27.02.2013 Views

Mei - Historische Kring Haaksbergen

Mei - Historische Kring Haaksbergen

Mei - Historische Kring Haaksbergen

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Orgaan van de Historische Kring Haaksbergen

40e jaargang nr. 2, mei 2007

Verschijnt 4x per jaar


Aold Hoksebarge

HISTORISCH CENTRUM HAAKSBERGEN:

Souterrain gemeentehuis

tel. 053-5742374

Correspondentieadres: Goorsestraat 31, 7482 CB Haaksbergen

Email: hist.centrum.hbg@hetnet.nl

Website: www.historischekringhaaksbergen.nl

OPENINGSTIJDEN:

Maandag 19.00-22.00 uur

Dinsdag 13.30-17.00 uur

Donderdag 19.00-22.00 uur

Vrijdag 13.30-17.00 uur

LEDENADMINISTRATIE: K. Faber, K. Doormanstraat 17, 7482 BJ Haaksbergen

BETALINGEN: Postbankrekening nr. 2547699 (alleen voor contributie)

Bankrekening Rabobank nr. 32.42.29.917

beide t.n.v. Penningmeester Historische Kring Haaksbergen

BESTUUR VAN DE HISTORISCHE KRING HAAKSBERGEN

J.H. Scholten Bizetstraat 31, 7482 AM Haaksbergen tel. 5722937

voorzitter, hoofd archivering

J.A.M, van der Zanden Goorsestraat 31, 7482 CB Haaksbergen tel. 5722300

secretaris

J.G. Hofste op Bruinink Blekerstraat 5, 7481 JT Haaksbergen tel. 5723553

wee voorzitter, voorz. wg. hist. onderzoek

G.J. Slotman Kroonprins 4, 7481 CJ Haaksbergen tel. 5724083

penningmeester

G.P. Wes Wiedenbroeksingel 88, 7482 BD Haaksbergen tel. 5722814

hoofd interne zaken

M.C. Waijerdink-Mentink Eibergsestraat 240, 7481 HP Haaksbergen tel. 5724134

lid

C.W.M.J. Wentink Fazantstraat 129, 7481 BJ Haaksbergen tel. 5722711

voorz. wg. monumenten/archeologie

"Aold Hoksebarge" wordt vier keer per jaar toegezonden aan de leden van de "Historische

Kring Haaksbergen". Zij betalen voor lidmaatschap en abonnement € 18,- per jaar.

Publikatie of overname van artikelen, geheel of gedeeltelijk, is alleen toegestaan met

toestemming van de auteur(s) en bronvermelding.

ISSN: 1384-76

Druk: Hassink Drukkers Haaksbergen

_! DE MORSINKHOFWEG

Sb Dit monumentale schilderij (100 x 120 cm) van de Morsinkhofweg

•Cx, schilderde Bart ten Bruggencate hoog zomer 1997.

^ Links ligt het eeuwenoude erve "Morsinkhof" en op de achtergrond herkennen we

s> het centrum van het dorp. (Foto: Herman Put)


Redactie

REDACTIE

A. Bekkenkamp, redacteur

J.G. Hofste op Bruinink, redactiecoördinator

A. van Leeuwen, correctie, eindredacteur

G.J. Leppink, redacteur

MEDEWERKERS

J.B.M. Heerink, J.H. Kluitenberg, H. Kormelink, G.J.W. Leppink,

H.F. Mensink, Th. J. Meijerink, W. Rikkers, J.H. Scholten, A.van de Wal,

C.W.M.J. Wentink, G.P. Wes, J.A.M, van der Zanden.

REDACTIEADRES

Blekerstraat 5, 7481 JT Haaksbergen

Inhoud

INHOUD JAARGANG 40, NUMMER 2, mei 2007

PAGINA 2885 t/m 2912

1 VAN HET BESTUUR PAG. 2886

2 NIEUWE LEDEN PAG. 2888

3 SCHENKINGEN PAG. 2888

4 AANWINSTEN PAG. 2889

5 NOTULEN JAARVERGADERING 2007 PAG. 2889

6 JAARVERSLAG 2006 PAG. 2891

7 VEELBELOVENDE EERSTE VERNIEUWDE

UITGAVE VAN AOLD HOKSEBARGE PAG. 2894

8 NAAR AANLEIDING VAN .... PAG. 2896

9 FOLKLORE IN TWENTE PAG. 2897

(verslag van een lezing)

10 GENEALOGIEËN (DEEL 10) PAG. 2897

11 RICHT UW BLIK OMHOOG PAG. 2898

12 VAN KERKENPAD TOT MÖLLNPAD PAG. 2899

13 UIT HET ARCHIEF VAN DE HISTORISCHE KRING HAAKSBERGEN

D.J. ten HOOPEN & ZOON N.V. PAG. 2900

14 EVEN EEN VEEARTS AANSTELLEN

IN HAAKSBERGEN PAG. 2906

15 RICHT UW BLIK OMHOOG PAG. 2910

2885


2886

VAN HET BESTUUR

Op vrijdag 16 februari hebben wij onzejubileumuitgave, tevens het eerste nummer van

jaargang 40 van Aold Hoksebarge, aangeboden aan burgemeester Karel Loohuis,

dit tijdens een sfeervolle bijeenkomst in het Historisch Centrum Haaksbergen.

Een verslag van deze presentatie vindt u in deze uitgave. Het kersverse kamerlid

Paul UIenbelt kwam op woensdag 21 februari naar Haaksbergen om de sabel

van onze bekende historische dorpsfiguur Poet'n Graads terug te brengen. Poet'n

Graads, ofwel Gerhardus Leferink (1854 - 1946) was de laatste nachtwaker in

Haaksbergen. Bij het uitoefenen van die functie droeg hij deze sabel bij zich voor

eigen veiligheid. Paul UIenbelt, die tot zijn zeventiende in Haaksbergen heeft gewoond,

erfde de sabel van zijn vader, die destijds hier notarisklerk was. De officiële

overhandiging aan de burgemeester van Haaksbergen vond plaats in de trouwzaal

van het gemeentehuis.

^^••••^•«•(^•••««^•^•^••^^^H

Deze gaf het kleinood

op zijn beurt

door aan het bestuur

van onze Kring, vertegenwoordigd

door

de vice-voorzitter

Gerard Hofste op

Bruinink. Dit historische

voorwerp

heeft nu een plek

gekregen in één van

de vitrines in ons

Historisch Centrum.

Overhandiging van de monumentenprijs aan Mevr. M. van Beek, —Op dinsdag 20

voorzitter van de stichting "Groot Scholtenhagen". (Foto: K. Muller) maart vond de jaarlijkse

uitwisseling

plaats tussen ons bestuur en het bestuur van de Heimatverein Ahaus. Gezamenlijk

werd een bezoek gebracht aan het cultuurhistorisch zeer interessante dorp Asbeck,

7 km van Ahaus verwijderd. Daar werden de besturen rondgeleid door een zeer

deskundige gids. Die leidde allen met een schitterende tocht door dit fraaie dorp,

met zijn prachtige historische panden, waaronder het vroegere "Damen Stift" en de

romaanse kerk. Wij waren onder de indruk van de mooie en historische uitstraling

van Asbeck en genoten volop van de gastvrijheid van onze zustervereniging, de

Heimatverein Ahaus. Aan het eind van de middag werden tijdens een geanimeerde

vergadering de programma's voor 2007 van beide verenigingen doorgenomen. Een

altijd weer prettig en constructief overleg!


-"Creëer een belevenis, win je eigen ommetje". Onder dit motto werd aan het begin

van dit jaar een prijsvraag uitgeschreven door Landschapsbeheer Nederland.

Simpelweg gezegd: Ontwerp een korte wandeling, waar onderweg iets te beleven

valt op het gebied van natuur en/of historie. De Historische Kring Haaksbergen en

Wandelkring DIO zijn gezamenlijk die uitdaging aangegaan en werden daarbij ondersteund

door de vereniging de Hoksebargse Möll'n en het IVN. En met succes

want gekozen uit liefst 36 inzendingen werden de initiatiefnemers met de provinciale

hoofdprijs van € 10.000 beloond.

De prijsuitreiking aan de afgevaardigden van beide verenigingen vond

op 22 maart j.l. plaats op het landgoed de Horte in Dalfsen door gedeputeerde

Piet Jansen. Het was fijn, dat op deze bijeenkomst namens de

gemeente ook wethouder B. Eshuis en zijn medewerker E. Ooink aanwezig waren.

