myspACe - Klasse

pdf.klasse.be

myspACe - Klasse

Maandblad voor Onderwijs in Vlaanderen

Zijn dT-fOuTen

OnvermijTelijk?

4 X

kAnsArm

jOnGeren rOuWen in

myspACe

www.klasse.be

Crea-leraar myriam:

“iedereen kunsTenAAr”

Wie Wil nOG

TOeZiChT hOuden?

Opa en oma in de klas

de jeuGd vAn TOen

differenTiëren: nieT Te dOen?

December 2007 • Nr. 180

Gratis naar ‘The Golden Compass’ - Ondernemer op school - 5 tips tegen faalangst - Win een weekend Ardennen


NIEUW ABC

Ergernis: Ik zit achteraan in de derde kleuterklas. De juf toont

drie letters van het alfabet: B, R en W. De kleuters herkennen

ze niet. Daarna toont ze drie andere letters: een haanrode K,

een kanariegele M en een vlamrode C. De kleuters herkennen

ze alle drie. Kraaiend van plezier kunnen ze er zelfs meteen

objecten, liedjes, figuren, verhalen en slogans aan koppelen.

Het zijn de K van Kellogg’s, de M van McDonald’s en de C van

Coca-Cola.

Verwondering: Dit spelletje gaat op in nagenoeg heel de wereld.

Het oorspronkelijke ABC als eerste kennismaking met taal

en teken is universeel vervangen door het ingehamerd KMC

van ontbijtgranen, hamburgers en frisdrank.

Verantwoordelijkheid: Wie zeven jaar is, heeft van zijn wakker

leven vaak al een vol jaar voor tv doorgebracht. De meeste

jongeren zien minstens 20 000 reclamespotjes per jaar. Die

pakken ons handig in, aangepast aan elke leeftijd: tot vier jaar

moet het cosy zijn (met tekenfilmfiguurtjes), vanaf vier wordt

het play (met avontuurlijke helden), vanaf acht vallen we voor

prestatie (bekende figuren als sportlui) enz. En altijd met het

sausje fun. Wie consumeert, lacht zijn witte tanden bloot van

puur plezier. Als we onze kinderen toch zo graag beschermen

tegen het kwaad van de straat, waarom leveren we hen dan als

ze binnen zitten zo kritiekloos over aan de pletwals van televisie

en reclame? “Ze mogen thuis soms uit de sinterklaasfolders

knippen wat ze graag willen”, zucht de juf. “Dat heet dan kiezen.

Maar als ze echt mogen kiezen, gaan ze voor: spelen met

papa, pannenkoeken bakken, stampen in plassen en fluiten in

het donker. Maar dat is niet te koop.” Wie leert hen bewust kiezen?

Wie wijst hen op de manipulatie, de trucs, de samenhang,

eerlijke handel en de waanzin van trends, merken of snel gewin?

Alles van waarde is weerloos. Maar ze bestaan: de alerte

en goed geïnformeerde, kritische ouders en leraren. Zij leren,

tegen de grote stroom in, onze kinderen de geletterdheid die

ze broodnodig hebben: het nieuwe ABC van Aandachtig en

Bewust Consumeren.

In Vlaanderen staat de K al even vaak voor K3

en de M voor Mega Mindy. Onze leerlingen

van 3 tot 18 jaar kritisch leren omgaan met

media en reclame is via de eindtermen een

taak van elke leraar. Maar wie is gewapend

tegen zoveel geweld? Een aanzet vind je bij

de verbruikersorganisaties www.oivo.be en

het Europees project consumentenopvoeding

www.e-cons.net

Hoofdredacteur Klasse

leo.bormans@klasse.be

Hartslag: 112

10

40


epOrTAGes

10

ruBrieken

“Dt-foUtEN zIjN oNvErmIjDElIjk”

“Ook al doe je nog zo je best, dt-fouten maakt iedereen”, zegt prof. Dominiek Sandra.

Maar correct spellen is ook een kwestie van attitude. Geven leerlingen er echt geen moer

meer om? En waarom willen we dan allemaal meer spelling in de les Nederlands?

40 DE jEUgD vAN toEN

“Hoezo, was de les dan al begonnen?” vraagt Josephine

(67). Samen met zestien andere opa’s en oma’s vervangt

ze voor één dag haar kleinkind. Generatieschok in de klas.

42 op hEt kErkhof vAN myDEAthSpACE

Op MyDeathSpace wandelen tienduizenden jongeren

in stilte rond. Ze rouwen om een vriend, een ouder, een

huisdier. Omdat tranen taboe zijn in de klas?

44 “hEB Ik vANDAAg Wéér toEzICht?”

Brandende vuilnisbakken, kussende koppeltjes, spiekers

en bloedneuzen... Dagelijks houden duizenden leraren

toezicht op school. Hoe erg dat is?

Het Nieuws ............................................................. 04

Help! ............................................................................ 16

Zeker Doen .............................................................. 17

46 hEt EtIkEt op DE lEErlINg IS grAtIS

Elke Vlaamse klas telt gemiddeld twee leerlingen die arm

aan geld zijn en arm aan kansen. Hoe rijk is het begrip op

school?

48 “DIffErENtIërEN mEt 27 lEErlINgEN...

komààN!”

“In de basisschool lukt het prima, maar waarom is

differentiëren zo moeilijk in het secundair onderwijs?”

mailt een leraar. Het antwoord komt uit onverwachte

hoek: de scheikundeles.

42 44

46 48

Praktijktips ............................................................. 50

Dialoog ....................................................................... 52

Speeltijd .................................................................... 54


4 HET nieuWs

“Ook kunst in de les wiskunde”

Ze leefde als God in Zuid-

Frankrijk, maar toen een

vriendin vroeg om haar

cursus over te nemen,

twijfelde Myriam Schmidt

niet: ”Het klikte tussen

mij en onderwijs en dat

is zo gebleven. Nu pendel

ik tussen de academie

van Borsbeek en de

Steinerschool in Berchem.

Het kunstzinnige in de

Steinerpedagogie is me

op het lijf geschreven.

Het is fijn om te zien hoe

kunst jonge mensen helpt

volwassen te worden.”

KLASSE • Nr. 180

1. kUNSt hoEft gEEN ApArt vAk

tE zIjN op SChool, hEt pASt

ovErAl IN

Toen we de Australische onderzoeker *

hoorden zeggen dat kunst zo afwezig

is in de Vlaamse scholen, dachten we:

‘Op dat punt zitten wij wel goed.’ Onze

leerlingen illustreren zelf de leerstof met

gedichten, klei, schilderwerk. Dat maakt

deel uit van hun leerproces. Ook in cognitieve

vakken, zelfs fysica en wiskunde,

is kunst vaak de invalshoek. Zelf poëzie

schrijven en de grote namen in de literatuur

ontdekken gaan hier samen. En als

een leerling niet kunstzinnig binnenkomt,

is dat dan geen mooie reden om

te ontwikkelen wat ontbreekt?

2. DoE oUDErS ErvArEN WAt hEt

IS om lEErlINg tE zIjN

Als ouders hun kind naar de Steinerschool

brengen, dan doen ze dat niet

zomaar. Bovendien engageren ze zich

om zelf nauw betrokken te zijn bij het

schoolleven. Tijdens ouderavonden

laten we papa’s en mama’s ervaren wat

hun kinderen doen: boetseren, zingen,

gedichten schrijven. Ze schrikken soms

van hun eigen talent, maar vooral van

wat hun kinderen allemaal leren. Zo

doen we in vaders en moeders tegelijk

de leerling ontwaken en de bewustere

ouder.

3. zoEk DE kUNStENAAr IN jEzElf,

hIj IS Er AltIjD

Elke mens heeft iets kunstzinnigs in

zich: muziek, plastische kunsten, taal,

tot de taal van de wiskunde toe... En dat

kunstzinnige verrijkt je, altijd. Onderwijs

is soms te cognitief, te abstract. In de

Steinerpedagogie staan denken, voelen

en willen naast elkaar. Dan kan je niet

naast de emotionele taal van kunst heen.

Studenten talen, architectuur, kleuterleider

of ingenieur die van onze school

komen, laten het soms horen: “Jammer

dat het creatieve nu zo weinig ruimte

krijgt in onze studie.”

* De Australische professor Anne Bamford onderzocht

hoe het met cultuureducatie is gesteld in

het Vlaams onderwijs: zie Klasse 179 en

www.cultuurenonderwijs.be

Op de COver

Elke maand zet Klasse een supergewone

collega op de cover, die via concrete

tips zijn of haar onderwijsvisie met jou

deelt. deze maand: kunstadept Myriam

Schmidt (45).


©

Bart Faingnaert

iedereen ZWemT GrAAG

Eline (7) houdt van zwemmen. Voor een

meisje met zware brandwonden is dat niet

evident. Eline begrijpt dat mensen even opkijken

als ze haar zien, maar niet dat ze haar

blijven aanstaren en nakijken. In Vlaanderen

komen er elk jaar negenhonderd brandwondenslachtoffers

bij.

www.verlegeensteen.be

©

Luc Daelemans

10 sTerren

Het aantal extra lestijden voor scholen met snel

groeiende kleuterklassen was bij de start van het

schooljaar al bijna dubbel zo hoog als begin vorig

schooljaar. 92 scholen kregen in totaal 585 lestijden

bij.

Met projecten rond brugfiguren, huiswerkbegeleiding

en taalachterstand proberen steden en gemeenten

een lokale dynamiek te creëren. Budget:

1,8 miljoen euro.

67 procent van de Belgische huishoudens bezit één

of meer pc’s. 60 procent van de Belgische huishoudens

beschikt over een internetverbinding, in 2005

was dit slechts 50 procent.

In de nabije toekomst worden er eindtermen aangepast.

Het gaat over eindtermen natuurwetenschappen

en het curriculum voor techniek (basisonderwijs

en eerste graad secundair), vreemde

talen en Nederlands (basis- en secundair onderwijs)

en de vakoverschrijdende eindtermen in de

drie graden van het secundair onderwijs.

Ongeveer 1 op 7 van de Vlaamse jongeren tussen 9

en 10 jaar oud heeft te kampen met overgewicht,

2 procent lijdt zelfs aan obesitas. Dat blijkt uit een

onderzoek van de KULeuven.

Fitnessbegeleider, hovenier, asbestverwijderaar ...

Dat zijn enkele van de 20 beroepen die zijn toegevoegd

aan de lijst van 34 beroepen waarvoor mensen

een ervaringsbewijs kunnen halen.

68 basisscholen, 15 secundaire scholen en 1 hogeschool

hebben het Milieuzorg op School-logo

behaald. Voor MOS werken leerlingen samen met

hun leraren, directie en schoolpersoneel aan verscheidene

milieuthema’s.

41 leraren basisonderwijs en 2 directeurs hebben

een stage Frans in Wallonië gevolgd. Op het programma:

technieken om hun lessen Frans te verbeteren,

oefenen om in de klas Frans als voertaal te

gebruiken en hun socioculturele kennis verruimen.

Het ministerie van Onderwijs en Vorming zal

voortaan informatie uitwisselen met de educatieve

uitgeverijen over onder andere de evolutie van de

eindtermen. Zo kunnen onderwijsdoelen sneller in

schoolboeken en educatieve software opduiken.

In zijn beleidsbrief 2007-2008 vraagt minister

Vandenbroucke om op elke sport van de onderwijsladder

grotere inspanningen te doen om kinderen

en jongeren meer uitzicht op succes te bieden.

lerArendireCT

Méér onderwijsnieuws? Abonneer je op de

elektronische nieuwsbrief lerarendirect of

lees het online op www.lerarendirect.be

KLASSE • Nr. 180

5


6 HET nieuWs

1 952

studenten haalden vorig academiejaar hun professionele bachelor

secundair onderwijs (status quo tegenover vorig academiejaar).

Deze studierichting is de grootste bacheloropleiding. Ook plaatsen

twee en drie zijn voor bachelors in het onderwijs: 1 532 studenten

haalden hun bachelor lager onderwijs (+6 %) en 922 studenten een

bachelor kleuteronderwijs (-9 %).

oNDErzoEk vAN DE mAAND

“Ondernemers zijn profiteurs en losers”

Drie Vlamingen op honderd richten een onderneming op of zijn dit van plan.

Geen enkel Europees land scoort lager. Nergens in Europa zijn er zo weinig

hoog gediplomeerden die een onderneming willen starten. Vlamingen

schuwen risico’s en wie failliet gaat, wordt vaak bestempeld als een ‘loser’.

Op school beperkt ondernemerschap zich vaak tot projecten en dat is niet

genoeg. Een nieuw rapport van de Koning Boudewijnstichting gaat op zoek

naar goede praktijken en doet voorstellen. Wat kunnen scholen, overheid en

bedrijven doen?

hoe komt het dat nogal wat vlaamse

scholen nog niet gewonnen zijn voor

ondernemerschapsonderwijs?

Wouter van den Berghe, auteur van

het rapport: “Waar neemt men risico’s,

maakt men op informele manier afspraken,

probeert men vaak nieuwe

methodes uit, durft men afwijken van

de platgetreden paden? Juist, in ondernemingen.

Maar in de scholen en

ook bij de overheid zie je ongeveer het

tegenovergestelde. Je zit hier dus met

een cultuurkloof. Bovendien hebben

ondernemers in Vlaanderen niet het

beste imago: een kwart van de Vlamingen

spreekt volgens een VRT-enquête

van profiteurs en losers. Nochtans

passen de doelstellingen van ondernemerschapsonderwijs

bijna volledig bij

de eindtermen.”

zijn scholen in andere Europese landen

daar meer mee bezig?

Wouter van den Berghe: “In Finland,

Schotland, Noorwegen, Ierland en

Spanje zit ondernemen in het leerplan.

In Oostenrijk is het zelfs een vak in de

beroepsscholen. In veel landen is men

nu de leerplannen aan het herzien om

ondernemerschap een betere plaats te

KLASSE • Nr. 180

geven. In Oostenrijk heeft men zelfs

praktijkbedrijven opgericht en Zweden

geeft jongeren praktijkkansen tijdens

de zomervakantie. Schotland ten slotte

wil in elke lagere school minstens twee

leraren die zijn opgeleid in ‘ondernemingsactiviteiten.’”

Waarom zouden we in vlaanderen

meer aan ondernemerschapsonderwijs

doen?

Wouter van den Berghe: “In landen

waar het volop gebeurt, zoals Schotland

en Noorwegen, stelt men vast

dat leerlingen hun persoonlijkheid

beter ontwikkelen, ze worden minder

schoolmoe, ze zijn zich beter bewust

van hun mogelijkheden en talenten.

Leraren krijgen de kans actieve werk-

en leervormen toe te passen en kunnen

hun creativiteit beter kwijt. Scholen

worden dynamischer, verhogen hun

beleidskracht en werken beter samen

met bedrijven, verenigingen en nonprofitorganisaties.”

Dat klinkt allemaal mooi, maar zijn daar

bewijzen voor?

Wouter van den Berghe: “Tal van studies

bewijzen dat ondernemerschaps-

onderwijs positieve effecten heeft:

Noorse leraren vinden dat leerlingen

beter problemen kunnen oplossen en

beter samenwerken. Duitse onderzoekers

stellen vast dat leerlingen beter

kunnen presenteren en het zakenleven

beter begrijpen. Een Zweeds project

toont aan dat leerlingen meer zelfvertrouwen

krijgen. En in het Spaanse

Asturië stelt men vast dat jongeren uit

kansarme milieus goed presteren en

meer zelfrespect en zelfvertrouwen opbouwen.

Miniondernemingen blijken

in tal van Europese landen een goede

onderwijsmethode te zijn. Enzovoort.”

Als we daar vandaag mee beginnen,

wordt het vlaamse onderwijs dus nog

beter.

Wouter van den Berghe: “Zeker,

maar bedenk wel dat de effecten van

ondernemerschapsonderwijs zich vaak

pas na vijf tot tien jaar laten voelen.”

“Ondernemend leren en leren ondernemen.

Pleidooi voor meer ondernemerschap in het

onderwijs” - Onderzoek in opdracht van de

Koning Boudewijnstichting. De hele studie staat

op de vernieuwde website van de stichting:

www.kbs-frb.be


vErENIgDE StAtEN

Grote bedrijven ‘herschrijven’ encyclopedie

Leraren die in de klas geregeld

met Wikipedia werken, zijn dubbel

gewaarschuwd. Virgil Griffith, onderzoeker

in het Santa Fe Institute

(VS) vermoedde al langer dat grote

bedrijven encyclopedische informatie

die met hun producten te maken

heeft ‘bijwerken’. Wikipedia is een

openbare online encyclopedie die

beheerd en gecontroleerd wordt

door zijn gebruikers. Griffith ontwikkelde

met ‘Wikiscanner’ (wikiscanner.

virgil.gr) software om veranderingen

op Wikipedia op te sporen en te meten

in welke mate de beschrijving van een

bedrijf door één van de medewerkers

ervan werd geretoucheerd. Hij noemt

als voorbeelden:


Bill Gates kon niet

stilzitten in de klas.

een medewerker van PepsiCo wist

op Wikipedia een tekst die allusie

maakt op de gevaarlijke effecten

van een product van de groep;




de eigenaar van SeaWorld (de

brouwerij Anheuser-Busch) verwijdert

een alinea over de slechte

behandeling van de orka’s;

de nummer één van de distributie,

Wal-Mart, censureert de teksten

over de povere lonen die zijn

medewerkers ontvangen;

petroleumhandelaar Exxon herschrijft

het relaas van de gezonken

Exxon Valdez in Alaska op een

meer positieve manier.

Ook Dell, Coca-Cola en Nestlé

zouden volgens Griffith artikels over

hun bedrijf hebben bijgewerkt. Het

Vlaams Onderzoeks- en Informatiecentrum

van de Verbruikersorganisaties

(OIVO) raadt leraren aan hun

leerlingen meerdere bronnen te laten

checken en kritisch met webinfo te

leren omgaan.

©

Joi / www.flickr.com

groot-BrIttANNIë

Adhd’ers zijn betere

ondernemers

Volgens Britse onderzoekers hebben

ADHD’ers veel kansen om goede ondernemers

te worden. Beiden hebben

een opvallende voorkeur voor de rechter

‘intuïtieve’ hersenhelft. Prof. David

Kirby en het ADHD-centrum van Surrey

halen beroemde voorbeelden aan.

Zo kon multimiljonair Richard Branson

(Virgin) op zijn achtste nog niet lezen:

doordat hij geen minuut kon stilzitten

in de klas pikte hij maar een fractie van

de leerstof op. Idem voor Bill Gates

en Donald Trump. Vandaag hadden

ze waarschijnlijk de ADHD-stempel

op zich gekregen. Toch bleken ze na

frustrerende schooljaren tot grootse

prestaties in staat. Kirby vraagt de

scholen zich meer op het potentieel

van hyperactieve leerlingen te richten.

“Onze kenniseconomie kan juist hun

onorthodoxe denkkracht niet missen”,

stelt hij.

NEDErlAND

vermoeide leerlingen

moeten bewegen

“Zeggen je leerlingen soms dat ze

geen zin hebben in lichaamsbeweging

omdat ze moe zijn?” Reden te meer om

ze tot bewegen aan te zetten. Uit Nederlands

literatuuronderzoek blijkt dat

vermoeide mensen altijd energieker

worden van regelmatige lichaamsbeweging.

Lichaamsbeweging verhoogt

de niveaus van energieverhogende en

stemmingsverbeterende neurotransmitters

zoals dopamine, noradrenaline

en serotonine. Volgens de Nederlandse

Norm Gezond Bewegen moeten volwassenen

vijf dagen per week minstens

een half uur lopen, fietsen of sporten.

Mensen met overgewicht, kinderen en

jongeren zouden per dag minimaal een

uur moeten bewegen. Vlaamse sportdeskundigen

suggereerden eerder al

om de twee uren lichamelijke opvoeding

op school te vervangen door een

halfuur lichaamsbeweging elke dag.

De overheid heeft daar voorlopig geen

plannen voor.

www.psychologiemagazine.nl

KLASSE • Nr. 180

7


8 HET nieuWs

hoofDDoEk

enkel voor islamleraren zegt raad van GO!

Binnen de scholen van het GO! mag

voortaan alleen de islamleraar nog een

hoofddoek dragen. De Raad van het

GO! nam deze beslissing na een Arrest

van de Raad van State. Die maakte

het ontslag ongedaan van een Brusselse

islamleraar die haar hoofddoek

niet uitdeed buiten de klas. Volgens

de Raad van State kan de Brusselse

GO!-school geen wetten opleggen

aan zijn personeel in verband met het

dragen van een hoofddoek. Volgens de

rechter moet de Raad van het GO! dat

voor al haar scholen doen. Die ging

na de rechterlijke uitspraak prompt

aan de slag en maakt in zijn beslissing

een onderscheid tussen leerlingen en

personeelsleden.

Over het dragen van religieuze symbolen

door leerlingen kan elke GO!school

autonoom beslissen, zolang

de school “het recht van elke leerling

op kwaliteitsvol en open onderwijs

zonder onderscheid en met eerbiediging

van zijn of haar opvattingen kan

realiseren.” Voor personeelsleden van

het GO! geldt dat zij geen religieuze

symbolen mogen dragen. Binnen de

islamlessen mag de leraar wél een

hoofddoek dragen. Ook daarbuiten

moet zij de hoofddoek niet afnemen,

behalve wanneer ze andere opdrachten

uitvoert waarbij zij aan waarden-

en kennis- of visieoverdracht doet.

Volgens Marc Laquière van de Federatie

van Marokkaanse Verenigingen

zal deze beslissing van de Raad van

het GO! leraren die de hoofddoek

willen dragen zeker niet aanmoedigen

om voor een loopbaan binnen het

onderwijs te kiezen: “De gevolgen van

een dergelijke houding zijn duidelijk.

Het is de zoveelste gemiste kans voor

de diversiteit binnen het lerarenkorps

en binnen het onderwijs, waar men

tegenwoordig de mond vol over heeft.

Er is blijkbaar niets veranderd voor de

leerlingen. Iedere school beslist zoals

in het verleden - via het schoolreglement

- of de leerlingen een hoofddoek

mogen dragen of niet. Vraag hierbij is:

wie neemt beslissingen in een school

en/of hoe komen beslissingen tot

stand.”

In het katholieke onderwijs is er geen

wettelijke behoefte om tot een eensluidende

visie op het dragen van een

hoofddoek door een personeelslid te

komen. “Dat is de autonomie van de

school”, zegt het VSKO. Binnen het

GO! hebben alle scholen hetzelfde

pedagogisch project. De katholieke

scholen ondertekenen een gemeenschappelijke

visie, maar voegen daar

hun eigen pedagogisch project aan

toe. Op die manier is elke katholieke

school dus verschillend.

StUDIEtoElAgEN

steeds minder in het secundair, steeds meer in het hoger onderwijs

Bijna 110 000 leerlingen en studenten

kregen vorig school- en academiejaar

een studietoelage van de Vlaamse

Gemeenschap. Iets meer dan 70 000

leerlingen kregen een gemiddelde

studietoelage van 168 euro, bijna

40 000 studenten ontvingen een beurs

van gemiddeld 1 493,59 euro. In het

secundair onderwijs is het aantal

leerlingen met een studietoelage al

vier jaar in dalende lijn, in het hoger

onderwijs hebben nog nooit zoveel

studenten een beurs ontvangen.

Vanaf 1 september 2007 gelden er

soepelere inkomensgrenzen voor het

KLASSE • Nr. 180

secundair onderwijs. Daardoor zullen

dus meer leerlingen recht hebben op

een studietoelage. Minister Vanden-

broucke voorziet bijna 84 miljoen

euro in het begrotingsjaar 2007, in

2006 was dat ruim 76 miljoen euro.

Aantal studietoelagen in het school- en academiejaar 2006-2007

Secundair onderwijs Hoger onderwijs

aan de ouders 70 526 34 680

gehuwde leerlingen 31 2 912

zelfstandige leerlingen 214 392

alleenstaande leerlingen 130 341

totaal toegekende 70 901 38 325

aantal aanvragen 98 366 54 427

©

Jeremy Higgs / www.flickr.com


Xtr StroNg

klasse lanceert nieuwe e-brief

Intermediairs die met kansengroepen

werken in onderwijs hebben zopas

hun nieuwe maandelijkse e-brief -

Klasse XTR STRONG - gekregen.

Concrete informatie, goedepraktijkvoorbeelden

én bruikbaar materiaal

moeten zorgcoördinatoren, GOK-leraren,

directeurs, graadcoördinatoren,

integratiewerkers e.a. ondersteunen

in hun werking met anderstalige ouders

en kansarmen op school.

De eerste e-brief bevat twaalf tips

om een eenvoudige brief te schrijven,

communiceren met pictogrammen,

prImEUr

Gratis werkmap pakt

leerstoornissen aan

Half november ontving elke

Vlaamse school de gratis werkmap

‘De computer, mijn surfplank bij

het leren’. De werkmap is het

werk van de vzw Die-’s-lekti-kus.

Ze bundelt technieken en simpele

stappenplannen om de computer te

gebruiken als een leerling ernstige

problemen heeft met lezen, schrijven

of spelling. Als je wil differentiëren

dus (zie ook de reportage in

deze Klasse, p. 48). De map is heel

concreet opgevat met tips, minicursussen,

lesfiches en wegwijzers.

Nog te veel jongeren met dyslexie

of een aanverwante stoornis moeten

deze ‘surfplank’ echter missen

en vallen uit de boot. Die-’s-lektikus

vzw ijvert voor het recht op

ICT-hulpmiddelen voor leerlingen

met leerstoornissen.

Download je gratis exemplaar via

www.letop.be

ouders die verteltassen maken op

school... Bovendien kunnen de intermediairen

elke maand een gratis ‘bus’

winnen naar een laagdrempelig initiatief

voor kansengroepen. In de eerste

e-brief: samen naar de voorleesweek.

Op dit moment telt het initiatief al

1 800 abonnees, vooral zorgcoördinatoren,

GOK-leraren, directeurs en

graadcoördinatoren… Daarnaast

mikt Klasse ook op de medewerkers

van organisaties als Vlaams Forum

voor Etnisch-Culturele Minderheden,

Vlaams Minderhedencentrum,

BEN X

“stuur leerlingen niet zomaar naar de film”

“Als leerlingen zomaar naar de

film ‘Ben X’ gaan kijken, kan dit

averechtse effecten hebben”, waarschuwt

Gie Deboutte van het Vlaams

Netwerk Kies Kleur tegen Pesten.

