Untitled

A L G E M E E N E
SPECTATORIAALE
SCHOUWBURG.
ZESDE DE E Li

% I tttd 843 G-i
I
A L (i E M E E N K
S P E C I A T OE.IAALE
SGHOXJWBtlRG*,
T O ONEEL STUKKEN
DOOI DE
E E» S TE VEENUF TEN VAN EUILOPA,
Met Nieuw-geïnventecrde KuuslplaateE.
TT. A >I S X X 11 D A M B§
II.GARTMAX, ^V.VliR>ÏAXDEI.,Ex J-W.S AlIT.
M D C C X C I I .

JElk die een gevoelig hart in den boezem omdraagt,
gal, na het kezen van het tooneeljluk, waaraan de be.
roemde Maaier goedgevonden heeft den naam van PAPE­
GAAI te geeven, met den braaven grijzen vader RI.
CHARD, welmeenend gaarne zeggen: Zóó ja,
zóó toch - beloont de Hemel kinderlijke liefde! -
Rijzend gejlacht, dat uwe fchreeden naar den Schouwburg
zoo greetig verhaast, welk eene leerfclwol zoude dezelve
voor u weezen, wanneer uw aandacht aldaar fieeds vermees-
tcrd mogt worden door het hooren voordraagen van zoo veels
onderfcheidene drangmiddelen, als ooi het vuur der ouder­
liefde en demiver zalige gevolgen, in uwe jeugdige ziel tt
gloedender kunnen houden'.
In Broeder MORITZ zult gij allen; die hem reeds
kent, — of voor zoo veelengij dien zonderlingen hier zult
leeren kennen, een karakter bewonderen, dat, fchoon
verre van bovenmenschlijk te weezen, nogthands flschts
weinige Jlervelingen bezipten.
Het WEES ME isj EN - dan waartoe eenige aan,-
beveeling deezer edele bij eenen landaart ,die zelf aan on­
waardige ouderlmen nkt ophoudt wél te dom ?

DE PAPEGAAI.
I N H O U D .
BROEDER MORITZ.
HET WEESMEISJEN.

G£ö3t,t>£.

D E
P A P E G A A I ,
T O O N E E L S P E L ,
I M
D R I E B E D R I J V E N ,
DOOR
AUGUST VAN KOTSEBUE.

P E R S O O N E N .
Lady AMALIA BEDFORD, eene rijke wedmve.
E E T T Ï , haare kamenier.
RiciiARD W E S T E R L A N D , een wei-eer gegoedkoop-
G E O R G E , \
> zijne zoonen.
LO DE WIJK, J
XURY, een neger enjlaaf van George.
HENDRIK, knecht van Lodewijk<
EEN OUDE VISSCHER.
mant
Het Stuk Jpeelt in eene Duitfche Koopjlad. dich­
ter op tet tooneel ziet men een gedeelte der zee­
haven , en eene visfchers-hut. Op den voorgrond
ftaat, ter wederzijden, een fchom huis, eik vut »m
ruim balcon.

D E
P A P E G A A I ,
T O O N E E L S P E L .
E E R S T E BEDRIJF.
E E R S T E T O O N E E L.
AMALIA: 2 ij zit op het Balkon van haar huis: voor
haar, op de leuning daarvan fiaat een kooi met eenen
vogel daar in : zij zit met de hand onder liet
hoofd,en heeft haar oog op den vogel gevestigd:
BETIY, ftaai een weinig ter zijde,
AMALIA: zij zingt.
Klapwiek, klapwiek, kleine vogel!
Nu verlost van tirannij!
Dartel door des levens lente,
Klapwiek, klapwiek, gij zijt vrij.
Hoort ge intusfehen in 't geboomte,
Een verleidelijk gefluit !
O verrrouw niet op dat lokken;
Klapwiek, en vlieg 't bosch weêr uit.
A Ziet

j D E P A P E G A A I ,
Ziet gij niet die bonte ftrikken,
Waai- die roode bezie hangt ?
Klapwiek, klapwiek, arme vogelr
Eer men u, bedrogen, vangt.
Hebt ge uw lusten nu verzadigd
Aan die bezies, zoet en rood;
O vergeefs is dan uw fpartlen,
Niets verio^t u, dan de dood.
Neen, neen, ongelukkig dier! ik meen het za
erg niet met u. Wie zelve, jaaren lang in den ker­
ker verfmachtte, zal voorzeker geen levendig we­
zen opfluiten. Ik ben weder vrij. Alles om mij
heen moet vrij zijn; ook gij, lieve vogel! (Zij opent
de kooi, laat den vogel' wegvliegen, en zingt, terwijl zij
hem naziet:')
K'apwick, klapwiek, kleine vcgel'.
Nu verlost van tirannij!
Darteldoor des levens lente,
Klapwiek, klapwiek, gij ziit vrij.
B E T T Y , ter zïde.
Daar zit zij weder een quartier lang van wegvlie­
gen te praaten ; ik geloof waarlijk dat haar ver-
Hand mcêgevlcgen is.
AM A-

T O O N E E L S P E L . 3
AMALIA.
Wat fiaat gij daar bij u zelve te fnappen?
BETTY.
Een fnaphaan, Milady?
AMALIA.
O gij doof fchcpfel! men moet waarlijk al een heel
vrolijk humeur hebben, om aan uwe zijde door het
leven heen te fJenteren; of' u flechts achter na te
Jaatcn ileepen.
BETTY.
Een fleep! MiladxPdieis immers languit de mode.
A M A L I A , na gelagchen te hebben , zegt zij, cenigzins
fchreeuwende.
Ik vroeg, waarom gij daar in den hoek ftaat, en
in u zelve pruttelt?
BETTY.
Ik maakte mijne aanmerkingen over het geen gij
zeider.
A M A L 1 A.
En die zijn ? laat hooren !
BETTY.
Voor eerst kwam het mij voor als of ik 'cr niet
veel van verftond.
4 M . U A , lagehmae.
r Het cerile is reeds zo fraai, dat ik het tweede
niet hooren wil — 't was een lied, dat de genoe­
gens mijner vrijheid uitdrukte, en mij te gelijk
A 2 waar.

4 D E P A P E G A A I ,
waarfchouvvde, het net niet weder zo fchielijk over
het hoofd te laaten werpen.
BETT Y , fnopachtig.
Ach, waarom juist een net, Milady? maak 'er
tcnroozenkleuden band van, en het ding krijgt een
geheel ander aanzien.
AMALIA.
Ha! nu heb ik uw geliefdst gefprek op het tapijt
gebragt!
BETTY.
Daar gij eenen ouden knorrepot van een man
had, die de genoegens des levens niet meer genie-
een kon, en ze ook u misgunde, wijt gij nu
iet aan het huwelijk, waarvan de man alleen de
fchuld draagt; beproef het Hechts , Milady ! Milord
liedfbit was een oud man, neem een jongen: Mi-
lord Bcdfo.'t was immer knorrig, neem 'er een, die
immer vrolijk is ; bij voorbeeld den Baron WesteT-
land : (zij wijst op het huis aan de andere zijde.)
AM U I A
ja dat dacht ik wel! die (laat zeer in uw gunst:
een paarmaal uwe bevalligheden gevleid , en een
handvol geld in uw beurs geflopt, dit heeft eene
bijzondere uitwerking gedaan.
BETTY.
Uitwerking moet het ook doen ; hierin hebt gij
zeer

T O O N E E L S P E L . S
zeer gelijk: Milady! hij is een bevallig, rijk en
voornaam jong Heer.
AMALIA.
Zulks is mij om 't even.
BETTY.
Met het beste hart van de wereld!
AMALIA.
Dit zou eerder in aanmerking komen.
BETTY.
Hij heeft in 't geheel geen naastbeftaanden,
uitgezonderd een' ouden oom , die Gouverneur,
de Hemel weet, op welk een Antülisch eiland, is, een
fchatrijk man; als die fterft, erft de jonge Heer
nog een paar tonnen gouds.
AMALIA.
Altoos goud! heb ik dan geen geld genoeg? of
wil ik meteen' geldzak trouwen?
BETTY.
O trouwen kunt gij hem gerust; hij is op verre
na geen grootfpreeker : ook ken ik zijn' kamer­
dienaar, den Heer Hendrik Fliederbosch; een recht
aartig hupseh mensen, zo braaf, zo wèl gemaakt,
omtrent dertig jaaren oud, en nog ongetrouwd;
die zeide mij
AMALIA.
Wat ik niet weeten wil! Om te trouwen, moet
men minnen; om te minnen, moet men iemand
A 3
h 0 ü
£-

6 D E P A P E G A A I ,
hoogachten. O.' Hymen is een gebreklijkc knaap,
wanneer hij niet links en rechts op achting en lief­
de fïeunt.
BETTY, ter zijde.
Dat verfla ik in 't geheel nier.
AMALIA.
En van beiden heeft de jonge Heer nog geen
vonkjen in mij verwekt; hij is een zeer dagclijkscli
maakfel , een roman , dien men in een half uur
doorbladert.
BETTY.
Roman hier, roman daar ! een rechte roman
moet tog met een huwelijk eindigen.
A M A L I A .
Hij bevalt mij, en is een aartige pop; maar wie
wil immer fpeelen?
BETTY.
Spoelen? dir zeggen zijne vijanden; hij is geen
fpeeler; dat hij tot tijdverdrijf nu en dan....
AMALIA.
Ik twijfel ook nog zeer aan de goedheid van zijn
hart.
Ik in 't geheel niet!
BETTY.
AMALIA.
Neen, neen! Goudene vrijheid, nimmer zal
ik

T O O N E E L S P E L . 7
ik u vervvisfclen, zo waare verdienften mij de ban­
den niet reiken.
BETTY.
De huwelijken worden in den hemel gefloten.
AMALIA.
Juist daarom zou ik u raaden, u daarmede niet
te bemoejen.
BETTY.
Maar zo gij niet trouwen wilt, waarom dan zo
lang hier gebleven ?
A M A L I A .
Denkt gij dat ik hier op het trouwen uitga,
zo als onze zuidzeevaarders op ontdekkingen ? Ik
blijf' hier — ik weet het zelve niet recht om
dat ik 'er te wél ben om verder te reizen, en om
dat ik mij verheug, hier te kunnen blijven zonder
iemand rekenfehap daarvan te moeten geeven.
BETTY, levendig.
Ach; daar zie ik den Heer Fliederbosch ko­
men.
AMALIA, glimplagchendt.
En een, ach 1 vliegt hem te gemoet.
BEUÏ,
O! in alle eer, Milady 1
A4 TWKK.

8 D E P A P E G A A I ,
TWEEDE T O O N E E L.
De vnorigen, H E N D R I K : hij draagt aan zijrt
arm een gioote korf, die met een witten doek
bedekt is.
H E N D R I K ; hij groet in 't voorbijgaan, en wil
het huis aan de andere zijde intreeden.
B E T T Y ,
"V^aarheen, HeTte lieer Fliederbosch?
H E N D R I K .
Naar huis, gelijk gij ziet. Ik heb haast,
Haast u langzaam!
BE T T Y.
H E N D R I K , ter zijde.
Dat is; blijf nog wat hier, om u te verveelen.
B E T T Y , klimt van het baken af en gaat naar
hem toe.
Wat zweet gij! dat heeft u van daag zuur ge­
vallen !
H E N D P . I K.
Ja in zuure appelen moet men ook bijten.
B E I T Y.
Het weder is geweldig benaauwend.
Red:; drukkend.
H E N D R I K , zinfpeeknde op Betty.
EK T-

T Q O N E E L S F E L . g
BET TY.
Wij zullen van daag nog onweer krijgen; de
haanen kraajen.
HE N D RIK.
Ja; en de ganzen fhateren te veel.
BETT Y.
Wat hebt gij daar in uw' korf?
HENDRIK.
Het een en ander voor mijn' Heer. De korf is
ten uwen dienst.
BETTY.
Wonderlijk mensen', dat weet ik immers wel,
dat gij in den dienst van uw' Heer zijt. Laat toch eens
Z :
en ! (Zij ligt den doek een weinig op: Hendrik poogt
denzelven neder te houden; terwijl BETTÏ een citroen
vit den korf krijgt.) Ei! fchoone groote citroenen.
Wat Zal uw Heer daarmede doen ?
Limonade maaken.
HENDRIK. •
BETTY, zoekt verder, en vindt een met harst toe­
gemaakte flesch, waaraan een kaart;en gebon­
den is: op hetzelve, leest zij ;
Arak -— Dat ziet 'er bijna uit, als of gij punch
maaken wildet? zou het waar zijn wat de men­
tenen van uw' Heer zeggen ? f
AS «E»'

io D E P A P E G A A I ,
HENDRIK.
Wat zeggen de menfehen dan?
BETTY.
Dat hij een weinig aan den drank is.
HENDRIK.
Een weinig? ei; waarnn niet in 't geheel? —
Den Arak branden wij in de nachtlamp. Mijn-
Heer kan de reuk van de boomolij niet verdraagen.
BETTY-
Zo, zo. (Z7 haait een andere fltsch uit den korf,
waarop zij leest-) Champagne! ei! brandt gij dia
ook in de nachtlamp ?
HENDRIK.
Daar drinkt Mijnheer fomwijlen een glas van,
om zig des nachts onder het ftudeeren uit den
flaap te houden.
BETTY, zij vindt een pak kaarten.
Ei, kaarten! zou het waar zijn, wat de men.
fchen zeggen?
HENDRIK.
Wat zeggen de menfehen dan?
BETTY.
Dat uw Heer een fpeeler is.
Gekheid!
HE N D RIK.
BETTY.
Wat doet gij dan met de kaarten?
MSN»

T O O N E E L S P E L. n
HENDRI K.
Wij maaken 'er loutjcns van voor den muziek,
meester.
In zulk een menigte'
BETTY.
HENDRIK.
De overigen gebruiken wij voor vifitekaartjens.
BETTY.
Ja zo!
HENDRIK, zeer wellevend en met veile compli­
menten, echter wat zacbt.
Nu, doove domme babbeltoot.' heb ik u toch een'
logen op den mouw gefpeld.
BETTY, denkende dat Hendrik haar een fraai com­
O gij zijt al te goed!
pliment maakt.
HENDRIK, als vooren.
Dat u de drommel haal', nieuwsgierige aap.
B E T T Y , vriendlijk neigende.
Uw gehoorzaame dienaaresfc.
HENDRIK, bij zig zeiven, terwijl hij in huis gaat.
ik moet mijn Heer een' wenk geeven, dat zijne
fchoone zichtbaar is.
B E T T Y , tegen Amalia.
Die Heer Fliederbosch is tog een recht innee-
mendmensch, altoos wees hij iet aartigs te zeggen.
A M A •

ia D E P A P E G A A I ,
AMALIA,
Ja; zo gij die aartige dingen maar recht hooren
kost.
D E R D E T O O N E E L.
LODEWIJK, AMALIA, BETTY.
LODEWIJK, voor het vengfier aan de over zijde.
Ooeden avond, Milady!
AMALIA.
Goeden avond, Mijnheer Baron!
LODEWIJK.
Gij zijt buiten gekomen, om frisfehc lucht te
feheppen ?
AMALIA.
Frisch is de lucht juist niet. Gints fchijnt een
onweder optekomen.
L O DE WIJ K.
De godin der liefde heeft niets te vreezen van
baars vaders blikfemftraalen.
AMALIA.
Een goed geweeten is de beste afleider.
LODEWIJK.
Beneemt echter de inwendige angst des harren
niet: een gewond hart trekt den blik (cm naar zig,
trots ijzer en ftaal: ik zal onder uwe vleugelen
een

T O O N E E L S P E L . 13
een fchuilplaats komen zoeken. (Hij fluit liet
vengfter zonder antwoord aftewachen.~)
A M A L I A .
Maak mij de mensch toch tot geen klokhen: het
duifjcn moge dat onnozel kuikentjen onder haare
vleugelen neemen , ik bedank 'er zeer voor. (Zij
vertrekt.')
BETTY.
De Hemel weet welk een mengelmoes de verlief­
den tegen elkander al uitflaarï, van klokhennen^
en kuikentjensj van donder en onweder, en blik-
fem en harten. (Zij neemt de ledige kooi op en wil
vertrekken.)
V I E R D E T O O N E E L.
BETTY, LODEWIJK, HENDRIK.
L 0 D E W ij K , haar toeroepende.
"Vfy aar is Milady ?
Zij ging in huis.
B 1$ T T Y.
L O D E W IJ K.
]uist als ik kom! 'er zal hier dan niet zeer
veel voor mij opzitten, merk ik wel.
BET rY.
Opzitten ! o ja: 't heeft eerst zeven uuren
gefiagen , en zij gaat nimmer voor middernacht naar
bed;

14 D E P A P E G A A I ,
bed; maar, wat zal ik zeggen; zij heeft fomtijdl
grillen,
LODEWIJK.
Wat doet gij met die ledige kooi ? wilt .gij 'er
harten in opfluiten?
BETTY.
Zij heeft een papegaai gekocht, en hem na een
half uur weder laa.cn vliegen.
V IJ I D E T O O N E E L.
LODEWIJK, HE ND li IK.
LODEWIJK, zig op de bank nederwerpende.
Die vrouw heeft wonderlijke grillen : ik zie
wel, langs den gewoonen weg zal ik haar geen
meester worden.
HENDRIK. .
Met verlof, Mijnheer Baron! wat noemt gij
den gewoonen weg, om zig van een vrouw meester
te maaken ?
LODEWIJK.
Wat? die groote ruime weg van ijdelheid, van zucht
om te bchaagen, op welken zij allen wandelen.
HENDRIK.
Ware het wel kwaad dat gij den zijweg des
lederen gevoels eens infloegt?
LO-