Het ingediende ontwerpplan bestaat uit het herstel van het oude kerkenpad

dat vroeger van de Oostendorper Watermolen naar de Pancratiuskerk liep. Dit pad

wordt straks onderdeel van een wat groter rondje, het Möll'npad. Wij zijn blij met dit

startkapitaal. Het is pas een begin, want vanaf nu zal er nog veel overleg moeten

plaatsvinden met de gemeente, Landschapsbeheer Overijssel en andere belanghebbenden

om dit plan te realiseren, deskundig en passend in het landschap. Een

uitgebreid artikel over het Möll'npad vindt u in deze uitgave van Aold Hoksebarge.

Ook aangenaam werden wij verrast met de toekenning van de 1-mei-trofee van de

P.v.d.A.

In haar nieuwsbrief van 22 maart 2007 staat te lezen, dat de P.v.d.A. Haaksbergen

onder de indruk is van al het werk dat de Kring in deze 40 jaar heeft gedaan voor de

geschiedenis van Haaksbergen. Van veel personen, bedrijven, verenigingen, instellingen

en instanties is de historie gedocumenteerd en opgeslagen in het archief in

het Historisch Centrum. Ontwikkelingen zijn beschreven en voor altijd vastgelegd.

Een prestatie van formaat waarvoor de P.v.d.A. de Kring de 1-mei trofee toekent. Op

dinsdag 1 mei hebben wij onder grote belangstelling deze trofee in De Richtershof

in ontvangst genomen. Een mooie "schouderklop" voor het werk van de vele vrijwilligers

bij onze vereniging.

De opleiding van gidsen t.b.v. rondleidingen op het Waterpark "Het Lankheet" is

afgerond. Het veldwerkcentrum is gereed. Er is besloten om op elke eerste zaterdag

van de maand een rondleiding te gaan verzorgen over het landgoed met zijn

historische elementen. Mochten er speciale verzoeken komen van groepen voor

door de week, dan kan dat in goed overleg ook. Aanmelding kan via het Historisch

Centrum.

Natuurlijk zal ook de bevolking van Haaksbergen worden herinnerd aan ons 40-jarig

bestaan. Door middel van een puzzel met veel historische begrippen in het weekblad

"Rond Haaksbergen" in de maand juni zal men zijn kennis kunnen toetsen.

Uiteraard zijn hieraan mooie prijzen verbonden. Ik hoop dat vele leden van onze

Kring proberen deze puzzel op te lossen.

Dus: doe mee en stuur ons de oplossing. Veel lees- en puzzelplezier!

J.H. Scholten, voorzitter

2887


2888

NIEUWE LEDEN

Wij heten de volgende leden van harte welkom:

G.J. ter Beeke, Frans Halsstraat 67, 7482 XL Haaksbergen.

A.C. Bokdam, De Braak 75, 7481 JE Haaksbergen.

B.F. ten Broeke, Kroonprins 13, 7481 CG Haaksbergen.

G. Brummelhuis, 't Meuke 4, 7481 JH Haaksbergen.

J.M.J. ten Dam-Blokhuis, Ravenhorst 5, 7165 AN Haaksbergen.

M.M.J. Diepenmaat, Oude Boekeloseweg 72, 7481 AA Haaksbergen.

B.J.M. Eshuis, Vorgerstraat 5, 7496 AT Hengevelde.

J.B. Lansink, Koenderinkstraat 13, 7496 AV, Hengevelde.

E. Lesker-Volker, Slot 15, 7608 ND Almelo.

J.R. Leussink, Weerninksweg 16, 7481 VS Haaksbergen.

W. Oortman, Past. Bolscherstraat 4, 7588 RS Beuningen.

A.A. Pasman-Hueting, Kruiskamplaan 78, 7152 GC Eibergen.

A.H.M. Rijntjes-Waanders, Vletland 17, 3451 VC Vleuten.

G.J. Steggink, De Els 23, 7482 BA Haaksbergen.

SCHENKINGEN

In de afgelopen periode mochten we de volgende schenkingen ontvangen, waarvoor

we de gulle gevers van harte willen bedanken.

H. J. ten Bruggencate: Archiefstukken familie en bedrijf Ten Hopen, verslag beurs in

Zwitserland, rede opening Ten Hopen 1948, reisverslag Zürich.

H. v.d. Veen. (Leiden): Twentse eigenheimers en Uit het land van katoen en heide.

A. Bekkenkamp: J.W. Samberg, fenomeen. Het levensverhaal van de pastor van

Twickel en Twente.

Koning: Nederlands gezinsboek.

G.A.A. Schilderman: Jaarboeken Twente 1962 t/m 1999

R.v.d. Leest: Beatrix. Van prinses tot grootmoeder, Toen Wilhelmina regeerde.

R. Lammers: Honderd jaar Gelderse Maatschappij van Landbouw.

A.v.d .Wetering-Reith: Archiefstukken Woningen Licht en Lucht en diverse scholen.

H. Hakvort.(Wettringen): ca. 50 bidprentjes.

L.B. Dijkhuis.(Venlo): Stamboom fam.Dijkhuis deel 2.

Mevr. R. Brummelhuis: Een 16-tal historische boeken.

Mevr. H.A.M, ten Bruggencate-Westendorp: Daarom bleven wij; diverse foto's.

H.A. ten Voorde: CD's met oude ansichten van Haaksbergen.

H. Menkehorst: Oud Enschede in 1165 foto's.


AANWINSTEN (Boeken)

Compendium van het Overijssels recht voor 1811

De voorouders van Hendrik Slot en Dine ter Braak (Eric Ooink)

Huzaren van de nacht, deel 1(C. Cornelissen)

Die Edelherren von Ahaus

De geschiedenis van enkele Markelose families

De Hoven en Erven in de Marke Noord-Deurningen

NOTULEN JAARVERGADERING

HISTORISCHE KRING HAAKSBERGEN 17 APRIL 2007

(aanwezig 106 personen)

1 Opening

Voorzitter J.H. Scholten opent om 19.30 uur de vergadering en heet iedereen

van harte welkom. Hij wijst op het bijzondere karakter van deze bijeenkomst

i.v.m het veertigjarig bestaan. Middels een korte hommage aan de leden van

het eerste uur en aan diverse vroegere bestuursleden staat hij even stil bij dit

jubileum dat ingetogen gevierd wordt.

2 Ingekomen stukken/mededelingen

Bericht van verhindering is gekomen van diverse met name genoemde personen.De

heer Scholten vermeldt ten overvloede nog de positie van de zelfstandige

werkgroep Arfgood Buurse binnen de HKH.

3 Notulen jaarvergadering 6 april 2006

De notulen, welke ter inzage liggen, geven geen aanleiding tot het stellen van

vragen en worden onder dankzegging aan de secretaris goedgekeurd.

4 Jaarverslag 2006 van de secretaris

De secretaris leest het jaarverslag 2006 voor. De voorzitter dankt de secretaris

en wijst nog even op het grote aantal activiteiten van het afgelopen jaar.

5 Financieel jaarverslag 2006 en begroting 2007 van de penningmeester

De penningmeester geeft een korte toelichting op het financiële overzicht dat

alle aanwezigen voor zich hebben. Een enkele vraag n.a.v. het overzicht wordt

naar tevredenheid beantwoord. De aanwezigen gaan akkoord met het voorgelegde

overzicht 2006 en de begroting 2007.

6 Verslag kascommissie

Namens de kascommissie brengt de heer Ten Thije verslag uit. De commissie

vindt het allemaal perfect en heeft waardering voor de penningmeester. De

leden zeggen alles in orde te hebben bevonden. De kascommissie stelt de vergadering

voor de penningmeester decharge te verlenen.

2889


2890

Benoeming leden kascommissie

De vergadering gaat akkoord met de benoeming van de heren G. Olink en

A. Hassink als leden van de kascommissie. De heer H. ten Thije wordt hartelijk

bedankt voor de twee jaren die hij deel heeft uitgemaakt van deze commissie.

Bestuursverkiezing

De voorzitter meldt, dat niemand een voordracht heeft gesteld met betrekking

tot een bestuursbenoeming. De vergadering gaat akkoord met de herbenoeming

van de heren Slotman en Van der Zanden als leden van het bestuur van de

Hist. Kring Haaksbergen.

