GRONDBEWERKING - AFGRI

Mei/Junie 2005 Vol 49 No 3 RSA R15.24 (BTW ing)
GRONDBEWERKING
Boere gelukkig met
Santa Gertrudis
GRONDHERVORMING
Mielies: ‘n Oorhoofse kyk
AFGRI Saad – Wat jy
kry is soveel meer
WAARBY INGELYF:
OTKaner LK Nuus Natalagri Nuus/News AFGRI Trader
A new meaning
to tough

4
KORTLIKS
Bl 16
Bl 32
AFGRI LOGISTIEK
VERBREED DIENSTE
AFGRI Logistiek
gaan in 2005 sy
aanbod aan die
landbou vergroot
deur sy dienste in die
vrugtebedryf uit te
brei.
Grondhervorming
Waarvandaan en
waarheen?
Die wortels van die Suid-Afrikaanse
reg lê in die Romeins-Hollandse reg.
Grondbewerking
Gister, vandag... en more?
Tegnologie is die boer se grootste
vennoot in die stryd teen die
natuurkragte van droogte, hitte en
gronduitputting.
Bl 10
GRONDBEWERKING
Die rol van grondtipe
en klimaat in die
keuse van
implemente en
produksiestelsels
Bl 20
Bl 40
REËLINGS VIR DIE
2005/2006 SOMER-
GRAANSEISOEN
Die 2005/2006somergraanseisoen
het
op 1 Maart 2005 ‘n
aanvang geneem.
Produsente gaan ’n
leweringseisoen
tegemoet met goeie
opbrengste aan die een
kant maar met
kommoditeitspryse wat
buitensporig laag is.
Bl 21
A new meaning to
tough
The new John Deere utility vehicle,
the high performance Gator (HPX),
is set to take the SA market by
storm.
Wat jy kry is soveel
meer
AFGRI is, sedert sy OTK-dae, al
vir meer as veertig jaar in die
saadbedryf betrokke, via sy
verbintenis met Sensako en die
SNK-handelsmerk.
Bl 34
Bl 44
DIPSTOFDOELTREFFEND-
HEID IN PERSPEKTIEF
Daar is rede tot kommer by
boere oor die doeltreffendheid
van dipmiddels wat in
die agri-handel verkrygbaar
is. Nie alle middels gaan
dieselfde doeltreffendheid
behaal op ‘n spesifieke
plaas nie.

MEI/JUNIE 2005
Die kleur-, diepte- en kleiverskille van grond veroorsaak 'n verskil in opbrengspotensiaal. Dit is verder noodsaaklik dat opeenvolgende grondlae
volgens grondeienskappe soos kleur, tekstuur, struktuur, gevlektheid en diepte beskryf word.
I N H O U D
Veilingsadvertensies en
geklassifiseerde advertensies
(slegs groter goedere en plase)
sal voortaan in die AFGRI Trader
gepubliseer word.
Vir besprekings en tariewe skakel
Lorna, Germa of Marelize by
012 362 1385 gedurende
kantoorure.
Bl 28
Boere gelukkig met
Santa Gertrudis
Die Santa Gertrudis-telers
het beesboere genooi om ‘n
dag saam met hulle deur te
bring, om aan kommersiële
telers die geleentheid te gee
om inligting in te win en
ook te sê wat hulle van ‘n
goeie bul verwag.
REDAKSIE
Uitgewer: Big Door Brand Design
and Communication
Posbus 2779 Brooklyn Square 0075
Brooksstraat 258 Brooklyn 0181
Tel: 012 362 1385
Faks: 012 362 0113
Redakteur: Lorna Hamman
Produksie: Lorna Venter
Advertensies Afgriland: Lorna Hamman,
Marelize van Zyl, Germa Oeschger
Advertensies AFGRI Trader: Lorna Venter
Kopiereg: Alle regte voorbehou.
Disclaimer
AFGRI Operations and/or AFGRILAND nor any of its
officials, members, employees, agents, representatives,
shareholders or directors shall be liable for any loss, damage
or any liability of whatsoever nature which may arise to the
reader as a consequence of this publication of any article
or advertisement in this publication or as a result of the
reader or any other person acting on the strength, accuracy
or correctness of the content provided in this publication.
AFGRILAND makes no representation, furnish no warranty
or guarantee, actual or implied or otherwise that the content,
information or data in this publication are free from errors,
omissions or inaccuracies. No information, ideas, opinions,
views or other data available in this publication should be
regarded as professional advice or the professional opinion
of AFGRILAND or any of its members, employees, agents,
representatives, or shareholders and all readers are informed
to obtain professional advice before taking any course of
action relating to anything contained in this publication.
Afstanddoening
AFGRI Bedryfs BPK en/of Afgriland of enige van sy
beamptes, lede, werknemers, agente, verteenwoordigers,
aandeelhouers of direkteure sal nie aanspreeklik wees vir
enige verlies, skade of verpligting hoegenaamd uit hoofde
van die publikasie en wat mag ontstaan vir enige leser van
die publikasie uit enige advertensie of die plasing van enige
artikel in die publikasie of as gevolg van ‘n leser of enige
ander persoon wat reageer of optree op sterkte van die
akkuraatheid of korrektheid van die inhoud vervat in die
publikasie.
AFGRILAND maak geen voorstelling, lewer geen waarborg
of vrywaring, hetsy direk of indirek dat die inhoud, inligting
of data in hierdie publikasie foutloos,vry van onjuisthede,
of sonder weglatings is nie. Geen inligting, idees, opinies,
standpunte of enige inligting beskikbaar in hierdie publikasie
moet as professionele advies of die professionele opinie
van Afgriland of enige van sy beamptes, lede, werknemers,
agente, verteenwoordigers, aandeelhouers of direkteure
beskou word nie en die lesers moet hul eie professionele
advies inwin voordat enige aksie in verband met enige
inligting in hierdie publikasie geneem word.
6
8
10
12
15
16
20
21
22
23
24
32
32
34
36
38
40
44
47
48
50
Swart ekonomiese bemagtigingstransaksie
Mielies - ‘n oorhoofse kyk
Grondbewerking Die rol van grondtipe en klimaat
Dieselkontaminasie ‘n Wesentlike gevaar vir enjins
Turbo diesel
Grondhervorming Waarvandaan en waarheen?
Grondbewerking Gister, vandag... en more?
A new meaning to tough
Fotonuus
John Deere on top again
Streeksnuus
AFGRI Logistiek verbreed dienste
Zinc coated fencing survey results
AFGRI Saad Wat jy kry is soveel meer
BVP of ‘n mokerhou?
Benut mielies maksimaal in dierevoeding
Reëlings vir die 2005/2006 somergraanseisoen
Dipstofdoeltreffendheid in perspektief
Nuwe beginsels in lekaanvulling
Vaardigheidsontwikkeling in die landbou
John Deere en AFGRI maak dit makliker – 6003-reeks
BRIEWEKOLOM
Ons wil baie graag van u hoor! Skryf gerus aan ons en lug u opinie oor die artikels of oor die blad self, as daar spesifieke onderwerpe
is wat ons moet aanspreek, indien u enige vrae het, ens. Enige bydrae/terugvoer is welkom en ons sal graag die briewe publiseer.
Die kontakadresse is as volg:
E-pos: afgriland@bigdoor.co.za of skryf aan Die Redakteur, Afgriland, Posbus 2779, Brooklyn Square, 0075.
Sluit asb u naam en adres, sowel as ‘n faksnommer of e-posadres in. Die redaksie behou die reg voor om briewe te redigeer ter
wille van duidelikheid of spasiebeperkinge.
Afgriland Mei/Jun 2005
5

KORPORATIEF
SWART EKONOMIESE
BEMAGTIGINGSTRANSAKSIE
BREEK NUWE GROND
IN DIE LANDBOUBEDRYF
6
AFGRI se besluit om ‘n
bemagtigingsvennoot
aan te stel is
voorafgegaan deur
maande se deeglike
besinning deur die
topbestuur oor die
doelwitte en vereistes
waaraan so ’n
aanstelling moet
voldoen.
Van die belangrikste beginsels wat as maatstawwe neergelê is,
is dat dit enersyds tot voordeel van die maatskappy en sy
aandeelhouers moes wees en andersyds ‘n uitgebreide basis
van voorheen-benadeelde persone moet verteenwoordig. Hier
kon dus geen sprake van kosmetiese veranderinge wees nie. ‘n
Bemagtigingsvennoot moes gevind word wat teen markverwante
pryse ‘n aandeel sou bekom, deeglike verteenwoordiging in
die dag-tot-dag-bedryfaspekte sou hê en terselfdertyd ervaring
en ekspertise in die groep inbring, wat bykomende waarde
en besigheidsvooruitsigte vir beide groepe betrokkenes sou
ontsluit.
Beslis nie ‘n maklike taak gemeet aan enige soortgelyke
ooreenkoms nie. Daarom word die ooreenkoms, wat in
November 2004 met die Agri Sizwe Empowerment Trust
aangekondig is, allerweë as ‘n baken in die bemagtigingslandskap
gesien.
Met Dominic Sewela, huidiglik Adjunk-hoofuitvoerende
Beampte van AFGRI Finansies en Logistiek, en Moses Moloele,
as Voorsitter van Agri Sizwe, aan die stuur, is die nuwe-era
bemagtigingstransaksie uiteindelik beklink met ‘n R502 miljoen
lening van die Landbank, waarmee ‘n 26,77% in die bedryfsbeen
van die AFGRI-groep verkry is.
Breë verteenwoordiging is verkry deur deelnemers in ‘n trust
byeen te bring wat bestaan uit ‘n kombinasie van swart

esigheidsmense en verskeie bemagtigingsentitiete wat belang
het in die landboubedryf. Dit sluit volgende in: Bunang (wat
‘n groep plattelandse vroue van Mpumalanga verteenwoordig
wat betrokke is in die produksie van braaihoenders, vars vrugte
en groente ens), die National African Farmers’ Union, die
National Emergent Red Meat Producers’ Organisation (swart
boere wat betrokke is in die rooivleisbedryf) en ook die South
African Agricultural, Plantation and Allied Workers Union
(SAAPAWU – wat verteenwoordig word deur Basebenzi
Investments).
Vanuit die trust is twee verteenwoordigers aangewys tot die
AFGRI direksie (Moses Moloeloe en Khomotso Thoka) en
twee verdere verteenwoordigers, nl Moji Mogari en Dominic
Sewela) tot die uitvoerende komitee, waar hulle betrokke sal
Afgriland Mei/Jun 2005
KORPORATIEF
wees by transformasie-inisiatiewe en die identifikasie van
nuwe besigheidsgeleenthede wat ontstaan weens die nuwe
strukture.
Volgens Sewela voorsien hy uiteindelik ‘n scenario waar blanke
kommersiële boere die nuwe vennote sal sien as ‘n waardevolle
toevoeging, eerder as ‘n bedreiging tot die huidige stand van
sake. “Boere sal hopelik sien dat ons kapitaal so wel as spesifieke
vaardighede na die tafel bring wat nie voorheen daar was nie”.
Die uiteindelike doelwit en voordeel van die nuwe inisiatiewe
wat aangepak gaan word is om nasionale inkomstemoontlikhede,
wat daarsonder nie sou realiseer nie, na die maatskappy toe
te herlei; om ‘n nuwe kultuur en nuwe idees te vestig wat
die winsmarges van die maatskappy en sy aandeelhouers sal
uitbrei.
From left to right: Mosidi Mpahlele, Moses Moloele, Mabel Mathlare, Dominic Sewela, Khomotso Thoka and Dr Moji Mogari.
7

8
AFGRI FOKUS
MIELIES
‘n Oorhoofse kyk
Hoe lyk die wêreldsituasie?
Met die skryf van hierdie artikel (einde Maart 2005) was die mieliebedryf in
‘n beermark. Wêreldmielieproduksie vir 2004/2005 was die grootste ooit –
706 miljoen ton – met ‘n verwagte oordragvoorraad van 122 miljoen ton,
gelykstaande aan 17,9% van wêreldverbruik. Die VSA mielieproduksie was
300 miljoen ton en die verwagte oordrag (teen einde Augustus/begin September
2005) 52 miljoen ton (19,2% van verbruik). Verder word verwag dat die mielieaanplantings
vir 2005/2006 in die VSA groter gaan wees as in 2004/2005, hoewel
die amptelike syfers eers op 31 Maart deur die VSA Dept van Landbou (USDA)
gepubliseer gaan word. As die moontlikheid van ernstige weerprobleme tydens
die komende plant- en groeiseisoen in die VSA buite rekening gelaat word, blyk
daar geen probleme met die algehele beskikbaarheid van mielies in die wêreld
te wees nie.
Hoe lyk die situasie ter plaatse?
Die afgelope tyd is daar baie gesê en geskryf oor die Suid-Afrikaanse
mieliesituasie. Hier volg ‘n opsomming van ons waarneming van die huidige
situasie:
Die oordragvoorraad teen einde April 2005 word konserwatief tussen 3,8 en
3,9 miljoen ton geskat, gelykstaande aan 49% van jaarlikse verbruik.
Die huidige oes, wat eersdaags gestroop word, is op 21 Februarie deur die
Nasionale Oesskattings-komitee (NOK) op 10,258 miljoen ton geskat, wat ‘n
oordragvoorraad teen April 2006 van 4,84 miljoen ton tot gevolg sal hê (62,6%
van verbruik). Dit is onwaarskynlik dat uitvoere deur Suid-Afrikaanse hawens
800 000 ton sal oorskry (al sou plaaslike pryse tot so laag of selfs onder
uitvoerpariteit daal) a g v logistiese beperkinge om graan deur hawefasiliteite
te beweeg. Hou ook in gedagte dat SA meer as 1 miljoen ton koring en ongeveer
600 000 ton oliekoek ingevoer het. Verder word verwag dat uitvoere oor die
grens ongeveer 700 000 ton sal beloop (met ‘n potensiële tekort in Zambië).
Indien die huidige oes, soos baie verwag, meer as 11,5 miljoen ton oplewer
sal die oordragvoorraad teen April 2006 toeneem na 5,9 – 6,0 miljoen ton,
gelykstaande aan 76,5% van verbruik, of anders gestel: voorraad wat sal hou
tot Januarie 2007.
Tot tyd en wyl daar dus nie ‘n dramatiese afname in mielie-aanplantings
plaasvind nie sal huidige lae pryse voortduur. Dit is gevolglik noodsaaklik dat
mielie-aanplantings in 2005 beduidend verminder moet word.