O O N E E L S P E L .
LODEWIJ K.
Die is reeds met gras bewasfen en in het ge­
heel niet meer begaanbaar, federt de hekell'ehiij-
vers 'er ftrohalmen op geplant hebben.
HENDRIK.
Zo moet ik u rasden, Mijnheer , ter zijde met ge­
weld een nieuw pad te maaken ; want op den
groeten weg van het borgen zal men in 't kort
voor ons den flagtboom hiaten vallen.
Hoe zo?
LODEWIJK.
HENDRIK.
Wc!, de heeren kooplieden fpreeken zekerlijk
Weinig, en febrijven veel: echter hoort men nog al
hier en daar fomwijlen een woord van wisfel , van
prompte betaaling, van arrest z'j zijn on­
barmhartige menfehen : niet eens de noodigfte dage-
lijklche behoeften , Champagne noch Bourgogne
willen z'j meer laaten volgen. Ik heb goed Zeg­
gen": Mijnheer drinkt niet anders; hij kan geen
water in den mond verdraagen : zij lagchen mi/
Uit, en zeggen: ik meest de fletch onder den drop
zetten, als het eens Champagne regent.
L O D E W Y K.
Die menfehen weeten met geene Edellieden cm-
tegaan.
HEM-

i6 D E P A P E G A A I ,
HENDRIK.
En zijn zo ongeloovig, en mompelen van Zelf.
gefmeedde vrijheers-diplomas. De naam van Wes-
terland is onder de kooplieden al te bekend. Uws
vaders weleer zo uitgeftrekte handel....
L O D E W IJ K.
Dat zij praaten, wat zij willen; ik heb mij ru
flechts tot Baron gemaakt; er was eens een Kei­
zer, die zig zei ven de kroon opzette.
HENDRIK.
En wij voeren de kroon flechts in het cachet.
Evenwel was het vrij beter dat gij eenen anderen
naam haddet aangenomen;bij voorbeeld. Baron West-
wind! dat klinkt zo warm, zo verkwikkend, zo
vruchtbaar: of wat verhevens, als Adelaarsveld ,
Cederenberg , Leeuwenkop, Zonne - fterren , dit
klinkt prachtig!
Gij zijt een zot,
LODEWIJK.
HENDRIK.
Neen, neen, op den naam komt het in de
wereld zeer veel aan: ga flechts bij u zeiven
eens na, wanneer gij een' vreemden naam hoort,
of gij 'er niet aanftonds een zeker gevolg uit trekc,
en of gij u, bij voorbeeld, een meisjen wel als fehoon
zoudt voordellen, dieBregetta Modder of Sibille AU
fetn heette?
LO-

T O O N E E L S P E L. 17
LODEWIJK.
Houd op met die grillen! gij hebt mij daar iets
in den kop gebrigt. Jk lagch met het oordeel
der waere.d ; het is mij om het even, of men mij
voor ecnen honderdjaangen, dan voor ecnen Baron
van drie dagen houdc; maar de Lady kan het ge­
waar worden 'er zijn overal dienstvaardige
lieden.
11 EN DRIK.
Ach! de dienstvaardige lieden zouden ons zo
veel niet fchaden, zo maar uw oude papa niet
hier ware!
Wat?
L 0 D E w ij K.
HENDRIK.
Hij is reeds tweemaal aan de deur geweest.
Ik heb hem telkens laaten kloppen , en door het
ileutclgat toegeroepen.- mijn Heer is uit de flad;
want hij zag 'er niet naar uit, om ons geld te
brengen.
LODEWIJK.
Welk een booze geest mag hem in deeze ftad
gevoerd hebben?
HENDRIK.
Waarfchijnlijk die der armoede. Hij heeft een
ongelukkig eerlijk bankroet gemaakt, verftaat niet
ter rechter tijd te fterven, heeft vermoedelijk ge-
B noord *

jt D E P A P E G A A I ,
hoord, dat wij door onze industrie (hij maakt eau
beweging van kaarten te mengen) iets overgelegd heb.
ben, e:i bezoekt nu het lieve Loodjen , dat altoos
zijn liefde zoontjen was, om in zijne armen te
ftcrvcn. Mais helasl hij koomt hier ook te laat: s»
gewonnen, zo verteerd.
L O D E W IJ K.
Moed, moed, lieve Hendrik! Het geluk zal ons
niet altijd den rug toekeeren. De guinies der Engel-
fche Dame, en de dukaaten onzer gasten gij
hebt, hoop ik, die beiden vreemden wel ver-
zogt?
HENDRIK.
Dit fpreekt van zelfs: zij hebben het aangenoo-
men en zuilen koomen. Maar aan de guinies
der Engelfche Dame twijfel ik nog zeer. •
LOD E WIJK.
Helaas', ik ook; nu wie weet welk een fchat
de volgende nagt in haaren fchoot verbergt.
HENDRIK.
Als wij hem maar geligt hadden.
LOD E w ij K.
Intusfchen is het noodzaaklijk dat gij alle ca
gangen mijnes vaders naauwkcurig nafpoort, en alle
onheilen zo veel mooglijk afweert. Altans moet
volftrekt niemand weeten, dat mijn vader een bede­
laar is. Heb ik eerst die twee vreemden eens ge­
plukt,

T O O A T
E E L S P E L. 1$
pinkt, dan geef ik den ouden 'er een gedeelte
van; want als hjj waarlijk zo arm is, moet ik
toch iets voor hem doen. Meent gij dit ook niet ?
waar is zijn verblijf?
HENSRIB:, haalt de [chouders op.
In een c'cndig kroegjen in de voorftad. (Het don­
dert van verre.)
LOD EW1JK.
Het onweder koomt op.
IUNDRIK, omziende.
Ginds over de zee hangt eene zwaare bui .
m a a r wat d/ommel! zie ik wel ? -
wanneer ik mij niet bedrieg, Heer Baron, zo
is de man , dio daar van de brug afkoomt,
uw vader
LODEWIJK.
Mijn vader? ja waarlijk! zou hij herwaards kol­
men ? 0:n 's hemels wil, zoek hem ergens anders
onder het dak te brengen. Eer ik hem fprcek,
moet -ik eerst hebben .. gij verftaat mij ? Voor het
tegenwoordige wil ik hem niet zien. Dat ware een
dubbel onweaer. (Hij gaat in zijn huis )
Z E S D E T O O N E E L.
HENDRIK, alleen.
Ergens anders onder het dak brengen! ja waar
dan? het is toch zeer gemaklijk, wanneer men tot
B a alle

20 D E P A P E G A A I ,
alle lastposten zijne lieden heeft. Daar gaat hij
heen, drinkt een glas punch, en ik mag toezien,
hoe ik hest den ouden affcheep. Wat zal ik
hem zeggen ? mijn Heer is uitgegaan dan
wagt hij, tot hij te huis koomt. Mijn Heer is uit
de ftad — daar mede heb ik hem al eens wegge-
krcegcn. Mijn Heer is ziek ja; nu meet hij
eens ziek wezen. Wel ingezien, is het ook geen
leugen; want hem ontbreekt de nervw rerum geren-
dantm, her welk, overgezet zijnde, zoveel te zeg­
gen is, a's de zenuuwkoorts.
Het dondert van tijd tot tijd en van verre.
Z E V E N D E T O O N E E L.
De oude R I C I I A R D W E S T E R L A N D ,
H E N D R[K.
R I C H A R D , langzaam naderende.
Mijn vriend! is mijn Heer Westerland te huis?
H E N D R I K .
Mijn Heer Westerland? dien ken ik niet.
Wie woont bier dan'
R I C H A R D .
H E N D R I K .
De Baron van Westerland.

T O O N E' E L S P E L. ai
RICHARD.
Nu ja; Baron! in 's Hemels naam. Is hij te
huis ?
HENDRIK.
RICHARD, terwijl hij in huis gaan wil.
Op de eerfte verdieping?
HENDRIK.
Hou , hou , goede vriend. M ;
jn Heer is niet te
fpreeken.
RICHARD.
Niet te fpreeken! Ik ben zijn vader.
Gij zijn vader ?
HENDRIK.
RICIARD, hem fcherp in de oogen-ziende.
jr n - en • gij zijt Hendrik.
HENDRIK, eenigzins verlegen.
Hendrik Vlicdcrbosch om u te dienen.
RICHARD.
Gij Zijt dan die Hendrik, die, toen ik nog in
eencn bloeijCndén ftaat leefde, als jongen, aan
mijn deur bedelde; ik nam u halfbevroren in. Heb
ik een Gang in mijnen boezem gekoesterd?
H E N D KIK, zich feilende, als of bij hem allengs-
kens leert kennen.
Ach! g ;
j zijt mooglijk zelf de Heer Richard
Westerland.
RICHARD.
Die ben ik, Hei d.ik! eens bragt ik ubij mijnen
B 3 zoon

22 D E P A P E G A A I ,
zoon, en'iet u met hem opvoeden; breng gij mij
nu ook bij mijnen zoon.
HENDRIK.
Dit zou ik gaarne doen maar hij is ziek —•
hij heeft uitdrukiijk verboden... •
RI C II A R D.
Is hij ziek? wie zal hem beter oppasfen, dan zijn
vader ? breng mij bij hem!
Ik durf niet.
HENDRIK.
RICHARD.
Gij durft niet? Wist Lodewijk dat zijn vader
koomen zou? mooglijk weet hij het; maar
ik wil hoopen, dat hij het niet weet.
HENDRI K.
En al wist hij het; is het heden de dag van de
fcheiding z'jner z'ekte; hij moet zich voor gemoeds­
bewegingen wagten. De plorslijke vreugd van u
weder te zién, kon hem het leven kosten.
RICHARD.
Hemel! zo heb ik oude man met angst en ge­
vaar een weg van zeventig mijlen vergeefs afgelegd!
waar zal ik troost en hulp zoeken; wanneer mij.
ne kinderen hunne deur voor mij fluiten ?
HENDRIK.
Zo is het niet gemeend, oude Heer! op een an­
deren tijd wanneer zj'ne krachten het toelaaten. (een
der gasten gaat htt buis in,)
RI,

T O O N E E L S P E L . 23
RICH AR D.
Wie is dat, die daar ingaat?
HENDRIK-
Dat is de doktor. QEr gaat nog een ander in.)
RICH A RD.
En wie is die ? HENDRIK.
De apotheker.
RICHARD.
Wee u, Hendrik, zo gij mij beliegt! reeds ze-
dert drie dagen zit ik tusfehen deeze muuren. Mij­
ne armoede ls verteerd.
Des te flimmer l
HENDRIK, ter zijde.
RICHARD.
De fchipper, die mij over het Baltisch meir voer­
de, vordert betaling.
Des te erger !
HENDRIK, ter zijde.
RICHARD.
Ik bewoon eenelendig vertrekje!) in dc voorflad,
en zal welhaast op de ftraat vernagten moeten.
HENDRIK, ter zijde.
Een ruime herberg.
RICHARD.
Wee u , Hendrik, zo gij mij beliegt! gij zult
eenen grijsaart als uwen aanklaager voor 's Hemels
richterftocl zenden.
B 4

24 D E P A P E G A A I ,
HENDRIK.
Ei klaag uwen zoon aan ! ik heb hem immers
niet krank gemaakt '
RICH AR D.
Zo beloont Lodcvvijk mijne teerhartige vader­
liefde! Heeft hij vergecten, dat ik om zijnentwil
niet zelden zijnen ouderen broeder mishandelde?
dat hij het is, om wiens wil mijn goede George
zich vrijwillig naar Amerika verbond? Ik liet hem
vertrekken Waarfchijnlijk vertrok bij in
elendel O ik zal hem opzoeken! — George!
George! Ik koom tot u naar Amerika.
HENDRIK.
Is zulks u ernst, mijn Heer Westerland! 'er lig­
gen twee fcheepen zeilvaardig , het eene naar Vir-
ginien; het andere naar Penfylvanien. Mijn Heer
zal gaarne een plaats voor u in de kajuit betaalen.
RICHARD.
Monster! een plaats in de hel hebt gij aan, mij
verdiend!
Het donjërt Jlerker.
H E N D ü i K , een weinig verfchrikt.
Het onweder koomt nader het begint
reeds donker te worden ftraks zal het ftor-
rnen en regenen: weet gij wat, oude Heer, ginds
ziet gij eene vi fcliers - hut, wanneer gij daar tot
morgen blijven kondet!---
Rl-

T O O N E E L S P E L . 25
E IC II A R D.
Hendrik! Hendrik! hier onder den vrijen hemel,
in ftorm en onwedcr wilt gij mij, arme oude man!
Iaaten Haan ?
II F, N r-, RIK,
De Hemel bewaar mij? ik wijs u immers die gindfehe
hut, waar gij tot morgen blijven kunt: volg nfjnen
raad. Intusfchen word uw zoon mfsfehien beter,
en dan breng ik u bij hem. {Hij gaat in huis en
fluit de deur toe.)
AG T S T E T O O N E E L.
RiciiAF.D W E S T E R L A N D alleen; hij floot eeni-
ge oogenblikken in eene peinzende houding.
Ontwaak, oude man, Uit dcezen verlchriklijken
droom! fpreek hem niet uit, den vloek, die op
uwe lippen zweeft. Hij was immers mijn zoon,
niet flechts een huurling met eene gemeene ziel,
die, wanneer hij aich zat gegeten heeft, opftaat,
en niet eens zegt: ik dank u. Neen, mijn zoon
weetniet dat ik hier ben. Hij is krank! {zine
handen naar de ven/Iers om hoog ftrekkende) de Hemel
geeve hem eene zagte rust! Ik zal morgen weder
koomen. QWj doet eenige fchreden.) Maar waar ga
ik heen? in gindfehe hut, zonder geld? men zal
mij wegzenden. De verre weg, en dit gefprek
JJ 5 heb-

26 D E P A P E G A A I ,
hebben mijne krachten verteerd — het onweder
koomt allengskens nader tot aan mijne woo­
ning kan ik het niet uithouden. En al kon ik
het tot in de voorftad brengen! beloofde ik niet
bij mijne wederkomst mijne fchuld te betalen? zal
men mij in huis neemen, als ik met ledige handen
koom ? Och, goede Hemel! hebt gij niet éénen
biikfem voor mij ? ik heb genoeg geleefd !
NEGENDE T O O N E E L.
R I C H A R D , E E N O U D E V I S S C H E R .
D E V I S S C H E R , treedt uit zijne hut en ziet naar
het onweder.
Dat zal een zwaar weder worden. De zee
ftaat verfchriklijK hol. Goed, dat ik mijn boot aan
land gebragt heb. 't Is beter bewaard , dan beklaagd.
Het ziet 'er uit, als of het van nagt afgrijslijk zal
flormcn en regenen. De Hemel hclpe eiken braaven
zeeman, die thans op de woedende zee zwalkt.' de
arme duivel, die van agtermiddag cp deeze hoog­
te kruiste, en door tegenwind niet in zee konde
loopen, zal het regt hard te verantwoorden heb­
ben. De Hemel zij hem genadig! (.hij wil weder in
zijne hut gaan.
KI-

T O O N E E L S P E L . 27
RICH ARD. Zttgl. diep.
DE VISSCHER, lioort het, en blijft ftaan.
Wie zugc daar zo ? Hoe 1 is 'er iemand in nood ?
RIC HARD.
Ach, goede grijsaart, ik kan niet verder', de
nagt en het onweder hebben mij hier overvallen.
Wie zijt gij dan ?
DE VISSCHER.
RICHARD.
Een vreemdeling, wel eer een Koopman inBee-
men, gelukkig en gegoed. Rampen en valfehe
vrienden hebben mij arm gemaakt.
DE VISSCHER.
Een Breemer? Breemen is ver van hier.
RICHARD.
Niet zo wijd voor hem, wicn clende door de
waereld drijft.
DE VtSSCH ER.
Wat voerde u herwaards?
RICHARD.
De ecnige vriend, die m'j niet verhaten had : de
hoop Ik had twee zoonea: de oudfte, een eerlijke
jongen, wiens braaiheid de verblinde vader niet naar
waardij beloonde, ging twaalf jaa/en geleden naar
Amerika. Dejongfle, mijn lieveling, was deel­
genoot m'jner gunftige omftandigheden. Toen ech-
ter het gebrek in mijne wooning zijnen ze el ves­
tigde, verliet hij mij, en ging de wijde waereld in.
DE

28 D E P A P E G A A I ,
Dat was Hecht.
DE VISSCHER.
F IC H A R D.
Vijf jaaren bragr ik in elende alleen door. Na lang
zoeken en uitvorfchen',verneem ik eindelijk , dat bij,
ik weet niet hoe , een glinsterend fortuin gemaakf
nebbe en in decze ftad woone. Deeze tijding
lokte mij uit.
DE VISSCHER.
Hebt gij uwen zoon gevonden?
Nog niet.
RICHARD.
DE VISSCHER.
Nu in dit weder zult gij hem ook niet zoeken,
Koom in, en blijf bij mij, tot het onweder voor­
bij zij.
RICHARD.
]k neem het met dank aan.
DE VISSCHER, naar de zijde der hutte.
Roosj en!
Een vrouwlijke Jlem van binnen.
Vader!
DE VISSCHER.
Zet den ketel op het vuur, en hang den visch over,
(Zij gaan in de hut: men hoort ferm en onweder.)
T I E N D E T O O N E E L.
G E O R G E , xuRY, draagt op de hand een papegaai.
Beide blootshoofds, met natte hairen en jlordige kleeren.
GEORGE, de handen wringend:,
jolles verlooren; ö Hemel! x u-

T O O N E E L S P E L . 29
XURY.
Hou moed, beste Heer! Ik heb u altoos hooren zeggen,
leven en eer alleen kan niemand wedergeeven; maar
al het overige kan men herwinnen.'
GEORGE.
Ach, Xury! deeze heerlijke grondbeginzels zïjn
gecne vrienden in nood. Zij verzeilen ons in ge­
lukkige dagen, maar vlieden weg, wanneer wij
hunne huip noodig hebben.
XURY.
Daar voor hebt gij mij, goede heer, dat ik hen
vasthoude, wanneer z^j u ontfl'ppm willen.
Zie! het leven hebben wij gered, en onze eer,
denk ik, ook!
GEORGE.
Dit is echter ook alles,
XURY.
Ei toch niet, gij hebt den papegaai vergeten.
GEORGE.
Dat arme dier zal ook met ons verhongeren!
XURY, den vogel lief hozende.
Jaco zal niet hongeren, zo lang Xury nog éeii
fl.uk broods heeft.
Heeft Xury dat ?
GEORGE, bitter.
XURY, in zijn zik voelende en lagcliende.
Neen waarlijk! ik heb vergeeten be r
chu't in mijn
zak te fteeken. Domme Xury! anders heb ik al­
toos alle mijne zakken vol. Hou! daar vinde ik
toch

