miíere contigit fuis ut fortuna optatis 

minimé refponderit, nobis etiam accidat: poftquam 

enim legem non habemus-, quae ad hujufee propofitionis 

çogni ti o nem nos manuducat, faltem quae loquatur 

, aut utatur termino mera facultatis, quo nos 

ñtimur hac in materia, fed ipfe fit á Doctoribus excogitatüs, 

Sc legibus noftris, prouti vifum fuit, accommodatus, 

voientibus neceflario, quod legiílatoires 

, qui leges , quas ad propofitum allegant, condiderunt, 

de his , quas funt merae facultatis. intelligantur 

loquuti, licét de eis nullum verbum facianr, nec 

eo termino, vel etiam (quod plus eft ) fimili quodam 

alio , ex quo id poflit auguran ita intellexiífe , utantur, 

inde fit quod magno exiftimemus opus eft labore 

, ut hasc exadé, ac perfecté, ut decet, percipiantur. 

t2 Q u 

* e x a u s 

u t 

^' 1" ( "H* c 

Secundó -j- dicit Bart. fignum eífe quod aliquid fit 

exordiamur) Sc ex profeflb 

magis rem hanc pertradarunt, Sc términos hos explicarunt 

, ex recentioribus ( ex antiquis enim vix unus 

reperitur , qui ex propofito id oneris fufeeperit, licét 

omnes paflim in ore verbum mera facultatis habuerint 

) funt Aym. Cravetta de antiquitate temporum 

parte 4. §. circa pramiffa. per tot. Anthon. Gab. in vol. 

commu. conclu. tit. de prafeript. concl. 10. etiam per tot. 

Joan. Corraf. mifcella. jur. civil. 6. cap. 21. etiam per 

tot. ¿Emú. Ferré, in allega. I. 3. a numero 100. cum 

multis fequent. de ufucap. Jacob. Meno, de arbitr. 

Jud.. lib. 2. cent. x. ca. 44. Sc Tib. Decia. in conft.ioS. 

a n.21. cum fequent. vol. 3* Hi omnes ex profeflb generalitér 

, non fefíringendo ad certum, Sc particularem 

aliquem cafum , propofitionem prasdidam, in 

his quit funt mera facultatis non cadit prafcriptio^ expli- • 

care enixe conati funt > & quomodo, & qualiter fit 

intelligenda, interpretan > verum fic praster opinionem 

poft multum laboris, res eis fucceffi ut per 

quae multum lucis afierre ómnibus arbitran funt ad 

hasc clare percipienda, per ea máximas imo poíuifte 

tenebras, quibus res difficilior apparet, judicavit 

1 

4 

facultatis li non prasferibatur , non confiderans id 

• eífe , quod nos quaerimus , quare in his, quae facultatis 

funt, non cadat prasferiptio. 

Bal. -J- in cap. fignificante •> nu. IO. extra de appella.*S 

putavit hanc facultatem non eífe ñeque libertatem,. 

ñeque fervitutem, fed poteftatem quandam , eamque 

appellavit quafi pofíeflionem negativam ex 1.-2. 

quam citat cum ibi nota. C. de fervit. éf aqua. non 

confiderans quod fi ita eflet , nomen proculdubio 

aífumeret ab ea parte , cujus de jure quásrendo agitur, 

ut ecce, molendinum domini eft, eo uíi funt \ 

oppidani longiííimé: dominus nihil prasftat prasteT 

patientiam : patientia. acquirit obligationem alteri: 

eft enim \ pro traditione , l. quoties 2. de fervi, de-16 

beret igitur íi ita elfet dici potiüs. facultas refpedu 

oppidani , quam ipfius domini , verba funt' formalia 

Ferreri ubi fupra, quas ideo hoc loci retulimus,ut 

quifeunque videat num ipfe majori dignus fit reprehenfione 

, quam Bal. quem carpit, ex eo quod tam 

obfeure loquatur ut vix poflit ejus mens percipi , 

Sc tam extra propofitum rei, quam tradamus , Sc ipfe 

tradabat, ut vix inter rem unam, & alteram connexitas 

aiiqua valeat confiderari. 

Ang. -j- ímol. & Roma, in l.fi. finita §.poftea au- *7 

tem ff. de damna. infec. cum pluribus aliis relatis per 

Ant. Gab. commu. concl. li..

P , JE 

G i o í i a 

opinione indiftiíide, ac intrepidé alTerente tam in bis,, 

quas privatas funt facultatis , quam etiam in eis, quas 

publicas propoíitionem locum habere noftram, uti 

I apparet ex illis, quos fupra retulimus, Se colligitur ex 

í. proculus ff. de damno. infecí. L l. §. denique Marcellus. 

Ú l.fi in meo fundo jf.de nema pluvia orcen, addttdis 

in propofito per Dida. deprafcr'tp. 2. §.4. n. 6. 

inde melius Gab. 2» commuconcl. titul.de prafcfip.concl. 

lo.Se Thefau. alleg. dec. 16. n. 3. hac de re loquenres 

non dicunt fimpliciter regulam fuperius conftitutam 

, folum procederé in his, quas funt tácultatis publicas , 

jfed , quod multó magis, in eis regula locum habeat. 

Hanc differentiam inter facultatem publicam, & privatam 

in expreíTo reprobat Caífane. conf.i 1. n. 15. 

ip Fran.-f Bal. de prafcrip. in^.p.i. princi'q.i.n.^.coñ. 

Bar. in l. 1. num. 4. ff. condic. ex lege , quem fequuti 

fuere Menoc. de arbit. jud£li. 2. cent. 1. caf.qq. n* 10. 

& Decia. alleg. conf. 108. n. 22. 23. teft. dixit, ea dt-, 

citefíe facultatis meras ut in eis non cadat prasfcriptio 

quando fiunt pro confervando jure fuo jam in eífe 

produdo , id quod etiam, decidendo pulchrum cafum 

de Redore erigente noviter proprios carceres 

cum antea á multo tempore confueviflet ad Abbatem 

recurrere pro executione fuarum fententiarum ut incarceraret 

feculares , Se puniret, fequuta eft Rot. Roma, 

apud Achil. de Graf. decifio. 108. fed quid, quasfo, 

hac propolitione obfcu;ius \ 'fit&i 

Felin. -fin c. cum acceffffent n. 27. de confti. quem 

fequitur Gabriel, allega, concl. 10.prafer. n. ti. cam 

pluribus , quos alíegat, ita regulam declarat, ut íi facultas 

competat alicui ex contradu , -veluti fi Jit fada ' 

inter aliquos conyentip de vendendo quandocunque 

folvatur certa quantitas, tune .hujufmodi facultati 

prasferíbi poteft. Verum ea opinio non eft adeo 

certa ut exiftitnant fupradidi Dodores , imo contrarium 

plures graviílimi viri tenent in facúltate , 

quam quis habet vigore padi de retrovendendo in 

venditione appoíiti, ut numquam ei praéfcnbatur , 

quorum plures refert Gab. d. li. 5- comm. concl. 2. c. 

tit. de prafer. concl. 6. Antón. Gom. var. refoL tit.2. 

c. 2. num. Se Jacob. Can. var. refol. p. 1. c. 13.de 

•empt. & vendi. num. 18. ítem per hujufmodi declarationem 

non declaratur prouti oportet, regula noftra, 

quam intelligere fat agi mus, in bis qua facultatis 

fiunt non caditpraferiptio cum per cafum regulas particularern 

ab ea exceptum non fequatur perfodi regulas 

cognitio, imo femper reincidirnus in eandem difticultatem, 

quid intelligatur elfe meras facultatis quando 

ea non competir ex contradu. 

Sic ( om lilis aliis vulgaribus declarationibus, Se 

rei quam tradamus , interpretatíonibus legendis in 

locis fupra citatis ) Dodores noftri (rem difficilem 

per difficiliorem explicantes ) propoíitionem illam , 

qua funt facultatis non prafer ib antur, declarant, quibus 

nullus, meo judicio, erit, qui contentus dicat íe perfede 

materiam percepiífe, quemque adhuc non teneat 

ulterioris declarationis deíiderium, omnes enim, 

quas fuperius traditas fuere , aut c blcuriores funt regula 

ipfa, aut certé non ex omni parte eam claram , 

Se manifeftam reddunt. Verum quis ego fum , quipoft 

tot viros dodos, deque Jurifprudentia noftra optime 

méritos audeam id oneris fufeipere ? quicquid ta* 

men fit, non polium tergavertere , meam in his apena 

m fententiam Se meum argumentum proponam ad 

id, quod poUicitus fum , confirmandum, qui nempe 

fiat quod praefcriptione acquiri non poííit ut teneatur . 

quis ad molendinum , vel furnum alterius accederé , 

quod fi aliis non fatisfecerit, mihi tamen ita omni 

ex parte regulam claram reddit ut nihil penitus difficultatis, 

vel obfeuritatis , quod alia egeat déclaratione, 

modo aliquo in me rem.;neat: inde videbunt ledo 

res numnam poflint ejus etiam propoíitionis , qua. 

funt facultatis non prafcrtbuntur, perfedam cogni tionem, 

inteibgentiam haunre. Ratio igitur, qua ego 

XVII. f 5 35*9 

exiftimo apprimé comprobar!, non poífe pras 1 cr : ptionc 

acquiri quod quis teneatur ad alterius molendinum 

vel furnum, accederé , eft quia-j- tempus folum non2t 

eft modus, nec vim habet inducenda; obligationis , 

juxta vulgarem reg. tex. in l. obligationum feré %.pla * 

cet,Se ibi omnes, ff. de aclio.&obl.ac f proinde ferVitu&23 

nunquam acquireretur nifi ufus accederet , /. fi ,quis 

dhtturno, cum fimi. ferv. vendi. Et hoc eft quod didat 

juris regula, prasferiptionem non procederé fine pbffeflione, 

quas f licet cohtrovertant Dodores num-aj 

nam juris fit, vel fadi, prouti late difputat in utramque 

partem Fulvi. Conftantin. in pr. infti. de ufucap. 

per oda números, Se non nihil, poft alios; Dida.m reg. 

poffejf. de reg. jur. in 6. in initio 2. partis n. 2. & 3. 

nihilominus negar f mihi non poteft quin ipfa dum 

capitur pro eo quod femper principium eft ipíius , 

pro acquifitione fcilicet (tria enim efle confideranda in 

pofleflione inter fefe diverfa,acquifitionem, retentionem,& 

ipfarri poífeflionem ut eft in eíTe produda /docet 

poft Bar.ck. Dodores in ll.ff.de acqu.poff Se Francifcum 

Rip. in rub.de caf.poff. & proprie. Dida. ubi fuperius 

ante numerum* primum ) imo & quando pro 

ipfa retentione fumitur , fadum íit, & lion jus, ádi- • 

pifiimur, & %'fivirff. deaeq. poff.cum fimi. I. den que 

fi. ex qui.cauf ntajor l. pupillum , de a r 

q. pof. Did \. foco 

jam allega, ante n. primum, verf pri?m¡h':r.cd-Ju* 

citur, & nu. 1. ver. his apert'ffimis, £»ayi. de pace pub. 

12. c.3. n. 11, fi ergo pofleflio eft necilf-na ¿.d iuducendam 

praefcriptionem, ck ea eífe non poflit line acquiíitione 

ipíius, acquiíitio autem fit quod da ni fadum 

ex parte acquirentis, & ipfius fadum prasfuppo- ' 

nat de rieceflitate,ut didum eft, inde fit quod ubi nullum 

fadum interceífert ex parte ejus, qui p-as/criptionemprastendít, 

diei non poterit prasferiptione aliquid 

acquiti viffe UÍ de finaliter con fequitur quod currj in ca- ' 

fu, quem tradamus, nullum couiid;rari valea r 

íad.iin 

ex parte ejus qui molendinum habet, quo pot.uerit ¿ici 

poífe ífioneni aliquam acquiíiv'ífe, inde re/ultatA 

manifeftiflima ratio cur nemb pofln compelli ad molendinum, 

vel furnum alterius accederé, bcet per tempus 

antiqnum, abas fufficiens ad pr&f. nbendum , ad 

illa accelfiífet, cum te npus illud nudum , ac folum 

potens non fit ad obligationem inducendam. 

Et hanc f* exiftimo efle rationem quaré dicafur ,24 

per adus alterius volúntanos nullam' mih- ac-inri 

poffeflionem, glo. ult; in Lfiletff. de offi.proconf. Birt. 

in i. cum de in retn verfo,ff. de «^. Aienoch. de nrfiit. 

caf. 160. nu. JO. cum n. nullum acilie fadum ex p. r:e 

prastendentis poííeflionem-, íine quo impolfib le elt 

eam acquiri, ut fuperius dicebamus, inde quod. poffeflio 

non poffit,confiderari jn hujufmodJ ad/bus, viden. 

Dida. in alleg. re pojfeffor. 2.'p. $. 4. » 6. 

Nec mihi. objicias quód non videatur deelTe fadum 

ex parte ejus , qui molendinum tenet, vel furnum , 

moíet triticum , vel panes coquit, quia refpondeo , 

quod id aut facit ad fuum uíum, aut ad acquirendam 

mercedem , quod. genus factorum nullibi reperitur 

quod óbligatorium íit refpedu accedentis , ficuti -f*2Ç" 

nec obligationem inducit aÜquurn fadum' ejus, qui 

operas fuas alicui locavir, etiám fi íit tale fadum cum 

longinquitate temporis conjundum : non enim inter 

locatorem, Se condudorem procedit prasícriptio 

ex l. male agit, C. de prafeript. 30. vel 40 ann* 

prouti pluribus comprobaiit Aym. Crave. de an- 

tiquitate temp. 4. p. j>. materia fingularitatis, numere* 

loo. Se Ferdin. Vafq. controver. u r 

ufru lib. 1. c. 4. «. 

lo.quicquid in contrarium dicat Bal. in d. I. male agi' 

tur, & in l. omnes Cod. de prafer. 30. vel 40. ann. cir- -j 

ca quod fi plura voluens videre confule.Jofeph.Ludo. 

det. Peruf 106. per tot. Quod f autem in iftís fadís26 

adlit locatio probat non obfcuré 1.C in l. Sabinus , 

Ó* in l. convenit, de contra, empt. Se imper. in f. item 

queeritur, iñfl. loca Fabia. de Monte de empt. & vend. 

q. 2. n. 28. Sí Parlador, rer. quotidia. lib, 1. c,j. n. 10. 

Per.

3*>° i¿r 1 1 Claudia fV. ^ ^¿ :t 

Per haec fatis, meo judicio, aperté demonftratur dit Antón. Oliba. in\ ufat. Alium namque cap. 13. a 

qüae íit ratio ob quam dicamus prasferiptione acqui- n. 6. cum fequ. de jur. fifi plura Anto. Gab. tí!. 5. cornil 

non poífe quod quis ad alterius mólendinum, vel mu. conclu. titu. de prafeript. concluf. 1. 

furnum accedat, abfque eo quod ad refugium illud , Itemfquia prohibita prasferiptione regulariter non^ 

quod íit meras facultatis», commentitié per doctores cenfetur ea prohibita, quas immemorialis eft, quasexcogitatum 

, non fatifque huc ufque intelleetum & que hominum expedit memoriam , ita , poft antíinterpretatum, 

çonfugiamus, á quo ego valde ab- quos , fíngulariter docent Crave. de antiq. tempor. 

hórreo , quippe qui fciam quam fit difficile nofle qui parte 4. §. materia fingularitatis, num. 43. Dida* yat. 

actus meras fint facultatis , & qui non prasfertim poft refolut. lib. 3. c. i^.mm. $. Alex-. Monet. de diftrib. 

tantas, tamque diverfas ea in re Dodorum fenten- quotid. part. 2. qu. 12. num. 22. perpulchré, ac late 

tias, & cogitationes in lucem editas. Francifcus Vegíus in conf 34. per tot. 8c dicemus in- 

27 Casterum -f- an faltem profit in his longiífimi, ve- frá in fin. glo. ceñfuum. 

Jut immemorialis temporis curfus, dubitationis eft Tertio quia f praefcriptio immemorialis habet lo-^ 

non módicas , in qua Cyn. ac Bal. & alii ind. 'i. de cum ubi etiam jus refiftit, text. eft elegans in c. 1. in 

fervi. & aqua, ac plures alii non módicas auctorita- fin. de prafer. in 6. fiñgulare eft conf. Jaf. 208. n. 2. 

tis viri , quos referunt Dida. in reg. pojjeffor. 2. pa. $. verf. tertio nota. vol. 2. Veg. alleg. conf. 33. h. 17. ex 

4. num}er. 6. verf. pofierior refponfio, Thefau. alleg. quibus ómnibus confequi videtur poífe per curfum 

dec. 16. n. 2. 8c Caftán, allegato conf. 39. n. 2. abfque longiífimi temporis jus quasri compellendi alios, ut 

dificúltate refolvunt, conclufionem , ac refolutio- ad fuum mólendinum , vel'furnum accedant, ficuti á 

nem noftram procederé, etiam íi per mille annos dicto tempore confueverunt. 

quis ad furnum alterius, vel mólendinum acceífiftet, Accedit ultimo i" quod pluribus de vi immemo-^ 

ut non cogatur ulterius ireí rationes hujus ampliatio- rialis temporis curfus probat Dida. ( ejus fola alleganis 

adducit ubi fuprá Thefau. quas fuppreífo nomine tione hac in re fum conténtus, quia pulchré loquipoftea 

refert Caífanate eo loco , qui fuperius eft al- tur, & perfecté in reg. pojfejfor. in initio 2.partis eleiliolegatus 

, tum quia talis acceílio meras fit' facultatis, nis nu. 8. & fignanter verfic. denique mihi magis plaac 

propterea non poflit in ea cadere poiTelíio fine qua ees, in his in quibus non datur regulariter poífeftio , j 

prasferiptio non procedit, ut tradidimusin fuperiori- nec prasferiptio abfque alterius fcientia, & patientia, 

2gbus, tum etiam \ quia-per non ufum non tollitur prouti eft in fervitutibus fuam nihilominus vim habefacultas 

adum faciendi, 6c Bar..2» allega. I. quominus re longiífimi temporis curfum, etiamíi talis fcientia , 

numero 27. de flum. Rochus de Cur. Se confine. Jetlio. Sc patientia non probentur, ecce ergo quod in his, ín. 

4. c.% num. 77. Socin. in conf 2J2. non procedendo, quib. non datur poífeftio , nec prasferiptio, nifi certis 

lib. 2. Surd. allega.conf. I2j. num. 23. & 82. lib. 1. at- cum qualitatibus, quas probari habent per eum", quí 

que ita dectaraffe Senatum Pedemonta. aíTerit ifdem jus'prastenditex prasferiptione acquifitum, vivat ni- 

Thefau. alleg. decif 16. di n. 4. . hilomlnus immemorialis temporis curfus abfque hu- 

39 Aiii-j- autem contrariam tenuerunt opinionem exi- jufmodi qualitatibus , fi igitur videtur in noftro cafa 

' ftimantes immemoriale tempus eíficere: ut qui folitus dicendum, quod licet poífeífio , & prasferiptio aliter 

eft ad mólendinum,vel furnum alterius accederé, cogi de jure non procedant regulariter in hac materia praspoífit, 

ac compeili ad idem in futurum , quos late terquam fi probentur aliquas qualitátés, quas ad legi- . 

refert Thefau. alleg. decif. 16. n. 4. Ita dicit decifum timam polfeflionem , 8c praefcriptio nem regulariter 

+ in Senatu Burdfegal. Nicol. Boer. dec. 125. infi. fonfr- fint neceflarias, de eis non fit curandum licét non 

que pro hac opinione rationes, quae non modicum probentur quando cucurrerit tempus longiflimum 

uringere videntur. immemoriale, fed imo ,i" tune ex tanti tcmporisjjf 

50 Primo -•f quia immemorialis praefcriptio vim titu- curfu prasfumi poterit poífeftio acquifita eo modo , 

li habere dicitur, conceífionis privilegii, ac confti- quo acquiri poterat, ut dicebat Salice. in Uaudorituti 

/. hoc jure $. dutlus aqua ff.de aqua quotid. & a- tatem 7 C. unde vi > & refert Dida. in relee, reg. 

ftiva , c. fuper qttibufdam $. pratereá , de verb. fign. pojfejfor in initio numero 8. cU'ea fi. 8c in propria noT- 

Miníyng. obfer. 30. centft. 1. n. 2. Bim. conf. 37. n. 3. tra materia in §. 4. ejufdem relea. 2. p. n. 6. verfi. pof 

li. 1. habetur late in vei.com. opin. p. 2. loco 6. tit. 4. terior refponfio. 

c. 12. per tot. Veg. conf. 33. nnm. 16. & conf 34. n. 4. Adjunge fupradidis quas de virtute hujufmódi imglCrau. 

de antiq. temp. p. 4. §. abfolutis n. 6. imo + memoriahs temporis curfus, ultra fuperius allegatos , 

omnino cenfentur fupra dida probata per hujufmódi Felin. doçet in rub. de prafer. 8c plures alii, quos retemporis 

curfum. Jaf. ¿w §. omnium num. 72. infi. de fert Eman. Soar.á Ribey. in addition.ad Antho. Gom. 

a6l. Miníyng, (ubi fupra n. r., adeó ut probat i o tituli to. 2. var. c. 15. m //í¿. Qf 

non acquiratur, Thefau. ubi fuprá poft Iaf. & alios Haec dubia valdé reddiderunt Aym. Crave. Dida. 

in l. quominus ff. de flum. fed ft adeífet verus titulus , Co var. & Antho. Thefau. ( viros quidem undique dovel 

conceílio legitimé fada, nemo dubitat quin jus diífimos, quorum dicta folent fummé , nec immeri- 

• tribueret compellendi, uti inferius dicetur, ergo eo- to , á dodis venerari ) in locis fupra allegatis, ne fadem 

modo idem jus fpedabit ex hujufmódi longasva ciliter explicarent quaenám ex his opinionibus fibi vepoífeílione. 

rior, 8c juftior apparéret, ac proinde quilibet ex ipfis 

y2 Et nedum-j- immemorialis confuetudo , & pras- certum refpondendi modum huic quaeílioni ,& dif- 

.feriptio vim habet privilegii, fed imó eo eft poten- ficultati excogitavit,quo licet alteram ex didis opinitíus, 

difficiliufque tollitur acquifitum confuetudine , onibusampledi videretur, ita tamen id f&cetet, ut divel 

prasferiptione, quám privilegio. Innocen. in cap. ci non poífet contrariam omnino rejeciífe: Crave. 

accidentibus, de privileg. Aym. Crau. de antiqu. temp. enim in alleg. tratl. de anti. temp. 4. p. ver. circa praparte 

1. in princ. n. 43. Molin. de Primog. Hifpan. miffa w.43. interpretando didum Felin. inc. cum M. 

-Jib. 2. cap. 2. num. 20. & dicitur, + quafi alterum jus Ferrarienfis, verfi. tertia declaratio , de conft. dicit -f-jg 

naturale, quod immutafi non poteft , Bal. conf. 439. didum Felin. eo loco tenentis quod fi quis hofpitatus 

incip. amplius col. 4. tn fin. //¿.3. Aym. Crave. COW/.258.' fuerit alium per tempus, cujus. initii memoria homi- 

, num. 8. & 9. legendus eft in fupradidorum, 8c alio- -num non extet in contrarium, cogi gratis hofpitari in 

rum, quas adduci poífent , corroborationem Joan, futurum, fore,intelligenduin quando ex qualitate per- 

Garcia. Galleen nobili.gloffa 12. a n. 53. verfiemodo fonarum,aut exconjedurispolfetapparerequód ex dereftat, 

cum multis fequ. ubi dum diligentia cumulavit bito, aut jure fervitutis, non ex mera gratia, fieret 

quas á Dodoribus traduntur de vi 8c virtute curfus hofpitatio, ut quia hofpitatus tale jus hbfpitandi petetemporis 

immemorialis, aiiqua non pcenitenda tra- rettanquam fibi debitum, putaferibéndo literas,vel 

mitteodo

K GloíTa 

mtttendo nuncios ad dominum domus pro parando 

fuo horpitio, vel dicendo domino domus, facías debitum 

tuum , ut bene reeipiamur, ut decet: tune enim 

( inquit Cravetta) íi cum hujufmódi conjunduris 

concurreret tempus immemoriale hofpitaíidi, ex hoc 

acquifitum proculdubio foret jus in futurum. Doctrinara 

+ hanc probat Meno, de arbi. judi. caf. i6o.num. 

I 19. cujus ratione ego cuidam univerfitati in fadi contingentia 

confuíebam bonam futuram , ne fibi praejudicium 

pavaretur, aliqualem proteílationem , quse fieret 

Hteris domini fiii, qua;, quoties ipfe íre volebat á 

• prafenti civitate ad eum locum, folebant per euiídem 

-m'itti ad univerfitatem peten do ab eadem , quali jure 

fervitutis, qua; tamen nulla erat, quofdam homines, 

qui expeníis univerfitatis Barcinonen. accederent, indeque 

comitarent dominum ad locum univerfitati, 

advertí (inquam) bonam futuram proteílationem ne 

in futurum dominus hos voluntarios comitatus jure 

r 

XVII. « ¿361 . 

tollendi contra vicinum, imo ipfe poterit liberé altiús 

tollere. Addidit ad .finem ifdem Dida.de re hacopor- 

tere exade cogítate quoties quasftio in praxim inciderit, 

legendofque tuuc fore diligenter praecitatos 

audores. £x quibus vides quam anceps Sc dubius fuerit 

vir ille dodiflimus hac in re.ut vix ex ejus didis , 

quid; ipfe tenúiíTet, percipi poílit. 

Accedat -j- Anth. Thefau.in allega, decif. 16. de v¡-4* 

deamus quid in hoc fentiat, is poftquam docuit Senat. 

Pedemon. de anno 168 ^.decUrajfe non obftante f 

immemonalis temporis curfu reünquendum eífe liberas 

voluntan fubditorum, an velint moleré ad moiendina 

.dominorum , addit nu. 4. verp fed quoniam. 

quod quia maximam rebus audoritatem-vetulias tribuit 

, ideo valde penculofum exiftimat in re dubia 

contra immemorialem ufum judicare , ideoque quod 

-fervitutis prastendéret, exiftimando eam acquifitam ex* 

lapfu temporis cum fupradidis conjeduris, per CrauS 

• audoritatem fuperius relatam. 

4 O 

, ipfe ita judicare valde dubitaret, máxime fi fiare nt 

aliquas conjeduras, quae praeteníionem ex immemov 

ri a lis temporis curfu orientem juvareiit,quales(inquit.) 

| foret quod furnus eíTetantiquus in villa,óc tamen lío- 

Dida. f autem in d. §. 42. p. de prafer. num. 6. vermines 

ad illum non accederent, fed per immemoria 

"fi. pojierior. refponfio circa fin. & verfi. pateris etiam 

le tempus ad furnos domini acceíHífent, vel videren 

diftinguit inter allegationem hujufmódi prasferiptiotur 

ruinas furnorum femel ex tr «do rum, aut deifique 

nis, 8c feu immemorialis temporis curfus fi uno mo 

-inveftitura fada eífet cum furnis, & poft inveftituram 

do fiat, & eandem allegationem fi alias alio modo, 

foli furnos habuiflet domini, tune enim ( inquit ) ex 

aut enim (inquit ) allegatur hujufmódi temporis im 

hoc cen fer em jus fore dominis acquifitum prohibenmemorialis 

curfus in vim prasícriptionis, quafi per ildi 

fubditiv ad alia molendina , vel furnos "accederé. 

lam índuda cenfeatur, Sc tune opinionem dicemium 

Hunc in hoc fequitur CaíTana. in alleg. conf. 59. 

\ inde jus acquifitum eífe compellendi alios ád fuum fur 

numer. 4?. 

num, vel mólendinum accendant, ita demum veram Ecce quod ex fupradidis apparent taliter fefe in 

exiftimat, non quafi ex hujufmódi adibus modo ali- . quaeftione quam difputamus, hos dodiflimos vitos 

quo prasferiptio dici poílit índuda, propter illud,quod qui.ex profeflb eam pertradarunt habuiffe ut vix 

dicebamus , ex adibus voluntariis etiam millies mul fuam explicaverint opinionem, ac vix declararint 

tiplicaos non poífe legitimam confie) prasferiptionem: numnam affirmativa , vel negativa eis opinio place- 

cum in eis non detur poífeftio , fed quafi ex h*oc ret, quod certé magis dubiam quasftionem, fatis ex 

.tempore praefumatur quaíi poífeífio acquifit'a eo modo, fe alias dimeilem , reddit. 

