meesters van het lappersfort - Groene Gordel Front van Brugge en ...

Laura Tack
meesters van
het lappersfort

meesters van het lappersfort

laura tack
meesters van het lappersfort
uitgeverij @ack
gent/België

Uitgever: Tack Laura
Tekst: Laura Tack en internet
Productie en concept: Tack Laura
Grafisch ontwerp: Tack Laura
Fotografie: Tack Laura
Druk: QualiCopy Gent
Gezet in QuadraatsansOT
© 2009
Eerste en laatste druk
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door
middel van druk, fotokopie, microfilm of welke
wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van de uitgever.
Met dank aan: Peter, Chris, Coralie, Laura,
Mathilde, Sanne, Dorine, Xena, Puk, ‘t lappersfortbos,
Paul Demets, Luc Vanneste

Een bos moet altijd bezet zijn, want het woont in ons
Zonder bos geen vertakking van gedachten,
maar afstompende worteling
tot alle voedsel verdwenen is.
( Paul Demets, bosdichter Lappersfort Poets Society )

ta(c)k 8

lappersfortBos
lappersfort Bos
lappers fortBos
s lapper sfortBos
lap persfortBos
lappers fort-
Bos lappersfo rt-
Bos lapprsfortBos
»
Lappersfortbos
1.1 Geschiedenis van de strijd
1Op 7 augustus 2001 begonnen activisten het actiekamp in
het Lappersfort. Ze kregen algauw de naam Lappersfronters.
250 dagen na de bezetting werd het Groene Gordel Front
opgericht (cfr 1.4).
Half oktober 2002 werd het bos ontruimd. Er is heel wat
kritiek gekomen op de gewelddadige handeling van de
politie. Ruim 5000 verontwaardige mensen betoogden in
Brugge tegen de plannen van Fabricom (cfr hoofdstuk 2) en
burgemeester Moenaert.
Dertien activisten die betrokken waren bij het eerste
actiekamp hangt vandaag nog steeds een boete van 50.000
euro boven het hoofd. Indien ze nog één keer in het bos
zouden komen zou Fabricom hen laten opdraaien voor de
kosten van de ontruiming van vijf jaar geleden. Hierdoor
probeert de overheid nieuwe acties te voorkomen. Gelukkig
blijken er genoeg andere activisten te zijn die graag de fakkel
van hen wilden overnemen. Tot de dag van vandaag is er nog
steeds bezetting van het bos.
Mensen uit alle hoeken van de wereld komen hun steentje
bijdragen door deel te nemen aan het gangbare leven in het
lappersfortbos.
Eén van de meest recentste actievormen is het bezetten
van een bos als ultiem middel om de kap van een bos te
vermijden. De Lappersforters kende alzo vele voorgangers:
Nine Ladies , nabij Stanton-in-Peak (Engeland)
Eagle Creek, Mt. Hood national forest, Oregon
Redwood forests, Noord California
Red Cloud Thunder, Fall Creek, Oregon
Minnehaha tree village, Minnesota
South Bronx treesit, New York
Amelisweerd, Nederland
1.2 Historische geschiedenis
Op de kaarten van Graaf de Ferraris (1776) zien we ter
hoogte van het huidige Lappersfort een hoeve ‘Ten Briele’
liggen, meer naar Brugge toe (waar nu de Lappersfortstraat
ligt) zien we de naam ‘Lappersfort’ opduiken (waarschijnlijk
een militaire voorpost / kleine vestiging die bij de Spaanse
overheersing van Vlaanderen afgebroken / vernield werd).
Op recentere kaarten zien we dat in de tweede helft van
de negentiende eeuw de industrialisatie de Brugse regio
bereikt: er duiken spoorwegen op, het spoorbedrijf Bn La
Brugeoise vestigt zich en breidt uit.
ta(c)k 9

Op een kaart uit 1884 zien we dat de hoeve Ten Briele de
naam ‘chateau’ (kasteel) krijgt. Waarschijnlijk start rond
deze periode de uitbouw van het kasteelpark.
1945-1975, de Brugse fn-vestiging legt zich toe op het
herstellen van legervoertuiger en het fabriceren van
brommers en koelkasten.
1975, er volgt opnieuw een verschuiving in het productieproces,
na het produceren van breimachines fabriceert men
vanaf 1979 tennisracketten en nog later roltrappen.
november 1987, Fabricom koopt het gebied over van fn voor
de prijs van 890.000 euro waarna ze de fabriek die op zone 1
en 2 van het bos (cfr 2.1) staat met de grond gelijk maakt.
januari 1992, Fabricom koopt ook een tweede achtergelegen
strook van 5 ha voor de som van 272.680 euro.
juni 2000, Het Brugs stadsbestuur keurt unaniem een Bpa
(Bijzonder Plan van Aanleg) over het bos goed. De Lijn
toont interesse voor het terrein, ze wil er een busstelplaats
neerzetten. Het stadsbestuur komt op de proppen met een
Zuidelijke Ontsluiting. Als reactie op de plannen van de stad
Brugge richten buurtbewoners de Actiegroep Zuidelijke
Ontsluiting (aZo!) op
10 mei 2001, Het aZo en Fietsersbond Brugge organiseert
een fietshappening , het Lappersfort wordt bezocht.
7 juli 2001, de Lappersfronters komen op het toneel .
De ‘saga van het Lappersfort’ begint.
ta(c)k 10
1.2. Lappersfort: biotopen
het eerste deel is gelegen langs Ten Briele, recht tegenover
het bedrijf Bombardier Eurorail Bn. Dit deel wordt bedreigd
door het Bpa die het gebied ziet als industriezone (het bos is
hierdoor zonevreemd). De oppervlakte van dit perceel is zo’n
6 ha. Het is een bos met overwegend populieren maar ook
met hoge wilgen; in een ander gedeelte staan overwegend
esdoorns, wilde kastanjebomen en eiken.
het tweede deel van het domein is het
eigenlijke parkbos ‘Lappersfort’. Het beslaat
zo’n 3 ha, heeft een grillige vorm begrensd
door het eerste deel, een moerasgebied en
een fabriek. De grens met het moerasgebied
bestaat uit een steile riviervalleirand
(ééntje zo steil dat het eerder uitzondering
dan regel is in Vlaanderen); in het parkbos
van weleer heeft men dit beklemtoond door
een reeks van haagbeuken neer te planten.
Naast dit merkwaardig verschijnsel treffen we
ook ingevoerde/uitheemse bomen aan (vb.
thuya, taxus en hemelboom). Het parkbos
is al tientallen jaren onbeheerd en is dus al
verruigd tot een ‘oerbos’ met kreupelhout
en botanisch interessante open plekken op
arme zandgrond (wat de natuurwaarde serieus
verhoogt).

het derde deel is gelegen tussen het Zuidervaartje en kanaal Gent-Brugge. Dit gebied heeft een oppervlakte van 2 ha.
Het bestaat uit hooiland en een verruigd gedeelte met distels en brandnetels waartussen zich een wilgetronken-dreef
slingert. Het is een ideale broedplaats voor de nachtegaal en verschillende vlindersoorten. Dit gebied wordt bedreigd door
de Zuidelijke Ontsluiting en de verbreding van het kanaal Gent-Brugge. Mits goed beheer kan dit gebied de vergelijking met
de Leiemeersen, een natuurreservaat gelegen langs een oude arm van de Zuidleie in Oostkamp doorstaan.
het vierde deel is het laagst gelegen deel van het domein:
het moeras. Het wordt begrensd door het Zuidervaartje, het
parkbos en een verlaten spoorwegberm (die overloopt aan
de andere kant van het kanaal Gent-Brugge in een groene
corridor die Ryckevelde & de Assebroekse Meersen met het
Lappersfort verbindt). Dit gebied is zo’n 8 ha groot en kan
ook uitgroeien tot een natuurpareltje. Ofwel kan men de
populieren in dit natte grasland kappen ofwel kan men de
populieren laten staan en de natuur zijn gang laten gaan
(door een storm liggen er nu al enkele om waardoor interessante
poelen ontstaan). Dit gebied is ook zeer belangrijk als
waterwachtbekken. De inkleuring als ambachtelijke zone is
dan ook niet te begrijpen.
het vijfde deel is het gebied van het Zuidervaartje (de
oorspronkelijke bedding van de Zuidleie waarlangs men
het kanaal Gent-Brugge gegraven heeft). Door het graven
hiervan ontstonden er enkele afgesneden meanders waaruit
later het afleidingskanaal het Zuidervaartje ontstond.
het Zesde deel is het hoogst gelegen gedeelte
van het domein. De oude spoorwegberm in het
Lappersfort van de voormalige spoorverbinding
Brugge-Eeklo (cfr zie boven het groene lint). De
belangrijkste waarde van dit gebied is de typische
treinbermvegetatie, die nu jammerlijk door de
nmBs wordt platgespoten, ook al rijden er geen
treinen meer. Tevens bezit dit gebied een uitzon-
derlijk bosje van inlandse vogelkers. Samen met de
gebouwen van de stelplaats van de nmBs en de oude
watertoren is dit een belangrijke archeologische site.
het Zevende en laatste deel gaat over de visvijver van de
nmBs, dit gebied is gelegen tussen twee spoorwegbermen.
Brugge gebruikt dit water om in de binnenstad het water
van de reien hoog te houden. Naar de toekomst toe zal dit
verdwijnen: het gebied wordt door het pompen onstabiel.
ta(c)k 11