Wat was die tendense in die verlede? Hier volg ‘n bietjie historiese data:
Die data vanaf Mei 1999 toon dat wit- en geelmielies op ‘n
laagtepunt is met die rand op sy sterkste teenoor die Amerikaanse
dollar. Vir die huidige maand van April 2005 is
uitvoerpariteitvlakke op SAFEX (Randfontein)-vlakke van
R470 per metrieke ton.
Aanduidings van wanneer produsente prysskommelinge
te wagte kan wees
Plant China
& VSA
China/
VSA
Bestuiwing
SA plant
H/A
SA
Bestuiwing
Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov
Maande
Des
Soos uitgewys tydens verskeie van ons boeredae glo ons dat
dit belangrik is om op die bogenoemde tydlyn te let. Hierdie
datums is ‘n breë aanduiding van wanneer daar verandering in
prysbeweging kan plaasvind:
April 05 – Mei 05: Moontlike prysveranderings a g v
aanplantings in die noordelike halfrond. Sou daar
Afgriland Mei/Jun 2005
AFGRI FOKUS
Rooi lyn – Rand/$-wisselkoers
Blou lyn – Witmielie-prys
Geel lyn – Geelmielie-prys
Groen lyn – CBOT-prys
aanplantingsprobleme in China of die VSA voorkom kan ons
die mark sien opbeweeg, wat dus die uitvoerpariteitvlakke van
Suid-Afrikaanse mielies kan laat beweeg.
Jul 05 – Aug 05: Prysveranderinge ten tye van bestuiwing in
die noordelike halfrond.
Sep 05 – Des 05: Suid-Afrikaanse intensies om te plant. Teen
die huidige mieliepryse word ‘n afname in aanplantings verwag
agv finansieringsprobleme, asook die feit dat boere nie teen
huidige prysvlakke kan produseer nie, al sou ‘n rekord-oes
gestroop word.
‘n Afname in aanplanting, tesame met die heersende
weerstoestande, kan gedurende Okt 05 tot Mar 06 weer
prysbewegings veroorsaak.
Daar bestaan ook die moontlikheid dat die rand kan verswak,
wat opwaartse druk op mieliepryse kan plaas. Die wisselkoers
is ‘n element in ons prysbepaling wat deurentyd met ons sal
bly.
Vir verdere op-datum-inligting skakel AFGRI Verhandeling
by 012 663 1312.
9

LANDBOUFOKUS
J P le Roux Pr Ing
In Suid-Afrika se
saaigebiede kom 'n wye
verskeidenheid van
gronde voor, elk met sy
eie spesifieke
eienskappe. Dit
bemoeilik standaard
voorskrifte vir
grondbewerking, veral
weens wisselende
hoeveelhede vog in die
grond en wisselende
reënneerslae.
Arcadia
10
Grondbewerking
Die rol van grondtipe en klimaat
in die keuse van implemente en
produksiestelsels
VERSKILLENDE TIPES GROND
Die kleur-, diepte- en kleiverskille van grond veroorsaak 'n verskil in opbrengspotensiaal.
Dit is verder noodsaaklik dat opeenvolgende grondlae volgens grondeienskappe soos
kleur, tekstuur, struktuur, gevlektheid en diepte beskryf word. Al die eienskappe kan
herlei word tot grondkwaliteite soos deurdringbaarheid, voghouvermoë en vrugbaarheid,
wat op hul beurt weer 'n weerspieëling is van die grondpotensiaal en opbrengsvermoë.
Oor die jare is dié kwaliteite gekwantifiseer. Indien dit saam met heersende klimaattoestande
en langtermyn gemiddelde oesopbrengste in verband gebring word kan aanbevelings
vir grondbewerking gedoen word.
GRONDGROEPE
Tabel 1: Indeling van grondgroepe
Eienskappe van grondprofiel Klei %
Tipiese grondvorms in
hierdie groepe
Bruin en vaal ligte sandgronde
Rooi, bruin en vaal ligte sanderige
Onder 15% Longlands, Wasbank
gronde wat op normale ploegdiepte
nie veel swaarder word as in die
bogrond nie
Rooi, bruin en vaal medium
15 – 20%
Avalon, Hutton, Longlands,
Westleigh, Wasbank
leemgronde wat op ploegdiepte
geneig is om effens swaarder te
word as in die bogrond
Swaar rooi kleigronde wat
20 – 30% Hutton, Avalon, Clovelly
swaarder word op ploegdiepte
en swaarder kleigronde met
geel klei in die ondergrond
30 – 45% Hutton, Pinedene
Vaal gebroke kleigronde met
potklei in die ondergrond
30 – 45% Bonheim, Swartland, Valsrivier
Swaar turfgronde Meer as 45% Arcadia, Rensburg
In sekere gebiede soos die Vrystaat kan die verdeling nog verder verfyn word deur nog
'n groep in te bring, nl grond met minder as 10% klei-inhoud.
DIEPTE VAN BEWERKING
Die diepte van grondbewerking op verskillende gronde staan in direkte verband met die
grondsoort en klei-persentasie daarvan. Indien nie ag gegee word op dié verband nie of
verkeerde implemente aangewend word, kan opbrengsverliese gely word.

Hutton
Longlands
Avalon
LANDBOUFOKUS
Die skrywer en kollegas het oor ‘n periode van vier jaar verskeie dieptebewerkingsproewe
uitgevoer op twee grondsoorte, nl ‘n sandgrond van 10 – 15% klei en ‘n sand/leem van
15 – 20% klei. Hoewel verskillende klimaatstoestande gedurende die vier seisoene
ondervind is, het die resultate duidelike tendense getoon. Uit die proefwerk het twee
feite duidelik na vore gekom:
• Elke grondsoort het ‘n optimum bewerkingsdiepte en
• Te aggressiewe bewerkings kan net so nadelig wees as te vlak bewerkings.
Die vier jaar se gemiddelde resultate word as volg opgesom:
• Vir die grondgroep waarvan die kleipersentasie tussen 10 – 15% wissel, was die
gemiddelde opbrengste oor die algemeen ± 0,45 ton/ha beter as by die hoër
kleipersentasie grond. Dit dui op ‘n beter vogstoor- en vogleweringvermoë van dié
gronde vir benutting deur die oes in kritiese fases.
• Soos die kleipersentasie van die gronde daal, so vermeerder die behoefte aan ‘n dieper
bewerking om maksimum opbrengste te bereik. Die resultaat was baie duidelik deurdat
by die 10 – 15% kleipersele die optimum diepte van bewerking en opbrengs eers
tussen 350 – 400 mm bereik word, terwyl die ooreenstemmende optimum op die
15 – 20% kleipersele reeds op 275 – 325 mm diepte bereik word.
• Baie aggressiewe bewerkings soos wat verkry is met die rippertand toegerus met ‘n
groot vlerkskaar (Deltaskaar) het opbrengste laat daal, veral op die laer kleipersentasie
gronde. ‘n Moontlike verklaring is die volgende: die plantontwikkeling op die persele
was baie gestimuleer en het hoë plante met groot blaaroppervlaktes en groot
wortelstelsels ontwikkel wat baie rojaal vog verbruik het. Tydens die kritiese fase
van bestuiwing en pitvul en ‘n gesamentlike afname in reënval, was die persele se
vogreserwe gevolglik reeds so uitgeput dat stremmings ontstaan het wat in die
opbrengste weerspieël word.
• Dieselfde tendens is verkry met bewerkings wat dieper as die optimum uitgevoer is
en waar laer of dieselfde opbrengste verkry is. Die addisionele koste wat aangegaan
is om sulke aggressiewe, of dieper-as-optimumbewerkings uit te voer is nie in
verhoogde opbrengste verhaal nie; dit het inteendeel laer inkomste tot gevolg gehad.
Met hierdie resultate as grondslag, is daar oor ‘n periode van ‘n aantal jare verskillende
grondbewerkingstelsels ook op ander gronde met klei-inhoude van 20% en hoër getoets.
Met die bostaande resultate asook die wat met die aanvullende proewe verkry is, is
grondbewerkingsriglyne vir die verskillende grondsoorte opgestel.
In Tabel 2 word hierdie riglyne saamgevat. Let veral op na die aanbevelings vir
bewerkingsdiepte en ander waarskuwings oor die toepassing van sekere praktyke.
Tabel 2: Grondbewerkingsriglyne
Somerploeg en plant
Diepte
(mm)
250-300
Onder 15%
Spoorverkeer*
(Vermy disbewerking)**
(Maak seker van verdigte lae)***
300-400
Grondgroepe Klei % Bewerkingsmetode
Bruin en vaal ligte
sandgronde
Rooi, bruin en vaal
ligte sanderige gronde
wat op normale
ploegdiepte nie veel
swaarder word as in
die bogrond nie
15 – 20%
Rooi, bruin en vaal Deklaag/Krap 150-200
medium leemgronde Somerploeg en plant 150-200
wat op ploegdiepte
geneig is om effens
20 – 30%
Swaar disbewerking
Spoorverkeer*
100-150
200-250
swaarder te word as (Vermy winterploeg in droë
in die bogrond grond)****
Swaar rooi kleigronde
wat swaarder word
op ploegdiepte en
swaarder kleigronde
met geel klei in die
ondergrond
30 – 45%
Somerploeg en plant 200-250
Deklaag/Krap 200-300
Spoorverkeer* 250-300
(Vermy disbewerking)**
(Maak seker van verdigte lae)***
Deklaag/Krap 150-200
Swaar disbewerking 100-120
Spoorverkeer* 200-250
(Vermy winterploeg in droë
grond)****
Afgriland Mei/Jun 2005
Na bl 18
11

TEGNIES
12
Prof PL de Vaal, Hoof: Departement Chemiese Ingenieurswese, Universiteit van Pretoria
Diesel is diesel is diesel? Nee, gewis nie! Vir so lank
as wat daar ‘n ekstra profyt êrens gemaak kan word,
is daar genoeg gewetenloses daar buite wat
vindingryke metodes sal uitdink om ‘n groter sny van
die koek te kry – met katastrofiese gevolge vir die
kliënt. Prof de Vaal bekyk die probleem van naderby.
WATTER VORME VAN DIESELKONTAMINASIE KOM VOOR?
Kontaminasie van diesel deur (onwettige) byvoeging van paraffien (IP)
Dit vind plaas omdat daar 'n aksynsheffing op dieselbrandstof is, wat nie op paraffien wat vir
verligtingsdoeleindes gebruik word gehef word nie. As iemand dus paraffien koop, is dit per
liter goedkoper as diesel, weens die heffing op diesel. Die aksynsheffing word op die volle
volume gehef, terwyl dit net van toepassing is op die werklike diesel en nie op die bygevoegde
paraffien nie. Dit is geheel onwettig, maar dit gebeur beslis.
Die byvoeging van paraffien by diesel is katastrofies vir 'n moderne dieselenjin. Omdat die
dieselinspuitsisteem by baie hoër druk werk as tevore is alle toleransies tussen komponente
baie kleiner as voorheen en slytasie tussen bewegende komponente kan dus nou baie makliker
plaasvind. Die diesel van ouds se smeringseienskappe is gevolglik nie meer voldoende om
beskerming teen slytasie te bied nie. Dieselvervaardigers spreek die probleem aan deur geskikte
bymiddels by te voeg om die weerstand van die diesel teen slytasie te verbeter, maar as paraffien
by diesel gevoeg word, verlaag die slytasieweerstand en ernstige slytasie vind plaas – weereens
met katastrofiese gevolge vir die enjin (en die eienaar van die enjin!).
Kontaminasie van diesel deur partikels
Moderne dieselenjins (veral die sg Common Rail-enjins) se inspuitsisteme (die dieselpomp en
inspuiters) word vervaardig teen baie fyner toleransies as tevore. Die speling tussen die
inspuitnaald en die huls is tans in die orde van 1 mikrometer. Indien diesel met partikels (sand,
stof, graanresidue, ens) gekontamineer is en nie deur die normale filters in die dieselvoersisteem

Dit is dus uiters belangrik om
sorg te dra dat diesel so min
moontlik vry water bevat. Alle
stoortenks moet dus voorsien
word van filters en sisteme om
te verseker dat bv warm diesel
wat afkoel nie lug (met vog) uit
die atmosfeer insuig nie.
vir enjins
van die enjin opgevang word voordat dit by die inspuiter
uitkom nie, kan sodanige partikels tussen die twee komponente
inkom en fisiese skade veroorsaak aan die oppervlak. Dit kan
verder ook veroorsaak dat die komponente vassit, met
katastrofiese gevolge.
Die filters wat tans om nuwe enjins gebruik word, filter meestal
nominaal partikels uit wat 2 mikron en groter is. Die werklike
gevaarlike partikels word dus deurgelaat. (Net interessant om
te onthou dat die menslike oog niks kleiner as 40 mikrometer
kan sien nie. Diesel wat op die oog af skoon lyk, mag dus
beslis skadelike partikels bevat.)
Kontaminasie van diesel deur water
Diesel het 'n baie beperkte vermoë om water op te los. Sodra
meer water in die diesel teenwoordig is, skei dit uit en is
sigbaar as 'n tweede fase onderin die houer. Water se digtheid
is hoër as die van diesel, daarom sak dit uit.
Of die water in oplossing enige skade aan die enjin veroorsaak
is op hierdie stadium onseker. Wat egter van belang is, is dat
water onderin stoortenks die broeiplek is vir bakteriologiese
groei en dat hierdie organismes ook aanleiding kan gee tot
verstoppings – ook van filtermedia.
Dit is dus uiters belangrik om sorg te dra dat diesel so min
moontlik vry water bevat. Alle stoortenks moet dus voorsien
word van filters en sisteme om te verseker dat bv warm diesel
wat afkoel nie lug (met vog) uit die atmosfeer insuig nie.
Kontaminasie van diesel met swael
Daar bestaan baie miskonsepsies oor die swaelinhoud van
diesel en die effek wat dit op die smeringsgedrag van diesel het.
Die huidige SANS 342-spesifikasie vir diesel in Suid-Afrika
maak voorsiening vir twee vlakke: normale diesel, met 'n
maksimumvlak van 3 000 mg/ liter swael (0,3%) en die sg
lae-swael diesel, wat 'n maksimumvlak van 500 mg/ liter
(0,05%) swael bevat.
Afgriland Mei/Jun 2005
TEGNIES
In Europa is 50 mg/ liter (0,005%) swael tans die norm en
lande soos Swede gebruik al vir etlike jare diesel met 'n
swaelinhoud van 10 mg/ liter (0,001%). Gemeet teen hierdie
norme, is die swaelinhoud van Suid-Afrikaanse diesel dus
steeds baie hoog. Die rede hiervoor is dat swael primêr uit
diesel verwyder word vir besoedelingsredes en ons het nog
nie dieselfde besoedelingsprobleem nie.
Die uitlaatgasse van dieselenjins blaas die swael wat in die
diesel was in die atmosfeer in as swaeldioksied. Verwydering
van swael uit diesel is dus 'n proses wat tydens raffinering
van die ru-olie, waaruit diesel vervaardig word, voortspruit.
Hoe meer swael verwyder moet word, hoe meer moet die ruolie
geraffineer word. Hoe meer die ru-olie geraffineer word,
hoe meer verander die struktuur van die koolwaterstowwe,
wat die mengsel vorm wat ons diesel noem. Die hoogsgeraffineerde
diesel (met min swael) het ongelukkig nou
minder goeie slytasiewerende eienskappe as die minder
geraffineerde produk van voorheen. Hiervoor moet ook
voorsiening gemaak word deur 'n geskikte bymiddel by die
diesel te voeg om te verseker dat die smeringsgedrag van die
dieselproduk voldoende is.
Die swakker smeringsgedrag is dus nie a g v die minder swael
nie, maar weens die struktuurverandering van die
koolwaterstowwe tydens die addisionele raffinering, om die
swael te verwyder.
Op hierdie stadium is die SANS 342-spesifikasie vir diesel
ontoereikend aangesien 'n aanduiding van slytasiebestandheid
eers baie onlangs bygevoeg is. Verder is 'n beperking op
maksimum toelaatbare partikelkontaminasie ook onlangs
bygevoeg – die bepaling is 'n maksimum van 24 mg/ liter
partikels, maar geen beperking word geplaas op die
grootteverdeling van die partikels nie. Die grootteverdeling
is beslis 'n belangrike faktor, maar wêreldwyd begin mense
nou eers daarna kyk. Die goue reël is egter dat mens die
skoonste moontlike praktyke moet volg met die hantering van
diesel.
HOE NOU GEMAAK?
Johan Wolvaardt, bestuurder: Tegniese Dienste van AFGRI
Toerusting bevestig dat enjins se brandstofstelselleeftyd verleng
kan word deur voorsorg te tref en te verseker dat die diesel
wat gebruik word aan die hoogste moontlike standaarde
voldoen. Hy stel die volgende riglyne daar:
• Alle klante en dieselgebruikers moet kwaliteit diesel aankoop
en seker maak dat die opberg, hantering en aanvulprosedures
korrek is.
• Brandstof moet in skoon houers gestoor word en moet
toegerus wees met die regte filters om seker te maak dat
kontaminasie, water en partikels uitgehou word.
• Hantering en aanvulproses: alle mobiele dieselhouers moet
ook toegerus wees met die regte filters en pype en
hervulpunte moet beskerm word.
• Filters vir stoor- en mobiele tenks kan van AFGRI gekoop
word.
• Brandstofbymiddel om die smering van diesel te verbeter
kan by AFGRI aangekoop word onder die partnommer
TY16233.
• Filters op masjiene moet met die Vervaardigerspesifikasiefilters
vervang word om te verseker dat die regte beskerming
gehandhaaf word.
Skakel Johan Wolvaardt vir verdere navrae by
012 452 0314 of 082 809 8450.
13