& forma, quas de jure neceftaria eft , per prohibitio-' Ego -f- in hac diíficultate refolutivé cenfeo , lic¿t42 

nem fe. aliis fadam , quoties voluerint ad alia molen- timidus, nec mirum, ubi tot viri ciariflimi trepidafdina, 

8c ad alios furnos accederé, nec adhuc fimplici- , fe vifi fünt, diredum immemoriale tempus id eífieere 

ter huic declarationi acquiefcit, fed addit Dida. ad ut qui per illud folitus fit ad alterius mólendinum, 

huc oportere, ut hujufmódi temporis curfus eo modo ve) furnum accederé, cogi ad idem poflit in futurum 

allegatus prodeífe poílit, quod probentur ahquot abfque illis, vel aliis, quas requirunt Dida. Thefau. 

prohibitiones in ipfius temporis tradu contingentes', & Canana, ubi fuperius, conjeduris, eas tamen ma- 

licetipfas ita antiqua; non fint, ut ipfa immemorialis gni nihilominus facerem fi in cafu oceurrenti oceur- 

poueflio ab eis procefíerit, fed fufficit probatio prorerent., idque ego non probo quafi exiftiment per 

hibitionum aliquot, quas motam litem 30.49. aut yo. hujufmódi temporis curfum prceferiptionem legiti 

annis prasceíferit: tune ( inquit ) praefumam ex hoc mam fuifle índudam, qua acquifitum velira jus con- 

immemorialem quafi. pofteftionem , ac prohibitionem pellendi alios ad fuum mólendinum accederé, de nd 

proceífifie. Hasc Dida. quo ad primum caput. Aut al rer inspire prohibendi, id enim fieri non poteft ex 

vero ( inquit ) hic immemorialis ufus allegatur, & defedu pofleflionis , quae requiritür in omni pras 

in judicium deducitur, non in vira prasícriptionis , feriptione , quasque in noftro cafu confiderari non 

fed ad probationem tituli, quem audor /áííeverar fe poteft, ut fuperius docuimus ,' fed quafi ex tanti 

ipfum habere ad jus percipiendum : tune. n. cum ex temporis curfu, quo ita obfervatum eft, titulum 

hujufmódi temporis curfú privilegium probetur, & prasfumam, ac quemhbet praefumere deberé arbi- 

titulus , ut dominus in fuperioribus , videtur ( intrer,habilem, & fufficientem interceíliífe, puta priquic)*in 

hac fpecie reípondendum, juftitiam fovere vi! egium, 8c concefiionem ejus, qui pro concederé \ .. 

qui hujufmódi temporis curfum allegat abfque pro poter-at, vel padum, 8c convénientiam ínter eum, qui 

batione alicujus prohibitionis. Casterum ex his quas furnwm habet,c% eos, qui ad illum*pertanturh tempo 

docent Pet. Jacob. Kip'.'Grau. Boer. ÓC aHi, quosaU ris fpatium accederé confueverínt initia & conventa, 

legat ifdem Dida. quorumque nos in íuperioribus , vel quid fimil e, pro mediante compellere eos poílit 

meminimus, fe. non fufficere hujufmódi temporis cur ad fundum ad fuum mólendinum, vel furnum, 8c 

fum nifi a die prohibitionis legitima prasferiptio pro confuetudinem illam obferyandum, debet tamen is, 

cefíerit, rem poftea eifdem Dida. dicit eíficacitatis du- qui furnum habet, vel mólendinum , taliter fe in 

biam, coníentitque opinionem horum ultimo reiato- hoc habere ut privilegiara praedidum, Óc concefiiorum 

Dodorum procederé quoties adum fit de acquinem, vel padum, 8c convénientiam alleget, & ad ea 

rendo jure mere , & fimpliciter negativo , tune enim - probanda inducat curfum temporis immemorialss ; per 

(inquit ) nifi probetur prohibitio, acquiri non poteft quam probationem dubio procul, meo judicio, abfque 

jus negativum etiam tempore immemoriali, exem alio adminiculo, fuum dieetur probafle intentum, 

plum ponit de /. quiluminibus. ubi Accur. ff. de fervit. prouti abundé fatis ex Dida. & aliis Dodoribus in 

urb. prad ubi meus vicinus domum habens» aut a- fuperioribus coñftrmavimus. *j 

ream propriam, per centum annos. aut denique mille, ' 

Eft enim f (ut hoc unum fupra traditis addarnus)45 

altius eam non aedificavit, máxime ego poífum aífe- 

ejufcemodi temporis immemorialis curfus natura , 

xere mihi acquifitum eífe jus fervitutis aitius non 

ut per illum, aiíegatum privilegium, abfque alia pro-* 

Fontan. de Fací. Nupt. Tom. 1. 

batione fatis fuperque probatuai exiftimetur , ita 

H h ex


ex Bar. /. cum de in rem verfo. de ufur. Sc notat. per 98. cum fequent. ab eo praetermiíTum. 

docto, in l.fi certis annis C.de pac. docuit nofter Oli- Refpondemus enim f hic non agere de fervitute^ 

ba, graviílimus fané vir, in ufat. alium namque c. 3. mere negativa omni prorfus facto eam praetendentis 

num. 8. dejur.fif. in noftris conftitutionibus. Ex qua deftituta, fed imó de fervitute molendini in qua fa- 

44"j" refolutione fatagit ifdem auctor ibidem defenderé ctum adeft ex utraque parte, molet enim molendipofteflionem 

plurium rerum fpiritualium apud laicos num habens, ÍK illud ad id paratum habet ómnibus 

(omnino incapaces) exiftentium , quae alias nullo de civitate, feu villa, & illi uniformiter & fine inpacto, 

nulloque modo defendi poflet, niíi eo modo termiflionem eó accedunt, Sc femper accelferunt ad 

quo ille interpretatur, allegando ícilicet privilegium, fuatritica molenda, certa mercede inter eos convence 

conceflionem ejus, qui concederé poteft , Roma- ta, quae quidem facta licet in fuperioribus refolverini 

Pontificis , & ad ejus probationem immemorialem mus fufhcientia non efle , nec potentia ad praeferipoífeíTionem, 

vel veriüs immemorialem temporis ptionem inducendam , ad ea via jus acquirendum, 

curfum ( non enim datur poffeílio in laicis rerum quia nulla poterat in eis confiderari poífeflio fine 

fpiritualium. c. caufam qua,& c. accedentes, de prafer. qua praefcriptio nulla procederé potefl, nihilominus 

¿c ibi DD.) per haec enim (inquit ) fatis dieetur mihi negan non poterit ex hujufmódi actibus indu- 

laicus, etiam quoad fpiritualia, prastentionem fuam 

juftificafle : funt autem jura fpiritualia , quae hoc modo 

nofter Oliba in laicis defendit, prasbenda canonicalis 

, quam Rex Aragonum habet in Ecclefia Barcinonae, 

Sc unus ex illius Canonicis nuncupatur, Comes 

Emporiarum in Ecclefia Gerunda?, Sc Kex Francia; 

in pluribus Ecclefiis fui Regni , décima.", in duarum 

poífeflione laici reperiuntur á tempore immemoriali: 

jus eligendi, Sc conferendi, & fimilia: fi ergo 

in enarratis , in quibus nulla cadit prasferiptio, 

nec poífeflio curfus immemorialis temporis id efíicit, 

ut allegatus titulus per eum probetur , cur non 

etiam idem Sc nos refolvemus in noftro cafu , licet 

ctam fuiífe quandam quafi confuetudinem inter molentem, 

ÓC nomines de civitate, Sc villa, qui eó accederé 

confueverunt uniformiter , C\. fine intermifíione 

á tempore immemoriali obfervatam , quam , 

ad tituli praefumptionem inducendam lülhcere debere 

, colligere pofiumus ex his, quas docet Pontifex 

inc, fuper quibufdam in§. pratereá de verb.fig. ex antiqua 

confuetudine á tempore cujus non extet memoria 

titulum legitimé praeceflille, praefumi. 

Nec neceflarios ad id fore actus, ex quibus inducatur 

vera poffeílio , fed imó Sc in multis calibus, in 

quibus ea nullo modo confiderari poteft , curfum 

temporis immemorialis veri tituli locum habere, in 

is íit talis,in quo non poflit habere locum praefcriptio, fuperioribus ex Oliba, & aliis fecuré refolvimus. 

nec etiam confiderari aiiqua poffeílio t Per hasc f confulti de anno 1606. plures gravifli 48 

4J Et licet f non me lateat hanc Olibas doctrinam mi Doctores, folus enim ego inter ipfos eram qui 111difficultatem 

non modicam habere in cafu, in quo hil fcirem, in re magni momenti, óeponderis, quoipfe 

loquitur , refpectu fcil. rerum, quarum laici inmodo fe quaedam univerfitas defenderet á petitione 

capaces omnino funt, in quibus nolunt Doctores facta per dominum juriídictionis civilis pro expullioquod 

fuíficiat immemorialis cum allegatione privile- ne Subvicarii, feu Vicarii Locumtencntis , quem in 

gii, nifi fimul fama illius probetur, ut habebis ex eadem univerfitate habebat Vicarius. regius, qui alibi 

multis quos cum diligentia poft Anthon. Gab. concl. extra eam coremorabatur, eo prastextu qu«d eflet 

5. de prafer. a num. 19. Meno, de prafump. lib. 6. pra- officialis nonus in vim conftitutionis prima- éf tot. tit. 

fump. 86. Sahagun. in c. 2. deju. num. 167. & Azor. que novéis officialis, in 1. volum. confl confuíuimus 

in jufi. moral, lib. c. c. 12. qu. I. ver. fed objicitur Sc . ( inquam ) quod licet contra id quod difponunt con-, 

alios retulit Nicol. Garcia in tracl. de benef. multó ftitutiones Cathaloniae non procedat , nec profit ali- 

_ y 

poft hasc feripta in lucem edicto , p. 1. c. 2. a num. 

38. cmn multis fequent, ubi lignanter plures refert recens 

in Rot. Rom. de hoc factas decifiones : licet 

( inquam ) ex his periclitetur doctrina Olibae ubi fupra, 

nihilominus in noftro cafu non poterit dubitationem 

probabilem admitiere, ex eo quod non tra- 

¿temus de re, cujus laicus íit incapax, fed imó multum 

capax. 

46 Nec obeft f quod mihi fortiter objici poteft, regulam 

praL'íümptionis tituli ex curfu temporis immemorialis 

locum non habere in juribus negativis , in 

quibus parte illa praetendentis nullum adfuit factum 

fucceflivum potens ad jus acquirendum : exemplum 

hujufee rei eft clarum apertum, Sc maniteftum in 

fervitute altius non tollendi asdes , licet enim quis 

per tempus immemoriale , imó Sc per mille anuos 

fteterit quominus dominum fuam altius tolleret»non 

propterea dici poteft mihi jus aliquod fervitutis altius 

non tollendi contra vicinum acquifitum , ut poffim 

eurn altius tollere prohibere , quinimo poterit 

ipfe liberé aedificare, /. altius, ck. ibi Doctores , C. 

de fervitut. & aqua, unde habe hunc temporis curfum 

quantumeunque immemorialis , nihil in his juribus 

negativis efficere , nili ulterius probetur prohibitio, 

quód videlicet cum vellet vicinus aedificare, 

eum prohibui: pulchré Dica. de prafcrip. I. p. §. 4. 

num. 9. circa fin. And. Gayl. prac. obferv. lib. 2. 

obf r. 69. num. 9. Anth. Gom. tom. 2. var. c. ij. de 

fervit. n. 28 ver. item adde, Sc poft hos, alios Alex. 

Rauden. dec. Pifana. 9. num. 6. qui bene hanc, Sc 

alias fallentias ad regulam ex curfu temporis immemorialis 

prafumitur titulus , tradit , poft Joan. Garciam 

Gallee, in trac, de nobili. Hifpan, gl. 12.a num. 

qua praetenfa poífeflio > conflit. IO. fub tit. de obferv. 

confiitut, viden. Bellug. in fpecul. prin. rub. 11.3». his 

igitur. n. 7. ubi bene declarat ,. Sc additio Camil. 

Borrel. ibidem littera V nihilominus allcgaretur titulus 

ante conftitutionem , Sc ad illius probationem 

curfus temporis immemorialis, quia dicebatur faciliter 

probatum iri, quo per tantum temporis ille officialis 

ibi fuerit, per quae dicebamus futurum ut 

univerfitas obtineret, nili poftmodum aliud detegeretur 

in facto , per quod hasc argumentado corrueret, 

doctrina eft haec fohda , Sc firma Dida. lib. I. 

variar, refolutio. c. 17. man. 5. ver. fed fi dubitetur, 

Sc Oliba in ufat. alium namque c. cap. 13. num. lO. 

ita in decimis, quae reperiuntur penes laicos refpondentium, 

ut fcilicet ex tempore immemoriali prasfumatur 

titulus ante Concilium Lateranenfe acquifitus 

, quo tempore capaces erant laici juris decimandi, 

fed de his alibi latius, harc enim folum adduximus 

hoc loci ad majorem comprobationem ejus , quod 

tractamus, non elle neceflarios actus veras pofleffionis 

ut curfus temporis immemorialis fuum , quem 

antea tradidimus, dicatur habere eífectum. Haec adde 

illis, quae ín fuperioribus hac fcilicet eadem clau.

dolía XVÍI. 3*3 

folus molendina habuiífet dominus:nam omilfo quod mat. contra univeríitatem, 8c particulares villa- de la 

his cónjeduris, adeíTent, máxime ego moveré; ad ju- Bibal , imponendo filentium ejus prasventioni , qua 

dicandum pro domino molendmi, ut fuperius dixi, exiftimabat eífe de diftriclu fas notarlas in vim qu.Inihilominus 

dico quod etiam íi non adeflent, in mea rundam prohibitionum per proclamata publica fahuc 

perlifterem lententia pro cur fu temporis immc- élarum , quod nullus alibi faceret inftrumenta praster 

morialis , nec illud de prolnbitione, vel ruinis antiquam in fuá notaría : repulit ( inquam ) Senatus hanc 

quorum inolend:norum flocci íacerem quod adeflent, praétentionem ex eo quod cxiftimaverit conftitiíle 

vel non, imó, meo judicio , li «tale quid non common- homines delaBisbal nunquam didis prohibitionibus 

ftraretur, majorem vim caperet curfus temporis im- acquievifle , 8t propterea in fuá libértate remanfifle 

mernorialis, fignum enim tune foret quod molendina ¿Sjn per folum prasceptum prohibitivum non admiteífent 

de diftridu, poftquam in tanto tempore nemo tatur nili obedientia pra-cepti fubfequatur : probabafuit 

repertus, qui ahud conftrueret, quique eo acce- tur enim quod didis prohibitionibus non obíbntibus 

dere renueret. Hasc lunt quae mihi oceurrebant cir- plurima poft eas recepta in dida villa de la Bisbal, 8c 

ca re hac dicere, quae , ni fallor , ut in aiio propofito 

dicebat Ferrer. ubi ultimo á nobis fuit allegatus, 

vel vera funt, vel probabilia laltem. 

0 Non omittamus -j- tamen docere quomodo immemorialis 

poffeílio probet , feu ifte immemorialis 

temporis curfus, de quo agimus , 'quasque ad id de jure 

requirantur .• caterum quia id plene traditur per 

Guid. Pap. dec. 357. & 573.Mynfing. obferv.¿o.num. 

5. cenut. Molí, de primogen. Hifpa. lib. 2. c. 6. a n. 4. 

cum fequent. cum pluribus aliis , quos ipfi allegant , 

ideó fola remiílione ad prasdidos Dodores contenti 

laborem fubterfugimus , qui non foret utilis poft 

tot, tantaque dida ea in materia. 

1 Adde folum f Antho. Garcia in traílat. de benefi. 

multo poft haec feripta in lucem emiffo,par. i.c. 2.a. 

num. 44. ubi Íignanter plures refert , ac decifionibus 

Kot. Romana; modernis probat, deberé deponere teñes, 

ut immemonalem probent, de vifu per quadraginta 

annos ante motam litem , 8c de auditu a 

majoribus , & ñeque ipfos , ñeque eorum majores 

contrarium vidille, vel audivifle , 8c hanc 6áfe,& fuiffe 

publicam voccm , 8c famam, in quo approbatur 

fententia glof. in cap. 1. verbo , memoria* de prafcrip. 

in 6. 8c Dida. in reg. pojfefor. pag. 2. §. 3. numer. 7. 

quod idem docuerat Avenda. de exequen. mandat. 

Reg. part. 1. capite 6. numer. 6. viden. Portóles in 

ficho!, ad Molin. 4. part. verbo , praferiptio numero 

16. & 17. 

j2 Ex fupradidis ómnibus non erit difficile colligere 

primum , 8c principalem modum acquiwsndi hujuf- 

ejus termino fuerant inftrumenta , quae didam non 

acquietationem probabant, quia id eft rebus , 8c fadis 

non acquievifle imó contradixifle, ut late Nat. 

probat. in conf. 16*0. n. 10. & conf. 107. n. 2. al lt g. 3 

Callan, in conf. 39.11. 6. Scriba erat Simón Font : curet 

ergo bene qui diftridam ex hujufmodi prohibitionibus 

prastendit, probare plene acquietationem , 

8t paritionem populi, íi vult in caufa obtinere , vel 

faltem quod non lit unquam contradidum prohibí- , 

tiombus quod fufficere pro acquietatione tenuit Sena- ' 

tus in caufa Francifci Deípuig,ÓC Ferrer contra Juratos, 

& particulares de Mataro , in fententia lata referente 

egregio olim Senatore, 8c poftea regente Cancellariam 

in fupremo Aragonum Joan. Sataber fub 

dre 3. Julii 187. feriba Sacares. Et-|- hoc exiftimo éffe£4 

quod e contra Anth. Fab. docet infuo C. lib. 5. m.24. 

deJcrvit. & aqua defin. 1. & 10. per folam prohíbitionem 

utendi fervitute non interrumpí praslcriptionem 

fervitutis, íi ea prohibitio eíFeórum non habuit, ut 

quia nihilominus praelcnbens políeílionem continua- - 

verit,tunc enim (inquit ) tantum abeft ut prasícribentis 

juscefíet, quia muitó fertius eíficiatur , atque 

ita decifum teftatur in Senatu Sebuíian. fie dicamus -j* 

oportet in noftro cafu , ut ex prohibitionibus . cundí 

ad alium furnum, molendinum , vel ad aliam feribaniam 

jus prohibenti acquiratur ita demum li eífedum 

illas prohibitiones fortitac íint, hoc eft li eis homines 

acquieverint. 

Et hanc -j- quidem prohíbitionem fuíficientem vo-ee 

lunt Dodores nedum quando judicialiter fieret , fed 

ita ex Abba. in c. 

modi jus compellendi alios ut accedant ad proprium 8c quando etiam extrajudicialiter, ita e> 

molendinum, vel furnum , qui fit per prohibitio' AbbateSantli Silvani n. ÍI. de verb. fig. qui dicit id 

nem , quando fcilicet probatur aliquando fubditis , per eum tex. probari, qualem dicit fe nefeire alibi efvel 

civibus prohibitum fuiífe per publica proclama- 1— 1 • . 1 . . ,/, i¡ 1 

ta ne alia accederent pro coquendo pane , vel mo- fe, refolvunt Anth. Capi. decif. 200. num. 16. 8: Rol. 

lendo tntico , 8c ejus prohibitioni fubditos , vel Valí. conf. 22. num. 24. vol. 2. 

cives per plures annos acquievifle obtemperando , Nili -f- fubditi, vel cives coadi, 8c propter reetumjS 

tune enim ex hoc folo jus dicitur acquiíitum prohi prohibitioni acquievilfent , Aftlid. decif. 388. num.C). 

benti ad ulterius prohibendum , probant hanclimita- Nat. in conf. 100. n. 12. Thefau. allega, decif. \ 6. nu.j. 

tionem Dodores omnes, quos in prasfenti difeurfu rationem j- allegant quia prasfcriptio ex violenti adu 57 

retulimus , & íignanter elegans ad id eft confi. non acquiritur, Crave. conf. $6. n. 7. verf. 3. ad con- 

Rolan. 22. vol. 2. per tot. communem dicit The- fuetudinem, Thefau. ubi fupra. An autem \ hnjufmo-c8 

* fau. aliga, decifi. 16. numer. 7. apud quos reli di prohibitio ad obbgandum omnes de univerfitate 

quos videre poteris, qui huic opinioni confentiunt, fufficiat quod aliquibus ex ipíis fíat, aut vero íic ne- 

abíque eo quod nos inutiliter tempus inulteriori #oceífanum quod toti univerfitati, Se ómnibus de illa, 

rum relatione conterarnus , qua? quidem opinio pri ita quod prohibitio quibufdam de univerfitate fada 

mó íuit aecu. inl. qui luminiius verbo formam ff. de illos tantum obíigct, non vetó reliquos, tradant Bal. 

xfervit. urban. prad. 8c ideó couñiium elle optimum in n. Thefau. l. item lapilli, in fape n. allega, verf. 3. dec. ojiare 16. «.7. de rer: qui divi.conf. tenet necef- 107. 

iplis fubditis, vel civilibus hujufmodi proclamado- farium eífe quod toti univerfitati fiat, faltem majori 

rúbus, & prohibitionibus contradicere ,

364 

60 Sex f alios modos fervitutem hanc diftridus acquirendi 

tradit late Thefau. d. decif. 16. per tot. fcilicet 

qjando vaffallus tale jus nominatum haberet in 

fuá inveft'.tura. ítem íi ad asrnulationem conílrucretur 

novus furnus. ítem íi adeífet pactum praedecefíorum 

furnum de diftridu permittens. Ítem íi ex confuetudine 

patrias vaífalli haberent tales furnos propnos 

cum facúltate prohibendi. ítem quando primum 

molendinum fuiíTet publicum , 6c in ejus utilitatem 

verteretur publica utilitas, vel etiam íi eífet 

fifcale , 6c finaliter quando domini haberent conventionem 

cum fubditis quod liceat dominis habere 

furnos proprios, vel molendina, tune enim in iftis calibo 

, 6c quolibet ipforum aíTent Thefau. jus eíle habenti 

molendinum alios prohibendi ne privata conficiantur, 

eum per te ipfum vide , quia cordi non eít 

per alios bene .digeft.i hic inutiliter trauferibere. 

61 Perditur -j-autem hujufmodi fervitus ( ut ad hocultimum 

hujus materia? caput pemecelfarium jam 

acced irous ) íi particulares homines, contra quos ea 

domino competebat, per tempus competens id prasfcnb'endum 

, cum fcientia tamen , 6c patientia domini 

furnum habuerint , vel molendinum , tune 

ennn acquifita , feu recuperara proculdubio diceretur 

libertas, ac irnmunitas per ipfos homines. Haec 

propofitso nihil ant parum admodum habet dirlicultatis 

, praererquam in eo quod d-ximus necelíariam 

fore, Sí eííe in hujuímodi praeicriptione icieu- 

52 t; 

ani, ac patientiam domini , cujus f didi ratio ea 

eft non ineleg ms , quam in propria hac noftra-materia 

pluribus adducit Ludovicus Caífan ate in lape allega 

confi. 41. num. I. quia jura incorporaba acquiri, 

quaíi polfideri, vel prasferibi non poffunt niíi concurrente 

fcientia , 6c tolerantia illius, contra quem 

quaíi poífeílio prastenditur /. 2. ubi Bar. omnes C.de 

fervit. & aqua , l.penul. de fervi. Matar, conclu. 1220. 

num. 38- cum aliis allega, per Caífana. ubi fuperius , 

plura alia ad idem jus, 6c Doctores referunt Antho. 

Gom. 6c ejus additionator Eman. Soar. S.Ribcy.roTW. 

2. vari, refol. c. 16. de fervit. nu. 2C. verfi. Secundus 

igitur modus Francifc. VIVÍ, decifi. 4II. nu. 23. lib. 3. 

ubi apparet opinionem approbatam fuiífe Audientia 

Capitania? Apulia? per óptimas rationes ibi addudas 

Surd. decif. 239. num. 16. Menoch.de retinend. 

Claufula IV. 

perfuadere , qua? repugnat communi Dodorum hucufque 

receptilíimas opinioni , 6: fententia;, non 

tam ( ut dicebat ubi fuperius Mafcar. ) eam impugnando 

, & áb ea difeedendi, quam acutiílimi ingenii 

vires oftendendi ftudio, quia etiam nobis non permittitur 

amplius in his immorari, ideo plus temporis 

in audiendis pra-didorum feribentium rationibus, 

Sí eifdem diíiolvendis non conteremus: admirabimur 

tamen interim de prasílantiflimo noftro 

Hifpanias viro Didae. á Covarr. ex quo in alleg. relid, 

regula pofefor * in initio fecunda partis num. 8. 

in verf. ego vero ibi , unde mihi, in eam videatur inclinan 

opinionem , ut contra communem cum fupradidis 

teneat non fore in his necelfariam fcient:ám 

, Sí patientiam ejus , contra quam prasferbitur 

, nihilominus li attenté legatur , reperietur íiuctuaífe 

egregium illum virum inter has opiniones nec 

a communi, quam fupra ftabilivimus , aufum tuilíe 

íine trepidatione recedere. 

• Et licet jura pra'dicfa,& communis Dodorum opinio 

in materia hac , quam pertradamus , videantur 

loqui tantum quando agitur de fervitute acquirenda 

per piasfcriptionem , non quando de ea amittenda, 

óc libértate nancifeenda $ fervitute jam conftituta, 

vel prasferipta, qua?"j" íavorabiüor videtur, poft muí 66 

tos, quos ív feri,ita id exprello tenet Dida. in allegat'. 

reg. pcfefior in initio fecunde? partis num. 8! verfic. 

primo jtmentia* dicens omnes juris utriufqué Dodores 

inttrpretari m favorem 1 bertatis , qya? \ unicui-67 

que rei adeít pra?fumptione quadam juris., nihilominus 

idem etiam conftituendum fore, 6c eíTe , quod 

fcilicet in acquirenda libértate á fervitute nectfiaría 

eodem modo íit fcien'.ia, 6c patientia ejus , contra 

quem praeferibitur , quemadmodum 6c in paranda 

fervitute, probat clare text. in l. & fi forte §. fciendum 

, ff.fifervi vendi, \b\. fed & fipatiente eo adificavere 

ego pofejjor ero effe flus, ubi glo. verbo effedus , 

dicit eo cafu patientiam' prasjudicare, atque ita in 

expreíTo tenet Ñata in conf. 5:23. & 18. 6c Caífana. d 

conf. 41. n. I. verf. nam quafi poffeffio , in fin. 

poffejf. remed. 5. q. 2. numero 32. Dida. late de bis 

popej). remed. 5. q. 2. numero 32. Dida. late de his 

Eftque f hujus didi ratio tum quia contrarioruro6$ 

eadem íit difeiplina , 6c natura, vulga. text. in $. 1. 

inftit» de his •> qui funt fui, vel alieni juris , cum fimil. 

tum etiam -j- quia nihil lit tam naturale , quam eo-6*o, 

a uiují m laní naturale , quam eo- 

dem fienere unum nuniínno A.( 

dem genere unum quodque diflólvi, quo colligadifputat 

in reg. pcffeffor. in initio fecunda partis num. 8. tum eft, vulga. regula nihil tam naturale ff. de reg.ju. 

jf"" *'* 

Mifcar. concl. 121 Ç. w.38. & novillime Hypol. Mon- quam in noftro hoc cafu acquilitionis , 6c perditiotanct 

in additio. ad Socer. fuum J-*t>«- rú:h - ni s pofleflionis procederé , ut fcilicet ídem fit neceffarium 

ad illius" amiflionem , qued ad illius acquifitionem 

, probat cxprefié tex. in l.fieré quibufeunque*. 

ÍF — Á 1 • 

v 

".' 

tanet in additio. ad Socer. fuum Anthon. Olib. de adió. 

G^lib. l.part. 2.c. 12. num. 14. Eftque f rationis ratio 

quiain praTcribenda fervitute requiritur quaíi poííef- 

Í10 fervitutis , leg. fine poffeffio. ff. de ufucap. quae ha 

..y..^ .y.iunjcunque, 

ff. eo tit. & l. quemadmodum. de acqui. pof. circa cujus 

beri non poteft nili medio patientia? adverfarii , l.pen. 

quidem 1. fere intelledum , quatenus j habet poífef^Q 

f. de ferv. bene not. Caifa, d. confi. 41. n. 1. hac au 

lionem, ficut non acquintur nili animo Sí corpore, 

tem patientia haberi non poteft nifi duobus concur- 

ñeque etiam amittit nili eodem modo, videndi funt 

rentibus, ufu fcilicet fervitutis, 6c quod adverfarius 

Dec. 6c Mayner. ad eandem , Cagnol. in alleg. etiam 

fciat, dicendum ergo eft ad hujufmodi praefcriptio 

l. nihil tam naturale num. y. Sí poft omnes pienillime 

nem neceíTariam fore fcientiam ,'6c patientiam: hanc 

And. Fachin. controver. jur. lib. 8. cap. 21.per tot. 

rationem adducunt Mafcar. deprob. alie, concl. 121 j. 

é)bftat f tamen fortilílme huic opinioni textus ,71 

n. 40. ck. Dida. 6c Calían, ubi proximé. 

quem ad fuam adducit Dida. in l. fi partem $. fi. per 

64 Quam -J- quidem fcientiam , 6c patientiam vult 

fundum , ff. quemadmolum fervit. amit. ubi via' fer 

Ofaf. 6c quos ipfe allegat, in decifi. 176.».4. circa fin. 

vitus non utendo amittitur, etiamfi is , cui legata 

eífe tales ut de eis veré , Sí certé confttt, nec fufficiat fuerit, ignoret legatum,qui quidem text. oppolitus 

quod praefumptivé, idque genérale eífe in ómnibus ex diámetro videtur tex. in allegat. I. & fi forte in $* 

caíibus , in quibus fcientia, Óc patientia requiritur. fciendum, ubi neceílariam fore icientiam domini íer- 

Non me t latet unum uulTc , 6c elle Joan. Longovitutis in libértate praeferibenda , ftatuitur. 

val, in l. Imperium nu. 260. ff. de jurifdicl. omn. jud. 

Huic \ difíicultati oceurrit Joan.Pet. de Ferrar. inJ2) 

quem poftei fequuti fuere Eman. Soar. a Ribey. in 

prad. Tapien, in adió, confef. pro fervitu. fervitus 

additionibus ad Antón. Gom. tom. 2. variar, c. 15. tit. 

aquadudus , n. 29. infin. diftmguens inter fervitutes 

de fervit. ih litera L. Sí Andr. Fachine. controver. 

urbanas* 6c mineas , ut in prioribus non procedat 

jur. lib. 8. c. 22. in littera E. ftrenué contendentcm 

praferiptio nifi cum fcientia, 6c patientia domini, in 

quod imo non fcit in his fcientia , 6c patientia ad 

poftenoribus vero lie , quomodo conciliantur jura 

verfarii neceífaria , idque pluribus probare conanprasdida 

, primum enim loquitur in fervirute urba 

^ tem , quibus adde quos Portóles allegat á nobis infra 

na, ac proinde fcientia, 6c patientia requiritur, fecun 

relatus numer. in fin. Yerüm cüm ii rem fatagant 

dum vero utruftica, 6c ideo eam non expoftulat. 

Hasc

Ha?c -f rJíftinítlO non rlacnit Mafcardo iri fcepe alfega.concIih.i2i5.ri.5Q. 

dicenti de Ferrari en fi quod ipfe 

viderit, an recle fenfent ca in diftindione, Sc quod 

ipfe profcdo Abba. 6c Immolas auctoritate fuperius 

tradita.& gloíT.6c Caftren.6c Areti. ibi enumeratorum, 

quam unios Ferrarii recentioris opinionem pluris lacit. 

Hasc Mafcar. a quo ego id voluiíTem ut paucioribus 

in reprchendendo verbis ufus fuiflet, pluribus 

autem in reddeñda ratione reprehenfionis , de qua 

nec verbum quidem prptulit ullum. 

S

$66 Claufula IV. 