^0 D E P A P E G A A I ,
toch iets, een klein flesjen, dit nam ik, toen ons
fchip tegen de klippen ftict met de eene hand, en
onzen papegaai met de andere. 'Er is echter niet
veel meer in: drink , goede Heer !
GEORGR.
Zo het gift zij; geef dan hier!
XURY.
Gift? — Foei! Toen men mij in Afrika
bij u bragt, en ik geene andere goden kende, dan
mijn Fetifchjen, toen leerde gij mij den waaren
Schepper kennen, cn zeide altoos: hij ware een fChild
in nood.
GEORGE, aangedaan.
Xury! 0nj fluit hem in zijne armen,) ik ben niet
arm ; ik heb eenen vriend gered!
XURY.
En hebt ecnen vader ; die is Opperheer! niet
waar, goede Heer?
GEORGE,
Hemel! Decze voortreflijke ziel heb ik u gebragt.
XURY.
Thans is het nagt; eens zal het wel weder dag
worden ! Hebt gij dan in het geheel niets gered ?
uw beurs ? uwe papieren ?
GEORGE.
Niets; hoegenaamd, niets.
XURY, huiverende van de koude.
Ha, het is koud en nat! Zijt gij ook niet koud,
arme Jako? GE-

T O O N E E L S P E L , 3t
GEORGE.
Goede Xury! zult gij het mij vergeeven, dat, ik
u tot deelgenoot mijner rampen maakte?
XURY.
Neen, mijn Heer! zo moet gij niet fpreeken. Ie­
mand op zulk eene wijs aan weldaadon erinneren,
is niet beter, dan hem dezelvcn verwijten. Zonder
u , ware ik tans levendig begraven in de Spaan-
fche geldgroeven, of befproeide met mijn zweet
eene Engelfche ftikerplantagïe. Goede Heer! de
opgezwollen kring, dien mij eens mijne ketenen druk­
ten, en welken ik lang om handen en voeten droeg,
is van tijd tot tijd verdweenen; meent gij , dat
mijne dankbaarheid insgelijks verdwijnen zal ? meent
gij , dat, wijl ik geene ketenen meer draag, ik ook
met u geene ongelukken meer draagen wil? Ik ben
p-ezond en fterk; zo lang ik mijne armen roeren
kan, zal het u nimmer aan brood ontbreeken. Ver­
geef mij, dat Xury zo dwaas was om over koude te
klaagen. Duid zulks niet ten kwaade; ik wilde u
flechts doen opmerken, dat het tijd was, inkoomen
te zoeken, cn onze kleederen te dróogen.
GEORGE.
Wie zal in . het holle des nagts ons fchïpbreuke-
lingen inneemen, die niets gered hebben', dan eenen
papegaai — en het medelijden met geene baare
munt koopen kunnen ?
x v-

3~ D,E P A P E G A A I ,
'XURY.
Zo? is men hier te lande gewoon het medelijden
te betaalen? 6 Lieve Heer! trek dan met mij te
rug naar Africa, naar onze wildernisfen; ik zal u bij
mijnen ouden vader brengen, hij zal u zijne biezen
legerftede inruimen, hij zal onze vocen wasfen en
zalven , zijnen boog van den wand neemen, tusfehen
de klipp n omzwerven, en u een Huk wild fchieten.
GEORGE.
Zwijg ffil, Xury! m'jn hart reikhalsde naar het
land, waarin wij zijn; het is mijn vaderland! arm
en elendig werd ik 'er uit verftooten, arm en elen-
dig keere ik in hetzelve weder.
XURY, het huis aan de linkerzijde beziende.
ïn dit groote feboone huis moet zekerlijk een rijk
man woonen. Daar brandt nog licht zie ik, en
het fchijnt mij toe , als of ik glazen hoorde klinken.
Laat ons 'er aankloppen, lieve Heer! die rijke man
zal zich verheugen, op het onverwagtst in het mid­
den des tïagts eene weldaad te kunnen doen.
Denkt gij dit ?
G E o R G E.
XURY.
Wel zekerlijk; waar voor is hij anders rijk?
GEORGE.
Zo klop aan; en leer door ondervinding, het geene
ik mij fchaam u te leeren.
XURY, klopt aan.
He! holla! doe open! ELF-

T O Ö N E E L S P E L . 33
ELFDE T O O N E E L.
DE VOOIIICEN, HENDRIK.
HENDRIK, aan het venfter.
Wie , drommel! maakt daar zulk een geweld?
xuu v.
Doe open ! doe open ! hier zijn gasten.
HENDRIK.
De verzogte gasten zijn reeds lang daar; de onver-
zogte kunnen voor de deur blijven. (Hij Jlaat het
venfter toe.)
XURY.
De kaerel weet niet, dat wij arme fchipbrcukün»
gen zijn; hij zal wel anders fpreeken, als hij zulks
hoort. (Hij klopt op nieuws.) Hei daar ! Hollal
HENDRIK, aan het venfter.
Al weder? Zijt gij nachtwagts!
XURY.
Wij zijn arme ongelukkigen, die fchipbreük gele­
den hebben, met natte kleêren, en leêge maagen.
HENDRIK.
Zo wilde ik dat gij in den afgrond der zee laagt!
(Hij fmijt het venfter toe.)
Ontmenschte fchurk!
Bied hem geld!
XURY.
OXOKOI.
C X»RY.

34 D E P A P E G A A I ,
XURY.
Wij hebben het immers niet.
GEORGE.
Slechts om u te doen zien —
XURY.
Nu zo gij wilt. (Tegen Hendrik.) Hei! goede vriend?
wij verlangen uwcmoeite niet voor niots.
Wat zegt gij daar ?
HENDRIK.
XURY.
Doe open, wij willen u geld geeven.
HENDRIK»
Geld ? o! dan zijt gij overal welkoom. Ik ben oo-
genbliklijk bij u. (.Hij fluit het venfter weder toe.)
XURY.
Schurk! zo uw heer dit wist; hij liet u dood flaan.
GEORGE.
Goede zoon der natuur! gij zult nog uit menig
eenen zoeten droom worden opgewekt.
XURY.
Ei, laaten wij naar Jamaika terug keeren !
HENDRIK, met een' lantaarn.
Daar ben ik reeds. Wat kan ik hier verdienen?
Een godsloon.
Anders niet.
XURY.
HENDRIK.
XURY.

T O O N E E L S P E L * 35
XURY.
Hebt gij daar reeds een kapitaal van bij een?
HENDRIK.
Zulk een kapitaal brengt eenen flegten interest op.
XURY.
Nu! de Hemel vermeerdere het kapitaal met den
interest; en betaal het daar te famen.
HENDRIK.
Hebt gij mij geroepen, om mij zedelesfen voor
te prediken?
X U 3 Y.
Wij wilden u flechts zeggen, dat gij een fchurk
zijt. Kondt gij niet aanftonds, op het hooren dat
wij twee fchipbreukelingen waren , naar beneden koo-
men? Verkoopt gij uw medelijden voor geld, zo
fcheer u maar weder naar binnen ! met zulk een beest
zouden wij geen uur zelfs onder één dak willen zijn.
HENDRIK, hem r,iet het licht van
nabij beziende.
Gij,zwarte duivel! Ik laat ftraks een paar duchtige
kaere's koomen, en u murw flaan.
XURY, met den arm dreigend.
Ja! laat ze maar koomen, gij, witte fatan ! Het zal
mij regt aangenaam zijn t wanneer ik gelegenheid
vinde om de koude een weinig uit mijne leden te
bakfen.
GEORGE.
Goede vriend, wie woont cr in dit huis?
Ca BEN-

35 D E P A P E G A A I ,
HENDRIK.
De Baron van Westerland.
G E O B G E.
Lodewijk Westerland? Maajr Baron — is hij reed»
lang Baron?
HENDRIK.
Niet zo lang als noodig is om wijs te worden.
GEORGE.
Uw heer is alzo geen gebooren edelman?
HENDRIK.
Ik was er niet bij, toen hij gebooren werd: de
•delijke ftempel word in 's moeders lijf zeer onduide-
ijk uitgedrukt.
GEORGE.
Is dit land zijn vaderland?
HENDRIK.
Zijn vaderland is overal, waar oesters en Cham­
pagne te bekoomen zijn.
GEORGE, ter zijde.
Dit moet ik nader onderzoeken.
HENDRIK.
Maar ik vinde dat deeze tijd zeer ongefchikt tot
een faamenfpraak is. Gij zijt door en door nat, arme
drommels! nu ik wil u bewijzen, dat mij de punch
tot milddaadigheid aangezet heeft. Koomt in; wij
zullen den koetfier een goed woord geeven, dat hij
i een plaatsjen in zijn ffcal aanwijst!
GS*.

T Q Q N E E L S P E L . 37
GEORGE, ter zijde.
Ik in mijns broeders (lal! liever onder den vrijen
hemel derven, (.hard.) Ik dank 11, mijn vriend; ik heb
uwe hulp niet noodig.
HENDRIK.
Loopt dan naar den drommel ! waarom mij r!an ge­
plaagd, om af te koomen? Juist daar een van onzen
gasten het interesfantde quinzelevée gevouwen heeft.
XURY.
Om u te zeggen , dat gij een grof fchepfel zijt. Bij
mij te lande brengt men geen gasten in de dal. • Jvlen
geeft hun rijst te eeten, en een flok rum te drinken ,
en een bed zo goed als men het heeft: verdaat gij mij ?
HENDRIK.
Zo zijn de lieden bij u te lande zot. (Terwijl hij
heen gaat, en de deur fiuit.) Waar geen geld is, daar
is ook geen Duitfchcr. De dood is gekheid, en uwe
aanwijzing op het eeuwige leeven is reeds lang ver­
vallen munt.
TWAALFDE -TOONEEL.
XURY, GEORGE.
XURY.
Vervloekte hond ! Liever wil ik in de Afrikaanfche
wiidernisfen tiigers bevegten , of in de Nieuwe waereld
in het graf eener zilvergroeve afdijgen. Onder gind­
fehe omwandelende geraamten geeft het nog menfehen.
C 3 GE-

38. D E P A P E G A A I ,
GEORGE.
Wees bedaard, goede Xury! meet het befchaafde
land niet naar den maatftok uwer ruuwe deugden.
XURY.
Regt goed, Mijnheer. Ik bekommer mij weinig om
eenen üaapeloozen nagt onder den blooten hemel.
Maar vergun mij alleen iets té vraagen; wanneer gij
wist hoe uwe landslieden denken, waarom verliet
gij dan onze vreedzaame hutten? uwe bloeijende
Plantagiën? waarom verkogt gij alles, en waagde u
op het ftormend element, om naar een land te vaaren ,
waar men meer huizen, maar minder menfehen dan
bij' ons heeft?
G E O R G K.
Weet gij, wat het is! vaderland?
XURY, vergenoegd.
o Ja, de plaats, waar ik gebooren ben.
GEORGE.
Hoe is het u te moede, wanneer gij aan deezen
oord denkt.
xu R Y.
_ Ach ! het is reeds lang. lang, dat ik hem niet ge­
zien heb. Ik was" naauwlijks zes jaaren oud, toen een
Portugeesch fchipper mij kogt en naar Jamaika voerde,
maar altoos nog zou ik de plaats kunnen affchetfen,
waar de hut mijner ouderen ftond. (Verrukt enfehie.
lijk-) Zij was aan een beek, aan de rechterzijde een
heu-

J Q O N E E L S P E L . 39
heuvel, aan de linkerzijde een klein bosch. Op den
heuvel plagt mijne moeder te Hijgen , wanneer zij
mijnen vader fan de jagt terug wagtte. Ik hing mij
dan aan haar, huppelde mijnen vader tegemoet; hij
gaf mij een ftuk wild, dat ik hem nadroeg, mij in-
beeldende, dat mijn perfoon al zeer gewigtig zijn
moest. ( Zeer aangedaan.) Och ! vergeef mij, mijn­
heer! wanneer ik nog aan deeze hut denk. —
Begrijpt gij mij nu?
GEORGE.
XURY.
Hos vergenoegd en vrolijk ik di€ jaaren mijner
kindsheid doorbragt. —
GEORGE.
Vaderftad ! waar ik dat gelukkige van de jaaten der
jongelingfchap genoot! —
XURY.
Waar elke boom, elke plant met mij opwiesch! -
GEORGE.
Nu dunkt mij zou ik elke bedelaarfter fchilderen,
welke aan dien en dien hoek zat.
XURY.
Nog hoor ik het gezang der vogelen, en het ge­
ruisen, der beeke. —•
GEORGE.
.Nog bromt het geluid der klok van den nabij ftaaa-
den kerktooren in mijn ooten.

4o DE P A P E G A A I ,
XURY.
Nog dunkt mij, fta ik naast mijnen vader aan het
beekjen, en zie de visfchen fpartelen. —
GEORGE.
Nog huppel ik in gedachten om de tafel mijner
moeder, als zij koeken bakte.
XURY.
Vong ik een vischjen : o hoe vrolijk fprong ik op !
GEORGE-
Een ftuk koek in mijne hand, en alle mijne wen-
fchen waren bevredigd!
XURT.
Of ik in mijn leven nog wel ooit daar meer koomen
zal, waar die hut ftaat? mooglijk ftaat zij er nu niet
meer! of mijn vacter en moeder nog leeven ? zij
moeten al zeer oud zijn.
GEORGE.
En mijn vader! — ach ! — Iaaten wij hier van ftil
zwijgen, Xury! en liever nog eens ons best doen,
om onder het dak te koomen. Ik zie daar ginds nog
iicht branden. (Op de risfchershut wijzende.') Mis-
fchien neemt men ons daar wel in.
XURY.
Daar? — Mijnheer! dat huis is wat klein. Heeft
men ons de deer eenes rijken voor het hoofd ge-
fmeeten; hoe kunnen wij dan hopen onder het dak
eenes armen een fchuilplaats te zullen vinden ?
GE*

T O O N E E L S P E L . 41
GEORGE.
Weder den bal misgeflagen. De arme weet, wat
armoede is.
XURY.
Ja, maar hij heeft niets, en de rijke heeft.
GEORGE.
De arme deelt zijn niets mede, en geeft meer dan
de rijke heeft.
XURY.
Dit verfta ik niet.
GEORGE.
Goed; wij zullen zien, wie de menfehen beter
kent. QHij klopt aan de hut.')
DE VISSCHER, van binnen.
Wie daar?
GEORGE.
Een ongelukkige, die fchipbreuk geleden heeft.
Ik koom zo aanftonds.
Wat zegt gij nu?
DE VISSCHER.
GEORGE, tegen Xury.
XURY.
Ik zeg, dat hier te lande de verkeerde waereld is.
D E R T I E N D E T O O N E E L.
DE VISSCHER, DE VOOBIGEN.
DE VISSCHER, met eenen lantaarn.
w ie klopt er nog zo laat? of zo vroeg, wil ik
zeggen ?
C s xu-

4t DE PAPEGAAI;
XURY.
Vriend, hebt gij een plaatsjen voor twee menfehen
en een papegaai?
DE VISSCHER.
De hut is klein, maar wanneer gij met een klein
plaatsjen te vreden zijt, zo is zij groot genoeg.
XURY.
Maar wij hebben niets, waarmede wij het u ver­
gelden kunnen.
DE VISSCHER.
Echter wel eene aanwijzing op een godsloon^
XURY.
Dit is hier te land vervallen munt.
Maar daar niet!
DE VISSCHEK, net aandagt he-
melwaards ziende.
XURY, vrolijk aangedaan, ter zijde»
Mij dunkt: dit is mijnes vaders hut.
DE VISSCHER.
Ik zie dat gij door en door nat zijt. Gij zijt gewis
met het fchip verongelukt, dat hier den geheelen dag
voor de wal gedreven heeft.
GEORGE.
Ja, goede oude, wij ftieten tegen een klip; het
fchip wierd lek, raakte in weinig tijds vol water, en
zonk.
DE VISSCHER.
Ik heb het wel gedagt; deeze haven is allerbe-
zwaarlijkst in te vaaren. Maar zaagt gij dan die
aonnen niet?
• E-

TOOSEELSP&L. 43
GEORGE.
Men kon ze door het woeden der zee niet zien,
en al had men dit — de ilorm 1 . .
DE VISSCHER.
Zekerlijk het weder was al te erg; en het was niet
mooglijk een fchip te regeeren. Nu koomt in ! droogt
uwe kleederen, maar met het bed zal het wat moeilijk
vallen. Ik heb reeds een oud man in huis, die
is !ook bij mij door het booze weder binnen geraakt;
dien heeft mijne dochter haar bed ingeruimd:
hij ligt in haar vertrek. Mijn bed is tot uwen dienst;
maar gij, zwarte ! zult het met een bos ftroo voor lief
moeten neemen.
XURY.
' De wijze, waarop gij uw ftroo aanbiedt, maakt het
tot zwaanendons.
DE VISSCHEH.
De mensch doet niets vergeefs. Ik had ook eens
een zoon, die voor veele jaaren naar de Oost-Indien
, als matroos, voer. Hij heette Nicolaas
Röder. Zederd heb ik niets van hem gehoord.
Mooglijk rust hij reeds op den bodem derzee.Mooglijk
vang ik menigen visch, welke zich met zijn vleesch
gevoed heeft. Mooglijk ook niet. Men heeft voorbeelden
genoeg, dat een jong kaerel, na veele jaaren
te hebben rond gezworven, gelukkig en rijk is terug
gekeerd. Daarom hoop ik nog altoos; en zo lang mijne
vermolmde knokken nog zoo faamenhangen als mijn
oud

44 D E P A P E G A A I ,
oud gelapt net, denk ik: wie weet waar en van wie
mijn zoon Nikolaas thands weldaaden ontvangt! dit
wil ik vergelden, aan eiken ongelukkigen, dien ik
ontmoet. Koomc binnen !
XURY.
Aan dat fchoone groote huis heeft men ons afgewezen.
DE VISSCHER.
Dat geloof ik wel; wanneer gij een paar meisjens,
een paar fpelers, of een paar paerden geweest waart,
zou men u wel ingelaaten hebben; gij vindt het voor­
zeker bij mij wel zo goed en gerust. In dat huis
fpookt het.
Het fpookt?
XURY.
DE VISSCHER.
Het ergfte fpook. Het booze geweten dwaalt daar
in rorid. Neen, den hemel zij dank ! Ik ben drie-
en- zeventig jaaren oud, gezond, vrolijk en wel
gemoed. Ik ben nimmer krank geweest; de arbeid is
mijn arts, mijn kok en keldermeester. Ik woon
zekerlijk maar in eene arme hut; maar eene hut,
waarin ik van harte vrolijk ben, is mij meer waard
dan een paleis , het welk mij traanen doet ftorten
Koomt binnen! In een kwartier uurs weet gij mijne
geheele levensgefchiedenis van buiten.
XURY.
En ik zal ze nooit vergeeten.
(Zij gaan alk drie in de hut.)
, Einde van het eerfte bedrijf x
TWEE-