TEGNIES
TURBO-
DIESEL
AFGRI stel die veilige
alternatief beskikbaar
Kundiges in die meganisasie-bedryf het deeglik ondersoek
ingestel na die verskillende gehaltevlakke van diesel
vanaf beskikbare bronne, aangesien die beste gehalte
skoon diesel onteenseglike voordele inhou in terme van
enjinwerkverrigting, die verlaging van onderhoudskoste
en die verlenging van die lewensduur van enjins weens
verminderde verwering (afgesien van die omgewingsvoordele
daarvan).
Daarom is daar besluit om Sasol turbodiesel aan boere
beskikbaar te stel. AFGRI is die eerste Landboumaatskappy
wat hierdie produk vir boere aanbied en aangesien
dit direk van die vervaardiger by die boer afgelewer
word, word kontaminasiemoontlikhede tot die absolute
minimum beperk.
Waarom word die produk ondersteun?
In pas met internasionale, sowel as die Suid-Afrikaanse
Nasionale Standaard (SANS)- riglyne vir die bemarking
van lae-swael standaardgraaddiesel, is Sasol turbodiesel
in 2002 aan die mark bekendgestel. Die produk is met
verloop van tyd verander en verfyn, deur die verdere
beperking van die swaelinhoud (die wetlike vereistes van
0,3% is verbeter tot ‘n swaelinhoud van minder as 0,05%).
Nog ‘n belangrike ontwikkeling was die byvoeging van
voorpunttegnologie multifunksionele bymiddels, wat alle
internasionale smeringstandaarde oortref, werking verder
bevorder en skoner brandstofstelsels en vinniger brandstofinname
tot gevolg het.
Wat is die voordele van die laer swaelvlakke in die
produk?
Verbeterde werkverrigting weens skoner en meer
effektiewe ontbranding; skoner brandstofinspuiting;
verlengde enjinlewe a g v verminderde verwering;
verlenging van olieaftapintervalle, omdat dit roetvorming
verminder en die vorming van sulfaatpartikulate (klein
partikels wat die bymiddels in enjinolie uitput en die olie
laat verdik) beperk.
Hoe voel motorvervaardigers oor die gebruik van laeswael
diesel?
Moderne dieselvoertuie word sodanig ontwerp dat dit
lae-swael diesel vereis, vandaar die sterk ondersteuning
deur die Suid-Afrikaanse voertuigvervaardigersliggaam,
NAAMSA, vir die algemene beskikbaarmaking van die
lae-swael diesel. Ons haal aan: ‘We strongly support this
initiative to make cleaner, top performance diesel
available. It enables users to achieve better performance
from the advanced vehicles that our members market.’
Die tydskrif FLEETWATCH skryf: ‘Recent rapid
advances in diesel engine design that give higher output,
improved fuel economy, improved durability and reduced
maintenance can only be fully realized when using fuels
and lubricants of high quality.’
Kan turbodiesel met ander diesel gemeng word?
Ja, dit is volkome verenigbaar met alle ander diesel. Deur
die byvoeging van Sasol turbodiesel word die gehalte
van standaardgraaddiesel verhoog.
15

ARBEIDSWETGEWING
Grondhervorming
WAARVANDAAN EN
WAARHEEN?
M Jacobs, Direkteur, MacRobert Prokureurs Ing
Daar is egter groot verskille in die
beskouing van eiendomsreg en grond
tussen die Romeins-Hollandse reg en die
inheemse reg. Eiendomsreg in die ou
Europese tradisie was ‘n baie sterk reg en
die regte van grondeienaars het ‘n groot
mate van beskerming geniet. Die beginsel
van privaatbesit is sterk gevestig binne
hierdie stelsel. In die tradisionele inheemse
regstelsels wat in Afrika gegeld het, is die
beginsel van kommunale eiendomsreg en
gebruik vasgelê. Grond het gewoonlik aan
die stamkaptein “behoort”, maar kon deur
almal in die stam gebruik word. Individuele
areas vir bewoningsdoeleindes is dikwels
aan families toegeken, maar die konsep
van eiendomsreg op grond was vreemd.
Die verskil in benadering tot grond en
eiendomsreg het amper onafwendbaar gelei
tot konflik. Selfs in Van Riebeeck se tyd
was daar al konflik oor grond in Suid-
Afrika. In 1913 is die Swart Grond Wet
op die wetboeke geplaas,wat die konsep
van sogenaamde “geskeduleerde areas”
ingebring het. Swartmense kon nie grond
buite die geskeduleerde areas koop,
behalwe van ‘n ander swart persoon nie.
Die wet is in 1936 opgevolg met die Swart
Trust en Grond Wet. Die wet het ‘n
maksimum aantal hektare per provinsie
vasgestel wat vir die gebruik deur
swartmense bekom kon word. Na 1948 is
‘n beleid van “swartkol-opruiming” gevolg
en is mense ook in terme van die
Groepsgebiedewet van 1966 verskuif.
Sedert 1990 het die politieke bedeling in
Suid-Afrika begin verander en moes die
Suid-Afrikaanse gemeenskap poog om ‘n
oplossing te vind vir die baie komplekse
en emosioneel-belaaide grondkwessie.
Sekere kompromieë is in die verband
aangegaan en die tussentydse Grondwet
16
Die wortels van die Suid-Afrikaanse reg lê in die
Romeins-Hollandse reg, m a w die reg van die ou
Romeine soos oorgeneem en aangepas deur die
Nederlanders. Mettertyd het ander regstelsels
ook ingewerk op die Suid-Afrikaanse reg, soos
die Engelse reg en ook die inheemse reg.
van 1993 het voorsiening gemaak vir die
beskerming van eiendomsreg, maar ook
vir restitusie, m a w die herstel van
grondregte wat sedert 1913 in terme van
rassediskriminerende wetgewing en
praktyke van mense ontneem is. Die Wet
op die Herstel van Grondregte is in 1994
gepromulgeer om uitvoering te gee aan
die grondwetlike opdrag tot restitusie. Die
1996-Grondwet het verder gegaan en ook
voorsiening gemaak vir besitsreghervorming
en die herverdeling van grond.
Die Grondwet het dus ‘n totaal nuwe
bedeling rondom grond in Suid-Afrika
gebring. Dit is belangrik om daarop te let
dat die Grondwet die oppergesag in die
land is. Alle ander wette moet in lyn met
die Grondwet wees. Die Konstitusionele
Hof is die bewaker van die Grondwet en
kan ander wette en optredes hersien indien
dit nie in ooreenstemming met die
bepalings van die Grondwet is nie. Die
Grondwet kan slegs deur ‘n twee-derde
meerderheid in die Parlement gewysig
word.
Die Grondwet bevat ‘n Menseregtehandves,
wat onder andere beskerming
verleen aan eiendomsreg. Die eiendomsklousule
in die Suid-Afrikaanse Grondwet
is redelik uniek in die sin dat dit voorsiening
maak vir die beskerming van eiendomsreg,
maar terselfdertyd ook ‘n mandaat gee vir
grondhervorming. Die Grondwet maak
ook voorsiening vir vergoeding by
onteiening en bepaal watter faktore in ag
geneem moet word by die bepaling van
sodanige vergoeding.
Die grondhervormingsprogram, soos vervat
in die Witskrif op Grondhervorming staan
dus op drie bene, te wete restitusie,
besitsreghervorming en die herverdeling

van grond. Elkeen van hierdie programme word ondersteun
deur spesifieke wetgewing. Restitusie geskied in terme van
die Wet op die Herstel van Grondregte van 1994. Die Wet
op Grondhervorming (Huurarbeiders) van 1995, die Wet op
die Uitbreiding van Sekerheid van Verblyfreg van 1997 en
die Wet op Kommunale Grondregte van 2004 is hoofsaaklik
gemik op besitreghervorming, maar bevat ook elemente van
herverdeling. Die herverdeling van grond geskied in terme
van die sogenaamde LRAD (Land Redistribution and
Agricultural Development)-program en die Wet op die
Voorsiening van Grond en Bystand, nr 126 van 1993, word
hier as ‘n instrument aangewend. Elkeen van bogenoemde
programme en wette sal in ‘n toekomstige artikel in
besonderhede behandel word.
Die basiese beginsels van die grondhervormingsprogram,
wat vervat is in die Witskrif op Grondhervorming en telkens
deur die regering bevestig is, is dat dit ‘n ordelike proses
moet wees, dat dit sosiale geregtigheid in die hand moet
werk, dat dit regsgedrewe is (m a w dat die howe toesig hou
oor die proses), dat herverdeling moet geskied op die basis
van gewillige koper en gewillige verkoper en dat dit
ekonomies- en omgewingsvolhoubaar moet wees.
Daar is egter ‘n lewendige openbare debat aan die gang oor
hierdie uitgangspunte en die regering is onder baie druk om
weg te beweeg van die beginsels van vrywillige koper en
verkoper en die betaling van markverwante vergoeding aan
huidige grondeienaars. Instrumente soos onteiening,
grondbelastings en plafonne op grondbesit word deur
drukgroepe voorgestel om grondhervorming te probeer versnel.
Daar is ook tans ‘n ondersoek aan die gang oor buitelandse
grondbesit en die impak wat dit op veral eiendomspryse het.
Wat die vordering met die grondhervormingsproses aanbetref,
is daar tot op datum ongeveer 57 000 restitusie-eise afgehandel,
uit ‘n totaal van ongeveer 68 000 eise. 3,4 Miljoen hektaar
grond is reeds onder staatsprogramme aan swartmense
oorgedra.
Grondhervorming het ook en is steeds besig om plaas te vind
in lande soos Australië, Kanada, Mexico, Brasilië, Indië,
Thailand, Indonesië, Namibië en Zimbabwe. Elke land se
situasie verskil natuurlik, maar daar is waarskynlik lesse te
leer uit ander lande se ervarings. ‘n Oorsig oor die verloop
van grondhervorming in sommige van hierdie lande sal in
‘n toekomstige artikel gegee word.
Dit is ook van belang vir grondeienaars om te weet watter
beskermingsmaatreëls tot hul beskikking is in die geval waar
grond onwettiglik beset word en waar persone buite die
ordelike grondhervormingsproses optree. Meer inligting in
hierdie verband sal in ‘n toekomstige artikel verskaf word.
Die opspraakwekkende Modderklip-saak, waar die uitspraak
van die Konstitusionele Hof tans afgewag word, sal
waarskynlik aanduidend wees van presies wat die rol van die
staat in so geval is. Die uitspraak sal ook in besonderhede in
die Afgriland behandel word wanneer dit beskikbaar is.
AFSTANDDOENING
Die inhoud van hierdie artikel stel nie regs- of ander advies daar nie. Elke
situasie verskil en word bepaal deur die betrokke omstandighede. Ten einde
regsadvies oor ‘n betrokke geval te bekom moet professionele advies
persoonlik ingewin word. MacRobert Ingelyf en die skrywer hiervan is nie
aanspreeklik vir enige onjuistheid, foute of weglatings nie.
17

LANDBOUFOKUS
Saadbed-implemente lewer ‘n goeie
oppervlakte waarin saad goed kan ontkiem.
18
Van bl 11
Deklaag/Krap
Diepte
(mm)
150-200
Swaar disbewerking 100-120
30 – 45% Spoorverkeer*
(Vermy winterploeg in droë
grond)****
200-250
Grondgroepe Klei % Bewerkingsmetode
Vaal gebroke
kleigronde met
potklei in die
ondergrond
Deklaag/Krap of dis in droë grond 100-150
opgevolg met plant in droë grond.
Indien voldoende lentereëns 120-150
voorkom kan vlak lenteploeg
toegepas word opgevolg met
krapbewerkings met plant.
Swaar turfgronde Meer as 45% Dieselfde as 1 maar saadbedding
bewerk met tandimplemente in
nat grond en daarna plant.
Spoorverkeer*
(Vermy winterploeg in droë 150-200
grond)****
* Spoorverkeer beteken rip op die ry en pas beter by 1,5 meter rye.
** Hierdie gronde is geneig om baie fyn te werk en is dan onderhewig aan wind-
en watererosie. Net een disbewerking gedurende die wintermaande om stronke
te sny, word aanbeveel. Waar EPTC op somergeploegde gronde toegedien word,
word ‘n tandimplement aanbeveel.
*** Verdigting kom veral op sanderige gronde voor. Profielgate behoort gegrawe te
word om verdigting te identifiseer.
**** Waar voldoende vog in die winter of lente teenwoordig is, kan ‘n ploegbewerking
op hierdie gronde uitgevoer word.
AANBEVELING
Om die gevolgtrekking te maak dat een bewerking (wat reg uitgevoer is) beter is as ‘n
ander bewerking (wat ook reg uitgevoer is) is nie moontlik nie.
Ander faktore speel ook ‘n rol in die keuse van ‘n spesifieke grondbewerkingstelsel. ‘n
Paar van hierdie faktore word hier genoem, maar dis nie noodwendig ‘n volledige lys
nie:
• Spesifieke voorkeur van die boer
• Die koste van ‘n stelsel
• Die invloed wat die stelsel het op die totale kapitale belegging in masjienerie (sommige
stelsels benodig beslis minder trekkers)
• Faktore soos grond- en winderosie kan ‘n bydrae lewer tot ‘n sekere keuse
• Kontoerwalle en veral die spasiëring van die walle speel ‘n rol
• Ander faktore.
Die aanbeveling is gevolglik dat, indien u op ‘n sekere grondbewerkingstelsel besluit,
u seker moet maak dat dit reg uitgevoer word. Die grondbewerkingsdiepte speel ‘n
belangrike rol in die sukses van die stelsel en spesiale aandag moet hieraan gegee word.
Wanneer u dit oorweeg om na ‘n ander bewerkingstelsel oor te skakel, moet u seker
maak dat u dit vir die regte redes doen. Ontleed eers alle faktore voordat u ‘n besluit
neem.
Tandimplemente kan dieper werk as ploeë. Maak seker dat die tand-ondersteuning voldoende is.