Dices , juxta prasdida eodem modo dicendum lexandri de Cartella contra univeríitatem ejufdem 

videretur , diverfum jus ftatucndum eíTe in acquiíi- villas Bifuldini ad relationem egregii tune Senatoris, 

tione fervitutis urbanas , atque in amiflione ejufdem , nunc Reg. Cancel. Regentis Michael. de Salba,ó: de 

ut tí converfo illud, quod procedit in amiílione fer- Vallfeca fuper fumo de diftridu didas villas contigifvitutis 

rúnicas, ut non fit neceífariafcientia domini, fet dubitari de prasferiptione allegata per nonnulios 

óc tolerantia, quia in ea non intercedat fadum ali- de univerfitate , 8c poíTelTione habendi furnos proquod 

libertatem acquirentis , ílatuatur in acquifitio- prios , 8c peculiares , fuiífetque replicatum pro parte 

ne fervitutis urbanas , in qua , ut fuprá didum eft , didi Cartella non fore de ea habendam rationem , ex 

nullum eft necelTarium fadum praferibentis , inamif- eo quod non habuerat ipfe , nec fui pradecefleres 

fione vero illud ílatuatur, quod in acquiíitione íer- fcientiam, & notitiam didas poííeflionis, nihilominus 

vitutis ruflicas, ut propterea defideretur fcientia, óc die 16. Decembris didi ann. declaravit Senatus pra- x 

patientia domini, quia per fadum contrarium fervitu- feriptioni allegatas locum fore, eo folo motivo , quia 

ti, quod fíat ab eo , qui intendit libertatem acquire- conftabat per legitimum. tempus ad pra'fcribendum 

re, amittatur. ante litem motam , didos particulares habuiífe fur- 

Sed refpondeo fupra tradita de acquiíitione fervi- nos in propriis domibus , ócc. abfque eo quod de 

tutis urbanas , per praefcriptionem, de qua particula- prat en fa fcientia, óc patientia verbum ullum loquuriter 

loquimur, elle intelíigenda non quaíi ad id nui- tus fuerit , quas declaratio li in ea inteliexit Senatus 

lum lit fadum hominis neceflarium , ex eo quod di- prasferiptioni in eo cafu locum fuifle, etiam data 

xerimus, eam confiriere in non agendo óc in non fa- ignorantia domini , eft contra longe, lateque fupra 

g 0ciendo,imófíine fado hominis acquiri nullatenus po- Habilita in contrarium, ac etiam contra aliam Scnateíhcüm 

enim ad id lit neceífaria poíleflio,quasin protus declarationem in alio cafu íimili fadam ibi alpolito 

quid fadi efle dicitur,perea,quoslatéin fuperio- legatam. 

ribus docuimus in hac eadem glo. non poteft diei íer- Ego tamen exiftimo quod debuit Senatus habuif- 

per legitimum tempus ad pras! ... 

ifte ñeri non poreft line £>do hominis , alterum ve- dum particulares illos habuiífe furnos , in quibus verlo 

poft ipf.tm acquiíitum quoad ipíius confervationem, b:s videtur includi fc>entia , ó: patientia, cüm alias 

óc in hoc nullum eft neceftarium fadum , imo ex folo legitima non poflet diei prafcrip'io,ex- fupradidis, óc 

non fado contrario fervituti confervatur. Atque ita íic rem fe habuifle teftaiur nofter Cáncer, poft hasc 

hasc intelíigenda funt, nec alias , nec alio modo, ac feripta vifus , qui bene fadi confeius erat cüm fuiflet 

proinde objedo propolita nihil officit , nec adverfa- advocatus didas univeríitatis villas Bifuldini, in tertur 

his , qua? fupra docuimus , in acquiíitione fervitia p. var. cap. 4. de fervit. n. l )J. 

tutis urbana; per praferiptionem , neceflariam fore Succeflit poftea alius fi n ¿lis cafus , qui, me papmbationem 

icientia,Óc patientia ejus, contra quam trocinante , decifus fuit, fub die 31. Jan. 1609. reprasferibitur, 

quia ad eam femper hominis fadum eft ferente egregio Senatore Joan. Gallego in caufa furneceífarium. 

norum Anthon. Salvador legum Dodoris villa Pag! 

Concludamus f igitur in noftra hac materia fervi- lamofii, contra certos particulares ejufdem villa, in 

; . 7 ' f ~ . ' ~~ '^"-•«'"'«•» -•- 'vvu Uii.iu peí ijuciiuain parueujarem, eo motivo 

domini ejuídem , atque ita in matctia fervitutis nota- folo , quod conftaret furnum pradidi particularis derlas 

de diftridu, quando fcilicet quis per praferiptio- feruifle ad coquendum panes pro habitantibus in 

nem, vel alias ex alio titulo acquifivit quod omnes te- ejus domo neceflarios per tantum tempus fufficiens ad 

nerentur ad ejus feribaniam accederé prp inflrumentis prasferibendum pofíeflionem libertatis contra diftri- 

70. annis retro continuatos per notarios regios in lo- ter informandum mihi dicebat unus ex eruditioribus 

co , in quo erat pradidas fervitutis diftridus , quia aulas Dodoribus, quod cum didus particularis, ÓC 

non conftant eorum notitiam habuifle dominus fer- habitator in domo, ubi ilíe furnus particularis erat 

vitutis, in caufa prapoíiti Minoriflas contra quofdam ccnftrudus , deíineret accederé ad furnum communotarios 

regios, ad relationem egregii quondam Se- nem coquendi fui pañis gratia per tantum tempus, ex 

natoris Michaelis de Tamarit, Scriba Salvatore Ca- eo praslumptio erat fumcudu quod fciverit dominus 

•j- pella. Et idem poftea fub die 3. Julii 1587. declaravit ipfum habere furnum ib propria domo , óc ex quo 

referente egregio tune Senatore , 8c poftea in fupre- non contradixit, libenter paífum efle quod ille parmo 

Regni Aragonum Regente Joanne Sabater in ticularis "furnum particularern haberet : quibus ego 

caufa Joannis Francifci Defpuig , óc Ferrer contra libenter alTentirem niíi viderem repugnare dodrinam 

Juratos , óc particulares villa de Mataro fuper feriba- Oíaf. fuperius relatam in deçifionibus 176. num. 4. 

nia dida villas, cujus caufas eft notarius Benedidus volentis "j" de fcientia 8c patientia deberé confiare ve-85 

Sacares , ubi fuit didum non nocuille dillridui quare, óc certé, nec fJihcere quod prafumptivé nili etiam 

dam inftrumenta recepta , quia recepta fuerant clan- viderem quod non videatur elfe neceflariaconfequenculum 

, qua non conflabat pervenifíe ad notitiam tia, ifte particularis habebat furnum proprium, ergo 

dominorum notaría. Et idem denique poílea, mead- non accedebat ad communem , 8c fi non accedebat , 

±. vocato,die io.Novemb. 1607. declaravit in caufa Re- neceífario id videbat dominus unde oritur ejusfcienverendi 

Abbatis , óc Monalterii villa Bifuldini contia , óc ex quo non apparet de aliqua contradidione , 

tra univeríitatem didas villas, & quofdam notarios tolerantia, óc patientia, non (inquam) eft hac neceí- 

Regios fuper íimili notaria de diftridu, referente fana confequentia, quia poterat eífe quod non acceegregio 

itidem Senatore Jofeph. Ferr. óc feriba Plie- debat, ÓC tamen id non recognofcebat, nec recognoronymo 

Bofch. cujus caufa proceflus exemplar poteft fcere poterat dominus pras multitudine populi , qui 

eífe pro ómnibus diftriduum caulis , quia multa ibi ad ejus furnum quotidie accedebat , máxime cüm 

leguntur exemplaria ad propoíitum diverlis tempo- hujufmodi furni communes foleant regi , óc guribus 

de eadem re fada. bernari , non per ipfummet dominum , fed imo 

%2 Bene f verum eft cüm de anno 1604. in caufa A- per colonos, & arrendatores , feu fámulos ad id 

prafe-

GloíTa XVII. 

g^prasfedos> a quorum -j- fcientia , óc• tolerantia non* 

• arguitur ad fcientiam 6c toleraiuiam domini, ut plu- - 

ribus probat Calían, in fape alleg. conj. 41. num. 28. 

•lib. 1. . y. 

8t Quomodo "t autem fcientia, 6c tolerantia in hac 

noftra materia probeotur,vel prasfumantur ultra communia 

, quae adducunt paflim Dodores, de quibufque 

nos faspias egimus in diveríis propofitis in hoc 

tradatu, docet peroptimé pluribus Caífana. conft. 39. 

per multos num. ad quem ibi, 6c i n duobus conlT. 

fequentibus , de hac materia, pleniííime compadis > 

recurras quoties cafus tibi in ea difputandus contigent. 

¡ ' . «1 

35 An autem f fupradida de fcientia , 6c patientiae 

probatione requiíita in prasferiptione horum jurium 

mcorporalium , habeant locum in prasferiptione 

tanti temporis, cujus initium memoriam hominum 

excedit, non eft quod pluribus hic difpútemus poftquam 

Dida. in alleg. init. 2. har. relecl. reg. pojf. 

numero 8. ver. tertio , fupra , pleniííime articulum 

examinavit , 6c nos non nulla tradidimus de immemoriali 

in hac eadem glo. quae apprimé conducunt 

ad veram, óc certam hujufee rei habendam refoiutionem, 

ex quibus dicendum videtur in hujufmódi 

cafu immemorialis prasferiptionis nuUatenus 

fore neceflariam fcientia?, Óc tolerantia; domini, 

contra quem prasferibitur , probationem , fed folum 

¡tanti temporis curfum fuíncientem efle ad fervitutem 

, vel illius libertatem refpedive parandam, infinitos 

pené Dodores tenentes in prasferiptione immemoriali 

horum jurium incorporahum non requi- 

^ ri domini fcientiam, 6c patientiam adducit Ofaf. dec. 

lor. nu. 20. ubi hanc dicit communiorem , ac. ere- ; 

briorem Dodorum fententiam, idem pulchré probat 

Hieronymus Portóles in fcho. ad Moli. 4. par. 

verbo , prçfcr. num. 51. éf $2. addit poftea num. 53. 

plures eíié , qui teneaut fufficcre quod probetur ufus 

fervitutis per 30. vel 4-Ó.annos ut non debeat fcientia , 

6c patientia adverfarn juftificari. 

Notanda eft egregia Anthon. Fab. definitio 9. fab. ^ 

tit. de fervit. & aqua, qu1.efl.2q,, libró 3. fui Cod. ubi 

aíferit quod licét in praeferiptionibus ordinariis non 

fuíficiat probare fimpliciter me per tantum tempus , 

quod fit ad illas neceflarium, aliquid fecífle, quo.jus 

fervitutis acquiíivifle dici poílim ,.nifi etiam aiiegetur 

me id jure fervitutis fecifte, nihilominus ( inquit ) 

id non requiritür in curfu immemorialis temporis , 

cum (inquit) immemorialis poffeílio jus prasbeat, 6c 

lit loco tituli conftituti , tanti fiquidem temporis 

lapfus omnem omnino excludit praefumptionem violentas 

aut clandeftinas aut prascariae pofleflionis, qua 

prasíumptidne ceífante neceflario fit confequens ut 

jure fuo ufi fint qui per fundum tuum iverunt, ócc. 

gy Et quia -j* hasc fervitotum materia magis jn praxi 

exercetur circa furnos, molendina, feribanias 

de diftridu , quibus eft quotidie inter homines difceptatio 

, óc contingit perfaspe , imo ita ut plurimum 

fit, quod caufas quae fuper eis moventur , inftituantur 

contra dúos, aut tres , aut plures , aut 

pauciores tantum, non contra .alios, quia plures 

non fint, qui faciant contra diftridum , vel abas , 

vidi fuper hoc dubitari nunquid ficut dúo illi, aut 

tres qui in fententia fuerunt tantum condemnati, - 

contra quofqpe folum caufa ducebatur , quia ipfi 

tantum , 6c non alii reperti tune fuerant contradicentes> 

funt in fententia inde lata compreheníi, 

. íic etiam compreheníi dicantur quicunque eos poftea 

fequantur, talíter quod imperpetuum quotquot 

poftea fucceíferint homines , compreheníi in eadem 

fententia , 6c condemnati cenfeantur ad illud 

idem, ad quod illi, contra quos caufa ducebatur , 

condemnati fuere , vel non. Qua in re diutius 

. immorari non duxi efle operas pretium , *fed remitiere 

me ad Jacob. Cáncer, lib. 3. var. cap. 17. 

367 

de fent. éf ear. execa. numero 160. ubi affirmati- + 

vé concludit , óc decifionem noftri Senatus adducit 

fadam in caufa collegii notariorum regiorum civium 

Barcinonae contra.notarios non collegiatos, qua declaratum 

extitit hujufmódi fententias habete tradum 

fuccelfi vum , óí afficere omnes quotquot poftea venerint, 

poífeque contra eos, etiamíi non fuifle nt 

citati, intimatione tamen fada exequi, quam decifionem 

nota , quia fimi lem alibi forfan non repenes, 

6c negocio magis accommodatam , quod tradamus , 

al legat pro eaGuid. Pap. dec. C49. cui tu adde Meno, 

befte loquentem , in conf. 390. num.y¡. éf 38. ubi 

dicit ut aiiqua fententia lata contra aliquot noceat 

aliis fuíficere quod eadem fit caufa, óc eadem conditio 

perfonarum. 

Supradidam \ declarationem,quam Cáncer refert,88 

obtinuerat coliegium notariorum prasfentis civitatis; 

contra quofdam notarios non collegiatos , quod idem 

poftea oportuit pati legem , quam ipfum tuliíTet*: 

cum enim contigiflet proferri in Senatu de anno lóu. 

referente egregio Senatore Jofepho Ferrer, quandam 

fententiam in favorem quorundam aliorum notariorum 

noncollegiatorum contra ipfum collegium,quam 

infra habebis, Óc coram egregio etiam Senatore Jacobo 

Puigmija de eodemânno difceptaretur,me cum 

aliis advocato,nunquid proficeret eadem aliis notariis • 

fimilem caufam, 6c conditionem habentibus, licét in 

fententia exprefse non comprehenfiY. dectaratum 

extitit quod nc,6c teneri coliegium prasdidum obfervare 

cum quibufeunque aliis notariis quas obfervanda 

cum regia fententia lata dido Ferrer referente prascepta 

, & jufta erant, ut contra eos procedi poflet, ut 

exiflim'abat coliegium , per viam regaliae in vim-ufatici 

judicium in curia datum, tanquam contrafadores 

regias fententias in favorem collegii alias latas, ÓC 

íic fuit declaratum obftare femper exceptionem rei 

judicaise in vim fententias latas referente Ferrer 111 favorem 

aliorum ( inquit Senatus ) ejufdem artis, 6c de 

eodem cafu, do nec adimplerentur quaeadimplenda declaratum 

fuerat referente Ferrert fuit hasc declaratio 

referente Puigmija fada die 13. Julii didi anni 161 j. 

Scriba Michael Joannes Amat. 

Sed fi -J- poftea qui veñerint difeurfu temporis 110089 

citati in caufa , nec exprefse compreheníi in fententia 

condemnatoria contrafecer.int, vel contrafacere 

voluerint fententias, dubium eft quomodo fit 

fuecurrendum ei, qui obtinuit ? Refponde , quod 

faciat eis intiman fententiam juxta formam traditam 

in proviíiwie'fúperius enarrata , 6c quia intimatione 

fada eodem modo fententia afficit eos ficuti fuiífent 

exprefle citati, & condemnati, ilf,in dida proviíione 

habetur ^ inde fit quod fi poft modum ,non acquieverínt,fed 

contraíecerinf,potcrit contra eos agi criminaliter 

per proceífum regalias in vim d. ufat. judi. in 

curia datum, de quo tantifper egit nofter nub. Ludovicus 

á Pegue, in prax. cap. 17. per tot. prout didum 

poftea collegium procejjijfe íegitur in caula ea ratione 

mftituta ad relationem egregii Senatoria Michaelis 

Sala tune judicis regias curias , Scriba Micha. Joan. 

Amat. 

Ad verte tamen f quod fupradida intimatio, &90 

notificatio non fufficit quod qualitercunque fiat, fed 

neceffe eft quod fiat fimul oftenfio feripturarum, ita 

ut videri, legi, óc intelligi va!eant, vel detur copia earum 

fimul cum mandato,proteftantis, alias no ti conftituit 

in mora proteftatio , Óc intimatio in his rebus,-, 

quas nobis cum adas non funt, nec geftae,ideo juftarn 

.habemus ignorancias caufam, prout pulchré Bart. probat 

integ. quod te. num. l^.jf. fi certum petat.Surá.confi 

22.numer. 12. éf 13. ifdem Surdusdectf. 440. num.i 1. 

éf 13. ubi fignanter dicit quod ad hoc ut proteftatio, 

quas fit per procuratorem conftituat in mora, neceífe 

eft tranfmittere parti copiam mandat i , Afflid. decif. 

316. numero $. fundantur haec inl.fi quis 

H h 4. infició-


inficiatas fi. depof. leg. qui in alterius, de reg. jur. & 

ciernen, caufam, deelecl. quas jura iidem Doctores allegant. 

Ob defedum hujus diligentias, quse fada non 

fuerat per collegium notariorum prasdidorum in caufa 

fuperius mentionara, fed fimpliciter extiterat intimatio,óc 

notificado fada fine oftenfione,óc traditio ne 

copias poteftatis proteftantium, óc fcripturarum, quarum 

ratione fiebat proteftatio, licet alia pars id requif 

íiviflet, declaravit Senatus referente egregio Senatore 

Jofepho Ferrer. 17. Maij 16*11. in caula fupplicationis 

locum non fuiífe, nec eífe pro nunc provifioni 

regabas in vim ufatici judicium incuria datum, contra 

eos, quibus fie, ut didúm eft , fuerat fimpliciter 

proteftatum abfque copia prasdida, vel legitima 

oftenfione fcripturarum, not. eft Micha. Joannes A- 

9 l 

mat regius feriba mandati. 

Ex his f moneberis quod fit facienda proteftatio 

alicujus rei ratione, quas contra eundem ipfum adveríarium 

tuum fit acta, óc gefta, fuíficit fola proteftatio, 

Se intimatio abfque ofteníióne fcripturarum. 

Se traditione copias illarum, quantumvis de eá 

proteftetur, fi vero ratione alicujus rei cum eo non 

geftas neceífaria utique ea diligentia erit , & fuper 

omnia tradenda erit copia poteftatis requirentis, íi 

fecus agatur deviabitur proco! dubio áredo tramite, 

prouti ex fupra addudis liquet luculenter. 

02 Dubitatum -j- etiam in eadem caufa fuit, quod pulchrum 

eft fcire, Se quotidie contingible in fadó,nec 

á materia diftridus , quam tradamus, deviat, nunquid 

ifti notarii,contra quos fuerat proceífum per regaliam 

in vim uíat. prasdidi, potuiflent fupplicare á 

proviíione contra eos fada in vim cap. 10. car. anni 

1599. dubitationem movebat quod dida conflitutio ' 

non rífpiceret praeterita, ad tradita per Borrel. ad 

Dellug.in fpecu. Princ. rub. a\. jf. leges regnis verbo , 

femper, qui citat Medices in tratla. de legib. & fatu. 

parpe 4. quafi. 3 5. per tot. Se latius per Alderá.Mafcar. 

in tradd. de interpreta, fatu. conclufio. 13. & uhim. per 

tot. Regalia autem contra inobedientes regias fenten- 

• tías fada dicebátur multo ante curias prasdidas, quas 

continuabatur contraeos, qui de novo fucceífutemporis 

volebant recipere inftrumenta in prasfenti civi- 

' tateBarcínonas contra tenorem didas regiasfententias: 

Sed quamvis fuiífet formaliter idoppofitum, non ta- 

• men fuit de eo habita ratio, ex eo quod contra iftos 

notarios, qui prastendebantur contrafeciífe poft curias 

, Se illorum reípedu non poterat diei ve tus ÓC 

antiqua regaba illa : abfurdum enim eífet quod ante 

contrafadionem eífet, óc diceretur qgjs regaliatus, 

contrafadio autem, ut didum eft, prast en debatur 

poft curias, óc poft curias fadá fqerat próvido 

contra eos , ergo ex tune , óc non antea, diei debebat 

contra eos regalia fada, Óc fia comprehenfa 

fub difpoíitione didi c. curiae, óc fubjeda fupplicationi. 

Accedit quod íi fententia regia non afficíebat notarios 

prasdidos nifi a die notificationis , prout íupradidum 

eft, inde fit quod quoad eos vetus regalía 

talis dicí non potuit, nec poterat, cum quicquid 

antea adum eífet, non eífet punibile. Et cum his 

finitur hasc glof. 

SUMMAR1A. 

1 Cenfus fignificationes, qui tradiderint, remifive. 

2 Cenfus in noflro propofito fumitur pro omni eo, quod. 

annuatim folvitur. 

2 Cenfus tribus modis conftitui folet, & potefl f & traditur 

primus modus. 

4 Cenfus refervativus quis dicatur. 

5 Cenfus conflitutio fecundo modo, quando tranfertur 

res in alium quoad dominium utile, diredo retenta 

cum penfone annuafuper re percípienda. 

6 Emphyteuticus contraclus dicitur per mi (fus tam de 

jure canónico,quam civili. 1 

7 Cenfus emphyteuticus folet communiter canon appeilari. 

8 Cañones nomen latius patet quam cenfus, 

9 Cenfus tertio modo conflituitur cum quis fuper re fita,. 

nec tranjlata domino diredo , nec milis in alium, 

annuam penftonem percipiendam imponit. 

10 Cenfus conjignativus quis dicatur. 

11 Cenfus confignativus dupliciter conftitui poteft , vel 

ad imperpétuum , vel ad vitam. 

12 Cenfualia qua frequentantur Cathalonia, &in regno 

Valentía funt cenfus illi confignativi, qui de jure 

communifolent ad imperpétuum conftitui. 

13 Cenfualia mortua quare dicantur tn Cathalonia} & 

nu. feq. 

14 Manus mortua quare appellentur ecclefia?, univerfitates, 

communitates, & collegia. 

1$ Univerfitas femper eft eadem licet moriantur , ó* 

poftea mutentur omnes de univerfitate. 

16 Mortuum qui dicit finitum, & fopitum dicere videtur. 

las mortua dicitur qua efl finita , & perempta, 

ibidem. 

Amortizatio an bene dicatur in ea fignificatione in 

qua eam ufurpamus in Cathalonia, ibidem. \ 

17 Cenfus confignativi ad vitam conftituti materiam 

qui tradaverint. 

18 Violaría in Cathalonia, & tn regno Valenticetippellantur 

cenfui confignativi, qui folent ad vitam 

conftitui. 

ip Violaría dicuntur quia violantur y & folvuntttr per 

alicujus mortem, ideo factle pereunt ut viola. 

20 Vel etiam quia antea violaría a vita, nunc violaría 

corrupto vocabulo, folebant appeilari. 

21 Cenfus refervativus non eft in ufu in Cathalonia, 

nec fere in aliis provincíis. 

22 Cenfus emphyteoticus eft qui in Cathalonia proprie 

& communiter cenfus appellatur. 

23 Pretium non concurrit in contradu emphyteutico. 

24 Intrata non eft necejfaria in contr aclu emphyteutico. 

2 % Emphyteuticus contradus fe obnoxias eft,ob lafioncm. 

difpofitioni \. 2. Cod. de refeind. venan.-ficuti 

; 

alii contradus, & num. fequent. ubi decifiones. 

26 Emphyteuticus contraclus an refeindatur propter lafionem 

quando reperitur poflea in re emphyteutica 

thefaur us antea abfconditits remiffive. 

t ítem an quando efl temporaliter celebratuO, & efl jam 

_ finitusy & funt fruclus confumpp , ibid remiffive. 

27 Canon ju flus, fecundum unam opinionem , dicitur 

in contradu emphyteutico quando res efl inutilis, 

& parvi reditus, quijn viginti annis aquat juftum 

valorem. • 

Si vero res fint pretio fa, & multorum frutluum, catión, 

& penjio debent efe tanto? quantitatis, quanta 

fiunt reditus annui minus fexta parte, fecun-t 

dum eandem opinionem, ibid. 

28 .Canon qualifeunque potefl ejfe, etiam valde modicus, 

in contratlu empbyteufis , fecundum aliam 

opinionem, & num. 61. cum feq.. 

29 Contradus, an fit emphyteuticus, an locationís, dignofeitur 

ex magnitudine, vel modicitate penjionis» 

quapro eo folvitur , taliter quod fifit magna 

locado judicabitur , empbyteufis vero, fi módica. 

30 Canon non di judie atur pro quibus pro?diis folvatur 

ex eo quod magnus, vel tennis* & prcedia magna, 

vel tenuia, quia contingit fiepius modicum canonem 

refolvi pro, re magni valor is. 

31 Ecclefia canon in fuis contratlibus emphyteuticis 

% potefl efe magis tennis quam in aliis. 

Ecclefia ¿debet effe juftitia cultrix,& in ea fuper abundare 

bona fides, ibid. 

32 Emphy teota fiubvenitur quando eft la fié in eenfu, li- . 

cet non fit ea ultra dimidium, ubi decifio Senatus 

Pedemont. 

0

GloíTa XVIII. Pars I. 

369 

a%. Ecclefiafemper cenfétur utilis contradus emphyteuticus 

etiam cum módico 1 

cenfi,. quia non potefl ipfi. 

fuá pradia colere. 

|4 Canon in emphy teufi Ecclefia fecundum aVam opinio* 

nem-, debet aquivalerefrudübus ut dicatur contraclus 

in ejus utilitatem celebratus , , 

ut juftus diei poffit., infpicienda efl Eccleclefia 

conditio ,an dives fit, vel tetiuis , & n. 68. 

& 69. cum feq'. 

JO Canon ut juftus ne fie videatur, diflinguxnlum efl , 

fecundum aliorum opinionem , inter emphyteufes 

Ecclefiafticas , ¡feculares. 

40 Canon ut judicetur juftus in emphyteufibusfecúlari- 

. bus , fi nové res conceditur, regutahitur fecundum 

quod confuetmn eft in locis vicinioribus; fi vero eft 

'. emphyteufis ,• antiqua fiet ficuti alias eft folitum , 

& n. 73. cum feq. 

4* Canon potefl efe in xmphyteufi'-, fecundum aliquo 1 

- 

rum opinionem , quantumeunque modicus abfque 

mf- eo quód pojjit propterea contradus refeindí , fed 

poteft reduci ad debitam quantitatem arbitrio boni 

viri, & n. 90. 

42 Minori la fio in pretio, nónin venditione ex eo quod 

non expedir et venderé, non datur reflitutio' nifi 

ad fupplementum pretil, & n. 9 J". 

43 Canon diverfimodé confideratur refpedu rerum flerilium, 

# fozcundarum, fecundum autloris opinionem. 

44 Emphyteuticus contradus primó , & principaliter 

adinventus cenjetur pro meliorandis fterilibus , 

& infruduofis rebus. 

45 Stabilimentum dicitur in Cathalonia in emphyteufim 

conceffio. 

•» Emphy teufis rerum fterilium, & incultarum non fubjacet 

legibus aliar um frudificantium , ibid. 

Pater poteft , non obftante hareditamento fiiorum 

concederé in emphyteufim res ruinofas comprehenfas 

in hareditamento, ibid. 

46 Solemnitates non requiruntur in Emphyteitfi Ecclefiaftica 

rerum fterilium 1 & incultarum. 

47 Canon ut jufté conftit itere tur , deberet fieri aflimatio 

rei qualifeunque effet, & fuñiere pro canone id 

quod in viginti annis aquaret juftum rei valorem r 

& n. feq. fignanter n. 70. 

49 Intelletlus ¿. fan&iffimas , in auden. de alien. & 

emphy. 

50 Intereffe in Cathalonia communiter folet taxari ad 

rationem quinqué pro centenario. 

5 1 

54 Valor rei quomodo deprebendatur, an ex aftimatione 

, an exfrudibus. 

Venfof es folet pro quantitate fruduum t quos reddit. 

$6 Valor rei probatur optimé fi probetur tot reddere fru- 

Cius annuatim , qui funt t anti valor is. 

57 Valor rei multis modis dep rehén di potefl, remiffive» 

58 Valor rei arbitrio judicis rélinquitur , quomodo de- 

-. prehendendus fit. 

59 Valor is probado, qua fit refpedu fruduum. qui ex re 

percipiuntur , dicitur fubfiáiaria , quando fcilicet 

. non poteft aliter fieri. r 

60 Valor rei juftus dicitur, quem valor fruñuum qui an- 

. nuatim recipiuntiir y conficit in viginti annis.. 

62 Canonin emphyteitfi nullam habet rationem mercedis 

, nec pro ea datur , fed in recognitionem dominü 

diretli f & ». 6$. ubi declaratur. 

63 Emptio fubfftit cum uno folo nummo pro pretio. '- 

64 Canon in emphy teuft bene verum- eft quod fufjfcit 

quilibet pro illius validitate quantumvis modicus 

fed quod fit magnus, & grandis nihilominus non 

repugnat natura contradus. 

66 Canon potefl efe magis tennis in emphy teufi quando 

datur pingáis intrata, quia unum cum aleo conjungitur 

ad conficiendum juflum rei valorem. 

67 Remedium 1. Cod. de reícín. vendit. habet locum 

t-zm refpedu unius ex contrahentib. fi minus jufto 

vendióse, quam refpedu alterius fi cofias émk, nec 

eft differentia inter unum \ & alterum. 

68 Correlativa par i modo judieantur. 

69 Lafio confider atur refpedu dató, & accepti 1 no% 

fecundum qualitatem perfonarum, anjfint divites 

y vel pauperes quando agitur de refeináendo 

contradu.' 

70 Lafio ad refeifionem contradus , ut dicatur fufficiens 

ex fe ipfa eft confider anda , nec ad id funt 

confiderandi refpedus , ó* ibi declar'atur per 

exempla. 

71 Lafiojquomodo confideretuir in contradibus ,*tjut¿ton. 

'izffliñt correfpedivi. 

72 Lafio ut detegatur , infpicienda eft qualitas contratius. 

73 JEqualitas omnímoda vix eft quod in duabus rebus 

diftindis reperiatur. 

74 Solitum quando quid dicatur remifive. 

75" Canon ille dicitur juftus in rebus antea folitis concedo 

in êmphyteufim pro quo antiquitus illafue- 

' runt alias conceffa, fi flatum res non mutaverint, 

ubi decifiones Rot. Rom. * 

76 Valar rei non dicitur jufté confideratus nifi dedutatur 

id , quod eam facit minus valere. 

77 Paclum de retrovende'ndo an minitat juflum rei Valorem., 

ubi plures decifiones pro afirmativa. 

78 Paclum de retrovenden do mtnuit valorem- rei in 

tertia parte , ubidecifio Senatus Sebufiani. 

So Dominium utile tantum transfertur in emphy teufi 

dido penes dominum remanente. 