Aandacht voor leden van het eerste uur

Enkele leden van het eerste uur (Foto: K. M. Muller)

Het bestuur stelt het zeer op prijs, dat een groot aantal leden van het eerste uur

gehoor heeft gegeven aan de speciale uitnodiging. Helaas moesten enkelen

verstek laten gaan. Met een persoonlijke noot en een bloemetje werden zij

voor het front van de aanwezigen met applaus in het zonnetje gezet door de

voorzitter.

10 Presentatie jaarprogramma 2007

De heer Hofste op Bruinink vertelt over de activiteiten 2007, zoals deze door het

bestuur gepland zijn. Aandacht vraagt hij voor de komende excursie samen met

de Heimatverein Ahaus naar Lelystad. De heer F. Roerink doet hetzelfde m.b.t.

de werkgroep Monumenten en Archeologie. De Open Monumentendag 2007

staat in het teken van na-oorlogse architectuur. In de komende uitgaven van

Aold Hoksebarge en via extra brieven wordt op de activiteiten nader ingegaan.

11 Rondvraag

Hier wordt geen gebruik van gemaakt.

12 Sluiting

Onder dankzegging voor ieders aandacht sluit de voorzitter, om 20.20 uur deze

40e ledenvergadering.

Jan van der Zanden, secretaris


JAARVERSLAG 2006

De start van het jaar begon met de nieuwjaarsbijeenkomst voor vrijwilligers en

bestuursleden op donderdag 12 januari 2006. Het bestuur van de Historische Kring

Haaksbergen kwam in het afgelopen jaar 8 keer in vergadering bijeen. Samen met

het bestuur van de Heimatverein Ahaus vond op 10 februari een zeer geslaagde

middagbijeenkomst plaats in het Lankheet. De aanbieding van het boek "De mislukte

textielfusie" met als ondertitel: de ondergang van de KNTU, door dr.mr. Domsdorf

aan de voorzitter van de Historische Kring geschiedde sfeervol in Hengelo op

11 februari 2006. In de rij van lezingen, excursies e.d. van dit kalenderjaar droeg de

rasverteller Jan Swennenhuis in het Twents diverse verhalen en legendes voor op

14 februari, de eerste grote Kringactiviteit in 2006. De plaatsen Xanten en Kalkar

waren het doel van de dagexcursie samen

met de Heimatverein Ahaus. Een

prachtige dag. De ledenvergadering van

6 april stond in het teken van een wisseling

van de wacht. De heer Leppink werd

als voorzitter opgevolgd door de heer

Scholten. De vergadering benoemde

Jan Leppink unaniem tot erelid. Mevrouw

Caecil Waijerdink -Mentink werd als

nieuw bestuurslid welkom geheten.

De heren Rouffaer en Brinckman verzorgden

die avond een boeiende lezing

over het verleden en heden van het

project Vloeiweiden op het landgoed

Lankheet. Vlak bij huis gebeurt er toch

wel iets heel bijzonders! "De marken

van Haaksbergen" staan op het informatiepaneel

voor het gemeentehuis. Een

initiatief van de Historische Kring samen

met de ANWB. Op 12 mei vond de

presentatie plaats. Na een mager begin

door het slechte weer werd de meimarkt

Een deel van de deelnemers in het archeologisch op 21 mei 2006 later op de dag steeds

park van Xanten (Foto: H. J. Krooshof) beter. Toch wel een redelijk succes (225

euro). Trouwens ook op de boekenmarkt

in augustus waren we present. Leden van onze Kring gaven ondersteuning bij het

jubileum van de Han Jordaangroep. Vele groeperingen vroegen ons een avond te

verzorgen voor hun leden onder de titel: Ken Haaksbergen. Een eclatant succes.

Als vanouds stonden we op zondag 18 juni met een kraam op de boekenmarkt te

Ootmarsum Het was erg warm en erg gezellig. Na veel en langdurig overleg kon de

2891


wethouder van Monumenten op 30 juni het eerste schildje bevestigen aan het pand

café Zeezicht, voorheen o.a. café Ottink als teken dat dit pand nu als gemeentelijk

monument bekend staat. Vele andere bouwwerken in ons prachtige dorp zijn nu van

zo'n symbool voorzien.

De uitstekende samenwerking met het Saalmerink leidde

ertoe, dat daar een soort permanente tentoonstelling begint

te komen over de geschiedenis van Haaksbergen. Voor

heel veel ouderen een punt van blijde herkenning.

De 20e Open Monumentendag kende dit keer het thema:

Feest. Voorzien van het boekje over dit onderwerp

fietsten talrijke leden door en rond Haaksbergen om de

plaatsen te bezoeken van de grotendeels verdwenen

uitspanningen. Een oponthoud bij het erve Dijkhuis

van de huidige familie Toevank en de muzikale afsluiting

Het schildje aan het café Zeezicht, op Scholtenhagen door de Harmonie blijven in de herin-

voorheen café Ottink

nering hangen. Dat de Stichting Groot Scholtenhagen

(Foto: J.G. Hotste op Bruinink) daar de jaarlijkse monumentenprijs in ontvangst mocht

nemen voor haar voortreffelijk werk ten behoeve van de

gemeenschap Haaksbergen zal niemand verbazen. Een delegatie van het bestuur

was op zondag 10 september in het Slot Ahaus aanwezig bij de uitreiking van de

Felix Sümmermann-Preis 2006. Samen met de Belangengemeenschap Buurse en

de Heimat Verein Alstatte kwam onze Kring mogelijk in aanmerking voor die prijs,

omdat wij samen in 2004 het project van de Hessenweg gedragen hadden.

De culturele open dag op zondag 17 september in 't lemenschoer werd door onze

Kring aangegrepen onze foto-expositie nogmaals te tonen, welke eerder indruk

maakte bij de opening van het nieuwe gedeelte van het gemeentehuis. Onze Kring

deed wederom mee aan het initiatief van de scholengemeenschap Het Assink-

Lyceum "Leren via vrijwilligerswerk binnen VMBO klas 4TL".

Vele leden gingen zaterdagmiddag 7 oktober mee naar Wessum onder de rook

van Ahaus. Een rondleiding in de kerk en het bezichtigen van de klompenfabriek,

aangevuld met het warme onthaal in het Heimathaus deed allen zeer genieten.

Vreugde en voldoening voerden even de boventoon toen de heer Laarman door de

voorzitter verwelkomd werd als het 600e lid van onze vereniging. Uiteraard kreeg

de heer Laarman een presentje. Vele bezoekers van de gemeentelijke informatieavond

voor nieuwkomers in oktober maakten dankbaar gebruik van de mogelijkheid

ook een bezoek te brengen aan ons Historisch Centrum. Herman Hagens vertelde

een overvolle zaal op 7 november aan de hand van lichtbeelden over het Agrarisch

Erfgoed waarna Adriaan Velsink aangaf op welke wijze de provincie tracht dit erfgoed

een nieuwe ziel te geven. Nu nog zien wat er met het sterk verwaarloosde

CTA complex aan de Parallelweg gebeurt! Als dynamische vereniging gaan we

op verschillende manieren met de tijd mee. Een mooi voorbeeld daarvan is het

restylen van onze bibliotheek dankzij Boek en Buro. Zondag 17 december waren

we uiteraard aanwezig met een stand op de Kerstmarkt. Ons Centrum deed haar

Open Dag vergezeld gaan van een tentoonstelling. Over een brede belangstelling

2892


valt zeker niet te klagen. De schitterende

uitgave van onze tweejaarlijkse kalender

was een heel karwei. Hoedje af voor het

kleine groepje leden dat daar mee bezig

is geweest. Onze web-site mag zich verheugen

in een groot aantal bezoekers.

Ofschoon de digitale snelweg steeds

breder en sneller wordt, is en blijft een

bezoek aan bronmateriaal, zoals in ons

archief aanwezig, voor de echte liefhebber

en onderzoeker een must. In het

voorbije jaar werd hard gewerkt aan de

nieuwe opzet van Aold Hoksebarge.

Veel denkwerk en dus vergadertijd heeft

dat gekost. Immers, het is en blijft een

uitgave voor en van onze leden. Voor

de komende vijf jaar gaan we op deze

voet voort. Elke keer strevend naar een

kwalitatief hoogstaande uitgave, vooral Overhandiging van de monumentenprijs aan

makkelijk leesbaar en met een grote en Mevr. M. van Beek, voorzitter van de stichting

interessante verscheidenheid aan on- "Groot Scholtenhagen".

derwerpen. Het afgelopen jaar is veel tijd (Foto: K. Muller)

besteed aan de uitwerking van het structuurrapport.