LANDBOUFOKUS
Grondbewerking
GISTER, VANDAG…...EN MORE?
diepte geplant is. Profielgate is gemaak
Nie so lank gelede in ons landbouverlede
nie was landbougrond oorvloedig.
Weliswaar nie orals ewe vrugbaar nie,
maar gelukkig heeltemal voldoende
oppervlakgewys om marginale gronde
grootliks te vermy en net die vrugbare
gedeeltes te benut. Arbeid was volop en
dit was nie vreemd om landerye met die
hand om te dolwe en te bewerk nie. Om
die waarheid te sê is die grond eintlik baie
deeglik op die manier bewerk, omdat daar
weinig kompaktering was en die manier
van bewerking die grond diep en deeglik
vermeng het. Van gronduitputting was
daar nie sprake nie, die organiese inhoud
was hoog en die opbrengste voldoende
om in die behoeftes te voorsien.
Maar die bevolking groei daagliks
wêreldwyd en produksiedruk neem toe.
Dit gee aanleiding tot die era van
chemikalieë en implemente: trekkers,
dolploeë, stootskrapers, skottelploeë,
beitelploeë en dies meer word jaar vir jaar
in landerye ingestoot om die grond te
bewerk. Alles moontlik word bygevoeg
en ingewerk om gronde, wat met tyd steriel
en uitgeput geraak het, te regenereer sodat
maksimumopbrengste gelewer word.
Vyftig, sestig jaar lank, seisoen in en
seisoen uit. Dit word al hoe meer algemene
praktyk om grond met gebreke te omskep
tot bruikbare landbougrond.
Tegnologie word die boer se grootste
vennoot in die stryd teen die natuurkragte
van droogte, hitte en gronduitputting:
Spilpunte word aangelê of pulserende
drup benat die plante elke twee uur en
voer sommer voedingstowwe ook
(hidroponika). Kalk, fosfate en organiese
materiaal word in die grond ingewerk om
die ideale groeimedium vir wortelstelsels
te bewerkstellig.
Maar die natuur gaan sy eie
onverbiddellike gang. Alles moontlik word
gedoen, maar die vraag na voedsel neem
wêreldwyd toe terwyl bewerkbare
oppervlaktes en opbrengste begin afplat.
Waarheen nou? Genetiese manipulasie.
Fnuik die peste wat oesskade veroorsaak.
Bou tonnels wat die natuur op sy plek
hou. Verwerk en verpak en vervoer sodat
vermorsing tot die absolute minimum
beperk word. Gebruik satelliete om die
grondpotensiaal en probleemareas te
identifiseer om dit maksimaal te kan benut.
Omtrent alles op dees aarde word of is
reeds gedoen. Waarheen nou?
Laterale denkers sê: kyk onder die grond!
Hulle sê: wat bo die grond aangaan is ‘n
20
spieël van wat onder die grond aangaan.
Die nuwe denkers sê: ‘n mens kan nie in
20cm grond suksesvol en standhoudend
boer nie, omdat, ongeag die digtheid van
die wortelstelsel, die risiko vir uitdroging
te groot is. Die plante het diepte ook nodig.
Dit is ‘n bekende feit dat ‘n plant se fyn
worteltjies afsterf binne 24-48 uur nadat
die voedingstof- en wateropname gestaak
is. Aan die ander kant weerstaan ‘n
goedontwikkelde wortelvolume voedingstof-
en watertekorte baie beter, weens
die verhoogde houvermoë daarvan, alias
‘n grondkundige konsultant van Stellenbosch,
Tienie du Preez.
Onder die grond heers ‘n lieflike klimaat,
waar die mikroflora in organiese materiaal
baie langer in stand gehou word en waar
die grondwater, mits die plante se wortels
dit kan bereik, baie langer tot die plant se
beskikking is. Met ‘n vlak wortelstelsel
is dieper grondvog ontoeganklik vir die
plant en dus nutteloos. Uitdroging begin
van bo af en hoe dieper die wortelstelsel,
hoe meer sal die plant teen droogte bestand
wees en dit sal ook in staat wees om goed
te reageer op enige reën gedurende die
groeiseisoen.
Die probleem is dat alle grond gelaagd
is en plantwortels nie van een laag na die
volgende groei nie. Deur dieper te rip sal
nie die probleem oplos nie. Dit maak wel
die grond dieper los, maar vermeng nie
die grond homogeen nie en plantwortels
sal nie noodwendig hierop reageer nie.
As die grond egter een keer deeglik
homogeen vermeng is sal wortelgroei die
hele grondvolume vul. Hoe beter die
grondvermenging dus, hoe groter die
worteldigtheid.
Dan is daar ook ‘n verdere probleem:
kompaktering. Ploeg (tot op enige diepte)
beperk plante se wortelstelsels tot op
daardie ploegdiepte. Daar vorm ‘n
verdigtingslaag op die ploegdiepte en
wortels groei nie dieper as die laag nie.
Twee grondkundiges, dr JAJ van Vuuren,
van SGS Laboratoriums en prof AS
Claassens, van die Universiteit van
Pretoria, is deur Soilmix genader om
wortelstudies met diepgrondvermenging
op mielies te doen.
Die algemene opvatting is dat mielies ‘n
oppervlakkige wortelstelsel het. In die
proef is mielies geplant in grond wat diep
en homogeen vermeng is (sonder enige
bykomende byvoegings of bemesting) en
is vergelyk met mielies wat op normale
nadat die mielies alreeds droog was. Slegs
die primêre wortels was nog sigbaar. Hulle
bevinding was as volg: “It was very clear
that no root growth could be found
underneath the layer that's been ploughed.
The reason for that is that the conventionally
ploughed areas had an oversupply
of soil acidity and had also densified in
the conventionally ploughed areas. In
contradiction to this, roots were found up
to a depth of 1,2 m in areas where Soilmix
soil preparation methods had been
implemented.” (Foto’s ter stawing van
hierdie bevindinge kan op die internet by
www.soilmix.biz gesien word.)
Net soos met mielies, is ook gevind dat
ander plante wat oppervlakkige
wortelstelsels het, se wortels veel dieper
groei indien die wortelomstandighede
korrek is. ‘n Voorbeeld is sitrusbome.
Tydens proewe, na grondvermenging, is
wortels gekry van tot 4,5 meter diep.
By die Willem Prinsloomuseum, oos van
Pretoria, is daar in 2003 stroke in ‘n
mielieland aan dié soort bewerking
onderwerp. Daar is niks by die grond
gevoeg nie en die mielies is tussen ander
mielies geplant. Die mielies wat in die
bewerkte grond geplant is was byna
dubbeld so hoog, met koppe byna twee
keer so lank en dik as die in die
kontrolegroep. Die Universiteit van
Pretoria het wortelstudies gedoen en
gevind dat die proefplante se wortels areas
van 1 – 2 meter gekoloniseer het.
Die korrekte manier is egter om
presisieboerdery in kombinasie met
grondhomogenisering toe te pas. So word
verseker dat daar waar te diep
bewerking nadelig vir die oes sal wees
(bv in kleigronde) die bewerkingsdiepte
aangepas word na die optimale toe en dat
die korrekte voedingstowwe en
chemikalieë tot op maksimumdiepte
vermeng word vir optimale benutting.
Net soos daar baie weerstand bestaan teen
enige nuwe tegnologiese ontwikkelinge
(GM-plante is ‘n sprekende voorbeeld)
druis die benadering van diep-bewerking
van grond in teen alles waaraan ons al
geslagte glo en gewoond is en word daar
heftig gereageer oor die meriete van die
nuwe benadering. Ruimte laat nie toe dat
die tegnieke en ondersteunende metodes
ook hier bespreek word nie, maar gaan
loer gerus in by die webblad van Soilmix
vir verdere inligting (HYPERLINK
http://www.soilmix.biz) of e-pos:
soilmix@mweb.co.za.

The new John Deere utility vehicle, the high performance
Gator (HPX), is set to take the SA market by storm.
Less than 2,5 metres long and just over 1,2 metres wide, the
Gator is no ordinary utility vehicle. It's ideal for rough terrain,
heavy duty hauling or medium commercial work.
David Kelder, territory manager for John Deere SA's
commercial and consumer equipment (C&CE) division says,
"The Gator is a fast, convenient and hassle free alternative to
a conventional utility vehicle.”
"It's perfect for farmers, builders, gardeners, hunting lodges,
construction worksites and golf course owners,” he maintains.
The HPX Gator comes in a 4x2 or 4x4 model with a high
torque 784 cc (20 hp) diesel engine. Despite its compact size,
it's remarkably tough and can haul up to 590 kgs (with a driver,
passenger and maximum box capacity) while travelling at
40 km/h.
Another outstanding feature is its heavy duty hydroformed
steel frame. John Deere is the industry pioneer in this 21st
century hydroforming technology.
Hydroforming expands raw steel inside a mould by using high
pressure water. Because the pressure is applied uniformly,
every hydroformed frame ends up with identical thickness
and therefore high tolerance for bending, twisting and heavy
loads.
"Frames made by welding or stamping just can't compare to
our technology," Kelder says.
John Deere first launched the Gator in South Africa in 1999
with the 4x2 Turf Gator and the 6x4 diesel Gator. John Deere
has now decided to increase the range of Gators available with
the introduction of the CX Compact Gator and the HPX Gator.
"The response to the Gator has been phenomenal and we
expect enormous demand during 2005 for the HPX," Kelder
adds.
Some of the HPX Gator features are:
Fuel system: 20,1 litres capacity
Towing capacity
and payload
capacity: 590 kg
Weight: 4x4 = 636 kg
4x2 = 614 kg
Depth: 229 mm
Full vehicle suspension
The Gator comes with a number of easily attached accessories.
These include a utility cart, front blade, canopy, winch and
rotary broom.
“It's perfect for
farmers, builders,
gardeners, hunting
lodges, construction
worksites and golf
course owners.”
A new
meaning
to tough
John Deere high performance Gator (HPX) in action.
Afgriland Mei/Jun 2005
TEGNIES
21

FOTONUUS
AFGRI MPUMALANGA-OOS
DRA BY TOT INTERHOëR-
ATLETIEK 2005
Interhoër 2005 met Hoërskool Lydenburg as gasheer, was voorwaar
‘n hoogtepunt vir sportliefhebbers wat die dag bygewoon het.
AFGRI Mpumalanga-Oos het die medaljes geborg.
BOEREDAG OP
BRONKHORSTSPRUIT
Op Woensdag 9 Maart 2005 het ‘n groot groep boere van
die Bronkhorstspruitomgewing van tien-uur die oggend af
die geniepsige hoëveldsonnetjie ontsnap en in die pragtige
stoorgebou van Hans van Rensburg van Arbor bymekaargekom.
Ferdi Louw, Hoofbestuurder: AFGRI Toerusting,
het in sy toespraak o a die boere verseker dat die maatskappy
en verskaffers indringend kyk na maniere om hulle in
moeilike tye te ondersteun (die bemarking van die nuwe
John Deere 6003-trekker is ‘n voorbeeld hiervan – sien
berig hieroor op bl 50). Mnr van Rensburg het die kwessie
van etielalkoholproduksie (etanol) as moontlike langtermynoplossing
vir die mieliebedryf aangeraak. Jackie Pretorius
het ‘n baie interessante video vertoon oor die geskiedenis,
bedryf en produksiefasiliteite van John Deere en Gerrie
Jordaan het die nuwelinge uit die John Deere-stal bekendgestel
en daar is ook gepraat oor finansiering, versekering
en AFGRI Saad. Die spot-pryse wat uitgedeel is (pette,
baadjies, koopbewyse, ens) het bygedra tot die gesellige
atmosfeer en dit was gou reeds duidelik dat die dag ‘n groot
sukses gaan wees.
Na ‘n besoek aan die saadproewe is almal na die landerye
waar die groot groen luukse John Deere-modelle een na
die ander met groot grasie die ryk grond diep omgeploeg
het, terwyl boere geïnteresseerd al die detail bekyk en
beluister het.
Daarna het Manie van Brakel en sy personeel toegesien dat
almal lekker eet en kuier en so die kersie op nog ‘n
suksesvolle boeredag geplaas. Die volgende persone van AFGRI het saam met die borg, John Deere,
meegehelp om van die dag 'n groot sukses te maak: Dries Roedolf
(meganisasiebemarking), Bresler Wilmans (besigheidsontwikkeling),
Ferdi Louw (Hoofbestuurder: AFGRI Toerusting), Hans van Rensburg
(boer en eienaar van die plaas), Gerrie Jordaan (werkwinkelstreeksbestuurder),
Marius Cornelius (saadbemarking), Manie van Brakel
(gasheer en organiseerder van die boeredag) en Norman Miller van die
Cullinantak.
22

REGIONAL NEWS
RESTRUCTURING OF AFGRI PRODUCERS
SERVICES IN NATAL AGRI
After AFGRI’s acquisition of Natalagri it was necessary to
restructure the company to utilize the synergies of an acquisition
of this kind. The aim of the restructuring is to cut costs, become
more competitive and effective and ultimately to benefit the
farmer.
Regionalized strategy
AFGRI acknowledges the uniqueness of each region and
therefore has a strong regionalized approach. By becoming
part of AFGRI the Natalagri service region was incorporated
into the group as the “AFGRI KwaZulu-Natal Province”.
The status quo will be maintained and the province will consist
of three regions with knowledgeable and dedicated regional
managers, namely:
North Region Pieter Pienaar 082 329 5275 Vryheid
Midlands Bryan Genlloud 082 873 8698 Mooirivier
South Region Ron Edwards 082 925 6616 Kokstad
All the branch managers in the different regions will report
directly to the regional managers, who in turn will report
directly to the CEO of Producers Services, Louis Smit. This
flat structure shortens the chain of command, is more effective
and obviously costs a lot less.
Farmers’ Advisory Forum
A Farmers’ Forum, consisting of six members, has also been
established in the province to assist senior management in
strategic decisions in the region. The forum meets on a bimonthly
basis to discuss issues of importance to farmers in
the region and to get feedback from activities within AFGRI.
Mark Stockil, previous chairman of the board of Natalagri,
chairs this meeting.
The other farmer members are: Ferdi Brecher, Mike Heyns,
Cippie Bryden, Mike Wilment and Charlie MacGillivray
Farmers are welcome to contact these members regarding any
inputs.
Head Office
All support services rendered by the head office of Natalagri
RON EDWARDS
Ron grew up in Margate
and completed his B
Compt Hons (Business
Science) through
UNISA while doing his
articles in Pietermaritzburg.
He started his
commercial career in the forestry industry
before spending time at Tiger Milling.
In 1999 he joined NCD as business
manager in Kokstad. At Natalagri he was
appointed regional manager: Southern
Natal and Eastern Cape.
Ron enjoys spending time outdoors. Over
weekends and during the holidays he will
most likely be found fly fishing in pursuit
of trout, mountain biking, camping or
4x4-ing in the mountains of Lesotho with
his wife and two sons.
24
BRYAN GENLLOUD
Bryan is, even though it
sounds highly unlikely,
somebody that braved
the Afrikaans waters of
Pretoria University to
complete his BSc Agric
Hons, after finishing his
undergraduate studies at the
Pietermaritzburg campus of the
University of Natal.
He started off with the Dept of Agriculture
as an agriculture extension officer before
venturing into the world of fertilizers
with Omnia in Dundee and Hectorspruit,
where he was 2 IC at a liquid fertilizer
manufacturer. He then joined NCD as
branch manager and later as regional
manager.
Bryan and his wife have kennels and a
pet parlour on their 2ha plot, and he
recently started breeding parrots, so
there’s definitely not much quiet time
around their house.
can now be shared with the existing structures of AFGRI and
therefore could be scaled down quite dramatically. A decision
was also taken to dispose of the old Natalagri head office
building. Remaining support services personnel, as well as the
regional Producers Services and Financial Services personnel
will be accommodated in offices that will be rented in the
ABSA building in Dundee. The regional Producers Services
personnel will be accommodated in the current Pietermaritzburg
premises.
Centralized services
The real benefit of the acquisition is the synergy which will
be derived from central buying, increased volumes and general
economies of scale. The buying department of Natalagri has
been incorporated into AFGRI to achieve just that, and farmers
should see the benefits coming through in time to come. This
is obviously very important to lower input costs at a time
where commodity prices in Agriculture are under extreme
pressure.
Mechanization
AFGRI has catered for the different needs of the very diverse
farming operations of Natal by opening a used whole goods
centre in Dundee with access to all areas and to supply the
spares outlets of Greytown, Bergville and Vryheid with grey
spare parts which we import through Partmaster, a full subsidiary
of AFGRI.
The Claas agency will be rolled out into two towns, namely
Winterton and Pongola where a fully equipped workshop and
spares department will be available to farmers.
Three tractor salesmen will work in the Province to sell the
new and the used whole good stock. They are:
André van den Heever Howick 084 582 4376
Frans du Plessis Bergville 083 335 7589
Michael Visagie Dundee 083 308 9895
AFGRI Producers Services is committed to the KwaZulu-
Natal farmers and the community per se and with the new
structure we are positive that we will be able to serve the
farming community well.
PIETER PIENAAR
Pieter Pienaar is a born
entrepeneur: he started
and managed a tuck
shop at school, tried his
hand (successfully) at
pig farming at ‘varsity
and, after completing
his B Comm Hons Business
Management, jetted off to England for
three years where he started a business
supporting South Africans there with
work, accommodation, etc.
Back home he did a stint at ABSA
Investments before he joined Clover as
Training Manager and became a manager
at Natalagri, after the NCD years.
Pieter is a keen sportsman but his current
MBA studies leaves him little free time
to enjoy these pastimes.