81 TJominus directas habet plura commoda , qua ei 

ob veniunt propter retentionem diredi dominii ih 

emphyteitfi i & qua fint. 

82 DireBum dominium in Cathalonia aflimatur communiter 

ad tertiam partem valoris rei. 

83 Amortizado-quomodo fiat. 

84. Intrata qua folet dari in emphyteitfi , fjf alicujus 

confider adonis •» ad dignofeéndum juftitiam cen- 

Valor cujufeunque rei optime deprehenditur ex re- ' fus, ó* »í Se. ubi declaratur. 

ditibus viginti annorum, 

52 Aumenta vidua taxantur habita ratione ad quan 

8 % Lafio diverfimode confider atur in emphyteuft atque 

in alus contradibus , & quare. 

titatem dotis, fcilicet quinqué pro centenario , ubi 

dec. Senatus Neapolitani. 

5.3 Alimenta taxantur in Cathalonia ad rationem quinqué 

pro centenario quando ador i taxantur pendente 

lite , idque habitu ratione ad quantitatem, qua 

petituf. 

86 Emphyteuticus contradus in Ecclefiafticis propter 

illud folum refeindi poteft quod fu cum magna 

intrata* Ó módico cenfu celebratus , ubi 

decifio. ' 

87 Intelledus S. Conc. Trid. feifio.25. c 

- 1 

*• verficñé 

repraefentdta. 

§8 Cano¿

Í7° 

Claufula IV. 

88 Canon ut jufte eonftimatur attendenda funt circum- 118 Sétimo generalis g éf indefinitus non trahitur ad fié» 

ftantice occurrentes, éf confuetudo loci. tura quando refukaret máximum prajudicium. 

8o Lafio minor an fufficiat in Ecclefia, quam in aliis t\Q Inteíletlus c. 49. cur. anni 1599,- • • 

remiffivé. JEquitas qualis cenfeatur per jura patria prohibita 

-90 Atlio datur ad refcifionem totius contrañus in Eo- Doctoribus regii con filii, ibid. 

clefiaflicis quando non efi jufta penjio confiitut a , 120 JEquitas , quam fibi\ quídam fuocapite fingunt, dinon 

ad illius fuppletionem , quod tamen ficut canda potius efi dúplex iniqúitas. 

efi i n laicis. 121 Stérilitas éf rei deterior año qualis , éf quanta de- 

91 Alienationes damnofa , qua fiunt de rebus Ecclefia 

nulla funt. 

#2 Claufula. ii in evidentem. in rejcriptis Apqftolicis 

cenfetur appofita pro forma , qua non fervata 

corruit atlus. 

93 Alexan. Rauden» opinio in hoc reprehenditur. 

•$a¿ Corruptio non derivatur a verbo corruere. 

95 Minor lafus in pretio , an reftituatur ad illud, an 

ad totum contr atlum. - 

$6 Adío ad fuppletionem jufta penfionis datur tantum 

in laicis emphyteufibus, non ad contraclus 

refcifionem. 

Gloffa XVIII. Pars !. 

37* 

Jto/ non fie eft i'ti Cathalonia, ibid. decif. 

,44 Cenfus an praferib antur pro parte* 

tanquam quid ab ea feparatum. 

H5 

Debitor folvendo partem dicitur agnofeere totum 

iy6 Intelletlus text usía 1. ex parte, de cenfib. & nu. 

debitum. 

fequentibus. 

177 Interpretatio fit de mediocri in diver fisfiummis. 

Pars negans fulcitur argumentis a. fimili, ibid. 

178 Minor quandoque fignificat mediocre * Úf fie me-¿ 

146 Pars afirmans aliis argumentis probatur. 

dium inter máximum, & mínimum. 

147 Dif indio accommodata ad propofitum quod aut 179 Mínimumfequimurinobfeuris. .* 

cenfus debentur ex eadem concejjione , aut ex di180 

Intelletlus 1. diem proferre, §. fi plures, ff. de 

ver fis. 

recept. arbit. 

148 Partis per receptionem conftrvatur jus m toto * 181 Judices fi funt pares qui abfolvunt cum illis, qui, 

quando ille qui recipiebatfolebat fibi plus deberi. condemnant, abfolutus reus manet,ubi decifio. 

149 Intelledus 1. is qui ff. quemadm. ufusfr. amitc. & 182 Jacobi Cancerii circa fupra tradita opinio. 

num-, feq. 

183 Cenfus tritici* vitti, olei, an debeantur in genere*) 

150 Servitutes rufticorum pradiorumfunt individuo? , an in fpecie. 

ideo per ufum partis , eo modo quo per partem 184 Triticum non prafumitur durare ultra triennium* 

ufus potefil confiderari, retinetur jus in toto abfque & ideó ultra illud tempus peti non poteft, fed. 

alia diftinclione. 

aflimatio tantum. 

Creditor, qui fciebat majores ufuras deberi-, fi reci185 

ínterejfe, feu valor quanti plurimi quomodo crefpiat 

minores, fibi prajudicat. 

cat in his,qua debentur in genere, & in his, quos 

Scientia in creditore recipiente partem debiti quod in fpecie, éf num. 20. 

plus fibi deberetur, potius videtur nocere deberé 186 Praferiptio triennalis habet locum in trinco, 

eidem, quam proficere, idem, ibid. 

quod debetur in fpecie. 

Intelledus 1. qui femiffés. ff. de ufur. & 1. adver 187 Remiffio penfionis an fit facienda propter guerree 

fus, C. eod. 

impedimentum. 

Vfura dividitur in majorem, Úf minorem. 188 Tritici, vini, & olei cenfus deberi in fpecie plures\ 

iy4 Species una non efl pars alterius. 

funt, qui volunt. 

Promptiores funt leges ad líberandum ab obliga 

if 

189 Triticum, vinum, vel oleum y qua debentur ratiotione, 

quam ad eam indueendam. 

ne certa rei> dicuntur deberi in fpecie,& ti. 192. 

L. qui femiffesff de ufur. Se 1. adverfus , Cod. ubi declaratur, & num.199. 

. eod. conciliantur cit. 1. creditor. §. final, ff. de 190 Cenfus perit per empta re, fuper qua conftituitur, 

fdldtion. 

num. 188. ubi declaratur. 

i;6 Ufusfrudus, & ufus fpecies dieuntur fervitutis 191 Genus nunquam perit-. 

mixtee. 

-y~t 193 Pecunia -•—-»••— "V" non « debetur ' V H H I *«- qui dominus 

dicandus, vel ut totum. < 

eft. 

161 Solvijfe in debitum potius quis prafumitur , quam 

198 Cenfus ut deprékendatur , num bigénere, vel i» 

fidem cautionis agnovijfe. 

fpecie debe atur, infpicienda eft forma conceptio- 

162 Solvens partem five ut partem five ut totum nun- 

nis iüius. 

quam prafer ibit in foro poli.quando fcit plusdeberi. 190 Tritici certa menfura quotiefeunque promittit ur 

Sed quid in Cathalonia», ubi non cur atur de bona* fimpliciter cenfétur promitpi in genere, non fie. 

vel mala fide} in praferiptionibus, ibid. • quando ex certo fundo* 

163 

Solvens partem debiti poft adimpletam totius 200 Intelletlus tex.in 1. inter ftipulantem , $. facram, 

foluta. ver. vini autem, ff. de verb. oblig. 

164. 

Declaratur in.prafcriptione ft anuaria trium,. vel 201 Cenfus gallinarum, & fimi!es folvt' debent in vivir, 

quatuor annorum* fecus in praferiptione trigin non in mortuis. 

ta, vel quadraginta annorum. 

Animal mortuum non dicitur animal, ficut nec ho-, 

Solvens debitum praferiptum, an repetat condiclio~ vio mortuus homo. 

ne indebiti, ibid. 

i6< Praferiptio 30. vel 40. annorum* licet non tollat GLOSSA XVIII. PARS I. 

naturalem obligationem, non tollit illius effedus 

quod fecus eft in fiat ut aria. 

Et cum ómnibus cenfibus , &c. 

166 Praferiptio cur admittatur in parte in cenfibus 

emphy teuticis,, & non in toto. 

De cenfu reíervativo , qui fíe quando trans- 

167 Canon eft de efenría, éf fubftantia contraclus fertur res in aliquem tam quoad dire&um, 

emphyteutici, fine quo confiftere non poteft. quám etiam utile dominium, certa penfio- 

168 Uniformis debet efe refolutió ut praferiptio ex ea 

inducatur ubi decifiones noflri Senatus. 

l6*p -Etiam fi temporis immemorialis praferiptio, feu 

pojfejjib foret. 

I70 Minor in fipeciebus non ineft majori. 

ne fuper ca reíervata, & de ceníu emphyteutico 

, qui fit quando transfértur res in 

aliquem quoad utile tantum dominium, 

directo retento. 

|Éi Minor quantitas ineft majori. 

Sententia arbitrorum Uta in diverfis fummis te- 

Ç^MimV-J- 

\^ft bus, in 

variis 

quibus 

verbi, 

tradendis 

cenfus* 

multum 

in jure ufurpationielaborarunt 

" net in minori. 

»73 Majorem quantitatem folvetvs cenfétur etiam fol- 

Domini Soto ub.- 6. de jufii. &jur. qu. f.art. 1. Didaci 

á Covar. lib. 3. var. c. 7. num. 1. Vetaf de jur. emph. 

veré minorem. quafi. 32. Pet. Foller. in pr'ag. Reg. Alphon. de cenfi 

174 

Pojfefio non acquiritur fine animo* non fine pofefi verbo, cenfus, infi. Brifon. Otom. Venutius,& Praete. 

fione praferiptio. 

«7í Minor fumma ineft majori tanquam pars, 

verbo, cenfus* Se alii plures, quos refert Felicia, de 

non Solis ro?». 1. de cenfi in prafa. n. 3. Alvar. Velaf. ubi

372* Claufula IV. 

lupra, quibus adde Hypol. Montaner , qui non mi- Hujufmódi f cenfus dupliciter conftitui folent ) i r 

norum , quam fupradidi, in enarrandis Dodoribus vel in perpetuum, vel etiam ad tempus, pata ad vipene 

infinitis, qui hac de re egerunt, adhibuit dili- tam ejus, qui pecuniam dat, vel alterius prouti congentiam 

, in additione ad cap. 7. & 8. praxis Antho. veniunt pacifccntes. De cenfibus , feu cenfualihus 

Olibapdfrt. 2. lib. r. Leonar. Lasílum Societa. Jefu,

Gfcfla XV1ÍI. Pars I. 

20I0CO fuperius allega, vel etiamf quia antea vidolana, 

nunc corrupto vocabulo violaria , folita eflent appel 

iari , eo quia ad vitam dabantur. 

21 His fic r|- pra?fatis fupereft ut a^j^ngulorum membrorum 

divifionis cenfuum , Sc cujuflibet earum ma 

terias explicationem, Sc enodationem deveniamus, 

Et primo quidem quod attinet ad primum membrum 

divifionis, quod agebat de eo cenfu , qui fit cum quis 

rem propriam in aíiüm trahsrert & quoad diredum, 

8c quoad utile dominium cum pado quod .accipiens 

teneatur annuatíirrde certo cenfu , Sc peníione dan- 

¿a\ refpondere , non eft quod in prasfenti in illius 

explicatiope tempus conteramus, cum in hac patria 

non lit talis contradus in ufu , qec feréin aliis pro- 

vi nciis , prouti de fuá atteftatur Joan. Pet. Surd. conf. 

162. ».4. vol. 2. Et licet in Cathalonia foieant fieri 

contradus, quibus res propria traditur alicui abfque 

eo quod aliquid aliud reípondeat tradenti accipiens, 

praster annum quandam penfionem, tamen is contra 

dus non eft ifte ,' de quo agimus, celebratur enim 

prius verus , & realis inter contrahentes emptionis & 

venditionis vel contradus certo pretio in pecunia 

confl i tut o , poftea vero ex pecunia praedida debita 

creatur cenfus, quod cenfuale apud nos appellatur , 

ad ratic#em folidi pro libra , prouti in his, in qui 

bus intervenit pecunia numerata , quod quantum dif- 

tet ab hoc noftro contradu, nemo eft qui non videat: 

an autem hoc .modo poflit ceníus crean e:r infrá di- 

cendis apparebitclaré , ac manifefté. ^¿í, 

12 Quod -j-attinet ad Ctcanáam fpeciem contradus 

cenfualis, quem diximus fieri quando ab habente 

utrumque dominium in re , tam diredum , quam uti 

le , alteru$? ex ipfis , utile fcilicetîn alium transfertur 

cum pado quod ejus nomine translerenti quid annu- 

um reípondeat, illud imprimís notamus quod hujuí 

modi penfio i(fi noftra Cathalonia proprié cenfus ap 

pellatur , Sc communiter de hoc cenfu intelligimns, 

qua ndo de cenfu verba facimus.. í 

25 In hoc -|- contradu non eft quod difputemus de 

jufto illius pretio , qualeque ac quantum illud debeat 

efle ne dicatur ufur. in 

trada. de aliena, rer. Eccléf.yctbo, profuturum, num» 

po. Ó^.Cayal. decifio. 30. num. 87. & 9?• de contrac!, 

par. 2. Anthon. Marc.de Cambas in fuo conf. in inc 

materia edito : ac poft didam decifionem Cavalcani 

pofito num. 22. íi vero fit res pret iofa , & habuent 

magnos teditus, tune penfio debet eífe tantas quanli 

tar is quanti funt reditus annui minus fexta parte , ve 

luti fi frudus afcendunt ad duodecimam , compeiens 

canon eritîn decem ad quod allegat anden,perpetua. 

C. de facrofancl, Ecclef. Hanc Speculator. diftindio 

nem approbaífe vifus eft Alex. in confi. 79. incip. 

circa primum , de quo quaeritur , n. 6. verf. circa 

quintir*?- , vol. l. Corn. in confil. 201. incip. vifis, & 

confil. 28 j. % 

vifo ¿.par. & conjii. 26 T. incip. circa par. 

1. Sc Recfca. de reb. Eccl. q. 74. «. 1. &'2T' 

Alia eft -j- opinio qua; elicitur ex traditis per Bar.28 

in l._J¿ n. i. Coa. deju. emphy. Nat, in confi. q^j.n. 17, 

& Jul. Ciar, in §. emphyteufis qutefi. 1.71.5. quatenus 

docent eam effe naturam coutractus emphyteutici ut 

pro eo á principio detur certa pecunia, & poftea an- 

núatim folvatur quid mpdicum , & íic tenet fuíficere 

modicam annuarn penfionem pro cenfu ad contradus 

validitarem , Sc poteft eífe íam módica penfio ut 

etiamíi fit unius tantum nummi, nihilominus cum ea 

fubfiftat emphyteufis , Bald. in 1. 1. n. 7. Ç. de jure 

emphy. cum pluribus aliis quos refert Velaf de emphy. 

q. 1. n. r 1. & q. 11.11. 19. verf tu adverte. 

Quod eft "f ;ideo verum ut quando efe .dubíu,M29 

-qualis íit contractus, ex,quo penuo folvitur , an lp- 

cationis , vel emphyteuíis , inter alias conjeturas , 

propter quas id dignofci poteft, una , ut videatur 

nunquid penfio fit magna , quse videlicet corre fpon-. 

deat frudibus prasdii, Sc tune prasfumatur contrac 

tus Jocationis , fi vero fit módica", Sc tenuis emphy- 

. feq ticas videbjtur; ita Bart. ind. i 1. numer. 6. C. 

dejar, emphy. 8c ibidem Jal. n.6. ifdem Jaf. hi.confi 

49. n. 7. JÓ. & 17. Jul.. Ciar, in $, emphyteufis , q. I. 

n. 5. & 6. Adde Vincen. de Franc. dec. 235. nu. 2. 

Msgon.Sc ejus additionatorem dec. Lucen, i'i.. num,

374 

(inquam )eam opinionem «co quod perfaspe multa 

, magnaque praedia in emphyteufim dari foieant 

tenui peníione nullo alio numerato pretio, qua de 

re viden. Nat. in confti. 3. num. 6. éf 7. Menoch. de 

étrbit. jud. lib. 2. centur. 6. caf. %%\.n. 4. qui rationem 

fupradictam appellat fatis folidam. 

51 Et hoc f quidem de módica peníione quod fufficiat 

inftitui pro emphyteofi dicit Thefau. dec. 120. 

ti. i.in fin. máxime procederé fi fit Ecclefiae,quas eífe 

debet juftitia? cultrix , Sc in ea debet fuperabundare 

bona lides per ea , quas allegat Cagn. in l. 2. n. 10. C. 

3 2 

de refeind. vend. ac proinde -}- Senatus Pedemon. in 

Í" cafu illius decifionis fubvenit emphyteutas Ecclefia; 

propter laslionem in cenfu , quamvis non eflet ultra 

33dimtdiam. Quibus faccedit quod cum Ecclefia non 

poflit intendere culturas prasdiorum , femper videtur 

m ejus utilitatem cederé in emphyteufim conceflio , 

quamvis ea fiat pro tenui, & módica peníione. 

34 Tertia efl \ opinio íuperiori diredo contraria 

quod imo penfio jufta in emphyteufi Ecclefia; dicatur 

ea, quas ar qui valet frudibus, alias non dieetur facta 

inevidentem utilitatem , quod prascifé requiritür in 

hujufmódi conceílionibus , ut fupra diximus hac 

eadem clauf. gloff. 13. ita poft C3pic. decif. l82.tradidére 

Vincent. de Franc. decif. 191. n. 10. éf decif. 23 c. 

num. 2. Sc Joan. Pet. Surd. decif. 198. n. 22. conducunt 

qux de pretio annui cenfus fcripferunt Joan. Baptifta 

Lupus in comment. dd l. 2. Cod. de pací, inter empt. 

éf vendit. commtn. 2. §. num. 78. Jacob. Menoch. 

conft. 445. num. 12. lib. C. Navar. incommen. de ufuris 

, ante num. 86. óc Andr. Fachin. qui eos refert 

Sc fequitur, controver. jur. lib. 2. c. 42. verf fexta efl 

opinio. 

15 Et id feredo efle quod vult Caval. in hac materia 

, decif. 46. num. 24. de contr ati. in prima parte, 

éf decif. 29. num. 21. eo. etiam tit. de contrae!, part. 2. 

ex Jofepho Ludo, commun. conclu. q. 12. Alex. Sc aliis 

peripflim allegatis, conftituendam eífe in emphyteufi 

Ecclefiaflica juílam penfionem , óc mercedem , 

nec fufficere quod conftituatur penfio habito refpectu 

ad valorem rei cum diminutione fexta; partis 

juxta autlenticam Perpetua. C. de facrofantl. Ecclef 

quam dicit abrogatam de jure canónico , nec in hujufmódi 

conceílionibus obfervandam, ficuti idem 

etiam, de abrogatione didas audenticas, dixerat antea 

Jofeph. Ludo, ubi fuprá./0/. 21. ver. Qua declaratio. 

36 Quarta \ eft opinio Arii Pinelli in repetit.1.2. C. 

de refein. vend. part. I. c.^.num. 37. circa fiverf. 

adderem ego, differentiam conftituentis inter dominum 

concedentem in emphyteufim,& ipfum emphyteotam 

recipientem, ut reípedu illius fuíficiat feré 

qunscunque penfio quamvis módica , licét hujus 

refpedu debeat efle jufta, Sc non excefliva, ficque facilius 

tolleretur lasfio refpedu illius in modicitate 

penfionis , quam hujus refpedu in exceífu , ac difficilius 

admitti ille debeat ad refciíionem contradus, 

máxime fi eft Ecclefia concedens , uti ex Thefau. Sc 

mente Senatus Pedemont. fupra retulimus in fecun- 

37da opinione. Imo f Jaf. in 1.1. n. 75. C.de jur. emphyt. 

Guiller.Bened. in c. Raynutius,\erbo,Et uxorem nomine 

Adelafiam , dec. c. n. 420. qui Jaf. ad id citat, tenet 

folutivé domino concedenti in emphyteofim , 

quantumvis decepto, non competeré remedium, /. 2. 

C.de refeind. vend. ac propterea in eo non efleconfiderabilem 

lxfijnem, & proinde ditficilius admitti 

ille debeat ad refciíionem contradus. 

38 Quinta f opinio eft Panor. in c. 1 num. 8. de reftit. 

in integr. qui ad detegendum quas dicatur magna vel 

minima lasfio Ecclefia? in hac materia , de qua ille 

text. agit , dicit infpiciendam fore conditionem Ecclefix 

, Sc qualitatem contradus , ut íi Ecclefia eífet 

tenuis in reditibus , parva laefio eflet enormis reputanda, 

cujus contrarium eflet dicendum in Ecclefia 

multum abundanti. 

Claufula IV. 

ítem finge (inquit) quod contradus fuit initus fuper 

mille norenos, deceptio fuit in decem,vel viginti,certé 

non reputabo magnam lasfionem.fecus fi contradus 

fuit fadutffuper viginti, Sc Ecclefia fuit decepta 

in decem , vel odo , ad quod dicit videndum 

quod in fimili not. glo. in c.fi. de re jud. Ub. 6. &Bar. 

in aut!. nifi breviores lites. C. de fenten.experi. recit. 

Alvar. Velaf \ in alleg. q. il.de emphy. lib. I.in39 

qua propofuerat tradare de hac re,de qua nos agimus, 

diftinguit inter emphyteofim Ecclefiafticam, & feculárem 

,referendo fe auoad primam ad tradita perCaftr. 

Archidiaconum, Sc Rebuf. in locis per eum alleg. 

quos dicit peroptimé docere quaenam in emphyteuíi 

Eccleíiaftica dicatur jufta penfio , eorum tamen opiniones 

reincidunt in eafdem , quas nos fupra adduximus 

, nec fere aliquid novi contineut, quod Dodores 

, quos fupra retulimus, non dixerint. Quo vero +4° 

ad emphyteuftm fecularem,poft velaran» illam Dodorum 

opinionem , qua; tenet juílam penfionem dici , 

quasin 20. annis asquat valorem rei, Sc poft illam reprobatamóc 

feu atidudas nonnullas circa eam animadverfiones,tandem 

n. 4. dicit fibi videri quod jufta penfio 

emphyteufis de novo concefta; erit illa,quas confueverit 

dari pro aliis rebus fimilibus vicinoruin locorum,ex 

traditis per Ciernen.in l. 2.C. derefchircend nu. 

229. fi vero fuerit emphyteufis antiqua rcgulabitur íécundum 

penfionem folitam proximis annis dari, ut 

alias dicitur in locatione; juxta l. licet, éf l. excepto , 

cum gl v verbo , confuetudine. Cod. loca, ad quod plures 

is audor, allegat DD. Eft óptima ad propofitum 

decif. Affl. 305. hanc opinionem approbans. •(• 

Ultima i* tándem opinio fuit eorum , qui dixeruntî 

• poífe emphyteufim cum qualicur.que etiam minima, 

vel módica , peníione fubfiftere , nec modo aliquo 

pofle propterea penjtos refeindi, vel annullari prastextu 

lxfionis , fed eo cafu arbitrio boni viri íove 

illam reducendam ad quar.titatem quae eam juílam 

eíficiat.Hanc opinionem tenet Pau.de Cafl. in auilen. 

qiii rem. nu. 4. C. de facrofanCt. Eccl. eadem pluribus 

defendit Joan. García, Galkcus , de expen. éf melior. 

cap. 18. num. 20. cum fequent. éf in tracl. de nobilit. 

glof. 6. §. I. 71. %6. ita in praxi fe obtinuijfe aíferit 

Francifcus Caldas a Perey. in repeti. l.fi curatorem habens 

, verbo, Implor. in integr. reft. n. 15. licet poftea 

ab opinione recedat, ( de quo tamen, ac propterea 

quod Garciam reprehendiflet in loco fuperius allegat, 

acriter quadam apológica oratione carpitur ab eodem 

Garcia din. glojf. 61.». ç6. ) approbat autem opinionem 

Alexander Raud. confil. 17. part. 4. n. 47. in fin. 

in primum volumen conf. defenduntur eadem plures , 

quos fupradidi referunt. 

Comprobatur f opinio ex alia communi, quam4 2 

fupra cita. Dodores cum Simoncel. de decre. lib. 3. * 

tit. 7. num, 13. óc pluribus aliis ab eo rêlatis intrepidé 

tenent minori lasfo non in ipfa venditione quod malé 

vendidiflet ,quia imo bene íibi expediebat vendere 

, fed in pretio tantum , cum debuiflet venderé cariori, 

non dari reftitutionem ad recuperationem prasdii 

fimpliciter , fed imó emptoridari eledionem ut 

vel pretium fuppleat , vel reftituat. Inde inferurit 

Dodores ad calum noftrum quod eodem modo íi 

concedens emphyteufim prastendat fe lasfum , non 

in ipfa conceflione , quia imo expediebat íibi concederé 

, fed incanone , & peníione, quam recipit, 

non poterit agere ad rei recuperationem , fed ad juftam 

canonis íuppletionem. 

Per hasc f vides quam plena fit res hasc difíicul-43 

tate ,in qua ego libens aliorum audivi fententias, timidus 

tamen accedo ad meam proférendam , ea talis 

eft , quod prius exiftimo feparandas fore res inútiles, 

flerilesac ruinofas , in quibus ad hoc ut poííint 

ab eis frudus colligi multum eft impendendum ab 

aliis rebus , quas multum frudum afferunt cum parva 

impenfa : primo enim cafu concurro libenter 

cum

I _ , GlollaXVIH.ParsL ' \ 37; 

cum opinione Specnlatoris ex eo quod vix poffit in verba!T Quod alleâflh infrufluofum efefundum, quem 

hujuímodi emphy.teufi confiderari haec lacfio, quanr venderé• vultis, moveré nos non poteft : eum utique pro 

tumvis minimus conftituatur ceüíus: & certé in hoc fruñuum modo preiium inven tumfit. Ex quibus verbis 

noftro cafu quocunque modo conftituatur cenfus videtur velle 3.C. etiam in hujufmodi rebus fterilibus, * 

vix erit quod non íit femper contradus utilis con- & infruduofis habendam fore rationem valoris, nec 

cédendi, viden. Corn, conf lib. 2. Burfa. conf. fie ex abrupto políe alienari. 

'230. num. 13c. allega, per Alexa'n.Raud. in fape cita. Quoad -|- rcliqua vero membra diftinctionis Spe-48 

confikij. part. 9. 'numer. 42. lib. 1. Caval. decif 2o\ cuí. aliafve in hac materia fupra relatas opiniones , 

^numer. 21. part. 2. de contrae!, conducit jf quod fecíufa terrae confuetudine, fi quae vigeret, nam tali 

pro hujufmodi rebus infrudiferis, & incuitis melio- caflréa eflet (equenda , uti ex infra. dicendis apparandis 

primo, & principaliter eft hujufmodi con- rebit .circa pretium annui reditus , ego indubitantradus 

emphyteuticus adinventus , ut emphyteuiis ter exiftimo nullam ad juftam rerum, quae poffunt 

ttymus demonftrat, & comprobat Nat. m conf' 49. dari in "emphyteufim , penfionem conftituendam, fonum. 

j. & latiflimé Velaf. de emphy. q. 2. per tot. pul- re faciendam differentiam an lint pretiofae , & plurichre 

Surdus decif. 198. num. 23. Inde evenit quod mi valoris, nullius támen , aut fane modici reditus,' 

cum de anno 1^94. difputaretur in Senatu ad relatio- frudus, óc qui valori correípondere poífit|, an vero 

nem nobilis Ludo.á Peguera de validitate, vel inva-* muitorum fruduum , & reddituum , taliter quod valídate 

cujufdam ftabilímenti, ( ftabilimenta ) , "f~ in lori correfpondeant frudus 6c reditus prasdidi, ita 

hac patria vocamus in emphyteuíim córicéfliones) per ut fada legitima computatione reperiatur quod 

patrem fadi poft donationem , hasreditamentüm per frudus, vel reditus reaadi in pecuniam numeraeum 

fadum in capitulis matrimonialibus in favorem tam conficiant juftum rei valorem in tot annis, quot 

filiorum fuorum, de quibufdam domibus in dido neceífarii forent, fi illi reditus in pecunia numef 

hasreditamento comprehenfis, declaratum die dúo- rata-certo preti emptio fuiífent, imo utroque cafu 

decima Decemb. ftabilimentum fuftinendum ut po- cenfeo, quod jufta peníio dicitur ea, quas in viginte 

in cafu perroiífo fadum , ex eo quod domus pras- ti annis faciat juftum valorem rei: de rebus predidas 

minarentur ruinam ,& fere inhabitabiles efti o fis , quas funt nullius, aut modici frudus , habefent, 

unde inferebat Senatus utilius fuiífe filiis has- mus text. expreflum , qui id clare ;probat, in alleg. 

reditatis, quod ad certum cenfum eas domus in em- §. quia vero Leonis , verfic. Si vero alicujus, in autient. 

phyteufim concederentqr, quám rmnofas retiñeren-« dé ñon alien, aut permut. rebus Ecclef

37¿ Claufula IV. 

poft folutum matrimonium propter dotem confiftentem 

in pecunia numerata, ut fcilicet DIETA alimenta , 

feu ufusfrudus dotium taxentur ad rationem quinqué 

i" pro centenario prouti ita faciendum declaravit Se- 

53 natus Neapol. tefte Aíflict. decif. 284. in fin. Et in f 

noftraCathalonia genérale eft ut quoties pendente lite 

funt adoritaxanda alimenta, ea taxentur ad ratione 

quinqué pro centenatio quantitatis petitae in cau 

LA , quando illa certa eft, prout vidi in multis caufis, 

Óc íignanter nunc venit in mentem caufa, Balthafaris 

Folch contra Antichum Chnftophorum Folch , in 

quaaubdie 24.Novemb^ 1610. referente egregio SenatoreHieronymoSenjuft 

fuerunt didoBalthafari taxatas 

pendente lite centum, óc quinquaginta libras 

annuales attento petebat in cauta tres mille libras, 

qua? alimentorum quantitas venit eífe ad rationem 

quinqué pro centenario , feriba erat N. Bas, qua? 

omnia fundantur á Dodoribus in fupra allegat. §.* fi 

Vero Leonis in anclen, de non alienand. Si ergo id 

ita eft in annuis reditibusfitnplicibus, cur non ídem 

etiam dicemus in his penlionibus emphyteuiis / 

certé nulla poteft commodé aflignari diifcrentias 

ratio. Sed íi mihi objiciatnr , quod in frudiferisrebus 

peníio debeat diei juila , quae ipíis frudibus asquivalet 

iuxt^, fuperius tradita iu tertia opinione, 

id ego dbfoluté dec negó , nec, omnino concedo , 

fed eo tantum modo , qui ex infra tradendis poteft 

conjedurari. 

