lauksaimnieciba-lab.qxd (Page 3) - Eiropas darba drošības un ...

osha.lv

lauksaimnieciba-lab.qxd (Page 3) - Eiropas darba drošības un ...

Darbâ neriskç -

ievçro darba droðîbu!

LAUKSAIMNIECÎBA

Ieteikumi svarîgâko darba vides

problçmu risinâðanai

DARBA AIZSARDZÎBA


Priekðvârds

Kad jârealizç vîzija par tîru darba vidi, visiem - valsts institûcijâm, uzòçmumiem,

sabiedriskâm organizâcijâm darba aizsardzîbas speciâlistiem ir jâuzstâda sev par mçríi

veikt iepriekðçju darba vides sakârtoðanas darbu. Tâpçc ir izstrâdâts ðis ieteikumu

materiâls.

Materiâls ir tapis ES PHARE Latvijas - Spânijas divpusçjâs sadarbîbas projekta

"Atbalsts turpmâkai likumdoðanas saskaòoðanai un institûciju stiprinâðanai darba

droðîbas un veselîbas jomâ" ietvaros, balstoties uz Dânijas Darba inspekcijas izstrâdâto

Darba vides rokasgrâmatu par svarîgâkajâm darba vides problçmâm lauksaimniecîbas

nozarç. Materiâls tika pârstrâdâts un saskaòots ar Latvijas Republikas

likumdoðanas prasîbâm.

Ðajâ materiâlâ aprakstîti iespçjamie darba vides riska faktori un darba procesi, kur

visbieþâk rodas darba vides riski, veicot lauksaimniecîbas darbus.

Ar ðî materiâla palîdzîbu uzòçmuma darba aizsardzîbas speciâlisti iegûst darba

instrumentu pârskata formâ par darba vides apstâkïiem, kuriem jâpievçrð îpaða uzmanîba.

Ðis materiâls ir labs palîgs situâcijâ, kad uzòçmumam jâanalizç sava darba vide,

piemçram, veicot darba vides riska novçrtçðanu.

Ðie ieteikumi kalpo arî kâ informâcija uzòçmumam par to, uz ko vçrsîs uzmanîbu

Valsts darba inspekcija, inspicçjot uzòçmumu.

Materiâlâ norâdîti uz svarîgâkie darba vides riska faktori, tomçr ðajâ izdevumâ jûs

neatradîsiet konkrçtus risinâjumus risku novçrðanai vai samazinâðanai, bet gan vispârîgu

informâciju, kâ no tiem izvairîties. Uzòçmumam ir jâgrieþas pçc palîdzîbas

Valsts darba inspekcijâ vai pie kompetentiem speciâlistiem vai kompetentâm institûcijâm,

ja nepiecieðamâka detalizçtâka informâcija problçmu risinâðanai.

Darba vides riska faktori daþâdâs nozarçs un uzòçmumos atðíiras. Tas nozîmç, ka

atseviðíos uzòçmumos pastâv citi svarîgi darba vides riska faktori, kas ðajâ materiâlâ

nav aprakstîti. Ðos faktorus, protams, nevar ignorçt - ne ikdienas darbâ, ne tad, kad

uzòçmumam jâveic darba vides riska novçrtçðana, ne arî tad, kad uzòçmumu apmeklç

Valsts darba inspekcija.

Ineta Târe,

Labklâjîbas ministrijas

Darba departamenta direktore

3


SATURS

Ievads

• Mazliet par darba vietas novçrtçjumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

• Kâ pielietot materiâlu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

Nelaimes gadîjumu risks

• Kur rodas problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

• Kâ konstatçt problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

• Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

• Lietas, kas jâatceras . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

Íîmiskie un bioloìiskie riska faktori

• Kur rodas problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

• Kâ konstatçt problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

• Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

• Lietas, kas jâatceras . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

Smagumu celðana un darba pozas

• Kur rodas problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

• Kâ konstatçt problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

• Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

• Lietas, kas jâatceras . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

Troksnis

• Kur rodas problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

• Kâ konstatçt problçmas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

• Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

• Lietas, kas jâatceras . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

Papildus informâcija

• Normatîvie akti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

Piezîmçm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

4


IEVADS

Mazliet par darba vietas novçrtçjumu

Visiem uzòçmumiem ir pienâkums veikt darba vides riska novçrtçðanu (turpmâk -

DVRN).

Darba vides riska novçrtçðanu var veikt darba devçjs pats (ja uzòçmumâ

nodarbinâti ne vairâk kâ 5 darbinieki), uzòçmuma darba aizsardzîbas speciâlists/-i vai

kompetents speciâlists vai kompetenta institûcija.

Uzòçmums pats izlemj, kâdâ veidâ novçrðana tiks veikta, kâ arî to, cik plaða tâ bûs.

Svarîgâkais ir atrast metodi, kas efektîvi identificç riska faktorus, tâdçjâdi radot

priekðnoteikumus droðas un nodarbinâto veselîbai nekaitîgas darba vides

nodroðinâðanai. Darba vides riska novçrtçðana tiek dokumentçta.

Pamatojoties uz darba vides riska novçrtçðanas rezultâtiem un darba vietu pârbaudç

iegûto informâciju, darba devçjam:

• jânosaka darba vietas, kurâs pastâv darba vides risks un ir nepiecieðams veikt

darba aizsardzîbas pasâkumus tâ novçrðanai vai samazinâðanai;

• jânosaka darba aizsardzîbas pasâkumus, to îstenoðanas termiòus un atbildîgos

par minçtâ riska novçrðanu vai samazinâðanu;

• jâsastâda to profesiju (amatu) un darba vietu sarakstu, kurâs nodarbinâtâ

veselîbas stâvokli ietekmç vai var ietekmçt veselîbai kaitîgie darba vides faktori;

• jâsastâda to profesiju (amatu) un darba vietu sarakstu, kurâs nodarbinâtajiem

darbâ ir îpaði apstâkïi, un kurâs nodarbinâtie ir pakïauti îpaðam riskam;

• jâsastâda to profesiju (amatu) un darba vietu sarakstu, kurâs nodarbinâto darbs

ir saistîts ar iespçjamu risku citu cilvçku veselîbai.

Darba vides risku jâvçrtç ne retâk kâ reizi gadâ, kâ arî:

• uzsâkot citu darbîbas veidu;

• ja ir raduðâs pârmaiòas darba vidç (piemçram, mainîjuðies darba procesi,

metodes, darba aprîkojums, vielu un produktu izmantoðana vai raþoðana, bûtiski

pârkârtota darba vieta);

• ja tiek konstatçta apstâkïu pasliktinâðanâs darba vidç.

Kâ pielietot materiâlu

Pirmais solis DVRN procesâ ir izanalizçt uzòçmuma darba vides problçmas. Ðeit

parâdâs ieteikumu nozîme.

Svarîgâkâs darba vides problçmas

Ðajâ materiâlâ aprakstîtas svarîgâkâs darba vides problçmas lauksaimniecîbas

nozarç, kas ietver augu un dzîvnieku audzçðanu. Rokasgrâmata var bût noderîga darbavietai,

kad tai jâkonstatç darba vides problçmas. Materiâlâ dotie ieteikumi var bût

noderîgi darbavietas riska novçrtçðanai.

5


Èetras svarîgâkâs darba vides problçmas lauksaimniecîbas nozarç saistîtas ar:

• Nelaimes gadîjumiem.

• Íîmiskajiem un bioloìiskajiem faktoriem.

• Smagumu celðanu un darba pozâm.

• Troksni.

Secîba nav sastâdîta pçc prioritâtçm.

Jâatceras, ka uzòçmuma DVRN jâietver visas darba vides problçmas, - pat, ja tâs

nav aprakstîtas ðajâ materiâlâ.

Svarîgâkie darba procesi

Lielâkâ daïa darba vides problçmu rodas saistîbâ ar konkrçtiem darba procesiem.

Tâpçc ðiem procesiem bûtu jâpievçrð îpaða uzmanîba, analizçjot darba vidi uzòçmumâ.

Darba procesi, kas ietverti ðajâ materiâlâ:

• Darbs ar maðînâm.

• Uzturçðanâs un darbs kûtîs.

• Maðînu un iekârtu remontçðana.

• Materiâlu transports.

• Roku darbs.

• Darbs ar dzîvniekiem.

NELAIMES GADÎJUMU RISKS

Kur rodas problçmas

Vçrtçjot pçc nelaimes gadîjumu skaita, lauksaimniecîbas nozare ir viena no bîstamâkajâm

nozarçm Latvijâ, tâ piemçram 2002.gadâ lauksaimniecîbas nozarç nelaimes

gadîjumos gâja bojâ 12 darbinieki, kas ir vairâk nekâ 1/5 daïa no visiem bojâ gâjuðajiem.

Salîdzinâjumâ ar citâm nozarçm, lauksaimniecîbâ daudz bieþâk notiek nopietni

nelaimes gadîjumi, tâpat daudz bieþâk nekâ citâs nozarçs notiek nelaimes gadîjumi,

kuros iesaistîti bçrni un jaunieði, kas nav sasnieguði 18 gadu vecumu. Tajâ paðâ laikâ

tiek reìistrçts arî ievçrojami lielâks skaits nelaimes gadîjumu, kuros cietuði jaunieði

vecumâ no 18-24. Lauksaimniecîbâ tiek izmantots daudz daþâdu maðînu un iekârtu, kas

var izraisît nelaimes gadîjumus. To cçloòi var bût daþâdi. Tie var bût neparedzçti notikumu

pavçrsieni, zemei, labîbai, mçslojumam, dzîvniekiem vai citiem ârçjiem apstâkïiem

radot bîstamas situâcijas. Tâs var arî bût situâcijas, kad tiek strâdâts citâdi, nekâ plânots,

vai maðîna tiek lietota citiem mçríiem, nevis tiem, kam tâ ir domâta. Nelaimes gadîjumi

notiek arî, sakârtojot maðînu pçc apstâðanâs un remontçjot to.

Kad nelaimes gadîjums jau ir noticis, bieþi tiek konstatçts, ka no tâ bûtu bijis iespçjams

izvairîties, ja maðîna vai iekârta bûtu nodroðinâta ar droðîbas ierîcçm, vai arî, ja

6


ûtu apzinâts risks un veikti nepiecieðamie droðîbas pasâkumi.