In het verlengde hiervan wordt er nu met beleidsplannen met doelstellingen

gewerkt. De bestuursleden moeten erg aan deze werkwijze wennen. Samen

met het bestuur zijn ca. 40 vrijwilligers in het Historisch Centrum Haaksbergen actief.

Onze medewerkers waren in totaal ruim 1820 keer aanwezig. In 2006 bezochten

1431 personen ons centrum voor onderzoek. Op 31 dec. 2006 bedroeg het aantal

leden 625. Dus 46 leden erbij. In 2006 kon de Historische Kring weer foto's, boeken,

kaarten e.d. in haar bezit krijgen van diverse personen en bedrijven. Een woord van

dank aan alle gulle gevers is dan ook zeer op zijn plaats.

Tot slot wil ik alle vrijwilligers die ons centrum bemannen en bevrouwen wederom

danken voor hun inzet voor onze Kring. Alleen met behulp van velen is het mogelijk

het Historisch Centrum Haaksbergen te laten zijn wat het nu is.

De organisatoren en medewerkers, binnen zowel als buiten, van de vele activiteiten

van de Historische Kring Haaksbergen verdienen terecht ook dit jaar een woord van

dank.

Jan van der Zanden, secretaris

april 2007.

2893


2894

VEELBELOVENDE EERSTE VERNIEUWDE UITGAVE

AOLD HOKSEBARGE

Als de redactie de hoge kwaliteit met betrekking tot omslag en vormgeving tot in

lengte van jaren kan continueren, is de gedaanteverwisseling van ons verenigingsorgaan

Aold Hoksebarge volledig te rechtvaardigen. Dat mag de eerste conclusie

zijn na de presentatie van het vernieuwde blad. Maar niet alleen het omslag ziet er

totaal anders uit, iedereen weet ondertussen dat ook het binnenwerk behoorlijk is

gewijzigd. En, wat mij betreft, veel prettiger leesbaar is geworden.

In het Historisch Centrum heerst op deze vrijdagmiddag 16 februari een beetje een

zenuwachtige sfeer. Want niet alleen het nieuwe verenigingsorgaan wordt gepresenteerd,

het is ook de opmaat van het jaar waarin de Historische Kring zijn veertigjarig

bestaan viert. Bestuur, jubileumcommissie en redactie bevinden zich temidden van

talloze medewerkers en andere vertrouwde gezichten. De enige 'vreemde' eend

in de kelder onder

het gemeentehuis

is burgemeester

Karel Loohuis.

Maar eigenlijk is

hij helemaal niet

zo vreemd meer,

getuige zijn lidmaatschap

van de

Historische Kring

en de regelmatige

aanwezigheid

bij activiteiten.

Wanneer de ceremonie

rond de

presentatie van

het nieuwe boekwerkje

langzaam

richting hoogte- Burgemeester Karel Loohuis en voorzitter Hendrik Scholten bij

punt loopt, wordt de overhandiging van de vernieuwde uitgave van Aold Hoksebarge

duidelijk waarom

er toch wel wat zenuwen een rol spelen. Het eerste omslag, zo blijkt uit woorden

van Gerard Hofste op Bruinink, heeft het een kleine dertig jaar volgehouden. Op de

daarna volgende omslagen was men steeds na een jaar of vijf al uitgekeken. Het

formaat van het boekje is daarbij wel steeds hetzelfde gebleven. Nu wordt het vierde

omslag gepresenteerd, tegelijk met een ander formaat en een ander lettertype.

Kortom, nu komt er een nieuwe Aold Hoksebarge en de mensen die dit hebben

uitgedacht moeten maar afwachten wat de reacties zijn. Die blijken gunstig uit te


vallen. En terecht!

Voor de feitelijke

presentatie kijkt

voorzitter Hendrik

Scholten even

terug op de afgelopen

veertig

jaar. Hij verhaalt

van het ontstaan

van de vereniging,

benoemt enkele

hoogtepunten uit

de afgelopen vier

decennia en constateert,

dat aan

de doelstellingen

van destijds in Overhandiging van geschenk van Hassinkdrukkers door Leo Bult en

ruime mate is Rob Buursen aan de vice-voorzitter Gerard Hofste op Bruinink

voldaan. Een be-

(Foto: H.J. Krooshof)

langrijke impuls

geeft in 1995 de fusie tussen de Historische Kring, de werkgroep Historisch Archief

Bibliotheek Haaksbergen en de stichting Haaksbergen Karakteristiek. Een bijkomend

verschijnsel van enige importantie is, dat de Historische Kring mede daardoor

verandert van een besloten naar een open organisatie. Eén van de andere

gevolgen: een enorme toestroom van leden. Nu telt de vereniging 625 leden, aldus

Hendrik Scholten. Terloops meldt hij ook dat op 11 oktober het veertigjarig bestaan

wordt gevierd met een jubileumavond in het theater "De Kappen". Burgemeester

Loohuis laat weten trots te zijn dat hij het "eerste exemplaar" van het nieuwe

Aold Hoksebarge in ontvangst mag nemen.

Tijdens de presentatie van het vernieuwde Aold Hoksebarge gaat er veel dank uit

richting directie en personeel van huisdrukkerij Hassink. Mede door de niet-aflatende

medewerking van het bedrijf zijn ideeën van de redactie omgezet in praktische

voorbeelden, waardoor uiteindelijk een goede keuze kon worden gemaakt.

Willy Rikkers

2895


2896

NAAR AANLEIDING VAN

In nummer 4 van de 39e jaargang van Aold Hoksebarge (december 2006) doet de

auteur "Een greep uit de gemeentearchieven van 1906". Het is een bijzonder lezenswaardig

artikel, waarin tot mijn verwondering op pagina 2801 weverij De Eendracht

gesitueerd wordt aan de Molenstraat.

Deze eind 1894 door Ariëns opgerichte productie-coöperatie om 39 bij de fa. Jordaan

& Zonen ontslagen arbeiders weer aan werk en inkomen te helpen, lag echter niet

De Scholtenspinnerij aan de Molenstraat (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

aan de Molenstraat, maar op de hoek van De Braak en de Werfheegde. Door de

aanleg van de Lansinkstraat aan het eind van de dertiger jaren in de vorige eeuw

werd de Werfheegde in tweeën gedeeld. Als hommage aan de pionier van de

katholieke arbeidersbeweging, die zich ook in Haaksbergen volledig en belangeloos

uitsloofde voor zijn armste medemensen, kreeg het eerste stuk van de oude

Werfheegde, van Spoorstraat tot Lansinkstraat, in 1939 de naam Ariënsstraat.

Aan de Molenstraat stond in 1906 nog wel het oude fabrieksgebouw van spinnerij

Schuiten. Deze handspinnerij uit 1835 werd al in 1859, twee jaar na het overlijden

van de stichter J.F.W. Schuiten, gesloten. Handspinnerijen gingen toentertijd alom

ten onder in de concurrentiestrijd met de sterk in opkomst zijnde stoomspinnerijen.

Het pand werd naderhand gebruikt als woon- en winkelruimte en is pas in de jaren

1969, 1970 gesloopt. Op deze plek bevindt zich nu o.m. supermarkt Sanders.

Kennelijk bedoelde de schrijver in zijn artikel dit fabrieksgebouw.

J.B.M. Heerink


FOLKLORE IN TWENTE

(verslag van een lezing)

Met ruim 120 bezoekers bleek er op 13 februari j.l. in het "Bakkershuis" veel belangstelling

te zijn voor de videofilms over de Twentse folklore, gemaakt en toegelicht

door de bekende Twentekenner Hennie Engelbertink.

Een hele reeks van korte filmpjes werd vertoond en in de "Twentse sproake" toegelicht

door de maker. De reeks was gemaakt in de volgorde van de jaargetijden, van

carnaval tot nieuwjaarsdag. Alle bekende gebruiken, meest gebruiken van het platteland

in en rond Ootmarsum, en grotendeels voortgekomen uit de rooms-katholieke

eredienst, passeerden de revue: Palmpasen en "vlöggelen", de Pinksterbruidjes en

het zegenen van de jacht. Vooraf werd een korte film vertoond van het Schuttersfeest

in Haaksbergen in het jaar 1936; ook toen al op het terrein Scholtenhagen. Men kon

tussen het publiek nog mensen ontwaren met knipmutsen. Veel oudgedienden waren

met deze film ingenomen, in het bijzonder de aanwezige schutters, die konden

vaststellen, dat de tradities van het schuttersfeest weinig veranderd zijn

A. Bekkenkamp

GENEALOGIEËN (deel 10)

Jordaan. "Familieboek JORDAAN".