54 Verum cum multis modis valor fei poííit deprehéndi 

, in hoc exiftimo fore conftituehdam differentiam 

inter res pretiofas , quae nullius, aut modici 

funt frudus ,& eas ,quae plurirni , ut primo cafu 

ad videndum quis, íit juftus rei valor neceífaria íit fubtiiis 

per peritos asftimatio nulla fruduum habita ratione, 

qui ex ipfacolligi annuatim foieiu , fecundo 

vero cafu poííit- is valor fecundum frudus, & reditus 

annuales , quos reddit , dijudicari. 

Hanc diftindionem approbat Aug. Aretin. in §. fi 

.quis agens num, I. injl. de aclio. quem ad id commendat 

Antho. Oliba in fuis commen. ad eundem §. num. 

9. primum cafum non eft quod ulterius probemus,remanet 

enim ipfe. fatis fuperque probatus exDodoribus, 

quos fupra retulimus ad comprobatíonem ibius 

aífertionis quod peníio juila dicatur in rebus pretiofis,quas 

funt modici.aut nullius frudus, quae in viginti 

annis coiificit juftum rei valorem : fecundum vero 

cafum probat Dida. Ub. 3. var. refol. cap. 9.».. Ç. ubi , 

loquens de annuis reditibus perpetuis , dicit hanc effe 

optimam rationem dijudicandi juftum pretium reditus 

perpetui nec íimilitudinem , óc proportionem 

jufti pretil fundi íimilem reditum communiter deductis 

expeníis ex frudibus afferentis , ad quodalltgat 

l. fifundum in prin. ff. de reb. eorum , legem fifundum 

per fideicomm. ff. de legat. X.l.fi quis C. de refein. vendí. 

cum aliis, quas Dodores inferius referendi allegant, 

quat id claré probant, quod tradamus. Ratio eft -\ 

quia pro quantitate fruduum folent inveuiri emptores, 

3c communiter res Vendi ut ait J. C. in ullegjeg. 

• .. fi fundí: s-.de reb. eorum. Hieronym us Gab. in conf.168. 

n. 114/16.3. Cas lar. Barz. dec. Bono. 23.». 9. plures 

in propofito refert Pinel. in alleg. repet. U 2. par. 3. 

c. 4. n. 28. C. dé refein. vendit. late Jofeph. Mafcar. 

de proba, conclu. 6. per tot. 

56 Ac proinde t laudatur theorica Bar. juxta quam 

etiam haec, quas nos hic dicimus , funt intelíigenda , 

inl.preña rerum%. ult. num. z.ff.ad Lfalc. videlicet 

? 

|Uod valor rei probetur u fiat articulus quod ex tali 

úndo communiter tot frudus colliguntur , Se quod 

fundus tanti reditus in tali loco , & regione eft tanti 

valoris commendant plures, quos refert Jofeph. 

Mafcar. ¿fe probat. concl. 1398. num.

I # 1 GloíTa XVIII. Pars í, 577 * 

ftantiam contradus quód fíat cum magna peníione. firnum eft apud omnes quod" ubi' remedium allega. 

Alex. in confil. 12. in prafenti confultaüone per tot. lib. leg. 2. C. de refeind. vendí't. locum habet, id inrellí- 

I. quem fequitur Alvar. Velafeus au. I. litro, qui il- gitur tam refpedu unius, quam alterius contrahenlum 

ibi allegat, quod tamen ego non reperi in meo tis,quod pluribus ifdem Pinel. in allega. I. 2. parte 1. 

códice , aliquid tamen dicit in confi. 1^2. num. Ji ¡fifc. capit. 2. per tot. C. de refeind. vendi. probat, dicens in 

. I. Rol. a Val. in conft. 96. num. 25. vol. bene Surd. eo nullum feribentem difeordare , tum ex l.i.C. de cuf 

ex mente Senatus Mantuani, decift. 198. n*m.'%0. il- pres, libr.i¡\. leg: jure fuecurfum, &Jeg._fi res aftimata, 

lud autem de módica peníione fuit didum ratione ff. de jur. dot. óc ; 

aliis junb.us, quae allegat, quod idem 

rerum infru&iferarum, & fterilium, pro quibus me- late probat Andre. Fuchi. controver. jur'. lib.2. cap.16. 

liorandis primo , óc principaliter fuit hujufmódi conper tot. Sc poft eos Gafpar. Roder. in tracl.. de annu. 

. tradus adinventus, ut in fuperioribus dicebamus Tf-44- rtaÍ.ciu\ro 1. qucejlione 11. a. nu. ¿"17. cum fequent. Vinin 

quibus non eft dubium, quod quid modicum fufficit cent, de Franc. decifio 12c. tum etiam f & ex-regula68 

conftitui pro cenfu , quia ipfas parum valent , nunc correlativorum , quae tantam inasqualitatem , ut uni 

autem quando hujufmódi contradus nedum lit in & tantum non alteri fuccurreretur, non pariter ,atç]pe>fuper 

rebus fterihbus, fed óc imo in his etiam quae deo mérito in fupradida opinione reprehenditur. 

multum frudum afferunt, ut docet Velaf. de emphy. nel. á Velaf. (licet nihil contra eum allegante ). deemquaft. 

1. n

Í37 8 

fe 1 ; I Claíiíula IV. V S í 

nem , num gravis» vel módica dici debeat, dicebat Doclores,quorum plures ipfe refert, qui tenent rem 

Panormitan. ubi fupra allegatus eft, refpondemus folitam in emphyteufim concedi pro certa mercede 

quod id eft pura, & mera veritas, & ita libenter pofte iterum fub eadem concedí, quando fcilicet incum 

eo noftra concurrit fententia, arbitrantes non terim valor rei non crever.it, vel etiam quando fumús 

poífe aliter fieri quód lasfio perfedé dignofcatur, hu- in dubio , nec reperitur alius, qui plus offerat. 

jufque rei diiigens debet efle indagator judex , co- De feptima, & ultima opinione fupra relata, non 

ram quo caufa fu per his duceretur , ut advertunt eft quod nos in prasfentiarum quicquam dicamus, 

Perey. Menoc. & Didac. fuperius allegati fuere, 5c quia .locum commodjorem inferius nobis oceurrenex 

his, quae nos inferius dicemus, poterit etiam hasc dum expedamus: ubi pleniílime, abfque lasfio ne','& 

yeritas non obfeuré deprehendi. " fine prejudicio noftras opinionis, eam examinabi- 

7| Sexta f opinio Alvar. Velaf. quatenus dicebat jú- mus .• Advertimus tamen interim ( quod eft femme76 

ftam penfionem illam judicandam, quas confuevit in hac materia neceftarium, ne quis facile decipiátlari 

pro aliis rebus fimilibus vicinorum locorum, íi tur ) quod noftra opinio fuperius relata, qua dixifuerit 

emphyteufis nova : vel fi fuerit antiqua, remus penfionem in emphyteufi efle conftituendám,ut 

{gulandam fore fecundum penfionem folitam proxi- jufta dicatur , habito refpeclu ad juftum rei valoretn 

mis annis, quam etiam quoad priorem fui partem ad rationem quinqué pro centenario, eft intellividetur 

approbare Mafcard. de probat. concl. 1308. genda dedudo eo prius, quod etiam facit minus vav 

tium. 34. mihi bene placeret fi generalis eífet, ac om- lere, de quibus abunde per Anthon. Gab. mtw. 

ni cafui occurrenti poflet ex omni fui parte fatisface- comm. concl. lib. 3. concl 1. num.

.elaborarunt, tum etiam quia aliquantulum videtur 

á noftro inftituto aiienum, nihilominus non finam 

hoc loci, citra exceíTum monetarum noftras materias, 

aüqua animad verteré > quas vel forfan ab aliis fue- 

- runt prastermiífa, vel faltem non ita exade pertraduta. 

•70 Imprimís x igitur quod primo coníiderandum & 

attendendum diligenter cenfeo hac in re pro dijüdicando 

, numnam pernio conftitut a vel conftituenda 

íit jufta, nec ne, eft quod in hujufmodi contradibus 

emphyteuticis folum in recipientem transfertur 

utile dominium , directo penes dominum remanente, 

l. 1. §. fi imperpétuum jf. fi ager. - veftig, vel 

emphy. pet. ubi Bart, ck communiter feribentes late 

JVelaf. de ju. emphy. par. 1. 3.13. per tot. qua in re ul- 

.terius juíliíicanda non exiftimo oportere ampliüs 

fore immorandum , quia apud omnes ' ita receptiíliínum 

id eft, ut vix nemo hucufque dubitave- 

Jit praster illos, qui fui ingenii aciem gratia oftentandi 

contra inveteretam dominii in diredum, & 

utile divifionem iré conati funt, Gujac. Coftai. 

Duare. Egina. Baro. Barcolt. Druidas, 6c alii hujus 

fariñas Doctores, quos referunt Corraf. mifcell. Jun. 

lib. 6. c. 10. num. 2. Vélaf. de emphy. alleg. q. i^.num. 

1. ubi difput a tio nis gratia eorum opinionem pluribus 

confiderationibus fulcitur , nofter Anth. Olib. 

in prax. adió. par. 2* lib, cío. num. 4. & ejus addi- , 

/ion. Hy po i. Montan, fed nos qui non iolemus á tam 

recept is Dodorum opmionibus ne latum quibus 

upguem recedere, relinquamus eos in fuá praetenfione 

doñee in melius commutentur, & ad ulteriora 

per.âmus, vide ulterius Sotomajor. in tratl. de ufujruéilib. 

I. 7>. n. 24. 

Ex hujufmodi "f" retentione dominii diredi, qui 

fit per concedentem, multa ei obveniunt cómrnoda 

puta laudimiorum , quando res alienatur. juxta l. fi. 

: quod de ju. emphy. Et de jure noftro, confi. ítem ne 

fuper laudim. de ju. emphy. in 1. vol. confite» & in Cathalonia 

duplicatur > ultra pcenam quingentorum aureorum 

, in quam incurrir emptor, qui fine confenfu 

. domini ingreditur poffeftionem rei, vulga. confiit. 1. 

cardignament regna ,- fub titul. de jure emphyteutic. 

quam alii pragmaticam Regis Petri vocant, & confi. 

Ais fcandols. eodem titul. de jur. emphyteutic.fDe jure 

communi cadit res in commiíium, /. fi. ubi glo, & 

omnes. C. de tu. emphyteu. Comm oda juris faticas, five 

prasiauoms, quo uti poteft dominus quando res 

veriditur pro eodem pretio , de jure communi intra 

quatuor menfes á die fcientia; dicl. leg. fin. cum ibi 

not. Cod. de ju. emphy. & de jure Cat.halonias intra 

triginta dies, allega, conftitutione. ítem ne fuper 

laudimio, de jure emphyteut. in I. vol. confiitu. Cómmoda 

prohibita in his cenfibus prasfcr-.pt i o nis, de 

qua nos latiííimé inferius agemus, & alia plufa, quas 

ftudiofus. lector colligeré per ipfum poteft , quje 

quidem commoda maxi mam domino afferunt utilita- 

8ítem , maximasque funt asífimatioñis, adeo ut *j~ in 

Cathalonia communiter asílimentur ad tertiam partem 

jufti rei valoris, ita ut fi res valeat 30. & detur 

in emphyteofim, non dicatur valere refpedu accipientis 

niíi tantum 20. cum retentio dominii fit asfti- 

' matioriis tertias partis didi valoris, hasc nulla alia 

ratione probanda exiftimo, prasterquam ex communi 

asftimatione , quam in Cathalonia ufu receptfktn 

quotidie videmus, & reperimus: folent enim ha v 

c in 

proceííibus caufarum quarumeunque nullo negocio 

per teftes probari, & ego in pluribus caufis vidi ita 

judicatum, fignanter in caufis Epifcopatus dicecefis 

Gerund. in qua dicitur vigere hac de re confuetudo,* 

& eam probant in dida dicecefi periti. 

82 Poteft item *f hasc veritas peti amortizatioiie 

feu jure amortizan di quando devenirles ad manum 

mortuam, cujus ratione, in recompenfationem laudimiorum 

, qua; dominus potuiflet recipere ex alie- 

Cloifa XVIII. Pars I. 

379 

nationibus, quas contingere potuiflent fi res eliet penes 

perfonam capacem , folet folvi unum laudernium 

de trin¡júia in triginta annis, vel alias prouti convenire 

dominus poten cum manu mortua : & illud 9 

five quantitas ex illo refultans annuatim folvitur ut 

tra cenfum; diviía ramen in triginra folutiones, ut docet 

Sollona in ftylo capibr.fol. 84. nu. t. & nos jam in 

fuperioribus diximus gl. 12.de feud. n. 23. 

Hoc igitur, ut fuperius dicebamus, quod minus 

valet res, quas conceditur in emphyteufim propter retentionem 

diredi, detrahendiim de jure imprimís eft 

á jufto valore rei ut videar quas pro ipfa poflit jufte 

peníio conftitui. 

Eft item -f coníiderandum án aliquid fit datum8$ 

pro intrata, feu ingreífu in ipfo contradu, eft enim 

illud jungendum. cum valore penfionum ad juftum 

efíiciendum rei pretium , ita Velaf. allega, quaftio. 

10. num. 6. ex eo id inferens quod nos fupra docuimus 

de pado de retrovendendo , quod ipfum imV. 

nuéret juftum rei valorem, ita ( inquit) debet efle 

de hoc pado quod a principio detur certa quantitas, 

Surd. dec. 98. ».21. quem jam ad id in fuperioribus 

retulimus. « 

Unde-j-dicebat Bero. conf. 84. numer. 20. lib. 1.84 

quem fequitur Alex. Rauden. in fape alleg. conf. 17. 

part. 10. num. 23. vol. 1. lasfionem m hoc de quo agi- 

mus contrádu emphyteutico ,' aliter confiderari , 

atque in aliis contradibus, quia (inquit) poteft efle 

mínima peníio , & tamen contradus erit utilis , puta 

quiá ab initio pro inveftitura certum, pretium folutum 

fuit. 

Veruntamen -\ hac in re difterentiam , ne facileg£ 

decipiaris, velim conftitueres inter contradum , qui 

celebratur ab eo, qui plenum , ac liberum habet rei 

fuas dominium , ac com mercium , veluti in laico , 

qui rem propriam políidens nullo vinculo , vel alio 

onere affedam , vult eam in emphyteofim concedere 

: m hoc non eft dubium quod pecunia data pro 

ingreífu com putañea eft cum valore penfionis ad 

a'ftímañdiím juftum rei pretium , & valorem ,

3$Q 

in hujüfmorji Ecclefiafticis alienationibus intratara, 

computan cum valore penfionum ad juftum pretium, 

vera erit eorum traditio, fi tamen cenfuerunt loqui 

quando Praelatus,vel Redor Eccleíiae recepiífet pecuniam 

pro ingreífu, corrueret proculdubio, uti ex fupradidis 

fit manifeftum. 

Horum omnium, ac aliorum, quae fecundum fubftftam 

materiam occurrere poterunt, habere debebit 

juftus. ac prudens judex rationem fi cuperet juftam 

, cum fatisfadione, in his proferre fententiam. 

88Ac propterea + bene dicebat Pater Moli. de contrae!, 

di/puta. a

GloíTa XVIII. Pars I. 381 

Et licet hac in re valde premat contraria opinio nem alteri. tribuat, vel rem reftitiiendi..,, vel pretium 

. quo imo fola lasfio in pretio faciat totius rei recupe- fiipplendi, Se ideo illud per hoc non impediri quamrationi 

locum , cum plura jura, Sí Doctorum aufto- vis fit illud ordinafi.urn,& hoc extraordinariunuquam ' 

ritates habeat, quibus comprobetur , me tamen , ül- quidem doflfrinam firmat Abb. jn cap. cum diletli, 

tra ea , quae docté in favorem noftrae opinionis ad- num. poftquam nullam in vendendo prasíuppohimus mino Stepha. Garcia. decifio. provine. Mare. 127. per totam, 

ris lasfionem , alias enim daré ei eflet ultra quod de- Statili. Pacific, latiflimé in tratlat. de Salvia, interdicl.-•• 

beretur , quod non eft juftum , nec rationi confo- c. 3. de rejlitut. in integ. per totum , qui dúo declarant 

num, imo rationi eífe naturali non parum repugnaos quid in hoc inter fit' fi petatur reftitutio ante exe 

""OOfuperius docui. Bené video -j- quod inter alia, cutionem cceptam , an vero poft , Se quando dica- f* 

quae Doctores in contrarium adducunt acriter pungir tur cospta , Casfar. Barz. deeifi. 107. quas eft fenten 

Dodorum illa communis dodrina qua dicitur remetia per noftrum Senatum intrepidé recepta, ut Michadium 

hoc reftitutionis in integrum pinguius efle , el Ferrer. ubi fupra teftatur, 6c nos non femel vidi- 

quam /. fecunda Cod de refeinden. vendít. ex eo quod mus obfervatum in pluribus caufis, fcis etiam quod 

illud praseifé avocet rem , hoc autem , electio- pinguius proculdubio per hoc reftitutionis iu inte-

^^ iv/ fe. -1 

s 8 i i * ^ 1 

iojtegrum extraordínarium remedium providetur mi- ritu , & corruptione aiiqua doccamus. 

nori, faltem ubi ex ftatuto , aut alias fententiae ha> Principio % igitur perimitur cenfus, & in totum 1 

^ 

beant executionem, prout in Senatu preeftita cau- an .ejus folutione liberatur emphyteota, li tota res 

tione , non obftante fupplicatione , reclamatione , ipfa , fuper qua conftitutus eft, pereat text. eft exaut 

appellatione: quam per ordinarium remedium preflus in l. i. Cod de jur. emphy. Sc ibi deelarant 

fupplicationis , reefámationis , aut appellationis, omnes, quibus adde Velaf. de jur. emphyt. parte u 

quia illud executionem impedit, hoc vero non, qnafi. 27. per totam. áceurate materiam hanc pertratamen 

"f quandiu adeft fupplicationis , reclama- ¿tantem. 

tionis, aut appellationis remedium non conceditur Valebit f tamen pactum quod fuerit inter con-109 

minori illud reftitutionis adverfus fententiam ad efte- trahentes initum in contrarium , quod fcilicet emctum 

impediendi executionem , fed tune tantum phyteota teneatur de cafu fortuito reí, ut nihilomt- 

• quando traníivit fententia in judicatum, id quod ñus teneatur folvere penfionem, licet res pereat tota 

pluries vidimus in Senatu obfervatum , in quo fta- d. I. ubifuper ómnibus vel etiamfortuitis cafibus, &. ibi 

tim atque aliquem vident cum hoc extraordinario not. Jal. KM. 13. & Velaf. ubi fupra num. 1. Pater Moremedio 

venientem, ftatim quaerunt num caufa adíit lina, qui hanc, & alias fallentias adducit de contrae!. 

fupplicationis, vel non, ad admittendum illud , yel difp. 454. pef totum. 

repellendum, Sc lignanter ex hoc morbo quod adeflet Sunt f taimen fupradicta de liberationeemphyteo-no 

caufa fupplicationis vidi de anno 1608. repulfumñ- tas á folutione canonis per omnimodam rei peremmile 

reftitutionis in integrum beneficium per egre- ptionem fane intelligenda, quando cafu fortuito, & 

í gium Slenatorem Joannem Gallego , & poftea confir- uno Ímpetu res in totum perimitur, non quando' paumatum 

in caufa fupplicationis referente egregio etiam Iatim ex negligentia profeíforis aliquid, quod perem- 

Senatore Raphaele Rubí, Sc Coll. conclufione fe- ptionem caufaret, reficere noientis, ita Anth. Fab. 

quuta inter confenatores, in caufa Pupillorum Pele-*, infuo Cod. lib. 4. tit. 42. de jure emphyt. definit. 37» dignos 

caftri Epifcopalis contra Fcelicem Míralles mi- cens itadeclarajfe Senatum Sebuíia. 

litem fancti Foslicis de Lupricato, actuario Vilo fta , Secus tamen eft fi res perit pro parte, tune enímiil 

& nup'er de anno 161 x. inter Petrum Mercer nota- damnum emphyteota; eft, non domini, ut docet ea í. 

rium villas Perpiniani contra nobüem Joannem Ros, 1. C. de ju. emphy. & communiter ibi Doctores > & 

idem etiam. hasc funt adeo vulgaria ut communiter inde circum- 

\ Ego obtinui'tam expreflione illius motivi quod ferantur vulgares ad id verfus : 

aderat remedium ordinarium fupplicationis ad reía- Si res perit tota Hberabitur emphyteota, 

tionem egregii Senatoris Hieronymi Aftor-, cujus de- Sed fi pro parte ñufla Hberabitur arte. 

claratio licet non fuerit per totam aulam facta, ex- Dificultas \ eft quando dieetur res in totum per-Hl 

pectat tamen de próximo in eadem caufa fupplica- empta , vel in parte, ut cognofeatur numnam cum 

tionis interpofítas confirmationem : eft caufas feriba ipfa reperimatur etiam cenfus, vel non , Glo. com- 

Marcialis Reig, ubi videre poteris. Sis ergo cautus, m'uniter recepta in allega. 1.1. verbo particulare C. do 

fi vélis tui pupilli clientis indemnitati profpicere jur. emphy. poft difputatum articulum, tándem refolper 

reftitutionis adverfus fententiam remedium , nc yit, neceftarium fore quod nihil penitus remaneat 

ab illa ordinarium fupplicationis interponas , quia rei in emphyteofim conceflss ut pereat cenfus , Sc 

repelleris proculdubio ab extraordinario quantum- emphyteota liberetur: alias enim fi aliquid remaneat, 

cunque videaris fovere in meritis juftitiam, ac etiam remanebit & ipfe adhuc penfioni obligatus probat 

íi poftea renunciares caufas fupplicationis, poftquam text. in d. I. í. verbo, nihil reliquum éc plures in idem 

eft tibi de ea oppofitum: quod erat confilium a' citat Velaf. de ju. emphy.par. 1. q.2J. nu. 4. & Surd. 

Panormânte nos datum , & a Thefau. relatum , Pa- dec. 198. n. 9. 

[ liormit. (inquam ) in c.fuficitata, n. final, infin. extra Unde dicebant "j" plures quod quamvis domus fitHJ'. 

de reftit. in integrum, Sc Thefau. dec. 181. n. 3. circa penitus incendio abfumpta, aut alias cafmate vel 

prmoipium. aliquo alio cafu fortuito dirempta, tenetur nihilo- 

JO'5" Hic neceflario + veníebat tractanda quaeftio an minus emphyteota penfionem folvere, & ultra id 

poft intentatum reftitutionis in integrum beneficium ipfam reficere, Sc reasdificare, quia fibi área remaadverfus 

fententiam , Sc contingit fuecumbere in netquam, -j- cum fit domus potiflima pars, /. qui mi 14 

eo, poífit is qui fuecubuit, uti poftea remedio ap- §. areamff. defolut. dicunt fúfíicere ne penitus videapellationis, 

fed quia noftri inftituti non eft propria , tur emphyteufis extincta, quas fuit opinio Ang. in §. 

ideo fola remifiione ad Sfors. Odd. qui eam plene lex ñaque infin. in aut. de non alienan, quem fequitractat, 

de reft.in integrum par. I. q.iy.art. 17. & q. tur Joíeph.Ludo. comm. concl. lib.i. concl.l2.pertotam 

69. ar.2.n. 13. conventus ad alias perfifto propofito Sc vifus eft approbajje Sena. Mantua, ut auctor eft Jonoftro 

propriora. ann. Pet. Surd. decifio. 198. per totam, Sc clare Regia ii 1 

106 Quas autem, + & quanta debeat efle lasfio ut Audientia Apuiias, ut teftatur Vivi. decif 500. n. 6. 

minor reftituatur, id totum relinquendum fore ju-. quod tamen an omnino verum fit, ac quomodo fit 

dicis arbitrio ex Dida. Meno, de Cáldes á Perey. eft intelligendum, vide apud Surd. ubi fupua vVelaf. alantiquiores 

in fuperioribus docuimus. lega. q. 27. in trac!, de jur. emph. n. 2. Sc Pbilipp. ¿» 

107 De majore -fe» autem ( ut noñrum, quem cospi- fciendite corda veflra fol.2Ç. verfic. Hinc tertio infero de 

mus, difeurfum profequamur, ac tándem abfolvamus) pcenit. diftinc!. 1 .allegatum per Velaf. ubi fupra pulchré 

non exiftimo quemquam eífe, qui dubitet nunquid Vivi.aleg.dec.500.per íot.qui plures in idem allegant, 

quando ipíe fuit lasfus in conceflione empyteutica , & Pater Molina de contrac. difp. 454.11. 4. 

poflit recipiens, ac eledionem habeat, vel rem di- Major -f- diíficuítas eft in ftenhtate , an propteriíf? 

mittendi, vel fupplendi id , quod deeft juilas pen- eam fiat faltem remiflio penfionis, nam li regulara 

fionis, eft quippe hujufee rei tam clara, ac aperta , fi- communem fupra traditam fequamur , dicendum 

mulque vulgata Sc perquam nota difpofitio /. 2. C. de nobis erit quod non, cüm per eam non caufetur 

refeind vend. ut oleum , & operam me perdidifle, totalis rei interitus, & hasc eft ordinaria , & comnec 

immerito, quilibet diceret, li ulterius in hujufmo- munis Doctorum opinio , verum plores ex Doctodi 

rei comprobatione immorare. ribus, qui rem hanc pertractant, diftinguunt inter 

Hasc funt, quas ad ortum, & generationem (ut ita magnam penfionem , quas fit frudibus asquivalens , 

dicam) hujufmódi cenfuum digna mihi vifa funt Sc minimam , quas pro recognitione domini tanparticulari 

difquifitione, fupéreft.ut in hac tradatum folvatur, cenfentes priori cafu fieri remifliotione 

de cenfibus emphyteuticis, de eorum inte- nem, pofieriori yero non,quod an íit verum, quia 

ego

GloíTa XVIII. Pars I. ?8? 