STREEKSNUUS
AFGRI NELSPRUIT IS NOU DIE LAEVELD
SE NUWE JOHN DEERE-AGENTE
Hierdie aankondiging beëindig maande se bespiegelinge oor die toekoms van John Deere,
nadat hul voormalige agente, Mascor, aangedui het dat hulle die Mascor Nelspruit-tak gaan
sluit. Dit sou beteken dat John Deere die landbougemeenskap in die Laeveld vanaf hul nuwe
hoofkantoor in Komatipoort moes bedien, wat logistieke probleme kon veroorsaak.
Na uitgebreide onderhandelinge tussen die drie partye is besluit dat AFGRI voortaan die eksklusiewe verskaffers van John
Deere in die Laeveld sal wees. Volgens Pieter Nel, Besturende Direkteur van John Deere Suid-Afrika en Willie Robberts,
Provinsiale Bestuurder van AFGRI Mpumalanga-Oos, het beide John Deere en AFGRI reeds ‘n gevestigde kliëntebasis in
die Laeveld en is dit vir beide partye voordelig om op die manier saam te werk.
Robberts het aangedui dat hulle ‘n meganisasie-tak in die Onderberg by AFGRI se Malelanetak sal hê en een in Nelspruit,
wat die sentrale areas sal bedien. Die bestaande Mascor-personeel sal by AFGRI geïnkorporeer word.
Robberts het gesê dat hy nie voorsien dat diens aan bestaande John Deere-kliënte enigsins deur hierdie oorname geraak sal
word nie. Hy het benadruk dat kliënte kan staatmaak op dieselfde hoë kwaliteit diens wat reeds’n kenmerk is by soortgelyke
agentskappe in ander streke van die land.
26
Vonkelwyn en flink
verkope by die
Westelike streek se
Meganisasiedag
Die proppe het vrolik geklap toe om en by sestig boere,
besighede en voornemende kliënte in die Wes-Vrystaat
en Noordwes in Februarie vanjaar ‘n spoggerige
sjampanje-ontbyt by die NAMPO-oesplaas bygewoon
het. Tydens die gesellige kopersontbyt het Louis Smit
(Hoof-uitvoerende Beampte: AFGRI Produsentedienste)
as hoofspreker opgetree en AFGRI se toekomstrategie
uiteengesit. Bertus van Heerden was aan die woord oor
die nuwe maniere waarop die kredietverleningsproses
vergemaklik gaan word deur bedryfspunte in spesifieke
omgewings te vestig, sodat die dienste by boere op hulle
plase gelewer kan word.
Na besoeke aan die statiese uitstallings en flinke
verkoopstransaksies (13 trekkers, 2 stropers en 2 balers)
en ‘n middagete, is ‘n trekking gehou om die wenner
van ‘n 440 Massey Ferguson aan te wys. Chris Conradie,
van die plaas Maatskappy, by Hennenman, was nie
bietjie in sy skik met die meevaller nie, veral omdat hy
‘n ou Massey-boer is en die 440 MF verlede jaar die
gewildste verkoper in Suid-Afrika was.
Volgens Douw Brink, gaan die geleentheid ‘n jaarlikse
instelling word en beplan hulle om al hoe meer boere
te betrek en te leer ken, o a deur gereelde kontakbesoeke
op plase, om te bepaal op watter maniere boere op die
beste moontlike maniere gediens kan word.
'n Massey Ferguson trekker, die MF 440 wat verlede jaar die gewildste
trekker in Suid-Afrika was, is uitgeloot onder boere wat produkte gekoop
het. Dis gewen deur 'n ou Massey boer, Chris Conradie van die plaas
Maatskappy by Hennenman. Hier word hy gelukgewens deur Douw
Brink. Gerrie Wagenaar van Barloworld Equipment Agriculture en
Christo Bamberger van AFGRI kyk toe.
Agter: Louis Smit, Hoof-
Uitvoerende Beampte,
AFGRI Produsentedienste
Voor, van links: Barend Keet
van Goeiehoek, wat 'n Claas
Mega 350 stroper gekoop
het; Godfried Heydenrych,
operasionele bestuurder van
Barloworld Equipment
Agriculture; Douw Brink
van AFGRI en Bertus van
Heerden, Provinsiale
Bestuurder van AFGRI se
Westelike Streek. Hulle staan
by 'n Challenger MT865
trekker van 420kW, Suid-
Afrika se grootste
landboutrekker.
Matthys de Vries van
Paardeplaas by
Hartbeesfontein het sy
CLAAS Dominator 98
stroper vervang met 'n
CLAAS Mega 350. Hier
staan hy (regs) by Rudi
Barnard, takbestuurder van
AFGRI op Hartbeesfontein.

STREEKSNUUS
Met 'n uitstekende uitsig op die kudde kon boere na kenners se advies luister.
BOERE
GELUKKIG
MET SANTA
GERTRUDIS
SANSA JL 284 is 'n pragtige voorbeeld van die stoetbulle van
Koos Louwrens se Santa-teelkudde.
Kruiskoeie met kalwers van Santa Gertrudisbulle.
28
Die Santa Gertrudis-telers het
beesboere genooi om ‘n dag saam
met hulle op die plaas Leeuwpan
van die Louwrens-familie, in die
Leslie-omgewing, deur te bring. Die
doel van die geleentheid was om
aan kommersiële telers die
geleentheid te gee om inligting in
te win en ook te sê wat hulle van ‘n
goeie bul verwag.
Agt en sestig boere vanoor ‘n wye gebied (Lydenburg, Piet Retief,
Volksrust, Vereniging, Balfour, Delmas) het die geleentheid bygewoon.
Met trekkers en sleepwaens is boere na die beestroppe in die veld
geneem. Die eerste besoekpunt was by ‘n trop dertigmaande-oue
dragtige Santa Gertrudisverse.
Hier het Hendrik van Pletzen (van Voermol en ‘Hendrik gee Raad’faam)
met boere gesels oor kalfpersentasie. Hoewel die huidige
gemiddelde kalfpersentasie in Suid-Afrika 56% is, is baie hoër
persentasies moontlik. Ter bevestiging hiervan het Voermol 15 top
beesboere, wat o a 9 verskillende rasse verteenwoordig, genader om
te bepaal watter boer die hoogste kalfpersentasie behaal het. In die
beoordeling van die prestasie het verskeie gemeenskaplike bestuurspraktyke
aan die lig gekom, o a kennis van weiding, kalfseisoene, regte
aanvullings op die regte tye, effektiewe parasietbeheer, deurlopende
samewerking met ‘n veearts, bulle wat getoets word vir vrugbaarheid
voor dektyd en kalwers wat nie later as op 7 maande gespeen word nie.
Jan Venter, met ‘n kalfpersentasie van bo 95%, was vanjaar se wenner.
Hy het vertel dat hulle lank reeds besef het dat noukeurige seleksie vir
vrugbaarheid, goeie bestuur t o v vrugbare bulle, die regte lekke, ens,
uiters belangrik is. Vandag is sy kudde op een dekseisoen van net 60
dae. Die verse word ‘n hele ruk vroeër by die bulle gesit as die koeie.
Sodra hulle ‘n ruskans na die eerste kalf gekry het, skakel hulle by die
teelseisoen van die kudde in.
Hierna is die toer na ‘n trop Santa Gertrudiskoeie met kalwers wat
gespeen moet word. Joop Viljoen van Lydenburg, wat al tien jaar lank
Bonsmaras kruis met Santa-bulle, was hier aan die woord om sy
teelervaring met die gaste te deel. Hy hou van rooi beeste en daarom
gebruik hy Santas en Bonsmaras. Miskien sal dit aanleiding gee tot ‘n
rooi ras met ‘n naam soos Bonsanta of Sanbonsma, omdat die rasse
mekaar goed aanvul en sulke kruisings met sukses met ander rasse
gedoen word. Verder glo hy ook daaraan om op ‘n veiling eers ‘n paar
bulle met die oog uit te soek en om daarna na die Blup- en fase C- en
D-syfers te kyk om die bestes van die oog-uitgesoektes te bepaal – op
syfers alleen beroep hy hom nie.
Die volgende stop was by ‘n trop gekruisde teelkoeie van verskeie
rasse, wat deur Santa-bulle gedek is en kalwers het wat gespeen moet
word. Suiwer stoetkoeie en kommersiële koeie word op die plaas presies
dieselfde behandel t o v dekseisoen, weiding, lekke, parasietbeheer,
ens. Arthur de Villiers van Vrede het hier die woord gevoer. Volgens
sy ervaring moet ‘n kalf se speengewig ± 50% van die moeder se gewig
wees en is ‘n baie goeie bul die goedkoopste uitgawe in beesboerdery.
Frik Verster van Van Wyk Lewendehawe, wat saam met Vleissentraal,
Ermelo, die borge van die dag was, het ‘n kykie op vleisprystendense
gegee. Martin Seyferdt, direkteur van die Santa Gertrudis-ras, het die
middag en ook die volgende dag ‘n beoordelingskursus aangebied, wat
deur 14 jongboere bygewoon is.
Vraelyste oor boere se probleme en vereistes is voltooi en daar is nog
vir lank rondom die braaivleisvure menings uitgeruil en gekuier. Vir
die Santa-telers was dit ‘n baie ‘vrugbare’ dag wat waardevolle inligting
tov die behoeftes van kommersiële telers opgelewer het.

STREEKSNUUS
BIELIE-MIELIEFEES OP REITZ
Soos altyd is daar vir die Bielie-mieliefees (11 en 12 Feb) ookDaar
was so veel om te doen, uitstekende kunstenaars wat
lank vooraf beplan en hard gewerk, maar dit het almal net opgetree het en so 'n gesellige atmosfeer dat die gekuier tot
meer entoesiasties gemaak.
laat geduur het. Hoop ons sien baie van die lesers volgende
jaar daar!
Die mieliefees het begin met ‘n beoordeling van die verskillende
uitstallers se stalletjies. Die afgelope tien jaar of selfs langer
het die beker elke keer dieselfde eienaar gekry en was die
verbasing groot toe AFGRI vanjaar wegstap met die trofee vir
die beste stalletjie! Almal behalwe die AFGRI Reitz-personeel
natuurlik.
Die eerste aand het elke industriële - en landbou-uitstaller die
geleentheid gehad om 'n item bekend te stel. AFGRI het met
die John Deere 8520-trekker die mense omtrent laat regop sit!
Die sitplek het die funksie dat dit oplig of aftrek as jy deur 'n
sloot of oor 'n hobbel ry. Die spreker vra toe so tong in die
kies vir die trekker of dit lus het vir baie harde werk, waarop
die trekkers se neus op en af beweeg asof dit 'Ja!' antwoord,
tot groot vermaak van die gehoor. Die truuk het soveel aftrek
gekry dat dit weer die volgende dag herhaal moes word!
OPENING VAN AFGRI-CLOCOLAN
Natalagri was ‘n gevestigde besigheid in Clocolan. Vir 100 jaar het die besigheid bekendgestaan
as NCD (Clover). Toe is dit oorgeneem deur Natalagri en het vir twee jaar onder die naam
geopereer, tot die oorname deur OTK, en so het dit uiteindelik deel van AFGRI geword.
As julle weer ‘n draai gooi op Clocolan, kom loer gerus in. Wat ons kortkom in omvang
maak ons voor op in hartlikheid en goeie diens.
30
Twee dae se skoffel, grassny en reparasies aan die uitstalruimte is beloon
toe AFGRI Reitz se stalletjie as die beste op die Mieliefees aangewys is
en is tekenend van die AFGRI-manier om in alles uitnemendheid na te
streef.
In 2001 het die Meganisasie-afdeling op die been
gekom en ‘n winkelgedeelte is ook later op die
perseel van Meganisasie gevestig. Op 1 Desember
2004 het AFGRI Clocolan formeel sy deure geopen
vir besigheid. Van toe af was daar elke maand ‘n
verbetering in omset en die personeel is positief
en gemotiveerd om van die Clocolantak ‘n
winsgewende tak te maak.
Die jaar se aktiwiteite is afgeskop met ‘n
openingsdag in Februarie om bande met kliënte
te bevestig en om hulle weer bewus te maak van
alles wat AFGRI Clocolan bied. Die
openingsfunksie was ‘n groot sukses.

STREEKSNUUS
KIEPERSOL-BOERE
EN AFGRI KUIER
SAAM
Die Kiepersoltak van AFGRI Mpumalanga-Oos het op 25
Februarie hulle “Afskopfunksie 2005” gehou waartydens boere
van die omgewing en hul gades, verskaffers en personeel saam
gekuier het.
Hierdie informele geleentheid is bygewoon deur ongeveer 150
gaste en is aangebied om boere op hoogte te bring van die nuutste
produkte tot hul beskikking, wat kan bydra tot effektiwiteit en
ook in hulle spesifieke behoeftes voorsien.
Willie Robberts (Provinsiale Bestuurder: Mpumalanga-Oos) het
inligting verskaf oor hulle verbintenis tot Tsunami, AFGRI se eie
chemiese maatskappy. Die Kiepersoltak se nuwe bestuurspan, o
l v Christo du Plessis en Kiepersol-personeel, o l v Bennie Joubert
(Veldbemarker: Kiepersol) het hard gewerk om van die geleentheid
‘n sukses te maak, terwyl ‘n groot aantal verskaffers bygedra het
deur as borge op te tree.
AFGRI borg
Top 10-atletiek
op Bethal
Op 2 Februarie 2005 het Hoërskool Hoogenhout, Bethal, hul jaarlikse Top 10-Atletiekbyeenkoms aangebied met finansiële steun
van AFGRI.
Hierdie byeenkoms het die afgelope 8 jaar gegroei tot een van die gewildstes op die Mpumalanga hoërskole atletiekkalender.
Dertig spanne het vanjaar deelgeneem aan die byeenkoms. Benewens die Mpumalanga-skole wat vanoor die hele provinsie kom
deelneem het, het skole van so ver as Reitz, Brits, Phalaborwa, Kemptonpark en Pretoria ook hul staal kom wys.
Groot getalle toeskouers het atletiek van hoogstaande gehalte gesien. Die reëls van die kompetisie bepaal dat ‘n span uit tien
lede moet bestaan wat meeding in die O/15, O/17 en O/19-ouderdomsgroepe. ABSA-punte word dan gebruik om ‘n wenspan
te bepaal. Elke skool word dus verteenwoordig deur net hul héél beste atlete. Die Hoër Tegniese Skool Middelburg het vir die
derde agtereenvolgende jaar as wenners uit die stryd getree. Zwartkop Hoër van Pretoria het die tweede plek behaal en HTS
Witbank was derde.
Die trofee vir die beste baan- en veldatleet het gegaan aan twee atlete van HTS Middelburg – H le Grange (O/15) en Erika
Kleynhans O/17.
Die aanbieding van ‘n byeenkoms van hierdie aard het groot finansiële implikasies, wat nie sonder die ondersteuning van
goedgesinde borge kan geskied nie. AFGRI se betrokkenheid skep ‘n geleentheid vir die room van ons jong atlete om aan ‘n
prestige-byeenkoms deel te neem en ook beloon te word vir harde werk. Hoërskool Hoogenhout en die atlete is baie dankbaar
dat ‘n instansie soos AFGRI bereid is om so by die gemeenskap betrokke te raak en ‘n belegging in die jeug maak.
Hoërskool Hoogenhout en die atlete is baie dankbaar dat ‘n instansie soos AFGRI bereid is om so by die gemeenskap
betrokke te raak en ‘n belegging in die jeug maak.
Daar is gesellig verkeer om die spitbraai met iets
koud in die hand.
Verskaffers en personeel van die AFGRI-groep wat die Kiepersol Afskopfunksie
2005 bygewoon het.
Afgriland Mei/Jun 2005
31

ALGEMEEN
AFGRI Logistiek gaan in 2005 sy aanbod aan die landbou
vergroot deur sy dienste in die vrugtebedryf uit te brei.
AFGRI het ‘n ‘National Fruit Hub’ tot stand gebring. Hierdie
diens gaan vrugte (voorlopig) van die ooste van die land op
die hub plaas en deur
Deur die Sizanani graan-
‘hub’-sagteware aan te
pas kan AFGRI nou ‘n
soortgelyke diens aan die
produsente en uitvoerders
van vrugte lewer.
Hoewel daar aanvanklik
op sitrus gekonsentreer
word, sal die diens later
na ander gewasse en
gebiede uitgebrei word.
32
middel van vryemarkprysbepaling
die
vervoerkontrakteurs
selekteer om die vrugte
hawe toe te vervoer.
Die stelsel word van die
produsent se rekenaar af
bedryf, wat gekoppel is aan
die hub. Die kliënt kan
elektronies en met
onmiddellike effek sien
watter vervoerkontrakteurs
op die stelsel is en wie
beskikbaar is. Op die
Sizanani-hub is daar meer
as 2 000 vragmotors wat
benut kan word. Dit gee aan die produsent sterk bedingingsmag,
sonder dat hy sy identiteit prysgee.
AFGRI Logistiek se span doen al die administrasie:
afleweringsnotas, transito-versekering en papierwerk en alles
deur een kontakpunt. Die produsent kan selfs besluit of die
AFGRI-span namens hom al die koördinering met die
kontrakteurs moet doen. AFGRI sal verder ook die produsent
finansier ten opsigte van sy vervoerkostes indien nodig.
Hierdie fasiliteit moet nie verwar word met die dienste van
‘n vervoerversekeraar nie. Inkomste word slegs verdien indien
die prys van die vervoer die basisprys wat deur partye
ooreengekom is, verbeter.
Die proses werk as volg: die produsent registreer gratis op die
hub en voltooi ‘n kredietaansoek. Weeklikse vooruitskattings
kan eenmalig vir die seisoen op die hub geplaas word en alle
administrasie word verder deur die AFGRI Logistiekkantoor
gedoen. Op Donderdae word u vervoerbehoefte vir die week
per e-pos, faks of SMS bevestig. Die syfers word op die hub
geplaas, daar word daarop gebie en die werk word op Vrydae
toegeken.
Die ‘National Fruit Hub’ het ‘n kliëntenavraekantoor wat die
proses bestuur. Johan Joubert (projekleier) en Jacey Strauss
(bemarkings-ontwikkelaar) het die projek saam ontwikkel.
Angelique van Niekerk en Denise Carstens beman die
kliëntenavraekantoor as deel van die span.
Vir meer inligting kontak gerus een van die genoemde persone:
Jacey Strauss: 082 572 0819
Johan Joubert: 084 602 5685
Denise Carstens: 012 643 2770
Angelique van Niekerk: 012 643 2770.