Lielâkâ daïa nopietnâko nelaimes gadîjumu notiek, veicot tehnisko apkopi un

remontçjot maðînas un darbarîkus. Maðînas strâdâ ar milzîgu spçku, kas var radît

nopietnus nelaimes gadîjumus. Nopietni nelaimes gadîjumi notiek arî, izjaucot iekârtas,

riskçjot nonâkt kontaktâ ar indîgâm vielâm, piemçram, mçsloðanas maðînâs vai

skâbbarîbas toròos. Nelaimes gadîjumi notiek arî, strâdâjot ar smagiem, spçcîgiem un

agresîviem dzîvniekiem, strâdâjot uz maðînâm, jumtiem, vagoniem un grçdâm, vai arî,

priekðmetiem ripojot un krîtot.

Bez daudzajiem nopietnajiem nelaimes gadîjumiem lauksaimniecîbas nozarç

notiek arî neskaitâmi mazi ikdienas negadîjumi. Mazo negadîjumu cçloòi ir ikdienas

notikumi, kas bieþi tiek uzskatîti par nejauðîbâm. Piemçram, paklupðana vai kriðana,

sagrieðanâs, uzskrieðana kaut kam virsû vai pârstiepðanâs. Mazie nelaimes gadîjumi

izraisa sâpes un bieþi vien noved pie darba nespçjas.

Mazie negadîjumi var nozîmçt nepadarîtu darbu un bieþi vien daudz netrûkst lîdz

nopietniem nelaimes gadîjumiem.

Uzmanîbas trûkums

Daudz nelaimes gadîjumi notiek, strâdâjot steigâ. Piemçram, raþas laikâ, sçjas

laikâ vai dienâs, kad darbs jâpabeidz pçc iespçjas âtrâk. Nelaimes gadîjumi minçtajos

laika posmos notiek bieþâk arî tâpçc, ka jâstrâdâ ilgâk un vairâk. Daudzie pçtîjumi

skaidri parâda, ka nelaimes gadîjumi visbieþâk notiek pirms pusdienas pârtraukuma

vai pirms darba dienas beigâm, kad darbinieki ir ilgi strâdâjuði bez pârtraukuma, kâ arî

pçc fiziski smaga darba. Steigâ darîts darbs un nogurums nozîmç uzmanîbas trûkumu

un var gadîties, ka darbinieks neapzinâti ignorç nelaimes gadîjuma risku. Tâlâk lasiet

virkni piemçru no ðâda veida situâcijâm:

• Kâds laukstrâdnieks ieliecâs kombaina graudu bunkurâ un ar kâta palîdzîbu

gribçja uztirdît graudus, lai tie birtu ârâ caur graudu gliemeþtransoprtieri. Viòu

ierâva transportierî.

• Kâds laukstrâdnieks ieslçdza atpakaïgaitu traktoram, nezinot, ka aiz traktora

spçlçjas bçrni.

• Kâdam laukstrâdniekam pârbrauca pâri gan traktora ritenis, gan ecçðas, jo viòð

izlçca no traktora, pirms tas bija apstâjies.

• Kâds laukstrâdnieks izlçca no sçjmaðînas, lai noregulçtu sçðanas dziïumu

braukðanas laikâ un viòu aizíçra diski sçjmaðînas aizmugurç.

• Kâds cits laukstrâdnieks iedarbinâja traktoru, stâvot tam blakus, jo viòam nebija

laika uzrâpties lîdz ðofera sçdeklim. Viòð tika sabraukts.

• Kad mâtes nebija mâjâs, bçrns nolçma pabraukâties ar traktoru. Durvis atvçrâs,

un viòð izkrita ârâ.

• Kâds strâdnieks lielâ âtrumâ brauca ar kravas maðînu pa lauku ceïu. Bremzçjot

kravas maðînu sanesa, tâ apgâzâs un ieslîdçja grâvî.

7


Apstâkïi uz ceïiem

Apstâkïi uz ceïiem var radît nelaimes gadîjumu risku. Tâlâk lasiet virkni piemçru:

• Zâlâja nogâze kïuva slapja no lietus, lîdz ar to traktoru, zâles pïâvçju-smalcinâtâju

un kravas maðînu sanesa un tie apgâzâs.

• Hederâ radâs zâïu aizsprostojums. Laukstrâdnieku ierâva hederâ, kad viòð

mçìinâja to likvidçt.

• Lietus un dubïu rezultâtâ tika nobloíçta zemes un lakstu atlieku uzrakðana.

Laukstrâdnieks tika aizíerts brîdî, kad viòð bija noliecies, lai aizvâktu lakstus,

kas bija ieíçruðies maðînâ.

• Zeme bija pârâk mîksta, lai noturçtu domkratu, tâpçc miglotâjs uzkrita virsû

lauksaimniekam, kad tas mainîja maðînai riteni.

• Kâdam laukstrâdniekam uzkrita virsû íîpas, kad viòð lietus laikâ stâvçja aiz tâm

aizvçjâ.

Minçtâs situâcijas nav raduðâs "normâlos" apstâkïos, taèu tâs ir iepriekð prognozçjamas.

Tâpçc bûtu jâveic îpaði droðîbas pasâkumi vai jânogaida ar darba veikðanu, lîdz

tas ir iespçjams normâlos apstâkïos.

Nenodroðinâtas maðînas

Maðînas, kuru bîstamâs daïas nav nosegtas vai citâdi nodroðinâtas, arî var bût par

cçloni nelaimes gadîjumiem. Tâlâk lasiet virkni piemçru:

• Laukstrâdniekam uzkâpjot uz traktora, viòu aizíçra jûgvârpsta.

• Kâdu laukstrâdnieku aizíçra kardâns, kad viòð bija palîdis zem maðînas.

• Kâds laukstrâdnieks tika saspiests zem paðizgâzçja kravas kastes, jo tai nebija

nodroðinâjuma pret nesankcionçtu nolaiðanos.

• Kâds laukstrâdnieks saòçma elektriskâs strâvas triecienu no metinâmâs iekârtas,

jo tâ nebija sazemçta.

• Kâdai meitenîtei kâja ieíçrâs nenosegtajâ mçslu transportiera íçdes piedziòâ.

• Kâdam vîram pçda tika ierauta gliemeþtransportierî, izkraujot graudus.

• Kâds laukstrâdnieks turçjâs pie paðizgâzçja korpusa, kravas kastei nolaiþoties.

Lielâkâ daïa plaukstas tika nocirsta, kravas kastei virzoties cieði gar râmi.

Ðîs risku situâcijas bûtu izpalikuðas, ja bûtu bijusi veikta bîstamo vietu

norobeþoðana un pareizi organizçts darbs.

Maðînu un iekârtu izjaukðana

Izjaucot maðînas un iekârtas, pastâv liels nelaimes gadîjumu risks. Tâlâk lasiet

virkni piemçru:

• Kâds laukstrâdnieks nolaidâs vircas tvertnç, lai likvidçtu aizsprostojumu un

saindçjâs ar gâzçm.

• Kâds laukstrâdnieks saindçjâs, strâdâjot pie kûtsmçslu aizskaloðanas.

• Kâdu vîru aizíçra transportiera lenta, kad viòð mçìinâja likvidçt aizsprostojumu

mçslu transportçðanas iekârtâ.

8


• Labojot ðíidrâs baroðanas tanka mehânismu, kâdu laukstrâdnieku saspieda

maisîtâjs, patvaïîgi uzsâkot darbîbu.

• Kâds vîrs saindçjâs ar gâzçm, izlîdzinot skâbbarîbu.

Iekârtas vienmçr ir bîstamas. Tâpçc ir svarîgi sniegt instruktâþu to lietoðanâ un

nodroðinât droðîbu.

Darbs kûtîs un citâs çkâs

Ikdieniðíajâ lauku sçtas darbâ pastâv daudz risku. Tâlâk lasiet virkni piemçru:

• Kâds laukstrâdnieks paslîdçja uz kâpnçm piena uzglabâðanas telpâ.

• Kâds vîrs iespieda kâju starp barîbas vagoneti un sienu.

• Kâds bçrns nokrita lîdz ar barîbas vagoneti un tika zem tâs saspiests.

• Kâds darbinieks tika saspiests zem bieðu mazgâjamâs iekârtas.

• Kâdu lauksaimnieku sadûra vçrsis.

• Pârdzenot cûkas kâdu lauksaimnieku sakoda un saspieda cûkas.

• Kâds lauksaimnieks nokrita no liela augstuma siena ðíûnî.

• Kâds lauksaimnieks nokrita no pieslienamajâm kâpnçm, mainot dienas gaismas

lampas.

• Kâdu vîru saspieda kravas maðîna, tai apgâþoties.

Ðâdi un lîdzîgi riski nav tâlu jâmeklç. Tuvâkâ perspektîvâ varçtu teikt, ka ir jâuzmanâs.

Tomçr tâlâkâ perspektîvâ raugoties bûtu jânomaina inventârs, jâuzlabo telpas un

jânomaina tâs maðînas, kas rada nelaimes gadîjumu risku, lai no tâ izvairîtos.

Kâ konstatçt problçmas

Ir svarîgi pârskatît atseviðíâs darba vietas un izvçrtçt tos apstâkïus, kas var radît

risku droðîbai. Tâlâk lasiet virkni apstâkïu, kuros ir jâbût uzmanîgiem. Papildiniet paði

sarakstu un izmantojiet to darbâ, lai izvairîtos no nelaimes gadîjumiem.