T O O N E E L S P E L . 45
TWEEDE BEDRIJF.
E E R S T E T O O N E E L.
LODEWIJK, in een overrok uit zijn huis jluipende;
daarna HENDRIK.
LODEWIJK.
Schielijk ! Schielijk ! alles is dood. ^
Ja, ja, onze zonden lecven.
HENDRIK, van binnen.
LODEWIJK.
Verdoemd geluk ! juist, daar ik u zo noodig heb.
HENDRIK, terwijl hij eenen mantel'
zak nederlegt.
Moest ik te veel drinken, en dronken worden.
L O D E W IJ K.
Na geen fcherts,kaerel, — maak dat wij voordkomen'.
HENDRIK.
Naar mij behoeft gij niet te wagten: ik zal wel na
koomen. (Hij gaat binnen.)
L O D E W IJ K.
Welk een duivel maakte mij zo dom, om mijn geld
aan lieden te verliezen, die ik overzien kon!
Wanneer de Engelanderin — neen, neen, — hoe
zou ik mijn armoede, mijne fchulden, mijnen vader
voor haar verbergen! — mijnen ouden vader! —
Weg

4ö D E P A P E G A A I ,
Weg met deeze herinnering ! — (naar de deur gaande)
Schielijk, Hendrik ! fchielijk, de dag breekt aan.
HENDRIK, brengt nog eenen mantelzak.
Zijt gij nog hier? — Ik dagt, dat gij al op de ha­
ven waart.
LODEWIJK.
Ten einde gij u zo veel te zekerer metmijneganfe-
robe wegpakken kondt?
HENDRIK.
Ware dat niet vriendelijk ? zou er uw last niet lig-
ter, en de mijne zwaarer mede worden? en moet
in deeze waereld de een den anderen niet helpen
draagen ?
. LODEWIJK.
Mensch ! hoe kunt gij nog fchertfen?
HENDRIK.
Treurigheid maakt zwaare beenen, en wij hebben
ligte voeten noodig, zo ons de fchuldenaars niet ag-
terhaalen zullen.
L O D E W IJ K.
Maar Hendrik, wanneer mijn plan met de Enge.
landerin. . .
HENDRIK.
Gekheid ! — om die vrouw in uw belang te krij­
gen, had gij het heel anders moeten aanleggen. —
Zelfs, als .een waarlijk rijke Baron had gij niets uit­
gerecht. ~ Alzo voord — voord!
LO-

T O O N E E L S P E L . 47
L O D E WIJ K.
Gij hebt niets vergeeten?
HENDRIK.
Een redelijke portie onbetaalde rekeningen uitge­
zonderd , zo kan zich geen mot aan 't geen wij agter-
gelaaten hebben, verzadigen. — Maar wagtl — Ik
moet de deur fluiten: het leêge nest kon Hechte ge­
dachten veroorzaaken.
LODEWIJK, i'n het weggaan.
Ik ga naar Turkijen, en worde een tweede Bon -
neval.
HENDRIK, heeft den mantelzak
opgenomen, en volgt hem.
En ik ga naar Eldorado, en zamel keilteenen.
TWEEDE T O O N E E L.
De •mde RICHARD uit de hut komende.
Neen, ik kan niet flaapen, terwijl mijn kranke zoon
Lodewijk mooglijk den nagt, vol fmart, in eene
heete koorts waakende doorbrengt. Laaten die arme
fchipbreukelingen, die ik in de hut des ouden visfehers
hoorde, mijn bed inneemen; ik zal intusfehen voor
Lodewijk bidden.—De morgen breektaan; het is nog
zo doodsch en .iiil op de ftraat; den galm van een
eenigen voetftap hoort men tot aan de poort; zo uit-
geftorven, zo eenzaam, en in de eerfte fcheemring
de-s morgens. — o Welk een hartelijke opwekking
tot het gebed ! •— Ik wil mij hier nederzetten (Hij
zet

48 D E P A P E G A A I ,
set zich op de floep van Amalia's huis, en wagt tot het
volkomen dag is) en luisteren naar elke fchaduw,
die ik agter de venftergordijnen wandelen zie.
Het is een heerlijke morgen na eenen ftormachtigen
nagt! Beeld onzes levens ! Ach ja ! Ik heb ook reeds
menigmaal mijne zon zien op-en ondergaan, en daarom
vertrouw ik op den Hemel! — Zo frisch en blo­
zend, ais het morgenrood, was mijn Lodewijk, toen
hij van mij fcheidde; doodsch en bleek zal ik hem
weder vinden. — Geduld ! ingevallene wangen worden
weder vol, matte holle oogen weder levendig; zo
het maar van binnen niet ichuilt; daar weet geen
arts raad voor ! — Hemel! doe met uwen verk wikken -
den morgendaauw eene geneezende kracht op hem
nederdaalen ! — Het word toch weder levendig in
de ftad, daar hoor ik van verre eenen fmid arbei­
den, en het rad eenes waterputs knarfen. Vlijt en
kommer zijn altoos het eerst wakker. Ha ! de oude
visfcher! —
DER-

t O O N E E L S ƒ E L. 4'J
DERDE T O O N E E L.
KICHARD, DE OUDE VISSCHER, met een net.
RICHARD.
Goeden morgen, oude vriend!
DE VISSCHER, werpt zyn tiet weg en
treedt voorwaarts.
Wat? — Ja, 7.0 waar ik leef! — Ik denk, pij
ligt nog in diepe rust, en zit daar op dien harden
fteenl — Waarom zijt gij toch opgedaan; daar gij
de rust zo nodig hebt!
RICHARD.
Rust? goede oude! ik ken geen rust. Mijn hart
word door eene teerhartige bekommering beangstigd.
Gij zijt immers ook vader, gij zult het weeten, hoe
men te moede is, wanneer men naar zijn kind reik­
halst.
DE VISSCHER.
Dit zou ik denken. Maar het is nog vroeg. Beter
ware het, dat gij eerst uitfliept, en dan uwen zoon
opzocht.
RICHARD.
Ach, ik heb hem reeds gevonden, goede man! —
maar ik kan hem niet fpreken, de arme jongen is
krank. —
D

50 D E P A P E G A A I ,
DE VISSCHER.
Dan beklaag ik u, arme Heer! Nu heb maar ge­
duld, tot het volkomen dag is, dan zal ik er u heên
brengen. Gij zijt zwak, en hebt eenen leidsman
noodig.
RICHARD.
Ik dank u. Maar ik heb niet wijd te loopen; hij
woont in dat huis hier regt tegen over.
DE VISSCHER.
Woont daar uw zoon? — Ach lieve Hemel!
RICHARD.
Gij ziet mij zo bedrukt aan? gij weet dan ook,
dat hij krank is? mooglijk ftaat het heel flecht met
hem.
DE VISSCHER.'
Ja wel ftaat het flecht met hem.
o Hemel!
RICHARD.
DE VISSCHER.
Het zal haast met hem gedaan zijn.
RICHARD.
Ongelukkige vader! zo moest ik dan komen, OIO
hem de oogen toe te drukken !
DE VISSCHER.
De oogen toe te drukken?
RICHARD.
Ja, deezen jammerlijken troost zal men mij toch
niet ontzeggen. Ik moet naar hem toe.
DIS

T O O N E E L S P E L . 5!
D E VISSCHER.
Ik verfta u niet, goede Heer! uw zoon is niet
krank.
Niet krank?
RICHARD.
DE VISSCHER.
Ten minften zijn ligchaam is niet krank.
RICHARD.
Zijn ligchaam is niet krank; hoe begrijp ik dat? —
Gisteren avond laat was ik aan zijne deur, men wees
mij af, en zeide: hij lag in eene heete koorts: mijne
tegenwoordigheid zoude hem te veel aandoen.
DE VISSCHER.
Foei — dat is al te flecht!
Spreek, fpreek!
RiciiARD, angftig.
DE VISSCHER.
Uw zoon deugt niet, goede Heer! ik weet zijne
geheele gefchiedenis. Een oude trouwe bediende,
welken hij voor eenige weeken wegjaagde, wijl hij
voor hem te eerlijk was, heeft mij alles verhaald.
RICHARD.
Dat was gewis mijn oude eerlijke Jofeph,
DE VISSCHER.
Juist! zo heet hij. Wij waren goede buuren,
praatten menigen avond te faamen. Immer fïonden
hem de traanen in de oogen, wanneer hij van de
flechte huishouding fprak, Daar is een fchurk in
D 2 buis,

5a D E P A P E G A A I ,
huis, zekere Hendrik; die is het bederf uives zoons,
die brengt hem tot alles kwaads.
RICHARD.
Die? Is dit de dank voor mijne weldaadcn ?
DE VISSCHER.
Zulks zeide de oude Jcfeph ook. Uw zoon verliet
u; niet om den last te verlichten; maar, wijl uwe
omftandigheden begonnen te veranderen. Met het
geld, dat gij hem gaaft, girg hij naar Spa;het groote
fpel lokte hem; de duivel liet hem winnen; in vier
weeken was hij een fpeeler.
RICHARD.
Ach! zo heeft hij de rust zijnes vaders op eene
kaart gezet — en verloren.
DE VISSCHER.
In het begin ging het goed ; dit is juist het erglie.
Van waar zouden er zo veele booswigten koomen,
wanneer het kwaad niet altoos in het begin gelukte?
Hij zal wel ;

T O O N E E L S P E L.
RICHARD.
Ongetwijfeld een flecht vrouwsperfooH!
DE VISSCHER.
Dat niet, het zou eene braave vrouwzijn, eene
weduwe, eene Engelfche. Maar, zo als de oude
Jofeph zeide, zo mag zij hem niet lijden, en beeft
gelijk;mooglijk zou hij haar ook niet moogen lijden,
wanneer zij zo rijk.niet was , en hij niet op het
drooge zat!
RICHARD.
Alles weder doorgebragt?
DE VISSCHER.
Zulk goed houdt geenen ftand. Verfpeeld, ver­
dronken. Hendrik, die fijne fchurk, helpt hem be-
fleelen!
RICHARD.
En hij was gisteren avond t'huis?
DE VISSCHER.
Ja wel, en heeft den gantfehen nagt met drinken
.en fpeelen doorgebragj;.
RICHARD.
Ach ongelukkige vader! ik wil weder naar huis
bedelen, en mij daar bij mijne vrouw laaterj begra­
ven. Ja, ik wil voord ! de grond brandt onder mijne
voeten. Maar ik ben den fchipper, die mij herwaarts
bragt, dertien daalders fchuldig, en heb geen pen­
ning! waait gij er niet geweest, zo had ik gisteren
svond mij -hongerig moeten nederliggen.
D 3 DE

54 DE P A P E G A A I ,
DE VISSCHER.
Dertien daalders? ach, ik arme man ! hier zijn
twaalf ftuivers, dit is al het geld, wat ik heb —•
neem het voor lief.
RICHARD.
De Hemel zegene u; maar neen. —
DE VISSCHER.
Verfmaad mijne armoede niet! Ik bid u!
RICHARD.
Neen, goede oude! ik zal het neemen, wijl het
u fmarten zou, wanneer ik het affloeg.
DEVISSCHER.
o Welk eene vreugd is het wél te doen ! Er zou­
den geene rijken zijn, wanneer de rijke dit gevoel­
de. Nu zal ik de gantfehe ftad rondloopen, en de
dertien daalders voor u zien bij een te zamelen.
De Hemel zegene u!
VIERDE T O O N E E L.
DE OUDE RICHARD, alleen.
jNeen! hij is niet geheel en al verlaaten, die in
den nood eenen vriend aantreft, welke hem troost.
Rijk of arm, in pei of in zijde, altoos is het ge­
zicht eenes vriends troostelijk. Helpen kunt gij
mij niet, goede oude! maar verkwikt hebt gij mij.
(.Hij vak in eene diepe gedachte ) George! George!
dit heb ik aan u verdiend ! Kondet gij zien, hoe veele
dui-

T O O N E E L S P E L. 55
duizendmaalen uw broeder mij de hardheid vergeldt,
niet wel!;e ik u eens van mij afftiet! Even zo als ik hier
vreemd en hulploos fta,even zohebtgij waarfchijnlijk
onder eenen vreemden hemel moeten omdwaalen. —
o Dat gij mijn zegen kondet hooren, gelijk gij mijnen
vloek gehoord hebt! — Ik ben zeer mat — dit ge^
fprek heeft mij mijne Iaatfte krachten benomen. —
Hij valt op eene bank voor het huis van Amalia neder,)
Ik ben zeer mat.— wat is dat — dat mijne oogen
toevallen — en ik toch niet flaapen kan. — (Hij
zit met gejlotene oogen, half Jluimerende.)
V IJ F D E T O O N E E L.
GEORGE uit de hut komende zonder EICHASB
te zien.
Daar ben ik nu weder even ver, als toen ik voor
tien jaaren mijnes vaders huis verliet. Maar neen !
toen was ik tien jaaren jonger;en dat is veel. Konde
ik flechts mijn overvaaren naar de West-Indien be-
taalen, dan er blijft mij zo veel niet over, 0111 mijne
overvaart in het rijk der dcoden te voldoen. Klaagen
en jammeren echter baat niet;-ik ben flechts drie- en
dertig jaaren oud; wat de grijsheid drukt, werpt de
man van zich af. — Een fchoone morgen; geen fpoor
van het onweder van gisteren. Waarom alzo in mij
de fpooren der ongelukken van gisteren? Waar nog
kracht is, is nog hulp. Ik wil mijn best doen, en
«1 doorflaan. Maar hoe? Naar Breemen, naar mijnen
D 4 v a-

56" D E P A P E G A A I ,
vader? Neen. Het was mijn geliefd voorneemen,
zo lang ik geld in den zak had, mij voor hem te (tel­
len , en te zeggen : „ Nu, vader! ben ik thands u meer
waardig? De flaperige George, zo als gij mij noemde,
heeft het zo ver gebragt: de aanhoudende vlijt heeft
zijn geluk bevorderd." Maar zo — door mijn gezicht
alleen weldaaden van hem te eisfehen — neen, dit
doe ik niet! — fïier bij mijnen broeder? — Ik
weet nog niet eens of het mijn broeder wel is; en,
geftsld, hij ware het, of hij dan wel een mensen
is, dien ik iéts wil vcrfchuldigd zijn? — Neen,
bij naastbeftaanden moet men het laatst hulp zoeken.
Er zal toch nog wel iemand in de waereld zijn, die
een bekwaame waarneemer zijner zaaken nodig heeft.
In deeze ftad woont eene menigte van kooplieden;
Ik heb hier zelf mijnen correspondent; dien zal ik
opzoeken, als het wat laater is: deeze zal mij onge­
twijfeld, met raad en daad bijftaan. (Hij keert zich
onder htt Jpre eken toevallig naar de tijde, waar zijn vader
zit.) Hemel.' wat zie ik! — {hij blijft een oogenblik
ftaroogend ftaari) mijn vader! o mijn oude vader ! wat
is dat? — Hoe komt die oude man hier? — en hier
op die bank? _ Is het huis, waarin mijn broeder
Woont, mooglijk het zijne? Waarom of hij toch Brèe-
n»en verlaaten heeft? — Zou hij zich hier nederge­
zet hebben? _ doch zijn uiterlijk aanzien fchijnt
gebrek aan te duiden. En hij fluimert op deeze bank?
Wuf zal ik daar van denken? — (Hij treedt nader.)
Zijn

2 0 0 N E E L S P B L . J?
Zijn hair is grijs geworden, zijne wangen ziin ingè«
vallen, zijne handen vermagerd: ach! hij moei veel
verdriet hebben gehad. Wanneer hem maar de ge­
dachte aan George niet gepijnigd hebbe! mijn hart
heeft het hem vergeeven. — Wat zal ik doen? zal ik
hem wekken ? — neen ! ik blijf hier, en bewaak hem,
terwijl hij fluimen. Of hij mij nog kennen zal? Eene
tienjaarige fcheiding, menigvuldige zorgen en flaa-
pelooze nagten hebben ook mijn gezigt veranderd —
zou ik bij zijn ontwaaken mij aan zijne voeten ne-
derftorten, en den naam van vader ftamelen ? of zou
ik beproeven, mij in te houden ? — Ja; ik zal zien
wat de item der natuur in hem zal te weeg brengen ?
RICHARD, Jpringt met fchrik op
en ontwaakt.
ja! dat was een ijsfelijke droom ! Mijn zoon
George itond voor mij, bleek en ontfteld; een hulle,
ilraalende blik —hu! dat was een verfchrikkelijke
èioom.
GEORGE.
Goede oude ! gij zit daar zo in de zon. Gij zult
hoofdpijn krijgen.
RICHARD.
Hoofdpijn, mijnheer! het weinige brein, dat
lik nog overig heb, is door het ongeluk reeds uit­
gedroogd?
GEORGE.
Zijt gij dan ongelukkig, goede glijbaan?
1)5
R I
"

'j8 D E P A P E G A A I ,
RICHARD.
Hebt gij nimmer het treurfpel Kening Lear zien
fpeelen? God bewaare u voor zijn noodlot! — Mijn
hoofd word zeer zwak.
GEORGE.
Zouden uwe eige kinderen? . .
Ik had twee zoonen.
En beiden? —
RICHARD.
GEORGE.
RICHARD.
Niet beiden ! laster mijnen goeden George niet!
Ik verftootte hem, en zijn broeder verftootmij, dit
is des Hemels gerechte ftraf!— o mijn zoon George !
inogt ik u nog eenmaal zien, eer ik fterve ! — konde
ik met de laatlte traan,uit deeze uitgedroogde oogen
gedrukt, u om vergiffenis mijner wreedheid fmee-
ken, — u zegenen!
GEORGE, aan zijne voeten.
Zegen mij dan, mijn vader, zegen uwen zoon
George!
RICHARD, erkent zijn Z"on, wil hem aan
het hart drukken, en valt in
onmagt neder.
GEORGE.
Hemel! deeze ontdekking was te fchielijk, vader!
vader ! — (Naar de zijde der hutte.) Xury i Xury!
Hij fterft — ach ! wat heb ik gedaan. (Hj zoskt den
ouden weder bij zich zeiven te brengen; Ricfiard bekoomt
ailengskens, George Jlort zich in zijne armen.)
u i-