ALGEMEEN
34
AFGRI
SAAD
WAT JY KRY IS
SOVEEL MEER
Dr Chris Laubscher,
Bestuurder: Genetika en Produksie
AFGRI is, sedert sy OTK-dae, al vir meer as veertig jaar in die
saadbedryf betrokke, via sy verbintenis met Sensako en die SNKhandelsmerk.
Sensako was vroeër die navorsings- en
ontwikkelingsafdeling van die koöperasies, terwyl OTK
verantwoordelik was vir die vermeerdering, verwerking,
finansiering en distribusie van die saad.
Met die oorname van Sensako deur Monsanto in die laat negentigerjare, het AFGRI die
reg behou om die SNK-handelsmerk in sy tradisionele gebiede te verkoop. Hoewel
AFGRI steeds toegelaat is om koringsaad te vermeerder, het Monsanto die funksie van
saadvermeerdering by somergewasse grootliks oorgeneem.
Die uitbreiding van AFGRI na die res van Suid-Afrika en Afrika het die behoefte laat
ontstaan vir die ontwikkeling van kultivars vir ander gebiede. AFGRI Saad het in 2002
besluit om sy eie navorsingsafdeling te begin en om die saadvermeerderingsafdeling uit
te brei.
Vir navorsing word drie komponente benodig, nl genetika (kiemplasma), ervare planttelers
wat oor die vermoë beskik om produkte te ontwikkel, en fasiliteite. Dr Chris
Laubscher, ‘n ervare mielieteler, en dr Jorrie Jordaan, ‘n ervare koringteler is in 2002
aangestel. A g v hulle internasionale kennis en verbintenisse kon AFGRI die beste
basissaad-maatskappye in die VSA, Suid-Amerika en plaaslik nader en genetikaooreenkomste
sluit. Dit was veral moontlik danksy die feit dat maatskappye bereid is
om hulle intellektuele kapitaal aan ‘n maatskappy soos AFGRI toe te vertrou en veral
ook omdat Suid-Afrika wetgewing in plek het wat intellektuele kapitaal beskerm (soos
die plantverbeteringswet, Wet 53 van 1976).
Die uitgangspunt was van meet af aan om internasionale blootstelling te diversifiseer
en risiko’s te verminder deur nie slegs met ‘n enkele maatskappy besigheid te doen nie,
aangesien ‘n enkele multi-nasionale maatskappy ter eniger tyd uit Suid-Afrika kan onttrek
of sy pryse drasties kan lig en dit kan jou en jou klante in ‘n lelike verknorsing laat.

Mettertyd is die saadproduksiespan versterk met ervare
bestuurders soos Frikkie Schnetler, wat verantwoordelik is
vir die produksie van somergewassaad en Hennie
Bezuidenhout, verantwoordelik vir weidingsaad.
AFGRI doen tans navorsing met al die belangrikste akkerbougewasse
in Suid-Afrika, nl geel- en witmielies, koring,
sonneblom, sojabone en sommige weidings. Die fokus is om
met behulp van gesofistikeerde plantteeltegnieke tegnologiesgevorderde
produkte te ontwikkel en hierdie produkte met
GM-tegnologie te versterk waar nodig. Bewys van die sukses
van hierdie benadering lê in sy huidige pakket mieliebasters.
Voorbeelde hiervan is basters soos AFG4244, ‘n ultra-vinnige
mieliebaster wat tans in die proses van registrasie is, AFG4410,
‘n medium-vinnige groeiseisoen mieliebaster, en AFG4520,
‘n medium-groeiseisoen mieliebaster. Al drie hierdie mieliebasters
is hoogs kompeterend, met moderne eienskappe soos
staanvermoë (stamsterkte), siekteverdraagsaamheid, stuifmeelen
baardsinchronisasie en die vermoë om hoër plantpopulasies
(± 25% hoër as normaal) en dus ook stremming, te hanteer.
Die teel van mieliebasters wat oor die vermoë beskik om hoër
plantpopulasies te hanteer, was die grootste enkele bydraende
faktor tot opbrengsverhoging in die VSA die afgelope 70 jaar
en in Suid-Amerika die afgelope 20 jaar. Waar die VSA in
die laat 1930’s mielies teen ongeveer 30 000 plante per hektaar
geplant het, word mielies vandag gemiddeld teen meer as
70 000 plante per hektaar geplant. Daarmee saam het ‘n
stelselmatige verhoging in die gemiddelde nasionale opbrengs
per hektaar voorgekom.
Mieliesaadpryse in Suid-Afrika het die afgelope dekade gestyg
van ongeveer R250 (42 VSA$) per 25kg sakkie nie-GMmieliesaad
tot die huidige meer as R680 (113 VSA$) per
25kg sakkie mieliesaad. Vergelykend kos saad internasionaal
ongeveer 70 tot 80 VSA$ per sakkie. Een van die redes vir
plaaslike hoë pryse is die neiging om weg te beweeg van
dubbelbasters, met hulle hoogs produserende saadouers wat
saadopbrengste van 5 tot 7 ton per hektaar gelewer het, na
meer tegnologies-gevorderde enkelkruise, met saadopbrengste
van 1,5 tot 3 ton per hektaar.
Waar produsente vroeër gesê het dat saadpryse nie ‘n wesenlike
bydrae tot insetkoste maak nie, voel hulle vandag anders.
Daarom het AFGRI se produksiespan, tesame met die
plantetelers, opdrag om voldoende saad van die regte kwaliteit,
betyds teen die laagste moontlike pryse te produseer.
AFGRI Saad is dus verbind daartoe om tegnologiesgevorderde
produkte teen ‘n bekostigbare prys aan sy
klante te voorsien.
Vir enige navrae kontak:
Marius Cornelius 082 803 3993
Fanie le Roux 082 463 0457
35

FINANSIES
BVP OF ‘N
MOKERHOU?
Joubert Strydom
Suid-Afrikaanse sportspanne wat nie elke naweek na verwagting
presteer nie skep ‘n wonderlike geleentheid vir rusbankkritici
om met hulle meerdere kennis al die foute uit te wys
en hul eie spankeuses uit te werk. Ongelukkig word hierdie
duisende persoonlike spanne nooit op die speelveld getoets
nie. Dus kan die rusbankkeurders nooit verkeerd wees nie!
Tussen 1998 en 2003 het dieselfde tendens ook kop uitgesteek
toe sukkelende Suid-Afrikaanse beleggingsmarkte en ons
verswakkende wisselkoers meegebring het dat Jan Alleman
homself as ‘n uitsonderlike fondsbestuurder en bate-allokeerder
gesien het. Die opmerking word gereeld gemaak dat hierdie
selfverklaarde ekonomiese guru’s vergelyk kan word met die
‘wenner-dobbelaars’: mens hoor net van die suksesse, nooit
van die foute nie!
Maar hoe dan gemaak met mens se finansiële beplanning om
te verseker dat mens ‘n wenspan op die veld het?
Vergun my die geleentheid om krieket as voorbeeld te gebruik
as dit by spankeuses kom. (Ons weerhou onsself maar van
die rugbyvoorbeeld, omdat die 2005 Super 12-poging tot
dusver min kredietwaardigheid aan die argument sal verleen!)
In die samestelling van ‘n krieketspan word verskeie spelers
– kolwers, boulers en ‘n paaltjiewagter – ingespan om die
balans van die span gesond en aan die wenkant te hou. Onder
kolwers is daar nog openingskolwers, middelorde-kolwers en
dan natuurlik die manne aan die einde wat die stertkant
verteenwoordig. Net so ook in die boulwerk-afdeling is daar
aanvangsboulers, snelboulers, swaaibalboulers en draaibalboulers.
En natuurlik is dit ‘n groot voordeel indien jy ‘n
veelsydige speler of twee in jou geledere het om na beide
dissiplines om te sien.
Net so is daar verskillende bateklasse en tipes fondsbestuurders
wat in jou finansiële beleggingsprofiel die mees gebalanseerde
span sal verteenwoordig. Natuurlik is daar faktore wat in
gedagte gehou moet word, soos wat die ekonomiese omstandighede
is waarin jy blootstelling geniet, wat jou persoonlike
behoeftes, verwagtinge en vereistes is, en natuurlik of jy glo
dat jy die wedstryd kan wen deur ‘n sekere spelpatroon te
speel.
In die samestelling van jou beleggingsspan sal jou twee
aanvangskolwers, asook dalk die kolwer op nommer 3,
verteenwoordig word deur jou kontantblootstelling. Hier word
‘n kolwer verwag wat nie onnodige kanse waag nie. Net so
behoort daar met kontant nie onnodige kanse gewaag word
nie, maar moet jou beleggingsbeurt eerder met versigtigheid
36
aan die gang gekry word. Daarna is dit natuurlik die beurt van
die langertermyn-groeibates wat op nommer 4 en 5 kom kolf,
om seker te maak dat genoegsame lopies ingesamel word.
Hierdie kolwers moet hulle ook kan aanpas indien die ekonomie
skielike veranderinge ondergaan en ander bateklasse onder
druk sou verkeer, net soos wanneer daar vinnig ‘n paar paaltjies
verloor word. Ek sou graag wou gehad het dat eiendom en
alternatiewe beleggings, wat ‘n meer reëlmatige, absolute
opbrengs lewer, vir my in hierdie posisies sou kolf.
Op nommers 6 en 7 kan ek ‘n bietjie meer waagmoed aan die
dag lê met my middelorde en daar oorweeg ek graag ‘n bateklas
wat onder-geëvalueer is, of ‘n fondsbestuurder met ‘n unieke
filosofie en bestuurstyl. Hierdie twee posisies sal die span se
vermoëns onder bepaalde omstandighede versterk, net soos
wat ‘n oorgewigposisie aan ‘n spesifieke bateklas of
fondsbestuurder jou opbrengs kan verhoog. Op nommer 8
word daar gewoonlik na die paaltjiewagter gekyk en hier,
veral met die buitelandse blootstelling wat in elke portefeulje
‘n vereiste is, word na geografiese - en streeksverteenwoordiging
gekyk. Die doel hiervan is om, indien die bateklasse
in jou eie ekonomie jou beleggingsopbrengste onder druk sou
plaas, die moontlikheid te hê dat buitelandse blootstelling vir
jou die teenoorgestelde opbrengs en risikoprofiel sal lewer.
Daarna kom ons natuurlik by die boulers en in krieketterme
is hulle die persone wat vir jou wedstryde wen! Vir nommers
9, 10 en 11 sou ek na ‘n waardefondsbestuurder, ‘n groeifondsbestuurder
en ‘n aanpasbare/veelsydige fondsbestuurder kyk
wat tussen die twee bestuurstyle van waarde en groei kan
beweeg en sy vernuf kan kanaliseer volgens die ekonomiese
omstandighede. Die aandele-komponent van elke portefeulje
is van kritiese belang om doelwitte te bereik en dit sal verseker
dat finansiële wedstryde ook oor die langtermyn gewen word.
Hier mag draaiers, swaaibalboulers en snelboulers ingespan
word, want uit die fluktureerende opbrengste van aandele
word maksimale groei verseker.
Net soos ‘n krieketspan se teoretiese samestelling aangepas
word by die omstandighede en gebaseer word op prestasie,
filosofie, mondering en tegniek, behoort fondsbestuurders en
bateklasse op dieselfde wyse geselekteer te word om te verseker
dat daar aan verwagtinge voldoen word.
Geen enkele indiwidu het as keurder of as speler die alleenreg
op die wenformule nie en die impak van gebalanseerde en
verantwoordelike spanwerk is deurslaggewend. Ek vertrou
dat jy en jou mede-adviseurs ‘n span sal kan saamstel waarmee
jy jou eie lewensdoelwitte kan bereik soos deur die finansiële
speelveld bepaal!

HENDRIK GEE RAAD
VAN DIE VELD TOT IN DIE VOERKRAAL
Hendrik van Pletzen ~ Tegniese Bestuurder, Voermol Voere
38
In die vorige
uitgawe van die
Afgriland
(Mrt/Apr 2005)
is die geleenthede
en slaggate
om goedkoop
mielies deur vee
te bemark,
bespreek.
BBenut
mielies
maksimaal in
dierevoeding
Teen die huidige prys per kostestrukture kan ’n ‘mielieprys’ van R1 100 – R1 200 per
ton realiseer indien dit deur speenkalwers bemark word. Die benutting van weimielies
deur skape is ook ’n moontlikheid en ’n ‘mielieprys’ van R1 500 – R2 000 per ton is
haalbaar. Neem ook deeglik kennis van die risiko’s wat bestaan, veral ten opsigte van
die bemarking van markgereed-diere en algemene bestuurspraktyke.
’n Verdere benuttingsmetode van mielies is om sjokolademielies te maak met Voermol
Korn Kandy (V1551). Hierdie benuttingsmetode, wat ook bekend staan as die laekoste
voerpil, maak maksimum-gebruik van mielies. As energiebron het mielies sekerlik nie
sy gelyke as dit by dierevoeding kom nie, maar ons weet dat die proteïen- en mineraleinhoud
van mielies gebrekkig is, veral vir produserende diere. Voermol Korn Kandy is
’n konsentraat in vloeistofvorm wat spesiaal geformuleer is om die tekorte en wanbalanse
in mielies en kleingrane reg te stel. ’n Baie groot voordeel van Korn Kandy is
dat mielies (en ander grane) nie gemaal hoef te word nie. Maal- en hanteringskoste word
dus gespaar en voerverliese wat met die maalproses gepaard gaan, word uitgeskakel.
Omdat Korn Kandy taai is, kleef dit aan die graan vas en dit kan net so op harde
oppervlaktes gevoer word. Geen bakke is dus nodig waar sjokoladegraan op die veld
gevoer word nie.
Die mengverhouding van Korn Kandy met mielies en Korn Kandy met kleingrane verskil
en die menginstruksies is as volg:
Bestanddeel Mengsel 1 (kg) Mengsel 2 (kg)
Voermol Korn Kandy 25 25
Mielies 200 -
Kleingraan - 250
Voerkalk 3 4
TOTAAL 228 279