1.3 Bosbeleid?
Er moet een nieuwe wind waaien in het bosbeleid. Een nieuwe frisse geest. Om te beginnen moet men de bijlen
opbergen. In een symboolbos als het Lappersfortbos is kappen geen goed bestuur, maar arrogante machtspolitiek.
De kern van ons verhaal is dat er geen compromissen nodig zijn, wanneer er duurzame alternatieven voorhanden
zijn. Het klimaat kan er enkel wel bij varen.
Het klopt dat er de voorbije jaren nieuwe bomen
zijn aangeplant in Brugge. Maar kan men ook
eens cijfers geven van al de bomen, bossen, open
ruimte, natuur die de voorbije jaren verdwenen zijn?
En waar mogen we binnenkort nog een kaalslag
verwachten? Er zijn plannen voor de verbreding van
het Schipdonkkanaal, er zijn plannen in de groene
gordel Loppem-Chartreuse, Kanaaleiland, e.a.
Die voorspellen weinig goeds voor de bomen. Pas
als er een eerlijke balans opgemaakt wordt, kan
men een correct oordeel vellen over het groenbeleid
van de stad.
Regelmatig worden berichten vrijgegeven van
bomen die gekapt dreigen te worden of van hele
stroken groen die ontbost werden. Het houdt niet
op. De stad en zijn deelgemeentes worden grijzer.
Men moet het stadsbestuur oproepen om alle
stukjes groen in de straten van gans groot Brugge in
kaart te brengen en te bewaren wat ons rest.
ta(c)k 12
Er moet dringend een herbebomingsplan
opgemaakt worden. In overleg met de bewoners,
met de keuze voor het beste groen en met een onderhoudsgarantie
(werkgelegenheid!).
Bomen zijn zuurstof voor het leven. Ze geven
ademruimte aan de ziel (geestelijke gezondheid
& welzijn). Ze zijn goed tegen het fijn stof en voor
de c02-opslag. Het wordt tijd dat in Brugge de
overheid de vakbond wordt van de bomen en het
bosgroen.
Elke burgemeester/bosminister zou elke
vergadering waarin tot kappen, hakken en
zagen wordt besloten, moeten beginnen met de
overweging: “Alles van waarde is weerloos”. Deze
uitspraak van dichter en auteur, Lucebert stemt tot
nadenken. Er is zeer dringend bezinning nodig.
In het belang van onze kinderen en kleinkinderen!

Als bossen- en bomenvrienden zijn het Groene Gordel Front
en de bosdichters van de Lappersfort Poets Society (zie 1.4
en verder) verontrust. Links en rechts zien we dat er overal
in Brugge en Vlaanderen grote bomen en stukken bos
gekapt worden of zullen gekapt worden (Lappersfortbos,
Tillegembos, Kampveld, Tudor, Beisbroek, Betferkerklaan
om in Brugge te blijven). Landschappelijke kathedralen
en monumenten verdwijnen en niemand geeft erom.
Hiermee verdwijnen in alle stilte longen van zuurstof voor
Vlaanderen...
De politieke klasse spreekt met een dubbele tong: enerzijds
zijn ze bezorgd voor de opwarming van de aarde en zijn ze
graag van de partij bij boomplantacties. Anderzijds gaat hun
ruimte- en bossenverslindend niet-duurzaam beleid gewoon
verder zoals voorheen. Het is tijd voor een ongemakkelijke
verandering van het politieke gedrag: geen woorden en
dromen zonder daden. En anders zwijgen ze beter en blijven
thuis. Geen helden of heldinnen die het niet menen. Waarom
worden er jaarlijks in Vlaanderen nog een goede 200 hectare
bomen en bossen gekapt (om de 36 dagen een Lappersfort
van 18 ha) als we er dertienduizend hectare te kort hebben?
1.4 Groenfront
De activisten maken deel uit van groenfront!
het groene gordel front in Brugge en ommeland is sinds
mei 2002 een netwerk voor duurzaamheid en participatie
van samenwerkende verenigingen en individuen als
een beschermende cirkel rond het Lappersfortbos, de
Chartreusenatuur en de rest van de Groene Gordel van
Brugge en Ommeland. De aandeelhouders van het Groene
Gordel Front, de nv Lappersfort sos Chartreuse stop
zuidelijke ontsluiting willen het volgende:
· Het integraal behoud van het gevarieerd, bosrijk
domein Lappersfort te Brugge en de inrichting
ervan als stadsbosstedelijk natuurreservaat voor
natuurliefhebbers en schoolgaande jeugd. Zij willen
tevens het Chartreusegebied als Zuidelijke Groene
Gordel rond Brugge beschermen en haar archeologische
rijkdom intact houden. De bestaande industrie- en
vervoersplannen in deze gebieden zijn in strijd met het
Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, dat voorziet in
10.000 ha ecologische verantwoorde bosuitbreiding en
38.000 ha extra natuurgebied.
ta(c)k 13

· Politieke partijen kunnen niet toetreden tot het Groene
Gordel Front: maar ze leggen graag linken en samenwerkingsverbanden
met elke politica(us) van duurzame wil!
· Voor Bruggelingen is de Groene Gordel belangrijk.
Maar de Groene Gordel en de open landbouwruimte
is van even groot belang voor de burgers van het
Ommeland in Damme, Beernem, Oostkamp, Torhout,
Zedelgem en Jabbeke. Omliggende gemeentes en een
centrumstad horen niet samen te klitten tot één stadsagglomeratie!
Hier kunnen milieu- en natuurbeweging
samen met boeren één duurzaam front vormen voor het
maximaal behoud van de open ruimte en de
Groene Gordel!
Uiteraard stopt de natuurbedreiging niet aan de grenzen
van de stad Brugge. De opgestarte ruimtelijke taakstelling
‘Stedelijk Gebied Brugge Afbakening binnen- & buitengebied’
verdient hun milieu-waakzaamheid en na overleg
zal het ggf waar nodig ten gepaste tijde aan de alarmbel
trekken.
· Kerngroep ggf die de communicatie doet naar pers en
achterban, politici & lokale actoren bezoekt, acties plant;
hierin ondersteund door de groep hanZe planning die in het
ta(c)k 14
·
kader van het Hanzestadnetwerk duurzame alternatieven
uitwerkt. Op zoek naar hanZetopia: duurzame en dierbare
stadsplanning in een stad van 4 dimensies, People - Planet
- Profit - Participation. Het Groene Gordel Front droomt van
een Hanzestad met ‘Jazz over Brugge’. Jazz staat voor de
metafoor van jazz-spelers (lees politici, ceo’s, ngo’s,... ) die
samen jammen, op mekaar inspelen, mekaar versterken en
samen werken aan een prachtige symfonie (lees duurzame
ontwikkeling). Het jazz-scenario is een constructieve samenwerking
tussen alle stakeholders, waar duurzame ontwikkeling
een uitdaging is... (naar het World Business Council for
Sustainable Development - een lobbygroep bestaande uit
zo’n 170 multinationals - die na de afloop van de top in Rio
drie lange termijnscenario’s 2000-2050 uitwerkte).
In die Hanzestad is er plaats voor minstens vier groeipolen:
de zachte groeipool (de groene gordel & stadsbossen &
stadsnatuur in parken), de harde groeipool (economie
& industrie maar dan op de juiste duurzame locatie), de
warme groeipool (het sociale, werk en zorg voor iedereen)
en de democratische groeipool (inspraak en participatie,
coproductie, diversiteit en waardering voor het inter/multiculturele,
immateriële waarden).
Hun motto: no compromise in defense of our earth But sustainaBle alternatives