86 pag. Iets kleiner dan A4-formaat, gebonden. Uitg. 1 maart 1915. Schrijver

J.G.H.Jordaan. De eerste pagina vertoont een mooi gekleurd familiewapen waaronder

de naam JORDAN.

Op de volgende pagina het ambtszegel van Jan Jordaan (1763-1795) waarop

2 schepen in tegenovergestelde richting zeilende in zee. Dat kan. Maar als ex-zeevarende

komt het mij vreemd voor, dat ook de wind op beide schepen uit tegengestelde

richting komt.

Het verzamelen van de familiegegevens was volgens de schrijver in 1915 niet

eenvoudig. De oudstgenoemde is Johann Jordan geboren ca.1498 te Niedermeiser

bij Cassel.

De eerste met de naam Jordaan staat vermeld in 1737 te Kampen. In 1740 staat

Jacob Jordaen met zijn huisvrouw Anna Leferinck in Haaksbergse kerkboeken

vermeld, waarna in het bevolkingsregister van Haaksbergen in 1748 de naam

Jordaan geschreven wordt. Dit blijft in de rest van het boek ook Jordaan. In vele

blokken worden steeds de echtparen genoemd met hun beroep en woonplaats en

de geboortedatum van de kinderen.

Achter in het boek nog een aantal aantekeningen van aangetrouwde families en als

afsluiting een bladwijzer voor alle Jorda(a)ns. Het is een Interessant boek voor een

ieder die belangstelling heeft voor de familie Jordaan.

2897


2898

Jordaan. "Aantekeningen geslacht JORDAAN".

35 pag. A5-formaat, gebonden. De uitgavedatum is niet vermeld. De samenstellers

zijn de Heer J.D. Jordaan te Apeldoorn en de Heer J.G.H. Jordaan te Haaksbergen.

In het voorwoord wordt dit boekje aangeboden als een geslachtslijst der familie

Jordaan. Het boekje begint met een lijst der in het boekje voorkomende familienamen.

De gegevens komen heel veel overeen met die in het hiervoor omschreven

boekje. Ik kan niet ontdekken welk van de beide boekjes het eerst geschreven is.

Klaassen. "Afstamming van de Haaksbergse familie Klaassen".

120 pag. A4-formaat, gebonden in blauw kaft. Uitg. dec. 1992. Schrijver

J.G. Lamers. Na het samenstellen van de genealogie van zijn naamgenoten heeft

de heer Lamers, wonende te Leiderdorp, ook een onderzoek gedaan naar de afstamming

van zijn grootmoeder Johanna Hendrika Lamers-Klaassen ( 1852-1925).

Hiervoor heeft hij veel hulp gehad van ons oud-lid J.G.L. Overbeeke. De familie

Klaassen is afkomstig uit Noord-West Groningen, waar Reint Geerts trouwde op 18

dec. 1692 in het plaatsje Eenrum. Een van de afstammelingen is Klaas Klaassen die

in 1790 gedoopt is in de gemeente Leens (ook Groningen). De plaats Haaksbergen

duikt op als deze Klaas op 8 mei 1822 in Haaksbergen trouwt met Harmina

Bouwmeesters. Hierna volgt een duidelijk overzicht van de diverse afstammelingen

en steeds bijzonder uitvoerig aangegeven de bron van de gevonden gegevens.

Ook van enkele aanverwante families , zoals Bouwmeester(s), Wessels en Edelijn

zijn beknopte overzichten gegeven met diverse kwartierstaten. Het boek, zonder

foto's, sluit af met een register van alle in het boek genoemde persoonsnamen en

is aanbevelenswaardig voor vele personen die relaties hebben met genoemde familienamen.

Gerrit Wes

RICHT UW BLIK OMHOOG

Weet u aan welk gebouw zich deze merkwaardige

kooi bevindt? Het antwoord vindt u op

blz. 2910.

(Foto: J.G. Hofste op Bruinink)


VAN KERKENPAD TOT MÖLLNPAD

Dankzij de wedstrijd "Creëer een belevenis, win je eigen ommetje" georganiseerd

door het Landschapsbeheer Nederland zal in de nabije toekomst één van de bekendste

kerkenpaden van de gemeente Haaksbergen in ere hersteld worden. Het

pad verbond eeuwenlang het gebied rond de Oostendorper watermolen met het

centrum van Haaksbergen. Zowel kerkgangers als recreanten profiteerden van deze

korte verbinding, want 's zomers trokken de Haaksbergenaren via dit pad naar de

watermolen, waar gezwommen kon worden in de Buurserbeek. Tot de 50er jaren

bestond op het platteland nog een fijnmazig netwerk van voetpaden: kerkenpaden,

noaberpaden etc. Doordat de auto als vervoermiddel een dominante rol ging vervullen,

raakte "het lopen" uit de mode. Er ontstond een nieuw netwerk van verharde

wegen en de oude voetpaden raakten in onbruik. Gelukkig is er een herontdekking

van "het benenwerk" en is wandelen weer populair.

Het is dan ook geen wonder dat de wandelvereniging DIO en de Historische Kring

Het erve Möll'nveld (Hasseltweg) aan het Möll'npad (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

elkaar vonden en het initiatief namen voor de creatie van een ommetje. Het te reconstrueren

kerkenpad maakt deel uit van een 7 km lange wandelroute, waarbij

de wandelaar kennis maakt met een kleinschalig boerenlandschap en veel historische

boerderijen; bovendien is er volop gelegenheid de benen te strekken bij de

horecagelegenheden onderweg. De landelijke wedstrijd, die maar liefst 461 ideeën

voor routes opleverde, is een stimulans om de toegankelijkheid van het platteland te

vergroten. Vooral door de ruilverkaveling en de schaalvergroting van de landbouw is

het oude netwerk van paden verstoord.

2899


2900

Het door Haaksbergen

ingediende ontwerp

kreeg de provinciale

prijs van € 10.000, die

op 22 maart feestelijk

door gedeputeerde Piet

Jansen werd overhandigd.

Deze uitverkiezing

is voor een niet

onbelangrijk deel te

danken aan het brede

draagvlak dat er voor

het plan bestaat. De

initiatiefnemers kunnen

niet alleen rekenen op

de medewerking van

een groot aantal grondeigenaren,

maar ook op Boerderij "Pasman" (Molenveldweg) aan het Möll'npad

de ondersteuning van

een drietal plaatselijke

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

organisaties: de Vereniging Hoksebargse Möll'n, het IVN en de wijkraad centrum

zuid-west. Het Overijssels Landschap schenkt niet alleen een flink geldbedrag,

maar zal ook samen met de gemeente Haaksbergen de uitvoering van het plan

begeleiden. Er breken derhalve goede tijden aan voor de wandelaar, die op een

kleinschalige wijze wil genieten van natuur en cultuur.

Clemens Wentink

UIT HET ARCHIEF VAN DE

HISTORISCHE KRING HAAKSBERGEN.

Al weer enkele jaren besteden onze vrijwilligers veel tijd aan het ordenen, inventariseren

en toegankelijk maken van de in ons archief aanwezige en nieuw toevertrouwde

archieven van bedrijven, stichtingen, verenigingen en personen. Dat gebeurt heel

systematisch en zorgvuldig volgens de door de rijksarchieven gehanteerde systematiek.

Is een archief compleet, dan wordt het, voorzien van een inhoudsopgave en een

samenvatting van de geschiedenis van het gearchiveerde onderwerp, in dozen opgeborgen.

Een prachtig voorbeeld van zo* n archief is dat van de voormalige textielfabriek

DJ. ten Hoopen en Zoon (1857-1992) , dat bestaat uit vele akten, overzichten, correspondentie,

foto's, offertes en omschrijvingen, ons beschikbaar gesteld door de

familie Ten Bruggencate. Om u kennis te laten maken en uw nieuwsgierigheid op te

wekken naar de in ons archief beschikbare stukken, volgt hieronder de samenvatting

van de geschiedenis van deze onderneming, begeleid door een serie historische

foto's.


Derk Jan ten Hoopen

zoon van A.J. ten Hoopen

* 19-02-1821 Neede

t!4-02-1898 Haaksbergen

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

D.J. TEN HOOPEN & ZOON N.V.,

textielfabriek te Haaksbergen

van 1857 tot 1992.