T O O N E E L S P E L. 59
R 1 c H A tt D , drukt hem vast aan zich, laat hen
vervolgends fidderend los, en valt
met opgeheven handen op beidt
knieën neder.
Vergeving, mijn zoon, vergeving !
G E O R G E , zoekt vergeefs hem op te heffen
en knielt naast hem.
Goede vader! niets van het voorlcdene. — Uw
zegen-
RiCHARD, legt de handen op hem.
Hij zegene u , in wiens mngt het alleen ftaat kin­
derlijke liefde te beloonen. Hij zegene u, zo als Hij
het mij vergeeve?
GEORGE, heft den ouden mm op, en
zet hem weder op de bank.
Vergeeten is al mijn elend I vergeeten de lange
tienjaarige proeftijd I Ik heb de liefde mijnes vaders
weder! Ik ben gelukkig en vergenoegd! de zegen
mijnes vaders rust op mij! ik ben rijk! ik ruil met
geenen koning.
RICHARD.
7.et u naast mij, George ! dat ik u aanzie, en de
trekken uwer moeder op uw gezicht zoeke. — Ja,
gij zijt het: dit is het oog mijner goede Frederika;
dat, geheel en al, haar goedaartig uitzicht! Hemel!
hoe was het mooglijk, dat zulk een braave vrouw
ook de moeder eenes monfters worden kon? Ach!
de veikwikkendfte vrugt endewormfteekigftefpruiten
uit

6o D E P A P E G A A I ,
uit éénen ftam. Uw broederl — of hoe? weet gij
mooglijk reeds?... Ik vind u hier? hoe en waarom
vlnde ik u hier? Behoort gij ook tot dat huis?
GEORGE.
Neen, vader ! eerst zedert weinige uuren ben ik
in deeze Had.
R r c II A K D.
God zij dank ! gij geeft mij het leven weder.
GEO R GE.
Maar mijn broeder? — Gij wilde van mijnen broeder
fpreeken. —
RICHARD.
Hij verdient het niet, dat wij deeze vrolijke oo-
genblikken met zijnen naam bezoedelen. Hij _ if
zal alle zijne ondeugden in één woord te faamen noe­
men — hij verachtte zijnen vader.
GEORGE.
Ik iidder ! Maar zijt gij hier van verzekerd , beste
vader?
RICHARD.
Zal er wel een vader zijn, die zijnen zoon be-
fchuldig*. wanneer hij van deszelfs fchuld niet over­
tuigd is? zeventig mijlen ver ben ik, arm, bedorven
man! herwaarts gekoomen op het hooren, dat het
mijnen Lodewijk wél ging, en wijl ik dagt: dat het
hem nog beter gaan zou, wanneer hij met zijnen ou­
den vader deelen koride. In ftorm en onweder klopte
ik in den laaten avond aan zijne deur, en werd afge-
wee-

T O O N E Ë L S P E L . 6*
weezen. Speelers en fehürken meldden zich aan,
en werden iogdaaten. Ik hongerde; en zij zwelg-
den. Mij zeide men dat mijn zoon krank was: ik
bad voor hem; en hij zondigde. Met één woord,
George! daar is uwes broeders huis; en hier zit uw
oude vader onder den vrijen hemel, zonder te wee­
ten waar heen.
GEORGE.
Foei! dat is fchandelijk ! C Opfpringende.) Ik moet
er naar toe-
RICHARD»
Blijf! zijne misdaad is te groot; de Hemel alleen
kan hem ftraffen ! Die zij richter mijner zaaken ! Ik wil
weder naar mijne wooning terug keeren: ga met nüj
mede, lieve zoon! wilt gij?
o Zeer gaarne.
GEORGE.
RICHARD.
Van waar koomt gij hier?
Uit de West -Indien.
GEORGE.
RICHARD.
Voorzeker niet met ledige handen.
GEORGE.
De Hemel heeft mijnen vlijt gezegend, maar de
baaren hebben deszelfs vrusten weder verfionden.
RICHARD.
Dat is erg. — Doch ik heb u weder? druk u weder

62 D E P A P E G A A I ,
der aan mijn hart; ik ben niet arm. Maak flechts,
dat wij van hier weg koomen, want hier zal ik nimmer
wel zijn.
GEORGE.
Ik volg u, zo haast gij wilt.
RICHARD.
Den fchipper, die mij herwaards bragt, een woest
oploopend mensen, ben ik nog dertien daalders fchul-
dig, en heb geen dertien ftuivers; want ik dagt hier
geld te zullen ontvangen. Zo gij maar maaken kunt,
dat ik van deezen ongemakkelijken fchuldeisfcher
bevrijd raak ; zullen wij aanftonds de poort uitgaan.
Dertien daalders?
GEORGE.
RICHARD.
Zo veel zult gij toch wel gered hebben ?
GEORGE.
Ach, goede vader! geen penning heb ik gereed.
RICHARD.
Niet? — De Hemel ftraft mij zwaar!
GEORGE.
Ja, wel zwaar! mijn weinigen rijkdom kon ik ook
misfen, maar het genoegen, eenen vader te helpen;
zou ik ook dat derven moeten? Wagt! Ik heb hier
eenen correspondent, die mij in alle zijne brieven
vriend noemde: ik heb hem verfcheiden kleine diensten
bewezen; menig klein voordeel gedaan : hij zal mij het­
zelve van daag met woeker vergelden; dertien daal­
ders»

T O O N E E L S P E L . 63
ders, weinig voor hem, oneindig veel voor mij!
o Voor mij had ik niet kunnen bedelen ! Ik vlieg naar
hem toe —» maar — u hier zo alleen te laaten. —
Xury*, Xury! — Ik zal een mensch bij u brengen,
welken ik van fliaf tot mijnen vriend maakte. Zijn
gezicht is zwart als eene kool; zijne ziel wit,als het
gewaad eenes cherubims. — (Naar de zijde der Mm
roepende.) Xury ! Xury !
Ik koom al.
ZESDE T O O N E E L.
XURY, DE VOORIGEN.
XURY, geeuwende.
GEORGE.
Hier,lieve Xurylfiaap een andermaal langer,koom
en omhels de knie deezes grijsaarts; hij is mijn vader!
XURY.
Uw vader? (Hij knielt voor den ouden man neder,en
zet deszelfs voet op zyn hoofd. De oude Ilichard reikt hem
de hand; Xury kuscht dezelve.
GEORGE.
Ik moet de ftad in; vertrouw hem derhalven u
aan, wijk niet van zijne zijde!
XURY.
Eer zal men de Leeuwin van haare jonge fcheidenj
GEORGE, fpoedt zich heen.
Z E-

«H D E P A P E G A A I " ,
1
ZEVENDE T O O N E E L.
RICHARD, XURY.
XURY.
Gij zijt zijn vader ? dit verheugt mij. Zie , hoe het'
Opperwezen eiken blikfem des voorledenen nagts door
eenen zonneftraal weder krachteloos maakt. Mijn
goede Heer is ook weer vrolijk en moedig gewon­
den. Waar ging hij heen?
RICHARD.
Naar eenen vriend om een weinig geld te leenen.—
Zijt gij reeds lang bij mijnen zoon ?
ÏUkï,
Zederd zeven jaaren. Hij verloste mij uit eene harde
flavernij, mij en nog vijf mijner kameraaden. Ach!hij
heeft het altoos zo goed met mij gemeend. Een paar
jaaren agter malkander ftrafte de Hemel het land met
misgewas; veele andere flaaven ftierven van hon­
ger; wij hadden altoos vol op; en toen hij defchoone
plantagie verkogt, om naar zijn vaderland te keeren,
hadt gij het gehuil en gejammer eens moeten hooren !
Ja zulk eenen Heer krijgen zij gewis niet weder.
RICHARD.
Zeg mij eens, Xury! heeft hij u wel immer van
mij gefproken?
Dikwils, zeer dikwils.
XURY.
RICHARD.
En mij nimmer vervloekt ?
x v R 7.

T O O N E E L S P E L . 6S
X'JR Y.
Dit zij verre; wij hebben een papegaai. Gij
zult hem zien. Hij is het eenigc, wat wij uit de
fchipbreuk gered hebben. Mijn Heer heeft hem
zelf opgevoed, en hem alles leeren zeggen: bij
voorbeeld: „ bid George! fcbep moed! bid voor
uwen vader !" wanneer hij zich den gantfclien dsg
moede en mat gearbeid had, en des avonds te huis
kwam; dan riep de vogel hem toe: bid George!
bid voor Uwen vader. Dikwils heb ik gezien,
hoe hij dan nederknielde, en den Hemel bad, om
u te zegenen.
RICHARD.
Genoeg, genoeg! gij baart mij vreugd en wee.
Ach! Xury! Ik had nog een zoon.
XURY.
Nog eenen? Is hij dood?
RICHARD.
Gave de Hemel, dat hij dood ware! zo dorst ik hem
nog beminnen. Hij is van mij vervreemd: hij ver-
ftoot, hij veracht mij —
Foei!
XURY.
RICHARD, droogt de oogen af.
XURY.
Ik mogt zulke traanen niet op mijne ziel «ebben;
ik denk, zij branden gelijk de middags-zon onder
de linie.

66 DE PAPEGAAI,
RICHARD.
Hij leeft in aanzien en vreugd.
XURY.
Zo; dat kan onmooglijk lang duuren. Altoos
denk ik, dat een booswigt, de lucht zij ook nog
zo helder , van verre het geklater des donders
hoort, en daar voor fiddert. — Ween niet, oude
Heer.' uwe traanen zullen hem noch verbeteren,
noch dooden. Volg mij in die hut; hier gaar/en
ons de voorbijgaanden aan. Daar woont
een arm man met een rijk hart. Hij zal u met
een flok rum verkwikken, en dan zult gij mooglijk
een weinig fluimeren, tot mijn Heer wederkoomt.
RICHARD*
Ach, Xury! zijn er in Africa of America ook
zulke onnatuurlijke zoonen?
XURY.
Neen, oude Heer! in Africa niet, maar in America
woont een volk,dat zijne grijsaarts d.jodt , wanneer
zij niet meer voort kunnen, doch vooraf het tederfte
affcheid van hun neemt.
RICHARD.
Beter, Xury! tienmaal beter, eenen kusch op den
mond des vaders en op het zelve oogenblik hem
het hoofd verpletterd, dan duizendmaal door eenen
zoon vermoord te worden. Ach! de eerfte traan,
die

T O O N E E L S P E L .
die geweend wierd, was de traan eenes ongelukki-
gen vaders.
{Hij gaat langzaam naar de hut.)
AGTS TE T O O N EE L.
XURY alleen, hem naziende.
Zulke traanen zoude ik niet gaarne op mijn»
ziel hebben. — Is dit het land, waar de menfehen
vrij zijn ? geen flaaven van hun hart; maar tienmaal
meer flaaven hunner lusten? — Goede Hemel!
laat mij nimmer van mijne flaaffche denkwijs
afwijken! Heet is het land, waar ik gebooren
wierd; ruuw zijn de zeden des volks, maar zulke
traanen heb ik er echter nooit zien ftorten.
NEGENDE T O O N E E L.
GEORGE, XURY.
GEORGE, (nedergeflagen enteenvreden.')
Waar liet gij mijnen [vader?
XURY.
Ik bragt hem in de hut.
GEORGE.
Xury 1 ik moet dertien daalders hebben.
E % X¥-

«53 D E P A P E G A A I ,
XURY.
Ik heb niet eenen penning.
G EO B G E.
Dit weet ik; maar dat geld moet er zijn, al zou­
den wij het uit het middelpunt der aarde
krabben,
XURY.
Was uw vriend ook meedogenloos, en Hit hij u
•ngeholpen heen gaan? Ja, mijn Heer, een goede
bron kent men eerst in den tijd der droogte.
GEORGE.
Gij doet hem onregt. Hij ftierf voor weinige
Weeken; ik vond zijne weduwe in rouw en
traanen.
XURY.
Hij ftierf? ja! dan heeft hij geen fchuld. Maar
meer ter ongelegener tijd had hij waarlijk niet fterven
kunnen, {hij bedenkt zig een oogenblik) Weet gij
wat, mijn Heer! verkoop mij!
GEORGE.
Foei, foei, Xury! Ik drijf geenen handel in
menfehen. Gij zijt in een vrij land, en, wat meer
is dan dit, gij zijt mijn vriend.
XURY.
Juist daarom. Uw vijand zou zich voor u niet
laaten verkoopen.
GEORGE.
Geen woord meer! —. Ik heb niet veel noo-
digi

T O O N E E L S P E L . 69
dig; dertien daalders, om eenenonredelijkenfchuld-
•ifcher te voldoen. Er valt mij ieis in, haal
onzen papegaai, De ftad is groot; er zijn gekken
genoeg in, die een paar goudftukken wegfmijten
zullen, 'om het genoegen te hebben eenen bonten
fnappenden vogel in het venfter te zetten: want
dit is tegenwoordig de fmaak. Ga; veil hem de
ftad rond; en verkoop hem ; maar voor geen pen­
ning minder, dan voor dertien daalers.
XURY.
Ach! lieve Hemel! mijn Jako! Liever wilde
ik het kleed van mijn lijf verkoopen,
GEORGE.
Ik ook ; maar daar zal niemand zo veel gelds
voor geeven.
XURY.
Deze vogel is 'evenwel het eenigfte , wat wij
nog hebben.
GEORGE.
Ji.ist daarom behoort het aan mijnen vader. 1
XURY.
Hij heeft altoos uit mijnen mond gegeeten.
GEORGE.
Mijn vader lijdt honger.
XURY.
Nu zo, vaarwel, lieve Jaco! Gij zult mooglijk
in handen koomen, waar uit gij meer fuik er en aman-
E 3 de-

7e DE PAPEGAAI,
len krijgen zult, dan uit de mijnen; echter zal u
gewis niemand lief hebben, als ik.
GEORGE,
Ook mijn hart hangt aan den vogel. Hij heeft
mij menig een onfchuldig genoegen gebaard. Doch
het moet zijn; koom!
XURY.
Arme Jacol vaarwel! Qbeiden gaan in de hut.)
Einde van het tweede bedrijf.
DER-

T O O N E E L S P E L . 71
DERDE BEDRIJF.
EERSTE TOON EEL.
B E T T Y , daarna A M A L I A .
B E T T Y , koomt op het balkon en maakt de
theetafel gereed.
AMALIA, koomt vervolgens in een morgengewaad,
zet zich aan de theetafel, fchenkt in en drinkt.
B E T T Y fnijdt een boterham.
De thee deugt niet.
ben.
AM A LI A.
BETTY.
Er deugt nimmer iets, als Milady verdrietig is.
A M A L I A .
Zo? ben ik verdrietig? en waarover?
BETTY.
Dat niet- Neen. A M A L I A .
Ik vraag , waarom gij denkt, dat ik verdrietig
E 4 *ET-

7* D E P A P E G A A I ,
BETTY.
Ja zo! eên van beiden, of gij weet het reeds
en dan behoef ik u zulks niet te zeggen; of gij
zijt verdrietig zonder zelf te weeten waarom, en
dan wil ik het u wel zeggen.
AMALIA.
Gij maakt mij nieuwsgierig.
Gij zijt verliefd.
Op uwe kat?
BETTY.
A M A L I A .
BETTY.
Op den Baron van Westerland.
AMALIA.
Waarlijk? Gij treft het wit niet,
BETTY.
Wel nu, wie zou bij een mansperfoon op het ge-»
?icht letten ? zo geweldig bruin is hij toch ook niet,
AMALIA.
Ware uwe mond zo toegenageld, als uw oor —-
BETTY.
Hagel en ftortregen. Ja het was een fchriklijk
weder.
AMALIA.
Gij fpreekt van den voorleden nagt; en echter
heeft mij het onweder minder in mijnen flaap ge-
floord, dan het tieren en raazen hiertegenover. Daar
heb ik hooren zingen, fehreeuwen, de glazen hooren

T O O N E E L S P E L . 73
ren klinken. Het was ais of zij, in plaats van pau-
ken,den donder befteld hadden, om hen te accom-
pagneeren.
BETTY.
Ik houde niet veel van de pauken.
AMALIA.
Pat verwondert mij. Het is nog het eenigfte in»
ftrument, het welk gij hooren kunt.
BETTY.
Neen, het vocaal muziek verkies ik verre.
AMALIA.
In London, nietwaar? wanneer Handel's mees-
terftukken van negen honderd kunftenaars vereeu­
wigd worden? Dan zijn uwe ooren toereikende.
O ja? als ik rijk was.
BETTY.
AMALIA.
Ha! ha! hn! het aartigfte onderhoud van de
waereld; echter met dat alles verveelend, als men
haar daaglijks bij zich heeft. Zij gelijkt volmaakt een
man , dien men ook daaglijks bij zich heeft en
altoos heeft, en dien men toch zo zeldzaam noodig
heeft.
BETTY, die zeer opmerkzaam geluisterd heeft.
Alzo heeft men hem toch fomtijds noodig.
AMALIA.
Ja toch; bij voorbeeld bij een onweder gelijk
E 5
d
«

74 D E P A P E G A A I ,
dat van den voorigcn nacht,om een lied uit het ge­
zangboek voor te leezen.
BETTY.
Bijeen onweder flechts? Ach Milady! Maar er
zijn zo veele onweders in het menschiijk leeven,
waarin het regt aangenaam is wanneer men in de
armen eenes vriends de oogen durft fluiten , als
het blikfemt.
AMALIA.
Zie! daar hebt gij iets gezegd, dat zo dom niet
is. Ach ja; alleen genieten en alleen lijden, is bij­
kans even verdiïetig. Ik ben nog jong genoeg, om
te gevoelen, dat liefde mij ontbreekt; echter ben ik
ook oud genoeg om te begrijpen, dat liefde zonder
hoogachting flechts een aartig kind is, waarmede
men zich wel eenige oogenblikken vermaaken kan,
maar het daarna weder laat loopen , en hetzelve
ten hoogden naroept: koom fpoedig weder, lieve
kleine knaap!
Waar is hij dan ?
BET T Y, omziende.
AMALIA.
Is het mijn fchuld, dat-ik tot heden nog niet
vond, wat ik zogt? Js het mijn fchuld, dat 'er
veele menfehen in de waereld zijn, welke men
flechts beminnen kan ?
BET-

T O O N E E L S P E L . 75
BETTY, ter zijde.
Zij beweegt den mond; ik merk, dat zij (preekt,
maar niet met mij.
AMALIA.
Ik heb noch ouders noch voogden, die mijne
jeugd leiden! dus moet ik de reden wel tot mij­
ne opzichtfter maaken. Haar wil ik ook de zorg
toevertrouwen , om mij een echtgenoot te kiezen;
het hart wil ik flechts tot eenen dienaar mede
geeven.
T W E E D E T O O N E E L.
DE VOORIOEH, XURY, met den papegaai.
XURY.
Wie koopt er een papegaai ? wie koopt! wie
koopt!
Hm! die is zwart.
BETTY.
XURT.
Goeden dag! Wilt gij mijn papegaai koopen?
Kan hij praaten ?
AMALIA.
XURY.
O ja, hij praat van 's morgens tot 's avonds.
A M A-

