Paul Kruger Historiese persoon van wie ek hou - Afrikanergeskiedenis

die hoeksteenl"gqlls
_ val die voortrekkermonument op
Iroaumentkoppie. Die Minister van verdediging, generaal i.
c. J{_emp, het daar toe bekend gemaak dat dii n-aair na Voortrekkerhoogte
verander is. Daardie plek dra vandag nog die
naam.
Die naam Robertshoogte het van Lorcl Roberts gekom
wat die Britse milit6re magte geciurende die Driejarig6 oorlog
aangevoer het.
,N HISTORIESE PERSOON VAN WIE EK BAIE HOU.
Ann I relond,, Assumpti,on Kloost er skool.
9p die plaas Bulhoek, in die distrik Colesberg in die Kaapkolonie,
is daar op 10 oktober r92b 'n fraai serintjie gebor'e.
Sy ouers het sy naam Ste-phanus paulus Kruger gegee, maar
i,.., :i,:::,:,i , , : : Lgtl" het trorn sommer Pauf genoem.
Klein Paul was lief vir sy lammetjies
en vir al die ander skapies. Hy het niooi
vir hulle_gesorg en hulle altyd geneem
na-die plekke waar die besfe gras vir
hulle was.
Toe klein Paul 9 jaar oud was, s6
sy pappie,-oom Kasper, eendag vir hom:
,,Paul, m6re moet jV vroeg opstaan,
want ons gaan die waens laai. Ons gaan
wegtrek, want hier waar ons nou bly,
is te veel moeilikheid. Ons gaan die
skape ook saamneem, en so ver as wat
t. *n*
ons trek, sal jy na die skape moet kyk.,'
Paul was bai-e
o
opgewonde. Aldus"het
onn rretand.
hulle getrek" Ellie" aand het hulle 'n
ge_m a k, s o cr a t h u il e d i gil8,i. ""l1;
"1*:t*
$I"*:5flff . "f" ,lf i;i:
1i$s b-ang nie, al het hy die leeus sommer hier fraby noor uiui.
Elke dag skiet van sy-broers 'n leeu.
Die leier van die trek waarin die jong paul was, was
He,?drik Potgieter. Nadat hulle al baie hae"getrek het; kom
hulle by 'n groot rivier, die Grootrivier. DiJ rivier was vol
water en dit was baie diep en sterk. Klompie vir krompie het
hy
.s{ s{g,n-e_ laat oorgaan na die andert

hulle beeste vang. Paul vat sy sanna, die geweer, en die kruithoring
met kruit.Later het hy 'n groot leeu geskiet. So het die
jong Paul daardie dag stokalleen vyf leeus geskiet.
'n Ander keer het Pual weer 'n noue ontkoming gehad.
Hy het'n buffel gewond en dit is al agter Paul aan. Hy spring
op en gryp die buffel se horings en druk sy kop in die modder.
Paul was sterk van die lewe in die buitelug. Die spiere op sy
arms het sommer sulke bulte gemaak. Die buffel spook om los
te kom en skop die modder dat dit so spat. Maar Paul hou so
al wat hy kan. Nie lank nie, of die buffel hou op met skop en
laat sy kop sak. Die jong Paul Kruger het die buffel in die
modder versmoor. Op 'n ander keer het 'n olifant hom gestorm.
Toe Paul Kruger ouer word, het sy mense in Transvaal
hom tot President gekies. Hy was 'n baie goeie president en
niks hoogmoedig nie. Hy was baie jammer vir arm mense en
het altyd almal gehelp.
Vier keer na mekaar het hulle horn tot President gekies.
Hy het 'n mooi koets gehad waarin hy kon ry en 'n mooi gekleurde
band om oor sy skouer te dra.
PauI Kruger was nie net 'n groot man nie, maar hy was
'n dapper Afrikaner, wat baie lief was vir sy volk en sy land
en hy is 'n historiese persoon van wie ek baie hon.
DIE SEUN EN WITVOET DIE PERD
Op 2 Januarie 1972 was dit 76 jaar dat Jameson sy rieme
styf geloop het op Doornkop naby Krugersdorp. Die volgende
insidentjie is interessant. Oom Andrew Brumrner (reeds oorlede)
van Sunnyside, Pretoria vertel:
Groot opgewondenheid heers in oom Paul (President
Kruger) se kantoor. Oor minder as 'n uur vertrek die Pretorianers
na Halfweghuis om Jameson en sy trawante oor te
neem by die Krugersdorpse kommando rvat die invallers so
gou na die ou aia se witvoorskoot laa,t gryp het. Daardie spulletjie
wou ek al te gyaag sien. Maar oorr'r. Paul se kortaf antwoord
aan sy kantoorknaap $'as net ,,Nee!"
Toe die perdekommando in die straat verbyrv, kon ek dit
nie hou nie. Ek gaan weer vra; miskien lees die President die
brandende begeerte in mv od. Hierdie heer is die antwoord:
,,Daar is nie meer ryperde in die stal nie." Nou is my kans!
,,President kan ek nie maar een van die kcetsperde neem nie?"
Ek het geweet Witvoet, die hotagter is 'n goeie ryperd. ,,Nou
goed. Vat dan maar vir Witvoet." Binne enkele minute klap
Witvoet se hoewe Kerkstraat af. By die fonteine haal ek hulle
in, en ry ewe grootman verder saarn. Toe ons by Halfweghuis
kom, was die oorwinnaars met hulle krygsgeva,ngenes reeds
daar. Nuuskierig druk ek Witvoet vorentce. ,,Hello -A.ndrew!"
klink dit uit die geledere van die vyand. Alle otj draai in my
11