In 1857 kwam Derk Jan ten Hoopen (1821)

uit Neede naar Haaksbergen waar hij in de

marke Honesch aan de Schipbeek

(Bekkevosweg) een natuurbleek en ververij

(Ten Hoopen's Bleek) vestigde, als firmant

van zijn vaders bedrijf, de firma A.J. ten

Hoopen en Zonen, textielfabriek te Neede.

Na enige jaren trad D.J. ten Hoopen uit

de Needse firma en zette voor eigen rekening

het bleken en verven in Haaksbergen

voort. Al spoedig kocht hij elders garens

en liet deze door thuiswevers in en buiten

Haaksbergen verweven.

In 1891 stichtte hij met zijn zoon Arend Jan Petrus (meneer A.J.P. /1856) de firma

D.J. ten Hoopen & Zoon en werd een twintigtal mechanische weefgetouwen gekocht.

In de uitgebreide gebouwen van "Ten Hoopen's Bleek" werden in hoofdzaak

linnen en halflinnen goederen geweven. Ook werd er ruwdoek bijgekocht, dat daar

ook werd gebleekt en geverfd.

De familie Ten Hoopen woonde aan de Oostenstraat (nu Jhr, von Heijdenstraat

5-11), waar ook de opmakerij, de pakkerij en het magazijn gevestigd waren.

Aangezien de gebouwen in de marke Honesch ver van het dorp lagen en

Haaksbergen in 1887 door een spoorwegverbinding met o.a. Enschede en Neede

verbonden was, werd de weverij in 1898 naar een nieuw, door aannemer Jans

Langezaal gebouwd fabriekspand aan de Stationsstraat overgebracht, hetgeen tevens

een belangrijke uitbreiding inhield. Nu trad ook Derk Jan's tweede zoon Petrus

A.J. ten Hoopen(1859) in dienst van de firma. De opmaakafdeling en het magazijn

uit het pand aan de Oostenstraat, oorspronkelijk afkomstig van ds. Petrus Scheij, de

schoonvader van oprichter Derk Jan ten Hoopen, verhuisden naar het nieuwe pand

aan de Stationsstraat. Aan de Oostenstraat bouwde Petrus A. J. ten Hoopen in 1900

op deze plaats het woonhuis, waar nu de familie Ten Bruggencate woont (Jhr. von

Heijdenstraat 7-9).

Derk Jan stierf in 1898 op 76-jarige leeftijd en heeft het overbrengen van de machines

van "Ten Hoopen's Bleek" naar de Stationsstraat niet meer mee mogen maken.

Zijn beide zoons A.J.P. (Arend Jan Petrus) en P.A.J. (Petrus Adrianus Johan) zetten

als firmanten het bedrijf voort. Zij begonnen ook katoenen goederen te weven,

2901


2902

A.J.P. ten Hoopen 1856-1940)

(Foto: Aren. Hist. Kr. Hbg.)

P.A.J. ten Hoopen (1859-1915)

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

zoals theedoeken, handdoeken, stofdoeken, lakens, drills en twills. Beide broers

Ten Hoopen hadden geen nakomelingen en daarom zocht A.J.P. ten Hoopen contact

met zijn collega en goede bekende Gijs van Heek, firmant van "Schuttersveld"

Gebr. van Heek in Enschede en legde deze het probleem voor.

Deze dacht aan de getalenteerde zoon van de procuratiehouder van "Schuttersveld"

Herman Jan ten Bruggencate en vroeg deze :"ls dat nit wat veur oenen Jan?" En

zo verbond in 1912 Jan ten Bruggencate (1892) zich aan de zaak D.J. ten Hoopen

in Haaksbergen. In 1913 werden de bedrijfspanden met een groot magazijn op de

hoek van de Spoorstraat en de Stationsstraat gebouwd. Al in 1915 werd Jan ten

Bruggencate medefirmant. In dat jaar overleed tijdens een sociëteitsavond op de

kegelbaan onverwacht Petrus A.J. ten Hoopen aan een hartaanval.

In 1926 (hij was toen 70 jaar) trok Arend Jan P. ten Hoopen zich terug als firmant

en zette Jan ten Bruggencate als enige firmant het bedrijf voort. Hij kwam in

het bezit van alle aandelen, behalve die van de weduwe van P.A.J. ten Hoopen,

mevr. Ten Hoopen-Helderman. Deze aandelen kwamen na het overlijden van mevr.

Ten Hoopen, door vererving in het bezit van haar nicht, tevens echtgenote van

Jan ten Bruggencate, mevr. R.P. ten Bruggencate-Bakker.


Onder leiding van Jan ten Bruggencate

maakte de zaak Ten Hoopen een dynamische

ontwikkeling door en werd fors

uitgebreid en gemoderniseerd. De onderneming

groeide gestaag. Waren er in

1908 nog ca. 80 werknemers actief, in

1923 waren dat er 150 en in 1963 zelfs

200, waarna het werknemersbestand tot

het einde van 1992 geleidelijk terugliep.

In 1932 werd de veredelingsafdeling, die

steeds meer aandacht vroeg, overgeplaatst

van "Ten Hooperïs Bleek" in de

Honesch naar de Stationsstraat.

In 1936 werd het pand en de omliggende

grond van de aangelegen Coöperatieve

Zuivelfabriek "Haaksbergen" aangekocht.

Dit pand werd toen gedeeltelijk J. ten Bruggencate (1892-1960)

verhuurd aan de net opgerichte "Textiel (Foto: Aren. Hist. Kr. Hbg.)

Maatschappij Haaksbergen" (TMH) ,

ook wel de "Viltfabriek" genoemd, waarvan Jan ten Bruggencate commissaris en

later president-commissaris was. Na de 2e wereldoorlog-de gebouwen waren niet

beschadigd door oorlogsgeweld- werd begonnen met de fabricage van bontgeweven

stukgoed voor blouses, kinder- en sportkleding.

In 1959 werd de firma omgezet in een Naamloze Vennootschap (NV) met

J. ten Bruggencate als directeur en zijn zoons Herman J. en Kornelis (Kees) ten

Bruggencate als procuratiehouders.

Jan ten Bruggencate trok zich op 1 januari 1958 terug uit de directie en zijn zoons

H.J. en K. ten Bruggencate werden per die datum benoemd tot directeur. Jan ten

Bruggencate overleed in 1960, op de leeftijd van 68 jaar.

In de jaren 1960-'61 werd een nieuw geconditioneerde fabriekshal gebouwd en

vrijwel een geheel nieuw machinepark voor weverij-voorbereiding en de weverij zelf

aangeschaft. Door de opkomst van synthetische garens moest ook de veredelingsafdeling

worden vernieuwd.

De daarvoor benodigde geldelijke middelen waren niet in voldoende mate beschikbaar

en daarom besloten directie en aandeelhouders in 1966 de onderneming te

verkopen aan de Koninklijke Nederlandse Textiel Unie (KNTU) te Hengelo.

2903


2904

H.J. ten Bruggencate (1920)

(Foto: Aren. Hist. Kr. Hbg.)

K. ten Bruggencate (1924-2002)

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

In 1967 werd de Koninklijke Oldenzaalsche Stoomweverij v/h J.H. Molkenboer,

ook behorend tot de KNTU, samengevoegd met D.J. ten Hoopen & Zoon en in

Haaksbergen en voortgezet onder de naam Molkenboer-Ten Hoopen N.V.

Het KNTU-concern kon zich niet handhaven en werd in 1973 failliet verklaard.

Het bedrijf Molkenboer-Ten Hoopen werd door de bewindvoerder Mr. E.P.M.W.

Domsdorf verkocht aan Ames Europe Textiles N.V te Neede, die het in 1984 weer

verkocht aan het concern GAMMA-holding te Helmond.

In 1990 verkoopt GAMMA-holding Molkenboer-Ten Hoopen op zijn beurt weer aan

de Nederlandse Jute Industrie (NJI) te Rijssen, die in 1992 voor Molkenboer-Ten

Hoopen het faillissement aanvroeg.

Daarmee kwam een eind aan bijna 150jaartextielactiviteit in Haaksbergen onderde

naam DJ. ten Hoopen & Zoon.