Gie Deboutte is vooral bezorgd om

de meer kwetsbare leerlingen. “We

vinden het weinig zinvol en zelfs

riskant als ‘Ben X’ zonder of met

weinig omkadering aangeboden

wordt”, schrijft hij in een mail aan

de hoofden van de onderwijskoepels

en –netten. “Daarom willen we

vanuit een oprechte bezorgdheid en

in heel dikke letters onderstrepen

dat de film niet meteen aanslaat bij

de leerlingen van de eerste graad

en bij deze leeftijdsgroep ook makkelijker

aanleiding geeft tot niet

bedoelde reacties (zeker als er op

geen enkele manier duiding wordt

gegeven).

Vlaams Netwerk van Verenigingen

waar Armen het Woord nemen, Huizen

van het Nederlands, provinciale

integratiecentra, stedelijke integratiediensten,

OCMW’s, Huizen van het

Nederlands, Centra voor Basiseducatie,

Schoolopbouwwerk, LOPs, Unie

van Turkse Verenigingen, Federatie

van Marokkaanse Verenigingen, Afrikaans

Platform…

Inschrijven op XTR Strong kan op

www.klasse.be/xtrstrong

Verder moeten scholen

die ’Ben X’ aanbieden aan

hun leerlingen er zich

rekenschap van geven

dat de film bijzonder

hard en confronterend is

voor leerlingen die zich

kunnen identificeren

met het hoofdpersonage

(gepeste leerling, leerling

die aan zelfmoord denkt,

leerling met autisme) of

met andere figuren in de

film. Voor deze bijzonder kwetsbare

groep moet alleszins worden voorzien

in de nodige opvang.” Volgens

Deboutte doen scholen er goed aan

op zoek te gaan naar werkvormen

(nabespreking, verwerking…) die

gericht zijn op de doelen die besloten

liggen in het pedagogische

project van de school en/of de

eindtermen rond sociale vaardigheden

(verwoorden van gevoelens

en gedachten; zich verplaatsen in

anderen, opkomen voor zichzelf en/

of anderen …)

“Zomaar eens naar de film gaan

en dan denken dat je als school je

leerlingen hebt gesensibiliseerd, is

een waanbeeld. Scholen streven het

best naar een duurzame en integrale

aanpak van pesten en geweld

op school.”

KLASSE • Nr. 180

9


10

KLASSE • Nr. 180


© David Madison/Corbis

dt-fouten

zijn gewoon onvermijdelijk

“Dt-fouten zijn onvermijdelijk”, zegt Prof. Dominiek Sandra

(Universiteit Antwerpen), “hoezeer je er ook op let.” Volgens

onderzoeker Els Hendrickx (K.U.Leuven) zijn dt-fouten vooral

een kwestie van attitude. En volgens onderzoek van de

Nederlandse Taalunie maken leerlingen van spelfouten niet

zo’n probleem. Hoe zwaar wegen d en dt in de klas?

Zijn spelfOuTen ZO erG dAT er in de lessen nederlAnds

Zeker nieT minder Tijd AAn mAG WOrden BesTeed?

heel erg

redelijk

erg neutraal

niet zo

erg

helemaal

niet erg

geen

mening

leraren 72 % 20 % 2 % 3 % 3 % 0 %

leerlingen 40 % 32 % 14 % 4 % 3 % 7 %

Burgers 66 % 23 % 5 % 3 % 3 % 0 %

De Vlaming is best gevoelig voor

spelfouten, slechts een kleine

minderheid vindt ze niet zo erg of

helemaal niet erg. De vraag werd

ook gesteld aan Nederlanders en

Surinamers, samen met Vlaanderen

lid van de Nederlandse Taalunie. Zij

volgen grotendeels de mening van

de Vlamingen. Opvallend: àlle Surinaamse

leraren (100 %) vinden spelfouten

heel erg. Van de Nederlandse

leraren vindt 85 procent spelfouten

heel erg. De Vlaamse leraren (72 %)

zijn dus nog het meest gematigd in

hun oordeel.

Vraag aan 765

Vlaamse leraren,

leerlingen en burgers

in het algemeen

in Taalpeil 2007,

onderzoek van de

Nederlandse Taalunie

(zie ook de bijlage in

deze Klasse).

KLASSE • Nr. 180

11


12

Luc Daelemans

©

hoe komt het dat leerlingen hun spelling verzorgen tijdens

de lessen Nederlands maar ertegen zondigen in andere vakken?

Waarom schrijven zelfs leraren en professoren dt-fouten?

“Dat ligt aan de werking van ons geheugen”, zegt prof. Dominiek

Sandra (Universiteit Antwerpen). Of dat een excuus is?

Dominiek Sandra:

“Wie op 14 jaar nog te

pas en te onpas dt-fouten

schrijft, heeft een taalkundig

probleem.”

KLASSE • Nr. 180

Acht jaar geleden kwam u al tot de verrassende

conclusie dat zelfs de beste spellers zonder het

te beseffen dt-fouten kunnen schrijven. Dat onderzoek

hebt u nu verfijnd.

Dominiek Sandra: “En onze conclusies van

toen staan als een huis. Dt-fouten zijn haast onvermijdelijk.

Dat komt door de manier waarop

ons brein werkt. We hebben allemaal een gigantisch

woordgeheugen, waarin we voortdurend

en onbewust alle woorden opslaan die we onder

ogen krijgen, dus ook alle mogelijke werkwoordvormen.

Nu komt de ene woordvorm in

het Nederlands veel vaker voor dan de andere

en precies dat beïnvloedt ons woordgeheugen:

vormen die we vaker tegenkomen, zitten beter

ingeprent en komen automatisch sneller boven.

Omdat herhaald vaker voorkomt in onze taal

dan herhaalt, lopen we meer het risico om hij

herhaald te schrijven dan ik heb het herhaalt. Bij

vormen met eenzelfde uitspraak zijn we dus geneigd

om de frequentste vorm op te schrijven,

het is haast een reflex. Door vervolgonderzoek

weten we nu ook dat als er een d in de stam zit,

die d zich altijd sterk opdringt in de derde persoon.

Fouten als hij houd komen dus vaak voor,

omdat de d in elke vorm van dit werkwoord

voorkomt (houd, houdt). Toch is het risico om

een fout te schrijven in de eerste persoon nog

groter als de vorm op dt heel vaak voorkomt. Zo

lees je vaker de fout ik wordt dan hij word.

Is de invloed van ons geheugen dan zo sterk?

Dominiek Sandra: “Absoluut. We hebben

bijkomende experimenten gedaan met werkwoorden

in de gebiedende wijs, zoals in Word

nu eens volwassen! In zulke zinnen komt geen

onderwerp voor. Hierdoor kan je bij de keuze

voor t, d of dt nog gemakkelijker misleid worden

door het vaak voorkomen van de ene of

de andere vorm. Ook hier komt de fout Wordt

nu eens volwassen! (in plaats van Word nu eens

volwassen!) dus geregeld voor. De invloed van

het woordgeheugen is daarmee bevestigd.”

Waarom schrijven leerlingen dan dikwijls fouten

als hij wastte of hij trachte? geen van beide vormen

zitten toch dik in ons geheugen, want het

zijn fouten.

Dominiek Sandra: “Met die vraag zaten we

ook in onze maag. Tot we ontdekten dat ons

woordgeheugen niet enkel gevoelig is voor

de frequentie van woorden maar ook voor de

frequentie van groepjes van letters. We redeneerden

als volgt: bij verleden tijden waarvan

de uitspraak eindigt op ste of chte zou er een

competitie kunnen ontstaan tussen twee lettergroepjes:

ste en stte (vergelijk waste en tastte)

of chte en chtte (vergelijk lachte en wachtte). Die

competitie zou sterker moeten zijn na de s-klank

dan na de ch-klank: het lettergroepje ste komt

in de verleden tijd immers vaak voor terwijl chte

slechts in een handvol werkwoorden voorkomt.

Bij de spelling van vormen met een dubbele t

in de verleden tijd zou die competitie meer

fouten als taste moeten veroorzaken dan fouten

als trachte. Onze voorspelling werd bevestigd.

Fouten zoals hij haktte zul je om dezelfde reden

weinig tegenkomen: lettergroepjes als ‘ktte’

komen in onze taal helemaal niet voor en zitten

dus niet te dringen in ons woordgeheugen.

Kortom, ons geheugen houdt nauwkeurig bij

hoe vaak we een werkwoord spellen en hoe we

dat doen, en het oefent een dubbele invloed uit:

één op woordniveau en een op het niveau van

lettergroepjes.”

Een leraar mailt ons: ‘De leerling die in mijn klas

de minste spelfouten maakt, woonde twee jaar

geleden nog in kosovo en sprak toen geen woord

Nederlands. ze maakt nochtans geen enkele

dt-fout.’

Dominiek Sandra: “Dat is erg interessant.

Haar geheugen bevat natuurlijk nog niet zoveel

woordvormen als dat van de doorsnee Vlaming,

waardoor zij er minder door beïnvloed wordt. Ik

vermoed dat zij de Nederlandse spellingregels

bovendien goed beheerst en ook voortdurend

bewust oproept en toepast. Allicht is dit ook de

reden waarom wij Engelse of Franse woorden

soms beter spellen dan een Engelsman of een

Fransman. Ons geheugen bevat minder Franse

en Engelse stoorzenders.”

We hoeven dus enkel de spellingregels goed te

kennen en toe te passen om ons geheugen te

slim af te zijn.

Dominiek Sandra: “Was het maar waar. Ons

geheugen roept sneller vaak voorkomende

werkwoordvormen op dan de spellingregels

die we moeten toepassen. Daardoor gaan we


twijfelen en fouten maken. Bijvoorbeeld

in langere, complexe zinnen of

als we vermoeid of niet geconcentreerd

zijn. Of zelfs als we geen zin hebben

bewust op onze spelling te letten. In

een aantal gevallen hebben spellers

daardoor geluk: omdat ze vooral die

werkwoordvormen schrijven die het

vaakst voorkomen, is de kans groot dat

ze juist zijn. Als je dat als leraar weet,

besef je waarom je leerlingen de ene

keer geen dt-fout maken en de andere

keer weer wel.”

maar leerlingen die de spellingregels

goed kennen, zullen automatisch toch

minder spelfouten schrijven.

Dominiek Sandra: “Het gaat niet

enkel om spellingregels kunnen verwoorden,

het gaat ook om een goed

grammaticaal bewustzijn. In het voorbeeld

Word nu eens volwassen! moet je

je ervan bewust zijn dat het werkwoord

in de gebiedende wijs staat en dat je

dus de stam van het werkwoord moet

nemen om de juiste vorm te schrijven.

Of je moet bewust de analogie kunnen

maken met een zin als Kom eens hier!

Bovendien is telkens regels oproepen

en toepassen in een spontane schrijfsituatie

niet vol te houden. We richten

ons dan namelijk vooral op de inhoud.

Daarom is het essentieel dat je je

schrijfwerk naleest, met je grammaticale

bril op. En ik vermoed dat leerlingen

dat wel eens vergeten of dat hun

grammaticaal bewustzijn niet sterk genoeg

is. Onderzoek in Engeland wijst

daar ook op: kinderen met een sterk

grammaticaal bewustzijn worden de

beste spellers. Maar om de grammatica

van een taal te beheersen, heb je een

groot abstractievermogen nodig en dat

hebben kinderen gemiddeld niet ver

genoeg ontwikkeld voor hun veertien

jaar. Hoe beter je de grammatica van

een taal kent en kan toepassen op concrete

zinnen, hoe beter je de druk van

het woordgeheugen kan compenseren.

Het woordgeheugen hoeft dus niet het

laatste woord te hebben.”

met andere woorden, als leerlingen op

hun veertien jaar nog continu dt-fouten

schrijven, dan hebben ze hun grammaticaal

bewustzijn niet voldoende ontwikkeld?

Dominiek Sandra: “Die kans is heel

groot, ja. Wie op die leeftijd nog te pas

en te onpas dt-fouten schrijft, heeft

een taalkundig probleem.”

Waarom schrijft de ene leerling meer

dt-fouten dan de andere, zelfs als ze allebei

de regels en grammatica kennen?

Dominiek Sandra: “Ervaren spellers

kijken hun werkwoordvormen nog

tijdens het schrijven na of ze doen dat

zeker achteraf. Ze reviseren hun werk.

Dat moet voor elk van ons een automatisme

worden. Een vijftienjarige

die veel dt-fouten schrijft, hoewel hij

de regels kent en kan toepassen, heeft

vermoedelijk nooit goed leren reviseren.

Dat verklaart waarom sommige

leerlingen wel hun best doen als ze een

dictee krijgen, maar de ene spelfout na

Waarom schrijven ze de ene

keer geen dt-fout en de

andere keer wel?

de andere schrijven tijdens een toets

fysica. Reviseren, hun werk nalezen,

leren kinderen grotendeels in het lager

onderwijs. Ze doen dat niet enkel voor

taal maar ook voor rekenen, denk aan

de negenproef. Maar ook dat reviseren

is een oefening die moet doorlopen tot

in het secundair onderwijs. En het is

voor ons allemaal een aandachtspunt

als we ons willen wapenen tegen de

druk van ons woordgeheugen om

reflexmatig te spellen. Maar de rol van

het woordgeheugen mag geen excuus

zijn om spellingregels systematisch te

negeren. Een verklaring is geen vrijgeleide.”

Sommigen wijzen erop dat de didactiek

faalt of dat onze spelling te moeilijk is.

Dominiek Sandra: “Als dat waar

was, dan zou niemand goed kunnen

spellen. Wel zijn kinderen met een

aanleg voor grammaticaal bewustzijn

in het voordeel, net zoals kinderen met

een hoog abstractievermogen wellicht

beter meetkunde- of fysicavraagstukken

kunnen oplossen. Maar ik geloof

ook dat er bij sommige leerlingen een

attitudeprobleem is. Je moet weten

dat je fouten schrijft en in welke omstandigheden

het belangrijk is om die

fouten te vermijden.”

hoe dt-fouten uitroeien

Hoe kunnen leraren de dt-fout uitroeien?

In Klasse nr. 107 geeft prof.

Frans Daems (Universiteit Antwerpen)

zeven tips:

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Laat alleen de leraar Nederlands

punten aftrekken voor spelfouten,

en dan nog enkel in dicteesituaties.

In alle andere situaties is het

risico op fouten maken groter.

Wijs leerlingen op fouten in hun

schriftelijke opdrachten. Dit is een

taak voor elke leraar.

Maak leerlingen gevoelig voor het

feit dat dt-fouten een sluipend gevaar

zijn voor iedereen.

Breng leerlingen een reviseerattitude

bij: bewuste controle van

schrijfwerk achteraf (vooral bij

gelijkklinkende woordvormen),

met expliciete aandacht voor de

regels.

Oefen leerlingen om gevaarvormen

te onderkennen, zodat in

hun geheugen alarmlampjes gaan

branden, zoals we bijna allemaal

ervaren bij het woord onmiddellijk.

Stap af van typische invuloefeningen

met enkel uitgangen (t,

d, of dt). Laat leerlingen volledige

werkwoordvormen schrijven in

een communicatieve context, met

verificatie achteraf.

Pas op met sommige bestaande

spellingtoetsen. Een toets die enkel

aangeeft dat een leerling fouten

maakt tegen de spelling van

de derde persoon enkelvoud zegt

niets over de onderliggende oorzaak

van die fout.

KLASSE • Nr. 180

13


14

Luc Daelemans

©

Leerlingen schrijven geen dt-fouten als ze erop

letten en ze letten erop als dat nodig is. “Het is een

kwestie van attitude”, stelt Els Hendrickx,

wetenschappelijk medewerker aan de K.U.Leuven.

Voor haar eindwerk peilde ze dieper naar de houding

van 80 leerlingen en 21 leraren tegenover dt-fouten.

Els Hendrickx:

“Eén leerling op vier vindt

de dt-regels lastig.”

KLASSE • Nr. 180

je hoort tegenwoordig wel vaker dat dt-fouten jongeren

geen moer meer kunnen schelen. klopt dat?

Els hendrickx: “Nee, ze bekijken dat van twee

kanten. In een informele context (sms, chat, een

kaartje naar huis ...) vindt 85 procent het niet

belangrijk om op spelling te letten. Maar in

formele contexten doet 95 procent zijn best om

geen dt-fouten te maken. Ook op school. Er is

wel een verschil: tijdens de lessen Nederlands

let 88 procent op d en dt, tijdens andere vakken

slechts 47 procent. Daarnaast vinden jongeren d

en dt niet echt moeilijk. Slechts een kwart vindt

de regels lastig en slechts één op acht denkt dat

hij ze slecht kan toepassen.”

vinden jongeren dt-fouten dan niet erg? In de samenleving

wordt daar toch stevig op gehamerd.

Els hendrickx: “In een formele context vinden

ze dat een dt-fout een slechte indruk geeft

en sommigen zijn er ook wel beschaamd over.

Jongeren beseffen dat je beter geen dt-fout

schrijft in een sollicitatiebrief. Als er in een

reclamefolder een dt-fout opduikt, vindt liefst

69 procent dat die reclame onbetrouwbaar is.

Maar een dt-fout associëren met luiheid, domheid

of slordigheid doen maar weinig jongeren.

Ten slotte vinden meisjes dt-fouten vermijden

belangrijker dan jongens. Leerlingen uit het

algemeen secundair onderwijs (aso) vinden dat

ook, vergeleken met leerlingen uit het technisch

secundair onderwijs (tso).”

vinden ze het erg dat leraren veel punten aftrekken

voor een dt-fout?

Els hendrickx: “Driekwart vindt het rechtvaardig

dat de leraar Nederlands daar punten

voor aftrekt, zolang daar niet mee overdreven

wordt. Van andere leraren aanvaarden jongeren

helemaal niet dat ze punten aftrekken voor

een dt-fout. Dat hoort volgens hen niet bij de

vakinhoud. Overigens blijven jongeren zelf erg

streng: 70 procent zou liever een kandidaat

aanwerven die geen dt-fout maakt.”

over naar de leraren. mogen we veronderstellen

dat zij heel gevoelig zijn voor dt-fouten?

Els hendrickx: “Zeker, maar tso-leraren

algemene vakken en enkele aso-leraren Nederlands

relativeren in mijn onderzoek toch wel

het belang van de dt-fout. Leraren die daar heel

streng op zijn, zetten hun houding niet altijd

om in de praktijk en dt-fouten worden volgens

mijn gegevens niet altijd en nooit echt zwaar

bestraft. Natuurlijk zullen leraren alles doen om

zelf dt-fouten te vermijden: in formele contexten

vindt bijna elke leraar dat belangrijk. Maar

in informele contexten zakt dat tot ruim de

helft. Leraren vinden het wel allemaal belangrijk

dat leerlingen in alle schoolvakken zonder

dt-fouten schrijven.”

hoe reageren de leraren uit uw onderzoek op

dt-fouten bij leerlingen?

Els hendrickx: “De helft bestraft ze, de andere

helft niet. Bovendien worden dt-fouten

niet zo zwaar bestraft als men overal aanneemt:

sommigen trekken minder dan een half punt af,

ruim de helft een half punt, een derde één punt.

Van de leraren Nederlands bestraft drie kwart

dt-fouten altijd. Dat zijn dan alle tso-leraren en

de helft van de aso-leraren Nederlands. Alle leraren

duiden dt-fouten van hun leerlingen aan,

maar merkwaardig in mijn onderzoek is dat

geen enkele leraar er zelf in slaagt àlle dt-fouten

in toetsen en taken aan te duiden.”

vinden leraren dat leerlingen meer dt-fouten

schrijven dan vroeger?

Els hendrickx: “Ze zijn pessimistisch. Slechts

één op drie vindt dat de leerlingen de spellingregel

goed beheersen. Vier leraren op vijf met

minstens tien jaar ervaring vinden dat leerlingen

meer dt-fouten maken dan vroeger. Jammer

genoeg bestaat er geen enkel onderzoek dat dit

hard maakt, het blijft bij indrukken. Leraren

denken vooral dat geen enkele leerling vandaag

zijn best doet om op dt-spelling te letten.”


Floresco Productions/Corbis

©

Waaraan ligt het dat leerlingen zoveel

dt-fouten schrijven?

Els hendrickx: “Het is vooral een

kwestie van attitude: de context

bepaalt of leerlingen werkwoorden

correct willen spellen of niet. In een

formele context lukt het best. Daar ligt

het dus niet louter aan een falende didactiek,

de moeilijkheidsgraad van de

regels, een algemene normvervaging,

onwetendheid of andere invloeden.

Jongeren kunnen correct spellen, maar

vinden dat niet altijd nodig. Die wisselende

attitude rond d en dt vinden we

ook terug in de samenleving, jongeren

volgen dus gewoon de weg van de

volwassenen. Zolang de attitude wisselt

en men zich bewust is van fouten,

kunnen we niet spreken van taalverloedering.”

Wat valt daaraan te remediëren?

Els hendrickx: “Aso-meisjes vertonen

onterecht faalangst en onzekerheid

over d en dt, zij verdienen veel meer

positieve feedback. Aso-jongens en

tso-leerlingen moeten bewuster worden

gemaakt van hun fouten, omdat

ze hun spellingniveau te hoog inschatten.

Verder moeten leraren Nederlands

dt-fouten in schrijfwerk vooral consequent

sanctioneren. Bij andere vakken

dan Nederlands kan er een cijfer

komen voor inhoud en een cijfer voor

taal, maar de inhoud moet wel blijven

primeren in het totaal. En allicht is er

niets tegen een korte dt-opfrissing in

het begin van elk schooljaar.”

heeft de spellingchecker correct

spellen minder belangrijk gemaakt?

Vlaamse en Nederlandse leraren vinden dat er meer spelling en

grammatica in het vak Nederlands moet zitten, maar voor de

leerlingen hoeft dat niet. In Taalpeil 2007 legt de Nederlandse

Taalunie het vak Nederlands op de dissectietafel. Twee andere

opvallers uit het onderzoek:

mOeT de spellinG vAn heT nederlAnds veel meer AAndAChT krijGen

in heT OnderWijs?

absoluut

misschien

wel neutraal

eerder

niet

helemaal

niet

geen

mening

leraren 51 % 22 % 16 % 8 % 3 % 0 %

leerlingen 14 % 20 % 47 % 9 % 4 % 6 %

Burgers 50 % 20 % 23 % 3 % 3 % 1 %

Vraag aan 765 Vlaamse leraren, leerlingen en burgers in het algemeen in Taalpeil 2007.

Leerlingen nemen een opvallend

neutraal standpunt in over meer

of minder aandacht voor spelling

in de les. De vraag werd ook voorgelegd

aan Nederlanders en Surinamers.

Daaruit blijkt vooral veel

eensgezindheid. De enige twee

opvallers zijn de Vlaamse leerlin-

absoluut

misschien

wel neutraal

gen, die veel meer dan Nederlandse

en Surinaamse leerlingen

een neutraal standpunt innemen,

en de Surinaamse leerlingen, van

wie 44 procent absoluut vindt dat

er meer spellingonderwijs moet

zijn.

is kunnen spellen dOOr de kOmsT vAn COmpuTer en spellinGCheCker

minder BelAnGrijk GeWOrden?

eerder

niet

helemaal

niet

geen

mening

leraren 6 % 14 % 3 % 20 % 57 % 0 %

leerlingen 11 % 20 % 22 % 23 % 17 % 7 %

Burgers 13 % 14 % 8 % 24 % 41 % 0 %

Vraag aan 765 Vlaamse leraren, leerlingen en burgers in het algemeen in Taalpeil 2007.

Meer dan volwassenen vinden

leerlingen dat de spellingchecker

correct kunnen spellen minder

belangrijk heeft gemaakt, terwijl

vooral de leraren het hier niet

mee eens zijn. De vraag werd ook

voorgelegd aan Nederlanders

en Surinamers. Nederlanders en

Vlamingen denken er ongeveer

hetzelfde over, maar Surinamers

bekijken dit anders: zo is een

kwart van de leerlingen ervan

overtuigd dat de spellingchecker

correct kunnen spellen minder

belangrijk maakt. Ook Surinaamse

burgers (27 %) denken er zo over.

De Vlaamse leerlingen vinden van

de drie landen het minst dat de

spellingchecker zo’n grote invloed

heeft.

KLASSE • Nr. 180

15


16

HELP!

help!

Je hebt een vraag, een praktisch

probleem in de klas of lerarenkamer,

een knoop waar je maar niet

uitkomt? Of je hebt uit ervaring

een leuk weetje of stappenplan

voor je collega’s en wil dat graag

in deze HELP!-rubriek? Stuur een

mailtje (onderwerp HELP)naar

redactie.leraren@klasse.be of zoek

en help elkaar op www.klasse.be/

leraren

“lien krast zichzelf. Wat nu?”

Dat mag. Er bestaat een lijst van

zoogdieren die je ‘wettelijk’ mag houden

in de klas. Bij elk dier op de lijst

zijn aandachtspunten voor scholen

opgenomen: is het dier kindvriendelijk,

heb je een gesloten of open kooi

nodig, ruik je het dier ... Je kan je

“Elke is me komen vertellen dat haar beste vriendin, Lien, zichzelf

krast. Ze maakt zich ongerust. Wat doe ik?” (Lieve K.)

Zeg Elke dat je blij bent dat ze dat

nieuws komt melden. Dat Lien

waarschijnlijk niet goed in haar vel

zit. Vraag haar of ze Lien wat kan ondersteunen

en stimuleren om er met

een leraar of het CLB over te praten.

Zeg ook dat je het probleem opvolgt.

Probeer intussen Liens vertrouwen

te winnen. Geef haar een signaal dat

je er bent: “Lien ik maak me wat ongerust

over jou, scheelt er wat?” Als

het gesprek over krassen gaat, hou

dan rekening met de volgende tips:

KLASSE • Nr. 180

Illustraties: Koen Fossey

©

“mag een klasdier?”

“Mijn leerlingen zouden graag

een ‘klasdiertje’ houden.

Mag dat?” (Iris B.)

1. Focus niet te zeer op de wonden.

Vraag wel naar de boodschap

achter het krassen: “Gaat het niet

goed met jou?” Schat in hoe ernstig

de situatie is.

2. Laat ze een zelfonderzoek starten.

Wanneer krast ze, in welke

omstandigheden, wat voelt,

denkt ze dan? En wat voelt ze na

het krassen?

3. Beloof niet dat je dat krassen geheim

zal houden. Overleg samen

welke stappen je kan/mag zetten.