Maðînas

• Vai pie maðînâm ir brîvi pieejamas vietas, kur pastâv risks tikt aizíertam,

sagrieztam vai saspiestam

• Vai pârnesumi, piemçram, jûgvârpstas, íîïsiksnas piedziòas, íçdes piedziòas

vai zobrati ir nosegti, lai ar tiem nebûtu iespçjas nonâkt kontaktâ

• Vai traktori ir bez triecienizturîgas vadîtâja kabînes

• Vai traktora vadîtâja kabînes râmis ir sarûsçjis

• Vai maðînas un to nosegumi ir vietâ un darbojas

Uzturçðanâs vietas un ceïi

• Vai caurstaigâjamajâm telpâm un ejâm nav caurumi, malas un stûri, aiz kuriem

var aizíerties vai uzskriet virsû

9


• Vai ir viegli un droði uzkâpt un nokâpt no maðînâm

• Vai ir vietas, kur jâuzmanâs no paslîdçðanas

• Vai ir atveres vai vietas bez norobeþojuma, piemçram, jumti, skâbbarîbas toròi

un mçslojuma tvertnes, uz kuriem strâdâjot var nokrist

• Vai ir iespçjams norobeþot uzturçðanâs ceïus, ejas, kâpnes, pieslienamâs kâpnes

un platformas, lai kriðanas un klupðanas risks mazinâtos

• Vai çkas daïas, izrakumi u.c. ir kârtîgi nostiprinâti pret sabrukðanu, iebrukðanu

vai sagâðanos

• Vai siens ir samests kaudzçs un sagubots un nostiprinâts, lai tas nekristu lejâ un

nesagâztos

• Vai uz lauka ir stâvas nogâzes vai grâvji, kam var bût bîstami tuvu piebraukt

• Vai vircas tvertne ir nodroðinâta pret vircas gâzes izplatîðanos kûtî

• Vai dzîvniekus iespçjams saíert (sagûstît) un pârvietot droðâ veidâ

Tehniskâ apkope un remonts

• Vai ir pieejamas pacelðanas un nostiprinâðanas iekârtas, lai maðînu remontçðana

varçtu notikt droðâ veidâ

• Vai elektrîbas kabeïi un elektriskâs maðînas ir labâ stâvoklî

• Vai ceïâ nestâv nomontçti traktora riteòi vai instrumenti, kas var apgâzties

Instruktâþa un plânoðana

• Vai darba vietâ uzturas bçrni, vai viòi parasti ir klât, kad norit darbs

• Vai maðînas un iekârtas ir nodroðinâtas pret to, ka bçrni varçtu tikt traumçti,

spçlçjoties tuvumâ

• Vai pirms darba uzsâkðanas tiek pârrunâtas ar darba procesu saistîtâs briesmas

un pareizas darba metodes

• Vai izvçlçtâ darba metode ir droða

• Vai jûsu vidû ir kâds, kas parasti strâdâ, neòemot vçrâ droðîbas noteikumus,

piemçram, nenorobeþojot maðînu bîstamâs daïas

Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai

Pieredze râda, ka no paða darba veicçja visvairâk atkarîgs, vai notiks nelaimes

gadîjums, kâ arî, cik nopietns tas bûs. Tâpat zinâms, cik svarîgi ir, lai visi bûtu saòçmuði

nepiecieðamo instruktâþu darba vietâ par to, kâ darbs veicams, lai tas notiktu

droði. Tas ir îpaði svarîgi attiecîbâ uz jaunieðiem un nepieredzçjuðajiem darbiniekiem.

Lauksaimniecîbâ parasti nestrâdâ daudz cilvçku, un ir viegli aizmirst iepriekðçjâs

instruktâþas, rodoties jaunâm. Tie darbinieki, kas saimniecîbâ ir strâdâjuði ilgus gadus,

var bût aizmirsuði instruktâþas un savâ veidâ nodevuði nepareizas darba metodes tâlâk

jaunajiem darbiniekiem. Tâpçc ir svarîgi regulâri runât par darba droðîbu - îpaði tâdos

gadîjumos, kad plânots uzsâkt kâdu jaunu darba procesu.

10


Pieredze râda, ka tâdâs saimniecîbâs, kur ir pierasts pârrunât darba droðîbu un

ierosinât uzlabojumus, droða uzvedîba tiek ieaudzinâta. Ðâdâs vietâs notiek mazâk

nelaimes gadîjumu.

Tâlâk lasiet virkni konkrçtu ieteikumu preventîvu pasâkumu veikðanai:

• Raugieties, lai vienmçr bûtu droðîbas nostiprinâjums, strâdâjot zem smagiem un

asiem priekðmetiem, piemçram, ecçðâm, kas ir iekarinâtas traktora hidraulikâ,

paceltas paðizgâzçja kravas kastes vai kombaina hedera, vai maðînâm, kas ir

paceltas ar domkratu. Droðîbas nostiprinâjums var bût arî bulta vai atbalsta stienis,

vai lieli koka kluèi. Pamatnei ir jâbût stabilai.

• Vircas tvertni aprîkojiet ar krânu. Uzlabojiet iekârtu, ja vairâkas reizes rodas

problçmas ar aizsprostojumiem. Vircas tvertni regulâri izsûknçjiet.

• Iespçju robeþâs izvairieties no kûtsmçslu aizskaloðanas. Pirms vircas

izsûknçðanas darbiniet iekârtu cirkulâcijas reþîmâ vismaz 2 minûtes, lai izdalîtos

indîgâs gâzes. Skaloðanai labâk izmantot ûdeni, jo tas iedarbojas labâk un droðâk.

• Turiet maðînas kârtîbâ, lai tâs darba procesâ neapstâtos.

• Pievçrsiet îpaðu uzmanîbu tîrîðanai, remontçðanai un tehniskajai apkopei. Ðie

darbi ir saistîti ar paaugstinâtu risku, jo maðînas tiek izjauktas vietâs, kuras

parasti ir norobeþotas droðîbas dçï. Pirms remontçðanas izslçdziet dzinçjus vai

atvienojiet elektrîbu.

• Bçrni un jaunieði, kas vçl nav sasnieguði 18 gadu vecumu, nedrîkst strâdât ar

bîstamâm maðînâm. Bçrni un jaunieði, kas vçl nav sasnieguði 15 gadu vecumu,

nedrîkst pieskatît lielos mâjlopus.

• Kûtis, maðînas un iekârtas nav rotaïu laukumi. Turiet bçrnus pa gabalu no darba

vietâm un tâm vietâm, kur pârvietojas lielas maðînas ar kravas kastçm, aiz

kurâm grûti saskatît bçrnus. Kad jâkoncentrç uzmanîba, lai vadîtu maðînu, ir

grûti tajâ paðâ laikâ pievçrst uzmanîbu, vai apkârt nav bçrnu. Nekad nedrîkst

rçíinâties ar to, ka bçrns pats apzinâs briesmas.

• Uzstâdiet aizsargbarjeras vietâs, kur pastâv risks nokrist. Nomainiet sliktas

pieslienamâs kâpnes un sliktus aku vâkus. Savediet kârtîbâ tâs vietas, kur

parasti kâds paklûp vai ietriecas.

• Raugieties, lai siens bûtu nostiprinâts un nekristu virsû cilvçkiem. Tâpat rûpçjieties,

lai bûtu iespçjams sienu droði iekraut, kad tas ir nepiecieðams.

• Traktora riteòus un citas smagas daïas novietojiet tâ, lai tâs neapgâztos.

Izmantojiet kravas auto, lai transportçtu riteòus uz montçðanas vietu. Tas ir gan

droðâks, gan vieglâks veids.

• Kaitçkïu un nezâïu apkaroðanas lîdzekïus un citas bîstamas vielas uzglabâjiet

slçgtâ skapî vai atseviðíâ telpâ.

• Izvairieties no spiediena celðanâs hidrauliskajâs caurulçs un amonjaka tvertnçs,

turat maðînas çnâ.

• Iegâdâjieties tehniskas palîgierîces smagu priekðmetu celðanai.

• Bîstamas vielas un materiâli nedrîkst atrasties vietâs, kur tie ir pieejami bçrniem

vai citâm nepiederoðâm personâm.

11


Pastâv vçl daudz un daþâdi preventîvu pasâkumu veidi, ar kuru palîdzîbu iespçjams

novçrst bîstamas situâcijas. Katrâ atseviðíajâ lauku saimniecîbâ ir daudz daþâdi

darba uzdevumi un darba situâcijas, kas ir bîstamas vai arî var tâdas kïût pie

attiecîgiem apstâkïiem.

Tâpçc ir svarîgi paraudzîties apkârt un kritiski novçrtçt, vai pastâv apstâkïi, kas

bûtu uzlabojami. Dariet to gan plânojot, gan strâdâjot.

Lietas, kas jâatceras

Pirms tiek uzsâkts darbs, darba devçjam jârûpçjas, lai visi nodarbinâtie tiktu informçti

par tiem nelaimes gadîjumu un slimîbu riskiem, kas var bût saistîtas ar darbu.

Tâpat jâsniedz pietiekoða un atbilstoða apmâcîba un darba aizsardzîbas instruktâþa, lai

darbs varçtu tikt veikts droðâ veidâ, kâ arî pamâcîba tehnisko palîgierîèu pareizâ

lietoðanâ, kas pielietojamas, veicot darbu. Îpaði tas attiecas uz jaunajiem darbiniekiem.

Darbs visos posmos jâplâno un jâorganizç tâ, lai tas varçtu tikt veikts droði un

veselîbai nekaitîgi. Jâpielieto piemçrotas tehniskâs palîgierîces. Tâs jâpielieto vienmçr,

kad darbs saistîts ar smagumu pârvietoðanu ar rokâm, kas ietver risku darbinieku

droðîbai un veselîbai.

Tehnisko palîgierîèu lietoðanai jânotiek droði un veselîbai nekaitîgi. Tehniskajai

palîgierîcei jâbût piemçrotai vai pielâgotai darbam, kas ar tâs palîdzîbu tiks veikts. Tâs

drîkst tikt izmantotas tikai tâm darba funkcijâm un pie tiem priekðnoteikumiem, kam

tâs ir piemçrotas, saskaòâ ar piegâdâtâja lietoðanas instrukciju.

Tehniskajâm palîgierîcçm regulâri jâveic tehniskâ apkope. Piegâdâtâjam tâs

jâpiegâdâ ar lietoðanas instrukciju valsts valodâ, kurâ jâbût informâcijai arî par

tehnisko apkopi un tâs veikðanas intervâliem.

Traktori un citi motorizçtie transporta lîdzekïi jâuztur labâ tehniskâ stâvoklî, îpaði

stûre un bremzes. Traktoram jâbût aprîkotam ar vadîtâja kabîni. Tai jâbût piemçrotai tam

traktora veidam, kam tâ tiek piemontçta. Tâ jâsargâ no rûsas, lai triecienizturîgums

nemazinâtos. Izkraujot siena íîpas nepiecieðams, lai maðînai bûtu vadîtâja kabîne.