76 DE P A P E G A A I ,
A M A L I A.
Hoe veel moet hij kosten?
XURY.
Drie Louis d'or. »
BETTY.
Zijt gij razend? hier koopt men een' papegaai
voor een dukaat.
XURY.
Dat is meer dan ik voor u geeven zou, en minder
dan een eenige veder van mijnen pagegaai
waard is.
BETTY.
Gij zijt zeer wellevend!
XURY.
Men kan niet alles te gelijk zijn. Ik ben" eerlijk.
Wilt gij hem koopen, fchoone vrouw?
zo gij het geld misfen kunt, zo doe het! ik verkoop
M iets, dat honderd daalders waard is. Den papegaai
geef ik u toe.
En dat is
AMALIA.
XURY.
De vreugd van een weldaad gedaan te hebben.
AMALl A.
Gij b„-haagt mij : koom ik zal u het geld
geeven.
XUR Y.
Nu,goede Jaco, lieve landsman, wij zien elkan.
der

T O O N E E L S P E L . 77
der thands voor de laatfte maal. Vaarwel ! pas
braaf op, doe uwer opvoeding geene fchande aan!
(Hij volgt Amalia. in kuis.)
DERDE T O O N E E L.
BETTY alleen.
D at is nu weder een inval. — Wat helpt het?
zij koopt den vogel, om hem morgen weder bij
de eene of andere medelijdende ziel in den kost te
befteeden. — Altooszegt zij: „Betty,gij hebt gril-
„ len";en zij zeif is toch louter vol grillen. Hoort
zij iets groots, iets fchitterends verhaalen; aanftonds
fchieten haar de traanen in de oogen, en dan ftaat
zij oogenbliklijk in beraad om een dommen
ftreek te begaan- In zulke gevallen denkt zij dikwils
noch aan ftand noch aan afkomst. Haare
gunst kan men door kleinigheden winnen, en ook
door kleinigheden verliezen. Reeds tweemaalen ftond
zij op het punt om aanzienlijke huuwlijken aan
te gaan. De eene minnaar was een Lord: deeze
geviel haar; wijl hij in treurfpelen weende ; en
zij gaf hem liet affcheid, wijl hij, bij gelegenheid
dat zij met hem uitgereeden was, te veel de zweep
gebruikte. Lieve hemel! en hij deed het alleen
ten haaren gevalle. •— Nu vraag ik: heeft Betty
zulke grillen? — De andere was een rijke Baronet :•
dee

D E P A P E G A A I ,
deeze wierp eens, toen men voor eenen prediker,
wiens huis verbrand was, ineen groot gezelfchap,
geld inzamelde , zijne geheele beurs in den hoed.
Fluks had hij haar hart ingenomen ; daarna hoorde
zij dat hijeenen ouden bedienden had weggejaagd,
die twintig jaaren in het huis zijnes vaders geweest
was: knap! gaf zij hem den zak. — Heeft Betty
zulke grillen? — Een andermaal wilde zij met drom­
mels geweld met eenen armen luitenant ter zee
trouwen, wijl hij met gevaar zijnes levens eene
zwangere vrouw gered had, die in het water ge­
vallen was. Bij geluk moest de jonge heer kort
daar aan met het esquader uitzeilen. — Heeft
Betty zulke grillen? — Daar komt hij weder. Het
moet toch aartig zijn, zulk eenen zwarten man te
hebben. Ik moet eens met dien knaap wat prar.-
ten. Quidj Hoor eens,zwarte!
V I E R D E T O O N E E L.
XURY; tellende het geld, dat hij ontvangen heeft,
Zijt gij getrouwd?
met aandagt na.
BETTY.
XURY, de munt van hetJluk gelds beziende.
Dit is een vrouw.
BET-

T O O N E Z L S P E L . 79
BETTY.
Wel zekerlijk, zot! met eene vrouw! of trouwen
bij u te lande de mannen met mannen?
XURY.
Het zilver fchijnt mij toe zeer flecht te zijn. De
neus is rood.
BETTY.
Wat! dat zegt mij een fchelm na! Denkt gij dat
het mijne gewoonte is, wat diep in het glas te
kijken?
XURY.
Wiens beeld of het toch zij ? het vrouwsperfooa
is fchoon genoeg.
BETTY, eene zekere houding aannemende.
Men heeft zich in acht genomen.
XURY.
Daar ftaat iets gefchreven. Ik moet toch eens
zien of ik het weinigje leezen, dat ik gekend heb,
nog niet vergeeten ben. {.hij fpelt) E-li-fa- beth.
BETTY.
Ja zo heet ik ; maar kortheidshalve noemt mea
mij Betty.
x u * Y , terwijl hij het geld in zijnen zak fteekt.
Wat drommel fnapt zij? zij is razend, of doof.
Vaarwel!
BETTY, hem terug houdende.
Neen, zo hebben wij niet gewed.

Zo D E P A P E G A A I ,
XURY.
Wij hebben in het geheel niet gewed.
BE TT Y."
Maar wij zullen wedden.
Waar over?
XURY.
BETTY.
Dat gij u op mij verlieven zult.
XURY.
Ik? — ha! ha! ha! Ja waart gij in Afrika.
BETTY.
Wel nu! ware het niet zo ver van hier, intusfchen
wat de Hemel eens befloten heeft.
XURY,
Git zwart, als ebbenhout.
BETTY.
Ei, daar let ik niet op,
Ik wel.
XURY.
BETTY.
Gij zijt al te befcheiden. Wanneer ik voor u
maar fchoon genoeg ben.
Hm! de mond —
XII R ï.
BETTY op haar lippen bijtende.
De mond? Is die niet klein genoeg?

dik.
T O O N E E L S P E L . 8t
XURY.
Juist daarom! breed moet hij zijn , de lippen
BETTY.
Wij verftaan malkander niet.
XURY.
Dit koomt mij ook zo voor; daarom ga ik.
BETTY.
Wagt nog een oogenblik , ik heb u zo iets te
vraagen.
XURY.
En ik u niets te antwoorden; want offchoon gij
zo zwart waart, als gij nu blank zijt, en wanneer
gij ook flechts den fchijn van een neus, en lippen
als leverbeulingen had; zou echter voor het tegen,
woordige mijn Heer voorgaan?
(Hij gaat heen.)
BETTY.
Wat fnapt dat wonderlijk fchepfel ? fchijn
van een neus? lippen als leverbeulingen? Meent hij
mij daar mede ? heeft hij lust mijne nagels in zijn
kroeskop te voelen ?
FT F

8? DE PAPEGAAI.
V IJ F D E T O O N E E L.
AMALIA, EETTY.
A M A L I A driftig.
Betty, Betty! loop hem na; haal hem terug:
ik moet hem fpreeken.l
BETTY.
Waarom? Waarom?
AMALIA.
Dit zult gij naderhand wel hooren, — Loop!
loop!
, BETTY.
Maar als hij niet koomen wil ?
AMALIA.
Zo beloof hem geld!
BETTY, heengaande.
Ik geloof, waarlijk, dat zij op dien zwarten verliefd
is.
Z E S D E T O O N E E L.
AMALIA alleen.
De zeldzaamfte papegaai, dien ik ooit gehoord
heb. „ Bid George, bid voor uwen vader," riep hij
Mij duidelijk toe. Daar fteekt iets agter, dat ik
out-

T O O N E E L S P E L . 83
ontwikkelen moet. Wie eenen papegaai, in plaatfe
van: Wie daar? Goed vriend, en iets diergelijks,
eene vermaaning tot een gebed kan leeren, moet zijne
bijzondere redenen daartoe hebben. — Riep de vo­
gel: „ Bid George!*' dan zou ik gelooven, dat hij
aan eenen kwaker toebehoord had; maar! „ bid voor
uwen vader!" Waarom juist: „ voor uwen vader"
ZEVENDE T O O N E E L.
A M A L I A , X U R Y , BETTY.
Wat is 'er vnn uwen dienst, fchoone vrouw?
Ik heb grooten haast.
AMALIA.
Waarom zo haastig?
XURY.
In dit oogenblik weent mooglijk een vader aan
den h?ls zijnes zoons , en Xury , dat domme
icl.epfel! kan hulp bieden, en koomt nog niet.
AMALIA.
Gij kunt hulp bieden? hoe zo?
XURY.
Een aartige vraag, met dit geld.
AMALIA
Gij maakt mime nieuwsgierigheid (reeds grooter.
W?t is dat voor eenen vogel, dien gij mij verkogt
hebt?
F a XV-..

*4
DE P A P E G A A I ,
XURY.
De fchoonfte vogel van de waereld: hij is ge­
boortig van St. Domingo, niet ouder dan zeven jaa­
ren, en kan'er nog honderd leeven, (preekt duitsch,
eet amandelen, laat zich gaarne den kop kraauwen,
en bijt kleine kinderen. — Berouwt u de koop,
zo geef hem mij terug, maar het geld bekoomt gij
niet weder.
AMALIA.
Zot! de vogel behaagt mij. Wie heeft hem het
fpreeken geleerd ?
Mijn Heer?
Wie is uw Heer ?
XURY.
AMALIA.
XURY.
Een braaf ongelukkig man.
Hoe is zijn naam?
George Westerland.
AMALIA.
XURY.
AMALIA deinst terug.
George Westerland ? Baron van Westerland ?
XURY.
Niets van Baron ? Kan men zonder dat ook niet
braaf zijn?
AM A-

T O O N E E L S P E L . 85
AMALIA.
O ja, de deugd geeft geene diplomaas! Heeft
uw Heer nabeftaanden in de ftad?
Eenen armen vader?
„Anders niemand ?
dat?
XURY.
AMALIA.
XURY.
En eenen rijken broeder?
AMALIA.
De vader arm ? de broeder rijk ? hoe koomt
XURY.
Dat koomt zo; wijl de zoon een deugniet is, die
den vader laat bedelen. Neem het mij niet kwaa-
lijk, fclioone vrouw, de jonge Heer is mooglijk
iemand van uwe kennis?
AMALIA.
Ja, ik ken hem; maar zo goed niet als gij hem
mij leert kennen. Die arme vader! Maar hij heeft
twee zoonen. — Ik wil hoopen dat uw Heer zij.
nen broeder ongelijk zij.
XURY.
Zóó ongelijk als uwe kleur aan demijne is, dan ;he­
laas! zijn goede wil is alles, wat hij bezit. Wanneer
gij bij fchoon weder eens voor uw vermaak rij­
den gaat; zo vestig uwe oogen op gindfehe klip­
pen, en denk dan: het was toch hard, dat een
F 3 goe-

Stf D E P A P E G A A I .
goede zoon juist voor de haven fchipbreuk Jijden,
alles 'er bij infchieten, en zijnen vader aan deube-
delftaf vinden moest.
A M A L I A .
Gij hebt fchipbreuk geleden?
XUK Y
In den ftorrn van den voorledenen nagt.
Maar de pnpegar.i ?
AMALIA.
XURY.
De papegaai' Nu die deed zijn best om zich te
redden; daar toe had hem de goede Hemel een paar
vleugels aan het lijf gegeven. Toen het onweer op
het hevigfte was, en het fchip tïootte on verbrij­
zelde, vloog mijn arme Jaco op een Huk van
de kajuit, dat op het water dreef; en riep: „ bid
George:" jn , dagt ik: bidden heeft zijn tijd, thans
moeten wij zwemmen. Ik deed mijn best om hem
te naderen, vatte hem bij de pooten — want gij
moet weeten, dat ik in het zwemmen mijnes gelij.
ken wel zien wil — en zo bragt ik hem gelukkig
aan land.
AMALIA.
En kund zo wreed zijn, hem te verkoopen ?
XURY.
Ach, fchoone vrouw! wat moesten wij doen' de
©jademan had r.iets te eeten,en was dertien daalders
fchuldig. Ik raadpleegde met mijnen Heer, en
wij

T O O N E E L S P E L .
wij befloten — neen; hij beiloot, ik heb geen
deel aan deeze goede daad — den armen Jaco te
verkoopen. Zekerlijk hebben wij beiden geweend,
toen ik hem wegdroeg; en Jaco had gewis ook
geweend, als hij had kunnen weenen.
AMALIA.
Maar fpreeken kan hij; en wat beduiden dewoor»
den, die hij (preekt?
XURY.
Hoor, fchoone vrouw ! Mijn Heer werd voor
tien jaaren uit zijnes vaders huis verftooten. Hij
kwam te Jamaika, waar het hem in den aanvang
jammerlijk genoeg ging. Lieve Hemel! hij bleef
mensch,had zijnen vader nooit beledigd, en kwam
dikwils in de verzoeking, om hem, onï zijne wreed­
heid te vervloeken. Toen kweekte hij deezen pa­
pegaai op , welke hem in de naare oogenblikken zijner
wanhoop toeroepen moest: bid,George! bid voor
uwen vader!
AMALIA, aangedaan,
Ik weet genoeg. Uw Heer moet een voortreflijk
hart hebben.
XURY, vuurig.
Ja, fchoone vrouw! dat heeft hij.
AMALIA.
Gij zult hem zekerlijk niet verlaaten?
F 4 x»-

D E P A P E G A A I ,
XURY.
Om alle de diamantmijnen van Golkonda niet.
Goede jongen! — den papeguai hebt gij goedkoop
verkogt. (Zij reik hem eene volle beurs toe)
daar neem dat, en doe 'er u goed mede.
x n R y.
Ik dank u, fchoone vrouw. Gij zijt meer dan
fchoon: gij zijt goed!
AMALIA, ter zijde.
Nimmer heeft mij iemand iets zo ftreelends gezegd.
XURY.
Nu flechts naar mijnen Heer geloopen, die zal
opkijken over den rijken Xury. Vaarwel, fchoone
vrouw.' de voorzienigheid geeve u een goudenftoel
in den Hemel, en een zagt Bruiloftsbed op
de aarde.
AMALIA.
Nog iets! waar is uw verblijf?
XUR y.
Wij hebben 'er geen. De goede oude visfcher
nam ons in,
C Hij loopt weg.)
ACH

T O O N E E L S P E L . 89
A C H T S T E T O O N E E L.
AMALIA, BETTY.
AMALIA, werpt zich op de bank neder, en leunt
met het hoofd op haare hand.')
BETTY.
"Waar over of zij nu weder peinst? Ik heb van het
ganfche gefprek bijkans niets verilaan. — Een
fchipbreuk — een oude papegaai, die fchulden had,
— een vaderlijk huis, dat naar Jamaika verftooten
werd — daar moog de drommel wijs uit worden.
AMALIA.
Mijn hoofd is zo vol van gedachten, als 'er op
een guuren winterdag fneeuwvlokken vallen, flechts
zo koud niet als die.
BETTY, ter zijde.
Zij fpreekt van fneeuwvlokken; en wij hebben
den fchoonften zomerfchen dag.
AMALIA.
Is het de liefde tot deezen zonderlingen; of is
het mijn hart, dat mij romaneske beelden voormaalt?
BETTY.
Ha! lia! Zij fpreekt van beelden.
F 5 AMA-

93 D E P A P E G A A I ,
AMALIA.
Hoe! wanneer ik befterad was, om dit deugd­
zaam mensch gelukkig te maken; hoe ! wanneer
hij beftemd was om mij die fchoone jaaren weder
te geven, welken ik aan de zijde eenes knorrigen
grijsaarts verloren heb?
BETTY.
Verloren? Het verftand verloren; zo fchijnt het
•rij toe.
AMALIA.
Maar Lady Bedford en een bedelaar! maar een
bedelaar met zulk een hart! het mijne heeft
bij rang en rijkdom gebrek moeten lijden.
wen:
BETTY.
Ik geloof waarlijk, zij wil den zwarten trou- .
AMALIA.
Of hij welgemaakt is? — want dit is toch al­
toos het punt, waar naar onze oogen het eerst
zien, die den troon der reden voorbij gaan, en
ons hart er berigt van doen. — Onverfchillig is
mij zijne geftalte zekerlijk niet; maar mijn befluit
bepaalen neen, dat zal zij ook niet. Mij
is zijne deugd genoeg. Een goede zoon is ook
een goede echtgenoot. - Die zogenaamde Baron
—— is gewis zijn broeder. Gelukkig, dat dit
toeval mij hem beeft leeren kennen. Hij is niet
flechts een gek, hij is een lasteraar; want de eer-
fte

T O O N E E L S P E L . *i
fie fdireede van dien affchuuwlijken booswigt
was de verachting zijner ouderen. Laat ons zien;h, e
vang ik het aan, om den fpraakmeester van mijnen
papegaai te leeren kennen ? — hem tot mijnent te
verzoeken? — dit zou mij verlegen maaken. Ik
•weuschte liever bij toeval — (zij bedenkt zich.)
NEGENDE T O O N E E L.
SE VOORICEN. DU OUDE VISSCHER.
DE VISSCHER.
Ei, zo wilde ik, dat gij allen in den afgrond der
zee laagt, gij, onbarmhartige menfehen! üitgelag-
chen heeft mij dat duivels volk, die rijken :
Slechts
bij arme hondsvotten, als ik. heb ik deeze drie
daalders te faamgekregen — wat zal hij daar mede
aanvangen ?
Waarschijnlijk is dat de oude Visfcher die hem her-
tergde — Goede vriend! is die hut de uwe?
DE VISSCHER, ter zijde.
Dat is ook eene rijke — Zo het niet met de wel­
levendheid ftreed, gaf ik haar geen antwoord.
AMALIA.
Hebt gij mij niet verftaan? Is die hut de uwe?
BE

92 DE PAPEGAAI,
DEVISSCHEH.
Ja, Mevrouw! Ik ben er geen penning op fchuldig.
AMALIA, glimlagchende.
Dit is het niet: waarom ik het vraag: men
heeft mij gezegd, dat gij eenen grijsaart met zijnen
zoon herbergt,
DE VISSCHER.
Dan heeft men u de waarheid gezegd.
AMALIA.
Zijt voorzichtig, oude! Op die lieden zou geen
goed hair zitten.
DE VISSCHEB.
Dan heeft men hen verdoemd belogen,
Hoe zo ?
AMALIA.
DE VISSCHER.
Wijl ik fchier geloof, dat gij in alle uwe voornaame
huizen te vergeefs zoeken zult naar het geen
ik in mijne hut heb. Den ouden maaken zijn
grijs hair en ongelukken achtbaar. De jonge — o
een braave jonge! zo eerlijk en braaf, zo kinderlijk
en vroom — hij'heeft niets, dan zijn hart en
goeden naam: (Mj neemt zijn muts af) en ik bid u
mevrouw, geen van beiden in mijne tegenwoordigheid
te beledigen.
A M A-

T O O N E E L S P E L . 93
A M A L I A .
Wanneer ik naar uwe loffpraak oordeelen zal,
zo rhoet uw gast een voortreflijk mensch zijn.
DE vrssciiER.
Dat is hij ook. Wanneer eene jonge rijke we­
duwe haar geluk bevorderen wilde. —
A M A L I A .
Zijn geluk bevorderen wilde?
DE VISSCHER.
Haar geluk bevorderen wilde. Ik weet wel wat
ik zeg.
A M ALI A.
Waarlijk? Ik dank u, goede grijsaart! maar —
(ter Zijde) Vrouwen! hoe bezwaarlijk valt u het
veinzen! (eenvóuwig) ziet hij 'er we !
l uit?
DE V I S S C H E R , glimlagchende.
Of hij 'er wél uitziet? — ha! ha! ha! wat
fcheelt het mij, of hij er wél uitziet? Hij heeft
een bult, Mevrouw! en ziet fcheel met beide oo­
gen. — Daar komt hij zelf. Nu kunt gij hem zei.
ven opneemen en bezien, zo veel het u lust. Of
hij 'er wél uitziet? Ha, ha, ha! als of daarom zijn
hart beter ware!
A M A L I A , nieuwsgierig G E O R G E aanziende.
Juist zo, gelijk ik hem wenschte.
TIEN-

#4 DE PAPEGAAI,
TIENDE T O O N E E L.
GEORGE met de beurs van A M A L I A in dt '
hand.
DE VOORIGEN.
GEORGE tegen den Fisfcher,
Eerlijke grijsaart! mijn vader fluimen en Xury weert
hem de vliegen van het aangezicht — koom!
help mij den norfchen fchipper opzoeken! Zie
hier is geld —geld! nu k-m ik hem helpen. In het
vervolg zullen wij flechts één huisgezin uitmaaken;
de ganfche week arbeiden . en des zondags onder de
luiden bij een glas bier regt vrolijk zijn.
DE VISSCH F R.
Zie, jonge Heer! nu zou ik mij verheugen; maar
ik verheug mij echter flechrsten halven, wijl ik niet
helpen kan. Drie daalders is alles, wat ik heb kun­
nen bijeenkrijgen.
GEORGE.
Goede oude! Uwe daad blijft, wat zij is, Koom!
koom!
Mijn heer! een woord!
AMALIA (eenvouwig.)
Gfioi- GE (verlegen.)
Mevrouw! ik heb diingende berglieden. —
AM A.