Het Groene Gordel Front kreeg ondertussen de symbolische
steun van 103 kleine en grote organisaties en van het Bv-Beschermcomité
van het Lappersfortbos en de Chartreusenatuur,
een 400-tal mensen met gezag en diversiteit waar
de beschermende cirkel als draagvlak blijft groeien en zijn
reisgenootschap in tijd en ruimte verderzet als ‘Fellowship of
the Lappersfort’. (Bv = Bos-Vlaming)
De Bos-gidsen met cvn-diploma die minstens driemaal per
maand, meestal op zondag, een natuurwandeling gidsen
voor bosminnenden in het nog altijd bedreigde Lappersfortbos.
In september 2004 werd er op elke eerste zondag van
de maand een seizoenswandeling gemaakt met bosdichters
en iedereen die wil. Dit doen ze nog steeds.
De Lappersfortpolitici uit Vivant & sp.a & Spirit & Groen! die
het ggf door dik en dun steunen, maar voorlopig niet op
kunnen tegen ‘de geheime kamers’ in Brugge en Ommeland.
Het Groene Gordel Front zoekt nog meer Hanzestadpolitici
die duurzaamheid nastreven in dromen, woorden en daden...
Het Groene Gordel Front meent dat de overheden weg
moeten van de sluipende besluitvorming in de geheime
kamers van de politiek en moeten evolueren naar
coproductie met het middenveld van de participerende
burgers. Tenzij het nieuwe participatiemodel ‘de machtige
overheid tegen de burgers’ is...? Wat niet goed is voor de
mensen in alle straten! Ondertussen hebben ze ook een club
van Hanze-politici die het bos een warm hart toedragen.
GGF is de Nederlandstalige tak van het Britse Earth First.
Directe actie komt in de praktijk meestal pas ter sprake wanneer
andere middelen bijvoorbeeld juridisch zijn uitgeput, Groenfront is
horizontaal georganiseerd, heeft geen ledenlijst of andere administratie
en ontvangt geen subsidies.
· De Lappersfort Poets Society : een genootschap van
levende dichters, met helaas ook één dode dichter
wijlen Mark Braet in hun midden, die woorden en
engagement combineren pro bos en natuur en met
het ggf meedroomt...hun bezieling verwoordend!
Hopend op levende politieke daden !
ta(c)k 15

ta(c)k 16
1.5 Richtlijnen in het kamp
Directe Actie!
In het actiekamp kiezen ze voor directe actie. Er zit niets
anders op om het gebied te beschermen door het daadwerkelijk
te bezetten. Door die bezetting in de bomen is het
voor politie en andere hogere zéér moeilijk om ze er uit te
halen omdat het financieel onhaalbaar is.
Tijdens het actiekamp zijn er trouwens heel veel sympathisanten
die van buitenaf steunen in geval van een
ontruiming. Een ontruiming gebeurd niet zo snel aangezien
er een hoog prijskaartje aan vast hangt, wat de overheid en
industrie tot nadenken zet. Immers zij denken in termen van
geld. Door middel van een actiekamp kan je daadwerkelijk
iets doen om de natuur te beschermen en bovendien alternatieven
aan te bieden.
Heel wat mensen van heinde en ver zijn geïnteresseerd en
komen meehelpen of gewoon een kijkje nemen. Zo zien
buitenstaanders dat het ook anders kan en zij kunnen ook
inspiratie opdoen.
Earth first!
De woorden spreken voor zich. Aarde eerst. Respecteer de
aarde en natuur. Wanneer je binnenkomt in het bos zie je de
veelzeggende spreuk:
we heBBen de aarde niet geërfd van onZe ouders maar geleend van onZe kinderen.
1.6 Veelgestelde vragen aan de lapperforters
Wat is het doel van de bezetting?
Het geringe stuk natuur te beschermen, om aan te tonen
in welke luxueuze maatschappij we leven en om anderen
te laten zien dat de natuur geen speelbal of vuilnisbak is.
Is een actiekamp niet slecht voor het bos?
Een actiekamp kan verstorend werken op de korte termijn, maar is
nodig om nog veel ergere verstoring tegen te houden, die van de
sloop van het bos en de bouw van een snelweg, bedrijven,...
De dieren in het bos vinden het dan ook niet héél erg dat wij voor een
korte tijd in hun bos wonen en boomhutten bouwen. Verder doen we
er van alles aan om onze eventuele negatieve invloed in het bos zo
klein mogelijk te houden.
Hoe overleven jullie?
Materiaal krijgen we grotendeels van mensen die met ons
sympathiseren, eten krijgen we ook en halen we uit de
containers van warenhuizen (deze methode -”skippen” -
houdt in dat voedsel ‘over datum’ - dus perfect eetbaar in de
meeste gevallen - gegeven wordt aan de Lappersforters, echt
slecht/bedorven voedsel accepteren we uiteraard niet).
Wat gaan jullie doen als de politie jullie komt ontruimen?
Als de politie ons komt ontruimen, zullen we ons hiertegen fel maar geweldloos
verzetten. Wij verdedigen het bos en onszelf door het de ontruimers erg lastig te
maken om het bos te ontruimen, doormiddel van boomhutten en tunnels. Dat is
onze tactiek en strijdleuze: geweldloze directe actie.
Zolang we in het bos zitten kan er niet gekapt worden.
We zijn daarom van plan om onze bezetting zolang mogelijk vol te houden.

2
Fabricom
»
2.1 Wie?
faBricom faBri com
faBri com faBricom
faBricom fa ricom
faBri com fa Bri com
faBricom fa Bri com
fa Bri com faBricom
faBricom faBricom fa
Bri com
De eigenaar van het bos, Fabricom, heeft sinds 3 september
2008 een kapvergunning op zak. De actievoerders die zich
verzamelen onder de netwerknaam Groenfront! protesteren
met deze actie niet alleen tegen de kap van het Lappersfort
Bos, maar beschouwen dit bos als een symbooldossier
voor de 10.000 andere hectare zonevreemde en onmiddellijk
bedreigde bossen in Vlaanderen. Bovendien willen
zij met deze actie het schijnheilige, politieke gedrag van
Stad Brugge en de Vlaamse overheid hekelen. Ze vinden
het absurd dat ook de laatste en weinige restjes bos in
Vlaanderen plaats moeten ruimen voor industriezone terwijl
er in Vlaanderen meer dan 30% leegstand op afgebakende
industrietereinen is en terwijl alleen in Brugge al 60 bedrijfsgebouwen
leeg staan. Verder willen de activisten het hele
dossier kaderen in de globale sociaal-ecologische crisis waar
ook Fabricom medeplichtig aan is.
De kapvergunning laat Fabricom toe om na een sperperiode
van 25 dagen, die ingaat vanaf 2 september, 3,5 ha bos te
kappen.
Aangezien dit deel van het Lappersfort ingekleurd is als
industrieterrein past het huidige gebruik van de grond (casu
quo bos) niet in het plaatje van het Ruimtelijk Structuurplan
Vlaanderen (rsv). Door de discrepantie tussen de reële
ecologische waarde van gebieden en de bestemming die
ambtenaren er vanuit hun bureau aan gegeven hebben, zijn
meer dan 40.000 ha van onze Vlaamse bossen zonevreemd.
Dat is meer dan één vierde bosarsenaal, 10.000 hectare of
bijna 4 miljoen bomen hiervan zijn onmiddellijk bedreigd.
De ecologische waarde van het te kappen Lappersfort bos
valt nauwelijks te onderschatten. De natuur heeft de site
waar vroeger gebouwen stonden totaal overwoekerd. Het
te kappen gebied fungeert als een belangrijke bufferzone
tussen het parkbos en de bestaande industrie van
Bombardier. Bovendien zal de ecologische waarde van het
aangrenzende parkbos door de aanleg van nieuw industrieterrein
sterk in waarde dalen.
Fabricom
Fabricom gti (België) en Suez gti (Nederland) is hetzelfde
bedrijf met een andere merknaam en is een dochteronderneming
van de Suez Holding. Deze Franse holdingmaatschappij
is ooit opgericht als financieringsmaatschappij voor het
graven van het Suezkanaal. Vooral de laatste jaren maakt
deze holding een grote groei door.
ta(c)k 17

gti staat voor Groep Technische Installaties.
Automatisering, beveiliging, pijpleidingen, tunnels,
offshore-installaties, brandmeldinstallaties, vliegveldverlichting,
gasinstallaties, telecommunicatie zijn slechts een
kleine greep uit de activiteiten van dit bedrijf.
In januari 2008 tekenden Total e&p Nederland en Suezdochter
Fabricom Oil & Gas een engineeringcontract voor
21 offshore boorplatforms in het Nederlandse deel van de
Noordzee.[1]
In mei 2008 heeft een consortium onder leiding van
Fabricom gti een contract van € 250 miljoen in de wacht
gesleept voor de toelevering aan een gasgestookte elektriciteitscentrale
in het Nederlandse Eemshaven.[2]
Afvalverwerker sita is gedeeltelijk eigendom van Suez, in
1997 werd het Franse waterleidingbedrijf overgenomen en in
2006 kocht Suez Holding Gaz de France op. Een jaar eerder
(2005) nam Suez het Belgische energiebedrijf Electrabel
over.
Electrabel is een van de bedrijven die in Nederland een
nieuwe kolencentrale willen bouwen. Daarnaast staat
Electrabel bekend als een van de bedrijven met de vuilste
energiemix. Van al hun energie komt 55,3% uit kernenergie
en 43,5% uit fossiele brandstoffen.
Slechts 1,2% betreft uit duurzame energie.
ta(c)k 18
Suez Holding is zich duidelijk op grote schaal aan het
inkopen in de energiewereld. De reden waarom Belgische
en Nederlandse Groenfront! activisten dit deel van het
lappersfort opnieuw bezetten gaat dus veel verder dan
het redden van een paar bomen. Met deze actie willen ze
niet alleen het absurde van de Belgische wetgeving rond
Ruimtelijke Ordening aankaarten, maar onder andere ook de
globale wantoestanden die hiermee gepaard gaan hekelen.
En het paradoxale is dat Fabricom momenteel in slechte
papieren zit (januari 2009)!
[1] De platformen zijn eigendom van Total.
Door de overeenkomst wordt Fabricom Oil
& Gas als partner van Total verantwoordelijk
voor de uitvoering van werkzaamheden.
Cfr. http://www.engineeringnet.be/artikel.
asp?Id=1063
[2] Cfr. http://www.express.be/sectors/nl/
energy/nederlands-contract-voor-fabricomgti/93617.htm