Cgo non poflum omnia per extenfum pertradare vi- noftri Senatus decifio ,qua rem hanc comprobemus, 

de per Doclores in c. propter flerilitatem , extra de eft enim ad propofitum íinguiaris, quas fada fuit de 

location.l. licet Codic. eodem l.fi uno, éf l. ex conduelo , anno 1606. fub die 31. Januar. in caufa quam ad reparaprapho 

fi. vis , éf l. fi merces.paragrapho vis major. lationem egregii Senatoris Hieronymi Senjuíl duce» 

fi". eod. titul. fingularia ad id funt confil. Rimin. Jun. bant Pifcatores civitatis Dertufae contra univeríita- 

40. & 4°« libro 1. per totum. Grat. refpon. 128. lib. 2. tem , qua fuit declaratum conventionem , quam 

notab. óc dilputatio Patris Molina de contratl. 4^4. quondam de anno 1570. fecerant inter íe didas parfingulares 

funt difputationes Aurcl. Corbul. in fuo tes de vendendis pifeibus in dida civitate pretio > 

tratl- de cauf. ex quibus emphy. jure fuo privan, in tit. feu pretiis in ea contentis , reducendam fore ad aede 

cauf.priva, ob nonfolut. can. amplia 11. éf 12. Jo- quitatem taxando majus pretium pro didis pifeibus , 

feph. Ludov. comm. conclu. lib. 1. conclu. 12. per tot. quam in dida conventione contineretur . eo prseubi 

tenet emphyteotam non exculari á folutione ca- textu quia fuerat probatumócalius ex nomrietate facnonis, 

licét riindus ex parte perierit, etiamfi penfio, ti conftabat , quod alimenta omnia humanas vitas nefeu 

canon correfpondeat frudibus, quam fententiam, ceífaria , omniaque inftrumenta , 6c apparatus ad pifdicit 

de communi confuetudine fervari, licet commu- candum multo majori pretio tempore fententiae 

nis opinio fit in contrarium , óc Velafc. allegat. qucefi. communiter venderentur quam venderentur tempo- 

, 2j.de jure emphy.8cfingulares denique funt deciliones re concordias , óc ante eam , ex quibus ( inquit Se- 

T Viví. 500. óc Thefaur, 20. in quarum prima cenfuit natus ) conftat locum efte praedidar redudioni pre- 

Audientia Apulias non fore faciendam remifíionem tii pifeium ad aequitatem, ut in dida declaratione 

penfionis, licet ipfa foret talis , quae feré frudibus contmetur , cujus erat feriba N. Bretons. Per haec ego 

elfet correfpondens , in pofteriori vero c contra de- valde dubitabam in fadi contingentia de vidoria 

o- claravit Pedemontanus Senatus remiílioni locum fo- cujufdam mei clientis in caufa, quam ejus vaflalli, ÓC 

re, habita confideratione ad fterilitatem , Óc damnum emphyteotas contra eum ducebant ratione, Óc occafequutum 

in re emphyteotica, ita ut emphyteota te- íione cujufdam fatisexceílivi tafcharum oneris, quod 

neretur tantum penfionem folvere pro rata fruduum, pro fuis terris ferebant , ultra decimam , óc priqui 

fupererant , íic ( inquit Thefau. ) ad asquitatem mitiam , fi adverfarii, ut caeperant, de deteriorar 

Senatus reduxit rem hanc , contrarias, óc diíliden- tione terrarum , quam forfan fatis , fuperque probates 

Dodorum in ea opiniones hoc modo concordans, re poterant: docinilent , ac in prasteníione , ut deverum 

eft quod ea Thefau. decifio máximas patitur buiflent, inftitilfent , fe 1 tranleant base cum relidiííicultates 

per late tradita per Corbul. in loco ubi quis, ut vulgo dicitur, hominum incuriis, ck. ereum 

allegat Gafp. Antho. Thefau. audoris filius roribus. 

in additione adfupra relatam decifio. 20. óc ideo dice- Et hasc f quidem redudio ad aequitatem non fuir," 1 

? 

bat ifdem Thefau. filius in additione quod cum alias nec eít per conftitutíonem 40. cur. ann. 1 $"99. prode 

fuo tempore iterum is cafus incidifler in eo Sena- hibentem caufas decid! ex asquitate prohibita, excitu 

difputandus, valde domini de dida deciíione du- pit enim eadem ipfa aequitatem regulatam , óc conr 

| bitabant, éf judicarunt non efle faciendam remiflio- formem regulis juris eommunis, óc quas afferunt Donem 

licet máxima folveretur penfio. Verüm Antho- dores in materia asquitatis : folum enim fuit intennjuS^ 

Fab. infuo C. lib. 4 tit. 42. de jur. emphyt. de fi. tionis curias prohibere asquitatem non prr.-fcnptam , 

I , 36. ftat pro hac opinione, atque ita declaratum per quam fibi quidam homines ex proprio capite com- 

1 

1" Senatum Sebuíianum teftatur. Tu ipfe cüm cafus oc- minifeuntur , óc fingunt , quas j dúplex potiiiSj^Q 

currerit , haec oculariüs examinabis , óc quid fit juí- dicenda eft iniquitas ut dicebat Bal. in conf. 9. 

tius , ÓC leyeriüS tenendum confiderabis , ego pro col. 3. num. 3. voj. I. óc Hierony. Gab. confinó. 

nónunc aliter non examinojioc folum-j- adverto ad manum. 44. vol. 1. 

jorem , óí perfediorem hujus materias intelligentiam, QsáÜS f autem, & quanta debeat efle fterilitasî 

ÓC cognitioxiem,ulterioremque decilionis Senatus Pe- quas locum faciat remiílioni , de qua fupra loquebademontani 

íüpenüs relatas confirmationem , certifli- mur, ac qualis, Óc quanta debeat efte rei deteriorarlo, 

mam de jure elle regulam quód quotiefeunque res óc elades ut redudiunem admittat ad asquitatem,non 

tradu temporis efficitur iniqua, vel in infinitum creí- obftante pado inter partes convehfcspetetibi á Grat. 

cir,tunc integrum eft judici contradum reducere ad refp. 161. a «,4. ad 10 vola. 2. Ferdin. Vafq. controv. 

aequitatem, text. eft fingid, i» /. cumquidamff.de ujufrcquent. lib. 3. c. ¡a., per totum, Jacob. Menoch de 

ufur. ibi J. C. cum quidam { inquit ) caviffetfe quotan- arbit.jur. lib. 2. centur. I. cafu 76. etiam per tot. Hienis 

quincunces ufuras prafiaturum , éf fi quo anno non ronymo de Cevallos m lib. t.praf. q. commu. contra 

folvijfet , tune totius pecunia ex die , qua mutuatus ejfet commu. q. ¿J per tot & a Dodoribus, ex quibus , feu 

fcmtjfesféluturum , éf redditis per aliquot annos ufuris quorum didis coinp¿dum eft fyntagma illud comían. 

mox jlipulatio commiffa ejfet , Divus Mar cus Fortunato opin. tom. 2. loco Ç. tit. 3. c. 9. per tot. eis adde Steph. 

ita refcripfit, Prafidem provincia adi, qui (lipuíatio- Gratian. qui poft hasc feripta tuum tn lucem protulit 

nem, de cujus iniquitate quaflus es , ad modum ju fia opus , decift. provine. Marc. 222. per tot. óc noftrum 

exaelionis rediget, óc de infinítate vitanda funt jura Cáncer, in 5. parte var. c. iy. de renuncia. ?i. 140. 

text. in leg. fi quis , in fin. deperi. éf com. rei vend. óc apud quos eft egregia hujufee articuli difputatio , óc 

Hâlia allega, per Thefaur. decifio. 226. num. 1. ubi *{• in adu pradico ex decifionibus fuprarelatis nullo foexinde 

in illa quasftione nunquid piflor , vel fuma- re id negocio colligere poteris. 

ll 

rius , qui promifit pro certa quadam peníione panem In hac f autem indita civitate Barcinonas vix eft 122 

pro tota aiiqua familia coquere , teneatur ea in pofte- quod unquam de fiípfídidis difeeptetur , cum enim 

rum auda .refpondet quód non , allegatque Jaf. in emphyteota vigore "'cap. ítem quod quilibet emphyleg. 

quominus man. 144. ff. de flumin. ponentem re- teota , in privileg. recognoverunt proceres , conce** 

8gulam j-quód fermo generalis, Óc indefinitus non datur, quod emphyteota poflit, quando voluerit, 

trahitur ad futura quando reíültaret máximum prasju- emphyteufim renunciare, inde fequitur , quod five 

dicium , 8c non lolüm eain quaeftione , quam fupra magna , five parva fuerit fterilitas, vel rei elades , 

retulimus, decift. 20. cenfuit Senat. Pedemont. pro- femper ipfe hoc habeb't remedium, quo fibi ipfi 

pter regulam fupradidam , faciendam fore redudio- in hoc fuecurrat. ídem f obfervatur in dicecefi Genera 

ad asquitatem , fed óc in aliis , quas refert ifdem rundas ex confuetudine feripta , quas íegitur inter 

Thefaur. decifio. 114. 120. óc plenius decifi. 226. óc Ja- alias fub tit. de jur. emphyt. c. 66. Imo f & in to- 1 2-> 

cob. Cáncer, in 2. parte var. refol. capit. 1. de minor. ta Cathalonia deberé obfervari videtur difpofitum 

3J. ann. num. 252. in verfi. idem fenfijfe. Nec deefl in fenten. arbitr. Sereuif. Reg, Ferdin. cap. 7. quas eft 

Wr\* in

in 2. volumin. conjlitut. in titul. de homini. propriis. 

125 Eft -j~ tamen id , quod de renuncianda emphyteuíi 

diximus , fane intelligendum dummodo folvat 

emphyteota cenfum domino pro tempore prseterito , 

ut habetur in didis locis, & docent Marquil. óe 

gloftatores in ufat. bonum ufaticum. Hasc ego dicebam 

in caufa cujufdam Joannis Cambra clerici Bifuidunen. 

contra N. Cabratofa, alias Cofta in Regia 

Audientia vertenti ad relationem egregii Senatoris 

Francifci Mijavila , & Franqueza > actuario Gamarafa 

, ad excludendum praefentationem didi Cabratofa, 

qua volebat quodam magno advocato patrocinante 

, evadere condemnationem triginta novem 

penfionum quorundam cenfuum relmquendo dido 

Cambra poífeffionem petiae terrae , cujus ratione ad 

didos cenfus tenebatur , óc fuer.it condemnatus, idque 

in decreto executi

GloíTa XVIII. Pars í. 3»í 

certo §. fi duobus vehiculum commo. AíEict. deci. 380. 

it. 4- feribam fueceífum in fi 

1 2 

in /• '• »• ¿-0Í¿ de fer. fugit. per text. w /. acquirine libri ii contiugat pofle antequam in rranbus 

tur, infin. ff. de acquir. rer. dom. per haec , & alia , hominum appareant hasc, quem fpero fcelLiflimem, 

noftram , quam fupra adduximus, opinionem quod quia arbitror beneficiatum habere intentionem íun- 

prateritas tantum peníiones prsefcribantur , non fudatam quód cenfus fint cüm dominio directo, ejus 

tura*, tenent Bald. in dici. leg. male agitur nu. ?. C. enim erant naturas quando conflituti funt , qu.im 

turas, iciicm. ...a.v.. „.„... ..... ~. - 

de prafcrip 30. &c. Jaf. in leg. 2. n. 72. & 156. Cod. non conítat mutaíle ex eo quod per dominum lint 

de iu. emphy. addi. ad Guid. Pap. dec. 412. fequun- in alium tranflati ex juris difpofitione , qua* permittur 

Anthon. Thefau. decifi. ijo.hium. 4. & ejus fitit eam tranflationem , alias diceremus operatam 

lius Gafp ir. Thefau. in addi. ad eandem , qui fupra- fuifle eandem , id quod erat & eft praster mentem , 

didos, óc alios refert, 8c ii dúo dicunt non femel & intentionem contrahenrium , & emphyteota* une 

fu (fe in Senatu Pedemontano declaratum, Anthon. 

I3(5p.ib. in fuo Cod. libr. 7. rir. 13. defi. 17. Ídem f 

fcriptibilem, fado fuo id quareretur propter eam quod tranflationem, cenfum alias prasferibtre imprasúlconcufle 

obfervatur in noftra Cathalon. ex difpu- poífet. 

tatione text. in c. fi Cáfila, c. vaffallo, Cáfila, 8c ibi Prasterea additur quod Guido Pap. & Meftril. dicunt 

Socar, in comm. Fet. Alb. de hac obfervantia nos.qui in locis fupra citatis, cenfus efle acceflbrios diredi do 

¡n Cachafo, verfamur, fecuré teftari poífumus, quippe minii , quo fit ut illius naturam fequi dicendum fit 

qui fexcentas,& ultra viderimus in ea prolatas fenten juxta regulas vulgares,' ergo ócc. Et fequeretur abtias, 

quibus in Ecclefiafticis emphyteulibus adjudicafurdum, quod fi praícriptioni eífet locus, emphyteubantur 

trigintá novem peníiones cenfuum decurfofis remaneret fine aliquo cenfu quem -f efle deef-130 

rum Sc laicahbus viginti novem, licet a tempore im fentia contractus emphyteutici probant omnes, óc fi' 

memoriali non folviífet emphyteota. 

gnanter Pater Molina de contradu difp. 1C2. óc hasc 

137 PÉ r f hasc fatis mihi clare videtur declaratum qua> eft ratio cur non detur praferiptio , ócin confequen- 

nam fit ratio , quare trigintá novem , 8c viginti not¡am nec cenfus, qui datur ad dominii recognitionem, 

vem refpectivé, tantum petantur, 8c non plures,quam ut latius habes infra a n. 163. . 

vix potuit cujufdam Doctoris prasfelitis civitatis in Diximus f poífe in emphyteufis Ecclefiaflicis petii40 

congregatione aliorum pro gravi negotio facta,voca- trigintá novem peníiones prateritas, videndum eflá 

ti capere intelledus : dicebat enim quod ex quo di quo , an qua- decurrerunt de tempore, vita unius berecta 

m dominium non prafcribitur, nec peníiones nefician ab illius liarede, an vero á fucceífore in be 

cenfuum , qui ejus ratione debentur non erat quod neficio poííint peti omnes, exclufis harcdibus,quam 

"trigintá novem peníiones, vel viginti novem tantum quasftionem brevibus refolvit Thefau. in favorem 

peterentur, fed imó omnes á die ceflationis, nec vo íuccefloris in decifio. 144. per totam, dicens frudus non 

lebat animadvertere ad id , quod nos fecuré refol- exados, quamvis maturos tempore mortis bentficiavimus 

in fuperioribus, praferiptionem hifee in rebus ti, fpedare ad fuccelforem ; quod pluribus juris ca 

probibitam tantum efle quoad futuras peníiones, pernonici decifionibus 6í Dodorum aüdoritatibUl promi 

flam vero quoad prateritas ufque ad trigintá nobat, óc ad id fignanter allegat notoriam Julii HÍ. 

vem in Eccleli. Sc viginti novem in laicahbus á die confl. qua? eft o. in ordine , id difponentem , etiam 

petitio:us citra, quia cum remaneat femper domiíi "j" pro didor-jm fruduum confequutione judiciali-14 * 

nium diredum, remanere debet etiam penfio, faltem ter antccelfor egiflet, óc hanc opinionem a Senatu 

in futurum per ea quas late inferius in alio propofito Pedemon. in fadi contingentia fuifte amplexam if 

dicemus. 

dem Thef. docet n. 1. plura in materia cumulavit au- 

l¿" An*átem f ¡dem dicendum fit. quando non pe- for repertori, ad decifiones Cavaka. in verbo-Jru- 

* nes eundem , fed _ penes pene: diverfos funt dominium diredum 

óc cenfus quo fieri pofle legato, vel donatione, 

aut alias, late probaí Guid. Pap. decifio 2c4. 

Óc Don Garcias Meftril. decifio. Sicilia 58. n. 12. per 

tot. dicens nullum id elfe inconveniens ex l.p. %.fi. 

de contraben, enipt, an admittatur prasferiptio- cenfuum 

futurorum ex quo fint cum diredo dominio 

licet penes tertium exiftenti , ego autem habui in K. 

A. quo non admitti defendí in caufa Joannis Cambra 

contra Gabrielem Cabratofa , alias Cofta, ad 

relationem Francifci Mijavila, óc Franquefa , feriba 

Itra ea , quas in multis decifionibus ibidem re- 

ttus, u 

latis docet ifdem Cávale. 

Nec deefl huic opnioni noftri Senatus audoritas , 

his enim fub die 1. Janu. j C94. in caufis Pauli Soiet 

benefician in Ecclefia Barcinoneníi, contra univerfitatem 

de Guimera ad relationem nobilis Joannis Sabater 

tune Regias Audientia Dodoris, poftea in Sacro 

Regio fupremo Aragonum confilio Kegentis vertenti, 

declaravit in favorem hujus refolutionis ad- jjudicando 

beneficiato totas trigintá novem peníiones, 

qt|as petebat. 

N. Camarafa, in certo annuo cenfu, quem didus Et licet poftea referente egregio Senatore Narci- 

Cambra ut beneficiatus certi beneficii monafterii S. fo Paulo Regas in caufa fupplicationis fuiflet dida 

Petri, villa Bifulduni, de eo dotari Abb. ejuf regia fententia, quoad didum caput, revocata , nidem 

monafterii, diredo dominio penes fe retenhilominus in tertia inftantia referente egregio Senato 

, recipiebat fuper quadam petia térras didi Catore N. Planes, exhibito motu proprio Julii III. de 

bratofa, alias Cofta : dicebam enim obftare femper fupra confirmata fuit exprefse prima fententia, óc fe- ± 

praferiptioni, quod non eflet cenfus in nuda per- cunda revocata, his verbis : Attento in viam juris fruceptione, 

fed cum directo dominio , licet illud penes 

alium exifteret , quod non erat inconveniens , 

dus Leneficiorum etiam fimplicium non colledi, & de 

1 

quibus non ^ t f ^ ^ f ^ ^ ^ ma- ^ 

ut dicebat Guid. Pap. ubi fupra , quia igitur militat nem V funt Ecclefia é fie futuri Juccefiorts ta benefi, 

eadem ratio, quam fupra tradidimus, ne emphyteufis éc. feriba erat Benedictas Sacares. 

remaneat fine canone, inde exiftimabam fieri quod 

non eflet locus praferiptioni , non fuit hic articulas 

in ea cauía decifus particulariter , fed habuit 

ea tamen favorabilem exitum in íavorem mei clientis. 

ídem poftea iidem Senatus declaravit cum pro- 1 

viíione , facto verbo , per egregium olim Senatorem 

Anthonium Olib. íada fub die 14. Septembris 1598. 

in caufa, ad illius relationem ducebatur inter (jofmam 

Fivaller ex una óc Anthonium Clariana notarium, 

óc alios, partibus ex altera, qua in effedu ruit 

Habeo óc aliam nunc caufam in Senatu, in pun- 

Fontan. de Fací. Nupt. Tom. I» 

K k didum


didum ad fucceíTorem, non ad hasredem , juxta dif- dum, & faepius refolvit Rota , ut in didis decilionip 

mtionem conftitutionis Julii III. omnes frudus bus habetur ; prior decifio fuit fada coram R. P, ]). 

beneficii. qui erant debiti tempore benefician defun- Jufto : pofterior vero coram R. P. D. Coccino. 

di, & penliones cenfualium durante vita didi benefi- Qui plura de his fcire voluerit, adeat Auna. Rociad 

decurfas ("podare , & pertinere, quia ( inquit deber. rer. judie, lib. 3. cap. 4. per totum. Sotomajor. de 

claratio ) non fuerunt penfiones pradiña ( de eis ibi par- üfufrutlu libro 1. cap. 79. etiam per totum, Cofta de porticulariter 

agebatur) exacta & incorpórate, & conver- tio. rata quafi. 29. etiam per tot. Nicolaum Garcia. in 

fip cum propriis Bonis benefician defundi iprovifo, & de- tratlat. de benefic. parte 2. cap. 1. ti. IOI. cum fequent. 

clarato ( pergit declaratio ) quod antequam fuccefori ubi dicit f conftitutionem Julii III. fuper frudiliberentur 

ditla penfiones, teneatur docere , & legitime bus beneficiorum non exadis non eífe in his regnis 

probare legata pia, & debita benefician defuntli, ad qua receptam. Sed ego ¡n'^ Cathalonia quotidie video 

ipfe tenebatur , & quainfuá ultima difpofitione relique- fecundum eam declarari, ÓC íignanter in illa , quae 

rat, effe joluta aut poffe aliunde ex propriis illius bonis , fada fuit Oliba referente, exprefsé fumitur motiexohi, 

juxta forma?» diña conftitutionis , vidi copiam vum de dida conftitutione , imo cum fuiftet exauthenticam 

didas provilionis extradam ab origina- prefse de non acceptatione, óc obfervantia illius opli 

procelfu caufas prasdidas per Francifcum Trobatre- poíitum , fuit repulfa prasteniio , ex eo ( inquit degium 

feribam petitionerium. Ex quibus vide qualiter claratio ) qui non conftat derogatum eífe dida* conprius, 

fi alia non fubfunt, debeant folvi debita, óc ftitutioni , aut alias in contrario judicio competeniegata 

pia benefician ex frudibus non exadis juxta ti citra tenorem didas conftitutionis in vim contenorem 

conftitutionis , in quo debet eífe cautus fue- trarias confuetudinis, vel alias , declaratum , vel juceflor 

ut probet fupereíTe ex quo folvantur , fi vult dic ítum. 

obtinere. Sed an f faltem quoad partem admittatur in cen-T.t.4 

Foit non multis ab hinc annis in Rota Romana fu praferiptio, nedum, quo ad pretéritas , fed óc 

difputatus cafus huic de quo quarimus , non abíimi- quoad futuras etiam penfiones, puta quando emlis, 

uti penes amicum vidi , á quo confultus fuper phyteota, qui tenebatur ad decem pro cenfu , per 

hoc fueram , in caulis fuper frudibus Archidiacona- legitimum , ¿X fufficiens tempus ad prafcr;bendurn , 

tus de Bitulona Barchinonen. inter N. Corrret, Óc quinqué tantum folviíTet, dubitationis eft non mo- 

N. Cordellas , in qua binas fuerunt fadas decifio- dicas : fi enim non folvefls emphyteota cenfum nec 

nes , prima fub die 4. Julii 1617. fecunda vero fub ejus partem per qnodeunque longiííimum tempus, 

die 12. Jun. 1609. quarum exempla manuferipta ego libertatem non-con fequitur quoad futuras peníiohabeo 

, in prima vidi fuiífe datum pro conílanti nes , quomodo , quasfo , eam confequetur quando 

Rotam fequi quod frudus recolledi, ÓC á folo fepa- partem folvilfot , qua- imo magis deberet cenlum afrati 

fjedentad fucceíTorem in beneficio non ad has- fecurare, Se illius obligationem ,cum per -j- folutio-14c; 

redem , juxta opinionem glof. in cap. prtefenti > de nem partis totum dehiium videatur debitor agnoofiicio 

ordi. in 6. Óc ibidem refertur fie fuiífe coram feere, adeo ut nulla quoad partem non folutam 

b>nas memorias Cardinali Lancello. i n caufa Palen- poíTit allegari prasferiptio, vulga. /. cumfi. C. denon 

ti fruduum decifum 26. Februarii 1580. óc fine dif- nu. pecu. ubi qui portern debiti folvit non nottft exficultate 

procedente aíTeritur fiante bulla Julii III. ceptionem non numeratas pecunias pro refiduo oppoquas 

eft nova in numero, ut Rota [ inquit) intelle- nere, cum per hujufmodi fohitionem, totum debixit 

coram illuftrilfimo domino Cardinali Blancheto tum agnoverit, l. fed Julián, alias eft §. 9. litem fi fiin 

Romana, five nullius pecuniaria 6. Novembris lius fam. praced. inf.ff.ad Sena. conf. Macea, ubi fi 

1C93. In fi cunda vero Rotas Romanas decifione vidi pater folvere coeperit quod filius familias mutuo fumetiam 

fuiífe didum quod ex quo frudus erant fepa- pferit; ítem íi ifdem filius familias paterfamilias farati 

á folo , ideo debebant diftingui quinqué ca- dus partem debiti folverit, ceftare dicitur Senatus 

fus, ut per Calder. in conf. 2. de pecul. cleric. quod confdtum Macedoniauum , quali ratum habuerit 

fcilicet aut beneficiatus moritur frudibus feparatis , ( inquit tex. ) mutuum illud per hujuímodi lolutiofed 

in área , vel campo jaeentibus , aut fecundo fru- nem , ad idem funt notanda plura jura in gl. verbo , 

dibus reconditis á colono , fed nondum beneficiato ceffabit , conducunt /. una efl via ff. de ferv. rufl. 

traditis, aut tertio beneficiato aííignatis , fed non- prad. & l. ftillicidii. ff quemad, ferv. amit. in §. fin. 

dum confumptis , aut quarto quando certi frudus , quibus juribus probatur per ufum fervitutis iu parvel 

pretium debetur per unum , dúos, vel tres mente retinen ju^ toto , probat idem exprcíliflime , óc 

fes, óc interim beneficiatus moritur, aut quinto fi in propriis noftris terminis glof. per finíalos annos* 

beneficiatus moritur poft didum terminum nondum in l. cum notiffimi §. in h s, C. depr.cfcr.10. vel\o.ann. 

dida fpecie , vel pecunia foluta, in quibus ómnibus ubi exprefsé dicit San. quod debitar, qui folvit micafibus 

( inquit Rot. ) excepto tertio , in quo agitur norem penfionem , nullo modo praferibit, imo tede 

frudibus perceptis nondum confnmptis.in aliis ca- netur ad folidum, óc integrum : nam folvendo parfibus, 

in quibus ag:tur de frudibus inexadis loquitur tem omni anno recognofeit totum debitum , óc fie 

bulla Julii 111. óc la ómnibus iílis cafibus dicit infpe- tempus non currit creditori , Guner. de juram. concón 

jure communi, celíante confuetudine frudus fir. par. 3. c. I. nu. 54. hunc interrumpenni prasferifpedant 

ad fucceífores , ut per Calder. qui dido loco ptionem modum, inter alios, de quibift ibi ex proíefdode 

& magiftraliter loquitur. Hasc Rot. ex quibus fo agit, adducit. Pet. de Avend. de exequen. mand. reíd 

, quod fuperius tradidimus, miré probatur. gum. par. 2. c. 30. n. 13. circa fi. 

142 Verum f eft quod in didis decifionibus Rot. non Hanc opinionem íequi Curiam Tholofanam , ÓC 

declaravit pro fuccelfore , led imo pro harede de- Pariíienfem, ac fecundum eam fuiífe ibi p ! 

uribns arrefundi, 

id tamen fuit eífedum propter probatam in ftis pronunciatutn docet Gera. Mayna. decifio. Tholof. 44contrarium 

confuetudinem in civitate Barcinonen. 47. dicens fupremam Curiam Thofoíanam femper pro 

de qua etiam Francifcum Solíona pradicus Catha- certa quadam, ÓC indubitata regula tenniífé inftrulanus, 

quem Rota non neglexit , atteftatur inlu- menta primarum infeudationum, feu in-. dlituras nulcer. 

laudimior. titu. de laudim. dupl. collu. 12. in im- la ratione alterari políe, five hoc m emolumentum , 

preffione Lugdunen. num. 67. verfic. & fie vidhnus,8t aut prajudicium dominorum, five in prajudicium , 

de tota Hifpania. Dida. incap. cum inofficiis, numer. aut emolumentum e'mphyteutas fiat, ócc. 

9. de teftament. Óc Sarmien. in trañat. dereditibus Ec- His tamen j- non obftantibus in contrarium eft r 

clefiall. parte*., capit. 6. cui eíTe ftandum docet idem veritas, quod imo hoc in cafu cenfui prxfcrihatur ? 

Calden. ubi fupra numero 2. verfic. puto concluden- pro ea parte, pro cefíata eft folutio per legitimum

GloíTa XVIII. Pars I. 587 

mum tempus áptum ad prasferibendum, prouti expref- polfet re alitcr uti, facilis eít refponfio quod loquunsé 

tenent noftri practici Jacob, de Monte Juda. & tur in fervitutibus rufticorum prasdiorum,quas j- indi-iyo 

Marquil. in ufat. Omnes homines j. Sc Socar, inc. viduas cum fint, /. via itineris,ff. defervitut. & leg.flivafallus, 

five Caftellanus allega, per Jac. Canc. var. pulationes non dividuntur, de verb. obl. cum fimi. íicut 

refolu. par. 1. cap. 12. de feud. nu. 13. qui idem dicit acquifitionem non admittunt pro parte , ita nec eaeífe 

de jure communi, ex l. comperit, ibi , vel minus , rum jam acquiíitarum per partem amiífionem, dicl.'eg. 

quam oportuerit, /. malé agitur , éf leg. cum notiffimi §. una eft via, ibi éf magis efi ut aut tota amittatur . aut 

juncta gl. C. de prafer. 30. an. Sc ex not. per Af- tota retineaturff. de¡ervitut. rufl. prad. cum pluiiHus 

fiiet. decif. 254. ifdem Canc. bene in 3. p. var. refol. c. aliis bene not. per Anth. Gom. tot. 1. var. c. IO. de in- 

4. de ferv. n. 201. divi. n. 15. circa fi. inde fit nemini dubium videri de- 

Habet hasc opinio plura jura, quibus comprobé- bere quo propter illam fervitutis indivifibilitatem per 

tur , 8c fignanter text. in l. excepta. éf l. placa f quib. ufum partis tota ipfa fervitus retineatur. 

mod. ufufruíl. amit. quo loci docemur ufumfructum Per hasc cuilibet forfan videbitur firmiter,& fo! de 

perire pro ea parte, qua ceftat ejus ufus. Habilita , omnique prorfus nudata d:fficultate diltin- 

Hl 

m a 

Q 

t a n i e n 

t hxc opinio grandem patitur diffi- ¿tío Bartol. Caitren. Joan, And. 8c aliorum fuperius 

cultatem ex juribus in contrarium allegatis, ideó Do- relata ut fciens plus fibi deberi non prasjjdicet íibi 

dores, ut vera fit, eam intelligendam fore volunt recipiendo partem , ignorans vero fic , audiat tamen 

cum diftindione Bar. & Caftren. inleg.fi prius no- quas ego circa hasc excogitavi, óc videbit quantara 

tluma ff. de aqua pluvia are. quae antea fuit Dyni res hasc habeat adhuc , Sc patiatur difficultatem. Diper 

eos allegati, Óc Joan. Andre. in reg. plus femper, ftinctio igitur.prasdicta videtur perperam , Sc inconfin. 

6. de reg. jur. in mercurial.quos fequitur nofter Jo. derare á Doctoribus adinventa non adverte:.tibus 

Socar, in c. vajfalli n. 8. in commem. Fet. Alb. p. 14c. quantam cum pluribus juribus habeat repugnant iam r 

& Jacob, de Monte Juda, in ufat Omnes homines j. 

* n. 7. Adde Barthol. Brixien. qui late difputat hanc 

quod enim ex eo quis fit fciens cenfeatur jus fil i in 

reliquo confervare quando partem debiti recipit , 

quasftionem , in q. dominio, qua. 1 3- per tot. in 17« vol. manifefté repugnat jurium traditionibus , imo illa 

tracl. 8c Francifcum Balb. deprafcrip. '4- pare. 4. par- fcientia contrarium de jure deberet operan eífectum, 

tis princ. q. c. per tot. in 8. vol. tracl. nu. 3. qui dicit remiííionem ícilicet alterius partis per ieg.tirm m temdiíunctionem 

Bar. óc fupra relatorum Doctorum ef- pus non receptas, ex tex. \ expreíTo in l. qui femif- J^J 

fe communem : aut enim totus cenfus debetur una : fes ff. de ufur. éf l. adverfus. Cod. eod. tit. quibus ju- 

& eadem conceflione, & ex uno, óc eodem titu- ribus probatur creditorem, cui ufuras majores délo, 

aut ex diverlis, ÓC feparatis , primo cafu iterum bebantur, praejudicare fibi in illis, fi minores receeft 

diftinguendum , quod aut recipiens partem cen- perit , cum per bujufmodi receptionem tacita cenfus 

fciebat fibi plus deberi, aut ighorabat: fi fciebat, featur inducta majorum ufurarum remiflio , ufura aunon 

prarjudicat fibi quoad aliam partem cenfus, etiam tem minor nihil aliud eft , quam pars quaedam majofi 

per multum temporis partem tantum recipiat, óc ris , uti ex eifdem juribus apparet. Pratereá leges il- 

J48hoc modo procedit, óc in hoc -j- cafu verificatur rela? loquuntur in íciente íibi plus deberi*, ut patet 

gula fuperius pro contrario adducta, quod per re- ex fe ipfis tam clare ut non íit opus quod nos ulttceptionem 

partis confervetur jus in toto : fi vero rius comprobemus , exemplum fubj ciurus, quo dajgnorabat 

recipiens plus íibi deberi , tali cafu dicen- rior res hasc reddatur, habemus in Cathalonia ex 

dum eft locum efte prasfumptioni, cum enim in igno- vetuftiflimo ufu quod mercatoribus loco interelfe adrante 

non poílit confiderari quod receptionem partis judicantur ufuras pecunias ad rationem decem pro quovelit 

fibi jus confervare in toto , inde fit quod reci- libet centenario, aliis vero ómnibus ad rationem 

piendo partem fibi prasjudicet, óc liberationi emphy- quinqué tantum, priores poterunt majores ufura; 

teotas ab alia parte , óc portione cenfus locum faciat, appeliari, pofteriores vero minores, ponamus igi- 

2^Qprobatur -j- hac diftinctio utroque fui membro per tur quod mercator paflus eft, óc contentatus per 

/. is qui ff. quib.mod. ufusfrucl. amit. cujus hasc funt longum tempus de ufuris ad rationem quinqué pro 

verba id clare probantia, Is qui ufumfruclum habet, centenario , certé is , per fupradicta jura, pra^judifi 

tantum utatur quia exiílimet fe ulum tantum habere , cafle fibi dieetur in ufuris majoribus , quas poterat 

an ufumfru. retineat r Et fi quidem fciens fe ufitmfru- exigere quafi eas vifus fit tacité remifiífe , ergo cortlum 

habere , tantum uti velit, nihilominus éf frui vi- ruit diftinctio , nec fcientia prodeft , imó nocet credetur 

,fi vero ignor et, puto eum amittere fruclum : non ditori. Auget difficultatem quod leges capitales , qua; 

enim ex eo quod habet utitur, fed ex eo, quod putavit fe ex folutione, feu receptione partís debiti volunt ehabere. 