Waar neemt het CLB over? Breng

je de directie op de hoogte? Ken

je eigen grenzen.

4. Zoek samen naar alternatief gedrag.

Wat kan ze doen als ze de

drang voelt om te krassen: sporten,

muziek, gsm’en met een

vriendin, yoga...

5. Ga op zoek naar de oorzaken:

pesten, overdreven faalangst,

zwak zelfbeeld... Zoek met Lien

en het CLB naar een oplossing.

Bekijk in opvolggesprekjes hoe het

met Lien gaat. Vraag niet telkens om

de wonden te tonen. Spreek af dat

je mes en passer uit het schooletui

haalt.

Meer lees je in de Eerste Lijn over zelfverwonding

www.klasse.be/kvl/158/57

door die lijst laten inspireren, maar

de veiligheid van je leerlingen en het

welzijn van het dier moeten uiteraard

je eerste bekommernissen zijn.

Download de lijst via www.dehelix.be/dehelix/

vergroening/ondersteuning.htm#soorten

“ik kAn dAT nieT”

Eén kind op tien lijdt aan faalangst.

En ook al leggen ouders en leraren

niet te veel druk op de schouders

van die kinderen, toch blijven ze

zeggen: “Ik kan dat niet”. Negatieve

gedachten van een leerling

ombuigen is moeilijk. Misschien

helpt dit positief denklijstje voor

faalangstige kinderen?

Meer over faalangst en hoe je dat in

de klas en op school aanpakt lees je in de

Eerste Lijn www.klasse.be/ouders/help.

php (klik op ‘faalangst’ en dan bij verwante

pagina’s op ‘Ik kan dat niet’)

mijn spiekbriefje

1. Ik heb gisteren mijn les

geleerd.

2. Als ik rustig ben, kan ik

beter antwoorden.

3. Als ik diep ademhaal, kan

ik me meer herinneren.

4. Iedereen maakt fouten,

ook mijn ouders en de

leraar.

5. Als ik een fout maak, kan

ik ze later wel verbeteren.

Ik leer eruit.


zekerdoen

Acties

Algemeen

BAsis exclusief

zaterdag 15 december

secundAir exclusief


18

drie boeKen, drie filMs?

‘The Golden Compass’ is het eerste deel van ‘His Dark Material’, de prijswinnende

trilogie van de Britse schrijver en ex-leraar Philip Pullman, die al

zijn boeken schrijft in zijn tuinhuisje.

Pullmans meest merkwaardige vondst is wel de daemon, die aan elke mens

gebonden is. In zijn fantasywereld gaat elke mens met een sprekende geest

door het leven die de menselijke ziel voorstelt, en dat in de vorm van een

dier. Deze daemons zijn onafscheidelijk van de mens tot wie ze behoren

maar ze hebben elk ook hun eigen persoonlijkheid. De band tussen mens

en daemon is uitermate krachtig, hem missen zou een mens vreselijk verminken.

Reden te meer om er niet luchthartig mee om te springen…

Chris Weitz regisseerde eerder ‘About a Boy’ en ‘Down to Earth’. Nu gaat

hij dus de fantasytoer op. In de hoofdrollen van ‘The Golden Compass’ herken

je onder meer Nicole Kidman, Eva Green, Daniel Craig en Sam Elliot..

Producent New Line heeft iets met fantasy, want enkele jaren geleden zorgde

het bedrijf er al mee voor dat ‘Lord of the Rings’ op het scherm kon.

Waar vind je Meer inforMatie?

Alle informatie over de inschrijvingen verlopen via www.lerarenkaart.be.

Informatie over de film, foto’s, trailers en downloads vind je op

www.thegoldencompass.com

ZEKER DOEN • Nr. 180

ACTIE

Met Klasse naar the Golden CoMpass

In een wereld die erg op de onze gelijkt maar toch wonderbaarlijk verschillend is, verdwijnen kinderen op mysterieuze

wijze en overheersen angst en spanning. Wanneer Lyra’s vriend Roger verdwijnt, gaat ze samen met haar

daemon Pan op zoek naar hem. De zoektocht van Lyra brengt haar naar het gure Noorden, waar gigantische gepantserde

ijsberen oorlog voeren, waar heksen door de bevroren lucht vliegen en waar een groep wetenschappers

verschrikkelijke experimenten uitvoert. Een gouden kompas kan het evenwicht tussen goed en kwaad herstellen,

maar er is maar één mens uitverkoren om dat kompas te bezitten. En laat dat nu net Lyra zijn… Hoe dit afloopt?

Noteer zaterdag 15 december (10 uur) in je agenda, want duizend leraren kunnen met partner of collega de

nieuwe fantasyfilm ‘The Golden Compass’ gratis bekijken in een Kinepolisbioscoop in de buurt.

hoe sChrijf je in voor deze aCtie?

De filmvisies van The Golden Compass zijn gratis voor de leraar met partner

of collega. Hoewel het een gezinsfilm is, is deze actie niét bedoeld

voor andere vergezellende gezinsleden. Dat wordt streng gecontroleerd.

Inschrijven doe je elektronisch. Surf vanaf vrijdag 30 november om 12 uur

naar www.lerarenkaart.be en vul het virtuele formulier in. Duid je voorkeurdatum

en Kinepolis-bioscoop aan: Gent, Brussel, Hasselt, Kortrijk of

Antwerpen. Je ontvangt per kerende mail een bevestiging. Druk deze mail

af, breng hem mee en leg hem, samen met je lerarenkaart, voor aan het

onthaal. Als je wordt uitgenodigd, kom je ook. Goede afspraken maken

goede vrienden.


top seCret

Infiltreer in de verborgen wereld van geheim agenten en leer de kneepjes

van hun vak.

Vijanden bespioneren, vingerafdrukken nemen, gecodeerde boodschappen

ontcijferen, een brandkast kraken... Het kan allemaal bij Technopolis ® . In

de nieuwe thematentoonstelling TOP SECRET probeer je zelf de spionagesnufjes

uit. Spionage past verbazend goed de wetenschappelijk kennis

toe. De Oost-Duitse Stasi-technieken krijgen een aparte behandeling: een

kunstarm met ingebouwd pistool, een condoom met wurgdraad, een pijp

met springstof… Blikvanger is de replica van de BMW uit de James Bond

film ‘Tomorrow never dies’. Een auto volgepropt met slimme trucs, waarmee

James Bond zich steeds kreukvrij uit de meest benarde situaties wist

te redden.

‘TOP SECRET’ - tot 1 juni - Technopolis ® - Technologielaan - 2800 Mechelen -

015 34 20 00 - www.technopolis.be/Topsecret - gratis met lerarenkaart

WalGen of sChaterlaChen?

Mening één: ‘Heerlijke tentoonstelling, eindelijk eens iets wat een

museum uit zijn voegen laat barsten, dat onze cultuur dissecteert, de

perverse indoctrinatie van onze beeldcultuur verduiveld goed in beeld

brengt. Heerlijk. Doe zo voort S.M.A.K., let the beast go...’

Mening twee: ‘Om ziek van te worden! Ik werd duizelig van al die videobeelden

door elkaar! Ik moet toegeven dat ik sommige dingen wel grappig

vond. Je moet openstaan voor die dingen zeggen ze dan. Tja, zij liever

dan ik!’

Waar Paul McCarthy ook komt, controverse is zijn deel. De directe en

confronterende aanpak van zijn installaties, sculpturen en tekeningen laat

weinig heel van de westerse maatschappij. ‘Head Shop/Shop Head’ toont

werk uit de periode 1966-2006. Speciaal voor de tentoonstelling in het

S.M.A.K. maakte Paul McCarthy ook nieuw werk.

‘Head Shop/Shop Head’ - tot 17 februari - Stedelijk Museum voor Actuele Kunst

S.M.A.K. - Citadelpark - 9000 Gent - www.smak.be - korting op vertoon van je

lerarenkaart

Leraren kunnen ook gratis vooraf een kijkje nemen en/of een documentatiemap

aanvragen via reservaties.smak@gent.be

KORTING

speelGoedMuseuM

Toen zakenman Joel Glickman zich te pletter verveelde op een bruiloftsfeest,

bedacht hij een nieuw soort speelgoed. De gekleurde staafjes die

je in elkaar klikt en waarmee je honden en robots bouwt, maanlanders en

achtbanen, bulldozers en duikboten, heten K’NEX. Vijftien jaar na de saaie

bruiloft viert het Mechelse Speelgoedmuseum deze verjaardag met een

tentoonstelling.

Al spelend ontdekken de kinderen technologische snufjes als het tandwiel,

het hellend vlak, de katrol en de hefboom. ‘Gevorderden’ leren hoe ze uit

licht energie halen of programmeren K’NEX-systemen met de computer.

Het spelatelier voor scholen, vooral bedoeld voor het vijfde en zesde leerjaar

lager, is daar speciaal op gericht. Met foto’s zoeken de leerlingen in

de tentoonstelling naar constructies met hefbomen, katrollen, wiel met as.

De verslaggever van ieder groepje legt de werking van de toestellen uit.

‘K’NEXen, K’NEXte, geK’NEXt’- tot 10 februari - Speelgoedmuseum -

Nekkerspoelstraat 21 - 2800 Mechelen - 015 55 70 75 -

www.speelgoedmuseum.be

korting op vertoon van de lerarenkaart

© Speelgoedmuseum

GRATIS

KORTING

W!N

hanG de Wereld in je Klas

De Wereldkalender van 11.11.11 overbrugt in woord en beeld duizenden

kilometers. Panoramische foto’s laten je kennismaken met mensen

uit het Zuiden. Het jaarthema voor 2008 is ‘werk’. Extra informatie over

de foto’s vind je op de achterzijde. Met de kant-en-klare én vernieuwde

lesbrief Wereldreis breng je de ‘foto-van-de-maand’ tot leven in verschillende

lessen. Voor elke graad van het lager onderwijs zijn er bovendien

werkbladen. Info over kalender en de lesbrief vind je op www.11.be/winkel

of bel 02 536 11 22.

11.11.11 vzw - Vlasfabriekstraat 11 - 1060 Brussel - www.11.be/winkel -

kalender: 15,50 euro + verzendingskosten (5+1 gratis) -

1+1-formule: 30,50 euro + verzendingskosten

Win een ‘1+1-formule’: wereldkalender en lesbrief Wereldreis (30,50 euro).

Surf naar www.lerarenkaart.be en vul het wedstrijdformulier in (link op de startpagina,

‘gelezen in klasse’).

ZEKER DOEN • Nr. 180

© Technopolis

19

Acties lerArenkAArt


20

©

Würth collectie - Anselm Kiefer

brenG leven in het stilleven

Er was een tijd dat het stilleven een zoutpot, een citroen en/of een

levensloze forel voorstelde. In de moderne kunst is het doodgewaande

genre weer springlevend. Emil Nolde, Marc Chagall, Andy Warhol, Max

Beckmann, Georges Braque, Robert Jacobson en Roy Lichtenstein zijn enkele

van de 30 kunstenaars die deze heropstanding bewijzen in Kunstforum

Würth (Turnhout).

‘De stille dialoog’ is opgebouwd rond het centrale thema van het stilleven.

Schilderijen, sculpturen en objecten geven de veelzijdigheid van het

stilleven in de twintigste eeuw gestalte. Onconventionele stijlvormen en

materialen kruiden met een portie ironie de wereldaanschouwing en het

waardesysteem van de onzekere moderne mens.

De stille dialoog - tot 10 februari - Kunstforum Würth - Everdongenlaan 29 -

2300 Turnhout - www.wurth.be - gratis met lerarenkaart

ZEKER DOEN • Nr. 180

GRATIS

W!N & GRATIS

traaG KijKen, anders KijKen

Soms zie je het meteen. Soms moet je geduld oefenen en wat langer kijken.

Zeker bij kunstwerken. Marina Yee maakte naam als modeontwerpster.

Maar omdat alles in de mode snel moest gaan, nam ze haar toevlucht

tot kunstinstallaties. De tentoonstelling ‘Slow’ in Kunstencentrum Z33

(Hasselt) neemt je mee naar een wereld waar je alleen iets ziet als je traag

en anders kijkt.

Paars overheerst op het scherm. Gebeurt er wel iets? Als je geduldig blijft

kijken, merk je beweging. Het paars is het gevolg van een bepaalde lichtinval.

Het beeld zoomt uit en je ontdekt dat de wind met de blaadjes van

een boom speelt. Van detail en zoom naar volledig beeld. Spelen met licht

en schaduw. Alle installaties van Marina Yee zijn mysterieuze filmpjes die

leren dat traag kijken mooie ervaringen oplevert.

De tentoonstelling toont verder werken van onder andere Luc Tuymans, Ann

Veronica Janssens, Léon Spilliaert, Hans Wuyts… De les uit de installaties

van Marina Yee indachtig: als je traag en met al je zintuigen kijkt, ontdek je

veel meer in deze werken.

‘Slow. Anders kijken’ tot 10 februari - gesloten op maandag - Kunstencentrum Z33 -

Zuivelmarkt 33 - 3500 Hasselt - www.z33.be - gratis toegang

eduCatief aanbod

Zap33, het educatieve luik van Kunstencentrum Z33, heeft een leuk aanbod

voor klassen:

• Voor alle leeftijden is er een geleid bezoek. Op de inleiding volgt een

interactief bezoek. Elke deelnemer krijgt als aandenken een zapknoop

(een stukje expo om op te spelden) en een ‘glazen oog’. (1 uur,

20 euro per groep van max. 20 leerlingen)

• Tijdens een workshop maken 10- tot 14-jarigen een caleidoscoop,

een filmpje, een grote mobiel. Of ze fotograferen reacties in de straten

van Hasselt. Dit is ‘anders kijken’ in de praktijk. Camera, foto’s, papier,

folie, aquarel en pastel zijn de werkobjecten. De workshop volgt op

de rondleiding. (2.30 uur inclusief rondleiding, 40 euro per groep van

max. 20 leerlingen)

Een klasbezoek reserveer je min. twee weken op voorhand: zap33@z33.be

of 011 29 59 60. Leraren die een bezoek reserveren, krijgen de digitale

lesmap ‘Zapmap’ met extra opdrachten en invalshoeken.

Win

Vijf leraren winnen een rondleiding met workshop voor hun klas. Mail naar

zap33@z33.be met als onderwerp ‘actie Klasse’. Vermeld in je mail: naam

van je school, leerjaar/leeftijd van de leerlingen, datum en uur voor de

rondleiding met workshop. Traag maar trefzeker haalt de onschuldige hand

vijf winnaars uit de mailbox. Die leraren krijgen een bericht retour.


leer iMproviseren

KORTING

de Kunst van het iMproviseren

Hoe speel je een scène als je niet meer krijgt dan een titel? Hoe maak je

een goed verhaal zonder vaste tekst, vooraf uitgedachte plot, decor of kostuum?

De Belgische Improvisatie Liga leert het jou. In vier sessies van elk

tweeënhalf uur (gespreid over 2 of 4 dagen) krijg je de basisbeginselen van

associëren, accepteren, opstarten van een scène en personages bouwen.

Je kan de technieken gebruiken in het toneel, maar ook in het dagelijkse

leven. Ze maken je assertiever en creatiever. Voorkennis van theater is niet

nodig. Als leraar krijg je 25 procent korting.

De eerstvolgende sessies:

• 4, 5, 7 en 8 februari (krokusvakantie), telkens van 20 tot 22.30 u,

in Het Werkhuys, Zegelstraat 13, 2140 Borgerhout

• 1 en 2 maart (weekend), telkens van 11 tot 17.30 u,

in Theater Tinnenpot, Tinnenpotstraat 21, 9000 Gent

• 25 en 27 maart, 1 en 3 april (paasvakantie),

telkens van 20 tot 22.30 u, in Het Werkhuys Borgerhout

• 8, 9, 15 en 18 april, telkens van 20 tot 22.30 u,

in CC Strombeek, Gemeenteplein, 1853 Grimbergen

Leraren betalen 60 (i.p.v. 80) euro. Meer informatie opvragen en

inschrijven kan via Jeroen Van Dyck, info@bil.be of 0474 53 64 78 -

www.bil.be.

iMproviseren voor KlasGebruiK

Hoe buig je een negatieve sfeer in een klas om? Hoe ga je om met ‘moeilijke’

leerlingen? Je houding, gezichtsuitdrukking en reacties bepalen de

relatie met je leerlingen. Improvisatietechnieken kunnen gevat en efficient

op negatieve impulsen inspelen. De Belgische Improvisatie Liga (BIL)

toont hoe. Op 26 en 27 april (telkens 11-17.30 u) tijdens de ImproClass in

Theater Tinnenpot - Tinnenpotstraat 21 - 9000 Gent. De ImproClass is een

speciale opleiding voor leraren.

Kostprijs voor leraren: 60 euro (misschien krijg je van je directeur wel een tussenkomst)

- inschrijven of meer info opvragen? Bel Jeroen Van Dyck op 0474 53 64 78

of mail naar info@bil.be.

GRATIS

bij-buurten op het Kiel

In het Antwerpse openluchtmuseum Middelheim kan je tot 2009 gratis

gaan kijken naar vijf originele kunstwerken. Leerlingen van het Stedelijke

Polytechnisch Instituut Antwerpen (SPIA) maakten ze voor het project ‘Bijbuurten

op het Kiel’. Vakleraren en kunstenaars werkten eraan mee. Dit

kunstproject slaat een brug tussen allochtonen, kansarmen en kunst.

www.middelheimmuseum.be - www.spia.be - gratis toegankelijk

GRATIS

Kleur oM te overleven

Hoe belangrijk is kleur voor dieren of planten? Bloemen lokken insecten met

heldere kleuren en stellen zo de bestuiving veilig. Salamandermannetjes

tooien zich in de paartijd met felle kleuren. Met een geel en zwart gestreept

lijf verwittigt de hommel dat hij steekt. Het lieveheersbeestje schrikt zijn

natuurlijke vijanden af met rood en zwart. Want rood en zwart, dat smaakt

slecht. Slangen ritselen gecamoufleerd door gras of zand.

Zowel rover als prooi gebruiken kleur. De tentoonstelling ‘Kleur om te overleven’

in NEC De Vroente (Kalmthout) toont hoe kleur de overlevingskansen

van dieren en planten beïnvloedt. De educatieve activiteiten zijn vooral

gericht op 4- tot 12-jarigen.

‘Kleur om te overleven’ - tot 22 februari in NEC De Vroente - Putsesteenweg 129 -

2920 Kalmthout - www.devroente.be - gratis toegankelijk

©

MAC’s

GRATIS

doe Mee aan de robotWedstrijd

Met de Belgische Trofeeën voor Robotica kunnen jongeren van 8 tot 18 jaar

de wereld van de wetenschappen op een heel originele manier ontdekken.

De opdracht: bouw een telegeleide robot en laat hem tijdens de finale

met andere schoolteams opdrachten uitvoeren. Naast het plezier om je

project in team tot een goed einde te brengen, staat ook nog eens de titel

van Belgisch juniorkampioen robotica op het spel (finales in het PASS, op

12 en 13 april 2008). Het animatieteam begeleidt je. Inschrijven kan nog

tot eind december 2007.

www.pass.be - robotix@pass.be - 070 22 22 52 - Parc d’Aventures Scientifiques -

3 rue de Mons - 7080 Frameries - gratis op vertoon van je lerarenkaart

KORTING

spoKen en enGelen

Het Musée d’art moderne Lille Métropole

(MAM) breidt uit en moderniseert. Het Musée

des Arts Contemporains (MAC’s) in Hornu

(Henegouwen) maakt van de gelegenheid

gebruik om 200 werken uit het Franse museum

tijdelijk naar België te halen.

‘Spoken en engelen’ verzamelt moderne

kunst, art brut en hedendaagse kunst van

o.a. John Baldessari, Georges Braque,

Aloïse Corbaz, Fernand Léger, Allan Mc

Collum, Joan Miró, Amedeo Modigliani,

Pablo Picasso, Kees Van Dongen, Adolf

Wölfli...

Als deze resem artistieke grootmeesters

je nog niet overtuigt: het museum is gevestigd

op een prachtige industriële mijnsite. Eén terrein verbindt zo verleden

en heden, herinnering en vooruitgang.

‘Des fantômes et des anges’ - tot 13 januari - MAC’s - 82 rue Sainte Louise -

7301 Hornu - je krijgt korting op vertoon van je lerarenkaart

ZEKER DOEN • Nr. 180

© BIL

21

Acties lerArenkAArt


22

©

vzw IJzertoren

VIPDAG

Met Klasse naar diKsMuide

Tien miljoen soldaten en burgers lieten in de Eerste Wereldoorlog het leven.

Wie waren de mensen achter dit astronomisch cijfer? Speciaal voor

Klasse doet Anna Vuylsteke (92) haar verhaal. Als een van de laatste getuigen

vertelt zij over de vluchtelingen die na de oorlog naar de ‘Verwoeste

Gewesten’ terugkeerden. Kom op 27, 28 en 29 december naar

Diksmuide. Duizend leraren en hun gezin zijn de vipgasten: bezoek

gratis de IJzertoren, de Dodengang, woon de aangrijpende getuigenissen

bij van de ontmijners van DOVO, Dierenartsen Zonder Grenzen, verken de

stad en zijn verleden. En vooral: mis de virtuele verrassing niet!

Waar vind je Meer inforMatie?

Over de inschrijvingen wordt uitsluitend gecommuniceerd via de lerarenkaart.

Meer info over de inhoud van de actie en klasbezoeken kan je krijgen

bij Dirk Demeurie - Secretariaat IJzertoren - IJzerdijk 49 - 8600 Diksmuide -

tel. 051 50 02 86 - info@ijzertoren.org. Uitgebreide info vind je op

www.ijzertoren.org (zie ook www.tenvrede.be). Deze actie wordt je aangeboden

door het IJzerbedevaartcomité en de stad Diksmuide.

hoe sChrijf je in voor deze aCtie?

Deze actie is gratis voor de leraar met collega/partner en gezin. Inschrijven

doe je elektronisch via de website van de lerarenkaart. Surf naar

www.lerarenkaart.be en vul voor 15 december het elektronisch formulier

in. Duid er je voorkeurdatum aan. Duizend leraren ontvangen een persoonlijke

uitnodiging voor zichzelf en hun gezin (max. twee volwassenen en vier

eigen kinderen in totaal). Breng deze uitnodiging mee en leg ze, samen

met je lerarenkaart, voor aan het onthaal. Als je wordt uitgenodigd, kom

je ook.

ZEKER DOEN • Nr. 180

Wat staat er op het proGraMMa?

Je wordt in de IJzertoren verwelkomd met koffie, warme wijn of chocolademelk

en bent een hele dag zoet in Diksmuide. Van 9 tot 17 uur kan je op

verkenning. Boot, paardentram, paardenkoets of pendelbus brengen je over

en weer naar alle locaties.

de ijzertoren: exClusieve

presentatie projeCt ‘de Grote

oorloG’

Een ware virtuele encyclopedie van de Eerste

Wereldoorlog, met tekst en uitleg, beelden,

filmmateriaal, foto’s, getuigenissen. De primeur

(en de bodemprijs) is speciaal voor jou.

Vijftien getuigen nemen jou en je leerlingen

mee op een oorlogsreis: de grote gebeurtenissen

naast de menselijke kanten van de gruwel.

Je bezoekt virtueel de plaatsen waar deze mensen

schuilden en leefden, je vergelijkt het landschap

toen en nu. Denk- en puzzelspelletjes en

korte opdrachten maken deze encyclopedie

ook licht verteerbaar voor kinderen.

Net zoals deze cd-rom stelt het IJzertorenmuseum de mens en het menselijke

centraal. ‘Den Grooten Oorlog’ neemt je bij de keel, je ruikt er gas en

modder, je voelt de angst middenin bombardementen en loopgraven.

de dodenGanG

Een van de gevaarlijkste stellingen van de Eerste Wereldoorlog, die de

opmars van de Duitse troepen moesten stuiten, is de Dodengang. Breng

je laarzen mee. Je krijgt een gratis rondleiding of bezoekt de Dodengang

op eigen houtje.

ontMijners op buitenlandse Missie

Een ontmijner van de ontmijningsdienst DOVO vertelt over zijn ervaringen

in het buitenland. Van de Amerikaanse troep in Cambodja tot de vuile mijnen

in Bosnië.

dierenartsen zonder Grenzen

In de Eerste Wereldoorlog stierven haast evenveel dieren als mensen. Maar

paarden, honden, duiven beslisten mee over het verloop van de oorlog. Dat

leer je uit de nieuwe tentoonstelling ‘Dieren in de oorlog‘.

CoMputerGaMes: GeWeldloze ontspanninG

Gewelddadige computerspellen liggen zwaar onder vuur. Het Verbond

VOS, Vlaamse Vredesvereniging, antwoordt met het project ‘Geweldloze

Ontspanning’. Volwassenen en kinderen duiken in geweldloze computergames

en in coöperatieve gezelschapsspellen. Leraren ontdekken manieren

om games te integreren in hun lessen. Workshops met een heel hoog

‘game’-gehalte.

van ‘verWoeste GeWesten’ tot ‘boerGondisCh

paradijs’

Diksmuide telt heel wat eethuizen en restaurants. Speciaal voor deze actie

bereiden zij een ‘Lunch met Klasse’ tegen een democratische prijs (volw.

9,5 euro, kinderen 7 euro voor soep, hoofdgerecht en dessert, drank niet

inbegrepen). Als je liever zelf je lunchpakket meebrengt, is dat geen probleem,

zolang je ter plaatse een drankje nuttigt. Kerstsfeer, glühwein en

dito hapjes zullen er sowieso zijn.

MuzieK

De Children of the Street band (de jaarlijkse initiatiefnemer van ‘Wij zingen

een dak op de wereld’) treedt op en informeert over de actie Ten Vrede in

Diksmuide


© Musichall

©

Event-Team

KORTING

zet 2008 in Met de

nieuWjaarsproMs

Humor en een kwalitatief hoogstaand, toegankelijk nieuwjaarsconcert.

Dat beleef je op zondag 13 januari in Capitole Gent (15 uur) en op zaterdag

19 januari in de Stadsschouwburg Antwerpen (20 uur). Dirigent

Dirk Brossé en het Symphonic Orchestra trakteren je op een bloemlezing

klassieke muziek, afgewisseld met roemrijke operette- en musicalnummers.

Chris van Tongelen en Ann Van den Broeck brengen musicalhits

van Broadway en West End. De 17-jarige pianosoliste Yanna Penson verrast.