ligtinq. Wat nou? Praat van vreesgedagtes! Wat gaan die
Pretorianers van m_y $ink_? Is ek 'n midepl-igtige? Ek"ry nader
aan die onbekende bekende. so waar, diJ 'riori skoolmiat van
vroe6r. vEnig-vellel hy: Ek _werk in 'n klein winkeltjie naby
vryburg._Toe die Engelse by die winker kom, hoor hulle ek keir
Johannesburg
_en omgewing. Hulle vra my toe om saam te
gaan en die qad te.wys en as tolk op te tree-as dit nodig is. Ek
kon nie mooi verstaan wat hulle met die perdekommindo en
die ammunisie wou gaan doen nie. Eulle het my in elk g"'out
baie geld belowe en sb het ek onder die klomp b6land."
SPELETJIES.
Ingestu"u,r
deur J. R. M.
Het die seuns gedurende die Groot Trek ook voetbal gespeel?
Daardie dae was daar seker nog nie voetballe nie, veial
nie in die binneland van Suid-Afrika nie.
- Daar- is egter 'n spreekwoord wat s6, 'n boer maak ,n
plan, en die seuns van daardie dae het seker ook 'n plan gemaak
wanneer hulle ouers 'n bees geslag het of 'n groot koed'oe
of eland a-fgesl?,s het. so 'n groot diei het 'n gr-oot blaas en
die seuns het dit sefer opgeblaas en met 'n rieirpie styf vasge-maa.k
s_gdqt die wind nie kon ontsnap nie. Dan het trirtte dit
seker in
{ie-lug
geskop of heen en weer vir mekaar gegooi of
geskop. Hulle sou ges6 het hulte ,,sool die bal', !
Die mense moes-byr_rr elke dag hulle gewere gebruik om
wilde roofdiere van hulle koeie, s[ape of-perde vieg te hou.
Hulle moes ook gereeld bokke skief om vieis vir d"ie braairooster
te kry.
so het die seuns dan 'n speletjie gehad om kreilat te skiet.
WuuI
hulle naby 'n rivier, slobt ofvle-i uitgespan het, het hulle
dan 'n lat van '1 b_gom g_Qsny en al die E'tar-e verwyder. Dan
het hulle klei uit die walle geneem en dit goed g6brei deur
dit_op 'n klip aan te hou stamp of in die han-de te Trommel en
te druk. As die stuk klei dan lekker styf is, het hulle stukkies
uit die groot
ltuF geneem en ronde ko66ls gemaak. Die koedls
is voor aan die lat gesteek en styf vas getruk. Nou kon die
lat een of tweekeer oor die kop geswaai word en met 'n handige
ruk van die lat het die klei-lioedl in die rigting van 'n bees
of
.'n
perd getrek- As _die bees sy kop vinnig 5pnf of die perd
rats w,egspring, het die seun geweet dat sy tioeEt die teiken
getref het.
soms het die seuns na mekaar met die kleilatte geskiet
en dan het meer as een seker 'n stuk klei op die neus"gekry.
Die seuns het ook op kalwers gery of aan wilgerbome se
takke geswaai, en geswem.
12