Pastâvîgajâm darba vietâm jâbût iekârtotâm droði un veselîbai nekaitîgi. Tajâs

jâbût pietiekoðai platîbai, lai darbs varçtu noritçt droði ar atbilstoðâm darba pozâm un

kustîbâm.

Darba aizsardzîbas speciâlistam jâpiedalâs nelaimes gadîjumu un to cçloòu izmeklçðanâ.

• Nav atïauts pielietot maðînas, kuru bîstamâs daïas nav nosegtas.

• Nav atïauts braukt ar traktoriem, kam nav vadîtâja kabînes.

• Ir aizliegts transportçt siena íîpas ar traktoru vai kravas maðînu, kuras vadîtâja

kabîne nespçj aizsargât ðoferi no krîtoðâm siena íîpâm.

• Leòía slîpmaðînai jâbût aprîkotai ar aizsargu.

• Ir aizliegts izmantot domkratu uz nedroðas virsmas, lai paceltu maðînu.

12


• Ir aizliegts remontçt, tîrît vai regulçt, guïot zem maðînas vai maðînas daïas, kas

nav nodroðinâta pret nokriðanu ar mehâniska atbalsta palîdzîbu.

• Ir aizliegts òemt maðînai nost riteni, ja to balsta tikai viens domkrats.

• Ir aizliegts izmantot ekskavatoru kausus vai buldozeru lâpstas cilvçku

pacelðanai vai kâ darba platformai.

• Nav atïauts metinât ar metinâmajiem transformatoriem, kas nav aprîkoti ar

aizsargreleju.

• Nav atïauts remontçt maðînu, kas nav nodroðinâta pret patvaïîgu darbîbas

uzsâkðanu. Maðîna ir jâizslçdz vai arî vads ir jâizrauj no rozetes.

ÍÎMISKIE UN BIOLOÌISKIE RISKA FAKTORI

Kur rodas problçmas

Lauksaimniecîbas darbos íîmiskie un bioloìiskie riska faktori parasti ir putekïi,

vircu izdalîtâs indîgas gâzes (amonjaks, sçrûdeòradis un metâns), kaitçkïu un nezâïu

apkaroðanas lîdzekïi, kâ arî tîrîðanas un dezinfekcijas lîdzekïi.

Putekïi

Putekïi ir liela problçma cûku un putnu fermâs. Tie var rasties no dzîvnieku spalvâm,

miruðajâm ðûnâm, dûnâm, pakaiðiem, barîbas, kâ arî izþuvuðiem mçsliem. Cûku un vistu

fermu darbiniekiem bieþi nâkas strâdât telpâs, kur putekïu lîmenis gaisâ ir ïoti augsts. Tâ

darba laiks dienâ un nedçïâ var bût ilgs, putekïi ir liels apgrûtinâjums. Cûku un vistu

fermâs strâdâjoðos piemeklç daudz daþâdi veselîbas traucçjumi.

Lauku darbinieki tiek pakïauti putekïu kaitîgajai ietekmei raþas novâkðanas laikâ

un cita veida darbos, kas saistîti ar sienu, salmiem un labîbu. Putekïi var saturçt

mikroorganismus, sçnîðu sporas un endotoksînus, îpaði, ja produkts ir bijis mitrs.

Visbeidzot putekïus izraisa arî zemes apstrâdâðana, darbs skâbbarîbas toròos, labîbas

novâkðana, kâ arî baroðana un lopbarîbas sagatavoðana.

Putekïi var bût par cçloni tâdâm elpoðanas ceïu saslimðanâm kâ astma, bronhîts,

salmu drudzis un infekcijas, kâ arî pneimokonioze un ODTS (Organic Dust Toxic

Syndrome – Organisko putekïu toksiskais sindroms).

Vircas izdalîtas gâzes

Amonjaks lopu kûtîs rodas no dzîvnieku mçsliem un urîna, kâ arî no ar amonjaku

apstrâdâtiem salmiem. Ðíidrs amonjaks salmu amonizçðanas procesâ lielâs koncentrâcijâs

var izraisît nâvi.

Amonjaks iedarbojas kairinoði un kodîgi uz elpoðanas ceïiem, acîm un âdu.

Nopietnos gadîjumos var rasties plauðu iekaisumi, astma un asinsizplûdumi plauðâs.

Izmçìinâjums ar dzîvniekiem ir pierâdîjis, ka deguna matiòi kïûst nekustîgi, ja tiek

13


ieelpots amonjaks, pat mazâs koncentrâcijâs. Matiòu kustîbas transportç putekïus

augðup, lai tie nenonâktu dziïâk elpoðanas ceïos. Tâpçc pastâv aizdomas, ka amonjaks

mazina elpoðanas ceïu spçjas pretoties putekïiem. To ir îpaði svarîgi atcerçties lauksaimniecîbas

nozarç, kur kûtîs vienlaikus rodas gan putekïi, gan amonjaks.

Vircas tvertnçs rûgðanas un pûðanas procesos veidojas amonjaks, metâns un sçra

ûdeòradis.

Parasti pastâv briesmas nonâkt kontaktâ ar gâzçm, kad virca tiek maisîta

savâkðanas tvertnç vai pamattvertnç, pildot vircu cisternâs, kâ arî veicot kûtsmçslu

aizskaloðanu. Îpaðs risks pastâv, iekâpjot slçgtâs mçslojuma tvertnçs, piemçram,

ðíidrâ mçslojuma tvertnçs, savâkðanas tvertnçs vai pamattvertnçs.

Sçrûdeòradis ietekmç nervu sistçmu un elpoðanas orgânus. Pie ïoti augstas koncentrâcijas

iestâjas samaòas zudums, un tiek paralizçti elpoðanas muskuïi.

Metâns ir gâze bez smakas un krâsas. Tâ pati par sevi nav indîga, taèu ir ugunsnedroða.

Attiecîgu koncentrâciju sajaukumi ar gaisu vircas izdalîtâs gâzes var bût

sprâdzienbîstami.

Kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïi

Strâdâjot ar ðiem lîdzekïiem, proti, augus aizsargâjoðiem lîdzekïiem vai pesticîdiem,

pastâv risks, ka tie nokïûs uz âdas vai tiks ieelpoti to iztvaikojumi. Tas bieþi

notiek, jaucot un atðíaidot lîdzekïus, kâ arî nonâkot kontaktâ ar miglotâja saturu,

piemçram, tâ darbîbas traucçjumu gadîjumâ. Tas pats attiecas uz miglotâja izjaukðanu

un tîrîðanu.

Daþi lîdzekïi ir bîstamâki nekâ citi. Kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïi vienmçr ir

bioloìiski aktîvas vielas, kas var kaitçt gan augiem, gan cilvçkiem, tos lietojot

nepareizi.

Tîrîðana un dezinfekcija

Lai tîrîtu un dezinficçtu kûtis, slaukðanas aparâtus u.c., lauksaimniecîbas nozarç

izmanto íîmiskas vielas un produktus.

Daþas no vielâm, kas tiek izmantotas dezinfekcijai, iedarbojas kairinoði vai kodîgi

uz âdu, acîm un elpoðanas ceïiem. Citas var bût par cçloni arî ekzçmâm vai alerìijâm,

nonâkot kontaktâ atkârtoti. Formaldehîds, piemçram, var izraisît alerìiju un tiek

uzskatîts par kancerogçnu.

Ja skâbes netîðâm tiek sajauktas ar hloru saturoðiem dezinfekcijas lîdzekïiem,

rodas indîgi iztvaikojumi.

Citi apstâkïi

Pirmâs divas nedçïas pçc skâbsiena sagatavoðanas sâkuma var rasties dzîvîbai bîstami

slâpekïa oksîdi un ogïskâbâ gâze. Fermas putekïi var saturçt arî veterinâro

medikamentu atliekas. Darbs ar darbarîkiem, piemçram, leòía slîpmaðînu, bieþi

izraisa veselîbai kaitîgus putekïus.

14


Kâ konstatçt problçmas

Kad jânoskaidro, vai darba vietâ nepastâv íîmiskie un bioloìiskie riska faktori,

uzmanîba bûtu jâpievçrð sekojoðiem apstâkïiem:

• Vai pastâv vietas, kur gaiss ir piesâròots ar putekïiem un mikroorganismiem

• Vai pastâv vietas, kur var rasties gaisa piesâròojums ar veselîbai kaitîgâm

vielâm un iztvaikojumi, piemçram, amonjaks, sçrûdeòradis, metâns vai organiskie

ðíîdinâtâji

• Vai tiek strâdâts ar kaitçkïu un nezâïu apkaroðanas lîdzekïiem vai dezinfekcijas

lîdzekïiem, kas ir kancerogçni, reproduktîvo veselîbu negatîvi ietekmçjoði,

alerìijas izraisoði vai kas satur organiskos ðíîdinâtâjus

• Vai ar kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïiem un dezinfekcijas lîdzekïiem tiek strâdâts

tâdâ veidâ, ka apkârtçjâ vide tiek piesâròota

• Vai pastâv vietas, kur gaisu piesâròo sîkas lâsîtes, kas nâk no augsta spiediena

miglotâja

• Vai vietâs, kur kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïi tiek pildîti miglotâjâ, pastâv iespçja

nomazgâties

• Vai ejot uz lauka ar miglotâju darbinieki òem lîdzi tîru ûdeni

• Vai vircas tvertne ir iekârtota tâ, lai vircas gâze nespçtu iekïût kûtî

Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai

Veicot preventîvos pasâkumus, lai novçrstu íîmisko un bioloìisko riska faktoru

ietekmi, jâatceras èetri galvenie faktori:

• Bîstamo materiâlu nomaiòa.

• Instruktâþa.

• Bîstamo faktoru norobeþoðana un ventilâcija.

• Individuâlie aizsardzîbas lîdzekïi.