Cabaretier Hans Liberg brengt Antwerpen aan het lachen, Stenzel &

Kivits werken op de Gentse lachspieren. De Gentse Floraliën versieren de

Capitole. Als leraar krijg je 15 procent korting. Bel 077 37 38 39 en vermeld

als codewoord ‘lerarenkaart’+ je kaartnummer.

De korting is geldig op de ticketprijs (tussen 30 en 52 euro), exclusief reservatie-

en verzendingskosten. Via internet kan je geen tickets met korting

bestellen. Geen korting op eerder gekochte tickets.

www.musichall.be

KORTING

GoedKoper naar

abba

Herbeleef de tijd van glitter en

plateauzolen. ABBA GOLD brengt

live o.a. ‘Dancing queen’, ‘Voulezvous’,

‘Fernando’, ‘Thank you

for the music’. Op zaterdag 26

en zondag 27 januari (telkens

20.15 u) geeft Napoleon zich

weer over, niet in Waterloo

maar in Evergem (nabij Gent).

Vul je ‘knowing me’ spontaan aan met ‘knowing

you’ en krijgen je benen onvermijdelijke prikkels bij ‘Mamma

Mia’? Dan is CC Evergem, Theaterzaal Stroming jouw biotoop. Je genummerde

plaats kost 15 euro (i.p.v. 17,50 euro). Reserveren doe je via

www.uitbureau.be of tel 09 233 77 88. Organisatie: Event-Team.

sporter zoeKt onderdaK in China

“Wachten tot iemand mij de cultuur op een presenteerblaadje aanbiedt?

Dat is niks voor mij. Ik ben als een stoomtrein. Ik informeer mij voortdurend

over alle tentoonstellingen. En dan ga ik op stap.” Jacqueline Baetens

spoorde vol ondernemingszin richting Brussel voor de lerarendag n.a.v. de

tentoonstelling ‘Onder dak in China’ in het Jubelparkmuseum.

‘Ik geef geschiedenis aan topsporters van het vijfde en zesde jaar in het

K.A. Voskenslaan (Gent). Eén van

mijn leerlingen gaat volgend jaar

naar China. Alleen al vanuit die optiek

is het interessant om een expo

over dit land te gaan bekijken. Ik

koop een catalogus en maak aan

de hand hiervan werkbladen op.

Zo maak ik de leerlingen attent

op de grafcultuur en dodencultus

van het China van weleer. Via opdrachten

die de leerlingen m.b.v.

internet oplossen, probeer ik de

link met de hedendaagse maatschappij te leggen.

‘Onder dak in China’ - tot 20 april - Jubelparkmuseum - Jubelpark 10 -

1000 Brussel - gratis met lerarenkaart - actieve rondleidingen met opdrachten en

denkoefeningen voor het lager onderwijs en voor derde graad secundair, meer info

op www.kmkg.be

©

Klasse

LERARENKAART

GRATIS

Gooi je nieuWe lerarenKaart niet WeG…

In het volgende nummer van Klasse steekt je lerarenkaart 2008. Althans,

als je recht hebt op die beroepskaart. Op www.lerarenkaart.be (INFO/FAQ)

staan de voorwaarden waaraan je moet voldoen.

Je lerarenkaart steekt in een enveloppe. Die vind je aan de achterzijde van

de volgende Klasse. Wie ‘de bijlagen’ zonder kijken in de vuilnisbak dropt,

zal het een jaar zonder lerarenkaart moeten doen. Wees dus extra alert. En

verwittig ook even die collega van wie je weet dat hij Klasse niet leest…

ZEKER DOEN • Nr. 180

23

Acties lerArenkAArt


(advertentie)

AD klasse oktober 2007.indd 1 04-10-2007 17:58:08

pub.indd 2 17-09-2007 17:48:28


© Cineart-Cinélibre

3 x filM

W!N

My blueberry niGhts

Na een pijnlijke breuk zwerft Elizabeth (filmdebuut van zangeres Norah

Jones) door de Verenigde Staten in de hoop te ontdekken wat het leven en

de liefde betekenen. Tijdens haar reis komt ze aan de kost als serveerster.

Ze sluit vriendschap met klanten die grotere verlangens nastreven dan zijzelf.

Elizabeth beseft hoe de eenzame politieman en de gokverslaafde meid

wegglijden naar een afgrond van eenzaamheid en leegte. Ze ziet stilaan

in dat ze tijdens haar eigen zwerftocht vooral op zoek is naar… zichzelf.

‘My Blueberry Nights’ wordt verdeeld door Cinéart. Vanaf 5 december in

de bioscoop.

i’M not there

Met deze pseudo Bob Dylan-biografie kan je het muzikaal en politiek omstreden

fenomeen van Bob Dylan bij jongeren belichten. Je reist doorheen

de levens van de zanger. Zes acteurs incarneren Dylan als een kaleidoscoop

van wisselende personages: Bob Dylan als dichter, profeet, gangster,

bedrieger, acteur, martelaar en ‘Born Again’. De film wordt verdeeld

door Cinéart en loopt vanaf 12 december in de Vlaamse bioscoop

persepolis

Een 9-jarig meisje groeit op in Iran tijdens de Islamitische revolutie. Door

de ogen van de vroegrijpe en mondige Marjane zien we de hoop van de

mensen in duigen vallen onder de opkomst van het fundamentalisme.

Opeens moet ze een hoofddoek dragen, duizenden mensen worden opgesloten.

Toch ontdekt ze punkmuziek, Abba en Iron Maiden. Maar wanneer

haar oom zonder pardon geëxecuteerd wordt en Irak bommen op Teheran

werpt, wordt de dagelijkse angst duidelijk voelbaar. Op kostschool in

Oostenrijk voelt ze zich alleen en kwetsbaar. Uit heimwee keert Marjane na

haar studies terug naar Iran. Na een moeilijke aanpassingsperiode schrijft

ze zich in voor de kunstschool en trouwt. Ze laat haar stem horen tegen de

hypocrisie. Ze voelt zich Iraanse maar neemt de hartverscheurende keuze

om in Frankrijk te gaan wonen… Cinéart verdeelt deze film. Momenteel

kan je hem zien in de bioscoop.

Zin in een gratis visie? Voor elke film krijgen 25 leraren een duoticket (enkel geldig op

weekdagen). Mail naar secretariaat.leraren@klasse.be. Vermeld je naam en adres,

het nummer van je lerarenkaart en als onderwerp de titel van de film die je wil zien.

De namen van de winnaars verschijnen op 15 december op

www.klasse.be/win

WelK Gezin hanGt de

sneeuWposter uit?

Volgende week krijgen 700 000 Vlaamse gezinnen via Klasse voor Ouders

een poster met de slogan “Wij willen sneeuw!” Die kunnen ze voor het raam

hangen en … een gezinsreis naar Kreta winnen. Achter de affichecampagne

zit een sterk aanbod voor zinnige gezinsactiviteiten tijdens de hele kerstvakantie.

Stimuleer jij leerlingen en ouders om de affiche op te hangen en mee

te doen met de actie?

In de nieuwe Klasse voor Ouders vind je ook de sterke verhalen van Wim,

Patrick en Lisa.

• Wim Scheltjens (35) is vader van twee kinderen. Elke dinsdagavond

en zaterdagochtend zit hij op de schoolbanken. “Je kan op een leefbare

manier voor je gezin een diploma halen in het avondonderwijs”, zegt

hij.

• “Meer dan tien jaar zaten mijn kinderen in een instelling. Sinds

september zijn ze terug thuis. Het eerste wat ik voor hen heb gekocht is

een bureau.” Dat zegt Patrick Vandooren (39), vader van drie kinderen

en kansarm. Vanaf december houdt hij een dagboek bij op www.klasse.

be/ouders.

• Lisa Wambacq (11) draait haar hand niet om voor een uitvinding meer

of minder. Creatief denken is haar op het lijf geschreven. Hoe doet ze

dat en wat kunnen ouders van haar leren?

Extra bijlage: de poster. Klasse voor Ouders deelt elke maand twee posters

uit om aan de schoolpoort te hangen. Deze keer met een rake examen-oftoetsen-boodschap.

“Al klaar?” Over hoe ouders de toetsenweek kunnen

helpen plannen en structureren.

GezoCht: leerlinGbeGeleiders

Tweemaal per week, woensdag- en zondagnamiddag, werkt Leerlingen

Begeleiding Antwerpen vzw met kansarme leerlingen: huistaakbegeleiding,

extra oefeningen, examenstof doornemen enz. Voorts ondersteunt deze vzw

allochtone ouders bij de opvoeding van hun kinderen. Geïnteresseerde leraren

zijn steeds welkom. Je krijgt een vrijwilligersvergoeding.

Leerlingen Begeleiding Antwerpen vzw - lbantwerpen@hotmail.com - Moustapha

Sarrouj - 0486 29 29 17

vlinderslaG

‘VlinderSlag’ is een nieuw informatief

spel rond geweld en agressie

voor jongeren van 9 tot 15 jaar. Je

leerlingen worden geconfronteerd

met zichtbaar en onzichtbaar geweld,

leren hoe het bespreekbaar te maken, hun gevoelens te verwoorden

en ermee om te gaan. Het spel duurt 60 tot 90 minuten, voor 3 tot 30

spelers. Het werd ontwikkeld door Centrum Informatieve Spelen (CIS) vzw,

voor vzw Zinloos Geweld. ‘VlinderSlag’ kost 24,79 euro (plus 21 procent

btw en eventuele verzendingskosten).

www.spelinfo.be - 016 22 25 17 - www.zinloosgeweld.net - 09 281 10 05

ZEKER DOEN • Nr. 180

25

Algemeen


26

talenonderWijs en bzl

Begeleid zelfstandig leren kan in elk vak, maar hoe begin je eraan en welk

materiaal is er beschikbaar? In een nieuw Cahier voor Didactiek bundelen

de auteurs de resultaten van een studiedag rond begeleid zelfstandig leren

in het talenonderwijs voor leraren Nederlands, Frans, Engels, Duits, Latijn

en Grieks: een theoretisch kader, concrete voorbeelden van studiewijzers

en lesmateriaal, een stappenplan voor de hele school. Op een bijbehorende

cd-rom vind je illustratief materiaal om meteen aan de slag te gaan.

‘Begeleid zelfstandig leren in het talenonderwijs’ (26,11 euro), Lies Sercu, Leen Pil &

Christine Vyncke (red.) - Cahiers voor Didactiek nr. 19 - Wolters Plantyn

het beste

Allicht heb je geen tijd om alle culturele en literaire tijdschriften van

Vlaanderen te lezen. Maar een bloemlezing misschien wel. Ons Erfdeel,

Poëziekrant, Cinemagie, Revolver, Streven, Oikos en tientallen andere

magazines pakken uit met een ‘best of’. Schrijver en journalist Margot

Vanderstraeten stelde een bloemlezing samen uit de jongste jaargang van

de tijdschriften. Met de bon op de site www.tijdschriften.be is het boek

gratis (zolang de voorraad strekt).

‘Het beste uit de tijdschriften 2007’ is een uitgave van de vzw Culturele en Literaire

Tijdschriften (CeLT) met de steun van het Vlaams Fonds voor de Letteren en met de

medewerking van VCOB - www.detijdschriften.be

vlaaMserfGoed

Pascal Gielen interviewde voor ‘De onbereikbare

binnenkant van het verleden’ 156 beleidsmakers,

erfgoedprofessionals, erfgoedamateurs enz.

Daaruit groeit een levendig beeld van de manier

waarop Vlaanderen zijn erfgoed presenteert en hoe

we ermee omspringen.

‘De onbereikbare binnenkant van het verleden’ -

24,95 euro - uitgeverij Lannoo - www.lannoocampus.be

Win: 5 x ‘De onbereikbare binnenkant van het verleden’ - mail vóór 17 december

(met vermelding ‘De onbereikbare binnenkant’) naar

secretariaat.leraren@klasse.be

ZEKER DOEN • Nr. 180

GRATIS

W!N

© Maaike Buys

CANON CULTUURCEL

daG van de CultuureduCatie 2008

Op 29 januari is er in de Vlaamse Opera (Gent) een studiedag rond

‘Cultuureducatie voor kleuters en jonge kinderen op school’. Wat is het

belang van cultuureducatie voor kleuters? Welke visies leven er in het onderwijs?

Hoe werk je met kleuters rond erfgoed of media-educatie? Op het

programma staan discussies, uitwisseling van ideeën en workshops met

Vlaamse en Nederlandse praktijkvoorbeelden. De Noorse muziekpedagoog

John R. Bjorkvold (“De Muzische Mens”) is één van de gastsprekers. Tot

slot kan je deelnemen aan een rondleiding achter de schermen van de

Opera of een mini-voorstelling bijwonen.

Deze zesde ‘Dag van de Cultuureducatie’ is een initiatief van Canon Cultuurcel en

Cultuurnetwerk Nederland, i.s.m. de Vlaamse Opera. Deelnemen kost 30 euro (lunch

en het boek “De Muzische Mens” inbegrepen).

www.dagvandecultuureducatie.be - www.canoncultuurcel.be - inschrijven kan tot

15 januari, maar het aantal deelnemers is beperkt tot 200

liChaMelijKe opvoedinG

Hoe weet je als leraar lichamelijke opvoeding of je de eindtermen realiseert

of niet? De Werkgroep Output en Toetsontwikkeling (Woto) ontwikkelde

daar een beknopt en praktisch evaluatie-instrument voor. Met een

reeks testen, een observatielijst en een scorelijst check je elke eindterm.

‘Dossier Output en Kwaliteitsbewaking: Lichamelijke opvoeding’ lerarenmap (13 euro)

en handleiding (13,90 euro) - uitg. Garant

leren Met e

In ‘Leren met eTwinning’ bewijzen tal van praktijkvoorbeelden dat leerlingen

ook gemotiveerd kunnen worden om in hun vrije tijd te leren. eTwinning is

projectmatig samenwerken met andere scholen in Europa, zonder dat daar

veel administratie bij te pas komt. In deze gids pik je alle praktische info,

projectideeën, good practices en het verhaal van veranderend leren en lesgeven

mee. Het eTwinning netwerk groeit pijlsnel. Kom erbij.

‘Leren met eTwinning. Handboek voor leerkrachten’ - www.etwinning.net

Kans op slaGen

Spreken na slaan is moeilijk. Wat zeg je als slachtoffer, als pleger, als

hulpverlener? Zelfs voor mensen die jarenlang ervaring hebben, blijft omgaan

met geweld binnen gezinnen vaak een zoektocht. Vanuit hun praktijkervaring

geven de auteurs van dit boek inzicht en houvast aan iedereen

die met familiaal geweld geconfronteerd wordt: plegers en slachtoffers,

omstanders en hulpverleners, leraren, politiemensen. Je krijgt zicht op de

verschillende verschijningsvormen van familiaal geweld, welke vroege signalen

er zijn en hoe je kan reageren.

‘Kans op slagen. Een integrale kijk op geweld in gezinnen’ (24,95 euro),

Kris De Groof - uitg. Lannoo

Klasse op Klara

Hoe klassiek is Klasse? Dat komt je te weten op woensdag 2 januari, van

10 tot 11 uur. Stem af op Klara. Tijdens het programma ‘Brede Opklaringen’

beluister je de muziekkeuze van de redactie en wat die muziek zoal met

onderwijs te maken heeft.


hoorillusies

Muziek als geluid, met veel aandacht voor auditieve illusies. Dat vind je

op deze merkwaardige website. Ooit gehoord van de Shepardschaal, de

Drietoonsparadox en de Rissetschaal? “Muziek was tot voor kort in de

psychologieboeken verstopt onder kopjes als ‘toonhoogteperceptie’ en

‘tijdperceptie’”, zegt de Nederlandse muziek- en cognitiewetenschapper

Henkjan Honing. Deze website gaat over dit type onderzoek.

www.exploratorium.edu/exhibits/highest_note/ex.about.fr.html

sChrijver op sChool

Op zoek naar een schrijver in de klas? Nicole Ceulemans schreef jeugdboeken

over proefbuisbaby’s, mythologie, chatten, allochtonen enz.

Ze publiceerde ze allemaal via een webuitgever en vertelt graag hoe iedereen

zijn eigen boek kan uitgeven. Via Stichting Lezen haal je haar in huis.

www.stichtinglezen.be

vlaMinGen in roMe

In de gloednieuwe reisgids ‘Fiamminghi in Rome’

krijg je 16 overzichtelijke stadswandelingen voorgeschoteld,

die je voeren langs Vlaamse kunst en

Vlaamse aanwezigheid in de ‘Eeuwige Stad’. Het

bekende beeld van de aartsengel Michaël op de

Engelenburcht is gemaakt door een Vlaming. In

de Sint-Pietersbasiliek staat een beeld van de

zoon van de maker van Manneken Pis. Hedwig

Zeedijk, Hugo Vanermen en Carine Cuypers

loodsen je graag rond in de voetsporen van Vlamingen.

‘Fiamminghi in Rome’ - 24,95 euro - Davidsfonds uitg.

Win: 5 x ‘Fiamminghi in Rome’ - mail vóór 17 december (met vermelding

‘Fiamminghi’) naar wedstrijd@davidsfonds.be

W!N

leer-KraCht veer-KraCht

Kinderen en jongeren met gedrags- en emotionele problemen be ge leiden

vraagt steeds meer deskundigheid van iedereen in de basis- en secundaire

school. Het project Leer-Kracht Veer-Kracht van de Vlaamse Onderwijsraad

ondersteunt je hierin. De basis is het gedachtegoed en materiaal van het

boek Leer-Kracht Veer-Kracht (waarvan je via www.vlor.be een herdruk kan

verkrijgen, 12 euro, verzending inbegrepen). Informatie over het project

en het boek vind je op de nieuwe site www.leerkrachtveerkracht.be, online

vanaf 30 november.

© Ingo Neumann / PIXELIO

MaaK een reisroute

Laat je je leerlingen zelf een citytrip of educatieve uitstap plannen? Wijs ze

de weg naar RouteYou. Pascal Brackman zorgde voor een gratis Route You

voor het onderwijs. Leerlingen (en leraren) kunnen online routes plannen,

informatie langs die routes plaatsen, de route op kaart bekijken, de route

afdrukken met bijbehorende informatie en/of ze op een gps plaatsen enz.

Op de site vind je thematisch gerangschikte kant-en-klaar routes. Zo zijn er

routes rond film, wetenschap, archeologie, muziek, schilderkunst enz.

www.routeyou.com/page/view/31.nl

GRATIS

ontdeK het Molenhuis

Op 28 december, de dag van…,

juist, is er een wandel- en opendeurdag

in ‘Het Molenhuis’ in

Berismenil, in het hartje van

de Ardennen. Vzw ‘Moulin de

Belle Meuse’ organiseert in dit

ontmoetings- en verblijfscentrum

het hele jaar door activiteiten

voor volwassenen en kinderen. Er is overnachtingsmogelijkheid tot

50 personen. De krachtlijnen: relatie met de natuur, ontmoeting, eenvoud

en soberheid, een lage drempel en gedeelde verantwoordelijkheid.

De drijvende krachten achter ‘Het Molenhuis’ (enkele onderwijscollega’s

met een groot hart) zetten in de kerstvakantie de deuren open en laten je

proeven van de projecten die klas-, school- en andere groepen er nu al

opzetten. Ontdek of ‘Het Molenhuis’ een goeie uitvalsbasis is voor jouw

leerlingen of collega’s. Laat je omsingelen door de stilte op 28 december,

vanaf 10 u. Maak kennis met het huis, de mogelijkheden en de visie, geniet

van een stevige wandeling in de omgeving en warm weer op bij lekkere

knabbels en een stevig drankje. En breng je partner en kinderen mee.

www.moulindebellemeuse.be - inschrijven vóór 15 december via jo.roels@telenet.be

ZEKER DOEN • Nr. 180

27

Algemeen


©

Paul-Georg Meister / PIXELIO

28

test je afvalKennis

Als je 13 meerkeuzevragen over afval goed beantwoordt en vervolgens het

codewoord vindt, kan je in de prijzen vallen. De afvalquiz is een initiatief

van de Stichting Milieunet. Op de site vind je nog veel meer over afval:

achtergrondinformatie, dossiers, alles over kringloop enz.

www.stichtingmilieunet.nl

praat Mee over Cultuur en

onderWijs

Op www.cultuurenonderwijs.be kan je discussiëren, ideeën aanreiken en

voorstellen lanceren rond kunst- en cultuureducatie. Dit forum is opgestart

door Canon Cultuurcel, n.a.v. het rapport van Anne Bamford over kunst- en

cultuureducatie in het Vlaamse onderwijs. Op het forum lees je ook de

reactie van de onderwijsminister op de studie van Bamford én alles over de

commissie die tegen eind mei 2008 concrete voorstellen zal uitwerken.

Het volledige rapport van Anne Bamford, met analyse, beleidsaanbevelingen en praktijkvoorbeelden

kan je gratis downloaden op www.cultuurenonderwijs.be - een gedrukt

exemplaar kost 10 euro en kan je bestellen via www.ond.vlaanderen.be/publicaties

GezoCht:

peetouders voor aidsWezen

Word net als Sabine De Vos en Luc Appermont peetouder en steun de

opvoeding van één van de 800 aidswezen in het Cunina-kinderdorp in

Eshowe, Zuid-Afrika. Met je maandelijkse bijdrage van 30 euro betaal

je de onderwijskosten voor je ‘eigen’ petekind. Of misschien wil je met

je school het huizenproject in Eshowe steunen? Cunina is ook actief in

Brazilië, Nepal, Haïti en de Filippijnen. Educatie en onderwijsondersteunende

projecten staan centraal.

www.cunina.org - 014 58 01 01

ZEKER DOEN • Nr. 180

CANON CULTUURCEL

al het nieuWs van de Wereld

Op www.krantenkoppen.be krijg je al het nieuws van de wereld samengevat,

permanent geüpdated. Je leest de krantenkoppen per krant of chronologisch

per minuut: zowel de Vlaamse én Waalse media (interessant om

te vergelijken), inclusief VRT en VTM, als de internationale media, van de

New York Times tot Al Jazeerah. Op een half uur ben je door het wereldnieuws,

in letters en in beeld.

www.krantenkoppen.be

GRATIS

aliMento

Van ijskelder tot ijskast, van aardappel tot frietvet, van marsepein tot frisdrank…

Met het gratis didactische pakket ‘Alimento’ ontdekken leerlingen

van 11 tot 14 jaar de wondere wereld van de voedingstechnologie: bewaartechnieken,

grondstoffen behandelen, veiligheid en hygiëne, ontwerpen

met voeding, creatief kijken naar structuren en productiesystemen enz.

Tussendoor gaan zelfs de vooroordelen over typische jongens- en meisjesactiviteiten

door de gehaktmolen.

‘Alimento’ bestaat uit een leerlingenwerkboek, een technologiespel, een

website met interactieve spelen, een dvd met didactische filmpjes, affiches

en een handleiding.

www.alimento.be - snelle beslissers kunnen het pakket oppikken én tegelijk een

voedingsbedrijf bezoeken op 5 december in Moorslede (Milcobel) en 12 december in

Lembeke (Lotus Bakeries), telkens om 13.30 u.

tQ-test

Op www.industrielewetenschappen.be vind je alle info over deze studierichting,

maar ook over de (uitgebreide) toekomstmogelijkheden: hogere

(al dan niet universitaire) studierichtingen en daaruitvoortvloeiende jobs.

Voorts is er de TQ-test, een vragenlijst die je ‘Technologische Quotiënt’

bepaalt. Pieter Embrechts stelt een vijftiental vragen, o.a. aan de hand van

ludieke videofragmenten. Leerlingen van 10 tot 14 jaar ontdekken hiermee

hoe het staat met hun technologische kennis en interesse.

www.industrielewetenschappen.be

CitatenaGenda

‘Zelfs wanneer men onderwijst, leert de mens’. Of hoor je liever: ‘Ga op in

je beroep, niet onder’. Als je een dagelijks onderwijscitaat wil, haal dan de

citatenagenda 2008 in huis. En nog deze: ‘Het doel van het onderwijs is

niet de kennis van feiten, maar van waarden.’

‘Citatenagenda 2009’ - uitg. Baeckens Books

W!N

feesten Met de buren

‘Feesten met de buren’ is een ‘interlevensbeschouwelijke’ jaarkalender

met de feestdagen van de verschillende godsdiensten en culturen in ons

land. Een educatieve bijlage en een bladwijzer met een overzicht van de

belangrijkste interreligieuze feestdagen hoort erbij. De 13 foto’s en de

educatieve bijlage staan dit jaar in het teken van religieuze gebouwen en

cultusplaatsen van de diverse ‘buren’.

‘Feesten met de buren’ kost 8 euro - er zijn kortingen voor bestellingen vanaf 21 ex.

Kerkwerk Multicultureel Samenleven - www.kms.be - kms@kms.be - 02 502 11 28

© KMS


©

NOB

naar de ConCertzaal

Leerlingen van 6 tot 18 jaar ontdekken een echte concertzaal, analyseren

én creëren muziek, luisteren naar anderen en zichzelf… dat zijn maar

enkele van de mogelijkheden die de educatieve dienst van het Nationaal

Orkest van België scholen kan bieden.

www.nob.be - h.gerits@nob-onb.be - 02 552 04 66

poëzieKalender

‘Onder een winterzonnetje vang ik wolkjes van je adem. Wat is kou op

zo’n moment? Ontdooid verleden tijd…’ Dit kleine gedicht van Anne (17)

is een van de twaalf poëtische pareltjes van kinderen en jongeren op de

jaarkalender 2008 van Jeugd en Poëzie.

‘Jeugd en Poëzie. Kalender 2008’ - uitg. Bakermat

heMelKalender 2008

Wat kan je aan de nachtelijke hemel bewonderen in 2008? In de

‘Hemelkalender 2008’ vind je een volledig overzicht, compleet met sterrenkaarten

om je weg aan de hemel terug te vinden. Nieuw is een overzicht

van ‘deep-sky objecten’ (nevels, sterrenhopen enz.) die je enkel met een

verrekijker of kleine telescoop kan waarnemen.