Id quod approbaífe vifa eft Curia Tholof. jus creditori conférvari in toto, óc refiduo non conapud 

Gera. May11. dec. 47. libro 4. w. primo circa finem. fiderant fcicntiam ex parte recipientis , fed in.ó ex 

Secundo vero cafu quando cenfus debetur ex diver- parte ipfius folventis , alleg. I. cum fidem C. de non nu. 

fis conceílionibus, ÓC obligationibus, five titulis, tune pecun. ibi fid. caution. agnofe. quod gl. verba , dejerper 

receptionem partis paratur mihi prajudicium in re , 8c Doctores interpretante , id ell, fcienter, five 

reliquo, text. eft ad id expreífus in leg.fi prius noclur- fciens totum debitum , ergo non videtur jure procenaff.de 

aqua pluvia arcén, ubi J. C.fapius ( inquit ) dere fupra relata diftinctio quatenus confervationem 

noclurna aqua? fervitus mihi ceffa fuerit, deinde poftea juris ipfius creditoris, vel illius perditionem, óc omifalia 

cejfione diuturna quoque duclus aq»(V conceffus mi- íionem fundat in fcientia , vel ignorantia refpectivé 

hi fuerit: & per conftitutum tempus nocturna dumtaxat ipfius recipientis. 

aqua ufus fuerim, amitto fervitutem aqua diurna, quia Verum f non propter hasc recedas a diftinctione fu-jca 

hoc cafu plures funt fervitutes diverfarum caufarum fa- perius tradita tam claré, manifefté a Juriíconfulto adüa. 

Eandem diftinctionem per tex. in dici. I. is qui ducta in alleg. lg. is qui ufumfruclum ff. quib. mod. 

éf per c. olim. de cenf. in cafu non diífimili ad propo- ufusfrutl. amit. Sc celébribus Doctoribus amplexata , 

fitura fequitur Bald. c. 1. ver. quid ego de invefti. dere ut nulla circa eam nobis, citra cavillum, relinquatur 

alienan, fac. de ufib. feud. dum dicit per pelitipnem dubitandi locus : difficultas eft quomodo ad allega, in 

partis interrumpí prafcnptionem totius, fi eo nomi- contrarium /. quifemijjes ff de ufur. & /• adverfus C. 

ne agatur, fecus fi non agatur ex eadem caufa. eod. fit rcfpondendum. Ea quidem refponfio non eft 

Ad contraria jura pro contraria opinione allegata, tam difficilis ut primo afpectu apparet : neganquibus 

videbatur probari per ufum partis retineri dum eft enim ufuram minorem partem efte majojus 

in toto, nulla habita confideratione an utens ris quafi ex minoribus majores conficiantur, & 

fciverit, vel ignoraverit numnam poífet vel non componantur : nullibi 

e n i m t a 

^ e 

quid reperietur 

Fontan. de Fací. Nupt. Tom. I. ^ K k 2 deci-


decifum in jure, imo fpecies funt inter fefe diverfa;, in tracl. de prafer. par 4. par tis. princ. q. K.n.i. nec 

IC3ufura, f enim in genere fumpta dividitur in majores, curat Salice. an ignorans, vel fciens íit recipiens, quia 

medias , 6c minores, quod quia tibi clarius explicat de jure prasferiptio etiam procedit contra ignoran- 

Petrus Grego. in fintag.jur. univer. par. 3. de a&i. lib. tem , qua tamen de re memini me alibi in hoc tractatu 

uínrario 22. t. ?. de fenor. feu ufur ario mutuo mutuo a num. num.A-'Ç. 45. quam quam 

confulto eum fubterfu"'" 

íoíito non pcenitenda 

ducit Antho. Guilb. Colta q.jur. c. 1. I. per tot. qui qu 11* 

tu latiííimé egiíTe : In dubio f autem quid foret di-160 

gnanter num. 20. plures allegat, qui eadem de re qua Butr. Bar. Salid & Jaf. cum Eman. á Cofta, qui 

ijâgunt : fpecies f autem una non eft pars alterius eos alleg. in repeti. I. ft ex cautione, fallen. 7. n. 4. & 5*. 

fpeciei, nec enim homo eft pars bruti, nec é contra tenent in cafu dubio cenferi potius debitorem non 

brutum hominis, nihil igitur mirum íi ex receptione agnovifteüdem debiti, & íic non folviftc ut partem, 

minorum ufurarum non on colligimus animum fuifte quam é contrario : addit Bar. f id fore adeo verum 161 

confervandi jus in majoribus ijoribus, , cum íint ínter inter fe le di- in m dubio aumo magis intelligatur micuigauu debitor uv U.^.— indebitum folvifftinctas, 

in rebus máxime tam odioíis, prouti eft ufu- £ J 

fe, quam iidem cautionis *~~~*¿

peníio eft de neceífitate, & eflentia emphyteufis, alias 

ipfa coníiftere non poteft.Bart.Óc Jaf.w I.2.C. de ju.empby. 

ille n. 7. & hic na.l20.& quos refert Mafca. de 

prob. concl.6oi.ti.6.

39°. mm. Clauíula f IV. 

. ftant quae in contrarium fuerint animadverfa : bene 

enim fequitur, minor quantitas ineft in majori, ergo 

.qui folvit majorem cenfetur folvere minorem , fed 

. non fequitur , minor quantitas continetur in majori 

'ergo qui folvit majorem femper cenferi debet folvifle 

lainorem, & per confequens ex hujufmódi folutiov 

ni bus jus fibi acquifivifle > ne teneretur folvere nifi 

minorem illam quantitatem, eftque hujus dicti ratio, 

quia licet minor quantitas infit in majori, nihilominus 

nemo mihi perfuadebit quod fatear eum , 

qui majorem quantitatem folvit,, animum habuifle 

acquirendi poífeflionem folvendi minorem: haec enim 

V^repugnant inter fefe, fine animo -f autem poffeílio 

nuUatenus acquiritur, lib. 3. cum fimi. de acquir, poffejf. 

nec* fine pofteííione praefcriptio , vulga, reg. fine 

poffejfione , de reg. jur. in 6. ergo á primo ad ultimum 

qui diverfas .fummas folvit in diverfis temporiles 

non poteft dici modo aliquo prasfcripíüTe ut 

in minori tantum quantitate , & fumma. quam folviffet, 

& non alia folvere teneretur quia is folvendo 

^majorera quantitatem non poteft dici quod fuerit vifus 

animum habuiffe prasfcribendi, ut in minori tantum 

folvere teneretur , videndus eft, in propofito 

• non multum diftimili Caífana. in confú. 40. num. 5. 

iyt& 6. Accédit "t" his quod illud, quod dicimus minorem 

fummam inefte in majori,& fub ea contineri, 

licet fit proprié , & de proprietate íermonis quia fine 

ea aa majorem perveniri non poteft, intelligitur 

tamen interefle, & contineri tanquam pars iilius,, 

non tanquam quid feparatum, exempli gratia, de- 

„cem infunt viginti, ac fub viginti continentur, verum 

eft tanquam pars, non ut decem, Óc ideo qui petit, 

vel folvit viginti dicitur proprié petere , vel folvere 

decem unite, non tamen proprié petere vel folvere 

decem feparatim, & formaliter, qnia veré alia eft fumma 

viginti, 5c alia fumma decem , & qui diçit de majori 

fumma non videtur in minori tantum confentire, 

fedconfentit in minori ad integrandam majorem fummam 

non alias, unde propterea fit quod per plures re- 

Iblutiones diítormes, & diverfas, ac in diverfis fummis 

majoribus., & minoribus faítas nullum poífit dici 

in minoribus jus vel recipienti ^vel etiam folventi, 

fuo cafu , acquilitum : haec pulchrius docent Pee. 

& Cagnol. in t. in eo quod eft plus,ff. de re.jur.zz ¿Emú. 

Ferré, in l. 1. %.ft quis fimpliciter D. de verb. oblig. 

quám ego explicare poflem, qui ómnibus refpondent 

quas poflent in contrarium adduci : conducit 

celebris interpretatio gloíT. iter, l.i.ff. deferv.ruftic. 

prad. quatenus difponit eum, qui aclum habet iter 

etiam habere, quod glof. intelligit quantum ad commoditatem, 

non quantum ad fervitutem, quod probat 

per /. loci corpus §. 1. fi fervit. vendi. nam íi effent 

duas fervitutes conftituto aclu poflet una remanere 

altera adempta, juxta l. fi ades ^ 1 . ff. de 

fervi. urba. prad. quod lex negat, nam adempto 

itinere nihil amittitür, /. 1. ff. de adimen. leg. hasc 

dici allega, glof. per quas quantum noftra opinio 

probetur, alterius eft judicium , aiiqua ad id forfan 

facientia, diximus fupra in hac eadem glo. cum de 

prasferiptione cenfus in parte, ageremüs, quas hic non 

duximus repetenda. Et ego, poft omnes, ab iis , qpi 

contrariam tenent opinionem, hoc unum requirerem 

quod mihi explanaren!,quamobrem ille, qui femel 

folet quinqué, poftea fex, deinde feptem, & íic de 

reliquis, per tempus legitimum ad prasferibendum , 

obligetur magis ad quinqué femper fol venda (idem 

dico é controverfo in eo» qui vult fe liberare per 

hujufmódi folutiones exiflimans non teneri folvere niíi 

juxta minorem fummam ) quam ad unum tantum , 

vel ad aliam quantitatem minorem infra quinqué : fi 

enim exeo in quinqué dicitur roanere obligatio quia 

in eis videtur femper confenfum á partibus etiam dum 

major fumma folveretur, cum ut minor majori femper 

adfuerit idem ego dico deberé efle refpeclu unius, 

vel alterius minoris quantitas infra quinqué cum illa 

seque ac quinqué confinéántur fub majori , dices rationem 

differentia; effe quia quinqué fuerunt fe- t 

mei per foluta & ideo ea vifa funt femper Continuata 

in fequentibus folutionibus majorum quantitatum 

tanquam in eis con enta, infrá quinqué autem nulla 

quantitas minor eft foluta : hujus rei differentia; 

ratio eft quam ego exquiro, cur fecus hic, fecus 

Ad tex. f inc. ex parte-, de conf. in contrarium ad-176 

duólum , omifla refponfione Ludo^fci. Gom. in jf. ex 

male fiáis num. C3. inft. de atlio. dicentis eum text. effe 

communiter male intelledum, non enim ( inquit) 

ille text, decidit in minimam menfuram vota , de quibus 

ibi, fore perfoí venda , fed ad minorem, id 

eft mediocrem : fingit enim tres ibi fuifle menfuras 9 

ad qúas vota perfolvi fuerant aflueta, major, minor, 

& minima, & fecundum iftum intelleetum dicit eum 

tex. concordare cum l. TiiiÁ §. fin. de auro , Ú argén, 

alegat. ubi f fit interpretatio. de mediocriy quae inter^lT? 

retatio forfan non multum di fíat á veritate,cum text. 

^ )quatur per dicti o nes ,, varias, Sc diverfas , quas vix 

in numero duorum verifi'cantur, tum etiam f quiaiyS 

verbum, minor., in hac ufurpatione folet in jure fumi 

ut médium, five mediocre intelligattír in máximum, Sc 

mi ni muró, ut in $. Hbertinor'um, inftit. de liben. & in§. 

l. inftit. fie capit. diminutione , verum quia utroque 

modo, five de mediocri, five minima men fura intelligatur 

ille text. femper obftabit noftras.refo 1 u tio ni,qua 

diximus non obftante folutione in minoribus fum mis 

facía áifFormiter, teneri debitorem ad folutionem. 

totius penfionis contentas, ideo, prastermifía dicla 

refponfione , & ulteriori ejus intelleclus examine, 

refpondemus cafum illius text. valde eífe á noftro diver 

fum , puta quia ños loquamur quando agitur de 

acquirendo,vel perdendo jure refpectivé propter nonnullas 

peníiones diverfis temporibus, hoc eft per tempus 

alias legitimum ad prasferibendum , exolutas,veluti 

quando recipiens bon habens titulum prastendit 

illum acqnifiviffe faltem in minori fumma ex totpenfionibus 

folutis^ vel etiam folvens opinatur fe con* 

tra inftrumentum continens majoris fummas obliga 

tionem , libertatem non folvendi nifi in minori fum-ma 

ex hujufmódi actibus difformibus, tune Sc tali 

cafu diximus locum non effe nec uni, nec alteri ex 

fupradictis petiíionibus.in text. vero in d. c. ex parte i 

aliud erat ín quo dubitabatur , in qua fcilicet nienfurá 

cogendus eflet folvere certum triticum is, quem conftabat 

illud deberé in menfara, quas tamen illa eflet 

dubitabatur, óc ideo refpondet Pontifex quod fi conftaret 

homines illius regionis folitos efle ad certam, ÓC 

determihatam menfuram perfolyere fimiles obligationes(vota 

quaedam erant Beato Jocobo facta) cogerentur 

ad folvendum in eadem menfura, íi vero conftaret 

quod non ad certam, nec determinatam menfuram 

femper foiviflent, fed ad varias ac diverfas majores, & 

minores, tali cafu folutione in minori menfura fore Sc 

efle Compoftellánum Archiepifcopum contentan dum 

prascipit Pontifex, eftque ratio quia f cum ibi eí-fto 

femus in obfeuris, neceflario ea interpretatio fuit 

fumenda , ut de minimo obligatio intelligeretur , 

juxt. reg. In obfeuris , cum cotutor, de reg. jur. in 6. 

vel fecundum interpretationem Gómez, fupra relatan? 

, de mediocri, juxta text. m /. qui lancem. & leg. 

Titea, de auro & argent. legat. Ecce ergo quod 

ibi non agatur, ficut in noftro cafu de jure acquirendo 

ex hujufmódi folutionibus difformibus, cum 

nulla; per debitorem factae eflent, fed de dubia, 

Sc obfeura obligatione interpretanda, quse quantum 

inter fe diftent, nemo eft qui non videat : li autem 

menfura promiffa fuiflet certa, & determinata 

, licet poftea foluta .diverfímode , & difformiter, 

non putes quod refponfum fuiflet in minima tantum 

fore impofterum votum perfolvendum , ex his quse 

nos

GloíTa XVIH. Part I. 

nos fupra retulimus. Haec interpretatio videtur píacui 

(Te gloíT. in dicl. regia obfeuris, de regul. jur. in 6. in 

princip. dum ibi pro exemplo regulae ponit cafum , 

& difpoíitionem hujus cap. ex porté* de cenf. Habet 

Se ille text. aliquid fpecialítatis, propter quam ejufmodi 

benignas interpretationi fiat locus, quas in aliis 

calibos non militar, lege tex. Se ibi videbis, vide Cagnol. 

ubi fupra n. 11. 

l8o Ad /. -f- diem proferre, %.fi plures ff. de recept. arbitr. 

Se reliqua jura, quas quod minimum eft ílátuunt 

eíTe fequendum,refpondemus fimiliter procederé propter 

negotii dubiétatem, quia fcilicet dubitavit, Se incertum 

eft qua in fumma debeat aclus valere, Se 

ideo ne ille corruat, óc inutilis fiat, quia non eft 

major ratio, cur majorem fummam , quam minorem 

fumamus, benigniori interpretatione urentes id fequimur, 

quod mínimum eft juxta alleg. reggt. femper 

in obfeuris : quod patet quia fi dúo concordant in 

condemnando in majori fumma , puta in decem , 

fententia alterius in minore, puta in quinqué nihil of> 

ficit, imo condemnationem fequimur in majori quia 

ceflat dubietas, Se obfeuritas fententiae , c. i. de arbitr. 

in 6. quod idem etiam efle de jure civili pluribus 

probat Guillerm. Mayner. in l. ineo quod plus-, n. 

*].de regul. jur. noftro autem cafu fumus in certo quid 

debeatur, ergo non eft quod ad minorem fummam 

folutam recUrtamus. Alias folutionesad diclajura adducunt 

Dec. Cagnoi. ÓC Ferrer. i» éfleg. I. I. %.fiquis 

fimpliciter. n. 6.ff de verb. oblig. per te ipfas videndas, 

óc íignanter ad alleg. §.fi plures dicunt illud efíe-á natura 

judicii, non a fumma, ñeque enim voluit judex 

(inquiunt) qui condemnavit in quindecim, conxSídemnare 

in quinqué fola, additque Ferr. ratione f 

autem judiciorum fi ex duodecim judicibus fex condemnarent, 

óc fex abfoWerent, tamen abfolutum lex 

vult efle, Se paria abfolvendi fuffragia anteiré paribus 

condemnandi, leviorem enim errorem in judiciis fequemur, 

óc reo praecipue favemus in noviflirna parte 

judicii yU0ter pares, de re judie, haec igitur eft ratio 

quod in judiciis benígniores fumantur interprerationes, 

ÓC non alia. 

Vide circa haec Joan, Garcia. Gallee, in tratla. de 

meliora. & expen. c. ult. a. nu. 8. Anth. Theíau. dec. i. 

a n. io. Se Don. Garciam. Meftril. decif. Sicilia 183. 

•j- par. 2. ubi bona decifio pro reis in vim d. §. fi plures 

facía , quod cenfeantur condemnati in minorem 

pcenam fi ex tribus judicibus quilibet in diveríam 

iverit fententiam.Vide etiam élegantem Senatus Neaf 

polita. dec. 362. apud Matthasum de Afnicl. ubi videbis 

qualiter in judiciis, ficut diximus , fequendum ,fit 

quod minimum eft quando judices non concordant 

in condemnando. 

182 Prodiit, -f- multo poft hasc feripta in lucem Jacobi 

Cancerii tertia pars var. refol. qui m cap. *. de atlio. 

tSf oblig. a, n. 22. cum fequent. de hac eadem noftra 

quasftione agit, eamque com diftinclione, quam nos 

fupra reprobavimus, refolvit, ut fcilicet exiftimet id 

quod dicitur ex actibus difformibus non induci prasferiptionem, 

intelligendum quando difformitas eflet 

in rebus , vel fpeciebus, veluti eo modo, quo fupra 

diximus, fecus vero quando in numero tantum, 

vel menfura, quo ultimo cafu teneat in mi- 

" nori quantitate ex hujufmodi acluum difformitate manere 

obligationem, idque probari dicit argum. text. * 

in c. ex parte, extra de cenf. & l. diem proferre ff. de 

recept. arbitr. quibus late in fuperioribus nosrefpondimus, 

ideo non propterea a noftra recederaus opinione 

, quippe quia non videamus eam per deducía 

á Cáncer, enervatam, pro qua habemus binas Senatus 

noftri decifiones, primam quidem ad relationem 

nob. Joann. Sabater, poflea Regentem age litis 

in fupremo Aragonum Conliiio, in caufa Capituli 

Canonicorum Ilerden. contra univeríitatem de Juneda 

', cujus fupra meminimus óc meminit etiam ifdem 

_ ü 39 1 

Cáncer, in ead. 3. par. cJf. de pac. num. 180. ubi ea 

repetit,quas in hoc propofito dixerat in c. I. de aclion. 

& oblig. ubi licet difformitas éífet in menfura; folvebant 

enim uno anno plus, Se alio minus, non tamen 

voluit Senatus' prasferiptionem admittere ut in 

futurum homines de Juneda non compellerentur ad 

íblvendum nifi illud tantum minus ¿ quod aliquando 

fol veránt, fecunda vero declaratio Senatus fuit in 

caufa Sebaftiani Cuftous contra univeríitatem villas 

Bainéolarum, in qua agebatur de difformitate in ¡numero 

, puta quia folvitíent uno anno quinqué* alio 

decem, Se alio plus vel minos, repulit tamen Senatus 

omnino prasferiptionem óc compulit univeríitatem 

ad folvendum juxta cenfualis inftrumentum , ut fupra 

diclum eft , aliam , Óc tertiam idem Canc. adducit declarationem 

fimilem illi de Juneda Su noftro Senatu 

Oliba relatore, inter ejufdem Ecclefias llerdenfis capit-uíüm 

, óc homines de Puiggros. faclam, tu hasc rriaturius 

confidera, & quid fecuré tenendum fit, fpeculare, 

materiam enim tibi ad id dedimus fatis, ut arbitramur, 

fufficientem. 

Et cum his i" ego finem huic traclationi de cenfi-18J 

bus impoíuiflem nifi me pulçhrum dubium vocaret , 

in materia faspe contingibili, quod explicarem licet 

parum apud me habeat djfiieultatis * illud eft , 

Nunquid quando ifti cenias emphyteoticarii confiftunt 

in tritico , vel alia fpecie fruclus, an tune triticum 

illud debeatur in genere (quos nos in fpecie 

ditimus contra Philofophos ) an vero in fpecie, id 

eft in individuo. Utilitas *f* hujus dubii eft non mo-lofl 

dica, quia fi in fpecie debeatur, non poterit peti ultra 

triennium cum ultra illud templis non praefumatur 

dorare fecundum glo. in lib. C. fi adver. ufucap. 

fed ejus asftimatio tantum , quod fecus eflet fi deberetur 

in genere, ad quod viden. Vivi. in commun. 

opinionibus, opinione 132. fruclus pr

392. 

Joannis Cambra contra Cabratofa , defendiíTe ( O 

bone Deus quam dilferenter diftribuifti inter homines 

judicium óc intelleetum ) ego adeo certam , óc indubitabilem 

exiftimabam contrariam opinionem , ut 

ni vidiíTem egregium illum virum dubitantem , non 

fuiííem aufus ea de re, uti clara, ac manifefta, verbum 

ullum pro ferré. 

Argumenta f quibus Cáncer, fuam probabat opinionem 

funt primo quia hujuímodi penfio frumenti, 

vel olei debetur ratione certas rei ad illam obnoxias, 

unde videtur dicendum quod in fpecie frumentum il" 

lud , vinum, ut oleum debentur, ad quod confirmandum 

allegabat Gom. tom. i. var. in tit. de lega. nu. 

jjl. Secundo f quia peremnta in totum re , fuper 

qua fenfus eft conftitutus , perit ipfe , ut late docuimus 

in fuperioribus, nec eft necefle repetere, non efifet 

íic íi cenfus deberetur in genere , cum id f nunquam 

pereat, nec perire poflit, /. incendium cum fimil. 

ibi alleg. per glo. C. fi cert. pet. Hasc tune Cáncer, 

dicebat, quibus fuam probaret opinionem , quas 

poftea vidi per eum extenfius pofita in 3. part. 

var.refolu. multo poft hasc feripta in vulgus edita, c. 

1. de adió. & oblig. n. 1S2. ubi licet caufam non ñoñi 

i net , in qua de hoc dubitari contigiflet , ac partes 

taeeat inter quas de hoc difeeptaretur, eft tamen certum 

quod ratione, Óc occafione caufas, cujus fupra nieminimus 

, ea per ipfum feripta extiterunt. 

2 Quas -j- tamen argumenta me nihil movent quo á 

mea recedere compejlat fententia : non enim ( meo 

faltem judicio ) concludunt id, ad quod adducuntur, 

fateor enim ego libenter cenfum deberi ratione 

certas rei, item illum perire re perempta , casterum 

non concedo quod inde inferatur deberi in 

fpecie, non in genere : nam idem dicimus in cenfu 

confidente in pecunia numerata ut debeatur racione 

certas rei óc pereat ea perempta, nemo f-tamen 

propterea dicet deberi pecuniam in fpecie , fed in 

genere , alias legat attenté /. incendium. C. fi certum 

petat. ítem fi debetur in fpecie, ego percontor unde 

eft hoc frumentum expectandum i dices ex re, "cujus 

refpectu debetur , replicaba quid fi aliquo anno non 

colligatur prouti alternis annis fieri folet in quam plurimis 

hujus provincias partibus, vel fi conftituatur 

fenfus fuper re , puta domo , vel alia , quas frumentum 

daré non poteft, quod nulhbi reperitur prohibitum, 

prouti \ nec reprobatum íegitur quod fuper fundo 

conftituatur cenfus certorum parium gallinarum, 

anferum, vel quid limile , ut late probat pater Molin. 

de contr ad. difp. 38 c. n. 12. poteritne tune dici in fpecie 

deberi cenfus, id eft ex re fuper qua conílitutus eft, 

ut debitor excufit fe á folutione eo prastextu quod 

fundus eo anno eam non redd'.derit fnctus fpeciem , 

in qua debetur fenfus ? certé hasc valdé eflent abfurda 

, erg' non eft opinio amplexanda. 

Nec Gom. in contranum allegatus id probat, ad 

qúod adducitur .• folum enim dict quod quando 

jjuantita* debetur ratione certas rei, vel fpeciei hber.ttur 

debitor ex illius peremptione, quod nos non negapms 

, imo fatemur bbentilíime: quod negamus , 

eft, md« confequi quod ex quo cenfus frumenti debttur 

ratione certas rei, ex eo dici poflit deberi in 

fpecie : nam hujufmódi confequentiam non reperio 

ego pofte feqtii ex illis prasmillis , fed hanc tantum , 

ergo cenias frumenti perimitur, feu extinguitur re 

perempta fupeY qua conftitutus eft, quod nos non inficiamur. 

Nec illud et'am obeft , quod fuit in contrarium 

d'ftum , non polfe efle quod frumentum hujufmódi 

debeat in genere ex quo perit perempta re fuper qua 

dt bt tur : genus autem, ut antea dicebamus, nunquam 

penre poteft, refpondemus primo ( & per hasc videbis 

qnahter ex eo non poteft deduci cenfum frumenti 

deberi in fpecie quod debeatur ratione certas rei , 

nec ex eo quod ea perempta ipfe quoque pereat) 

Claufula IV. 

refpondemus (inquam ) quod nec etiam haeç e^ bona 

argumentado, & ut f intellig'tur quomodo fier;ioe 

poflit quod genus aliquando pereat abfque eo quod 

exinde debeamns dubitare numnam fpecies potius lit 

quam genus, fciendum eft regulam allegatam , genus 

perire non poteft, eam recipere limitationem , 

quantum attinet ad noftrum inílitutum, ut non procedat 

quando illud debetur ratione certas rei , tune 

enimasque perimitur atque íi fpecies deberetur , ficuti 

ex l. Tifia textores §. fi. delega. 1. & l. quidam teftamento 

$.fi tibi eod. tit.8c aliis probat allega. Gomez.ubi 

fupra n. 12. verfic. ex quibus primo, 8c ante eum pulchré 

Caftren. in l.fi pluribus n. S.ff. de lega. 1. non ergo 

eft bona confequentia , cenfus perimitur perempta 

re, ergo non debetur in genere, led in fpecie,cum 

habeamus quod genus etiam perit quando debetur 

ratione certas rei, ficuti debetur penfio ratione rei 

conceifas in emphyteufim. 

Refpondemus j~ fecundo quod deberi cenfum ín 196 

genere vel i 11 fpecie nihil facit ad peremptionem , 8c 

extinctionem cenfus : li enim rationem conílderemus 

propter quam ea peremptio, 8c extinctio caufetur , 

videbimus proculdubio , nihil ad id interefle dicamus 

in genere deberi , vel in ipecie , qu:ia utroque modo 

necefle eft cenlum perire perempta re, live in genere 

debeatur, five in fpecie : ratio igitur -f propter quam 197 

caulatur hasc peremptio cenfus re perempta , eft quia 

de jure cujulque rei periculum ad dominum fpectat, 

apud quem dominium permanet, /. pignus, 8c ibi Doctores 

C de pign.ad. in emphyteufi autem certum eft, 

dominium directum,óc principale remanere penes 

dominum, folo utih in emphyteotam tranflato prouti 

latius,diximus in fuperioribus, 8c probat /. 1. §.quiin 

perpetuum jf. fi ager vefitígal. vel emphy.peta, hoc autem 

periculum nullum eflet refpectu norpini nili cenfum 

perderet, ergo juftum eft quod perempta re penmatur 

etiam ccn!u.s,itaBart.m t.\.h.$.8ÚdX.n.\^G,de jur.emph. 

non ergo ex eo quod perimatur cenfus perempta re 

poteft modo aliquo inferri quod propterea potius in 

fpecie deberi fit dicendum, quam in genere, cum 

caufa peremptioms asqué cenfum comprehendat five 

in genere deberetur five in ípecie. 

Sic ego -f rationibus fatisfacio contrarias opinio-198 

nis: folum reflat ut ad noftras confirmationem aliquid 

breviter dicamus: in re enim , quam tam ciaram exiftimamus, 

non eft quod pluribus utarnur. In hoc igitur 

ad demonllrandum cenfum frumenti, de quo loquimur, 

óc fignanter eum de quo difputamus in caufa 

Cambra contra Cabratofa, de quo fuprá diximus 9 

8c omnem feré ahum , quia omnes folent fub eadem 

forma concipi, efle in genere debitum non in fpecie 

, nihil aliud acívertendum exiftimo nifi quod forma 

conceptionis ipfius cenfus infpiciatur, quas nobis 

id tam clarum dabit, ut nullus relinquatur dubitandi 

locus : erat igitur iüe cenfus fie conftitutus. ítem 

confíteor éfc. quod pro petia terree éfc. fació vobis , & 

faceré debeo de cenfu odo quarterias frumenti boni, pulchri 

ficcUéf bene receptibilis ad menfuram fori villa Bifulduni 

éfc. notauda funt verba, boni, pulchri, ficci , 

óc bene receptibilis , quas fi non demonuVmt deberi 

frumentum in genere , nihil eft , in univerfo quod id 

demonftrare poflit. 

Et quamvis j - 

non adeflent illa verba, boni-,pulchri^gy 

fteci, éf bene receptibilis, fed fimpliciter diceretur tres, 

aut quatuor modios tritici de cenfu , adhuc exiftimo 

tale frumentum in genere efle debitum non in 

fpecie , ut dicit Bart. in /. eum qui, num. 1. circa fin. 

ff. de his qui ut indign. óc Bald. in l.fi quis argentum 

numero 8. C. de dona, qui ambo pro fuá opinione 

( an tamen i i jure fiat. tibi rehnquo cogitandum ) allegantur 

á Canee, ubi fuprá ubi aflerunttunc frumentum 

cenferi in genere debitum quando promittuntur 

decem corbes frumenti; quando vero debetur frumentum, 

quod ex aliquo fundo percipitur, vel 

per-

GloíTa XVII!. Pars II. 393 

pcrceptwm ai, tañe debetur in fpecie, Jaf ex fenten. 