Vispirms gan jâsaka, ka liela nozîme ir tieði personîgajai higiçnai. Strâdâjot ar

íîmiskâm vielâm, vienmçr pastâv iespçja, ka tâs var nonâkt uz íermeòa - gan tâs

pârvietojot, gan izsmidzinot. Ja cilvçks nonâk kontaktâ ar íîmiskâm vielâm, tûdaï ir

jânomazgâ âda un jâpârìçrbjas, ja viela nonâkusi uz drçbçm. Tas attiecas gan uz âra

darbiem, gan iekðdarbiem.

Bîstamo materiâlu nomaiòa

Noskaidrojiet, vai bîstamos kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïus, tîrîðanas lîdzekïus un

dezinfekcijas lîdzekïus ir iespçjams aizstât ar droðiem vai mazâk bîstamiem. Tâpat

noskaidrojiet, vai putekïus radoðos barîbas maisîjumus var aizstât ar citiem, kas nerada

putekïus, piemçram, granulçtiem vai pastas veidâ. Izvçlieties pakaiðus, kas nerada

tik daudz putekïu.

15


Instruktâþa

Rûpçjieties, lai visi darbinieki bûtu atbilstoði instruçti un apmâcîti, lai viòi spçtu

darbu veikt droði. Tas nozîmç arî to, ka tehniskâs palîgierîces un ventilâcija ir jâpielieto

pareizi un individuâlie aizsardzîbas lîdzekïi jâuztur kârtîbâ un jâpielieto atbilstoði

paredzçtajam mçríim. Instruçt darbiniekus ir darba devçja atbildîba.

Plânojiet darbu tâ, lai iespçja piesâròot gaisu ar putekïiem bûtu samazinâta lîdz

minimumam. Piemçram, barîbas jaukðana var notikt slçgtos jaucçjos, vajadzçtu

izvairîties no sausâs barîbas un ierîkot baroðanas automâtus ar mazu kriðanas augstumu.

Raugieties, lai vietâs, kur rodas putekïi, regulâri tiktu veikta tîrîðana. Pirms

slaucîðanas vai sûkðanas ar putekïu sûcçju, vienmçr samitriniet pamatni.

Raugieties, lai personâm, kas strâdâ ar kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïiem, bûtu

nepiecieðamâs zinâðanas un to apliecinoðs dokuments.

Kaitîgo faktoru norobeþoðana un ventilâcija

Risiniet putekïu un piesâròota gaisa problçmas, ierîkojot efektîvu kaitîgo faktoru

norobeþoðanu un ventilâciju. Rûpçjieties, lai darbs, kas rada îpaðu piesâròojumu, tiktu

norobeþots no citiem darba procesiem. Raugieties, lai darbinieki nenonâktu tieðâ kontaktâ

ar kaitîgajâm vielâm. Iekârtas, ar kurâm tiek veikta malðana, jaukðana un barîbas

transportçðana, bûtu jânorobeþo.

Izvairieties no putekïiem zemes apstrâdes darbu, raþas novâkðanas un pïauðanas

laikâ, izmantojot maðînas ar slçgtu vadîtâja kabîni un putekïu filtriem.

Amonjaka lîmeni gaisâ kûtîs iespçjams mazinât, uzturot tîrîbu, izmantojot

pakaiðus un ierîkojot efektîvu ventilâciju. Pakaiðu smalcinâðanai izvçlieties maðînu ar

putekïu nosûces sistçmu, tas mazinâs putekïu daudzumu gaisâ. Iespçjams, ka

nepiecieðama laba ventilâcija, tîrot un dezinficçjot kûtis, piemçram, ar izsmidzinâðanas,

dezinficçðanas vai izkvçpinâðanas paòçmieniem.

Raugieties, lai visâs darba telpâs bûtu laba vispârçjâ ventilâcija, un lai svaigais

gaiss nebûtu auksts un neradîtu caurvçju.

Individuâlie aizsardzîbas lîdzekïi

Ja problçmas nav iespçjams atrisinât ar ventilâcijas vai norobeþoðanas palîdzîbu,

lai izvairîtos no íîmisko un bioloìisko riska faktoru kaitîgâs ietekmes, ir jâizmanto

individuâlie aizsardzîbas lîdzekïi. Piemçram, veicot tâdus procesus kâ maisot un

piegâdâjot kaitçkïu apkaroðanas lîdzekïus, tîrot ar augstspiediena mazgâðanas iekârtu,

kâ arî izmantojot dezinfekcijas lîdzekïus.

Iespçjams, ka kûtîs un citâs vietâs, kur pastâv ar ventilâciju neatrisinâma putekïu

problçma, ir jâizmanto elpoðanas ceïu aizsardzîbas lîdzekïi. Filtrçjoðos aizsardzîbas

lîdzekïus drîkst izmantot augstâkais trîs stundas dienâ. Strâdâjot ilgâkâ laika posmâ,

jâizmanto tâdi aizsardzîbas lîdzekïi, kas ir aprîkoti ar motoru un svaiga gaisa padevi.

Raugieties, lai individuâlie aizsardzîbas lîdzekïi bûtu pielâgoti personai, kas tos

lietos, un lai tie veiktu savas funkcijas.

16


Vircas tvertnes

Atcerieties, ka pastâv vircas izdalîtu gâzu raðanâs risks. Tâs var daþu sekunþu laikâ

izplatîties nâvçjoðos daudzumos. Puvuðu olu smaka norâda uz sçrûdeòradi. Tomçr jâatceras,

ka oþas spçjas tiek paralizçtas, kâdu laiku uzturoties sçrûdeòraþa ietekmç, un tas nozîmç,

ka to vairs nevar sajust. Tâpçc jâpârtrauc darbs jau pie mazâkajâm aizdomâm. Ðâdâs

situâcijâs nepiecieðams atrast citu veidu, kâ iekârtot vircas tvertnes vai arî citu veidu,

kâ tâs tukðot. Uzmanieties ar maisîðanu. Smçíçt stingri aizliegts! Gâzes ir ugunsnedroðas.

Citi apstâkïi

Bez ventilâcijas, barîbas tipa izvçles, regulâras tîrîðanas u.c., pastâv vçl citi veidi,

kâ mazinât putekïu daudzumu. Tomçr vienmçr jâuzmanâs, lai vienas darba vides problçmas

atrisinâðana neradîtu jaunu problçmu.

Lietas, kas jâatceras

Jâizvairâs no nevajadzîgas íîmisko un bioloìisko riska faktoru iedarbîbas.

Katra uzdevuma veikðanai iespçju robeþâs jâizvçlas mazâk bîstamie produkti.

Darba devçjam ir jâizstrâdâ lietoðanas instrukcija, strâdâjot ar tâm íîmiskajâm vielâm

un produktiem, kas, saskaòâ ar Íîmisko vielu un íîmisko produktu likumu, ir bîstami.

Lietoðanas instrukcijai jâbût pielâgotai konkrçtajai pielietoðanai attiecîgajâ darba

vietâ, un jâsniedz informâcija par pielietoðanu un droðîbas pasâkumiem. Nav jâizstrâdâ

lietoðanas instrukcija vielâm, kas rodas darba vietâ, piemçram, putekïiem un vircas

gâzei.

Jaunieði, kas vçl nav sasnieguði 18 gadu vecumu, nedrîkst strâdât ar bîstamâm

vielâm un produktiem.

Kûtî, kur ir vircas tvertne, jâbût pieejamai tâs lietoðanas instrukcijai, kas sniedz

informâciju par pareizu lietoðanu, lai vircas gâze neizplatîtos telpâ. Ir jânovçrð vircas

gâzu izplatîðanâs kûtîs vai citâs çkâs, maisot vai sûknçjot vircu. Kûtsmçslu skaloðana

drîkst tikt veikta tikai ar ûdeni vai vircu, kad vircas gâze ir pilnîbâ izdalîjusies.

Ja nav iespçjams izvairîties no íîmisko vielu piesâròojuma, jâierîko efektîva ventilâcija

pçc iespçjas tuvâk piesâròojuma avotam. Ventilâcijas iekârta nedrîkst radît

troksni vai caurvçju.

Ventilâcijas iekârta jâuztur funkcionçtspçjîgâ stâvoklî. Tâ regulâri jâtîra un jâpârbauda.

Ja darbu nav iespçjams veikt droði citâdâ veidâ, ir jâizmanto piemçroti individuâlie

aizsardzîbas lîdzekïi.

Grûtnieces ir jâpasargâ no briesmâm, kas var bût bîstamas viòâm vai auglim.

Darba devçjam jânodroðina, lai darbinieki bûtu informçti par briesmâm, kas ir

saistîtas ar darbu. Darbinieki ir jâinstruç un jâapmâca nepiecieðamajâ apjomâ, lai darbs

varçtu tik veikts droði.

17


SMAGUMU CELÐANA UN DARBA POZAS

Kur rodas problçmas

Lauksaimniecîbas nozarei raksturîgs smags fizisks darbs un ilgs darba laiks.

Traumas kustîbu aparâtâ (kauli, muskuïi, locîtavas un cîpslas) ir viens no izplatîtâkajiem

nelaimes gadîjumiem lauksaimniecîbas darbos. Traumas bieþi rodas saistîbâ ar

smagumu celðanu, transportçðanu, vilkðanu un stumðanu, kâ arî neçrtâm darba pozâm.

Nelaimes gadîjumu risks pastâv gan ceïot atseviðíus ïoti smagus, gan vairâkus

vieglâkus priekðmetus vai kravas, darba dienas garumâ. Îpaðs risks pastâv, ceïot

dzîvniekus, jo ðis darbs var radît pçkðòu piepûli.

Darbs nereti notiek aukstumâ un caurvçjâ, kâ arî sçþot maðînâs. Îpaði bîstami celt

smagumus ar neiesildîtiem muskuïiem, vai arî pçc ilgas nekustîgas sçdçðanas.

Kustîbu aparâta pârpûle var radît sâpes krustos, kaklâ, plecos un rokâs. Darba

vietâs, kur bieþi tiek celti smagumi, izplatîtas ir muguras traumas. Daïa traumu rodas,

stumjot un velkot íerras vai ratiòus. Ðîs darbîbas var radît akûtu kâju un roku pârpûli.

Ja smags darbs notiek neçrtâs darba pozâs, traumu risks palielinâs.