Sjokoladegraan kan vir skape en bokke met verskillende
produksiedoelwitte gebruik word. Die gebruiksaanwysings
vir verskillende doelwitte is as volg:
Afronding vir die slagmark:
Sjokoladegraan kan met sukses vir afronding in voerkrale
of op weidings gebruik word.
Skape benut heelmielies meer doeltreffend as mieliemeel
en die voeromsetverhouding (VOV) van heelmielies is
ongeveer 8% beter as dié van mieliemeel. Lammers wat
ligter as 26 kg weeg sukkel aanvanklik om heel pitte te benut
en dit is beter om mielies vir ligte lammers te maal. Korn
Kandy bevat buffers asook medikamente om suurpens te
beperk, maar beter resultate word verkry deur skape geleidelik
oor die eerste 14 dae aan te pas. Begin met 200 g
sjokoladegraan per skaap per dag vir twee dae en verhoog
die hoeveelheid elke tweede dag met 100 g per dag tot by
ad lib-voeding na ongeveer 14 dae.
Voldoende hoeveelhede weiding of ruvoer moet ten alle tye
beskikbaar wees. Verskaf genoeg kripspasie in die voerkraal
sodat alle diere gelyktydig kan vreet.
Gebruik ook sjokolademielies vir speenkalwers, maar breek
of maal die mielies vir ouer beeste.
Vir teelramme voor die teelseisoen:
Voer aan teelramme vanaf twee tot drie maande voor die
teelseisoen en ook tydens die teelseisoen. Waar ramme langer
as 6 weke gevoer word, moet 2,5 kg ammoniumchloried by
elk van Mengsels 1 en 2 ingesluit word om nierstene te
voorkom. Vir maksimum testisgroei en spermproduksie moet
15 – 25 kg Voermol HPK 36 (V8097) by Mengsels 1 en 2
ingesluit word. Die aanbevole inname is 300 – 500 g
sjokoladegraan per ram per dag. Die hoeveelheid byvoeding
moet aangepas word na gelang van die kondisie van die
ramme en die kwaliteit van die weiding of ruvoer. Voldoende
hoeveelhede ruvoer moet ten alle tye beskikbaar wees.
Byvoeding vir laat-dragtige en lakterende ooie op weiding:
Sjokoladegraan moet met Voermol HPK 36 verryk word om
aan die hoër deurvloeiproteïenbehoefte van hierdie klas diere
te voorsien. Meng 15-25 kg HPK 36 by Mengsels 1 en 2 en
voer teen 250 – 500 g per ooi per dag om uierontwikkeling,
bies- en melkproduksie te stimuleer.
Vir droogte– of onderhoudsvoeding:
Sjokoladegraan kan met welslae as energie- aanvulling
tydens droogtetoestande gebruik word. Voer die behandelde
graan op harde grondoppervlaktes en die beste resultate met
droogtevoeding word verkry deur diere elke tweede of derde
dag te voer, in plaas van daagliks. Die aanbevole inname is
200 – 300g per skaap per dag, maar pas die hoeveelheid aan
na gelang van die kondisie van die dier asook die gehalte
en beskikbaarheid van die weiding.
Mieliemeel kan ook met groot sukses in bees- en skaaplekke
gebruik word. Die Voermol Dundeelekkonsentraat (V10737)
vir beeste is by uitstek geskik vir selfmeng van laekoste
onderhouds- en produksielekke. Voermol Premix 450 (V4676),
Hoëveldlek (V16150) of Suurveldlek (V10265) kan in gelyke
dele met mieliemeel gemeng word vir ’n produksielek vir
beeste. Voermol Maxiwolkonsentraat (V4985) of Winslekkonsentraat
(V17865) is konsentrate vir selfmeng met mieliemeel
vir skape en bokke. Voermol beskik oor ’n wye reeks lekke
en konsentrate wat by uitstek geskik is om saam met mielies
te gebruik vir verskillende produksiedoelwitte.
Vir meer inligting ivm Voermolprodukte en rantsoensamestellings,
kontak u naaste Voermol-agent of skryf aan:Voermol
Voere, Posbus 13, Maidstone 4380. U kan ook telefonies
kontak maak by 032 439 5599 of stuur ‘n e-pos aan:
info@voermol.co.za
39

ALGEMEEN
Reëlings vir die 2005/2006
somergraanseisoen
Die 2005/2006-somergraanseisoen het op
1 Maart 2005 ‘n aanvang geneem.
Produsente gaan ’n leweringseisoen
tegemoet met goeie opbrengste aan die een
kant maar met kommoditeitspryse wat
buitensporig laag is. Met dit as agtergrond
het AFGRI se Hantering en Bergingsdivisie
besluit om vanjaar ’n ekstra myl
saam met sy produsente te loop.
Afgesien van die normale dienste wat jaarliks aan produsente gebied word,
wys ons graag op die volgende:
BESKIKBARE KAPASITEIT
Goeie opbrengste en ’n groot oordragvoorraad het tot gevolg dat beskikbare
kapasiteit onder druk kom. Ten spyte van die verwagte groot oes is daar
in totaliteit genoegsame kapasiteit in die silo’s beskikbaar om die totale
oes in AFGRI se produksiegebied te hanteer. Hoewel daar silo’s in sekere
streke is wat nie die huidige oes ten volle sal kan hanteer nie is daar
insgelyks sekere streke wat onbenutte kapasiteit het. AFGRI is tans met
verskeie aksies besig om die druk op daardie silo’s waar kapasiteitsprobleme
verwag word, te verlig. Enkele van hierdie inisiatiewe is soos volg:
• Skep van kapasiteit binne AFGRI silo’s deur uitlaai-aksies na kopers
en optimum-benutting van onderbenutte AFGRI silo’s
• Skep van addisionele tydelike opbergkapasiteit by sekere silo’s
• Kommunikasie met kopers en
• Opgradering van onbenutte buise met die doel om operasioneel te
wees vir die komende someroes.
’n Beroep word op produsente gedoen om korrekte oesskattings aan die
silo’s deur te gee. Hierdie inligting is krities belangrik in die kapasiteitsbeplanning
soos hierbo verduidelik. Produsente kan deurentyd met hul
betrokke leweringsilo's kontak om hierdie situasie te monitor.
40
Na bl 42

Kontakpersone vir REËLINGS
vir die 2005/2006 somergraanseisoen
Streeksbestuurder Telefoon
HANNES PRINSLOO 017 624 1217
082 568 9770
Silo’s Silobestuurder Telefoon
Devon Daan Badenhorst 017 688 0109
Harvard Koos Coetzee 017 712 4616
Hawerklip Johan Naude 013 665 3426
Holmdene Manie Gouws 017 701 3005
Kinross Jaco Naude 017 687 1522
Ogies Kallie van Staden 013 643 1611
Platrand Antoon Jacobs 017 785 1405
Standerton Kobus Swart 017 712 6181
Trichardt Chris Siemens 017 638 0313
Val Hennie Oosthuyzen 017 702 3023
Streeksbestuurder Telefoon
BERTO PIETERSE 017 624 1196
083 652 8900
Silo’s Silobestuurder Telefoon
Amersfoort Frikkie Fourie 017 753 1601
Badplaas Brandt Ehlers 017 844 1114
Bethal Arrie Greyling 017 624 1380
Carolina Brandt Ehlers 017 843 1408
Davel Cobus Lundall 017 629 3016
Driefontein Floors Conradie 013 293 7414
Ermelo Hennie Swart 017 811 6528
Estancia Ina vd Westhuizen 013 293 8024
Lothair Gerhard Reyneke 017 845 3026
Maizefield Willie Scheepers 017 647 0423
Morgenzon De Wet vd Berg 017 793 3222
Overvaal Hennie Swart 017 819 2123
Silobestuurder Telefoon
ATTIE CLAASSENS 082 325 7693
Silo’s Silobestuurder Telefoon
Balfour Dennis Kümm 017 773 0002
Bloekomspruit Louis Putter 016 342 1702
Leslie Hans Kotzè 017 683 0052
Eloff Piet Swanepoel 013 667 9298
Endicott Jacques McPherson 011 730 1706
Glenroy Stephan van Staden 082 783 6894
Goeiehoek Carel Heyns 016 424 3612
Greylingstad Johan du Preez 017 778 0021
Kaalfontein Pieter vd Berg 011 972 2717
Leeuspruit Hannes Duvenhage 017 779 8061
Nigel Braam Bosse 011 814 7219
Silobestuurder Telefoon
LIAM KUHN 082 783 6199
Silo’s Silobestuurder Telefoon
Argent Eniël Botha 013 665 3901
Arnot Thys Swart 013 246 7500
Bronkhorstspruit Willie Pieters 013 932 0342
Dryden Gerhard v Niekerk 013 665 4061
Kendal Johan Swart 013 648 1116
Lydenburg Peet Gerber 013 235 1136
Marble Hall Barry Smith 013 261 1147
Middelburg Jan de Souza 013 282 7215
Pan Thys Swart 013 246 7610
Stoffberg George Venter 013 271 0018
Wonderfontein Gerhard de Witt 013 246 7300
Silobestuurder Telefoon
HENRY GALE 082 921 9611
Silo’s Silobestuurder Telefoon
Bergville Willie Davel 036 448 1050
Bloedrivier Joe Stander 034 922 1732
Dannhauser Vish Surajbali 034 621 2554
Dundee Johan vd Walt 034 212 1541
Greytown Hennie Brink 033 413 2051
Paulpietersburg Flip vd Merwe 034 995 1174
Vryheid Louis vd Wath 034 982 2941
Winterton Div de Villiers 036 488 1151
New Amalfi Gabriël Pepler 039 757 5843
Silobestuurder Telefoon
HERMAN OELLERMAN 058 303 5757
083 388 0313
Silo’s Silobestuurder Telefoon
Afrikaskop Wenzel Sonnekus 058 653 1230
Bethlehem Karel Bruwer 058 303 5757
Eeram Frans Heymans 058 622 2844
Harrismith Johan Kriek 058 623 0922
Kaallaagte Chris du Toit 058 471 0511
Kransfontein Hendrik Lottering 058 304 2870
Libertas Theuns Goosen 058 481 2709
Marquard Stoffel Henning 051 991 0393
Meets Hannes Heymans 058 303 3929
Monte Video Liebies Liebetrau 058 481 2230
Senekal Calvyn Schoeman 058 481 2151
Slabberts Peter Draper 058 303 4549
HANTERING &
BERGING
Tel +27 17 624 1000
41

Van bl 40
AFLAAI VAN VRAGMOTORS
AFGRI het dit goedgedink om vanjaar personeel beskikbaar
te stel om met die aflaai van vragte by silo’s behulpsaam te
wees. Ons glo dat hierdie diens vir produsente van groot waarde
sal wees.
SILOSERTIFIKATE
Produsente moet daarop let dat silosertifikate verskeie voordele
inhou wat produsente in hul bemarkingstrategie kan aanwend.
Wanneer ’n sertifikaat uitgereik word, sal geen opbergkoste
verder teen die klant se rekening gedebiteer word nie omdat
die houer van die sertifikaat vir die silokoste aanspreeklik is.
Die opgelope silokoste op die sertifikaat moet egter in ag
geneem word wanneer sertifikate verhandel word.
Wanneer sertifikate teen kontrakte aangebied word, geld die
volgende:
• Wanneer sertifikate teen opbergkontrakte aangebied word,
sal die klant teen wie se opbergkontrak die sertifikaat
aangebied word se rekening met die opgelope silokoste
gedebiteer word.
• Wanneer sertifikate teen ’n ander kontrak as ’n opbergkontrak
aangebied word, sal die klant wat die sertifikaat
aanbied met die opgelope silokoste gedebiteer word.
SILOTARIEWE
Produsente se silokoste sal vanjaar per produk tot ’n sekere
maksimum-tarief beperk word. Dit is ’n groot voordeel wat
vir produsente gebied word. Produsente het dus die voordeel
dat graan enersyds op ’n dagtarief bemark kan word en
andersyds vir ’n lang periode opgeberg kan word sonder om
die volle dagtarief te betaal.
In hierdie opsig word produsente aangeraai om as volg met
sertifikate te handel:
• Sertifikate moet so gou moontlik nadat die graan in die
silo gelewer is, aangevra word.
• Wanneer sertifikate verhandel word kan dit eers ingedien
word om gekanselleer te word. Die rede hiervoor is dat die
produsent se opbergrekening dan met die opgelope silokoste
op die sertifikaat gedebiteer sal word, waarna ’n nuwe
sertifikaat onmiddellik aangevra kan word. Geen addisionele
sertifikaatkoste sal in hierdie geval verhaal word nie en
indien die produsent se silokoste meer as die beperkte
silokoste is, sal krediete in so ‘n geval uitgereik word. Dit
het die verdere voordeel dat daar nie opgelope opbergkoste
(c/t/d) op sertifikate is wat kopers van produsente kan
verhaal nie.
Indien u produkte vir lang periodes op u opbergkontrak geberg
word sal u ook nie meer silokoste betaal as die maksimum
tarief wat vir produsente daargestel is nie. Indien daar enige
onduidelikheid hieromtrent is moet produsente nie huiwer om
met die kontakpersone in verbinding te tree nie (sien bladsy
41 vir kontakinligting).
42
Bemarkingsperiode waarop tariewe van toepassing is:
Sonneblom 1 Maart tot 28 Februarie
Sojabone 1 Maart tot 28 Februarie
Droëbone 1 Maart tot 28 Februarie
Mielies 1 Mei tot 30 April
Graansorghum 1 Mei tot 30 April
WERKSURE
AFGRI is verbind tot goeie klantediens en sal tydens die
ontvangseisoen verlengde ure werk. Silobestuurders sal met
produsente hieromtrent in verbinding tree.
AGRIBONUS
Produsente word daarop gewys dat Agribonuspunte verdien
word op elke ton graan wat in AFGRI se silo’s gelewer word,
ongeag of dit op opberg of op kontrakte gelewer word.
DROGING VAN GRAAN
Graansilo’s wat oor droërs beskik sal graan tot en met 16%
kan droog. In gevalle waar die vog tussen 16% en 17% is kan
’n spesiale reëling met die betrokke silobestuurder getref word
indien omstandighede dit toelaat. Die drogingstariewe is by
elke silo beskikbaar.
Die volgende vogbasisse is van toepassing:
Vogbasis Maksimum vog
Mielies 12,5% 14,0%
Sorghum 12,5% 14,0%
Droëbone 12,5% 14,0%
Sonneblom 9,0% 10,0%
Sojabone 12,0% 13,0%
SKOONMAAK VAN GRAAN
Indien produsente ’n behoefte het om graan skoon te maak
kan daar met die betrokke silo in verbinding getree word.
Tariewe is op aanvraag by die silo beskikbaar.
GRAANLEWERINGSOPDRAG
Ten einde enige dispute te verhoed moet produsente met elke
vrag aandui op watter leweringskontrak die vrag gelewer moet
word. Die betrokke graanleweringsopdrag is by elke silo
beskikbaar.
OPBERGOOREENKOMS
Dit is belangrik dat produsente daarop moet let dat daar vooraf
by die betrokke silo waar die graan opgeberg word, ’n
opbergooreenkoms geteken moet word.
GRADERING VAN GRAAN
Geen wysigings het die afgelope jaar in die graderingregulasies
van graan en oliesade voorgekom nie.
AFGRI wens produsente ’n voorspoedige oesseisoen toe
en daar word vertrou dat die dienste wat aan produsente
gelewer word van hoogstaande gehalte sal wees.

ALGEMEEN
44
Dipstofdoeltreffendheid
in perspektief
Dr Pamela Hunter, Afrivet
Daar is rede tot kommer by boere oor die doeltreffendheid
van dipmiddels wat in die agri-handel verkrygbaar is. Nie
alle middels gaan dieselfde doeltreffendheid behaal op ‘n
spesifieke plaas nie. Waarom dan nie? Faktore wat probleme
kan veroorsaak moet te alle tye in ag geneem word.
Dieregesondheid-maatskappye word dikwels gekonfronteer met die aantyging: “Julle
dipstof is niks werd nie, daar is steeds bosluise op my diere na ek hulle gedip het”.
Met nadere ondersoek word gewoonlik gevind dat die spesifieke middel wat so
afgemaak word tog doeltreffend werk teen teiken uitwendige parasiete op die spesifieke
plaas, maar daar is talle faktore wat daartoe kan lei dat ‘n produk as oneffektief gesien
word.
Toediening speel ‘n kritiese rol in doeltreffendheid
Dipstowwe se doeltreffendheid word benadeel indien dit nie reg toegedien word nie.
Van die belangrikste redes hiervoor is die volgende:
• Die dipmengsel in ‘n dipbak is nie op sterkte nie, agv die foutiewe aanmaak of
aanvulling van die diptenk. Elke dipmiddel het sy eie tempo van verdunning –
maak seker die korrekte verhouding word gebruik. Soms word die werklike volume
van ‘n dipbak foutief bepaal of onderskat. Gereelde toetsing van dipmonsters sal
bevestig of die dipmengselkonsentrasie voldoende is al dan nie.
• Aansameling van sand en vastestowwe op die bodem van ‘n diptenk mag die diepte
van die dipmengselvlak ontoereikend maak om diere behoorlik te benat.