T O O A ' E E L S P E L . &
AMALIA.
Uwe bezigheden ken ik, en u wenschte ik te
leeren kennen.
GEORGE.
Mevrouw, gij zult u in den perfoon vergisfen.
Ik ben een vreemdeling, die eerst zederd weinige
uuren... —,
AMALIA.
Ik vergis mij niet. Ik fpreek met George Westerland.
GEORGE, verbaasd.
Zo is mijn naam; doch ik moet mij met regt
verwonderen, deezen onverfchilligen naam uit den
mond eener onbekende Dame te hooren,
AMALIA.
Mijn heer! deeze naam is mij niet onverfchillig,
GEORGE, ter zijde.
Zonderling! waarfchijnlijk eene Iigte kooi, die
mij voor eenen rijken West-Indienvaarder aanziet,
(hard). Mevrouw, gij ziet eenen fchipbreukling
voor u, die u in niets, in niets hoegenaamd van
dienst zijn kan.
AMALIA.
Zo kan ik u misfchien van dienst zijn. Ik verwonder
mij in zulk een goed hart den argwaan tevinden:
flechts eigenbelang zij de drijfveer aller
handelingen,.
6 S-

25 DE P A P E G A A I ,
GEORGE.
ó Mevrouw! wanneer men veel onder het menschdora
verkeerd heeft, zo verdwijnt de zoete droom
van broederliefde en men feitelijkheid.
AMALIA.
Ik zou u om dit grondbeginfel haaten; wanneer
niet uwe ongelukken u ontfchuldigden. .
GEORGE, ter zijde.
Hm! Zo fpreekt geene lichtekooi!
AMALIA.
Sta mij eene vraag toe, die u waarfchijnlijk zeer
zonderling zal voorkoomen, maar ik bid u, mij
nier in den aanvang, maar na het einde, onzes gefpreks
te beoordeelen!
GEORGE.
Vraag flechts, Mevrouw!
AMALIA.
Zijt gij getrouwd?
GEORGE, fchielijk.
De Hemel zij gedankt! neen.
AMALIA.
De Hemel zij gedankt! neen? — Zijt gij dan
een vrouwenhaater?
GEORGE.
Dit zij verre; doch het zoude mij van harte
leed doen, een onfchuldig fchepfel in mijne elende
te hebben gewikkeld; maar vergeef mij! klaagen
is mijne gewoonte niet.
AM A-

T O O N E E L S P E L . 97
AMALIA.
Moed! moed! Een uwer dichters zegt, zoowaar
als fchoon: „Eeneenigoogenblik kan alles vergoeden."
Gij ftaat alzo in hoegenaamd geene verbindnis
met eene vrouw; het zij hier , het zij in Indien?
GEORGE.
Ik begrijp niet, Mevrouw —
AMALIA.
Waarom ik dit vraag' Gij zult het wel ontdek,
ken. Mijn heer! ik ben lady Amalia Bedfort.
Milady.
GEORGE.
AMALIA.
Dezelfde, die uwen papegaai kogt.
G EO RGB, zeer verlegen.
Zo moet ik u danken.
AMALIA.
Tot nog toe niets; maar veelligt eens iets. - Ik
weet uwe gefchiedenis; ik weet ook waarom gij
uwen papegaai verkogt.
GEORGE, half ter zijde.
Zou Xury mij verraaden hebben?
AMALIA.
Niets minder. Uw papegaai verried 0, en Xury
verried Hechts den papegaai.
GEORGE.
Ik begrijp niet, Mevrouw! waar been gij met
dit alles wilt.
Q ; A M A-

5>t DE PAPEGAAI,
AMALIA.
Misfehien naar een onverwagt, maar goed emde„
Uwe kinderlijke liefde heeft mijn hart geheel en-
al ingenomen. De fchrede, welke ik op het puat
fta om te doen, is zonderling, zeer zonderling;
maar ik ben eene vrije Brittin, en volg de infpraak
mijnes harte. Mijn' naam weet gij. Ik heb jaarlijks
3000 pondenfterlings inkoomcn. Lord Bedfort,een
grijsaart, dien ik eens gedwongen wierd mijne hand
te geeven, leeft niet meer. Dat ik geen leelijke
vrouw ben, zegt mij mijn fpiegel; dat. ik eene
goede vrouw ben, bewijst ti de achting, die ik
voor uwe deugd toon; want die alleen kan de deugd
hoogfchatten, wiens hart voor dezelve vatbaar is..
— Mijn heer •- het word mij zwaar, verder te
fpreeken — verlfaat gij mij 2
GEORGE.
Milady — ik heb flechts ééns gedachte — en
die is te groot voor deeze waereld
AMALIA.
Gij moet mij eerst regt leeren kennen, (levendig)
fta mij toe u mijn karakter te fehetfen. Ik ben agt-
en - twintig jaaren oud , een weinig i jdel, lagch
gaarne, en zie zeer ongaarne dat anderen weenen —
(eensklaps ernjlig'i Ik kan echter ook wecnen , wanneer
ik goede menfehen lijden zie; en als de nood het
vordert, meer dan weenen. (weder levendig • Mijn
weduwftaat begint mij te verveelen ; ik befloot
we-

TOONEELS P E L. 99
weder te trouwen; en mijne keuze meer aan de
reden , dan aan het hart overtelaaten. Ik zag vee •
ie mannen, maar hart en reden zweegen. Ook
W2s uw broeder onder deezen.
Ja, uw broeder! —
D E VISSCHER.
AMALIA.
Stil! niets meer van hem, het moet u wee doen
zijnen naam te hooren. — Reeds dagt ik mij
tot den eeuwigen weduwflaat veroordeeld; wie
had kunnen denken, dat een papegaai daar Ipreeken
zou, waar reden en hart zweegen! „ George bid,
„ voor uwen vader," riep mij de vogel toe; en
deeze ongewoone woorden in den bek eenes pape-
gaais maakten mijne nieuwsgierigheid gaande. Ik
liet uwen Xury terug roepen; ik vroeg hem uit
nu weet gij alles. Uwe kinderlijke liefde heeft mij
met agting en verwondering vervuld , heeft mij
den wensch doen uitboezemen , dat ik, van het
lot tot een middel mogte zijn uitgekozen, om uwe
deugd te beloonen. — Wij kennen malkanderen
nog te weinig, om ons te minnen; maar genoeg,
om ons hoog te fchatten, en dan, zegt men, is 'er
flechts eene kleine fchreede meer overig. En wan­
neer ik nu befloten had. na den proeftijd van een
jaar, mijn lot met u te deelen. — antwoord, mijn
heer! vrij en openhartig, hoe de Duitfche man
G 2 over

100 DE PAPEGAAI,
over de Britfche vrouw denkt! Zoudt gij met mij
dien ftap waagen durven ?
GEORGE.
Milady! — Uwe grootmoedigheid — mijne verbaasdheid
— wanneer het geen droom zij
AMALIA.
Waarheid ! hoe zonderling dit alles mij zeiven
ook fchijne.
GEORGE.
Zo gij dan niet flechts fchertst, Milady! zo gij
dan waarlijk eene openhartige Brittin zijt ;
zo hoor vrijwillig de openlijke bekentenis eenes
Duitfchers. Ik heb nimmer bemind; maar een
hart, dat nooit bemind heeft, is voor de min het
vatbaarfte. Gij zijt fchoon, Milady! gij hebt ver-
ftand, en een edel hart. Ik gevoel.dat ik u bemin­
nen zal. Maar wanneer nu eens de zagtfte band
ons vereenigt . wanneer aan uwen boezem mijn
geluk weder ontluikt, wanneer uw rijkdom mij
in ftaat ftelt, mijnen ouden vader zijne laatfte dagen
te verzoeten; zal u nimmer in het een of ander
oogenbiik eenig verwijt ontflippen ; zal nimmer
de gedachte kwelling geeven van u aan eenen bede­
laar zonder naam , rang , • of aanzien te hebben
opgeofferd? Zult gij het altoos aan mijn eben
gevoel overlaaten, mij aan het geen te herinneren
wat gij voor mij deed? ó Milady! Elk droevig'
00.

T O O N E E L S P E L . ioi
oogenblik, elke rimpel in uw voorhoofd zou mij
de verfchriklijke ged?ch: e doen opvatten : „De (tap,
welken gij thans doen wilt, hebbe u berouwd!**
en ach! tienmaal ongelukkiger zou ik dan zijn!
tienmaal rampzaliger, wanneer ik u minde. Be­
proef u zelve! Luister niet naar de infpraak uwes
harte, overweeg de gevolgen , en bellis daa
n.ijn lot.
AMALIA.
Ja, gij zïit mijn hart, mijne liefde waardig!
De Hemel geeve, dat deeze mijne gevoelens nim­
mer veranderen mogen, zo ben ik binnen het
jaar eene der gelukkigfte vrouwen.
Dit tijdperk —
GEOttGIi.
AMALIA.
Is niet te lang; ons geluk hangt daar van af.
Het geen ik doe, is reeds zo vreemd — wat
zoudt gij van mij denken, wanneer ik zonder a
te kennen, nog verder ging ? — Spreek!
GEORGE.
Ik onderwerp mij aan elke proef; ook aan dit
viitftel mijnes geluks. — (hij kuschtJiaare hand.)
DE VISSCHEB.
En hij zal de proef doorftam, zo waar als ik een
eerlijk man ben! Ook zij zal de proef door-
ftaan; want zo iets heb ik in mijn leeven nog
nimmer van eene rijke gehoord. En wijl zij dus
G 3 bei-

102 D E P A P E G A A I ,
beiden de proef zullen doorftaan, zo zeg ik
ziet gij! met traanen in de oogen — de liemel
zegene hun voorneemen!
BETTY.
Mijne ooreu hebben niets verftaan ; mijne oogen
echter des te meer.
G E O R G E .
Goede oude! nimmer zal ik vergeeten, dat gij
mij uwe hut opende, toen nog alle harten voor
mij gefloten waren.
AMALIA.
Leef nog flechts één jaar, braave man! en gij
zult op mijne bruiloft aan onze tafel zitten.
DE VISSCHER.
Te veel eer, Mevrouw! neen, daarbij voeg ik
aïet. Ik zal van verre Haan, en voor u om zegen
bidden.
G E O R G E .
Ik vlieg naar mijnen vader! Zulk eene boodfcbap
is verkwikkender, dan (luimeriug. Met deeze vreugd
zal ik hem wekken, en in de armen zijner dochter
voeren! (hij gaat heen.)
B E T T Y .
Nu, dat heb ik lang gedagt, dat zij zich op zulk
eene wijs nog eens zoude laaten vangen. Milady!
Uwen voornaame naastbeftaanden in London zal het
regt aangenaam zijn, wanneer zij de tijding van uw
huwlijk krijgen,
A M A

T Q O N E E L S F E L . 103
AMALtA.
Ik verzoek diergelijke aanmerkingen na te laten.
B E T T Y .
Dat denk ik ook; aan aanmerkingen zal het niet
entbreeken.
AMALIA.
Ik leef voor mij, en niet voor mijne rVastbeftaan»
^ e n - Bij den jammerhartigen heer BaVon wordt
het van daag laat dag! —
D E VIS SC II E R.
Ta, dat wilde ik u daareven reeds zeggen — die
is over alle bergen heên,
Wat zegt gij ?
AMALIA.
D E VISSCHER.
^Reeds afgezeild. Ik zag hem en Hendrik ophet
dek gij zult gelukkig overkoomcn, dagt
ik; want wat hangen zal...
ELFDE T O O N E E L.
BE VOORIOEN, RICHARD, GEORGE, X V E V.
G E OR G F.
Hier is zij, die edele, zonderlinge vrouwf
R I C H A R D , gatt waggelende mar haar toe.
Milady! — mijn dank is itom — Een traan vaa
vreugd —. in twintig jaaren heb ik dien niet ge­
weend — zij het loon uwer grootmoedigheid!
A M A-

101 D E P A P E G A A I .
AM AL IA.
Lieve vader! Het loon voor bet geene ik doe,
is de hand eens braaven. Staat hij zijne proef
door!....
RICHARD.
Dit zal hij — of het vuurig gebed eenes vaders
moest niet tot's Hemels troon klimmen! —
A M A LI A.
Zo zal in het vervolg niets deezen gelukkigen
kring fcheiden: onze vader, mijn George, ik, en
deeze braave oude, (op den visjcher wijzende.)
x u R Y.
En den armen Xury zoudt gij vergeeten, die zo
blijd is — zo blijd is, dat hij weenen moet,als een
kind.
GEORGE.
Xury! mijn vriend! onder geenen anderen naam
zult gij bij mij woonen.
AMALIA.
En den papegaai fchenk ik u weder.
XURY.
Ik dank u hartelijk: Mijn goede Jaco! hoe blijd
zal hij zijn Eiken morgen zal ik hem de woorden
lecren: „ Xury! bidvoor Ge irgeen de goede vrouw!"
RICHARD.
Leer hem: „ Zó beloont deïlemel kinderlijke liefde."
Einde van liet derde en hatjle bedrijf.

...lieve Meïiie! g'ij moet Let ilarerblaatljen voltallig"
ma aken .

BROEDER MÖRIÏS,
DE ZONDERLINGE;
O F
DE VOLKPLANTING
VOOR DE
PELEW-EILANDEN.
T O O N E E L S P E L ,
IN DRIE B E D R I J V E N ,
DOOR
A. VAN KOTSEBUE.

P E R S O O N EN.
M0RITS ELDINGEN.
EUFROSINE, oude moei^
JOULTJE, 1
7 zusters .
>van MORITS.
NETJE , J R
OMAR, een jong Arabier, J
vriend en bediende J
MARIA, kamenier van Eufrojine. •
WILLEM VAN MOLL, asfesfor bij den raad van
Juflitie.
DIEDRIK VAN MOLL, gepenjïoneerd officier, en
broeder van Willem.
De kamerheer van STIERENBOCK.
Schipper THOM.
K A R G , een hedendaagsch fchrijver.
Een kind. /
(Het tooneel is in eene zeejlad.)

B R O E D E R M O R I T S ,
T O O N E E L S P E L .
E E R S T E BEDRIJF.
E E R S T E T 0 O N E E L.
Het tooneel verbeeldt een zeer groen oord: aan deszelfseinde
ziet men eenen tuin, met een hek omringd, wiens deur
op het tooneel uitkomt: aan beide zijden ftaan eenige
banken van zoden:op den voorgrond ziet men rechts en
links de beelden van de Liefde en van Diana: ver in het ver-
fchiet verheft zig een fraai gebouw boven het geboomte uit.
K A R G : hij zit op één der banken met een lei en
griffie in de hand, bedenkt zig, fchrijft,
fchudt het hoofd, wischt het gefchrevene
uit, en bedenkt zig andermaal.
Eerst den tytel ! het boek zal wel volgen : een
boek te fchrijven is geen kunst: op drie, vierhon­
derd bladzijden allerleie waar ter markt te brengen,
die den kooper graag maakt! — ei! wie kan dat niet?
maar een' tytel te vinden, die zonder eenige ver­
dere hulp in ftaat is het boek aan den man te- bren­
gen ; een' tytel , die zelfs, bevoorens men eens
weete of er aardappelen dan wel fefanten of pafteien
zullen opgedischt worden, den eetlust wekt; een'
tytel, dis uit één , ten hoogften twee woorden be-
A a ftaat,

4 B R O E D E R M O R I T S ,
ftaat, en echter op honderd boeken toepasfelijk is,
dit is het meesterftuk der hedendaagfche vernuften;
en, de Hemel zij dank! in het maaken van tytels
wijk ik niemand : mijn boekverkooper bevindt er zig
ook reeht wèl bij: deeze keer wil het echter niet
lukken; en, al is de inhoud zelve nog zo gewigtig,
wie leest tegenwoordig een boek als de tytel niet
nieuw is, en op het eerfte aanzien, bevalt. (Zig be­
denkende.) Over den oorfprong des kwaads — dit koopt
niemand—-Da bron der boosheid — dit leest niemand —
De bron des ongeluks — dit zou er eerder naar gelij­
ken — Pandora's doos — dit is al oud vuil. (Zig
voor het hoofd flaande.) Zo! daar heb ik het: een
electrique vonk ! Duivel, zal het boek heeten —
Duivel', en niet ééne lettergreep meer: (Hijfchrijft.)
Een goede Engel heeft mij daar den Duivel ingefluis­
terd : dat boek zal een verbazenden aftrek hebben ï
ik wed dat de duivel zijn' derden druk beleeft.
TWEEDE TOONEEL.
K A R G , O M A R , die een tafel uit den tuin draagt
en dezelve voor eene der banken zet.
KARG.
Goeden morgen, goeden morgen Mijnheer Omar!
reeds zo vroeg uit de pluimen? wat zal dit hier
worden ?
OMAR.
Men wil in het groen ombijten.
KARG?