Ilgâkâ periodâ dienas gaitâ braucot ar traktoru, kombainu vai citâm maðînâm, cilvçks

tiek pakïauts vispârçjâm íermeòa vibrâcijâm un grûdieniem. Tas noslogo muguru

un var bût par cçloni muguras lejasdaïas traumâm.

Tâlâk lasiet virkni darba procesu, kam jâpievçrð îpaða uzmanîba, domâjot par pârpûles

problçmâm.

Produktu un dzîvnieku celðana

• Smagumu celðana un neçrtas darba pozas, kas rodas pildot maisos sçklas materiâlu.

• Smagumu celðana un maisu pârvietoðana, pildot tajos lopbarîbu.

• Smags fizisks darbs un neçrtas nastas, piemçram, kraujot siena íîpas ar dakðu.

• Kartupeïu rakðana un ðíiroðana, kas bieþi saistîta ar neçrtâm darba pozâm.

• Fiziski smags darbs un neparedzamas situâcijas, pârvietojot dzîvniekus.

• Dzîvnieku celðana no zema lîmeòa.

• Zobu un astu apgrieðana sivçniem. Darbs saistîts ar bieþu noliekðanos un

neçrtâm darba pozâm.

Darbs kûtîs

• Liels stiepðanâs attâlums, uzliekot un noòemot slaucamo aparâtu.

• Vagoneðu stumðana vai vilkðana pa slidenu un nelîdzenu grîdu.

• Vienveidîgas kustîbas un neçrtas darba pozas, saistîbâ ar kûts, slaukðanas iekârtas

u.c. iekârtu tîrîðanu.

18


Lauksaimniecîbas maðînas

• Kontrolçjot darbu ar traktora aizmugurç uzkarinâtu agregâtu, piemçram, arot

zemi vai pïaujot zâli, nâkas ilgu laiku sçdçt neçrtâ pozâ.

• Smagumu celðana un neçrtas darba pozas, nomontçjot un piemontçjot traktora

agregâtus.

• Cilvçks tiek pakïauts lielai fiziskai slodzei, ja pçc ilgâka sçdoða darba,

piemçram, braucot traktorâ vai maðînâ, pçkðòi jâceï smagumi.

• Darbinieks tiek pakïauts vispârçjâm íermeòa vibrâcijâm un grûdieniem, braucot

pâr nelîdzenu lauku.

Kâ konstatçt problçmas

Lai noskaidrotu, kâdos darba procesos var rasties kustîbu aparâta pârpûle, jârod

atbildes uz sekojoðiem jautâjumiem:

Smagumu celðana un pârvietoðana ar rokâm

• Cik sver attiecîgais priekðmets vai krava Vai tas ir smags, neparocîgs, vai to

iespçjams pacelt, turot cieði pie íermeòa, un kâdâ augstumâ tas novietojams

• Cik daudz priekðmetu vai kravu viens cilvçks paceï darba dienas laikâ

• Vai priekðmeti vai kravas ir jânes lielâ attâlumâ vai ilgâ laika posmâ

• Vai tiek stumti smagi piekrauti rati

• Vai transporta ceïi ir nelîdzeni un slideni, vai tiem ir izvirzîjumi vai lîmeòu

maiòas

• Vai ir pietiekoða platîba manevru veikðanai

• Kâdas ir darba pozas un uz kâdas virsmas stâvot tiek celti smagumi

Darba pozas

Ir svarîgi noskaidrot, kâdâs pozâs tiek veikts darbs, lai novçrtçtu, vai tas kaitç balsta

un kustîbu aparâtam. Ir daudz apstâkïu, kas palielina traumu gûðanas risku.

Pievçrsiet uzmanîbu sekojoðiem apstâkïiem:

• Vai darbs tiek veikts ar atpakaï atliektu, uz priekðu noliektu vai uz sâniem saliektu

muguru un kaklu

• Vai veicot darbu jâsaskaras ar lielu smagumu pârvietoðanas attâlumu vai smagumu

celðanu virs plecu augstuma

• Vai ir darba procesi, kas veicami tupus vai uz ceïiem

• Vai darbs ilgâkâ laika posmâ notiek vienâ un tajâ paðâ pozâ

• Vai darba vietâ ir pietiekoði daudz platîbas, lai darbs varçtu tikt veikts çrtâs darba

pozâs

• Vai apgaismojums ir pietiekoðs

• Kâda ir pamatne, uz kuras tiek strâdâts Vai tâ ir lîdzena, stabila un cieta

19


Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai

Veicot preventîvos pasâkumus, lai izvairîtos no smagumu celðanas un neçrtâm

darba pozâm, jâpievçrð uzmanîba èetriem galvenajiem faktoriem:

• Darba plânoðana.

• Darba vietas iekârtoðana.

• Piemçrotu tehnisko palîgierîèu pielietoðana.

• Instruktâþa darba aizsardzîbâ.

Darba plânoðana

Plânojiet darbu tâ, lai materiâli, labîba un maisi tiktu novietoti pçc iespçjas tuvâk

vietai, kur tie tiks izmantoti. Iegâdâjieties un pielietojiet tehniskâs palîgierîces smagu

priekðmetu vai kravu pârvietoðanai. Palîgierîcçm jâstâv tur, kur tâs ir nepiecieðamas.

Lopbarîba, mâkslîgais mçslojums un sçklas materiâls var tikt pârvietots neiepakotâ veidâ

vai lielos maisos.

Ja kâds darba process prasa bieþu smagumu celðanu, piemçram, darbs ar sivçniem,

ir svarîgi plânot darbu tâ, lai smagumu celðana tiktu ierobeþota.

Raugieties, lai darbiniekiem bûtu atbilstoðs darba apìçrbs, kas ir pielâgots laika

apstâkïiem un darba uzdevumiem. Jârada iespçja strâdât nesakarstot, nenosalstot un

nesamirkstot, lai netiktu palielinâts traumatisma risks.

Radiet iespçju variçt, veicot daþâdus darba uzdevumus ar daþâdâm piepûles

pakâpçm. Izvairieties no smaga fiziska darba visas dienas garumâ.

Pârtraukumi ir svarîgi, lai íermenim bûtu iespçja atpûsties. Kaitîgâs ietekmes, ko

rada vispârçjâs íermeòa vibrâcijas un roku vibrâcijas tiek mazinâtas, ja laiku pa laikam

tiek veikts cits darbs un tiek ieturçti pârtraukumi.

Darba vietas iekârtojums

Iekârtojiet darba vietu tâ, lai tajâ bûtu pietiekoði daudz platîbas çrtâm darba pozâm,

un lai tâ bûtu pielâgota darbiniekiem.

Rûpçjieties, lai bûtu iespçjams strâdât apmçram elkoòu augstumâ, kâ arî lai nebûtu

jâstiepjas tâlâk kâ rokas stiepiena attâlumâ.

Iekârtojiet kûti tâ, lai atvçrðanas un aizvçrðanas ierîces bûtu novietotas atbilstoði.

Rûpçjieties, lai darbiniekiem nebûtu zemu jâliecas.

Rûpçjieties, lai tehniskâs palîgierîces bûtu brîvi pieejamas.

Pârliecinieties, vai transporta ceïi ir tîri un lîdzeni.

Raugieties, lai visâs darba vietâs bûtu labs apgaismojums.

Tehniskâs palîgierîces

Tehniskâs palîgierîces ir vislabâkais risinâjums problçmâm, kas saistîtas ar smagu-

20


mu celðanu, smagumu pârvietoðanu ar rokâm un neçrtâm darba pozâm.

• Izmantojiet paðizgâzçju ar gliemeþtransportieri, pildot sçjmaðînâ sçklu vai mâkslîgo

mçslojumu.

• Izmantojiet riteòu pacçlçjus, nomontçjot un uzmontçjot traktora riteòus. Tas var

turçt, pacelt un pârvietot riteòus.

• Raugieties, lai baroðanas vagonetei bûtu labi riteòi un lai virsma bûtu lîdzena.

Tas atvieglos vilkðanu un stumðanu. No ðî darba pavisam var izvairîties, ierîkojot

automâtisko baroðanas sistçmu.

• Smagumu celðanai izmantojiet pacçlçjus.

• Iegâdâjieties pret vibrâcijâm droðus sçdekïus ar labu muguras atbalstu, noregulçjiet

âtrumu, lai mazinâtu vispârçjâs íermeòa vibrâcijas un grûdienus.

• Instalçjiet "iekarinâtâs âdas" iekârtu, lai izvairîtos no slaukðanas aparâta pârvietoðanas

ar rokâm.

• Raugieties, lai darbarîku rokturi atbilstu to lietotâju augumam, un lai tie bûtu

modelçti ergonomiski pareizi.

Instruktâþa darba aizsardzîbâ

• Sniedziet darbiniekiem pamatîgu instruktâþu pareizas smagumu celðanas

tehnikâ, par atbilstoðâm darba pozâm un pareizu tehnisko palîgierîèu pielietoðanu.

Îpaði svarîgi tas ir attiecîbâ uz gados jaunâkajiem darbiniekiem.

Instruktâþu regulâri atkârtojiet.

Lietas, kas jâatceras

Katrai atseviðíai darba vietai ir jâbût atbilstoði iekârtotai, tai jâbût pietiekoði plaðai,

lai nepiecieðamais inventârs, palîgierîces un materiâli varçtu tikt pielietoti atbilstoðâ

veidâ, un tâ, lai visas funkcijas, kas ir saistîtas ar darbu, varçtu tikt veiktas droði, ar

atbilstoðâm darba pozâm un kustîbâm.

Darba telpâ jâbût pietiekoðam vispârçjam apgaismojumam un piemçrotam vietçjam

apgaismojumam atseviðíâs darba vietâs.

Jâizvairâs no nevajadzîgas fiziskas slodzes un nepiemçrotâm darba pozâm un

kustîbâm. Piepûlei ir jâbût cik iespçjams mazai, òemot vçrâ tehnikas attîstîbu.

Jâizvairâs no smagumu celðanas un pârvietoðanas ar rokâm, kas ietver risku

darbinieka droðîbai un veselîbai. To iespçjams panâkt, atbilstoði organizçjot darbu un

pielietojot tehniskâs palîgierîces.