Guid. de Suza. & Specul. in l. i. num. 81.82.Ó* 

85. C. de jur. emphy. viden. Nat. in conf. 599. per tot. 

conducunt qua? docet Bal. in l. divortio j>. ob donationes, 

ff. folut. matr. bene Surd. de aliment. tit. 4. q. 

iS. num. 18. ó* 19. ubi declarans id, quod quaerimus , 

nunquid frumentum debitum ratione certas fpeciei , 

Se üc certi fundi : debeatur in fpecie, dicit quod 

íic íi frumentum eo fundo nafciturum tantum íit 

promiíTum, & ftinulatum : ecce ergo quid lignificet 

diclum illué, quod debetur ratione cerras rei, in fpe- 

200 cJe cenfétur deberi. Sed f quid in his coníirmandi.s 

jmmoramur poftquam tex. habemus expreftum qui 

dicat vinum in genere deberi quando certas amphoxx 

illius promiílas funt, licet ea promiílio vini lit ex 

certo fundo facía , in l. inter ftipulantcm §. facram , 

verf. vini autem, ff. de verb. obligat. ubi reddens Ju-* 

rifconíultus rationem quare in promiftione liben ho* 

miáis non expeeletur quando fervus foret, impromiífione 

vero amphorarum vini expeelandum fit doñee 

nafcatur , & íic natum íine culpa promilToris.confumptum 

íit, rurfus expe&ari debeat doñee iterum 

nafcatur dari ut poííit, dicit id ideo eífe quia in vino 

non»fpeciem , fed genus ftipulari videmur, lmmo 

autem liber certa fpecie continetur. Quid , quasfo , 

clarius ad propoíitum adduci potuiflet r bene v\in 

d. I. numer. ii. not. Jaf. in materia autem noftrorum 

cenfuum nunquam, aut perraro ii promktuntur ex 

certo fundo, licet promittantur ratione certi fon di , 

genericé tamen, Sí non fpecifice. Hac funt quas fefe 

mihi in his opinionis confirmationem oíTerebant 

dicenda, bene video pluribus me hac de re egiííe , 

quam forfan aliqui deíiderallent, verum tanta eft apud 

me Cancerii aucloritas u: his ómnibus opus fuifle 

exiftimaverim ad ejus opinionem infringendam , 

& ntinam fufficiant. 

Apud noftrum tamen Senatum egregium fuffef 

cifle ómnibus teftatum volumus ubi per hasc obtinui, 

primo referente fupradiclo egregio Senatore Francifeo 

Mijavila , Se Franqueza in proviíione decreti 

•j- executionis, Se mox , in caufa contrarii imperii referente 

egregio itidem Senatore Hieronymo Scnjuft 

, propter abfintiam dicli Mijavila, cum condemnatione 

expenfarum in caifa dsclorum Cambra, 

& Cabratolá. 

201 Hoc nota f circa illud , quod in fuperioribus diximus 

, valorem quanti plurimi non crefeere perpetuo 

a die moras in fruclibus,qui debentur in fpecie, fed tantum 

intra triennium, intra quod durare pras-fumuntur, 

non procederé de plano apud omnes , contradicunt 

enim Joann. Pet. Surd. dec.Si. ».4. & Casfar.Manen. 

de contraed, livel. p. i c. n. 49. ac alii per eos relati.qui 

dicunt imo prasfumi durare in odium moroíi. 

Mot us proprius Pii V. de ccr.fualibus, ü* cenfibus 

loquens non videtur in Cathalonia receptus. 

Nec in Hifounia tota. 

Motus proprii Pontificii quomodo pojfint recipi, re* 

miffive ibid. 

Motus proprii Pii V. de cenfibus loquentisfufpenfa 

ftatim fuit executio propter fupplicationem ab eo 

ftatim interpoftam per procuratorem fifcalem regii 

conflii Hifpaniarum. 

Motum proprium Pii V. de cenfibus loquentem qui 

interpretan fint. 

Pretium juftum annui cenfus , feu cenfualis mort té 

quod fit. 

202 Pro complemento f tamen hujus cenfuum mate- Pars negans ftruitur, ibid. 

ñas nota quod cum in Cathalonia perfaspe contingat 22 Relatum dicitur effe in referente, Ú n. 28. 

quod quis teneatur folvere pro re, quam pro alio in 23 Sol ¡t tio non probatur per fcripturam , qua fe referat 

emphyteufim tenet, certum annum gallinarum , caad libros rationum, nifi quatenus ex ipfis libris 

ponum, feu pullorum cenfum, dubitatum aliquando conftet. 

vidi, nunquid folvi debeant hac animalia viva, an 24 Relatum fi non apparet, vitiatur confejfio, tifia ad 

vero fufficiat quod mortua, refpondí quod viva, ex l. illud fe refert. 

noxis autem ff. fi quadr u. paupe. feciffe dicat. Guid. 25 Pars affirmans in propofita quafiione de confefvme 

Pap. in commen. ad fiat. Delphin. incipien. fi quis per fe referente ad aliud, de quo non conftat. 

litteras, in §. vel quafi nu. 29. infi. Sebaftian. Medices 

in tracl. mors omnia folvit, part. 2. conclu. 48. n. 13 1. 

ratio eft vivax, quia animal mortuum non dicitur 

animal, ficut nec homo mortuus homo ; ut dicunt 

Philofophi i Se ideo qui tenetur animal daré, no» fatisfacit 

obligationi dando illud mortuum. 

SVMMARIA. 

1 Cenfus confignativi traclatio incipit. 

2 Cenfualium mortuorum emptio licita de jure eft. 

3 Pretium cenfualium non eft de jure certum taxatum 

, fed ftatur confuetudini. 

Preti a rerum aftimantur fecundum confuetudinem &• 

hominum aftimationem , ibid. 

9 Pretium in cenfibus, feu çenfudlibus % fecundum conftitutionem 

Pii V. debet effe in pecunia numerata 

in prafentia. notarii, (j tejlium, tempore confeÇlionis, 

inflrumenti. 

10 Cenfuale fecundum jus commune potefl creari ex pecunia 

antea debita , ubi decifio noflri Senatus. 

11 Guod an idem fit in terminis conftitutionis PiiV. 

traditur , & declaratur . & n. 13. in fi. 

12 Pretium in cenfualibus fujficit quod conftituatur in 

pecunia numerata* quamvis poflea folvatur in aliis 

rebus ad illam pecuniam aftimatis. 

13 Pretium in emptione, & venditione debet cenflitui in 

pecunia numerata , caterum poteft poftea folvi in 

quacunque re de confenfu partium. 

14 Cenfualis contraclus regul atur cum cujuftibet alterius 

rei venditionis conventione. 

Confejfio pretil recepti facía in contr aclu emptionis 

probat pleniffime numerationem. 

16 Exceptio non numerata pecunia potefl apponi intra 

triginta dies contra confe(Jio?iem faclam de receptione 

pecunia pro pretio cenfus, ficut in aliis contratlibus, 

prceter mutuum quoad tranjlationem probationis 

in adverfarium, & n.fiequ. 

Exceptio non numerata pecunia an oficio judicis ad- 

17 

mittatur poft biennium tanquam Jupplente defetlum 

exceptionis, remifive. 

18 Et an aliquid inter fit fiat potius per exceptionem , 

quam oficio judicis , ib'dem. 

19 Liber at ¡o favor-abilior eft quam obligatio. 

20 Litelleclus text. in 1. in contraclibus §. fuper cateris 

C. de non num. pecun. 

21 Confejfio de recepto relata ad aliud , veluti dicendo 

confíteor me habuiffc, & reccpiffe per médium tabula, 

vel quid ftmile, an fie noceat poft Ô. dies , 'ion 

conflituto alias de relato, ficuti fi fimplex efe: , 

difput atur late. 

26 Negativa contra confejfionem numquam probatur 

ptafumptive. 

27 Confejfio errónea nunquam revocatur nifi confino de 

errore probando per eum , contra quem fiat ipfa 

confejfio. 

2S Referáis non probat fine relato quando nihil certi 

difponitfecus fi difponit. 

Intelletlus 1. alie tota ff. de hared. infti. ibid. 

39 Pecuniam non fuiffe numeratam quomodo probubitur 

hac negativa, remiffive. 

30 Confejfio quod quis recepit ficut a centum a(haliter 

in tot auro, & argento, non probat pracifam 

nu

394 

numer*}ionem > ubi decijio. Rota provine. March. 

31 Exceptio non numerata pecunia? an pojfit pendente 

lite , qua incepta fuerat ante lapfos trigintá dies , 

opponi pofl eos decurfos in eadem lite. 

32 Exceptionem non numerata pecunia cenfetur quis 

tacite opponere eo ipfo quod pecuniam petit. 

3 3 Fatlo plus ejl quid dicere, quam verbis. 

34 Fatlo voluntas declaratur. 

3 5 JEquipollenti an quis utatur, vel proprio fermone , 

cui illud aquipolleat, nihil refert. 

36 Petens omne jus petendi inclufijfe vifus efl in fuá 

petitione. 

37 Confilium in hac materia autloris , quod fi fequatur 

creditor non errabit. 

38 Exceptio non numer ates pecunia non habet locum 

confeffione fatla in judicio contentiofo. 

30 Obligatiofpecialis bonorum ftabilium efl necesaria 

de jure communi ad validitatem cenfus creationis, 

fed contra, n. 47. 

.40 Obligatio perfona!is non ejl fujfici'ens in conjlitutione 

cenfus. 

Navar rus notat ur quod intelligentiam perfonalis obligationis 

, ibid. 

41 Obligatio perfonalis dicitur in uno fenfu opera , feu 

minifterium fervif, feu qua ex eperarum conftitutione 

refultat. 

42 Atlio perfonalis oritur in obligatione perfonali. 

43 Atlio ut filia procedit ex obligatione. 

44 Obligatio, é' aÜus perfonalis in fenfu, in quofumuntur 

per Jurifperitos, quid fignificent. 

Obligatio perfonalis, five in perfonam non egreditur 

perfonam obligan, éf illius haredis, ibid. 

4J Obligatio realis five in rem fequitur rem ipfam. 

4-") Cenfus perfonalis quis dicatur. % 

48 Cenfus feu cenfualia in Cathalonia creantur, éf 

conflituuntur vel cum obligatione fpeciali alicujus 

rei particularis, vel cmn obligatione generali bonorum, 

datis fidejujforibus, vel fine eis. 

40 Confitetudo multum attenditur in creatione cenfuum, 

éf cenfualium ut dicantur validi, vel invalide 

conftituta , & creata. 

JO Pacium quod debitor cenfus, éf cenfualis teneatur 

intra certum tempus ajfignare fpecialem obligationem 

, fuper qua illa fpeciali ter conftituta cenfeantur, 

alias pojfit compeili ad luendum , an 

valeat. 

GloíTa XVIII. Pars II. 

•70 Excommunicatus delegatus habet officium , licet adminiftratió 

, & exercitium impedua fint. 

Minori tutela & cura dari non poffunt quoad exercitium 

tutela, & cura , poffunt tamen quoad conftitutionem 

pro tempore habili, ibid. 

So Cedens poteft plus juris in ceffionarium transferre 

quam ipfe habeat, in cafu , de quo hic. 

81 Exceptio proveniens ex vitio reali, vel perfonali fie 

ceffionario nocet quemadmodum cedenti. 

82 CeJJionarius potefl jure ceffo acere contra nomen debitoris 

ceffum non obftante quod creditor elabi permififfet 

tempus ad agendum per ftatutum prafixum 

fub pcena deneganda audientia. 

8 3 Fidejuffor fi folvit nemine fuo poffunt fibi cedi aniones 

per cedentem, qua per eam folutionem extintta 

non fuerant re r 

vedu debitoris principalis } fecus fi 

nomine dicli debitoris folviffet. 

S4 Jura y qua funt inutilia penes cedentem , non femper 

funt 'muiilia penes ceffionarium. 

8< L. mandati aclio C.de fidejuífor. an fit correda per 

auden. hoc íi debitor C. de pignor. 

86 Creditor generalem, & fpecialem fimul habens hypothecam 

an teneatur prius excutere fpecialem antequam 

deveniat ad gener alem late expenditur, & 

examinatur, ubi decifiones. 

87 Princeps , & ejus Senatus poffunt prohibere creditori 

ne poffit eligere tertium pojfefforem •> in quem 

agat infolidum , fed debitum dividat inter plures. 

88 JEquitas in Cathalonia qua fit prohibita dodoribus 

regii confilii. 

Intelledus c. 40. cur. anni i$^9- ^ 1 

^- 

8Q JEquitates quandoque funt perniCiofa, & ideo dicitur 

orandum effe I)eum ut nos prafervet ab a 3 

39* 

fau. dec. 1Ç4. & Matienlo in l. J.gl. I. & 2. tib. y. tit. 

if.de cenf. n.^. cx\m mille alus, quos ipfi allegant. 

Secundo \ advertimus, nos in hoc traftatu de 3 

cenlibus acluros feclufa Pii V. conftitutione in terminis 

folum juris communis : cum enim in noftra 

Cathalonia, cujus prasfertim alumrris feribimus 

non fuerit ea conftitutio ufu recepta prouti nos , qui 

in ea vivimus, certo teftari poífumus, óc íignanter 

vidimus in Senatu, in quo cum fuiíTet oppofitum 

de nullitate contraclus cenfualis ex quo non fuerat 

pretium in pecunia numerata folutum juxta conftitutionem 

Pii V. quae fuit in proceflu exhibita , 

fuit nihilominus declaratum quod ex quo conftabat "f" 

venditorem debuiíle certam pecunias quantitatem 

emptori ratione ejufdem cambii , de qua pecunia 

antea debita, Se ejus ratione fuerat cenfuale creatum, 

cenfuale prasdictum erat fuftinendum pro pecunia 

prasdicla in caufa Marchionis de Aytona contra 

Monferratum Mercer ad relationem egregii olim 

Senatoris Jofephi Benac die 19. Mar. 160c. Scriba 

Segui, quod fací um fuiífe non videtur li conftitutio 

Pii V. obfervaretur , qui praecifam pecunia; 

numerationem cum qualitatibus ibi exprefíis requirit 

ea conftitutio, ficuti \ nec in tota Hifpania , 4 

uti teftantur Felici. de Solis de cenf. lib. I. c. 9. declarans 

quomodo fieri poflit quod íit in facúltate 

hominum de provincia recipere conftitutiones Pontificias 

, Se Pater Eman. Rodríguez in explicatione 

dietas conftitutionis poíita poft explicationem bullae 

Cruciatas in fine principii , ubi -f íignanter refert $ 

fuifle Caftellae Regi fupphcatum in comitiis anni 

ic8y. dignaretur declarare numnam ea conftitutio 

eífet (ervanda iu regnis Hifpanias & á fuá Majeftate 

- refponfum , non fuille conftitutionem receptam, imo 

quitate Parlamenti , & ab expedienti magni confilii. 

ab ea fuifle fupphcatum per procuratorem fifcalem 

fui coníihi , per quam fupplicationem certum eft 

90 Tertius pofieffor quando melioravit non efl pracisé fufpenfara fuifle ejus executionem doñee fuá Sancli- 

cogendus vel folvere, vel dimitiere remffi enim tas aliud ftatuiíTet , vel aliud refponfum dediíTet , 

nolit folvere , non compellitur dimitiere , fed offe- quod non dedit hucufque. Ídem referunt LaíTar. 

rendo valorem rei, prouti erat antequam meliora- de decim. vend. c. 10. infin. n. 20. Salced. in addit. 

retur liber atur. 

ad Diaz. de Luc. c. 88. Gutier. in prad. lib. 2. 9.177. 

infin. óc Pater Molina focietatis Jefu de contrae!, di 

G L O S S A XVIII. P A R S II. fput. 370. num. 6. ea propter de his decrevimus disputare 

fecundum jus commune relinquentes aliis 

De tertia cenfus fpecie, nempe confignativi, 

quem Cathalonia cenfuale mortuum , vel 

violarium appellamus, id eft vel perpetuum, 

de conftitutione P¡i V. agendum, ubi ea recepta fuit, 

Sí eft in ufu , poft multos , qui eam interpretan funt, 

quorum pra.'cipuos tibi hic reíeremus : ut, fi quando 

expediat, apud eos vi^drf poííit quod oportue- 

vel vitalitium, ubi incipit ejus onus, & naturit, óc ne quis nos culpet ex iis , qui ibi commora 

explican. 

rantur ubi viget conftitutio , quod de cenfibus agentes 

nihil lucis eis attuierimus, qua ad dictas con 

j T^Ranfeamus f jam ad tertiam cenfus fpeciem, ftitutionis veram Se certam cognitionem ,"ac inter 

X quam diximus elfe in fuperioribus quando quis pretationem pervenire poflent. De ea f igitur agunt 

pecunia accepta ad favorem dantis fuper fundo luo 

conftituit annuam penfionem , five annuum redi- 

ex profeflb Martin. Navar. in commen. de ufur. fuper. 

c. fi fceneraveris 14. q. 3. d n. 84. 0 in manua. 

tum, qui confignativus cenfus folet appeilari , Se c. 17. n. 234. integrum traclatum de cenlibus duo- 

primum ejus membrum , quod cenfualia mortua, & bus voluminibus comprehenfum , in quo pallim de 

perpetua compleclitur , difeutiamus , mox ad vitam , ejus conftitutionis interpretationem agitur, confecit 

qui violaria communiter folent appeilari, aliquid Felicia, de Solis, & alium Virgin, de Boca, tribus 

dicluri. 

partibus conftantem traclatum edidit, alium fuper 

2 Circa quod "j" illud imprimis annotamns non eífe 

O,uod nos tempus inutiliter hoc loci conteramus in 

illa juris altercatione , quam plures Doctores moverunt, 

nunquid licita de jure fit hujufmodi cenfuum 

emptio, poftquam hodie, praster conftitutiones 

Marti. Calix. Se Pii V. notorias eam approhantes, 

habemus etiam communem Theologorum 

271 

4- fententiarum , opinionem fecundum Ludovi. 

de Beia. in refponf. caf. confien, refp. 2 c. in prin. Se 

Canoniftarum in c. civitate, de ufur. 3c aliis in lo- 

*is, fecure pro ejus juftitia , Se validitate refolventem 

, prouti videre eft apud Dida. var. refo.'lib. 7. c. 

7' Pet. Molina, de contrail. difp. 38c. per tot. And. 

Gayl. prad. obferv. lib. 2. obferv. 7. Anth. Theeadem 

conftitutione quem de cenfuum requiíitis infcripiit, 

elaboravit Joan. Baptift. Madius de collegio 

notariorum Brixias: íuper eadem conftitutione poftea 

fcripfit Eman. Rodríguez in tra. quem fuper ea 

edidit pojf explicationem bulla* Cruciata, & infum. caf 

confeien. capit. 44. Gafp. Roder. in multis locis fui 

tratlat. de annu. rediti. Se Anthon. Gom. in propria 

explicatione conftitutionis praedidas , quas repetituT 

imprelfa poft ejufdem traclatum explicationis buiias 

Cruciatas: pulchra ad idem conferentia fcripferunt 

docliíiimus Ludov. de Beja ordinis Eremit. in refponf. 

cafuum confeien. caf. 2C. per tot. Guiller. Redoa. de 

reb. Ecclef. non alien, quafl. 17. per tot..Pater Molina 

de cofitrad. difputat. 389. cum aliis fequent. 

Joan.

39fS Claufula IV. 

Joann. Pet. Surd. conf. lé>2. éf 282. infecunda par. éf vendit. non taên efl necefle quod in illi folvatua 

conf. 218. in^.par. Mar. Anthon. Pereg. confil. 97. fed uno poteft 11 pecoribus , vel alia re de conft ufu 

nonnihiJ de his habetur in vol. com. opin. to. l. de Deo, partium folvi, abfque eo quod contradus veudi- 

éfc. tit. 26. de ufur. c. 2. per tot. Tib. Deci. refp. 2. tionis uritetur, vel talis defina; efle , pulchré* 8c la 

vol. 1. plures deciíiones graviííimorum Senatuum te Navar. conf. I. aliMs 1 3. de emp. éf vendit qui ita 

íunt, quasea de conftitutione verba faciunt, prouti fieri pofle per oprimas rationes in tacli contingentia, 

eft Caval. 2. n. $3. vol. 2. Vivi. ¿ÓQ.Thefau. 154. Casf. confuluit tradit Vivi. dec. 269 n.

GloíTa XVIII. Pars II. 397 

jtione non num. pecunias in mutuo refpeclu biennii profequitur late hunc difcuríu Cofta ubi fuprá qui no 

cí! ftatutum in leg. in contraclibus, óc tot. tit. C. de non biícurn cbnvenit hac in re,& Berthaz.4/.c/.32 g/.2.n.4. 

num. pecun. & in prin. injl. de tit. obligat. bene difcu- Pulchrum j - 

tamen dubium eft an fupradicla prcce- 2\ 

tiunt Anthon. Gom. tom. 2. var. c. 6. de contrae!, mu- dant non folum in confeflione íimplici, de qua huc 

tuinum. fin. 5c ibi additio Emanu. Soat. á Ribey. in ufque loquuti fumus , fed etiam in relata ad aliud, 

littera l. Eman.á Cofta. in leg. fi ex cautione limitatione puta quando confitetur venditor cenfus pretium 

%lt. C.de non numer at.pecun. óc late Rim. conf. 172. n. fibi fuifle folutum hoc modo quod illud de fuá li- 

13. & 14. lib. 2. quodan etiam de jure canónico pro- centia, & volúntate íibi retinuit enptor pro tanta pecedat 

late difputat, communem contra communem cunias quantítate, quam ei alias debebat ex alia cau-. 

referens, Hieronymus de Ceval. in com. contra com. fa, 6c ratione , vel quod illud recepit per médium 

\.\ xquajlione 38. per tot. an autem bene refolvat, judi- tabula?, vel banchi, vel alias relatione fafta ad idiud, 

cet qui judex eft, melius forfan veram quasftionis re- an tali cafu noceat confellio poft triginta dies, ficufolutioncm 

habebisex Fachine. controverf jur. lib. 2. ti íi íimplex eflet, non edoclo per venditorem de 

cap.S2.oc Steyha.GrcLÓd.decifioprovinc.Marcbiíe 164. falíitate, vel non veritate caulas relata , an vero 

T^.o-.^ v _ 

per tot. MaCcard.concl.óyt.per tot. óc Menoch. abunde 

llprafumptione 145. /.3.per tot. Quod + ultimum de exceptióne 

opponenda poft lapfum biennium officio judiéis 

admitti tanquam fupplente defeclum exceptionis 

ex Crave. in conf. 912. numero 62. MdríW.fmg. 277. 

lunau. a v

( ait text.) ut ft quid feriptis cautum fuerit, pro quibufeunque 

pecuniis ex antecedente caufa defeendentibusêamque 

caufam fpecialiter promiffor edixerit, non jam ei li- 

• eentia fit caufa probatione ftipulator'em exigere, cum 

fuis confejjionibus acquiefcere debeat , notat Fachineus 

controverfiarum jur. lib. 2. cap. 83. verf. quibus rationibus 

, fiscit text. in leg. 2. Cod. de error, advocat. ubi 

ftari vult Imperator confeííioni, de condemnatione 

per eum facta, qui cum minor eflet reftitutionem 

petiit ex eo quod fuiflet condemnatus, licet aiiegetur 

id fuifle per errorem dictum, cüm revera 

non eflet fequuta condemnatio , fed adverfus quandam 

interlocutoriam intendiíTet reus reftitutionem 

petere, niíi is, qui confeflionem fecit, doceat de 

a 

"errore, ubi f notanda funt verba Bald. ( forfan 

per incuriam in contrarium per Mafcard. in eo loco 

allegati) num. 6. dicentis poft adduetam quandam 

in hac re Jacob, de But. diftindionem , fe credere 

quod contra confeflionem nunquam negativa probetur 

prasfumptive, quia á prapfimptione juris reccfíum 

eft per confeflionem , Óc ideo littera ifta (inquit ) 

requirit manifeftam probationem negativa*, jura 

ibi allegat Bald. quibus fuá íententia fulciatur, ac 

2 

7propterea f communiter dici folet confeflionem erfoneam 

non revocari, niíi conftito de errore probando 

per eum contra quem ftat ípía confeflio. Et hoc 

gtnerale eífe in quacunque conteflione docet pulchré 

Thefau* - 

. deícif. ico. num. 8. Crave. de ar.tiquit. temp. 

part. i.verf. propofitum noftrum, ««7/7.71. é? numero 56. 

Ecce quantum per hac periclitetur Senatus decretum 

fupra proximé commemoratum. 

Ego non dubito quin pofterior hsec fententia 

veriorfit, & de jure certior , quippe qna iit tot 

jurmm aulhontatibus, ac veracibus lationibus , quae 

negari non potefl ) valde premunt, fulcita. Nec -fdiftiiilia. 

funt argumenta in contrarium ad luda, 

primum de relato, & referente ut illud fit 111 hoc, 

ac propterea non poflit dici confiare de uno cum 

etiam fimul de altero appareat , dicimus procedere 

quando referen* nihifeerti difponit; fed ubique 

declaratione ejus , quod cenúnetur in relato , ad illud 

fe folum refert , veluti inftituo eum haredem, 

quemin codicillis fcripfi,certum eft,quodex quo teilator 

hoc nonexprimit quem velit elle haredem, propterea 

nihil operatur inftitutio , nifi conftaret de codicillis, 

óc per eos de quo fenferit teftator. Ítem fi quis 

'dixiflet, confíteor me deberé Titio id,quod conflat ex 

libris , certum eft quod non conftito de libris , ÓC 

per eos , quid quantumque debeatur, nihil noceret 

confeflio, & íic de fimilibus, 6c in his terminis procedunt 

/. afjc tota in contrarium allegata, J£ de hetred. 

, infiit. óc DD. dodrinas in idem relata;, Oíafc. clare 

decif. iÇ).nu. 4. fecus vero eft quando referens aliam 

feripturam , vel quid aliud , claram monftrat, óc 

apertam difponendi intentionem, veluti inftituo Caium, 

quem haredem codicillis fcripferam, confiteor me debere 

litio illa centum , quee mihi anno elapfo mutuaverat, 

vel qua alias, éf alia cum feriptura confeffus antea 

fueram me deberé eidem ex caufa venditionis cujufdam 

equi, vel alterius rei, éfc. in quibus calibus certificamur 

de intentione difponentis, five confitentis abf- 

Claufula IV. 

prefla quantitate legavero decem Titio; quae ei dcbeo, 

valebit quidem tale legatum abfque co quod legatarius 

teneatur oflendere debitum, imo ( quod plus 

efl, fuftineatur etiamfi appareat poftea nihil deberi, 

viden. ibidem Bar. qui bene loquitur , fingulariter 

procedit Felin. diftinctionem hancapprobans , & late 

prebansi» cap. 2. numero \0. extra dejcript.M.rt:en.lib. 

///.4. de tefta. leg. 2. glcjja 9. a numero 11. fíngulariter 

Peregrin. quem in hoc poft haec feripta vidi, de 

quo valde gavifus fum) diftinctionem hanc approbar, 

& nobifeum convenir in tratl. defideicommi¡f. artic. 16. 

numero II. pulchra eft ad propofitum decif. Thom. 

Gram. per tot. haec loca tibi ad propofitum íufficiant, 

ex quibus hauries, fi vis, materiam, qua rem 

hanc ex omni fui parte clarara, ac manifeftam habeas:vEx 

eadem diftinctione folves argumentum Mafcardi 

fuperius adductum, quatenus ex Bald. dicebat 

confeflionem folutionis, qua; fe refert ad libros rationum, 

non probare nifi de libris conftet : id enim 

eft intclligendum fi confeflio eft vaga, óc incerta 

abfque expreflione quantitatis recepta:, vel debitas, 

fecus vero é contra. Vera eft igitur fuperius noftra adduda 

opinio quod confeflio pretii foluti probet, five 

ipfa fimpliciter facta reperiatur , five relative ad aliquam 

caufam prastéYitam , nifi de contrario doceatur 

per eum , qui confeflionem emiferit, videad propofitum, 

part. 3. var. refol. Jacob. Cáncer, in c. 3. de pri' 

vi!, a numero 224. cum feq. quae multo poft hasc feripta 

in lucem prodiit, ubi recle de his agitur. 

Quomodo autem + probabitur hac negativa quodaj 

pecunia non fuerat foluta, docent de Bar. in jope allegata 

l. ex cautione, num. 33. C. de non num. pecunia. 

Maícard. late de probat. concl. 1119. per totam , 

Petr. de Unfol. in prax. artis nota, de except. non 

num. pecun. pofl n. C. verf fed quomodo probabit debitar, 

cura feq. & Petr. Brunus conf. 172. n. $. éf fequ, 

ín . 2. Pulchrum f cafum , fi verum, adducit Stepha-30 

nuv Gratian. in decif. 224. provine. Marchite, in quo 

aíferit jR otan: deJarajfe probatura elle in materia cen- \ 

íuum pecuniam non fuiííe numeratam , vel ía'tem 

non probari numerata^!, ut exigit Pontificia conftitütio. 

quando dictum fuiflet habuifle feuta centum aftuulitei 

in tot auro, 8c argento, quia non inde fequitur 

quod ergo fuer.'t in pecunia numerata, cum potuerít 

ficfonfuerts hafcuilíe pretium in auro, óc argento 

non nttmerato, puta in annulis , collanis, óc limiii*» 

bus. lie non in pecunia numerata. 

Utrnrn f autem li venditor cenfus, qui eraptorijl, 

quafi folutas pecunias apocham tradidiífet , eum intra 

trigintá dies convenire cceperit , óc oppofita 

per eum exceptione folutionis j replicaverit alter 

per exceptión.eni non numerata pecunias , feu pecunias 

non foluta, tempore quo elapli jam erant 

trigintá dies ad id concefli, an fibi fit exceptio profutura, 

dubitationis eft, quam examinat Cofta in 

fcppe allegata l.fi ex cautione fallen, ult. dijfer. 1. verf. 

petitor. numero 4. in qua licet iple negantem teneat ibi 

opinionem, quod idem etiam antea dixerat in ead. 

I. declara.^, verf. fecundum hac, num. I. in /¿«.nobis tamen 

indubitata videtur afhrmans , qua docet juvari 

creditorem exceptione , vel ex ea ratione quod 

cjue eo quod ad id recurrendum fit,ad quod fit relatio: fpetendo pecuniam tacite videatur dicere non efle ? 

2 

in his igitur ómnibus cafibus, 6c fimilibus relatum 

non eft ita in referente ut non conftito de eo nihil referens 

operetur, fed imo ex quo in eo eft clara dilponentis 

difpofitio , óc confitentis confeflio, inde fit 

quod alias non docto de contrario, vel de errore per 

eum , qui contrarium pratenderet , n

( dodtiÃÃime Fontanella ) quÃ¡m hilari vultu recens ab - DSpace CEU

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

( dodtiÃ­Ã­ime Fontanella ) quÃ¡m hilari vultu recens ab - DSpace CEU

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

( dodtiÃÃime Fontanella ) quÃ¡m hilari vultu recens ab - DSpace CEU