‘Hemelkalender 2008’ - 10 euro - Vereniging voor Sterrenkunde vzw - www.vvs.be

beoordeel de KWaliteit van je

sChoolGebouW

Vorige maand kregen alle directies een uitnodiging via e-mail om deel te

nemen aan een internetenquête rond de toestand van de school gebouwen

in Vlaanderen. Hiermee wil het Agentschap voor Infrastructuur in het

Onderwijs (AGIOn) een stand van zaken opmaken van de kwaliteit van de

schoolgebouwen. Via dit onderzoek krijgt de overheid gegevens om een

scholenbouwbeleid te voeren én worden de effecten van het beleid in kaart

gebracht.

www.agion.be

europa in 20 vraGen

Wat heeft het ei bij je ontbijt met het Europees Parlement te maken? En

waarom kijkt Europa mee in je badkamerkastje? Doe met je klas (vanaf

derde graad lager onderwijs) de online quiz ‘Europa in 20 vragen’. Als je

voor 11 januari je antwoorden bezorgt aan het Informatiebureau van het

Europees Parlement, win je misschien een dagje Brussel (basisonderwijs)

of een tweedaagse reis naar Straatsburg (secundair onderwijs). Er liggen

ook een aantal ‘Europa-pakketten’ klaar.

www.europarl.be

fotodatabanK

‘Thomas’ (Theologie, Onderwijs, Multimedia en Actie Samenwerking) is

een website voor en door godsdienstleraren, met actuele en didactische

info voor alle onderwijsniveaus. Op de site vind je ook een jukebox, een

mediaoverzicht en een fotodatabank (met ruim 400 foto’s die ook buiten de

godsdienstlessen bruikbaar zijn).

www.godsdienstonderwijs.be

W!N

beyond ChristMas

De geesten van drie oudere rijkaards

moeten een verliefd koppeltje helpen of

ze mogen niet naar de hemel. Dat is kort

samengevat het verhaal van ‘Beyond

Christmas’, een heerlijk stukje nostalgie

van A. Edward Sutherland uit 1940. Een

aanrader voor wie houdt van Kerstmis,

clichés en oude Amerikaanse films.

www.rcv.be

Win: 5 x ‘Beyond Christmas’ - mail vóór 17 december (met vermelding ‘Christmas’)

naar secretariaat.leraren@klasse.be

ZEKER DOEN • Nr. 180

29

Algemeen


(advertentie)

AD klasse oktober 2007.indd 1 04-10-2007 17:58:08

pub.indd 2 17-09-2007 17:48:28


GRATIS

eetiKet

Teksten over tafelmanieren en

etiquette klinken vaak als een

politiesirene: doe dit doe dat doe

dit doe dat… ‘Eetiket’ pakt het

anders aan. Dit project voor ‘kindvriendelijke

restaurants en restaurantvriendelijke

kinderen’ laat

zien dat tafelmanieren veranderen

in de loop van de geschiedenis.

Niets staat vast, maar op sommige

plekken zijn er regels. En dankzij tips en trucs en geheime spelregels kan

iedereen zich perfect gedragen aan tafel.

Op www.eetiket.be vind je alle info én bijbehorend les- en spelmateriaal

voor leerlingen van 8 tot 12 jaar.

www.eetiket.be - info@eetiket.be

W!N

opa en oMa

In ‘Het Grote Oma Boek’ en ‘Het Grote Opa

Boek’ kunnen kinderen vanaf 9 jaar de bijzonderste

herinneringen, anekdotes, foto’s enz.

bijhouden. Ze moeten het boek zelf afwerken,

alleen of samen met oma en opa. Wat waren

hun favoriete spelletjes toen ze klein waren?

Waren ze braaf in de klas of ondeugend?

Gingen ze ook met vakantie? Waren ze fier

toen ze oma en opa werden? Grootouders en kleinkinderen wandelen samen

door de tijd.

‘Het Grote Oma Boek’ & ‘Het Grote Opa Boek’ - 16,50 euro per boek -

Davidsfonds uitg. - www.davidsfonds.be

Win: 5 x ‘Het Grote Oma Boek’ en 5 x ‘Het Grote Opa Boek’ - mail vóór 17 december

(met vermelding ‘Oma’ of ‘Opa’) naar wedstrijd@davidsfonds.be

WEDSTRIJD

Wie Worden

de WhizzKids 2008?

Hoe spitsvondig zijn je leerlingen? Hoe goed springen ze met de computer

om? Schrijf je klas (5de en het 6de leerjaar) in voor de wedstrijd Whizzkids

2008 en win mooie prijzen. Tijdens de preselecties (januari - april) lossen

je leerlingen 14 weetvragen op en één praktische vraag, de antwoorden

zijn allemaal te vinden op het web. Één algemene opdracht overkoepelt de

hele periode. Per provincie mogen de vier klassen met het grootste aantal

juiste antwoorden naar de halve finales, op 16 april, 23 april en 7 mei.

De winnaars (zes in totaal, alle Vlaamse provincies en de Nederlandse

provincie Zeeland doen mee) vechten het live onder elkaar uit tijdens de finale

op woensdagnamiddag 21 mei 2008. Vorig jaar was dat bijvoorbeeld:

filmfragmenten bespreken, een webpagina opbouwen, de Zuid-Afrikaanse

computerwoordentest, een geheugenspel, een recyclagewedstrijd én een

héél leuke opdracht voor de klasleraar. De deelnemende klassen noemden

zich: mailmuisjes, the @team, de Gig@bytes ... Zoek een ploegnaam en

schrijf meteen in.

Inschrijven doe je uiterlijk 9 januari op www.ict4whizzkids.eu

het populairste tienerMaGazine

Dat Yeti bijzonder populair is bij de doelgroep (vijfde en zesde leerjaar)

is al langer bekend. Uit een rondvraag bij honderd leraren blijkt nu ook

dat zij het blad massaal waarderen. Ze stellen vast dat hun leerlingen het

graag lezen (ook kinderen die niet vaak lezen) én dat er veel meer inhoud

inzit dat op het eerste zicht lijkt. Dat wordt meestal duidelijk in de pedagogische

bijlage die een groot deel van de leraren ook effectief gebruiken

om voor alle leerlingen meer uit Yeti te kunnen halen. Het blad ziet er

bewust chaotisch uit, maar daarachter zit een stevige structuur: onderwijs,

opvoeding, helpvragen, preventie, participatie, kinderrechten, betrokkenheid,

cultuur… De inhoud wordt elke maand mee bepaald door een andere

Yeti-klas. Die ligt deze maand in de schaduw van het stadion KRC Genk

in Waterschei (Sint-Jan). Natuurlijk dat het blad over voetbal gaat! En ook

over het volgende.

Wat leren mijn leerlingen op straat? (Handige tips van leerlingen voor leraren).

Hoe koud is het in de winter in je klas? (Doe samen de test.) Waaraan

ergeren je leerlingen zich in je klas? Handige cultuurtips krijg je van Vlieg.

De helprubriek voor tieners in problemen heet Vraag het aan Lisa.

Yeti 54 ligt vanaf 10 december op school. Mét de nieuwe pedagogische bijlage,

volledig in kleur. Steeds meer leerlingen gaan op woensdagnamiddag ook chatten

op www.yeti.be in de gemodereerde en veilige chatbox voor Yetilezers. Heb je die

verrassende site zelf al eens bezocht? Moedig je leerlingen aan om zich te abonneren

op de leuke, inspirerende nieuwsbrief speciaal voor het vijfde en zesde leerjaar: Red

Rambo!

stuurboord, baKboord

De belvis schittert in de golven. Elk net zwemt ze voorbij. Kapitein Adriaan

neemt zijn kleindochter Julie mee. Met knuffelbeer. Maar die laatste kan

niet zwemmen… ‘Als een vis in de zee’ is een poppenspel van 40 minuten

voor kleuters en kinderen tot 8 jaar. Meezingen is gewenst. Deze voorstelling

kan op school, verduisteren is niet noodzakelijk.

Boekingen vanaf 1 januari, 550 euro + 6 procent btw (100 tot 150 kinderen) -

0486 75 68 31 - www.alleslooptoprolletjes.be - alleslooptoprolletjes@skynet.be

ZEKER DOEN • Nr. 180

31

BAsis


32

W!N

Knuffels

breien

Leerlingen vanaf 10 jaar leren hun eigen

knuffels breien, of een gsm-zakje, een sjaal met pomponnetjes

enz. Breien is blijkbaar weer in en breiclubs

duiken op als paddenstoelen uit de grond. In het ‘Breiboek voor kinderen’

van Phildar krijgen je leerlingen originele en eigentijdse ontwerpen stap

voor stap uitgelegd, vanaf de basistechnieken. Zo kunnen zelfs beginnende

breihanden aan de slag.

‘Breiboek voor kinderen’ - 11,95 euro - Standaard Uitgeverij

Win: 1 aankoopbon van 100 euro voor een Phildar breipakket + 5 x ‘Breiboek voor

kinderen’ - bedenk met je leerlingen een origineel breipatroon, teken het uit, knutsel

het in elkaar, leg het uit in een brief… - stuur je patroon vóór 20 december naar

Standaard Uitgeverij - Ellen Van Schaik - Mechelsesteenweg 203 - 2018 Antwerpen

oproep

De vakgroep onderwijskunde van de UGent onderzoekt hoe goed ouders bij

de schoolse ontwikkeling van hun kind betrokken zijn. Hiertoe zoeken ze

leraren derde graad lager onderwijs die een vragenlijst willen invullen. Ben

je bereid deel te nemen? Mail dan je naam, naam en adres van je school en

je telefoonnummer naar lien.ghysens@ugent.be. Wie geselecteerd wordt,

krijgt een FNAC-bon t.w.v. 20 euro voor zijn deelname.

svieKe KronKel

Met de ‘RUGLA’-klapblokken (één per graad) kan je rugklachten van je

leerlingen aanpakken of voorkomen met speelse rek-, kracht- en evenwichtsoefeningen.

Aanvullend krijg je voedings- en rugsparende tips.

Goede bewegings- en eetgewoonten leer je immers best al van jongsaf

aan. ‘Svieke Kronkel’ is een preventief bewegingsproject van VIVA-SVV.

‘RUGLA’ - 7,50 euro per deel - Abimo uitg. - www.abimo.net

Win: 10 x ‘RUGLA’-klapblok - mail vóór 17 december (met vermelding van je klas en

‘Rugla’) naar jef@abimo.net

ZEKER DOEN • Nr. 180

W!N

studio 50

In 2008 is het precies 50 jaar geleden dat Expo ’58 plaatsvond in Brussel.

Studio 50 is een interactief parcours dat je leerlingen onderdompelt in de

magische sfeer van de Golden Fifties en de wereldtentoonstelling. In de

verschillende speel- en werkstations vind je ludieke activiteiten zoals het

Atomium reconstrueren met aardappels, miniatuurautootjes maken, juwelen

en accessoires knutselen, twisten op muziek uit die tijd enz.

‘Studio 50’ is een initiatief van Art Basics for Children en Erfgoedcel Brussel -

je vindt het in het nieuwe jeugdcentrum van de Vlaamse Gemeenschapscommissie

(Wilsonstraat, Brussel), op schooldagen (behalve woensdag) van 13 april tot

11 mei 2008 - de plaatsen zijn beperkt, je kan nu al reserveren

www.abcweb.be - mail@abcweb.be - 02 502 00 27

GRATIS

interaCtief verKeren

Leerlingen derde graad verkennen met de gratis e-learningcursus

‘Interactief verkeren’ speels en interactief verkeerssituaties zoals fietsen op

een rotonde, remmen en remafstand, rekening houden met voetgangers,

doen en laten bij een ongeval enz. De cursus bevat multimediale hulpmiddelen

als figuren, audio- en videofragmenten, interactieve oefeningen, een

forum… De cursus is modulair opgevat, met je leerlingen alleen of per

twee aan een computer. Na elke module kan je een groepsgesprek organiseren

rond gelijkaardige situaties én kan je de straat op voor de praktijk.

‘Interactief verkeren’ is ontwikkeld door EduWEST, een WestVlaams elektronisch

leerplatform.

www.eduwest.be - info@eduwest.be - 057 21 45 17

GRATIS

hapKlare visjes

Op www.lessenpakket.be vind je kant en klare lessenpakketten over de

Vlaamse landbouw-, tuinbouw- en vissserijproducten. Telkens is er een

aparte lessenreeks voor het kleuteronderwijs en voor elk leerjaar van de

lagere school. Zo’n lessenreeks bestaat uit lesvoorbereidingen en kopieerbare

werkblaadjes voor je leerlingen. Alle materiaal is gratis beschikbaar,

downloadbaar als pdf-bestand. De VLAM ontwikkelde de pakketten, i.s.m.

een team van leraren en uitgeverij Abimo.

Het nieuwste lessenpakket neemt vis en de Vlaamse visserijsector onder

de loep. Voorheen verschenen al pakketten rond aardappelen, groenten en

fruit, zuivel en vlees. Je kan het materiaal gebruiken in allerlei lessen, van

wereldoriëntatie tot Frans, van taal tot wiskunde.

www.lessenpakket.be - www.vlam.be

piCtoGraMMen voor anderstaliGen

Schaar, picknick, melk, openbaar vervoer, ongehoorzaam zijn… Hoe goed

begrijpen anderstalige ouders de schoolmededelingen die hun kind mee

naar huis brengt? In een handig pictogrammenwoordenboek krijgen de

voornaamste schoolwoorden een herkenbare tekening. Bovendien worden

ze in 29 talen vertaald. De lijst is opgesplitst in vier thema’s: meebrengen,

op uitstap, mededelingen en ouders op school. Zorgleraren uit verschillende

Kortrijkse basisscholen werkten eraan mee.

‘Pictogrammenwoordenboek’ - Hanne Verledens - Onderwijsopbouwwerk Stad

Kortrijk - Grote Markt 54 - 8500 Kortrijk - 056 27 72 85 -

hanne.verledens@kortrijk.be


erfGoedsChatten

‘Over en voor erfgoedschatten!’ is een gratis lesbrief voor leraren derde

graad. Het 6-delige stappenplan (met werkblaadjes) leidt je leerlingen

van een eerste kennismaking met erfgoed tot een eigen tentoonstelling,

door henzelf opgebouwd met voorwerpen die zij willen bewaren voor de

toekomst.

Mail voor de lesbrief of meer info naar lieselot@volkskundevlaanderen.be

www.volkskundevlaanderen.be - www.villafutura.be

heKsenneus

In het dorp is een grote Hekspo gepland. Heks

Trezebelle wil een enorme neus als blikvanger,

met een roltrap door het linkerneusgat

naar boven. Rupert vindt dat maar niks. Hij

wil een Fantomium, een enorm Atomium

met grijnzende pompoengezicht in plaats

van ijzeren bollen. Een spannend, grappig

boek van Guy Didelez voor 8-plussers.

‘Heksenneus’ - 12,95 euro - Clavis Uitgeverij -

www.clavis.be

Win: 5 x ‘Heksenneus’ - mail vóór 17 december (met vermelding ‘Heksenneus’) naar

wedstrijd@clavis.be

spelen

De ingepakte verrassing, de rijdende schotel, de mond van het monster…

Drie namen voor spelletjes in wintertijd. Bij elk spel lees je hoeveel spelers

kunnen meedoen, welk materiaal je nodig hebt en in hoeveel stappen je het

spel speelt. Zowel bruikbaar thuis als in de klas.

‘Winterspelen. Leuke ideeën om te spelen, vooral in de

winter’ (10,95 euro). Ook voor de drie andere seizoenen is

er een afzonderlijk spellenboek - uitg. Bakermat

Klein susKe en WisKe

De AVI-strips van Klein Suske en Wiske zijn speciaal

bedoeld voor beginnende lezertjes, die nog ‘te

klein’ zijn voor andere strips, maar toch wel eens een

‘echt’ stripverhaal willen lezen. De teksten zijn aangepast

aan de verschillende AVI-leesniveaus (1 tot 4) en

de tekeningen zijn bewust eenvoudig gehouden om

de pagina’s niet te druk te maken.

AVI-strips ‘Klein Suske en Wiske’ - 7,99 euro per deel -

Standaard Uitgeverij

Win: 12 x ‘Klein Suske en Wiske’-stripverhaal - mail vóór

17 december (met vermelding ‘Klein Suske en Wiske’) naar

secretariaat.leraren@klasse.be

W!N

W!N

MultiCube

Met de ‘Multicubes’ kunnen je leerlingen al spelend leren. De kleuren

onderscheiden, kubusjes aan elkaar hechten of sorteren, maar ook rekenen

kunnen ze oefenen, van de basisbewerkingen tot breuken, machten,

inhoud, oppervlakte enz. Naast de kubussen zijn er ook driehoeken, cilinders,

wieltjes en assen waarmee de kinderen allerlei constructies maken.

Voor leerlingen vanaf de kleuterklas is er de ‘Multicube Mathebox’, met

kubusjes en een doorzichtig honderdveld met verschillende onderleggers

voor de basisbewerkingen rekenen.

Multicube - Karel Dorekens - k.dorekens@skynet.be - 03 384 04 09

survivalGidsen

• De ‘AD(H)D Survivalgids’ legt 8- tot 11-jarigen uit wat ADHD en

ADD is en geeft praktische strategieën om goed voor jezelf te zorgen,

je gedrag te wijzigen, graag naar school te gaan en plezier te maken.

Ook dokters en geneesmiddelen komen aan bod. Voorts geeft de gids

uit het leven gegrepen voorbeelden, quizzen en een boodschap voor

de ouders.

• In ‘Haal de Grrrr uit agressie’ ontdekken je leerlingen dat woede een

normaal onderdeel van het leven is, maar dat geweld geen oplossing

is. Dit boekje helpt hen bij het beheersen van hun woede, met

degelijke informatie, leuke tekeningen én praktische suggesties, o.a.

een stappenplan om tot relaxatie te komen.

‘AD(H)D Survivalgids’ en ‘Haal de Grrrr uit agressie’ - 9,95 euro per deel -

Abimo uitg. - www.abimo.net

Win: 10 x ‘AD(H)D Survivalgids’ en 10 x ‘Haal de Grrrr uit agressie’ - mail vóór

17 december (met vermelding ‘ADHD’ of ‘Agresssie’) naar jef@abimo.net

W!N

slapen en slaapstoornissen

Twee ouders op drie signaleren slaapproblemen bij hun kinderen. Dat gaat

van slecht inslapen over herhaaldelijk wakker worden door nachtmerries tot

ongecontroleerde bewegingen en bedplassen. Prof. dr. Spruyt (VUB) peilde

naar het slaapgedrag bij meer dan 3 000 Vlaamse kinderen (3-13 j.).

Ze analyseert 36 slaapproblemen, legt links met gedrag overdag (ook op

school) en biedt richtlijnen om er wat aan te doen. Voor het eerst Vlaamse

onderzoeksresultaten over slapen en slaapstoornissen.

‘Slaapproblemen bij kinderen’ (19,95 euro) - uitg. Lannoo

ZEKER DOEN • Nr. 180

33

BAsis


(advertentie)

AD klasse oktober 2007.indd 1 04-10-2007 17:58:08

pub.indd 2 17-09-2007 17:48:28


Mens

Volgens Al Gore weerlegt geen enkele wetenschappelijke studie de opwarming

van de aarde, terwijl zowat de helft van de journalistieke artikels daarover

wel twijfels zaait. Hoe zit dat nu met de ’global warming’? In nr. 64

van het tijdschrift Mens krijgen leerlingen info op hun maat. Het nummer

sluit aan bij twee themanummers over resp. energie en wetenschap (nr.

63) en energieverbruik en -politiek (nr. 65). Andere themanummers gaan

in op ADHD, griep, het menselijk brein, roken, illusies enz. ‘Mens’ is een

driemaandelijks populair-wetenschappelijk tijdschrift voor leraren en leerlingen.

Er zijn meer dan 60 themanummers beschikbaar.

‘Mens’ - een educatief abonnement (4 nrs.) kost 10 euro - www.tijdschriftmens.eu

voortstuderen

Je leerlingen informeren over de bamastructuur, de vierde graad beroepsonderwijs,

opleidingen van de VDAB, de SID-in’s… of er zelf meer over

opsteken? Dat kan via de gratis gids ‘Wat na het secundair onderwijs’? Elke

Vlaamse secundaire school ontving een gratis exemplaar, maar je kan er

zelf ook een bestellen.

Agentschap voor Onderwijscommunicatie - Cel Publicaties - Koning Albert II-laan 15 -

1210 Brussel - 02 553 66 53 - onderwijspublicaties@vlaanderen.be

lerarenpoCKet

Afwezigheden van leraren, leerlingenstages, te bewaren

documenten en zorgvuldig bestuur zijn enkele

nieuwe lemmata in deze editie van de lerarenpocket.

Verder werden de wet- en regelgeving geactualiseerd.

(Aspirant-)leraren, directeurs, studiemeesters enz. krijgen

in mensentaal een snelle introductie in de wereld

van de onderwijswetgeving. Alles per thema en gebruikte term geordend.

‘Lerarenpocket secundair onderwijs. Info voor klas en loopbaan. Editie 2007-2008’

(17,5 euro voor 1 ex.; 14,50 vanaf 5 ex.; 12 euro vanaf 20 ex.) Je kan je ook abonneren

voor een jaarlijkse update - uitgeverij Politeia - www.politiea.be

juryleden exaMenCoMMissie

Gezocht: leraren algemene vakken en technische vakken die als jurylid willen

meewerken aan de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap.

De vier afdelingen van de Examencommissie reiken diploma’s secundair

onderwijs uit: een getuigschrift eerste en tweede graad (eerste afdeling),

een diploma aso (tweede afdeling), een diploma bso, kso of tso (derde

afdeling) of een diploma vierde graad verpleegkunde (vierde afdeling).

De zittijden vinden plaats in de periodes april-juni en oktober-december,

telkens in KTA/CVO Anderlecht. Leraren in actieve dienst, met TBS of met

pensioen (minder dan vier jaar) kunnen kandideren.

www.ond.vlaanderen.be/secundair/examencommissie -

• marc.teugels@ond.vlaanderen.be (eerste afdeling)

• walter.wens@ond.vlaanderen.be (tweede)

• annemarie.vandenbussche@ond.vlaanderen.be (derde)

• paul.bontinck@ond.vlaanderen.be (vierde)

42 000 leerlinGen online

De verbijsterend nieuwe Maks-site heeft zijn entree niet gemist bij de

leerlingen in het secundair onderwijs: 42 000 jongeren hebben er al een

persoonlijk profiel aan gemaakt. Dat is nagenoeg één op zeven. Daarmee

is Maks! een van de meest populaire jongerensites in Vlaanderen. De leerlingen

nemen er bijzonder actief deel aan tientallen forums en lezen mee in

wat Maks! elke dag aan nieuws brengt over opvoeding, onderwijs en maatschappij.

Ze bloggen, gaan op virtueel bezoek bij elkaar, wisselen foto’s

en filmpjes uit, nemen deel aan wedstrijden, kijken wat de leerlingenkaart

aanbiedt, gaan op zoek naar tips voor vrije tijd enz.

Maks! blijft ook koploper qua vormgeving. De nieuwe lay-out sluit aan bij

de tijdsgeest en de wereld van de jongeren: veel minder chaotisch dan

vroeger, maar even sterk inhoudelijk. De redactie duikt elke maand onder

in een andere school. Die hartslag voel je in het blad. Daarom spreekt het

de jongeren ook zo sterk aan.

Veel leraren pikken ondertussen in op artikels in Maks! De vernieuwde pedagogische

bijlage (met links naar de vakoverschrijdende eindtermen én

extra initiatieven, wedstrijden enz voor jouw leerlingen) slingert nu in tien

exemplaren rond in elke lerarenkamer. Meer dan 4 000 leraren secundair

onderwijs hebben zich al ingeschreven om ze maandelijks in hun eigen

mailbox te krijgen (www.klasse.be/maksimum).

Telkens tegen het einde van de maand is er een nieuwe Maks! op school.

Waar kan je op inpikken in het volgend nummer? De jeugd van toen: oma

en opa op de schoolbanken (zie de reportage in deze Klasse p. 40-41),

werkloze jongeren worden Foodj en leren de stiel van tv-koks Achim

Vandenbussche en Peter Van Asbroeck, de grote brostest (sluit aan bij het

dossier spijbelen in de vorige Klasse), zelf verantwoordelijkheid nemen

en bijvoorbeeld samen met Stressfactor een rockfestival organiseren op

school... Lees nu al mee op www.maks.be

liljana

Liljana is zes jaar als ze door een

Vlaams gezin wordt geadopteerd. Ze

heeft jaren gedroomd van een eigen

moeder en vader, maar in haar tienerjaren

groeien de twijfels. Wie is ze

echt? Waarom heeft haar eigen moeder

haar afgestaan? Ze wil terug naar

Roemenië om daar de antwoorden

te zoeken. Luc Descamps baseerde

‘Liljana’ op een waar gebeurd verhaal.

Voor leerlingen vanaf 13 jaar.

‘Liljana’ - 12,00 euro - Abimo uitg. -

www.abimo.net

Win: 5 x ‘Liljana’ - mail vóór 17 december (met vermelding ‘Liljana’) naar

inne@abimo.net

W!N

ZEKER DOEN • Nr. 180

35

secundAir hoger / volwAssenen


(advertentie)

VRAAG DE

BROCHURE

2008

vakanties voor jeugdgroepen

paasreizen en openluchtklassen

skivakanties voor groepen

sneeuwklassen

culturele citytrips

family formule

JEKA vzw - Sociaal Toerisme over de Grenzen Heen - lic. A1205

Ambiorixsquare 32 bus 28 - 1000 Brussel

TEL.: 02.230.84.55 - FAX : 02.230.42.42 - info@jeka.be

berlijn

1943: Engelse en Amerikaanse bommenwerpers

voeren bombardementen

uit op Berlijn. Zo ook ‘de zeven dwergen’,

de bemanningsleden van één zo’n

bommenwerper. 1948: West-Berlijn

is afgesloten van de rest van West-

Europa door de Russische blokkade.

Enkel via drie smalle luchtcorridors

kan West-Berlijn worden bevoorraad.

De Limburgse striptekenaar Mark Van

Oppen (Marvano) brengt met ‘Berlijn’

een drieluik over de recente geschiedenis van deze stad én van Europa.

Twee delen zijn verschenen, het derde volgt binnenkort.