3
media med ia media
med ia a media media
edia media media
media med i a med ia
medi a media media
m edi a media a med i
a me dia media media
media media media ma
»
MEDIA
3.1. Recent nieuws (media)
Brugge en schijnheiligheid
Op woensdag 3 september 2008 werd reeds 1,2 hectare bos
door de stad Brugge gekapt. Het betreft de strook langs de
Vaartdijkstraat. Deze straat is het oude jaagpad dat loopt
langs het kanaal Brugge-Gent. In het kader van de Zuidelijke
Ontsluiting wil de stad Brugge dit pad verbreden. Op die
manier wordt letterlijk baan geruimd voor het zware vrachtverkeer
dat zal toenemen door de aanleg van Fabricoms
industrieterrein. Stad Brugge stuurt de bevolking met een
kluitje in het riet door als schijnreden op te geven dat de
bomen geveld werden voor de aanleg van een breed, veilig
fietspad, maar tezelfdertijd te zwijgen ze over de vrachtwagens
die voortaan over de weg zullen denderen.
Het toppunt van schijnheiligheid werd bereikt op dinsdag
2 september. Op hetzelfde moment dat burgemeester
Moenaert een politieleger van 250 agenten had opgetrommeld
om het Lappersfort en de Vaartdijkstraat af te zetten
opdat de bulldozers en kettingzagen in alle rust hun kapwerk
zouden kunnen uitvoeren, tekende dezelfde Moenaert in
hartje Brugge tijdens de gemeenteraad een verkoopakte
voor een ander deel van het bos. Volgens dit pact kochten
het gemeentebestuur van Brugge en het Vlaamse Gewest een
deel van het bos over van Fabricom. Moenaert profileerde
zich op deze manier als groot weldoener en redder van het
grootste deel van het bos. Dit gebied werd echter niet door
de aankoop gevrijwaard van de kap; 9 ha parkgebied was
hoe dan ook reeds als parkbos ingekleurd, de andere 4 ha als
kmo-zone.
3.2. Nieuwe bezetting
Tijdens de nacht van vrijdag op zaterdag 20 september 2008
hebben tientallen milieuactivisten het door kap bedreigde
deel van het Lappersfort opnieuw bezet. Ze zullen proberen
de winter door te brengen in het bos.
ta(c)k 19

ta(c)k 20
vanochtend stond het nog voorgoed
in mijn landschap ingeschreven.

4
Beeldtaal Beel d taal
Be eld taal Beeldtaal
Be e l d taal Beeld
taa l Beel d ta a aal
Beeldtaal Be eeld
taal Beeldtaal Be e
l d taal Beeldtaal Be
eldBeel d taal Beeldt
»
Beeldtaal
4.1. poëzie en proza
nu is het weg.
lappersfortbos weg.
van geritsel eet geen eekhoorn meer.
geen mos,
geen varen houdt de ochtendmist nog aan de grond.
sporen van rupsband houtversnipperaar.
ook de boomhut vermocht het niet.
grashuid komt hier en daar boven
slecht gedrapeerd vilt uit.
kinderen van stilte
niet kunnen geloven
dat vader het niet kan maken.
waar gaan de vogels nu slapen?
vragen ze zout op alle slakken strooiend.
Als er straks een nieuw industrieterrein komt, waar nu het
Lappersfortbos is, suggereer ik volgende straatnamen:
Lappersfortbosweg, Merelweg, Lijsterweg, Eekhoornweg,
Konijnenweg, Dennenweg, Sparrenweg, Mosweg,
Beukenweg, Kastanjeweg, Varensweg, Boomhuttenweg,
GeloofinMoenaertweg, Groenweg, Hoopweg, Stilteweg,
Bosgeurweg, Herinneringenweg. Kortom: Allesweg.
Dit allesomvattend gedicht van Peter Theunynck leidt het
vierde hoofdstuk in. Het gaat hem over taal. De activisten
hebben een duidelijke beeldtaal. Ze maken flyers, affiches,
maandelijkse krantjes, spandoeken, stickers,... Via deze
media willen de lapperforters hun boodschap overbrengen.
Omdat deze uiting van beeldtaal zéér ruim kan genomen
worden zal in dit hoofdstuk een niet directe manier van
beeldtaal, namelijk de poëzie, besproken worden. Deze
gaat vooral symbolisch de beeldtaal bekrachtigen van de
bewoners.
Verschillende dichters zijn bij het begin van de bezetting
poëzie gaan schrijven om onder meer hun ongenoegen te
uiten. Deze is in de loop der jaren uitgegroeid tot een poëziebeweging
genaamd: Lappersfort Poets Society.
Op de site van het Lappersfortbos (www.lappersfortbos.tk)
lezen we het volgende over de Poets Society:
“Omdat alleen dichters en kunstenaars het Grote Gelijk
mogen benaderen... omdat stervelingen als actiegroepen en
stadsbesturen enkel een gezamenlijke zoektocht naar een
gedeelde waarheid siert presenteren we trots onze Lappersfort
Poets Society: waar kunst en engagement elkaar raken.”
ta(c)k 21

ta(c)k 22
4.2. Wie zijn ze?
Peter Theunynck, voorzitter Groene Gordel Front in Brugge
en Ommeland & woordvoerder Lappersfort Poets Society
tevens vlaamse dichter, geeft zijn visie over poëzie in de
inleiding van ‘Stem van brood en bossen’. Een bloemlezeing
met verschillende gedichten.
De Lappersfort Poets Society is een kring dichters (met
helaas één dode dichter, wijlen Mark Braet) die hun
bezorgdheid voor de aarde in poëzie heeft gegoten. Net
zoals in de film “Dead Poets Society” ervaren wij de natuur
en de bossen als wezenlijk deel en bron van leven...
Dichters en dichteressen vind je niet vaak op de barricades.
Ze knokken met klanken, maar klinken zich niet vast in
boomkruinen. Ze vechten met woorden en zinnen, met
ritmes en beelden, maar niet met bulldozers en waterkanonnen.
Het zijn stille schreeuwers. Hun woede of vreugde
is meestal ingehouden. Toch spelen ze hun rol. Ze houden
dromen levendig. Ze geven eten en drinken aan idealen.
De stem van de dichters fluistert zich een weg naar het oor
van de wereld. Ook wanneer stormen van protest zijn gaan
liggen en iedereen zwijgt, blijven zij koppig fluisteren en
formuleren. Ze richten standbeelden op voor gesneuvelde
eiken, beuken en populieren, ze schilderen miniatuurtjes
voor uitgestorven vogels en vertrappelde paddenstoelen. Ze
hamsteren metaforen, ze bouwen machtige taalconstructies
om het Lappersfortbos en Fort III in Borsbeek met het
regenwoud te verbinden. Ze geven zuurstof aan het leven.
In ‘Stem van brood en bossen’ (bloemlezing) vindt u
gedichten van heel verschillende dichters en dichteressen.
Verzen van mensen die in Vlaanderen en ver daarbuiten
bekend zijn, maar ook van lokale dichters en zelfs van actievoerders,
die voor een keer niet in de bomen, maar in de pen
klommen. De selectie leverde een heel gevarieerd, natuurlijk
bos van gedichten op met stoere beuken uit één stuk,
bloeiende heesters en tere zaailingen die nog verder moeten
groeien. Er zijn liefelijke gedichten en genadeloze uithalen
naar de kappers en heren van beton.
Doorblader even dit bos.
Snuif de geur van een goedgekozen woord op, bemerk het
haast onhoorbare geritsel van een in de juiste plooi vallende
zin. Geniet van de zachtheid van een vrouwelijk rijm en het
onverwachte perspectief van een enjambement. Ontdek hoe
weerloos alles van waarde is. Vind even een rustpunt om
morgen weer onvermoeibaar mee te strijden voor een wereld
waar oude bomen als waardevol erfgoed gekoesterd worden,
waar bossen uitzwermen en niet uitsterven. Zo’n wereld is
geen luxe, maar een noodzaak voor elke mens.