Izvçrtçjot risku darbinieku droðîbai un veselîbai, kas saistîts ar smagumu pârvietoðanu

ar rokâm, îpaði jâòem vçrâ katra pârvietojamâ priekðmeta vai kravas îpatnîbas,

nepiecieðamâ fiziskâ slodze, darba vietas iekârtojums un darba apstâkïi kopumâ.

Kad tas ir iespçjams un nepiecieðams, jâpielieto atbilstoðas tehniskâs palîgierîces.

Tâs jâpielieto vienmçr, ja smagumu celðana rada vai var radît risku darbinieku droðîbai

vai veselîbai.

Veicot smagumu celðanu vai pârvietoðanu ar rokâm, kas rada vai var radît risku

21


darbinieku droðîbai vai veselîbai, darbiniekiem ir jâbût atbilstoði apmâcîtiem un

instruçtiem pareizi veikt darbu un pareizi pielietot tehniskâs palîgierîces.

Tehniskâs palîgierîces iespçju robeþâs jâpielâgo personai, kas ar to palîdzîbu strâdâs.

Tehniskajai palîgierîcei ir jâbût piemçrotai vai pielâgotai darbam, kurâ tâ tiek izmantota.

Tai jâbût uzstâdîtai droði un veselîbai nekaitîgi, un tâ jâuztur droðâ stâvoklî.

Lai veiktu darbu, kas saistîts ar smagumu celðanu un pârvietoðanu ar rokâm, kas

rada vai var radît risku darbinieku droðîbai vai veselîbai, darbiniekiem jâbût

instruçtiem par darba droðîbas tehniku un pareizu tehnisko palîgierîèu pielietoðanu.

Strâdâjot uz lauka daþâdâs vietâs, apstâkïiem ir jâbût droðiem un veselîbai

nekaitîgiem attiecîbâ uz veicamo darbu. Ja nav iespçjams darba vietu iekârtot droði,

jâveic citi droðîbas pasâkumi, lai darbs noritçtu droðâ veidâ.

Iespçju robeþâs jâizvairâs no tâ, ka jaunieði, kas vçl nav sasnieguði 18 gadu vecumu,

ceï priekðmetus vai kravas, kuru svars pârsniedz 12 kg.

TROKSNIS

Kur rodas problçmas

Dzirdes traumu cilvçks var iegût, ilgâkâ laikâ tiekot pakïauts troksnim, kura lîmenis

pârsniedz 80 dB(A). Dzirdes bojâjuma apjoms, pirmkârt, atkarîgs no trokðòa

stipruma un ilguma. Dzirdes trauma nav ârstçjama.

Liela daïa strâdâjoðo lauksaimniecîbas sfçrâ tiek pakïauti trokðòa lîmenim, kas ir

pietiekoði augsts, lai pastâvçtu dzirdes traumu iegûðanas risks. Trokðòa lîmenis

daudzâs vietâs pârsniedz 90 dB(A).

Kâ konstatçt problçmas

Trokðòa problçmas îpaði saistîtas ar maðînâm un darbu cûku fermâs. Daudzâs fermâs

ir novçrots, ka trokðòa lîmenis pârsniedz noteikto robeþu, un pârsniedz 87 dB(A),

daþâs tas sniedzas lîdz pat 104 dB(A).

Troksni radoðas maðînas

• Veci traktori bez vadîtâja kabînes vai arî ar kabîni bez trokðòa izolâcijas.

• Maðînas ar bojâtiem motora gumijas balsta spilveniem, kurâm troksnis no motora

un âtrumkârbas tiek novadîts uz vadîtâja kabîni.

• Kombaini, îpaði kombaini bez vadîtâja kabînes.

• Maðînas ar pneimotransportieriem.

• Rokas instrumenti, piemçram, leòía slîpmaðîna un motorzâìis.

Ja trokðòa lîmenis ir tik augsts, ka, lai citi tevi dzirdçtu, ir spçcîgi jâpiepûla balsi,

nepiecieðams izpçtît, vai trokðòa robeþa netiek pârsniegta.

22


Pârbaudiet trokðòainâkâs darba vietas un maðînas, reìistrçjiet tâs vietas un maðînas,

kas rada problçmas. Pievçrsiet uzmanîbu tam, cik ilgu laiku atseviðíi darbinieki tiek

pakïauti troksnim, kâ arî cik ïoti viòiem tas traucç.

Ieteikumi preventîvo pasâkumu veikðanai

• Samaziniet troksni, kur tas ir iespçjams.

• Iegâdâjieties klusâkas maðînas. Trokðòa lîmenim jâbût uzrâdîtam piegâdâtâja

lietoðanas instrukcijâ.

• Nodroðiniet vadîtâja kabînes pret troksni.

• Nomainiet vadîtâja kabînes gumijas izolâciju, kad tâ ir nolietojusies.

• Organizçjiet darbu tâ, lai pçc iespçjas mazâk cilvçku tiktu pakïauti troksnim.

• Skaâs maðînas un iekârtas, piemçram, kuïmaðînas graudu dzirnavas novietojiet

tur, kur tâs vismazâk traucç. Izvairieties no uzturçðanâs maðînu un iekârtu

tuvumâ, kad tâs darbojas.

• Ja iespçjams, ierîkojiet fermâ radio, jo mûzikas iespaidâ cûkas uzvedas klusâk.

• Izvairieties no cietâm sienâm un griestiem darba telpâ. Cietas virsmas rada sliktu

akustiku, un pat salîdzinoði klusi trokðòi ðíitîs traucçjoði.

• Ja troksni nav iespçjams mazinât citâ veidâ, izmantojiet individuâlos dzirdes

aizsardzîbas lîdzekïus. Atcerieties, ka tie var bût tikai pagaidu droðîbas

pasâkums.

Lietas, kas jâatcerâs

Neviens nedrîkst tikt pakïauts troksnim, kura lîmenis pârsniedz 87 dB(A). Tas

nozîmç, ka vidçjais trokðòa stiprums, kam cilvçks tiek pakïauts astoòu stundu darba

dienas garumâ, nedrîkst pârsniegt 87 dB(A).

87 dB(A) atbilst sekojoðam trokðòa lîmenim:

87 dB(A) 8 stundas

88 dB(A) 4 stundas

91 dB(A) 2 stundas

94 dB(A) 1 stunda

97 dB(A) 30 minûtes

100 dB(A) 15 minûtes

Jâizvairâs no nevajadzîgas darbinieku pakïauðanas trokðòa ietekmei. Tâpçc

jâsamazina arî tâds troksnis, kas nepârsniedz noteikto robeþu, kad tas ir iespçjams,

òemot vçrâ tehnikas attîstîbu.

Darba telpai jâbût iekârtotai tâ, lai akustiskie apstâkïi bûtu apmierinoði.

Ja trokðòa lîmeni nav iespçjams samazinât lîdz noteiktajai robeþai, darba devçjam

darbs jâïauj veikt tikai, ja tiek izmantoti individuâlie dzirdes aizsardzîbas lîdzekïi. Tiem

jâbût brîvi pieejamiem, ja trokðòa lîmenis pârsniedz 80 dB(A) vai ir traucçjoðs.

23


PAPILDUS INFORMÂCIJA

Normatîvie akti

Latvijas Republikas darba un darba aizsardzîbas

galveno normatîvo aktu saraksts

Likumi

Nr. Nosaukums Insti- N/a Pieòemts Stâjas Publicçts

p/k tûcija Nr. spçkâ (Latvijas

Vçstnesis,

Ziòotâjs)

1. Par uzòçmumu, iestâþu un organizâciju AP 1 — 11.12.91 15.12.91 Z 6 , 13.02.92,

darbîbas apturçðanas kârtîbu nr. 6

2. Iesniegumu, sûdzîbu un priekðlikumu S 2 — 27.10.94 05.11.94 V 7 , 05.11.94,

izskatîðanas kârtîba valsts un paðvaldîbu nr. 130

institûcijâs

3. Par obligâto sociâlo apdroðinâðanu pret S — 02.11.95 01.01.97 V, 17.11.95,

nelaimes gadîjumiem darbâ un nr. 179

arodslimîbâm

4. Íîmisko vielu un íîmisko produktu S — 01.04.98 01.01.99 V, 20.04.98,

likums nr. 106

5. Par bîstamo iekârtu tehnisko uzraudzîbu S — 24.09.98 27.10.98 V, 13.10.98,

nr. 291

6. Darba aizsardzîbas likums S — 20.06.01 01.01.02 V, 06.07.01,

nr. 105

7. Darba likums S — 20.06.01 01.06.02 V, 06.07.01,

nr. 105

8. Valsts darba inspekcijas likums S — 13.12.01 01.01.02 V, 28.12.01,

nr. 188

Noteikumi

Nr. Nosaukums Insti- N/a Pieòemts Stâjas Publicçts

p/k tûcija Nr. spçkâ (Latvijas

Vçstnesis)