G. J. Leppink

Bronnen" Archief Historische Kring Haaksbergen

Fotoarchief HKH Het kerkje van Ten Hoopen-door Nico Spit (1999)

Stad en land van Twente door L. A. Stroink (1962)

Notitie K. ten Bruggencate

De mislukte textielfusie (KNTU) door Mr. Dr. E.P.M.W. Domsdorf (2006)

Tekening

magazijn/ opmakerij

DJ. ten Hoopen

(Oostenstraat/

Jhr. von Heijdenstraat)

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)


Magazijn DJ. ten Hoopen hoek Spoorstraat/

Stationsstraat

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

Kantoor D.J. ten Hoopen & Zoon (Stationsstraat)

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

- -

Ten Hoopens Bleek (1920)

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

Groot personeelsfeest t.g.v. het 25-jarig jubileum

van directeur J. ten Bruggencate. Voor in het mid-

den mevr. J.M. ten Hoopen-Helderman

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

Voormalige boterfabriek (Stationsstraat) later

kantoor Molkenboer-Ten Hoopen

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

In 1961 gebouwde fabriekshal, later weverij Mol-

kenboer-Ten Hoopen (Eenhuisstraat)

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

2905


2906

"EVEN" EEN VEEARTS AANSTELLEN IN HAAKSBERGEN

Dat "even" duurde in Haaksbergen ruim 22 jaar! En met enkele onderbrekingen

hield men er zich ook even zo lang mee bezig. Aanvankelijk waren het kwakzalvers

die zich veearts noemden. In de 19de eeuw kwamen er mensen die meer kennis

van zaken hadden. Het waren de onder Rijkstoezicht opgeleide "geëxamineerde"

veeartsen. Het was voor een veearts niet gemakkelijk een bestaan op te bouwen op

het platteland. De overheid had daar wel oog voor en daarom adviseerde men de

gemeentebesturen subsidie te verstrekken. In sommige gevallen werd dit ook door

de Provinciale Staten gedaan.

In Haaksbergen was het in de 2de helft van de 19de eeuw nog niet zover. De boeren

hier ter plaatse konden een beroep doen op de zich veearts noemende heer

Franken. Zijn kennis bestond uit wat hij zich in de praktijk eigen had gemaakt en hij

gebruikte middeltjes die al van ouds bekend waren. In Haaksbergen ontstond steeds

meer behoefte aan een echte veearts. Deze diende zich aan in de persoon van de

Rijksveearts F.S.J. Veeze uit Borculo. In maart 1886 schrijft hij aan de Raad, dat hij

bereid is één dag per week naar Haaksbergen te komen.

Als voorwaarde stelt hij f 150 subsidie te willen ontvangen. Er werd elders nog al eens

een beroep op hem gedaan. Maarf 150 Haaksbergen is arm en de Raad zuinig!

Het verzoek werd zonder meer afgewezen. Een jaar later vraagt het Hoofdbestuur

van de Twentsche Landbouw Maatschappij een subsidie voor een in Hengelo aan

te stellen veearts. Haaksbergen heeft nog geen afdeling van de T.L.M, maar een

flink aantal notabelen is individueel lid, waaronder Jordaan, Dievelaar en Vincent.

Burgemeester Vincent stelt voor f 50 subsidie te verlenen. Raadslid F.R.C. Eijsink

verbond hieraan de voorwaarde, dat verstrekkende gemeenten "billijk worden behandeld".

7 van de 11 raadsleden stemmen toch nog tegen. Veeze opereerde enkele

jaren later toch vrij regelmatig in Haaksbergen, maar dan als ass. districtsveearts.

Hij constateerde in 1896 mond- en klauwzeer bij J.H. Greve, later bij G.J. Vruwink en

in 1899 bij J.W. Bloemink. Schapenschurft is er bij G. Ottink-Hannink en H. Ottink

te Eppenzolder.

Bij de Dorps Landbouw Vereniging zijn ze het zat!

Op de ledenvergadering van 4 maart 1898 krijgt het bestuur te maken met ontevreden

en verontwaardigde leden. Het is een schande, dat er in Haaksbergen nog geen

veearts is! In noodgevallen moet er een veearts uit Borculo komen en dan mag je

hopen, dat hij de volgende dag ook inderdaad komt! Het Bestuur wordt opgedragen

een request aan het Gemeentebestuur te richten teneinde de aanstelling van een

gediplomeerde veearts te verzoeken.

Het antwoord van de Raad??

-"Heeft besloten aan de bestuursleden der Dorps Landbouw Vereniging mede te

delen, dat deze vergadering voorlopig niet wenscht te treden in het voldoen aan dit

verzoek."


Maar toch zit het enkele raadsleden niet lekker. Ze zullen ongetwijfeld kritiek krijgen

van veehouders. In aug. 1901 stelt het raadslid Te Lintelo de kwestie "veearts" opnieuw

aan de orde. Hij stelt voor subsidie bij G.S. aan te vragen. De voorzitter acht

een veearts wel wenselijk, maar betwijfelt of die een bestaan in Haaksbergen kan

vinden. En dat in een gemeente waar 80% leeft van de landbouw! Het kost in ieder

geval niets om de subsidie aan te vragen. In dec. 1901 komt er antwoord: G.S. wil

f 200 subsidie verlenen voor "een eventueel te benoemen veearts". De Raad reageert

positief. Raadslid Eijsink stelt voor een jaarwedde van f 300 in het vooruitzicht

te stellen en sollicitanten op te roepen. De Raad gaat akkoord!

Er komen helaas geen sollicitanten. In de Raad gaat het gesteggel over het juiste

salaris onverminderd door. De stand is f 600 gemeente en f 200 provincie.

Er komen sollicitanten en er wordt er een benoemd. Maar een paar weken later

ontvangt de Burgemeester een brief van een collega, die informatie wil n.a.v. een

sollicitatie naar de functie van veearts!!

Burgemeester Vincent is met stomheid geslagen.

De onvrede groeit.

Goedbedoelde oplossingen worden aangedragen:

Kunnen de veefondsen niet bijspringen? Ze zullen hun bijdrage zeker verrekenen in

de verzekeringspremie en de grote boeren hebben hun vee meestal niet verzekerd.

De kleine boeren zullen er dus voor opdraaien.

Misschien kan de zuivelfabriek een toeslag heffen per stuks vee en ook voor de

inning zorgdragen? Dan komt voorzitter Schilderman van de Dorps Landbouw

Vereniging met een opmerkelijke uitspraak: "Een grote jaarwedde zal een sollicitant

niet bewegen naar Haaksbergen te komen, omdat Haaksbergen al van oudsher

in een kwaad blaadje staat"! Op 18 okt. 1910 komt de Raad bijeen om de door de

D.L.V. voorgestelde wedde van f 800 te bespreken.

2907


2908

Raadslid H.A. Roerink heeft een brief bij zich, die hij de burgemeester laat voorlezen;

afzender onbekend. "Het geld benodigd voor een veearts is mijns inziens

gemakkelijk uit gewone inkomsten te bestrijden, zonder steun van verzekeringen of

boterfabriek. Door b.v. minder werk vooral met paard en wagen te laten verrichten.

Hiervan wordt op ongehoorde wijze gebruik gemaakt. Ik heb meermalen gezien dat

de gemeente karman haagsnoeisels, sintels, puin enz. voor particulieren vervoert

en dat is iets ongehoords.

Op de 2de plaats zou ik gaarne afgeschaft zien het verstrekken van logies met

ontbijt aan die reizigers zonder vaste woonplaats".

De voorzitter zegt dit met het dagelijks bestuur te zullen bespreken, waarna de jaarwedde

wordt vastgesteld op f 600. Veeartsen solliciteren, worden goed bevonden

en laten het daarna opnieuw afweten.

Raadslid Ten Broeke komt nog met de verheugende mededeling, dat de melkfabriek

jaarlijks f 100 wil bijdragen. Op de markt is toezicht op het vee verplicht. Omdat

Haaksbergen niet aan die plicht kan voldoen, vraagt de burgemeester veearts

Feberwee uit Eibergen te willen komen. Feberwee inspecteert en dient de rekening

in. Haaksbergen weigert die te betalen, omdat men vindt, dat het Rijk moet betalen.

Ook de overheid weigert. Feberwee schrijft: "Het slot van de geschiedenis zal derhalve

zijn, dat, indien uw geacht college weigert te betalen, ik voor mijn werk niet

beloond zal worden". We schrijven 1915. Ook de nieuwe burgemeester, Van Beek,

doet zijn best. Hij probeert de assistent van rijksveearts Vaandrager in Delden, de

heer J.H.G. Urch, voor Haaksbergen

te strikken. Urch heeft er wel oren

naar, maar op 6 jan. 1916 schrijft hij

voorlopig nog aan Delden gebonden

te zijn. Hij zal t.z.t. het aanbod in overweging

nemen. Einde verhaal.