Paul Saccasyn, bosdichter, bespreekt het ontstaan van de samenstelling
van de dichtbundel ‘Stem van brood en bossen’.
Samensteller Peter Theunynck, één der bezielende dichters
van de literair-sociaal geëngageerde ‘Lappersfort Poets
Society’ laat in de dichtbundel ‘Stem van brood en bossen’,
uitgegeven op 1 oktober 2006 bij gelegenheid van de ‘Week
van het Bos 06’ een ruim aantal (26) dichters en dichteressen
aan het woord die veelal een beklemmend picturaal beeld
oproepen, dat geen tranerige of melodramatische gevoelens
weergeeft. Beslist gaat het niet om belerende belijdenispoëzie
maar vaak zijn grondtonen van melancholie of nostalgie
te horen. Creatieve stuwkracht danken de 26 samenstellende
dichters aan hun emotionele gehechtheid aan de
onberoerde natuur, meer dan ooit bedreigd door uitwassen
en schijncompromissen van het huidige hightech tijdperk.
Op enkele verre associatieve steenworpen van Jacob Van
Maerlants standbeeld te Damme, dichter die tevens de
‘Vader der Dietse’ dichters wordt genoemd wiens didactische
werken in strofische dichtvorm nog nazinderen in onze
dichtkunst, is de anthologie ‘Stem van brood en bossen’ op
haar beurt naast ‘Van der nature blomme’ een meerstemmig
loflied op de natuur.
Vaak zangerig van klankbeeld, polyfoon van klankkleuren
en door de (boek)band een toonbeeld van direct verteerbare
natuurlyriek, soms naargelang de aard of inspiratie van de
dichter of dichteres met een knipoog naar het profetische of
groteske. Ballades, elegieën en lofzangen op de ongerepte
natuur weerspiegelen in ‘Stem van brood en bossen’ de
emotionele bewogenheid der dichters en dichteressen of
hun duidelijk verwoord sarcasme tot aan de begoochelende
grens van de nonsens-poëzie.
In ‘68 schreef auteur Jan Veulemans in zijn opgemerkt essay
‘Dag mens. De tijdgenoot in de roman’: “Het is de taak van
de schrijver een boodschap te brengen, de lezer hulp te
bieden of te troosten, hem van bepaalde dingen bewust te
maken.” Weliswaar voor velen een controversiële uitspraak,
lijnrecht contradictorisch met het l’art pour l’art - beginsel
maar toch...
Dit beginsel geldt in ‘Stem van brood en bossen’ voor veel
geciteerde bosdichters die soms uiterst lyrisch, soms melancholisch,
soms cynisch, soms pamfletair, soms hallucinant
een alarmerend signaal geven. Geen belerende, erudiete en/
of hermetische verzen maar vaak een in vrije versvorm - of
geenszins - gegoten natuurlyriek die uit het hart komt en
verbloemd of onverbloemd, teder of grimmig reciterend, tot
de verbeelding spreekt.
ta(c)k 23

Soms solidair met vroegere, aan strenge rijmschema’s en
versvoeten beantwoordende verzen, soms in vrije versvorm,
blijkt de natuur, in casu het bedreigde bos, een rijke bron
van inspiratie voor een aantal representatieve en minder
bekende vertegenwoordigers van Vlaamse, hedendaagse
poëzie met universeel karakter of thema. Opmerkelijk ook is
de aanwezigheid van debuterend, dichterlijk talent dat een
eigen klemtoon met niet zelden evocerende beeldspraak
weet te leggen in verzen die tot de zogenaamde significante
poëzie behoren maar insgelijks muzisch, zangerig als
een welluidende canon klinken, zonder de dissonanten of
atonaliteit te schuwen.
Laat deze ‘Stem van brood en bossen’, nederige bloemlezing
van een handvol in hun wiek geschoten poëten, een
huldeblijk zijn aan de onlangs overleden Brugse dichter en
humanist Mark Braet wiens sociale bewogenheid over alle
filosofische overtuigingen heen, alombekend blijft. Ook aan
de betreurde Melanie Vanbrughe (gestorven in 2006) is deze
dichtbundel een uiting van hulde.
Dichters heten van oudsher dromers te zijn, beetje wereldvreemd
neerkijkend uit hun ‘ivoren’ toren. De tijd van
rederijkers, berijmde verzen en gekunstelde taalworstelingen
met de vormgeving is voorbij. De bosdichteres uit ‘Stem
van brood en bossen’ spreekt zacht of heftig, al dan niet met
gebruik van strofen, rijmschema’s, versvoeten en alliteraties.
ta(c)k 24
4.2. muzes bij het bos
In het Lappersfortmuseum online http://ggf.regiobrugge.
be proberen we zo veel mogelijk het verhaal van de hoop te
schrijven, mede verwoord door bosdichters & dichteressen.
Het begon natuurlijk met de moed van enkele jonge mensen
die de boom in kropen. En het verhaal gaat steeds verder.
Een greep uit het de ontwikkeling van de Lappersfort Poets
Society:
Mark Braet en Patricia Lasoen, Luc Van der Kelen en Willem
Vermandere, Luuk Gruwez en Kamagurka, Peter Slabbynck
en Tom Lanoye, Paul De Wispelaere en Ricardo Petrella zijn
de eersten die toetreden tot het Lappersfortbos-beschermcomité.
Dit nadat de Fabricom groep de bezetters voor de
rechtbank daagt. ‘We willen een beschermende cirkel zijn
rond deze jonge tedere anarchisten en hun bos en groene
gordel...’
Net voor en na de ontruiming van het Brugse Bos -Brugge
2002- stroomden de gedichten binnen van vele leden van het
beschermcomité van het Lappersfort en de Chartreuse.

In april 2003 werd er een Chartreusehappening georganiseerd
met een debat over kunst & engagement,
gemodereerd door Joris Barbier en met enkele bosdichters
in panel of op het podium (Peter Holvoet-Hanssen, Patricia
Lasoen, Peter Theunynck, Nic Balthazar, Noortje Wiesbauer,
Nele Ghyssaert brengt gedichten van Mark Braet).
Met gedichtendag in 2004 publiceerde het Lappersfort Poets
Society hun eerste virtuele dichtbundel.
In de ‘Week van het bos 2004’ waren er dichtersoptreden
aan het bos en een korte poëzielezing door Paul Demets,
Geert Tuerlinckx, Peter Holvoet, Wally de Doncker en Peter
Theunynck waren ook aanwezig.
Op gedichtendag in 2005 was er een flyeractie aan het
station, zo ook bij uitreiking van de Vlaamse cultuurprijzen
bij het Brugs concertgebouw waar Minister Anciaux en
Burgemeester Moenaert werden onthaald met het gedicht
‘heren van het bos’ van Hedwig Speliers. Dit werd met de
week van het bos 2005 op het huisje aan het Lappersfort
geschilderd door woordkunstenaars die liever anoniem
wensen te blijven.
Op pinkstermaandag in 2005 was er de riddering van de
bomen door Kapersnest, daarna een poëziehappening op de
‘Old Piper’ (boot) door de bosdichters Peter Theunynck.
In de ‘Week van het bos 2005’ las beschermlid Ludo
Enckels in het Lappersfort voor uit het Vlaamse Filmpje
dat hij schreef: ‘slapen in de armen van een boom’, over
de bezetting en ontruiming en aanhoudende strijd rond
Reuzenbos.
Op de gedichtendag in 2006 las Peter Theunynck bosgedichten
voor door de megafoon. Het waaide en was donker
wanneer de thuiskomende pendelaars aan het Brugse
stationsplein werden verwelkomd na een lange dagtaak. Bij
gebrek aan stadsdichter stonden de bosdichters graag de
muzes van de stad bij.
Begin herfst 2006, 25 september, een boommelding (Joris
Denoo) aan het Brugse stationsplein.
Op 28 september tevens boommelding bij Bos-minister
Peeters en Burgemeester Moenaert en schepenen die een
deel van Lappersfort als stadsbos inwandelen.
Bosminister Peeters krijgt voor de ogen van de camera’s het
Vlaams Filmpje ‘slapen in de armen van een boom’ van Ludo
Enckels overhandigd.
Op 1 oktober 2006 in Brugge werd de dichtbundel ‘stem van
brood en bossen ‘ voorgesteld.
Het was toen ook de start van ‘Week van het bos 2006’
ta(c)k 25

ta(c)k 26

5
eigen er varing eigen
ervaring ei gen er va
ring eigen ervaring
ei gen er var ring
ring va eigen eigen
er va r i n g eigen e
rva ring ei gen e rva
ring eigen e r v a
Persoonlijke ervaring
»
5.1. bosrijke ervaring
Voor het onderzoek van mijn boek draaide ik enkele dagen
mee met de levensstijl van de Lapperforters, want zo noem ik
ze graag.
Via via kom ik terecht bij Xena Gèrn. We spreken af op
dinsdag 28 oktober aan het station in Brugge.
Xena komt me ophalen aan het station. Ze is onmiddellijk
herkenbaar aan haar klimgordel die ze draagt en haar warme
kledij.
Ik vertel haar op een ‘ietwat’ naïeve manier wat ik van het
bos wil leren om zo mijn boek tot stand te kunnen brengen.
Op enkele minuten stappen van het hartje van Brugge
stappen we binnen in een stuk puur natuur.
Het Lappersfortbos.
Xena is trots om ‘hun’ bos te laten zien en leidt me rond.
De geur van het bos, de mensen en het kookvuur bevangen
me onmiddellijk. Toch wel een beetje van slag observeer
ik hoe ze als groep samenwerken, hoe ze paradoxaal zéér
standvastig maar onbezonnen het leven aanschouwen.
De bladeren geven me een goed gevoel en laten me gezond
voelen. Wie zou hier niet willen wonen!
Na een moment van verbazing toont Xena hun living,
keuken, toilet en containerparkje. De hoge boomhutten
die me in eerste instantie niet opvallen, omdat ze zo hoog
hangen, zijn zéér overweldigend. De hutten zijn gemaakt
met heel veel geduld. Want elk stukje hout moet naar boven
worden gehesen. Het is dus geen werk van één dag. Het
is evenmin het werk van kaboutertjes. Wanneer ze hun
hutten bouwen besteden ze heel veel aandacht aan de boom
waarrond / waarin de hut wordt gebouwd. Ze brengen zo
goed als geen ‘schade’ aan.
Xena is niet haar echte naam. Iedereen in het bos heeft
tevens een valse naam en wordt ook met die naam aangesproken.
Op mijn waarom-vraag antwoordt Xena dat dit
noodzakelijk is. Zo kunnen bijvoorbeeld undercoveragenten
in het bos niet met informatie gaan lopen over individuen.
De Lapperforters willen ook niet als individuen worden
bestempeld, maar als het bos.
Ze praat over de richtlijnen in het bos: earth first, directe
actie en geen geweld, hoe ze samenleven,... Ze is een echte
rasvertelster. Zelden heb ik kennis gemaakt met zo een sterk
individu die zo een overtuigende visie over de maatschappij
en het bos heeft.
Wanneer ik twee bewoners begroet, die hun blikken laten
vallen op mijn fototoestel, spreken ze me aan dat ze liever
niet op de foto willen staan om hun anonimiteit te bewaren.
Ik respecteer hun beslissing. De mannen zijn van Duitsland,
maar er zijn er ook van Nederland, Spanje en Oostenrijk.
ta(c)k 27