‘Berlijn 1 - 1943: De zeven dwergen’ en ‘Berlijn 2 - 1948: Reinhard de vos’ - 13 euro

per deel (hardcover) - uitgeverij Dargaud

Win: 10 x ‘Berlijn 1’ - mail vóór 17 december (met vermelding ‘Berlijn’) naar

secretariaat.leraren@klasse.be

W!N

GezoCht:

Klas Met Creatief idee voor europa

Welke rol kan of moet Europa in de wereld van morgen spelen? Tijdens

de ‘State of the European Union’ geeft een vooraanstaand ‘Europawatcher’

hierover zijn visie. Maar ook je leerlingen van het vijfde en zesde secundair

kunnen dan hun mening kwijt. De ‘Junior State of the European Union’ en

de ‘State of Creanovative’ nodigen hen uit om na te denken over ‘Europa

en de wereld’. Je leerlingen schrijven hun ideeën neer in een tekst van

maximaal 4 000 woorden (‘Junior State of the European Union’) of sturen

een creatief werkstuk in (‘State of Creanovative’). Elke klas mag max. één

inzending voor elke wedstrijd indienen. Een jury selecteert telkens de drie

beste inzendingen. De zes winnende klassen krijgen een uitnodiging voor

de prijsuitreiking in het Vlaams Parlement tijdens de ‘State of the European

Union’. De hoofdwinnaars mogen dan ook hun werk voorstellen. ‘State

of the European Union’ vindt plaats op 7 mei 2008 en wil de Europese

feestdag op 9 mei vieren. Vlaamse Parlement, Stiching Ryckevelde en het

Vlaams-Europees Verbindingsagentschap staan in voor de organisatie.

Teksten en creatieve werkstukken moeten uiterlijk 29 februari 2008 het

Vlaams Parlement of Stichting Ryckevelde bereiken.

Inschrijvingen via info@ryckevelde.be - 050 35 27 20 -

dienst.europa@vlaamsparlement.be - 02 552 45 69 -

www.vlaamsparlement.be/diensteuropa/state2008.html

studeer enGels in Kent

Je geeft minimum zeven uur Engels per week in het lager secundair onderwijs.

En je wil je Engelse les nog creatiever aanpakken. Schrijf dan in

voor de internationale vormingscursus van 31 maart tot 12 april 2008 in

de Bell Language School in Kent (Zuid-Engeland). Daar leer je meer over

‘the communicative approach’ en methodieken om grammatica en woordenschat

via deze weg aan te brengen. Je verblijft bij een Engelse familie

of op de campus zelf. De pedagogische begeleidingsdiensten zorgen voor

begeleiding voor, tijdens en na de cursus.

20 leraren mogen deelnemen op kosten van het departement Onderwijs, je betaalt

enkel je reiskosten. Inschrijven kan tot 31 januari - 02 553 98 77

natalie.vangysegem@ond.vlaanderen.be


leefbaar verKeer

‘Live!’ is een nieuw interactief lessenpakket rond verkeer en mobiliteit voor

leerlingen derde graad. Met dit pakket kun je mobiliteit, verkeersleefbaarheid

en verkeersveiligheid integreren in de klas en op school. In tien lessen

nemen je leerlingen de verkeersleefbaarheid van de schoolomgeving onder

de loep, waarbij ze zelf de straat optrekken voor verschillende metingen.

‘Live!’ (LeefbaarheidsIndex VErkeer) bestaat uit een ringmap met cd-rom.

Verschillende vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen komen

aan bod (aardrijkskunde, fysica, milieueducatie, project algemene vakken

enz.). Het pakket kost 20 euro.

www.mobiel21.be - info@mobiel21.be - 016 23 94 65

Win: 5 x ‘Live!’ - mail vóór 17 december (met vermelding ‘Live!’)

naar info@mobiel21.be

W!N

olyMpiQue

Met een beetje Frans winnen je leerlingen (tweede en derde graad) misschien

wel een verblijf in Québec. De 21ste editie van OLYFRAN (Vlaamse

Olympi@de van het Frans) komt eraan. De selectieronde is een meerkeuzetoets

over de beheersing van het hedendaagse gesproken Frans. De 75

besten gaan naar de finale, voor een interview in het Nederlands en in het

Frans. De Olympiade wil het belang van een goede kennis van de Franse

taal en van de culturen van de Franstalige landen onderstrepen. Naast drie

verblijven in Québec zijn er acht verblijven in Frankrijk, drie interrailtickets,

1 200 filmtickets, 75 ereprijzen, enz. te winnen. Eén leraar mag voor een

taal- en cultuurstage naar Montréal en 40 deelnemende scholen ontvangen

een pakket didactisch materiaal.

Inschrijven doe je uiterlijk 1 februari 2008. De selectieproeven voor tweede graad

vinden plaats op 27 februari, voor de derde graad op 29 februari. De finale valt op

9 april, de prijsuitreiking op 23 april. Info: www.olyfran.org (‘Olyfran-Vlaanderen’)

het leven zoals het is 16+

Een nieuwe, actuele leeslijst voor 16-plussers, meer dan honderd recent

(her)uitgegeven boeken. Klassiekers uit de wereldliteratuur én eigentijdse

romans. Vlotlezende, toegankelijke boeken én boeken voor leesbeesten die

een uitdaging aandurven.

‘Het levens zoals het is 16+’ - 10 euro - www.leesweb.be -

info@leesweb.be - 03 272 21 46

GRATIS

voor een

rooKvrij leven

De ‘HELP Teaching Kit’ is een

didactisch informatiepakket waarmee

je je leerlingen wijst op de

nadelige gevolgen van (passief)

roken. In de doos vind je o.a.

een quiz, een exemplaar van het

Europees jongerenmanifest ‘Voor

een rookvrij leven’, een infofolder over het Europese ‘Help’-project, enkele

posters en een stapeltje promo-items (armbanden, pennen, halskoorden

en andere gadgets met de HELP-boodschap).

Je kan het pakket gratis bestellen via www.help-eu.com

©

A-Film

W!N

beCoMinG jane

Tussen ‘Sense and Sensibility’ en ‘Pride and Prejudice’ ligt een leven dat

zich nog veel meer laat herschrijven tot een liefdesroman: het leven van

schrijfster Jane Austen zelf. Als de twintigjarige Jane (Anne Hathaway)

voor het eerst verliefd wordt, heeft dat grote invloed op haar schrijven. De

passie tussen haar en de straatarme Ierse bokser (James McAvoy) levert

volop inspiratie voor haar verhalen. Maar het geluk mag niet lang duren,

het grote verschil tussen hun afkomst en de status van haar eigen familie

maken hun relatie onmogelijk.

‘Becoming Jane’ wordt verdeeld door A-Film en loopt vanaf 21 november in de

bioscoop.

Win: Tien lezers winnen een exclusief Jane Austen pakket: de drie boeken

‘Overtuiging’, ‘Trots en Vooroordeel’ en ‘Verstand en Gevoel’ en een duoticket waarmee

je de film kan zien. Mail vóór 10 december (met vermelding ‘Becoming Jane’)

naar secretariaat.leraren@klasse.be

tertiair onderWijs

In het grensgebied tussen secundair en hoger onderwijs bestaan opleidingen

in het volwassenenonderwijs en de vierde graad secundair onderwijs.

Waar deze ‘kleine broertjes’ passen in de structuur van onderwijs is niet altijd

even duidelijk. De Vlaamse Onderwijsraad vraag daarom deskundigen

te onderzoeken of de arbeidsmarkt wel behoefte heeft aan mensen met een

competentieniveau tussen dat van opleidingen in het secundair onderwijs

en de professionele bachelor. En welk profiel hebben de mensen die voor

dit ‘tertiair’ onderwijs kiezen?

‘Tertiair onderwijs; een verkenning’ - 14 euro - Vlaamse Onderwijsraad & Garant -

www.vlor.be (‘Publicaties’ - ‘Algemeen’)

ZEKER DOEN • Nr. 180

37

secundAir hoger / volwAssenen


(advertentie)

AD klasse oktober 2007.indd 1 04-10-2007 17:58:08

pub.indd 2 17-09-2007 17:48:28


projeCt edison

Leerlingen van het vijfde jaar aso en tso kunnen in groepjes van 2 à 4 deelnemen

aan de wetenschapswedstrijd ‘Project Edison’. In de Edison-quiz

beantwoorden ze vragen over wetenschappers achter succesvolle ondernemingen.

Ze sturen een voorstel in over de ontwikkeling van een nieuw

(denkbeeldig) product, het gat in de markt, een originele uitvinding waarop

de wereld wacht. De beste voorstellen bereiken de tweede ronde (volgend

schooljaar), waarin je met je leerlingen gaat brainstormen in Parijs.

Wetenschappers en ondernemers helpen je leerlingen dan om hun ideeën

uit te werken.

www.ua.ac.be/focusopwetenschap - project.edison@ua.ac.be



128

‘128’ is een kunsteducatief spel voor leerlingen tweede en derde graad.

Ze spelen het spel deels via internet en deels live. Daarbij gaan ze op

onderzoek in de muzische domeinen (drama, muziek, beeld en beweging)

en krijgen ze prikkels om creatief samen te werken. Je leerlingen starten

het spel als sollicitanten bij productiehuis ‘128’. Ze banen zich een weg

langs deadlines en intriges op weg naar de begeerde titel ‘Werknemer van

de maand’. Daarbij experimenteren ze met woord en drama, surfen ze over

het internet en zoeken ze kunst in Vlaanderen.

‘128’ is een spel voor 50 tot 500 leerlingen. Het spel duurt vier weken,

vooral buiten de lesuren. Je krijgt een overzichtelijke handleiding, vol achtergrondinformatie,

links naar je lessen enz. zZmogh vzw werkt telkens een

totaalconcept uit op maat van de school en levert daarbij spel, materiaal,

technieken én begeleiders.

‘128’ is beschikbaar vanaf 15 januari, maar je kan nu al reserveren.

www.zzmogh.be/128 - 016 44 08 04 - 0473 50 40 63

boeiend leren onderneMen

Leren over ondernemen hoeft niet saai te zijn. De Ondersteuning voor

Micro-Ondernemers in Opleiding ging met dit idee aan de slag. OMOO

ontwikkelde een elektronische leeromgeving boordevol boeiende informatie,

les- en oefenmateriaal. Hoe je daarmee omgaat verneem je tijdens

de gratis infosessies voor leraren. Die vinden plaats in de 5 provincies

tijdens de maand januari. Je ontvangt een handig infomapje met een cdrom

waarop al het ontwikkelde les- en oefenmateriaal staat.

Info en inschrijvingen (tot 7 december) op www.omoo.be/events.htm -

paul.schram@ond.vlaanderen.be

fraCture

Ted Crawford (Anthony Hopkins) vermoordt

zijn overspelige vrouw en bekent meteen

de misdaad. De jonge aanklager Willy

Beachum (Ryan Gosling) lijkt een simpele

job te krijgen, maar dan start Crawford een

vreemd spelletje in de rechtszaal. Gisteren

in de bioscoop, vandaag in je dvd-speler.

www.rcv.be

Win: 5 x ‘Fracture’ - mail vóór 17 december (met vermelding ‘Fracture’) naar

secretariaat.leraren@klasse.be

W!N

virtuele sportWaGen

Droom je met je studenten ervan om je eigen sportwagen te ontwerpen?

Waag nu je kans in de Europese wedstrijd ‘3D Challenge’ en ontwerp een

virtuele sportwagen in 3D met SolidWorks ® software. Misschien rij je straks

met een hippe Burton wagen! Of win je een Formule 1-testrit, een kleurenprinter

of andere prijs. De school met het grootste aantal 3D-modellen

krijgt bovendien een speciale prijs. Je ontwerpen moeten wel vóór 21 januari

binnen zijn. Inschrijving én jurering verlopen uitsluitend online via de

site van ‘3D Challenge’.

Bezoekers van de site brengen mee hun stem uit. De ontwerpwedstrijd

staat open voor alle studenten secundair en hoger onderwijs.

www.3Dchallenge.net

bioboy

Lerares Nederlands Inge Misschaert

schreef met ‘Bioboy’ haar eerste

jeugdboek. Ze vertelt het verhaal van

stadsjongen Floris die bij wijze van

gemeenschapsdienst een bos moet

helpen schoonhouden. Hij gaat van het

bos houden en verandert zijn naam in

‘Bioboy’. Als het erop lijkt dat het bos

moet wijken voor een industriezone,

komt ‘Bioboy’ in actie. Voor 12- tot

15-jarigen.

‘Bioboy’ - 13,95 euro - uitg. De Eenhoorn -

www.eenhoorn.be

ZEKER DOEN • Nr. 180

39

secundAir hoger / volwAssenen


40

“Ik ben nerveuzer dan op mijn eerste schooldag zestig jaar geleden”,

stamelt Josephine (67). Samen met zestien andere opa’s en oma’s

vervangt ze voor één dag haar kleinkind op de schoolbanken van het

Instituut van de Voorzienigheid in Herentals. Studeren in Vlaanderen

anno 2007, door de ogen van vijftig jaar geleden. Klasse en Maks!

brengen twee generaties samen. Wie verbaast wie?

Klasse trekt naar de klas

van een van de deelneemsters

aan de VT4-reeks “De

jeugd van tegenwoordig”

en doet het omgekeerde:

zestien opa’s en oma’s

volgen een dag les op de

schoolbanken van hun

kleinkinderen.

KLASSE • Nr. 180

“De les van vandaag is een gecombineerde

les geschiedenis, Engels en ICT”, verduidelijkt

lerares Nicky Eerdekens. “Begeleid Zelfstandig

Leren. Eerst kijken we samen naar een video

over de Eerste Wereldoorlog, daarna werken de

grootouders in groepjes aan diverse opdrachten.”

Die aanpak is de opa’s en oma’s compleet

vreemd. Nicky Eerdekens lacht: “Ze hebben

niet eens een balpen bij! Les volgen is voor hen

passief de leerstof ondergaan. Van interactieve

werkvormen hebben ze geen kaas gegeten.

Ze stellen de leerstof niet in vraag. Ze hebben

immers nooit geleerd informatie kritisch te

verwerken. En dat terwijl we net van onze leerlingen

verwachten dat ze over alles een mening

hebben.” Als de aanwezige regionale televisie

vraagt wat opa van de les vindt, zegt hij dat

hij dat nog niet kan zeggen, “omdat de les nog

moet beginnen”. Dat klopt echter niet: de les is

al gedaan. Maar opa zit te wachten tot de leraar

begint te dicteren. Hij moet lachen als hij beseft

dat het voorbije uur wel degelijk ‘een les’ was.

“Ik heb al doende heel veel geleerd”, zegt hij.

“Leren is nu iets heel anders dan vroeger”.

tEmpo!

De opa’s en oma’s werken nauwgezet maar

individueel aan hun taak. Nicky Eerdekens: “Ik

heb benadrukt dat ze vragen mogen selecteren,

maar zij willen de opdracht van a tot z uitvoeren,

in tegenstelling tot onze huidige leerlingen.”

De les gaat duidelijk te snel. “Maar dat ligt

niet aan hun leeftijd”, meent Nicky Eerdekens.

“Het lesvolume is toegenomen en het lestempo

ligt hoger dan vroeger. Bovendien zijn de lessen

gevarieerd, net als het leven op en buiten

de school. Dat maakt het leven van de jongeren

een stuk stresserender.”

kENNIS-oNzIN

Ook voor de leraar is de job de jongste vijftig

jaar intensiever geworden. Nicky Eerdekens:

“Als ik een videoles geef en de leerlingen laat

reflecteren, steek ik daar veel tijd en energie in.

Ex cathedra is het makkelijk: ‘Neem je boek en

onderstreep’, klonk het in mijn tijd. Ongelooflijk

dat ik graag geschiedenis geef als je ziet op

welke manier ik zelf geschiedenis heb gekregen!”

Kennis mag niet zomaar overboord. “Ook

al moet je het onderwijs voortdurend in vraag

stellen, één en één is nog altijd twee. Akkoord,

je kan informatie opzoeken op het web, maar

daarvoor moet je de juiste vragen stellen en

heb je dus kennis nodig. Het zou mooi zijn als

leerlingen het verschil tussen kennis en kennisonzin

leren maken.”

rENDEmENt?

Moet onderwijs de leerlingen rechtstreeks

voorbereiden op een job? Nicky Eerdekens

windt zich op: “Of je het accent legt op kennis

of vaardigheden, onderwijs moet niet renderen.

Zelf heb ik Latijn-Wiskunde gestudeerd, maar

vraag me niet om een wiskundige functie op te

lossen. Ik gebruik enkel nog de regel van drie.

Onderwijs, praktisch of theoretisch, heeft als

doel kinderen op te voeden, hen voor te bereiden

op de maatschappij, hun wereld te verruimen.

Dat is in die vijftig jaar niet veranderd.

Maar de wereld is dat wel.”


“mEt vEErtIg IN DE klAS”

josephine (67): “In de klas zaten we

vroeger met zes op vaste banken.

Knap krap als je dik was. De moderne

klaslokalen zijn ook opvallend leeg.

Bij ons hingen kaarten aan de muur,

en stonden er kasten met prenten en

boeken die we per twee gebruikten.

We zaten soms met veertig leerlingen

in de klas!”

theresia (70): “En dan die regels. Lang

haar moest in vlechten. En géén krullen.

Die trokken de nonnekes eruit.

Ymke en opa Don (en opa Willy

en oma Roza)

“IEDEr voor zICh”

Isi (73): “Wat de leraar zei, was waar.

Zonder discussie. ‘Iedereen begrepen?’

klonk het, en iedereen knikte, ook al

was dat niet zo. De leraar veegde het

bord schoon en dan hoopte je dat je

alles juist had overgepend. Nu zoek je

op of je informatie klopt. Toch waren

de lessen niet noodzakelijk saai. Het

hing af van wie er voor de klas stond.

Je had droogstoppels die hun les aframmelden,

maar evengoed boeiende

Ruben en oma Josephine (en opa Jos)

Gevolg: nog meer krullen! Geen lange

broeken, wel een zwarte voorschoot

met een witte col en kousen tot aan je

knieën. Droeg je sokken, dan bonden

ze gazetten rond je benen om het bloot

te verbergen. Nochtans viel er geen

jongen te bespeuren, want jongens en

meisjes zaten apart.”

Don (69): “Wij konden enkel over de

muur loeren in de hoop iets te zien te

krijgen.”

“DE lErArEN SloEgEN Er op loS”

Don: “We hadden heel strenge leraren.

Soms te streng. Die profiteerden van

hun macht, sloegen er op los met een

liniaal. ‘Ik ben baas, en gij zijt niks’,

luidde het.”

josephine: “Je dacht twee keer na voor

je aan de leraar op de speelplaats een

vraag stelde. Dan viel je op en dat was

het slechtste wat je kon doen. Schrik

was een deel van het schoolleven. Maar

leraren van wie we veel leerden. De les

was op een andere manier interactief:

een leerling kwam voor het bord staan

en dan losten we klassikaal de vragen

op.”

rik (64): “Maar samenwerken in

groepjes mocht niet. Dat betekende

spieken en werd bestraft. Het was ieder

voor zich.”

we hadden ook respect voor onze leraren.

Nu is de afstand tussen leerlingen

en leraar kleiner. Leuk dat de leraren

met hun tijd meegaan en dragen wat

ze zelf mooi vinden. Zolang het de

leerlingen niet afleidt. Geen te strakke

kledij, geen te diep uitgesneden decolleté.”

rik: “Al had dat voor mij vandaag best

gemogen!”

“gEEN tAlENt om tE StUDErEN? pECh!”

josephine: “Als je vroeger geen talent

had om te studeren, dan kreeg je weinig

kansen. Nu haalt de school veel meer

uit de leerling, ook al heeft hij minder

talent. Ook ouders zijn veel meer betrokken.

Verder dan ‘De hoeveelste ben

je’ en ‘Met hoeveel zitten jullie in de

klas’ ging het vroeger niet.”

rik: “Behalve als we gevochten hadden.

Dan mochten mijn ouders naar

Sylvie en oma Theresia (en oma Julia)

Roxanne en opa Rik

school komen. Het valt mij op dat

hier op de speelplaats niet gevochten

wordt. Vechten maakte vroeger deel uit

van het leven. Je vocht al tegen die van

de overkant van de straat. We schoten

naar mekaar met pijl en boog, met aangescherpte

punten. En dan spreken ze

nu over geweld op school. Het is hier,

vergeleken met onze tijd, ongelooflijk

kalm: die jonge mensen staan gewoon

met elkaar te praten!”

KLASSE • Nr. 180

41


42

Op het internet ligt een kerkhof: MyDeathSpace. Jongeren

wandelen er met tienduizenden tegelijk in stilte rond. Ze rouwen

om profielen die ze nooit ontmoet hebben. “Online rouwen is voor

jongeren een extra manier om verdriet te tonen, naast het echte

leven”, verklaart specialist en klinisch psycholoog Manu Keirse.

Is er dan geen plaats voor verdriet in het échte leven?

KLASSE • Nr. 180

Op het kerkhof van

myDeathSpace.com

De Amerikaanse Taylor (14) is ontzettend populair.

Duizenden (overwegend jonge) surfers

lezen haar profiel op MySpace, dé communitywebsite

voor jongeren. Maar Tay Tay, zo noemen

haar vrienden haar, is dood. Ze heeft haar plaats

op MySpace ingeruild voor een plekje op My-

DeathSpace. Taylor was biseksueel. Op school

werd ze uitgelachen. Thuis was ze niet meer

welkom. Op 8 maart 2007 schoot ze zichzelf een

kogel door het hoofd. “You have to know when

to give up”, schreef ze nog op haar profiel. Je

moet weten wanneer je moet opgeven.

in de BAn vAn de dOOd

“Dat opgeven in het woordenboek van een

veertienjarige staat, is verontrustend”, schrijft

een vriendin van Taylor in een weblog op haar

profiel. Nochtans komt zelfmoord op My-

DeathSpace het meeste voor, na ongevallen.

De Universiteit van Zuid-Florida onderzoekt

nu of online rouwregisters vooral troost bieden

aan familie en vrienden of net zelfdoding aanmoedigen.

“Dat is overdreven”, zegt professor

Manu Keirse, klinisch psycholoog en auteur

van ‘Kinderen helpen bij verlies’. “Jongeren zijn

in de ban van zelfdoding, hoe je het ook draait

of keert. Leraren moeten in de lessen inspelen

op die nieuwsgierigheid en jongeren de kans

geven om hun gevoelens daarover te uiten. ‘Pas

op! Je brengt hen op ideeën’, klinkt het ook op

scholen. Maar jongeren hebben nu eenmaal die

ideeën. Een op vier jongeren vindt af en toe dat

ze beter dood zouden zijn. Je leert hen ermee

omgaan door erover te praten.”

messen klAAr?

Dagelijks bezoeken gemiddeld tienduizend

mensen MyDeathSpace. Meer dan dertienduizend

leden hebben de weg naar het rouwforum

al gevonden. Ze discussiëren over de doden

alsof het over filmpersonages gaat of surfen

langs de vele ‘stille’ profielen. Die profielen met

personalia, hobby’s, favoriete citaten enzovoort

zijn nu ingetogen bidprentjes geworden. Het

zijn er ondertussen al meer dan drieduizend.

“Hoe dom ben je als je zelfmoord pleegt omdat

je bi bent”, schrijft een anoniem lid over Taylor.

“Jezelf neerschieten? Als je dood wil, zijn er toch

betere manieren?”, Schrijft een andere bezoeker.

Hebben die rouwregisters geen behoefte

aan een moderator? Manu Keirse: “Een sociale

online rouwplaats heeft inderdaad potentieel,

op voorwaarde dat de informatie die ze jongeren

geeft juist en professioneel is. Elke jongere

heeft al eens met zelfmoordideeën geworsteld.

Het liefst praten ze er met elkaar over. Maar


nu duikt een meisje van zestien dat

de bons krijgt van haar lief, achter de

computer en leest er alles over hoe ze

zelfmoord kan plegen. Leggen we dan

de messen klaar? Beter bieden we hen

warmte en genegenheid, al dan niet in

een professionele context.”

jOe vAn hOlsBeeCk

Ook de schietpartij in Virginia, waarbij

de dolgedraaide Cho Seung-hui op 16

april 2007 tweeëndertig van zijn medeleerlingen

dood schoot, staat in de

virtuele herdenkingsplaats gegrift. Bij

de doden: Erin Peterson (18), “student

aan Virginia Tech, afstudeerklas van

2010!” schreef ze nog trots op haar profiel.

Of Matthew Gwaltney (24), bassist

van The Assassins, de moordenaars.

Zijn quote op MySpace: “Wie had ooit

gedacht dat we zo lang zouden leven?”

Profetisch en triest. April 2007 blijft

voor altijd hun laatste login. Hun profielen

staan vol rouwbetuigingen van

vrienden, maar ook van onbekenden.

Vreemd? Manu Keirse: “Slachtoffers

van verschrikkelijke misdaden krijgen

media-aandacht en worden zo publieke

figuren. Wanneer een publieke

figuur sterft, ontstaat er een sociale

beweging waarin het toegestaan is je

gevoelens te laten zien. Dat zagen we

bij de moord op Joe Van Holsbeeck. De

mensen rouwen wel om hem, maar

vinden tegelijkertijd een weg om hun

opgekropte persoonlijke verdriet te

uiten.”

puBlieke fiGuur

Elk ‘dood’ profiel is een bedevaartsoord

waar vrienden van de overledene hun

diepste zielsroerselen neerschrijven.

Alsof jongeren zeker zijn dat MySpace

ook bestaat in het hiernamaals. Ook

onbekenden laten hun emoties de vrije

loop. “Ik heb je nooit gekend, maar ik

bid voor jou en de andere slachtoffers.”

Hoe komt het dat iemand die nooit

media-aandacht kreeg, toch zoveel

geladen berichtjes krijgt? Manu Keirse:

“Heb je een blog of een online profiel,

dan ben je voor de lezers ook een publieke

figuur. Surf je naar iemands persoonlijke

website dan heb je het gevoel

dat je die ook echt kent. Je leest zijn

verhalen en kijkt binnen in zijn leven.

Zijn vreugde of verdriet raakt je persoonlijk.”

Hoe spectaculairder je dood,

hoe populairder je profiel. Taylor, die

thuis en op school niet aanvaard werd,

heeft al bijna tweeduizend berichtjes.

Op de videosite YouTube circuleren

fotofilmpjes. Een ervan werd al bijna

zestigduizend maal bekeken.

de BeTere vriendin

“Ik haat het om op je profiel te zien

hoe mensen die je vroeger haatten nu

doen alsof ze om je geven”, schrijft

een vriendin van Taylor. Een anonieme

persoon schuift openlijk haar ouders

en vriendinnen de zelfmoord in de

schoenen. Ruzies over wie nu een betere

vriendin was, ontsieren het profiel.