1. Valsts darba inspekcijas nolikums MK 3 158 16.04.02 20.04.02 19.04.02,

nr. 60

2. Noteikumi par iesniegumu, sûdzîbu un MK 99 18.04.95 26.04.95 25.04.95,

priekðlikumu lietvedîbu valsts un nr. 63

paðvaldîbu institûcijâs

3. Bîstamo iekârtu avâriju izmeklçðanas MK 258 25.06.02 29.06.02 28.06.02,

kârtîba nr. 97

24


4. Par obligâto veselîbas pârbaudi un MK 86 04.03.97 08.03.97 07.03.97,

apmâcîbu pirmâs palîdzîbas sniegðanâ nr. 68

5. Par bûvju pieòemðanu ekspluatâcijâ MK 258 29.07.97 01.09.97 01.08.97,

(LBN 301–97) nr. 194

6. Noteikumi par aizsardzîbu pret jonizçjo- MK 307 03.07.01 14.07.01 13.07.01,

ðo starojumu transportçjot radioaktîvos nr. 108

materiâlus

7. Arodslimîbu saraksts MK 119 31.03.98 03.04.98 02.04.98,

nr. 87

8. Kârtîba, kâdâ aizpildâmas un nosûtâ- MK 418 27.10.98 01.01.99 30.10.98,

mas íîmisko vielu un íîmisko produktu nr. 322

droðîbas datu lapas

9. Nelaimes gadîjumu darbâ izmeklçðanas MK 293 09.07.02 31.07.02 30.07.02,

un uzskaites kârtîba nr. 110

10. Obligâtâs sociâlâs apdroðinâðanas pret MK 50 16.02.99 20.02.99 19.02.99,

nelaimes gadîjumiem darbâ un arod- nr. 48

slimîbâm apdroðinâðanas atlîdzîbas

pieðíirðanas un aprçíinâðanas kârtîba

11. Kravas celtòu tehniskâs uzraudzîbas MK 85 07.03.00 01.07.00 10.03.00,

kârtîba nr. 90

12. Cilvçku celðanai paredzçto pacçlâju MK 86 07.03.00 01.06.00 10.03.00,

tehniskâs uzraudzîbas kârtîba nr. 90

13. Bîstamo iekârtu reìistrâcijas kârtîba MK 129 04.04.00 15.04.00 07.04.00,

nr. 125

14. Noteikumi par liftu un to droðîbas MK 157 25.04.00 01.09.00 28.04.00,

sastâvdaïu projektçðanas, raþoðanas un

nr.151

liftu uzstâdîðanas atbilstîbas novçrtçðanu

15. Noteikumi par spiedieniekârtâm un to MK 165 02.05.00 01.01.01 28.04.00,

kompleksiem

nr.15

16. Noteikumi par sprâdzienbîstamâ vidç MK 172 09.05.00 01.07.03 12.05.00,

lietojamo iekârtu un aizsardzîbas

nr.172

sistçmu droðîbu

17. Noteikumi par maðînu droðîbu MK 186 30.05.00 01.01.01 02.06.00,

nr. 201

18. Iekârtu elektrodroðîbas noteikumi MK 187 30.05.00 03.06.00 02.06.00,

nr. 201

19. Noteikumi par vienkârðâm spiedtvert- MK 242 18.07.00 22.07.00 21.07.00,

nçm nr. 266

20. Prasîbas individuâlajiem aizsardzîbas MK 74 11.02.03 01.04.03 14.02.03,

lîdzekïiem, to atbilstîbas novçrtçðanas nr. 25

kârtîba un tirgus aizraudzîba

21. Noteikumi par bîstamajâm iekârtâm MK 384 07.11.00 11.11.00 10.11.00,

nr. 401

22. Cilvçku pârvietoðanai paredzçto MK 14 09.01.01 01.07.01 12.01.01,

eskalatoru un konveijeru tehniskâs

nr.7

uzraudzîbas noteikumi

25


23. Noteikumi par Latvijas bûvnormatîvu MK 142 27.03.01 31.03.01 30.03.01,

LBN 006 – 00 "Bûtiskâs prasîbas

nr.52

bûvçm"

24. Spiedieniekârtu tehniskâs uzraudzîbas MK 240 12.06.01 01.08.01 15.06.01,

kârtîba

nr.93

25. Katliekârtu tehniskâs uzraudzîbas MK 241 12.06.01 01.08.01 15.06.01,

kârtîba

nr.93

26. Liftu droðîbas un tehniskâs uzraudzîbas MK 260 19.06.01 01.07.01 22.06.01,

noteikumi

nr.97

27. Darba vides iekðçjâs uzraudzîbas MK 379 23.08.01 01.01.02 29.08.01,

veikðanas kârtîba

nr.123

28. Noteikumi par uzliesmojoðu, sprâdzien- MK 372 14.08.01 01.09.01 17.08.01,

bîstamu un kaitîgu vielu uzglabâðanas

nr.119

rezervuâru projektçðanu, uzstâdîðanu,

atbilstîbas novçrtçðanu un tirgus

uzraudzîbu

29. Uzliesmojoðu, sprâdzienbîstamu un MK 384 28.08.01 01.09.01 31.08.01

kaitîgu vielu uzglabâðanas rezervuâru

nr.124

tehniskâs uzraudzîbas kârtîba

30. Prasîbas tçrauda velmçðanas iekârtâm MK 377 23.08.01 01.09.01 29.08.01,

un iekârtu tehniskâs uzraudzîbas kârtîba

nr.123

31. Rûpniecisko avâriju riska novçrtçðanas MK 259 19.06.01 01.07.01 22.06.01,

kârtîba un riska samazinâðanas pasâkumi

nr.97

32. Darbâ nodarîtâ kaitçjuma atlîdzîbas MK 378 23.08.01 01.01.03 29.08.01,

aprçíinâðanas, finansçðanas un

nr.123

izmaksas kârtîba

33. Noteikumi par azbesta un azbesta MK 425 02.10.01 10.10.01 09.10.01,

izstrâdâjumu raþoðanas radîto vides

nr.143

piesâròojuma un azbesta atkritumu

apsaimniekoðanu

34. Noteikumi par darba aizsardzîbas MK 539 27.12.01 01.01.02 28.12.02,

prasîbâm, saskaroties ar kancerogçnâm nr. 188

vielâm darba vietâs

35. Noteikumi par darbiem, kuros atïauts MK 10 08.01.02 01.06.02 11.01.02,

nodarbinât bçrnus vecumâ no 13 gadiem nr. 6

36. Darba aizsardzîbas prasîbas darba vietâs MK 125 19.03.02 27.03.02 26.03.02,

nr. 47

37. Noteikumi par trokðòa emisiju no MK 163 23.04.02 01.07.03 26.04.02,

iekârtâm, kuras izmanto ârpus telpas nr. 64

38. Darba aizsardzîbas prasîbas, saskaroties MK 189 21.05.02 01.01.03 24.05.02,

ar bioloìiskajâm vielâm nr. 78

39. Noteikumi par darbiem, kuros aizliegts MK 206 28.05.02 01.06.02 31.05.02,

nodarbinât pusaudþus, un izòçmumi, nr. 82

kad nodarbinâðana ðajos darbos ir

atïauta saistîbâ ar pusaudþa profesionâlo

apmâcîbu

26


40. Kârtîba, kâdâ tiek izsniegtas atïaujas MK 205 28.05.02 01.06.02 30.05.02,

bçrnu - izpildîtâju - nodarbinâðanai nr. 81

kultûras, mâkslas, sporta un reklâmas

pasâkumos, kâ arî atïaujâ ietveramie

ierobeþojumi

41. Noteikumi par C1, D1, C un D katego- MK 137 26.03.02 01.06.02 11.04.02,

rijas vadîtâja apliecîbai atbilstoðu nr. 55

transportlîdzekïu vadîtâju darba un

atpûtas laiku un tâ uzskaiti

42. Noteikumi par transportçjamâm MK 234 18.06.02 01.07.02 21.06.02,

spiedieniekârtâm nr. 94

43. Noteikumi par maìistrâlo cauruïvadu MK 235 18.06.02 01.09.02 21.06.02,

projektçðanu, bûvniecîbu un atbilstîbas nr. 94

novçrtçðanu

44. Darba aizsardzîbas prasîbas, pârvietojot MK 344 06.08.02 10.08.02 09.08.02,

smagumus nr. 114

45. Darba aizsardzîbas prasîbas, lietojot MK 372 20.08.02 24.08.02 23.08.02,

individuâlos aizsardzîbas lîdzekïus

nr.119

46. Darba aizsardzîbas prasîbas darbâ MK 373 20.08.02 24.08.02 23.08.02,

ar azbestu nr. 119

47. Darba aizsardzîbas prasîbas, saskaroties MK 399 03.09.02 07.09.02 06.09.02,

ar íîmiskajâm vielâm darba vietâs nr. 127

48. Darba aizsardzîbas prasîbas droðîbas MK 400 03.09.02 07.09.02 06.09.02,

zîmju lietoðanâ nr. 127

49. Uzticîbas personu ievçlçðanas un MK 427 17.09.02 28.09.02 27.09.02,

darbîbas kârtîba nr. 139

50. Darba aizsardzîbas prasîbas, lietojot MK 526 09.12.02 13.12.02 12.12.02,

darba aprîkojumu un strâdâjot augstumâ nr. 526

51. Darba aizsardzîbas prasîbas nodarbinâto MK 66 04.02.03 08.02.02 07.02.02,

aizsardîbai pret darba vides trokðòa nr. 21

radîto risku

27


Rîkojumi

Nr. Nosaukums Insti- N/a Pieòemts Stâjas Publicçts

p/k tûcija Nr. spçkâ (Latvijas

Vçstnesis)

1. Instrukcija par obligâto veselîbas LM 4 8 12.01.98 12.01.98 28.01.98,

pârbauþu veikðanas kârtîbu nr. 23

2. Par bîstamo iekârtu apkalpojoðâ perso- LM 284 12.10.00 12.10.00 23.11.00,

nâla apmâcîbu, atestâciju un zinâðanu nr .423

pârbaudi

3. Par inspicçðanas institûcijas tehnisko MK 354 03.07.02 03.07.02 05.07.02,

ekspertu SIA "TUV Nord Baltik" piln- nr. 101

varoðanu bîstamo iekârtu inspicçðanai

4. Par inspicçðanas institûcijas tehnisko MK 355 03.07.02 03.07.02 05.07.02,

ekspertu SIA "Jadzis" pilnvaroðanu nr. 101

celðanas iekârtu inspicçðanai

5. Par inspicçðanas institûcijas bezpeïòas MK 356 03.07.02 03.07.02 05.07.02,

organizâcijas SIA "LRTDEA" nr. 101

Latvijas - Vâcijas TUV Berlînes

Brandenburgas kopuzòçmuma bîstamo

iekârtu daïas pilnvaroðanu bîstamo

iekârtu inspicçðanai

6. Par a/s "Izstrâdâjumu bîstamîbas MK 357 03.07.02 03.07.02 05.07.02,

novçrtçðanas aìentûra" inspicçðanas nr. 101

institûcijas "IBNA inspekcija" pilnvaroðanu

bîstamo iekârtu inspicçðanai

Instrukcijas

Nr. Nosaukums Institûcija Apstiprinâta Publicçts

p/k

1. Bîstamo iekârtu reìistrâcijas instrukcija VDI 5 30.03.0 Nav publicçts

1

Augstâkâ padome

2

Saeima

3

Ministru kabinets

4

Labklâjîbas ministrija

5

Valsts darba inspekcija

6

“Ziòotâjs”

7

“Latvijas vçstnesis”

28

More magazines by this user
Similar magazines