Iedereen heeft zich ondertussen verzameld in de keuken en
Puk vraagt me waarom ik een boek maak en waarom precies
over hen. Heel rationeel vertel ik dat ik hen beschouw als
tegencultuur die bewust omgaan met de andere kant van de
wereld. Puk antwoordt onmiddellijk dat ze zichzelf eerder
beschouwen als subcultuur en niet als een tegencultuur.
In de keuken zie ik een enorme hoeveelheid eten. Ik vraag
me af vanwaar ze dat eten halen aangezien ze niet willen
meedraaien in de consumptiemaatschappij.
‘s Avonds na een vruchtbare verkoop van grootwarenhuizen
wordt al het overschot weggegooid. De lapperforters halen
daar enorm veel uit! Onvoorstelbaar! Krap bij eten zitten ze
nooit. Een enorme walging treedt op tegen de consumptiemaatschappij
en even voel ik me misselijk bij de gedachte
dat ik wekelijks zonder nadenken daarin mee leef.
De Lapperforters weigeren mee te doen aan de consumptiemaatschappij.
Ze willen van niets afhankelijk zijn en zeker
niet van de staat. Op tijd slik ik mijn vraag in of ze subsidies
krijgen van de overheid.
Na een heel korte kennismaking keer ik terug naar Gent.
Dagen na het eerste contact met al deze elementen voel ik
een zekere heimwee naar dat andere land. Want zo voelt
het aan. Bijna melancholisch mis ik de pure stralen van de
zon door de bladeren en het geritsel van dieren, de geur, de
sfeer,...
ta(c)k 28
Enkele weken later keer ik terug. Ik besluit om de mensen
nog meer te observeren en fotograferen. De mensen, het
zonovergoten bos. Het fototoestel brengt me op de één of
andere manier dichter bij de lapperforters als ik hen van
dichtbij fotografeer. Zo vertelt Puk (uit Nederland) over zijn
leven in het bos. Hij zit in het bos van in het begin van de
bezetting (september 2008). Hij is één van de weinigen die
nog steeds in het bos leven. Het bos trekt hem aan door
de vrijheid die hij ervaart, de dagelijkse verplichtingen die
wegvallen. Wakker worden hoog in de bomen. Hij beschrijft
het bijna als een kinderlijke naïviteit waarin hij leeft.
Later vraagt Blauwoog of iemand wil helpen met de bouw
van zijn boomhut. Ik wil onmiddellijk die ervaring meemaken
en trek een klimgordel aan. 15 meter hoog moet ik klimmen.
Een enorme fysieke inspanning maar het lukt me en
Blauwoog vraagt me voor de zekerheid of ik dit niet eerder
al heb gedaan. Wanneer ik boven kom, voel ik de winterse
zon en de krachtige wind op mij, een zalig gevoel. Twee uren
later staan we er nog steeds. Je kan het zowaar vergelijken
met een jeugdelijk paradijs.
Een enorme uitkijk over Brugge laat mij ook genieten van de
beginnende zonsondergang. Je moet dus niet naar de andere
kant van de wereld te gaan om zoiets moois te zien, en het
voelt dan ook nog aan alsof je aan de andere kant van de
wereld zit!

Het verbaasdt me ook hoeveel er is veranderd in het bos
na die twee weken. Ze hebben een put van 2meter diep
gegraven met hun handen om invallen van bulldozers te
verhinderen, een fort gebouwd met allerhande materialen,
de living opnieuw ingericht,...
Hun inventiviteit en orginaliteit brengen me op ideeën voor
mijn foto’s. Als je in het bos bent geweest word je respect
voor de natuur alleen maar gestimuleerd.
De idyllische, kinderlijke gedachte van leven in een boomhut
(zoals soms in jeugdboeken) lijkt dan pas ook echt te
verdwijnen.
5.2. Jokes ervaring 2002
Joke, één van de bezetters in het bos, maakt maandelijks een
‘verslag’ over het leven in het Lappersfortbos. Haar ervaring
deelt ze met iedereen. Op een aangrijpende, humoristische
en woedende manier vertelt ze over de ontbossing op
maandag 14 oktober 2002
“Ik word wakker rond 7u30. Buiten mijn hut klinkt alles
rustig en normaal. De vogels fluiten erop los zoals elke
ochtend. Gewoonlijk zou ik nu gezwind mijn bed uitspringen
om koffie te maken voor de wachtploeg. Maar ik voel me
nog zo moe. De laatste zes weken werd hier constant wacht
gelopen. Vanaf 4u30 ‘s morgens en dat kruipt in je koude
kleren. Om nog niet te spreken van de voortdurende ontruimingsdruk.
Ik twijfel, zou ik opstaan of niet?
Ik bedenk dat er overal wachten staan en ik op tijd het alarmsignaal
zal horen bij een politie-inval. Ik besluit nog even
te blijven liggen maar ik ben wel wakker. Ze zullen waarschijnlijk
toch niet komen vandaag; want overmorgen zitten
Minister Dua en bos-eigenaar Fabricom rond de tafel om te
onderhandelen.
Plots verbreekt een ijzingwekkende schreeuw het vrolijke
vogelgezang. In één tel wip ik uit mijn bed en maak m’n
vriend wakker en duik mijn kleren in.
ta(c)k 29

Mijn hart gaat als een razende tekeer in mijn hoofd en in
mijn keel. Er vormt zich een harde klomp in mijn maag en ik
sta te trillen op mijn benen. In minder dan een halve minuut
sta ik klaar met mijn ontruimingspakket op mijn rug. Ik
storm mijn hut uit.
Overal rond mij zie ik sportief geklede mannen gewapend
met spuitbussen en boeien. ‘Ja, daar nog één’, klinkt het.
‘Pakt ze!’. Het volgende moment word ik vastgegrepen en de
andere kant opgeduwd. Het enige wat ik kan doen is vloeken
en me lostrekken uit de greep van die man. Ik zeg hem dat
hij van mijn lijf moet blijven en dat ik niet zal weglopen. Hoe
zou ik kunnen; het zit vol van de flikken die er niet uitzien als
flikken en die zich niet eens identificeren. Het lijkt alsof de
federale sportclub hier binnen gevallen is.
Samen met m’n vriend worden we naar één van de hutten
geduwd waar ik een aantal van mijn companen tref; allen
geboeid. Hun blikken lijken ontredderd. Er wordt amper een
woord gesproken. Iemand probeert z’n snijdende boeien
los te maken. Onmiddellijk stormt een flik er op af en begint
hem uit te schelden en te duwen. Om erger te voorkomen
gaan we rond het slachtoffer staan om hem te beschermen.
We roepen en we tieren, dat is het enige wat we kunnen
doen. De flik lijkt uit z’n lood geslagen en verwijdert zich
dreigend en scheldend. Iemand roept hem na : “ Wij zijn
geen criminelen, we beschermen gewoon een bos!”
ta(c)k 30
Het volgende moment word ik ook geboeid. Veel te hard
trouwens; daar houden die blauwe mannen wel van! We
worden naar buiten geleid. Overal zien we flikken en
geboeide mensen. De aanblik is pijnlijk! Ik zie zelfs mensen
die ik nog nooit gezien heb. Waarschijnlijk zijn die gisterennacht
nog toegekomen om ons te steunen.
We worden met negen in één van de vleeswagens geduwd.
Onmiddellijk bevrijden we ons zelf van de bloedafsnoerende
boeien. Iedereen heeft rooie striemen. Duizenden gedachten
schieten door ons hoofd. Wie zou er in de boomhutten
zitten? Zijn er mensen de tunnels in geraakt? Vragen zonder
antwoord.
Ik maak me zorgen over mijn vrienden. Ik voel me hulpeloos;
ik kan me niet vrij bewegen. Ik kan hen niet helpen. Ik kan
alleen maar hopen dat het goed met hen gaat en dat de
flikken hen geen pijn zullen doen!
Vanuit de vleeswagen zien we de machtsvertoning van de
politie. Vancaengehem, de advocaat van Fabricom kuiert
rond. Hij heeft een brede glimlach op zijn gezicht. Hoe kan
je nu glimlachen bij zo’n trieste gebeurtenis. Wetend dat
terwijl we ontruimd worden minister Dua en Fabricom een
afspraak hebben om te onderhandelen over de aankoop
van het Lappersfortbos. Nu ja, de glimlach siert hem niet;
integendeel, het spreekt boekdelen.