ALGEMEEN
• Swak benatting in ‘n spuitgang kan voorkom weens
strukturele probleme, lae pompdruk of die verstopping van
spuitkoppe of die suigpypklep.
• Met handbespuiting is die volume dipmengsel wat per dier
toegedien word dikwels te laag. ‘n Minimum van 5 liter
per volwasse bees word benodig om suksesvolle beheer
met handbespuiting te verkry.
• In die geval van opgietmiddels is, anders as by dompel- of
spuitdip, die korrekte bepaling van die dier se massa
belangrik om die korrekte dosis toe te dien. Toedieningsapparaat
moet ook gereeld getoets word vir korrekte
kalibrasie en funksionaliteit.
Dipmiddelkeuse is van kardinale belang
Die keuse van dipmiddel speel ‘n groot rol in doeltreffende
beheer van uitwendige parasiete. Dit is ook belangrik om in
gedagte te hou dat die werking van middels verskil en daarom
sal die waarnemings van doeltreffendheid ook verskil.
• Die spektrum van parasietdoeltreffendheid kan op die
produk-etiket gevind word. Maak seker die regte middel
word vir die teikenparasiet aangekoop.
• Met inspuitbare makro-sikliese laktone (bv ivermektien,
doramektien en moksidektien) moet die parasiete eers van
die dier se bloed inneem voor die middel ‘n uitwerking op
hulle het. Siekteoordraging is dus, ten spyte van behandeling,
nog moontlik. In die geval van bosluise beheer hierdie
middels die een-gasheer bloubosluise (Boophilus spp.)
doeltreffend maar nie ander bosluise nie.
• In die geval van peritroïed-dipstowwe kan dit twee dae
duur voor parasiete vrek. Dit gebeur ook soms dat mannetjiebosluise
steeds aan die dier vassit, al is hulle dood.
• Dit neem tot drie dae vir opgietmiddels om oor die hele
dier te versprei en dit kan tot vier dae na toediening
Behoorlike benatting van die hele dier is noodsaaklik vir doeltreffende uitwendige parasietbeheer.
eers op parasiete aan die laer gedeeltes van die lyf
begin werk.
• Sommige dipstowwe het kort residuele werkings en kan
diere na 3 dae herbesmetting van bosluise opdoen onder
strawwe bosluisuitdaging. Dit gebeur veral wanneer diere
na nuwe weidings verskuif word waar duisende honger
bosluise op hulle wag.
Omgewingstoestande en goeie bestuur bepaal ook
sukses
• Reën of nat toestande en gras kan die dipmiddel “afwas”.
Dit geld veral die kop, onderlyn, bene en hoewe van
diere.
• Spesifieke klimaatstoestande gee aanleiding daartoe dat
sommige uitwendige parasiete (bv Karooverlammingsbosluise)
meer aktief word en boere moet bedag wees op
sulke aanslae.
• Een van die faktore wat baie kommer wek is die toename
in weerstandbiedende parasietstamme weens onoordeelkundige
gebruik van beskikbare middels. Tuisgemaakte
opgietbrousels is ‘n groot sondebok in die verband. Chemiese
groepe van middels behoort ook strategies volgens ‘n
geskikte weerstandsbestuurprogram afgewissel te word om
langtermyndoeltreffendheid van middels te bestuur.
Vir die doeltreffende beheer van uitwendige parasiete is ‘n
grondige kennis van die omgewingsfaktore, die teikenparasiet
en die dipmiddels noodsaaklik. Daarbenewens is geskikte en
doelgemaakte toerusting en fasiliteite vir die korrekte toediening
van dipmiddels net so belangrik.
Vir verdere inligting skakel die Afrivet-hulplyn
0860VEEARTS of (012) 807 6591 of besoek Afrivet se
webwerf www.afrivet.co.za
Afgriland Mei/Jun 2005
45

Die winsgewendheid van enige koei/kalf
onderneming ALGEMEEN word beïnvloed deur die
persentasie koeie wat elke 12 maande
kalf. Koeie wat dus nie kalf nie, of langer
as 12 maande neem om ‘n kalf te speen
en weer te kalf, verhoog die koste per
kilogram vleis geproduseer vir die kudde.
Om aan al haar produksievereistes te
voldoen moet die teelkoei in optimale
kondisie wees tydens die dekseisoen.
Navorsing toon duidelik dat liggaamskondisie
tydens kalwing sterk korreleer
met die tydperk tussen kalwing en
herkonsepsie, lewenskragtigheid van die
kalf en opvolgende laktasieprestasie. Die
droë, dragtige periode word in die meeste
vleisbeesondernemings afgeskeep en lei
dit meesal daartoe dat die liggaamskondisie
aan die einde van die winter, wanneer
koeie gewoonlik kalf, in meeste
koeikuddes laer as optimaal is.
In 1993 is die eerste van ‘n reeks studies
deur Köster et al by die Kansas State
University in die VSA gedoen, om die
ideale vlakke van rumen-degradeerbare
proteïen (RDP) te bepaal wat benodig
word deur vleisbeeste om hul inname,
verteerbaarheid en diereprestasie op lae
kwaliteit weidings (soortgelyk aan die
winterweidings in Suid-Afrika) te
optimaliseer. Rumen-degradeerbare
proteïen is die gedeelte van die totale
proteïne in ‘n voer of lek wat in die rumen
(grootpens) afgebreek kan word. Die
afbraakprodukte van RDP (peptiede,
aminosure, ammoniak) word dan deur die
mikrobes as ‘n noodsaaklike voedingstof
benut in hul funksie om onder andere gras
te verteer en dus die goedkoop energie in
gras vir die dier beskikbaar te stel.
Figuur 1: Bepaling van RDP-behoeftes
deur die “One slope, broken-line
model”
Totale VOMI, g/kg LM .75
40
35
30
25
20
15
10
5
0
Breekpunt = 4
0 1 2 3 4 5 6 7
Totale RDP Inname, g/kg LM .75
Hooi RDP= Hooi RP x 0.53
Totale RDP-behoeftes vir ‘n 450 kg koei
= 450 .75 x 4
= 97.7 x 4
= 391 g totale RDP/dag (gras + lek)
Met die ‘broken-line’- model (Figuur 1)
is bepaal dat ongeveer 4 gram totale RDP/
kg LM0.75 (wat die RDP vanaf die gras
en die aanvulling insluit) benodig word
vir optimum verteerbare organiese
materiaal inname of benutbare energieinname
van lae-kwaliteit weidings. Vir ‘n
450-kg koei met ‘n metaboliese
liggaamsmassa (LM0.75) van 97,7 kg is
die totale RDP-behoeftes dus 391 gram
per dag (sien Figuur 1). In bg studie is
ook vasgestel dat die degradeerbare fraksie
van proteïne in lae-kwaliteit weidings
ongeveer 50-55% is. Dié gedeelte van die
RDP vanuit die weidings (± 170 gram
NUWE BEGINSELS IN
LEKAANVULLING OP LAE-
KWALITEIT WEIDINGS
Verhoog reproduksie en winsmarges
van die totale vleisbeesonderneming
Dr Hinner Köster – Besturende Direkteur: Scinetic (AFGRI se nuwe sentrum vir tegnologie)
RDP/ 450 kg koei) moet dus ook in ag
geneem word wanneer RDP aangevul
word en kan dus afgetrek word van die
totale behoeftes (391 gram vir ‘n 450-kg
koei op weiding met ‘n proteïeninhoud
van 3,5 %) van diere op spesifieke
weidings, om te bepaal hoeveel uiteindelik
deur ‘n lek aangevul moet word.
In die tweede van die reeks studies toon
Köster et al verder dat nie meer as 75%
van die RDP-aanvulling van ureum
afkomstig moet wees nie, weens ‘n
drastiese daling in verteerbaarheid van
lae-kwaliteit grasse - en gevolglik
verteerbare organiese materiaal inname -
indien meer RDP in die vorm van ureum
in winterlekke voorsien word. Volgens
hierdie navorsing is die aanbeveling van
meeste huidige kommersiële Suid-
Afrikaanse winteronderhoudslekke vir
vleisbeeste ten opsigte van daaglikse
proteïenhoeveelhede te min vir optimale
benutting van tipiese Suid-Afrikaanse
winterweidings. Die nuwe navorsing toon
dat, vir optimale benutting van Suid-
Afrikaanse
winterweidings deur droë,
dragtige vleisbeeskoeie,
vlakke van 60 – 70 gram
ureum tesame met 40 – 60
gram RDP afkomstig
vanaf ware proteïenbronne,
eerder aangevul
behoort te word om ‘n
gewenste liggaamskondisie
gedurende die
winter en goeie
reproduksieresultate
daarna te handhaaf.
Dieselfde navorsing op
skape wys soortgelyke RDP-behoeftes
per kg LM0.75 as beeste aan, maar wys
ook uit dat wanneer meer as 25% van die
RDP in die vorm van ureum voorsien is,
is die verteerbaarheid van die gras, en
gevolglik ook verteerbare organiese
materiaal-inname, negatief beïnvloed.
Onderhouds-lekke vir skape behoort dus
meer natuurlike proteïenbronne te bevat
weens die groter sensitiwiteit van skape
teenoor ureum. Navorsing op skape wys
verder ook duidelik ‘n positiewe respons
(veral op die prestasie van laat-dragtige
en lakterende ooie) indien ‘n redelike
persentasie van die proteïne in winterlekke
in die vorm van verbyvloeiproteïne
voorsien word.
Studies, om die effek van energiebronne
en enegiehoeveelhede in winterlekke vas
te stel, toon verder dat stysel-gebasseerde
energieprodukte soos mielies, chop en
kleingrane konstant swakker presteer in
onderhoudslekke as suikers, soos melasse
en hoogs verteerbare veselenergieprodukte
soos koringsemels, mieliesemels
en sojadoppe. Verder toon hierdie studies
ook dat, indien maksimum benutting van
lae-kwaliteit weidings deur voldoende
RDP- aanvulling bewerkstellig word, die
gras voldoende energie behoort te voorsien
om droë, dragtige koeie se liggaamskondisie
suksesvol in die winter te onderhou
en reproduksie in die daaropvolgende
laktasieperiode te optimaliseer. Enige
energie-aanvulling (bv melasse) in
winteronderhoudslekke sou dus slegs ‘n
baie klein (soms selfs geen) bydrae tot
verbeterde benutting van lae-kwaliteit
ruvoerbronne lewer, maar kan wel bydra
om moontlike tekorte in die weidings vir
hoër diereprestasie aan te vul.
Tesame met ander noodsaaklike
voedingstowwe sal geen lek optimaal
presteer indien dit nie volledig vir die
tekorte in mikro- en makrominerale (veral
fosfor) gebalanseer word nie. Makro- en
mikrominerale speel ‘n belangrike rol in
fisiologiese en metaboliese prosesse van
die dier. Indien die dier se minerale status
nie voldoende is nie, sal veral reproduksie
daaronder lei, maar ook sekere produksiefunksies.
Daarom moet winteronderhoudslekke
ook voldoende (en ‘n goeie balans)
minerale bevat om beide die tekorte in
winterweidings en die diere se reserwes
weer aan te vul.
Ter samevatting kan bogenoemde
beginsels en tegnologie as volg beskryf
word:
Korrekte aanvulling van beperkte
voedingstowwe vervang nie grasinname
nie, maar stimuleer eerder die inname en
verteerbaarheid van lae-kwaliteit
weidings. Korrekte aanvulling verseker
dat die ‘goedkoop energie’ wat in
winterveld teenwoordig is wel maksimaal
deur die dier benut kan word en sodoende
verbeterde en meer ekonomiese produksie
tot gevolg het.
Afgriland Mei/Jun 2005
47

ALGEMEEN
VAARDIGHEIDSONTWIKKELING
IN DIE LANDBOU
Patrick Nelissen, Mannekragbestuurder, AFGRI Produsentedienste
Daar bestaan
huidiglik ‘n
verskeidenheid van
wetgewing wat die
hele proses van
vaardigheidsontwikkeling
in die land
bestuur. Die een
waaroor baie
onduidelikheid heers
is die Vaardigheidsontwikkelingswet
Nr 55 van 1995, wat
die hele proses van
vaardigheidsheffings
bestuur.
Indien u enige vrae rondom die aspekte of
enige ander opleidingsaangeleentheid het,
nooi ek u uit om dit aan my te e-pos by
pnelissen@afgri.co.za.
48
Daarom is dit goed om die detail van die
wet deeglik onder oë te neem:
Op wie is die wet van toepassing?
Op alle werkgewers, behalwe:
• Die staatsdiens
• Geestelike - en liefdadigheidsorganisasies
• Openbare instellings wat meer as 80%
van hulle befondsing van die parlement
ontvang
• Werkgewers van wie die totale
salarisbetalings aan werknemers
minder as R250 000 per jaar beloop
en wat dus nie as sodanig te hoef
registreer nie.
Registrasie: Alle werkgewers wat verplig
is om die Vaardigheidsheffing te betaal
moet by die Ontvanger van Inkomste
registreer.
Heffingsbedrag: Werkgewers word
verplig om 1% van alle werknemers se
totale salaris te betaal as ‘n Vaardigheidsheffing.
Die bedrag mag nie van die
werknemers verhaal word nie.
Betaling: Die heffing moet maandeliks
aan die Ontvanger van Inkomste oorbetaal
word en nie later as die 7de van ‘n maand
nie.
Nie-betaling: Werknemers wat nie
heffings oorbetaal nie, sal verplig word
om rente op die uitstaande bedrag te betaal
en mag ook ‘n boete opgelê word.
Distribusie van die fondse:
• Die SETA’s kry 80% van die geld.
• Die Vaardigheidsontwikkelingsfonds
kry 20% van die geld.
Werkgewers kan van die geld terugeis
indien hulle werknemers oplei.
Wat is ‘n “SETA”? Die akroniem staan
vir Sector Education and Training
Authority. Tans bestaan daar 25 SETA’s
wat elkeen ‘n spesifieke industrie van ons
ekonomie verteenwoordig.
Wat is die funksie van die onderskeie
SETA’s?
• Hulle moet toesien dat geld uitbetaal
word aan deelnemende werkgewers
vir opleiding wat die werkgewers
gedoen het;
• Hulle moet opleidingsprogramme
ontwikkel wat spesifiek gerig is op
hulle industrie;
• Hulle moet kwaliteitstandaarde
implimenteer en handhaaf vir all
opleiding binne die industrie.
Watter SETA is op die landbou van
toepassing?
Huidiglik bestaan daar twee SETA’s in
die landbou, nl PAETA (Primêre landbou)
en SETASA (Sekondêre landbou). Die
beplanning is dat die twee SETA’s in Junie
2005 sal saamsmelt en dan as AGRISETA
bekend sal staan. Die kontak-details vir
PAETA & SETASA is soos volg:
PAETA
Tel: (012) 325 1655
Faks: (012) 325 1677
Posbus 26024 Arcadia 0007
SETASA
Tel: (011) 803 6010
Faks: (011) 803 6702
Posbus 2176 Brooklyn 0075
Hoe kan ek van my geld terugeis?
• Jy moet eerstens registreer by jou
relevante SETA.
• Jy moet dan jaarliks twee verslae
indien met die volgende inligting:
- Watter opleiding jy beplan vir die
- komende jaar (die verslag moet
- gewoonlik Maart/April ingehandig
word);
- Watter opleiding jy wel gedoen het
i t v die plan wat jy ingedien het
(gewoonlik April/Mei) van die
daaropvolgende jaar)
Die formaat van die verslae is by die
relevante SETA beskikbaar en kan
gewoonlik redelik vinnig voltooi word.

TEGNIES
John Deere en AFGRI maak dit
makliker met die 6003-reeks
50
AFGRI se beleid is om boere se belange onder alle omstandighede op die hart
te dra. Daarom word die nuwe John Deere 6003-trekkerreeks ingevoer, wat ‘n
bekostigbare opsie bied aan boere wat die aankoop van trekkers oorweeg. Hierdie
trekkerreeks sal in die 70kw tot 90kw-klas meeding en is kompeterend geprys
teenoor ander vervaardigers se sg ‘waardereeks’-trekkers. Dit is perfek vir basiese
take soos sny- en baalwerk en kom in ‘n 74- en 83-kilowatt enjins. Ander
eienskappe sluit in: maklik-om-te-gebruik-kontroles, ‘n netjiese, gestroopte
operateursplatform, en 9 vorentoe en 3 truratte, wat geskakel kan word terwyl
die trekker in beweging is.
Soos alle ander John Deere-produkte van hoogstaande kwaliteit sal hierdie reeks
ook die waarborg van 2 jaar of 2 000 uur geniet.
Hierdie nuwe reeks is reeds op verskeie boeredae bekendgestel en het groot
belangstelling ontlok, en verskeie bestellings is reeds geplaas. AFGRI is trots
daarop om as verspreider die produkte aan u as klant aan te bied, met volle
ondersteuning t o v waarborge, na-verkopediens en onderdele.
Die volgende modelle sal binnekort beskikbaar wees:
6403 twd 74kw
6403 mfwd 74kw
6603 mfwd 83kw
In die lig van ‘n baie mededingende meganisasiemark sal hierdie reeks verseker
die keuse van die boer wees.
Skakel u naaste AFGRI-tak of meganisasiebemarker vir verdere inligting.