“Competitie in rouw heeft altijd bestaan,

maar het uitdrukkelijk uiten van

die gevoelens is nieuw”, aldus Manu

Keirse. “Als je op een dag iemand

moet missen van wie je houdt, hoop

je dat je tijdens jullie leven samen de

perfectie hebt nagestreefd. Die wens is

onmenselijk. Niemand is perfect. Tussen

perfectie en werkelijkheid ligt een

ruimte open voor schuldgevoelens. Die

geeft aanleiding tot rivaliteit. Wie zag

haar het liefst? Wie heeft er het meest

voor gedaan?”

Tay Tay is populair. Op MySpace. Door

haar zelfmoord. Maanden na haar

dood krijgt ze nog elke dag berichtjes.

Luguber, voyeuristisch en ziek, zo

omschrijven de Amerikaanse media

online rouwen. Moeten we ons zorgen

maken? “Voorlopig niet”, volgens

Manu Keirse. “Internet is een jongerenwereld,

heel open en rechtuit. Online

herdenkingsplaatsen horen erbij. In de

puberteit is de dood een geliefkoosd

onderwerp, in de volwassenenwereld

een taboe. Mensen in rouw die hun

partner verliezen mogen daar een paar

weken over praten, en dan moeten ze

voort. Je mag op veel begraafplaatsen

zelfs geen afscheid meer nemen bij het

open graf. Je neemt nu afscheid aan de

ingang van de begraafplaats, anders

wordt het te emotioneel. Huilen mag

niet meer. Het is dus begrijpelijk dat

volwassenen schrikken als ze die website

zien.”

Is rouwen op internet dan een goede

evolutie? Professor Keirse: “Rouwen in

cyberspace is niet meer of minder dan

een kaarsje aansteken in huis of praten

tegen een foto. Voor veel jongeren is

online rouwen een extra manier om

hun gevoelens te uiten, naast het echte

leven. Pas wanneer ze zich afsluiten

van de realiteit, wordt het gevaarlijk en

geraken jongeren in een isolement.”

Geef ruimte aan

de dood

De school kan het verdriet bij leerlingen

niet wegnemen. Ze kan haar leerlingen

er wel mee helpen en er leren

mee omgaan. Kinderen en jongeren

met verdriet hebben vooral aandacht

nodig. Ze willen ook begrip voelen en

de kans krijgen om op school hun

verdriet te uiten en zo te verwerken.

Ook in de klas kan je ruimte geven

aan de dood. “Zo is rouwen online

voor jongeren niet de enige uitweg”,

weet Manu Keirse. Zijn zes tips:

1.

Wees niet bang om te zeggen:

“ik weet het niet”. Leerlingen

worstelen op twee niveaus met

de dood. Ze proberen te begrijpen

wat de dood is en proberen

om te gaan met hun gevoelens.

Antwoord op al hun vragen.

2. Creëer een sfeer in de klas

waarin het niet raar of stom is

om emoties (blij, bang, boos)

te tonen, maar waar emoties tot

het dagelijkse leven behoren.

3.

4.

Ga het onderwerp ‘dood’ niet

uit de weg in je lessen. Zo is het

makkelijker erover te praten als

er echt iemand sterft.

voorzie in een stille hoek in de

klas of in een stille ruimte op

school. Leerlingen kunnen daar

naartoe als ze dat wensen.

5. Verdriet vraagt tijd. Zorg voor

een ritueel in de klas waarnaar

je kan teruggrijpen in een crisismoment.

Betrek je leerlingen

erbij. Wat willen zij? (een kringgesprek,

een rouwboek van tekeningen,

een lied zingen ...)

6.

Geef het signaal: dood is niet

vergeten. Hou de herinnering

aan de leerling levend. Verwijder

zijn bank niet uit de klas, hang

een foto op, durf zijn naam noemen

bij speciale gelegenheden

op school.

KLASSE • Nr. 180

43


44

Heb ik vandaag

wéér toezicht?

Brandende vuilnisbakken blussen, kussende koppeltjes uit elkaar

houden, spiekers betrappen, de poort bewaken, doen of je neus

bloedt ... Leraren weten wat toezicht houden is. Het hoort bij de

job, maar er komt vaak ruzie van. Het werk is niet overal eerlijk

verdeeld. Al is lerares Patsy blij dat ze op de speelplaats een bal

tegen haar hoofd kreeg. Die redde haar leven.

forum

Vertel je eigen fijne of

minder fijne

toezicht verhalen op

www.klasse.be/forum

Op onze school is het

toezicht eerlijk geregeld.

Doe de poll op

www.klasse.be/poll

KLASSE • Nr. 180

Pats! Een keihard getrapte voetbal treft Patsy

Nouwkens tegen de linkerslaap. Ze krijgt

geen lucht meer en maakt vreemde schokkende

bewegingen. Patsy heeft een zware

epilepsieaanval met een korte hartstilstand. De

directrice weet wat te doen. De MUG brengt

Patsy naar de spoed. Scans wijzen op een zware

hersenschudding, maar de dokters zien ook een

‘verdachte vlek’. “Het bleek een hersentumor te

zijn. Intussen ben ik twee keer geopereerd, heb

chemo- en radiotherapie gehad en ben (voorlopig)

genezen verklaard. Zonder die bal was

de tumor nooit ontdekt. Het toezicht heeft mijn

leven gered!”

BUllEBAk

Enthousiaster dan Patsy kan je moeilijk zijn

over toezicht. Een lerares uit het Leuvense haalt

de schouders op bij het woord ‘toezicht’: “Het

hoort bij de job, zeker? Twee uurtjes ‘wacht’

per week zijn niet zo veel, hé. Zeker niet als je

het vergelijkt met bijvoorbeeld Engeland. Daar

moeten leraren heel de week op school aanwezig

zijn. In één van mijn eerste scholen ben ik

na drie maanden opgestapt wegens het toezicht.

Dat moest je met een emmer water in de

hand doen. De leerlingen maakten er een sport

van om vuilnisbakken in de fik te steken.” De

lerares maakte ook mee dat niet-vastbenoemde

leraren beduidend méér toezicht moeten doen

dan vastbenoemde: “Een jaar lang ben ik om

de drie weken met de schoolbus meegereden.

Vertrekken om 6.15 uur, aub!” Waarom deed ze

dat zomaar? “Ik was ontwetend en een tikkeltje

naïef, zeker?”

pASSIoNEEl zoENEN

Jarenlang speelplaatsregels, refterreglementen

enz. proberen toepassen eist zijn tol. Een studiemeesteropvoeder

uit Reet is overspannen

thuis: “Dat leerlingen je graag eens testen en

de regels graag overtreden, dat hoort bij jong

zijn, zeker? Wat me moedeloos maakt, is dat

leraren die slechts af en toe eens een kwartiertje

toezicht moeten houden veel te laks zijn in het

doen respecteren van de schoolafspraken. Door

hun houding krijg ik het imago van een boeman.”

Niet elke studiemeesteropvoeder is even

rigoureus. Dirk Spruytte deed zestien jaar de

meest uiteenlopende toezichten: “Op een dag

betrapte ik een koppeltje dat passioneel aan het

zoenen was. Dat mocht eigenlijk niet op school.

Het meisje smeekte me om het alstublieft aan

niemand verder te vertellen. Ik zei: ‘Kan je de

liefde nu bestraffen?’ en liet het zo. Dat koppeltje

is nu getrouwd.”

frISSE lUCht

Catherine Thys van de gemeentelijke basisschool

in Overijse is 56 en geniet ervan om nog

elk speelplaatstoezicht kind tussen de kinderen

te zijn: “Mijn lievelingsspelletje is ‘vogeltje, jij

bent gevangen’ te zingen en dat samen met de

kleintjes uit te beelden. We vliegen over heel de

speelplaats. De kleuters worden dat nooit moe,

dus ik ook niet.” Liset Van der Steen ziet een

pedagogisch voordeel in het toezicht: “Toezicht

houden op het voetbalveld is het allerleukst. Je

ziet wie fair speelt, wie niet tegen zijn verlies

kan, wie de pluimen op eigen hoed steekt en

wie sociaal is. Je leert de kinderen daar vaak


hoeveel leerlingen

per toezichter?

“Als er honderd kleuters op de speelplaats

zijn, hoeveel leraren moeten er

dan toezicht houden? Bestaat daar

een wetgeving over?”

Nee, daarover bestaat geen wetgeving.

Zowel de verdeling van de taken van

toezichten als de praktische uitwerking

ervan behoren tot de autonomie

van de school. De enige instantie die

mogelijke een beperking oplegt, is de

verzekeringsmaatschappij. Meestal zal

die vragen dat de school toezicht aanpakt

‘zoals een goede huisvader’.

beter kennen dan in de klas. Ik ben

meestal verwonderd dat mijn toezichtbeurt

er al weer op zit. Het heeft me

nog maar één bril gekost(lacht).”

Naast de hoera-verhalen zijn er minstens

evenveel zuchtende toezichters.

“Dat is niet abnormaal”, zegt directeur

Tine Verheecke van basisschool Mater

Dei in Brasschaat. “Ze zijn tijdens hun

lessen al zo intensief met hun leerlingen

bezig, dat die extra toezichten

zwaar kunnen wegen.” Zelf staat ze

elke ochtend aan de schoolpoort: “Zo

krijg je een speciale band met kinderen

en ouders. Vaak blijven ze wat aan de

poort hangen voor een losse babbel.”

Ook Ludovik Dornez, directeur van

Onze Ark in Woesten, herademt tijdens

het kwartiertje middagspeeltijd:

“De volledige voormiddag ben ik als

directeur in de weer met papieren,

mappen... Alles gaat over de kinderen,

maar zelden is het met de kinderen.

Het is het enige kwartiertje dat ik

frisse lucht kan snuiven.” Op Onze

Ark moeten de kinderen dertien speelplaatsregels

naleven: “Als ik iets zie wat

niet kan, dan blaas ik op mijn fluitje.

De leerling moet dan tegen de muur

gaan staan. Na een minuutje ga ik bij

de leerling langs en dan mag hij of zij

zelf verwoorden wat er gebeurd is. Zijn

antwoord moet beginnen met ‘ik’. De

leerling begrijpt dan meestal wat hij

fout deed en zegt dat hij het beter wil

doen.”

vrIENDjESpolItIEk

Leraren basisonderwijs hebben een

schoolopdracht die ruimer is dan hun

lesopdracht. Waarschijnlijk daardoor

doen ze gemiddeld méér toezicht

dan hun collega’s van het secundair.

“Ik doe in totaal negen toezichten per

week”, zegt een lerares uit het Brusselse.

“Elke dag begeleid ik een rij na

schooltijd. Dan heb ik nog twee korte

speeltijden en twee middagtoezichten.

Vooral de middagtoezichten vinden

vele collega’s vrij zwaar. Je hebt dan

nauwelijks pauze ’s middags. We

hebben al eens schoorvoetend aan de

directeur voorgesteld om ’s middags

iemand te betalen voor het toezicht,

maar hij heeft daar voorlopig geen

oren naar.” In het secundair onderwijs

zijn het de zogenaamde wachturen én

de toezichten tijdens examens die voor

wrevel zorgen: “De toewijzing ervan is

echte vriendjespolitiek in onze school.

Ik sta samen met twee collega’s op een

bepaald uur als vervanger. Zij krijgen

nooit een vervanging toegewezen, ik

word er altijd op uitgestuurd”, klaagt

een leraar uit Opglabbeek. “Een lerarenvergadering

over de examentoezichten

draaide op een ruzie in regel

uit”, vertelt een lerares uit Gent. “Een

grote groep leraren wou dat de leraren

lichamelijke opvoeding, muziek en

plastische opvoeding méér toezichten

zouden doen. Dat pikten ze niet. Uiteindelijk

bleef alles bij het oude.”

“Communicatie met de directie over de

eerlijke verdeling van toezichten lukt

niet altijd”, zegt een leraar uit Erpe-

Mere: “Vorig schooljaar circuleerde een

mail tussen collega’s met de oproep

om over de verdeling van toezichten

te vergaderen. De directeur kreeg lucht

van die mail en stuurde de boodschap

rond dat daarover niet vergaderd zou

worden. Leerlingen mogen over de

verdeling van hun examens inspraak

hebben, maar leraren moeten zwijgen

en slikken.”

gEmor

Het kan nochtans anders. Directeur

Guido Van den Cruijce van Sint-Angela

in Ternat heeft een heel systeem

uitgedokterd: “Het overgrote deel van

de toezichten gebeurt door de studiemeesteropvoeders.

Tevens besteden we

vier BPT-uren aan toezicht. In het LOC

(Lokaal Overleg Comité) is vastgelegd

dat wie één zo’n BPT-uur krijgt daarvoor

honderd minuten toezicht doet.

De filosofie is dat wie een uur lesgeeft

ook extra tijd besteedt aan voorbereidingen

en verbeteringen. De andere

toezichten wijzen we in de eerste plaats

toe aan wie via het lessenrooster een

duidelijk voordeel heeft ten opzichte

van de collega’s. Pas daarna worden

de andere leraren aan het werk gezet.

Ik neem die beslissing samen met de

lessenroostermakers. Deze binnen het

LOC gemaakte afspraken staan ook

in het schoolwerkplan beschreven.

Gemor heb je altijd, maar een billijk

systeem neemt veel onvrede weg.”

KLASSE • Nr. 180

45


46

Het etiket

op de leerling

is gratis

“Rika doet soms echt storend”, zegt juffrouw Lea. “Maar stel je

eens voor dat je vader elke dag zijn zorgen verdrinkt, dat je ouders

de verwarming niet kunnen betalen of dat je vader je kat heeft

gedood omdat ze te veel eet.” Elke Vlaamse klas telt gemiddeld

twee leerlingen die arm aan geld zijn en arm aan kansen. Hoe rijk

is het begrip in de klas?

De geciteerde ouders

maken deel uit van de

werkgroep onderwijs van

De Zuidpoort, de Gentse

vereniging waar armen het

woord nemen.

Meer lezen?

Via zuidpoort@skynet.be

kan je een gratis bundel bestellen

met getuigenissen

van kansarme ouders over

hun relatie met de school.

Op www.welzijnszorg.be

bestel je een inspirerend

onderwijsdossier over

armoede en onderwijs.

Blader door De Eerste Lijn

over kansarmoede op

www.klasse.be/kvl/163/40

Of lees de blog van Patrick,

een kansarme ouder, op

www.klasse.be/ouders.

Wil je het over kansarmoede

hebben in je les? Op

www.armoede-in-zicht.be

vind je een waaier van

methodieken, spelen, films

en boeken.

KLASSE • Nr. 180

huisWerk is een indiCATOr vOOr kAnsArmOede

“Ikzelf heb thuis nooit gezien dat huiswerk maken

moet. Voor mij is het niet zo belangrijk, ik leef met

hem mee: hij zit al zoveel uren op die school.”

“Als kind voelde ik mij ook slecht op school; wegens

de situatie thuis moest ik hard werken in het huishouden,

ik had nooit een boekentas. Ik moest straf

schrijven, kon ze niet maken, waardoor het conflict

met meesters en juffen steeds groter werd. Ik moest

naar de sociaal assistente van de school om eens te

gaan praten. Die ging dan op haar beurt thuis met

mijn moeder praten. Het resultaat was dat ik bont

en blauw geslagen werd. Daarom ging ik liever niet

naar school.”

“Leraren zijn meestal middenklassers. Een

internetaansluiting, een verwarmde kamer om in

te studeren of een schouderklopje na een goede

toets lijken dan vanzelfsprekend. Maar dat zijn

ze niet voor kansarme ouders”, zegt Sieg Monten,

stafmedewerker onderwijs bij het Vlaams

Netwerk Armoede. “Het vraagt permanente

aandacht om geen persoonlijke evidenties mee

te nemen naar het klaslokaal. Denk maar aan

de veelgegeven opdracht om prentjes te zoeken

in tijdschriften. Of om een keurig getypt en

uitgelijnd opstel in te leveren. Op sommige

scholen wordt een punt extra gegeven als het

huiswerk op de computer is gemaakt! Het

resultaat van huiswerk is de belangrijkste indicator

voor kansarmoede.”

Tip 1:

Ga niet uit van je eigen evidenties

Als leraar kan je kansarmoede niet oplossen.

Maar je kan mensen in armoede wél beter leren

kennen. Lerarenteams volgen vorming over

armoede. Of ze nodigen sprekers uit voor de

leerlingen. Het OCMW of een plaatselijke vereniging

waar armen het woord nemen, blijken

ideale partners. “In Leuven werken scholen met

ervaringsdeskundigen, mensen die opgeleid

zijn om over hun ervaringen te getuigen”, aldus

Monten. “Hopelijk wordt dit project snel

uitgebreid.” In Aarschot groeide het netoverschrijdende

sensibiliseringsproject ‘LOPke’,

opgebouwd rond de figuur van een gelijknamige

lappenpop, die een kansarm meisje uit de

gemeente voorstelt. De plaatselijke academie

maakte LOPke-klaspoppen. Bekende jeugdschrijvers

verzonnen verhalen voor elke graad.

Leraren worden ondersteund door een didactische

map en een rijke materialenkoffer.


luiZen Zijn een nAChTmerrie

“Op zeeklas wil mijn zoon een lang T-shirt

aandoen om te slapen, zoals hij dat thuis

doet. Eigenlijk raad ik het hem af om dat

mee te nemen, maar hij wil het zelf heel

graag. Bij zijn terugkeer bleek dat mijn

zoon ermee uitgelachen was en vooral geen

steun kreeg bij de juf. Nochtans heeft het

belang voor mijn zoon: hij ging mij missen

en wou iets dat hem aan mij deed denken...

Had ik dit vooraf moeten uitleggen aan de

juf? Mijn zoon is niet weerbaar.”

“Elke week ga ik met de juf praten over

wat mijn zoon vertelt over pesterijen. Ze

luistert telkens en verzekert me dat ze het

zal aanpakken. Ik word dat moe, want het

helpt niets.”

Kansarmen worden voortdurend

uitgesloten: huisvesting, werk,

cultuur... Ze zijn lichtgevoelig voor

pesterijen. “Een luizenplaag op school

is voor hen een nachtmerrie”, waarschuwt

Sieg Monten. “Vaak wijst men

meteen naar het kansarme gezin. Wees

voorzichtig met je conclusies en als je

nieTs Om AAn Te Trekken vOOr heT OuderCOnTACT

“Ik wil altijd naar het oudercontact gaan,

maar ik moet dan wel uitgenodigd worden

en daadwerkelijk kunnen gaan. Ik kan

de school niet altijd verwittigen doordat

ik geen geld heb voor de telefoon of het

openbaar vervoer, en ik durf dat niet altijd

te zeggen.”

“Ik werd uitgenodigd voor een oudercontact

met de pleegouders samen. De meester

richtte zich steeds tot de pleegouders. Ik

zat erbij als het vijfde wiel aan de wagen.

Voor een volgend oudercontact, bedank ik.

Het interesseert me nochtans. Ik heb eens

gebeld om een afspraak te maken met de

directeur, en ik ben niet geweest, zonder

verwittigen. Ik kreeg weer dat nijpend

gevoel: gaan ze me wel au sérieux nemen

als zijn mama?”

Sieg Monten: “Soms komt een

ouder niet naar het schoolfeest, omdat

zij niets modieus heeft om aan te trekken.

Of omdat hij zich schaamt voor de

onbetaalde facturen. De school heeft

een hoge drempel. Elke school zou

de haren van het kind controleert, doe

dat dan discreet. Ook als je het thema

kansarmoede in de klas bespreekt, is

discretie heel belangrijk.”

Tip 2:

Reageer op uitsluiting in de klas

Maar wat als het pesten zichtbaar is?

“Bij de verdeling van de plaatsen riep

een leerling luid: ‘Ik wil niet naast Kenneth

zitten, want hij stinkt altijd zo’”,

vertelt leraar Bert Zwegers. “Wat doe

je dan? Dat ontkennen of ingaan op

zijn thuissituatie brengt de kansarme

jongere in verlegenheid. Ik heb een

kort maar krachtig signaal gegeven dat

uitsluitende opmerkingen niet kunnen.

De klastitularis probeerde op een

respectvolle manier met de kansarme

leerling te praten. Of hij de mogelijkheid

had om zich te wassen? Die jongen

wist niet dat hij stonk. Maar zo’n

gesprek is moeilijk, hoor, want het blijft

een taboe.”

werk moeten maken van een onthaalbeleid

voor de inschrijvingen. Pas je je

taal aan? Zit je naast de ouder in plaats

van achter je bureau? Telefonisch contact

is de meest succesvolle manier.“

Tip 3:

Investeer in het contact met de

ouder

In Gent ondertekenden alle lagere en

secundaire scholen het ‘Charter voor

goede communicatie met ouders’. Dat

bundelt acht aandachtspunten, van

de sfeer tijdens het eerste contact tot

de erkenning van ouders van nietgeplaatste

kinderen. In Brussel werken

scholen met het charter ‘Armoede en

onderwijs’, dat focust op engagement

van ouders én scholen rond drie thema’s:

schoolkosten, sociaal netwerk en

communicatie. Beide charters kwamen

tot stand in het Lokaal Overlegplatform

met medewerking van ouders in

armoede.

elke OnvOOrZiene

kOsT is een rAmp

“Wij moeten elke week 2,50 euro meegeven

om te koken op school. Als mijn zoon

geen geld mee heeft, mag hij niet meekoken

en moet hij straf schrijven. Wij vinden niet

dat mijn kind moet boeten omdat wij dit

soms niet kunnen betalen.”

“De schoolrekeningen heb ik nog niet betaald.

Het was een hele tijd wachten op het

kindergeld. Ik had al de eerste schooldag

aan de school gevraagd of we de schoolkosten

gespreid konden betalen. Dat kon.

Er is een vertrouwenspersoon op school

waar ik terecht kan. In de andere school

is dat de directeur. We kunnen dus veilig

meer informatie geven over onze toestand.

Niet alle leraren hoeven dat te weten.”

Sieg Monten: “Arme ouders willen

best betalen voor onderwijs. Ze hoeven

geen liefdadigheid. Soms vinden zij het

makkelijker om per week een klein bedrag

te sparen, dan om een bedrag in

één keer te betalen. Elke onvoorziene

kost is een ramp voor een arm gezin. In

het begin van het schooljaar is een duidelijk

overzicht nodig van welke spullen

nodig zijn en hoeveel ze kosten.

Het gebeurde al dat een leerling zijn

rapport niet kreeg omdat de ouders

nog rekeningen hadden open staan.

Ouders vinden het verschrikkelijk als

hun kinderen over geldzaken worden

aangesproken of ervoor gestraft.”

Tip 4:

Wees duidelijk en discreet over

schoolkosten

Een gezin met twee kinderen komt

rond met een leefloon van 800 euro. Na

aftrek van vaste kosten schiet daar nog

11 euro per dag van over. Voor voeding,

kleding, verzorging, onderwijs, ... Een

arm gezin besteedt dertig keer minder

geld aan onderwijs. Op www.sos.welzijn.net,

de website van SOS Schulden

op School, lees je tips om als school

de kosten te drukken. Dat gaat van

drinkfonteintjes over een boekenfonds

tot Eco-boys. Veel scholen hebben een

solidariteitsfonds dat bijspringt als

ouders in financiële nood zitten. Toch

zoek je het best eerst uit of een activiteit

niet goedkoper kan. Dat is prettiger

voor de ouders. Kansarmoede is zoveel

méér dan de centenkwestie.

KLASSE • Nr. 180

47


48

“Leraren in de lagere school werken al jaren met aangepaste taken en

opdrachten. Tot mijn spijt stel ik vast dat daar na het zesde leerjaar

nog weinig van te merken is”, schrijft Guido Mertens van basisschool

Noorderwijk in een open brief aan de onderwijsminister. Is differentiëren

zo moeilijk? Met zijn brief in de hand trekt Klasse naar secundaire

scholen. Op zoek naar de witte raven.

“We moesten iets ondernemen”, zegt Sabine

Voet van de Secundaire Handelsschool Sint-

Lodewijk in Antwerpen. Zij is er lerares Frans-

Spaans, leerlingbegeleider en GOK-coördinator.

“De verschillen tussen onze leerlingen werden

steeds groter, vooral qua taalvaardigheid, en dat

niet enkel bij allochtone leerlingen. Sinds twee

jaar proberen we daarom gericht te differentiëren

in het hele curriculum. Dat kan je op zeven

niveaus, maar we mikken eerst op werkvormen,

begeleiding en aanpak in de klas.”

Collega Nancy Coesemans experimenteert

volop met contractwerk in de eerste graad.

“Leerlingen krijgen een individueel takenblad

met ‘moetjes’ en ‘magjes’, verplichte en

Nathalie Leroux:

“Ik kan mijn leerlingen nu beter opvolgen.”

Differentiëren met

27 leerlingen... komààn!

Annemie Schepens (links):

“Geef de betere leerlingen

niet enkel de leuke taken.”

Lees de volledige brief van

Guido Mertens in Dialoog,

p. 52.

KLASSE • Nr. 180

vrijblijvende taken. Terwijl ze daar zelfstandig

mee aan de slag kunnen, heb ik de kans om

sommigen extra hulp te geven. Ik doe dat vooral

bij spraakkunst, daarvoor zijn de verschillen

groot. Daarnaast gebruik ik veel coöperatieve

werkvormen, dat kennen leerlingen ook uit

het lager onderwijs: opdrachten waarbij de ene

leerling de andere nodig heeft om voort te kunnen

of waarbij sterke leerlingen uitleg geven

aan zwakkere. Samenwerken moet méér zijn

dan samen dezelfde oefening maken. En om

onervaren leraren sneller vertrouwd te maken

met deze werkvormen doen we geregeld aan

co-teaching. Ja, dan sta je met twee voor de klas.

Of beter: in de klas.”


UIt hEt lEErplAN

“De tweede graad bouwt voort op de

aanpak van de eerste”, vult directeur

Koen Boey aan: “Vanaf het derde jaar

zit in het lessenrooster van elke klas

een ondersteuningsuur voor Nederlands

en Frans. Tijdens dat lesuur stapt

de leraar uit het leerplan: de ene groep

leerlingen doet herhalingsoefeningen,

de andere groep krijgt uitbreiding,

afhankelijk hoe ver ze staan.” “Je moet

je er natuurlijk voor hoeden dat de

betere leerlingen niet enkel de leuke

taken krijgen”, waarschuwt Annemie

Schepens, lerares Nederlands, Engels

en Duits. “Met computers in de klas

en gevarieerd lesmateriaal kan ik goed

differentiëren. Gelukkig vind je al eens

extra’s in schoolboeken.”