Ons groepje wordt als eerste naar de cel afgevoerd. Waar
wij ons mochten nestelen op het betonnen slaapblok. Hoe
ironisch : wij strijden tegen het beton en dan worden we
opgesloten in het beton. Tegen zes uur horen we een agent
paniekeren omdat er honderden mensen voor het politiekantoor
demonstreren. Wat doet dat deugd om dat te weten!
Na ongeveer twaalf uur opgesloten te zijn, worden we
gelost. Rond middernacht zijn de meeste mensen weer vrij.
Het weerzien is hartelijk en aandoenlijk. La Familia is weer
voltallig. Zelf ben ik niet gewelddadig behandeld door de
politie; op de snijdende boeien, de sympathieke scheldpartijen
en wat trek- en sleurwerk van een BoB’er na. In vergelijking
met sommige van mijn companen en sympathiserende
betogers valt dit in het niets! Ik zal de beelden die ik later op
het nieuws zag nooit meer vergeten.
Later wandelen we met honderdvijftig het bos binnen.
De onthutsing is groot. Overal vernieling. Platgereden
boompjes, gesneuvelde planten. Een breed verwoestend
bulldozerspoor loopt kriskras door het bos. Sommige
plaatsen zijn zo erg vernield dat we ze amper herkennen.
Onze natuurgids is volledig zijn oriëntatie en zijn kluts kwijt.
Ze hebben kennelijk niet op een boompje gekeken. Het is
heel duidelijk dat deze mensen geen respect hebben voor de
natuur, voor het leven. Het Lappersfort is gedeeltelijk onherkenbaar
geschonden!”
ta(c)k 31

TAAL IN HET Bos
ta(c)k 32

taal is een aardig ding.
Langzaam draait de aarde rond:
blauwe plek, open riool, vergaarbak
van gerochel, kanker en vulkanen.
Een boom, ontgoocheld in de aarde,
schildert de wolken en de luchten.
taal is een aardig ding.
En ramen kunnen huilen van de regen.
En iets kan ver weg klinken als een 78 toerenplaat.
En takken kunnen röntgen lijken.
En licht kan bomen doorstrepen.
En wind kan aanzetten en kruinen doen schuimen.
taal is een aardig ding.
Een stad kan bomen bannen.
Een molen kan een kruis slaan.
Bossen kunnen zingen.
Ik kan huilen om een boom.
Kan ik met woorden overbruggen?
taal is een aardig ding.
Joris Denoo, Lappersfort Poets Society

WAAR IS, DAAR WAS (re-revisited)
TREK DE PIJL UIT MIJN HART, laat varen de ik-persoon
ontspan je hemelboog, treed mee buiten de oevers
we planten kikkerpoelwoorden op doden akkers
onze zinnen wapperen in de wind voor dit kind hoort het paard van Sinterklaas op haar vliegende fiets
De wind vertelt d’historie van het Lappersfortbos
van lapje bos tot fort, aan d’overkant van ‘t vaartje
koning eik, prinses linde, trawanten van het mos
vechtend tegen kapmes, pletwals, oprukkend beton
regendruppels als naalden en de stervende zon
JONGE BOMEN VERVANGEN ZOMAAR niet de oude
reuzen - vossen zijn voortvluchtig en dassen hebben
koude neuzen - wachtend op de bus waar de beuken
(kruinen zo groot als ‘t wortelgestel) elkaar steunden
fopzwam ondergronds een kous maakte voor de boswilg
STRIJK EEN LUCIFER VOOR DE POPULIERen die hier
tierden, voor de blauwe schicht van het ijsvogeltje
(ook vogels kunnen high worden), voor de plooirokjes
die hier zwierden en zoals het vuur het hout beklimt
en sap dat uit de stam komt zweten: zeg dat het niet
waar is, het Bladergeruis werd geen verkeersgeraas
de gordel geen stalen long - levend hout, levend vuur
van kist tot as: waar een toren stond, krast nog de kraai
Boomklevers op uitkijk waar de struikrovers klommen
aan ‘t Zuidervaartje, aan d’overZijde van de Brug
(Brugge, 3 december 2004)
ta(c)k 34

ta(c)k 35

ta(c)k 36

Nu
de opgraving werd begraven, de sloop verbouwd,
de bomen gehard zijn uit hun zaagsel. Nu likdoorns,
eelt onze huid strelen, nu het verstoft, bladdert,
nu de verkruimeling het brood vult dat we eten,
nu de ontbladering verwaait, het gevulde moeras
vaste voet ketent, kikkers ontslapen,
terwijl het niet regent op onze natte schouders,
begin oktober lentelicht ons herinnert en
de populieren hun hoogtevrees vergeten te vieren,
hun afstamming op de vrachtwagen, zijn
de straten, alle ramen van de stad
op de hoogte. Ze zwijgen hun monden vol,
bevragen hun antwoorden. Hun afwezigheid blijft
hier opdagen. Nemen wij dan de trein, ontrollen
wagons naar hun stations. En ontvolken
de aarde.
De wereld is beter zonder ons.
Paul Demets
ta(c)k 37

ta(c)k 38

Als brood
ik geloof dat de wereld mooi is, dat poëzie als brood is,
van iedereen.
en dat mijn aderen niet in mij eindigen maar in het
unanieme bloed van hen die vechten voor het leven,
voor de liefde, voor de dingen:
het landschap en het brood, de poëzie van
iedereen
Roque Dalton
ta(c)k 39

ta(c)k 40

niet maken
ta(c)k 41

ta(c)k 42

Die levende ben ik. Een spreken dat ontwaakt
op een *B ED VAN NAALDEN en de geur van hars.
Een raam dat uitzicht op me heeft.
In haar handen vertakt zich de kamer,
vangt het ritselen aan. Hoe zij uit haar
haren een kruin tevoorschijn kamt. Rond
haar enkels de grond die stolt. Het is
maar dat ik me een bast verbeeld,
opschietend groen dat haar over de schouders
valt, haar met dagorde bekleedt in een kamerjas.
En verdwijnt ze dan, zoals alleen zij
verdwijnen kan, in de ochtend voor de bijl.
Het tikken van naalden, een steek, steeds
verder. Licht is van wol. Dat werk daar
dat zij heeft opgezet, ik tel het, raap het op,
ontrafel tot de draad. De kamer een woud
waar geen boom rechtstaat.
* F N h a d v r o e g e r v l a k b i j h e t L a p p e r s f o r t b o s e e n v e s t i g i n g w a a r b r e i n a a l d e n g e m a a k t w e r d e n .
En minder onschuldige munitie.
Paul Demets

Boommelding
Oei, opgepast: een boom.
Kappen met die droom.
Maak puin van die kruin.
Hij pakt mijn licht af.
Hij staat in mijn weg.
Ik plas hem omver.
Ik knal er tegenaan.
Hij mag daar niet staan.
Oei, opgepast: bomen.
Laat de ontbladerdienst komen.
Laat de takkewijven komen,
de kettingkappers, de kaalkruinen, de stamdaders, de schorsers.
Oei, een boommelding.
Boem! zeg
ik tegen die boom.
BOEM! BOEM! BOEM! BoEM!
Want vele bomen maken een bos.
Maar bossen zijn voor boze wolven, rosse vossen, rare rode kapjes
en boeken- en andere houtwormen
en grootmoes op antieke houten benen.
Hakken dus die handel!
Versplinter die partij!
oorlog aan die stammen!
ontluizen maar die kruinen!
Verbranden al die blaren!
Joris Denoo
OEI, OPGEPAST: NOG EEN BOOM … !
ta(c)k 47

ta(c)k 48
Staal heeft een plan. Het hamert zijn wil
waar dauw met bosgroen vergadert
en slaat zijn platte hand op tafel, een vlam
in de pan. Staal heeft een gezicht. Niet
te onderscheiden in het ochtendlicht.
Bestond staal in het wild, een jager dan
die, van zichzelf verzadigd, wel wat wil
met lood, maar liever alles voor hem uit
ziet vluchten dan zelf te kijken in starre
ogen, het gerafeld vel van een dierlijke dood.
Staal maakt ons koud. Begint ons aan te raken,
gaat over onze tong. Hoe staal dan
naar binnen gaat, zoekt naar ons vuur,
ook onze vlammen likt, onze as eet op de duur.
Dat staal zijn wij. Glanzend lonkt het graf.
Maar hier geworteld te zijn, niet van elkaar
te onderscheiden, bedrijven wij. Het is
onze natuur: nooit af.
Paul Demets