Burgemeester F.W. van Beek

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

De zes onderlinge verzekeringen

dringen er bij de gemeente op aan de

subsidie te verhogen teneinde "in het

bezit te komen van een Rijksveearts".

In 1918 komt er weer leven in de

brouwerij. Er zijn weer sollicitanten!

De salarisstand is f 600 gem., f 200

prov. en f 100 melkfabriek. Het wordt

weer niets. Het reglement van benoeming

wordt bijgesteld. Een nieuwe

veearts moet niet na 14 dagen al weer

weg kunnen lopen. Art. 7 luidt: "Een

door de veearts ingediend ontslag zal

niet eerder ingaan dan 2 maanden


na de maand waarin het ontslag werd

ingezonden". De Burgemeester vindt,

dat het met f 600 altijd wel sukkelen

zal blijven, maar met f 1200 schijnt het

wel te gaan. Raadslid Jordaan vindt,

dat de melkfabriek er nog wel f 100

extra bij mag leggen en dat gebeurt.

Zo komt men op f 1200. Ter vergelijking:

een hoofd der school krijgt ong.

f 1350 per jaar. Het is inmiddels 1919. Er

komt schot in. De Burgemeester is een

nieuwe kandidaat op het spoor gekomen

en heeft al inlichtingen ingewonnen en

als klap op de vuurpijl de nieuwe,

Lekkerkerker genaamd, komt in hoogsteigen

persoon de raadsvergadering

binnen wandelen Hij gaat akkoord

Veearts A. Lekkerkerker (1894-1980)

met de financiële toelage en de instruc-

(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

tie. Voor f 1200 heeft de gemeente per

20 juli 1919 een echte gemeenteveearts.

Nog maar ruim een jaar in Haaksbergen,

of hij solliciteert al weer. Nu in Eibergen.

Daar stelt hij wel even zijn voorwaarden:

f 800 per jaar en f 600 als keurmeester

voor de exportslachterij plus een vrije

woning. Eibergen gaat door de knieën

en benoemt hem.

Burgemeester Von Heijden laat het er

niet bij zitten en vraagt Lekkerkerker of

hij niet in Haaksbergen zou willen blijven.

Lekkerkerker wil dat wel, maar stelt ook

hier onmiddellijk zijn eisen en die liegen

er niet om. Hij vraagt per 1 mei f 2000

en binnen 2 a 3 jaar een vrije woning.

Daarvoor moet op 2 mei 1921 een extra

raadsvergadering worden belegd.

Dierenarts J.G.J. ter Haar (1925-2007)

De burgemeester schat de kosten van (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)

de woning op ongeveer f 1000 per jaar.

Dat wordt dus in totaal f 3000, f600 meer dan in Eibergen en maar liefst f 1800 meer

dan de Raad tot nu toe van plan was te betalen! Lekkerkerker is ongetwijfeld slim en

de Raad verbijsterd. Lekkerkerker houdt voet bij stuk en blijft in Haaksbergen.

De boeren hebben hem leren kennen als een kundig en zeer bedachtzaam man.

2909


2910

Al spoedig wordt hij ook benoemd als gemeentelijk vee- en vleeskeuringsarts.

Hij komt te wonen in het pand aan de Molenstraat, schuin tegenover kapper Ten

Asbroek. Hij woont er samen met zijn zuster. In sept. 1951 deelt hij zijn Haaksbergse

praktijk met de dierenarts Ter Haar. Als hoofd van de gemeentelijke vee- en vleeskeuringsdienst

gaat hij in 1961 met pensioen, maar zet zijn praktijk als particulier

veearts nog voort. September 1980 overlijdt Adrianus Lekkerkerker op de leeftijd

van 86 jaar.

Auke van der Wal.

Bron: Archief Gemeente Haaksbergen

Archief Historische Kring Haaksbergen

RICHT UW BLIK OMHOOG

Het voormalige pand van Jo van Hummel

(Foto: Aren. Hist. Kr. Hbg.)

Oplossing van blz. 2898

Deze merkwaardige kooi bevindt zich aan de zijgevel van het wooncomplex

"SONDERSHOEK" staande op de hoek van de Eibergsestraat en de Molenstraat.

Hier stond vroeger het huis met winkel van Jo van Hummel. Deze kooi komt vrijwel

overeen met één van de 3 kooien die zich aan de toren van de Lambertikerk in

Munster bevinden.

De historie van deze kooien is als volgt: Jan van Leiden (Leyden) was rondtrekkend

prediker en een van de leiders van de wederdopers (een geloofsgemeenschap die

dopen op volwassen leeftijd voorstaat) en later koning van het kortstondige doperse

koninkrijk in Munster. In 1533 leerde Jan van Leiden de Wederdoper Jan Matthijs

kennen en liet hij zich door hem dopen. Jan Matthijs stuurde Jan van Leiden als

apostel naar Munster om de Werderdopers aldaar te ondersteunen. Al gauw werd

hij naast Matthijs leider van de wederdopers in die stad. De wederdopers kregen de


De woonflat "Sondershoek"op de hoek

Molenstraat/Eibergsestraat

2LRS

mran

Ü

De drie kooien aan de Lambertikerk in Munster

(Foto: VVV Munster)

meerderheid in het stadsbestuur

en maakten Munster tot

een van hun bolwerken. Hij

oefende samen met stadhouder

en scherprechter Berend

Knipperdolling en rijkskanselier

Heinrich Krechting een

waar schrikbewind uit. Hij liet

alle boeken behalve de bijbel

verbranden. Het geld werd

afgeschaft en polygamie en

gemeenschap van goederen

werden ingevoerd. Op overtreding

van de tien geboden

stond de doodstraf.

Jan van Leiden had 17 vrouwen.

Zijn doperrijk kwam op 25

juni 1535 ten einde, toen de

troepen van de bisschop van

Hessen Munster innamen. De

tegenreformatie nam zijn loop

en bood alle wederdopers de

keuze tussen de terugkeer

naar het katholieke geloof of

strafvervolging. Zij slaagden

er niet in Jan van Leiden,

Berend Knipperdolling en

Berend Krechting te bekeren.

Ze werden op 22 januari 1536

doodgefolterd. De lichamen

werden in ijzeren kooien aan

de toren van de Lambertikerk

in Munster opgehangen. Ze

lagen er in vergane toestand

tot 1881. Berend Krechtings

broer Hendrik wist te ontsnappen

De architect van dit wooncomplex

in Haaksbergen, de

heer Herman Lubbers van het

architecten atelier "Alfonso" uit

Hengelo (G), heeft deze kooi

ter verfraaiing aangebracht en

uiteraard niet ter afschrikking.

Gerard Hofste op Bruinink

2911


Nadenken is

goed.

Vooruit denken

is beter.

SCREEVER MICHORIUSÖ-ELLENBROEK

Accountants en Belastingadviseurs

Blankenburgerstraat 37, Postbus 296 - 7480 AG Haaksbergen

Telefoon (053) 574 19 79 Fax (053) 574 19 78

BONZET

BOEKBINDERS V.O.F.

— GRONDVERZET — DRAINAGE WERKZAAMHEDEN

Voor het inbinden van

boeken, tijdschriften en

vervaardigen van dozen

en mappen

De Osseboer 44 7547 SJ Enschede

053-4314069

— (SIER) BESTRATINGEN — CULTUURTECHNISCHE WERKEN

— GROENVOORZIENINGEN — LOON-EN SLOOPWERKZAAMHEDEN

pelectro-

— LANDBOUWMECHANISATIE — AANLEG EN ONDERHOUD SPORTVELDEN

Hazenweg 7 Haaksbergen Tel. 053 - 5721859 Fax 053 - 5729430

Veldmaterstraat 75,7481 AC Haaksbergen

Tel.: (053)572 15 38, Fax: (053)572 77 66

Landelijk erkend Electro Technisch Installatie Bureau

info§electrobreukers.nl www.electrobreukers.nl

UNETO-VNI

aanleg en onderhoud van

electrotechnische installaties,

airco, ventilatie, stalbewaking,

inbraak, brand, beveiliging,

alle electrische app-, audio, video,

SAT-schotels, antennes,

telecom, ISDN, (mob.) telefonie,

computers, netwerk, verlichting

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!