BlAUWE EN gElE StEmpElS

Volgens Nederlands onderzoek steekt

er één fameuze angel in differentiëren:

de ‘uniformiteitstendens’. Daarmee

bedoelen de onderzoekers dat leerlingen

niet altijd iets anders willen doen

dan de rest van de klas. Vooral als er

geremedieerd wordt, voelen sommigen

zich gauw gestigmatiseerd – ‘Ik ben de

dommerik.’

“Dat kan je vermijden. Als ik contractwerk

geef, weet de ene leerling niet

wat de andere doet”, weerlegt Ann

Schrauwen van GVBS Zuiderdokken

in Antwerpen. “Met bloemenstempels

van verschillende kleuren geef ik ‘punten’:

de ene leerling een rode stempel,

de andere een groene, een blauwe, een

gele. Alleen ik weet wat die kleuren

betekenen en de leerlingen zijn blij

als ze allemaal een stempel krijgen.”

Nancy Coesemans: “Uiteindelijk doen

de leerlingen hetzelfde maar op hun

eigen tempo. En als je in een werksfeer

een leerling apart neemt, dan komt dat

niet over als ‘slachtofferhulp’. Tijdens

groepswerk durven ze sowieso meer

vragen stellen dan in volle klas.”

StUDIEWIjzEr EN CArroUSEl

Kan je differentiëren met pakweg 27

leerlingen in je klas? “Je kan het leerproces

van zoveel leerlingen niet opvolgen,

als ze allemaal tegelijk hetzelfde doen”,

knikt scheikundeleraar Natalie Leroux.

“Daarom maak ik van mijn leerstof projecten

waar de leerlingen in groepjes aan

werken: drie groepjes practicum, drie

groepjes computerwerk, drie groepjes

informatie opzoeken. Met een

studiewijzer en een carrouselsysteem

werkt dat. Het geeft mij de kans sommige

leerlingen van dichterbij op te

volgen en te begeleiden. Ik kan ze nu

beter individueel evalueren. En omdat

ze geregeld een andere rol krijgen in

hun groep, van groepsleider tot verslaggever,

werk ik tegelijk aan sociale

vaardigheden. Je moet het wel opbouwen.

In het derde jaar organiseer ik

één project per schooljaar, in het vierde

twee en in het laatste jaar zijn de leerlingen

zo goed als begeleid zelfstandig

aan het leren.”

NIEt AllEmAAl

Of differentiëren meer vraagt van een

leraar en of alle leraren dat doen?

“Je hebt meer werk”, geeft Sabine

Voet toe. “Veel schoolboeken zijn er

nog niet op gericht. Voor coöperatieve

werkvormen moet je zelf veel materiaal

ontwikkelen. Dan kan je de hulp van

collega’s wel gebruiken.” Koen Boey:

“Vooral oudere leraren stonden eerst

weigerachtig, maar sommige zijn er nu

heel erg voor gewonnen. Toch vind ik

het best oké dat er niet elke les met een

alternatieve werkvorm wordt gewerkt.

Zeven uur per dag luisteren is voor

leerlingen geen goede zaak, maar een

hele dag contractwerk evenmin. Laat er

evenwicht zijn.”

ENthoUSIASt voor grAmmAtICA

Doet differentiëren leerlingen ook beter

presteren? Nathalie Leroux: “Nee, er is

niet zoveel verschil met hun prestaties

na een traditionele les. Maar de leerlingen

zijn veel sterker gemotiveerd en

werken mee.” Annemie Schepens: “Ik

heb meer voldoening van mijn werk en

merk dat leerlingen sneller tonen dat

ze klaar zijn met een taak of leerstof

begrijpen. Toen de media vorig jaar

alarm sloegen over te weinig kennis bij

leerlingen, ging ik daar voor een deel in

mee. Maar de argumenten dat scholen

vandaag enkel pretparken mogen zijn

en leren alleen leuk, vind ik onzin. Door

te differentiëren maak ik mijn leerlingen

zelfs voor grammatica enthousiast.

Ik doe op één lesuur waar ik anders vijf

lesuren voor nodig had. Ik heb meer

tijd om leerlingen te begeleiden en om

leerstof te herhalen. Aan een passieve

klasgroep iets uitleggen tot iederéén

het begrepen heeft, daar verlies je pas

véél tijd mee. Dan mag leren inderdaad

leuk zijn. Differentiëren is een

negen flaters

hoe kan je differentiëren doen mislukken

(“Zie je dat het niet werkt”)?

negen tips.

1.

Begin meteen te differentiëren

vanaf 1 september. Wacht niet tot

je je leerlingen kent en hun sterktes

en zwaktes kan inschatten.

2. Geef onvoldoende instructies of

juist veel te veel. Formuleer opdrachten

zo vaag mogelijk.

3. Plaats je leerlingen eerst in groepjes

en zeg pas dan wat ze moeten

doen. Ga vervolgens de krant lezen

of toetsen verbeteren.

4.

5.

6.

7.

8.

Als leerlingen vragen hebben, geef

dan meteen zelf de oplossing en

vraag niet door, zolang het maar

vooruit gaat.

Laat duidelijk blijken dat je niet

graag gedifferentieerd werkt, eis

van bij het begin stilte en maak je

kwaad als leerlingen iets zeggen

dat niet met hun opdracht te maken

heeft.

Zorg dat bij geen enkel groepje een

extra lege stoel staat. Zo kan je

het hele lesuur lang je voorovergebogen

houding inoefenen.

Laat sommige leerlingen duidelijk

merken dat ze tot een zwakkere

groep behoren en geef ze luid verstaanbaar

voor de rest van de klas

nog maar eens uitleg.

Evalueer leerlingen altijd met punten

en speel ze tegen elkaar uit,

zodat onderlinge verschillen meteen

opvallen voor de hele klas.

9. Ga kost wat kost door met differentiëren,

ook als je merkt dat je

klas er de attitude niet voor heeft

of dat de leerstijl van je leerlingen

meer aansluit bij andere werkvormen.

belangrijk wapen tegen schoolmoeheid.

Maar als een leerling niet wil leren, tja,

dan helpt geen enkele werkvorm. Realistisch

blijven dus.”

KLASSE • Nr. 180

49


50 PRAKTIJKTips

SjApo proEftUIN

met da vinci in de

kring

Zoals veel scholen zet VBS De Revinze

uit Torhout een leerlijn uit

voor wereldoriëntatie. Eén telefoontje

van de lokale kringwinkel

was de start van het project ‘de Da

Vinci mobiel.’

projECt: “Van bij het begin liep de

samenwerking met de kringwinkel

heel vlot”, zegt Koen Pirlet, leraar

van de zesde klas. “Al gauw hadden

we een afspraak voor een klasbezoek.

Net die dag stond het groot

huisvuil overal buiten. Veel kon perfect

naar de kringwinkel. Onze opdracht:

hoeveel betaal je als je een

huis inricht met ‘kringmateriaal’?

Terug in de klas zochten we op het

web hoeveel dat kost in meubelzaken.

We speelden er een inleefspel

over arm en rijk. Ook op de schoolzolder

ontdekten we herbruikbaar

materiaal om werkstukjes van te

maken. We vonden inspiratie bij

Leonardo Da Vinci en Panamarenko

en ‘winkelden’ in de kringwinkel.

Van een oud bed, strijkplank, wat

potten en fietsonderdelen creëerden

we een Da Vinci mobiel. Als

tegenprestatie kreeg de klas mijn

gewicht in boeken: 84 kilo!”

INSpIrAtIE: “Boeiende projecten

waarmee je aan eindtermen werkt,

hoef je niet ver te zoeken. Snuffel

gewoon even in de buurt.”

vAlkUIl: “Zo’n project kan je boven

het hoofd groeien. Plots moet je op

zoek naar lasvaders. Dromen zijn

mooi, maar houd het werkbaar.”

KLASSE • Nr. 180

Vrije Basisschool De Revinze Torhout

www.sip.be/bo/revinze

scholen investeren in netwerk

De Vrije Kleuterschool Pagadder en

de Vrije Lagere School Berkenbos in

Heusden-Zolder zijn multiculturele

scholen. Om dit karakter te bewaren,

werken ze samen met nietschoolse

partners.

projECt: “Om het multiculturele

karakter van de twee scholen in

onze wijk te behouden, moeten we

het evenwicht bewaren tussen kinderen

van wie de thuistaal wél en

niet het Nederlands is”, zeggen Rita

Ramakers en Mia Evens van Brede

School Berkenbos. “Bovendien zijn

veel leerlingen kansarm. Dat vraagt

om laagdrempelige acties: een sprekende

folder, een fotoboek en huisbezoeken.

Als àlle kinderen de weg

naar onze school willen vinden,

moeten we de hele buurt inschakelen:

kinderopvang, migrantenorganisatie,

gezinsbond, bibliotheek,

sport- en culturele verenigingen,

jeugdwerk en zelfs de wijkagent.

Vooral de autochtone ouders

proEftUIN

willen we betrekken in het netwerk,

bij projecten van de kinderen en

schoolactiviteiten. De Turkse ouders

draaien al goed mee. Een ruim netwerk

leidt tot concrete en duurzame

acties. Zo blijven de kleinste kleuters

nu ’s middags op school slapen en

anderstalige ouders volgen taalles

op school ... en de wijkagent geeft

les over pesten en vandalisme.”

INSpIrAtIE: Elke school vindt partners

in de buurt. Spreek ze aan en

bouw een breed netwerk uit. Hun

expertise is een grote meerwaarde.

vAlkUIl: Een netwerk vraagt veel

overleg. Bij de start kan de directie

die taak op zich nemen, maar

naarmate het project uitgebouwd

wordt, is een voltijds coördinator

een must.

Berkenbos – project Brede School

Heusden-Zolder

vls.berkenbos@scarlet.be


Techniek slaat brug tussen basis

en secundair

Met het proeftuinproject ‘Bruggen

bouwen’ kunnen de leerlingen van

basisschool De Kastanjelaar beter

hun studiekeuze maken. Op basis

van hun talenten.

projECt: Samen met de technische

school Giso in Machelen kiest De

Kastanjelaar ‘talent voor techniek’

als invalshoek. Eerste pijler in het

project is kruisbestuiving. De secundaire

school stelt haar kennis

over technologie ter beschikking.

De leraren van de basisschool maken

de ‘bruggenbouwers’ wegwijs

in pedagogische werkvormen, zoals

hoekenwerk en wandplaten.

Techniek is een tweede pijler. De

bruggenbouwers trekken met een

mobiele werkplaats en werkkoffers

naar de lagere scholen in de buurt

en laten de leerlingen kennismaken

met techniek. Het project heeft één

halftijdse kracht. Die ‘uren’ worden

©

Lieven Van Assche

verdeeld onder drie leraren van het

Giso die het project uitwerken. Heeft

het effect? “Leerlingen kiezen in elk

geval meer op basis van hun talenten”,

zegt directeur Linda Verschueren.

“En als de proeftuin voorbij is,

blijven we verder samenwerken.”

kNElpUNt: In een basisschool lukt

een techniekles met vierentwintig

leerlingen en één leraar in een gewoon

klaslokaal niet. Er zijn ruimte

en begeleiders nodig.

INSpIrAtIE: Ga na of je de ‘uren’ die

je krijgt echt nodig hebt in je eigen

school. Leraren van het secundair

onderwijs zijn meer flexibel om zich

af en toe een uur vrij te maken.

Stedelijke Basisschool De Kastanjelaar

Vilvoorde

www.talentvoortechniek.be

SjApo

Artistieke

loopgravenoorlog

Eerstejaars van het College Salus

Nostra en Sint-Jan Berchmans in

Mol verkennen elk jaar de Westhoek.

Een project met aandacht voor vakgebonden

en vakoverschrijdende

eindtermen met artistieke inslag.

projECt: “Dit is nu onze zevende

tweedaagse”, zegt directeur Guy

Delespaul. “Zo’n grote groep vraagt

een nauwkeurig draaiboek en een

strikte timing. Overnachten aan de

kust biedt extra perspectieven. Zo

spelen we in de duinen een zelf

ontwikkeld educatief avondspel.

De leerlingen lazen ‘Age 14’ van

Geert Spillebeen, dat vertelt hoe de

dertienjarige John in het leger belandt

en sneuvelt. De auteur komt

zijn zoektocht naar dat levensverhaal

toelichten. Als aanloop gingen

we naar het Jakob Smitsmuseum.

Straks volgen de soldatenkerkhoven

en een poëziewandeling in Ieper. We

sluiten af met een Schots volkslied.”

INSpIrAtIE: “Een thema als WO I benader

je niet alleen vanuit geschiedenis

maar ook via literatuur, poëzie

en muziek.”

vAlkUIl: “Leerlingen weten weinig

over WO I. Enkel als je dat thema

voldoende kadert in een duurzaam

project is het geen eendagsvlieg.”

College Salus Nostra

Sint-Jan Berchmans Mol

www.collegemol.be

lees meer en bekijk de filmpjes op

www.klasse.be

KLASSE • Nr. 180

51


52 diAlOOG

KLASSE • Nr. 180

Binnen ZOnder Bellen

Hier vind je een selectie uit reacties van lezers. Naamloze

brieven of manifesten komen er niet in. De redactie is niet

verantwoordelijk voor de inhoud van de brieven en kort

ze eventueel in.

jouw vragen?

• Voor vragen of problemen rond onderwijs: bel gratis

de Vlaamse Infolijn via 1700 (elke werkdag van 9 tot

19 u.), fax 02 553 96 55 of surf naar

www.ond.vlaanderen.be/infolijn

• Rondzendbrieven en wetgeving vind je op

edulex.vlaanderen.be

• Recent nieuws? Check www.lerarendirect.be en

www.schooldirect.be

jouw mening?

• Mail naar redactie.leraren@klasse.be

• Schrijf naar Klasse (Dialoog) - Koning Albert II-laan 15 -

1210 Brussel

• Geef je mening op www.klasse.be/forum en

www.klasse.be/poll

Ben X

Jammer dat de focus van het

autisme-artikel in Klasse

179 ligt op leerlingen in het

BuSO. Er zijn ook leerlingen

die - al dan niet met GONbegeleiding

- in het gewoon

onderwijs zitten. Verder.. er

zijn ook leraren met autisme

die met tips en trucs (ik wil

dat geen camouflagedrag

noemen) succesvol werken in

het onderwijs.

Terwaan op www.klasse.be

Differentiëren AuB

Als onderwijzer van het

zesde leerjaar hecht ik, samen

met mijn andere collega’s,

ontzettend veel belang aan

het welzijn en -voelen van de

kinderen. Een begeleide overgang

van het basisonderwijs

naar het secundair is prioritair.

Te veel onderwijsmensen

onderschatten die enorme stap

voor twaalfjarigen. Om tot een

zo goed mogelijke overgang

te komen, moeten wij onze

kinderen door en door kennen.

Differentiëren op alle

mogelijke manieren is daarbij

een must.

Nu besef ik dat de kleinschaligheid

van basisscholen het

makkelijker maakt dat wij

deze doelen bereiken. Wij

laten ontzettend gemotiveerde

leerlingen vertrekken en een

jaar later is hun motivatie ver

zoek (vooral bij jongens). Dit is

geen verwijt aan het secundair

onderwijs. Ik zie alleen dat de

goesting, de leergierigheid, het

plezier, ...bij heel wat jongeren

zienderogen wegebt. Een

weldoordachte studiekeuze

in samenspraak met leerling,

ouders, schoolteam en CLB is

voor ons nochtans van ontzettend

belang. In ‘het secun-

dair’ veronderstelt men dat

leerlingen een richting sowieso

aankunnen eens die keuze gemaakt

is. Niets is minder waar.

Er zijn natuurlijk leerlingen

die dat probleemloos doen.

Anderzijds is er die grote groep

die dat niet vanzelfsprekend

kan. En dan komen wij bij het

differentiëren en begeleiden.

In het basisonderwijs werken

we al jaren met aangepaste

taken, opdrachten, ... Tot mijn

spijt stel ik vast dat daar na het

zesde leerjaar nog weinig van

te merken is.

Guido Mertens

Differentiëren in het secundair

onderwijs: lees de reportage op

p.48.

tourette

Naar aanleiding van uw artikel

‘Ik Ben X‘ ben ik zo vrij uw

aandacht te vragen voor het

Syndroom van Gilles de la

Tourette. Het zou voor veel

ouders een hulpmiddel en

troost zijn mocht u eventueel

eens een artikel kunnen laten

verschijnen over leerlingen

met het Tourettesyndroom. Het

onbegrip, vooral door onwetendheid,

is in het lerarenkorps

nog zeer groot, wat voor te

vermijden problemen zorgt.

Het schooljaar valt of staat met

de juiste ingesteldheid en begrip

van alle betrokken partijen

(ouders, kind, leraren, Gonbegeleiding,

CLB-werking,

psychologische begeleiding,

de dosering van de te nemen

medicatie ...)

Pascal en Elsie, leraren en ouders

van een zoon met het syndroom

van Tourette

Lees het verhaal van Lisa (9)

en vind meer info over Gilles de

la Tourette op www.klasse.be/

ouders/help.php (klik ‘Gilles de la

Tourette)

KortjAKje (1)

Professor Bamford heeft gelijk:

het cultuuronderwijs op veel

scholen voldoet niet. (Editoriaal

Klasse 179). Maar gelukkig

kan het ook anders. Ga eens

kijken op een Steinerschool,

daar komen de creatieve

vakken ruimschoots aan bod,

zowel in het kleuter, lager als

secundair onderwijs. Binnen de

Steinerpedagogie wil men namelijk

het HOOFD (cognitieve

vakken), het HART (kunstzinnige

vakken) en de HANDEN

(ambachtelijke vakken) van de

leerlingen aanspreken.

Sigune Hesper

KortjAKje (2)

Inderdaad: waar wij kleuterleidsters

het fundament

leggen, wordt er in de verdere

lagere school veel te weinig op

voortgebouwd. En dan gaat


“Wij hebben toch ook geen voordelen gekregen bij het begin van onze

carrière? Je leert de job met vallen en opstaan.” Dat starters nu al

begeleiding van mentoren krijgen, vindt een aantal leraren “meer dan

genoeg.” Minder uren en/of kleinere klassen voor beginners: veel leraren

zien dat wel zitten. “Ons onderwijs kan elke enthousiaste en vakbekwame

jonge collega gebruiken. Laten we ze niet afschrikken en opbranden in hun

eerste jaren.”

Volg het leven van een beginnende leraar live op de tv-sectie van

www.klasse.be (De Eerste Keer). In aflevering twee valt het Eva (21) niet

meteen mee. Hoe pakt ze dat aan? En van waar komt de steun?

deZe mAAnd:

Op onze school is het toezicht eerlijk geregeld.

Laat het weten op www.klasse.be/poll

“Heb ik vandaag wéér toezicht?” - lees de reportage op p. 44

het om meer dan aandacht

voor cultuur. Het gaat ook

over de gezondheid van onze

kinderen. Onze maatschappij

is toegespitst op DENKEN en

COMPETENTIE. De termen

“welbevinden” en “betrokkenheid”

staan wel op onze

kindvolgfiches, maar zijn wij er

ook werkelijk van doordrongen

dat dit de voorwaarden zijn

voor effectief onderwijs?

Ik hamer graag op de noodzaak

van muzische activiteiten,

op de noodzaak van beweging.

Dit zijn kanalen waarlangs

kinderen spanningen kunnen

ONTLADEN, mogelijkheden

om zich te uiten waar woorden

tekort schieten. Wie haalt

het in zijn hoofd dat lagere

schoolkinderen of pubers dit

niet meer nodig hebben? Hoeveel

volwassenen zijn totaal

afgesneden van hun gevoelens,

dromen en verlangens?

Waar blijft de vreugde van het

creëren?

Ann (met een hartslag van

ondertussen ver boven de 100!)

jAArplAn

Ik vond het nogal ongelukkig

dat in de laatste editie van

Klasse de timing van “het jaarplan”

gebruikt werd als aandachttrekker

voor het artikel

over tijd plannen. Een jaarplan

is een werkinstrument dat je

als leraar maakt (of niet maakt)

als middel om het les- en leerverloop

dat in het leerplan zit

te verdelen over een schooljaar.

No more, no less.

Het lijkt mij dan ook geen

goed idee om de schoolbesturen

die wel staan op het

‘inleveren van jaarplanningen’

de indruk te geven dat het gaat

om een soort officiële en algemene

eis. Planmatig werken

is belangrijk, een jaarplanning

tegen een bepaalde deadline

inleveren is dat totaal niet.

B. Van Gasse

Inderdaad: de inspectie vraagt

een bewijs dat je als leraar

planmatig werkt, maar legt geen

Beginnende leraren

zouden een makkelijker

mAG dAT?

lesopdracht moeten

Stand van de poll half november op

www.klasse.be/leraren

krijgen

ja 63 %

Nee 37 %

formalismen op. Net zoals ze

vraagt dat je evalueert, maar niet

vastlegt hoe je dat precies moet

doen. De antwoorden op veelgestelde

vragen over planlast vind

je op www.onderwijsinspectie.be/

planlast

Ik geef geen les aan de dochter van mijn broer, maar

maak wel deel uit van de klassenraad die haar evalueert

en beslist of ze geslaagd is. mag dat?

Dat mag,

❙ maar je mag niet deelnemen aan beslissingen

over haar. Leraren mogen niet mee beslissen als de leerling

waar het over gaat familie is (tot in de vierde graad, zoals

bijvoorbeeld een nicht of neef) of aan wie ze privé-lessen

of een schriftelijke cursus hebben gegeven. Zelfs als je zelf

zou les geven aan haar, mag je wel advies geven, maar niet

mee beslissen. Die regel geldt voor de klassenraad in haar

drie functies: de ‘delibererende klassenraad’, de ‘begeleidende

klassenraad’ en de ‘toelatingsklassenraad’.

KLASSE • Nr. 180

53


54 speelTIJD

fOTOspel - Win een Weekend AAn Zee!

Neem de eerste letter van wat je op elke foto precies ziet. Samen

vormen ze een vijfletterwoord. Daarmee kan je de kluis openen

voor een reischeque van 250 euro naar keuze. Daarmee kan je

bijvoorbeeld voor een weekend naar zee of de Ardennen.

Op www.klasse.be krijg je nog een extra tip .

Wie mAAkT klAsse? deZe mAAnd: Onder de mOTOrkAp vAn de WeBsiTes

Maandblad voor Onderwijs in Vlaanderen

Uitgegeven door het Vlaams ministerie van Onderwijs en

Vorming

Nr. 180 • november 2007

Klasse is teamwork. De hele ploeg vind je op www.klasse.be

Hoofdredacteur Leo Bormans Redactie Klasse Wim De Jonge en

Jan T’Sas (eindredactie), Nele Beerens, Wouter Bulckaert, Ann Gabriëls,

Leen Leemans, Geert Neirynck, Veerle Vanbuel, Michel Van Laere, Annelies

Vaneechoutte KLASSE en • Bert Nr. Vermeulen 180

toon van de putte (29) - Webdesigner,

theatermens, filmfanaat en prille papa

“Toen ik hier een jaar geleden startte

vreesde ik de afwisseling van een klein

bureau te missen. Vier sites, ongeveer

evenveel e-brieven en op tijd en stond een

actie later, weet ik wel beter. Als webdesigner

bij Klasse heb je de handen vol. In het

magische jaar 2000 studeerde ik af aan

St. Lukas, zeven jaar later heb ik de perfecte

baan op een paar honderd meter van mijn

oude school. Ik had het kunnen weten.”

Redactiesecretariaat en katern Zeker Doen, lerarenkaart en

leerlingenkaart

Patrick De Busscher, An Declercq, Geert Neirynck, Anne Siccard, Jo Valvekens,

Sonja Van Droogenbroeck, An Van den Bergh

Het hart van Klasse Sabrina Claus, Diana De Caluwé, Hannah

El-Idrissi, Souadia El-Moussaoui, Anny Lecocq, Ann Nevens

Vormgeving Mieke Keymis, Peter Mulders Sites, Multimedia &

Video Michel Aerts, Toon Van de Putte en Hans Vanderspikken

Verantwoordelijke uitgever Jo De Ro

Hendrik Consciencegebouw, 1210 Brussel

Alle Vlaamse leraren, CLB-medewerkers (elk net, elk niveau) krijgen

Klasse gratis. Adreswijzigingen regel je uitsluitend via je eigen schooladministratie.

Abonnement (10 nrs.): 28 euro

Gepensioneerden, ter beschikking gestelde leraren en individuele

studenten krijgen een abonnement tegen halve prijs.

Mail je antwoord (met vermelding ‘fotospel’) voor 17 december

naar secretariaat.leraren@klasse.be of stuur het naar Klasse

(Fotospel) - Kon. Albert II-laan 15 - 1210 Brussel. Je mag kiezen uit

het volledige aanbod van Holidayline. Prettige reis! De winnaar van

november is Marc Michels uit Erembodegem.

michel Aerts (33) - Webdeveloper, interactieve

ondernemer en tweeling-vader in spé

“Ik werk hier nu een jaar. Ik bouw en

onderhoud de Klasse-websites. Dat is

programmeren, overleggen en feedbacken

met de hele ploeg maar vooral: deadlines

halen. Tussendoor ben ik de ‘geek’ van dienst.

ICT boeit me mateloos. Een geluk voor mij dat

Klasse hier gretig gebruik van maakt. Dag en

nacht bezig.”

Groepsabonnementen voor alle studenten in de lerarenopleiding zijn

gratis. (bel 02 553 96 84 of mail naar secretariaat.leerkrachten@

klasse.be).

Voor scholen die dat wensen, is er ook Yeti (derde graad lager onderwijs),

Klasse voor Ouders (kleuteronderwijs t/m tweede jaar

secundair onderwijs) en Maks! (derde t/m zevende jaar secundair

onderwijs). Lees meer op www.klasse.be

Klasse, Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel

redactie.leerkrachten@klasse.be

Tel. Redacties 02 553 96 86

Tel. Secretariaat 02 553 96 84

Tel. Advertenties 02 553 96 94

Tel. Lerarenkaart 02 553 96 95

Tel. Leerlingenkaart 02 553 96 88


(advertentie)

AD klasse oktober 2007.indd 1 04-10-2007 17:58:08

pub.indd 2 17-09-2007 17:48:28


Afgiftekantoor Gent X

Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming

Redactie KLASSE

Koning Albert II-laan 15

1210 Brussel

TIJDSCHRIFT

verschijnt maandelijks

(behalve in juli en augustus)

België - Belgique

PB/PP

3/9156

©

Kris Mouchaers

More magazines by this user
Similar magazines