ta(c)k 49

ta(c)k 50

De vertakkingen hadden zich
nog maar net vastgehouden
aan de wind, T oEN
de eekhoorn vroeg aan de nachtwacht
wat zij
wilde drinken.
Een glaasje beton en wat staal
had deze gedacht
maar de eekhoorn
verdrong het besef
liet zich wiegen door het zonlicht op de bladeren
nam een flinke teug fabricom
en verdween
Laura Tack
ta(c)k 51

ta(c)k 52
Een vraagteken kwam aan bij de beuk
en groette zich verbuigend.
Waar blijft het uitroepteken
vroeg de beuk vertoornd ?
Zat nog vast op het kabinet, met een das en een glas whiskey!
De beuk draaide zich jammerend om
Het vraagteken blies zijn kruin opzij,
nam zijn nerven vast
vroem hem ten dans
Met zijn wortels streelde de beuk
het vraagteken
kuste hem heel even
en riep het uitroepteken!
Laura Tack

ta(c)k 53

wat is dat geruis? het gehuil van een Boom, jongen wat is een Boom? een vogelhuis van Bladeren, jongen wat Zijn Bladeren? de gedichten van de twijgen, jongen wat Zijn twijgen? het Zwerfhout van de takken, jongen wat Zijn takken? de smekende armen van de stam, jongen wat is de stam? wat al niet huist in die knoestige Ba st, jongen wat

is Bast? wat
de schors scheidt v an het hout, jongen wat is hout? planken met nerven en kwasten, jongen wat Zijn pl anken? in de haven gest apeld regenwoud, jongen wat is regenwoud? de laatsten der mohikanen, jongen wat Zi jn mohikanen? vroeger met je tomahawk, jongen wat is vroeger? vroeger was een Bos, jongen.

ta(c)k 56

ta(c)k 57

ta(c)k 58

Hedwig Speliers
Ook bossen hebben een onderkant, varens
slorpen alle gevaren op, laten hinden en konijnen
uit hun greppels en hun hindernissen komen,
hun springen is een bidden in het wild, het schot
dat hun velt is het zoveelste teken van begrip
aan onbegrip, dat hun begrip onbegrepen is.
zijn leerzaam voor wie hongert naar hoogte.
en aarde, de stappen zijn hun stap in goud waard.
Laarzen zijn er teveel aan, leegte en laagte
van kabouterstappen traag wordt afgelegd,
de voeten meten in het mos de maat van reuk
Maar net onder die bovenkant, binnen bossen
is het bladerdak de adem waarop de afstand
Bossen hebben een bovenkant, boven bossen
kun je in bovenaardse steden wonen zonder
dat de stad je pijn doet, zonder de wonden
van de wereld. In de glimlach van het plantengroen
en aan de schaduw zonder weerga is elk weerwerk
een akte van geloof, nagenoeg genade.
Lappersfortbos
ta(c)k 59

ta(c)k 60

ta(c)k 61

ta(c)k 62

ta(c)k 63

ta(c)k 64
Populier
Zo lenig is de knotwilg niet,
die plompe lome Oblomow
die staat te mokken aan een sloot,
de Salix alba, een gesjeesde clown
die naar zijn modderpoten staart.
Zijn broer, de lepe populier,
een danig opgeschoten knaap,
mag defileren in een laan
in het paasbest van zijn trois-pièces.
Hij wil een heel eind hogerop,
giraffe van de bomen zijn,
een chique boom van louter hals
die reikhalzend naar sterren kijkt.
O dunne ober, magere markies
die aardig en gedistingeerd
naar eender welke handkus nijgt
-de wind haast biddend om excuusen
zozeer populier moet zijn.
Geen hemel die het horen kan:
Daar, in zijn twijgen, borrelt sap.
Daar popelt iets als marsmuziek
van zijn immense populierenverdriet.
Daar hangt zijn trillend espenblad
dat vlijtig leert hoe ruisen moet
in bedelbrieven naar de grond
waarvan nooit antwoord komt.
Maar waar zijn lange longen hangen,
in deze slankste aller stammen,
daar piept iets dat niet piepen mag.
Daar piept de Populus tremula.
Alsof hij in zijn zachte bast
al allerlei scharnieren weet
van prullenkist of keukenkast.
Zo piepen kan een knotwilg niet.
Luuk Gruwez

ta(c)k 65

ta(c)k 66

ta(c)k 67

BEELDTAAL IN HET Bos
ta(c)k 68

En het werd lente...
De zon brak door de takken van de bomen en overgoot de wereld met een warme gloed.
Overal ontsproot nieuw leven, kleine groene knopjes,
boordevol energie
zoals de harten van ons gezelschap.
Ze liepen doorheen het bos
ze hoorden de bladeren ruisen
maar het was het blad niet dat bewoog;
nee, het was de onzichtbare wind, die zich kenbaar maakte
door het blad te laten bewegen
door het te laten zingen.
Zodat wij de wind toch zouden zien en horen
in de beweging en het ruisen van het blad
opdat we zouden weten dat ze er is
opdat wij het zouden geloven.
Joke van het Lappersfort
ta(c)k 69

ta(c)k 70

ta(c)k 71

De Bomen
Daar liggen dertig Bomen geveld
langs de weg die leidt naar Veur'n
'k hé ze zien liggen en 'k hé ze geteld
en ik peinsde, hoe kan dat gebeur'n
want de wind kan hier al zo vreselijk loeien
en de vlakt' is zo bloot zo oneindig
en 't is voor nen Boom al zo moeilijk te groeien
en der zijn d'r hier al zo bitter weinig
Daar liggen dertig Bomen geveld
ik kon mijn oren eerst niet geloven
maar de kinders in 't dorp hén 't mij verteld
en ik peinsde, dat is lelijk gelogen
want ze staan daar zo schone, mee met de wind
die komt van de zee daar in 't westen
Bomen gelijk da'j z' hier nu nergens meer vindt
hoge kruinen met vogelnesten
Daar liggen dertig Bomen geveld
je moet daar niet om rouwen
want Bomen zijn vals en plegen geweld
langs de weg zijn ze niet te vertrouwen
den eik is sterk lijk gewapend beton
en de populieren hén een droge kele
platanen zijn schurftig en den olm ongezond
en de wilgen zijn d'r hier toch veel te vele
Daar liggen dertig Bomen geveld
de wortels nog diep in d'eerde
verkapt en verzaagd voor een pootje geld
Bomen van onschatbare weerde
ik probere 't verdriet van de Bomen te verstaan
daarom hé 'k dit liedje gezongen
nen Boom is gemaakt om rechte te staan
met zijn armen naar den hemel gewrongen
Willem Vermandere

ta(c)k 73

ta(c)k 74

kom terug
kom in zomerse tooi
in het gewaad van liefde
kom terug
ziel van hoop die ons prikkelt
in het tederste licht van zon
alle bloei van herinnering
blijft met mij verweven
begeestert mij telkens
onverwacht
om verder te gaan
om over kloven van het
"ongehoorde"
bruggen van verwantschap te
slaan
slinger dan, o stad,
je straten en kanalen
rond de hals van pleinen en
wijken
van parken en fonteinen
gooi, door de spoorslag
van het vreemde bevlogen,
nieuwe glorie in je grauwste
stegen
zo zinkt elke omheining in het
niet
de dag lijkt op de nacht en
elke avond daartussen
een fonkelspel van rode wijn
de wereldwijde broederschap
schenk ons dan de bekers overvol
en laat ons het vreugdelied
zingen zo luid
en van zo'n verrassend refrein
dat elke omwalling openvalt
in velden en bossen van onthaal
door vrede overbloeid
een veelkleurige levensgloed
ik hoor dat de blik van straten
's avonds mij doet rillen:
laat me met rust
kijk toch niet zo, o stad,
straks brengen
de scherven van list en misleiding
mij aan het gillen
of nee, kijk me maar dood
ik ben er niet
de regen weet het
die me zacht omspoelt
hij vraagt zich af
wat er is gebeurd
dat nu mijn ziel
zo verscheurt
ik weet het niet
ik heb wel zin in wijn
en in de geur van verse vijgen
ik zou het liefst bij vijver of fontein
een mooi dood standbeeld zijn
en nooit meer moeten schreien
dan zouden jullie, midden in de nacht
mij vangen binnen de versteende
omheining
- je gniffelende glorie -
toe, ga je gang maar, duisternis is zacht
en eenzaamheid voorkomt rumoer en
deining
dan zag ik niet meer
die vergeten, grauwe stegen
en geen gezichten met ontgroende ogen
vol afgrijzen en enkel verborgen pijn
Geert Tuerlinckx
ta(c)k 75

ta(c)k 80

ta(c)k 81

ta(c)k 86

“.............een minister............. van ruimtelijke ordening;
doof voor de vraag van de bosvereniging;
hield niet van bossen en landschappen;
maar zwoer bij faBrieken en Bomen kappen;
zodat ook hij aan vervuiling ten onderging !............”