T O O N E E L S P E L , $
K A R G.
Ei, ei! de inval is niet kwaad! een recht poëti-
fche inval! ik ben ook nog nuchteren, en zal des
maar hier blijven.
OMAR.
Zo als het u belieft: 't is hier koel, de fchaduw
is recht aangenaam : het gindfehe huis — neem het
mij niet kwalijk, Mijnheer! op het bouwen verftaat
gij u niet — 't huis is als een lantaarn; in alle ka­
mers wordt men fchier door de zon gebraden :
veel liever wilde ik voor eene Arabifche tent dub­
belde huur geevea, dan een enkele voor zulk een
broeikast.
KAR G.
Goede vriend! ik heb het huis niet gebouwd.
OMAR.
Eten moest gij het ook niet gekocht hebben.
K A R G.
Ik heb het ook niet gekocht; het is eene ervenis
van mijn' vader»
OMAR.
Was uw vader ook een fchrijver?
K ARG.
Ach, lieve Hemel! neen ! hij was een kousfen -fa-
brikeur.
OMAR.
Wat van beiden brengt meer op? het fchrijven of
èe koufenfabriek?
A 3 IAIÏ.

6 B R O E D E R . M O R I T S ,
K ARG.
Helaas! de koufen fabriek ; doch maar alleen ,
wat baar geld , niet wat roem en eer betreft: in
de kamers, die ik thans verhuur, ben ik groot
gebragt.
OMAR.
En uwe kamer onder het dak ?
KAR G.
Bewoonden toenmaals mijns vaders leerjongens: de
wereld is onbillijk, blind !
OMAR.
Dat's niet waar , zij ziet met heldere oogen :
koufen zijn noodzaakelijk, boeken kan men ontbee-
ren; zo denkt de wereld.
K A R c.
En heeft onrecht. (Omar gaat af en aan, en haalt
het theegoed: Karg roept hem, na:) Doch de eer 1 de
eer! — maar wat weet een Arabier van eer ! ik
woon zekerlijk flechts onder het dak, dan, mijn
naam woont in paleizen: zekerlijk zijn mijne maal-
tijden flechts Pythagorisch ; dan mijn naam is zout
en peper op'de tafel der Grooten: (Tegen Omar.)
Kom eens wat nader , goede vriend ! laaten wij
wat praaten : het is nog vroeg ; en uw meester
flaapt nog: ik wil u een ontwerp mededeelen, waar­
door gij op éénmaal door gantsch Europa beroemd
kunt worden,
OMAR.

TOONEELSPEL. y
OMAR.
Beroemd? ik wil niet beroemd zijn.
K ARG.
Hoor flechts: een ontwerp, welks uitvoering u
allergemaklijkst vallen zal: reeds lang ben ik voor.
neemens geweest, eene befchrijving van Egypten uit-
tegeeven, waarin noch Savary, noch Pococke, noch
Volney, of hoe zij anders heeten, breedvoerig ge­
noeg geweest zijn.
OMAR.
Zijt gij dan in Egypten geweest?
Wel neen I 1
KAKG.
OMAR.
,En gij wilt er eene befchrijving van uitgeeven?
KARG.
Waarom niet? gij zult mij helpen: Egypten is uw
vaderland; gij kunt mij de gewigtige zaaken aan de
hand doen, en tot erkentenis zal ik uwen naam laa-
ten drukken.
Zeer verpligt.
OMAR.
KARG.
Men kon zelfs in een bijvoegzel uwe reizen op-
disfchen: het publiek houdt veel van reisbefchrij-
vingen.
OMAR.
'T zou mogelijk de moeite niet waardig zijn.
KARG.
Ei! waarom niet? tegenwoordig is alles de moeite
A 4. waar-

* B R O E D E R M O R I T S ,
waardig , en , voor zo ver ik weet hebt gij met
uwen Heer de halve wereld doorkruist?
Zo omtrent.
OMAR.
K A R G .
En een menigte avantuuren gehad!
Ja-
OMAR.
KARG.
Misfchien zelfs eens fchipbreuk geleden 2
Neen, dat niet.
OMAR.
KARG.
Ofwel een nieuw eiland ontdekt?
Dat ook niet.
OMAR.
KARG.
Maar zeg mij' toch, hoe is uw Heer aan dien groo.
ten rijkdom gekomen?
Is mijn Heer rijk?
OMAR.
KARG.
Wel zekerlijk! als een Spaansch regifterfcbip :
men weet immers den armoedigen ftand wel, waarin
vóór zijne aankomst, zijne beide zusters en oude
moei leefden? zij woonden in een acbterïtraatjen, op
een armzalig klein kamertjen, alwaar zij zig, bijkans
dag en nacht, de vingers aan ftukken naaiden om met
£cre aan een kqrstjen broods te komen; naauwlijis
ech-

T O O N E E L S P E L , $
echter verfcbeen hun Heer broeder, of het kleins
hutjen werd, als door eene toverroede, in dit prach.
tig landhuis veranderd, wollen tegen zijden verwis-
feld, en diamanten namen de plaats van glascierfels
in: de gantfche ftad heeft er den mond vol van, men
gist er op allerleie wijse over.
Die arme menscbjens!
O M A K.
KARG.
Nu , nu , het is een geoorloofde nieuwsgierig­
heid — ik zeif moet bekennen dat ik het gaarne
wist — mogelijk heeft uw Heer in de Egyptifche
pyramiden het graf van deezen of geenen Koning ge­
plunderd ?
Neen.
OMAR.
KARG.
Of van onder de ruïnen van Palmyra ecnen fchat
opgegraven ?
Ook niet.
OMAR.
KARG.
Of goud uit het flik van de Nijl gewasfchen?
OMAR.
Nog minder; ik wil u het geheim met korte woor­
den yerklaaren: mijn Heer is een woekeraar.
KARG.
Een woekeraar ! daar zie ik hem evenwel niet
voor aari. 4
A 5 OMAI^.

*0 B R O E D E R M O R I T S j
OMAR.
Hij is door de Natuur met twee groote fchatten
bedeeld ; de eene draagt hij hier , (op zijn hart
vijzende:) de andere daar, (op zijn voorhoofd -wij­
zende:) de eene heeft hem duizend harten verwor­
ven , en de andere de beurs gevuld: verftaat gij mij ?
KARG, glimplagchende, en op een
ontevreden toon.
Ja, ja ! dit is recht aartig gezegd, en Iaat zig wel
eens in een boek ftellen; jammer flechts, dat het
niet waarfchijnelijk is: het hart, mijn lieve vriend !
kan in baare munt geen'penning opweegen, en het
hoofd — ach goede Hemel! elk ander lid wordt beter
betaald dan dat.
OMAR.
Gij hebt mis ! maar, al ware het zo, had echter
de Natuur hierin niet onbillijk gehandeld; want het
hoofd en hart betaalen zig zelvcn met een munt,
welke geen Vorst flaan kan: met het gevoel hunner
waardij e naamlijk.
(Men hoort van verre Netje in den tuin zingen.)
jMetje komt!
DERDE TOONEEL.
De voorigen. JUULTJE, NETJE.
OMAR, met blijken van onrust.
(Juultje en Netje komen gearmd aan.)
HET-

TOONEELSPEL. rt
NETJE: op de theetafel wijzende.
Zie daar ! 't is waarlijk als of wij in de oude goede
dagen der fchikgodinnen leefden: „ Tafel, deku!"
een flag der toverroede, en alles is gereed.
JUULTJE.
Goeden morgen, Omar !
Goeden morgen, Omar!
NETJE.
OMAR.
Goeden morgen, fchoone meisjens!
Goeden morgen, lieve Zon !
NETJE, opwaards ziende.
JUULTJE, Karg gewaar wordende.
Ook onzen huisheer ! (Zij neigt.)
NETJE.
Van Febus tot zijnen voedfterling. (Tegen Karg.)
Zoon van den Olympus ! (Zij maakt eene diepe neiging.)
KARG: haaren groet met gemaaktheid
beantwoordende.
Gezellinne van Venus! fchalkachtige gratie !
NETJE.
Mooi! mooi! nog niemand heeft mij eene gra.
tie genoemd: om bezongen te worden, moet men
flechts den dichter prijzen. Goede Heer Karg! vereer
mij toch een klein weinig onftervelijkheid ! maak
toch eens een vers op mij!
KARG.
Bckoorelijke zanggodin ! de bezielende vonken, die
uit

12 B R O E D E R M 0 8 I T S ,
uit uwe oogen vloejen . . . (ter zijde.) Ik geloof
dat zij op mij verliefd is.
NETJE.
O ga voord ! mijn ziel plaatst zig in mijne oorea.
K AR o.
Hoe ! gij zelve vernedert u om mijne lier te ftem-
men? (Ter zijde.) 'T is zo i
Ontila ons van den gek.
JUULTJE, tegen Netje.
NETJE.
Hij maakt mij den tijd kort.
En mij lang.
JUULTJE.
NETJE.
Ik begrijp het: gij wilt mij een nieuws vertellen
dat ik reeds, van buiten ken : het zij zo luit zusterlijke
liefde. — Mijnheer Karg! er is mij een ongeluk
overgekomen.
KARG.
Een ongeluk? (Ter zijde, terwijl hij over zijn hart
Jlrijkt.) ja ! ja ! een ongeluk.
NETJE.
Gij kunt het mij echter draagelijk maaken,
KARG, ter zijde.
Daar hebben wij 't! (Tegen Netje.) Spreek! mijn
hart opent zig als een ftads poort.
Mijn kater is dood.
N E T J E .

T O O N E E L S P E L . 13
Uw — uw — kater!
KARG, zeer bedremmeld en Jiotterendi*
NETJE.
Hij ving reeds zo lief muizen.
KA R G.
En — en ik — zou de eer hebben, u dit verlies
te vergoeden? ik verfta mij immers niet op 'tmuizen»
vangen ?
NETJE.
Och neen! 't verlies is onherftelbaar: luide jam-
merklagten alleen kunnen mijne fmart verzachten;
klagten , welke de dichterlijke lier op eenen zo
zachten toon uitbrengt: mijn hart begeert een' treur­
zang op den dood van dit lieve dier, ik zal er met
blijdfchap een' Dukaat voor betaalen.
KARG.
Een ... 0 wees toch zo goed dit laatfte wooré
eens te herhaalen?
Een dukaat.
NETJE.
KARG.
Dukaat! ik verfta het — Niet het goud, het welk
de dichter als ftof onder zijne voeten treedt; maar
de kirrende fmart der tederfte duive zal mij bezielen
NETJE: zeer kuisch.
Ja, mijn lieve heer Karg ! ik ben een- duifjen, dat-
van haarsn kater verlaaten is.
KARG.
Ik zal mijne lier met floers overtrekken, enzingeffj
NET-

14 B R O E D E R M O R 1 T S ,
NETJE.
Haast u, haast u! de morgenftond heeft goud iri
den mond; en, zo het u recht gelukt, geef ik u nog
bovendien een kusch.
KARG, verrukt.
Dorst ik vooraf mijne brandende lippen op deeze
zwaanehand drukken ?
NETJE, haar hand hem toereikende.
Daar ! zijt gij nu bezield?
KARG.
Ja — maar — (Na de theetafel wijzende, en op een
hoofdfeiten toon.) Ik heb nog niet ontbeten.
Tast maar toe !
NETJE, lagchende.
KARG.
Slechts ééne minut voor het ligchaam , dan is mijn
geest geheel tot uwen dienst. (Hij gaat naar de tafel,
fchenkt thee en eet gretig een boterham : Juultje en
Netje houden intusfehen een ander gefprek, zij bekom­
meren zig niet verder over hem, en worden niet eens
gewaar , dat hij , na eenige onopgemerkte buigingen
heenjluipt.)
V I E R D E TOONEEL.
JUULTJE, NETJE, OMAR.
NETJE.
IVT-iar Juultje ! hij zal alles fchoon opeeten.
JUUL.

T O O N E E L S P E L . ig
JUULTJE.
Laat hij; ik heb geen' honger.
Ik wel.
NETJE.
Is mijn broeder al opgedaan ?
JUULTJE, tegen Omar.
OMAR.
Reeds federt twee uuren is hij met de oude TantS
aan den gang.
Waar over?
NETJE.
OMAR.
Zij wil den glans van haar huis nerftellen; zij wil
eene kamenier, een' looper, portier, rij tuig, enz. heb­
ben; en Morits antwoprdt niets anders, dan: „ Ge-
„ lijk gij verkiest, lieve Tante! betaal flechts die lie-
„ den van mijn geld niet": als zij zig bijna half dood
hoest, om er hem de noodzaakelijkheid van te be­
wijzen, glimplacht hij, en fchudt het hoofd.
JÏULTJEN.
Recht goed dat hij lacht! maar Tante, vrees ik,
zal zo lang verzoeken en begeeren, tot den goeden
Morits het geeven verveelen zal; 't is ook ondank­
baar ! zij vergeet wie wij waren, en wie wij door
hem zijn.
NETJE.
Een kamenier echter kan hij ons niet afflaan s
gij hebt ze gezien , dat lief en droefgeestig fchep-
zeltjen.
JUUL-

16 B i t O E D Ë R J v l Ö R I T S ,
JUULTJE.
Gezien, en van het eerfte oogenbiik af aan bemind.
NETJE.
Wij hebben geene bediende , maar zij eene mees­
teres noodig: als zo eene zullen wij haar aan Morits
voordraagen. O! zo wij eene zaak iriaar altoos aan het
rechte einde vatten, moeten de mannen doen wat
wij willen.
OMAR.
En de Natuur heeft voor dat rechte einde u zö
veel fijn vernuft gegeven, dat het u zelden mislukt.
NETJE.
Hoe met gij dat, kroeskoppige Arabier!
OM A !!.
Heb ik de halve wereld niet doorgereisd ? Drf
meisjens en geestlijken gelijken elkander overal.
NETJE
Ook onder uwe omzwervende benden?
Ook daar.
OMAR.
NETJE.
O befchrijf mij toch eens uwe fchöohheden ! hoê
moet er een meisjen wel uitzien, oin zulke woests
rhenfchen den kop gek te maaken ?
O M A R.
Zij moet zwarte oogen hebben, groot en zacht, en
ais overwelfd met twee hoogen van ebbenhout: zij moet
lang

T O ONEELSPEL. j 7
lang en dun zijn, als een lans; ligt op de voeten, als
een jong veulen; haare lippen verwt zij blaauw, en
haare nagels goudkleurig: baar boezem gelijkt twee
granaatappelen, en haare woorden zijn zoeter dan
honig.
De lippen blaauw!
NETJE.
JUULTJE.
De nagels goudkleurig !
KETJE.
Welk een elendige fmaak !
OMAR.
Dat zelfde zeggen mijne landslieden van B.
NETJE.
Uwe landslieden zijn gekken, die beter meteen'
fabel weeten omtegaan dan met een paar purpere
lipjens.
t
OMAR.
Gij moet het hun vergeeven; zij zagen Netje niet.
NETJE,
Ei! de drommel! dat is een fraai compliment:
maar g.j vergat dat Juultje ook hier is.
OMAR.
Wat vergeet men bij u niet?
Nog fraajer!
NETJE. .
OMAR.
Vaderland _ ouders _ alles zou men bij u verjee
ten !
^ NE Ti

ïS B R O E D E R M O R I T S ,
KETJE, verlegen.
Wilt gij mijn' broeder niet roepen? zeg hem das
wij honger hebben — dat wij naar hem wachten.
OMAR.
Ja, ja, ik ga—gij wilt maar van mij ontflagen zijn-
mogelijk heb ik te gek gepraat — vergeef het mij!
(Hij drukt haar in V heengaan de hand.)
V IJ F ü E T O O N E E L .
KETJE, JUULTJE.
NETJE, eenigzins bewogen.
Of die knaap zig ook op het handdrukken verftaat!'
waarlijk, als of hij van jongs af niet anders gedaan
hadde.
JUULTJE.
Ik wensch u geluk met uwe verovering.
KETJE, lagchende.
Ja toch ! den bediende van mijn' broeder !
JUULTJE.
Zo noemt hij zig, maar noemt Morits hemookzo?
KETJE.
Laat mij met vrede ; beneem mij mijne vrolijk­
heid niet. (Zij keert zig mar het beeld van Diana.)
Kuifche Diana ! overtrek mijn hart met een ijskorst v
door geen verliefden blik te fmelten, en kunt gij dan
niet , zo fla de mannen met blindheid, op dat zij-
mijne bekoorelijkheden niet zien!
juuv-

T O O N E E L S P E L . t 9
JUULTJE.
Of maak hen minder onbeftendig!
NETJE.
Of liever verdelg hen geheel van den aardbodem?
dit ware we! het beste: de mannen verbeelden zig
dat wij zonder hen niet leeven kunnen; zij fchrïjvcii
dikke boeken , met bewijzen dat de biftorie der
Amazoonen een fabel is — eene dwaasheid! eene be­
klagenswaardige dwaasheid! zij ergeren zig, dat er
vrouwen waren , die moeds genoeg hadden om de
rechter borst opteofferen ais het er op aankwam dat
eenen zuchtend minnaar den kop gekloofd zou worden.
JUULTJE.
Gelukkig meisjen ! met uwe bertendige vrolijkheid!
NETJE.
Zeg liever; gezond Netjen ! ik ben zo gezond als
een visch ; mij fcheelt niets; geen enkele droppel
bloeds die traag in mij omloopt j alles is even
vlug — mijn ligchaam moet altoos wat doen, al
ware het ook niet anders dan dat mij fomwijlen de
lust bevangt om te huppelen: (Zij huppelt.) zie, zo
ftaat mijn ziel onder de plak; zij durft maar in hel
geheel geene grillen aanvangen , al wilde zij ook
nog zo gaarne: bij u echter is 't juist het tegendeel:
de eerwaardige geest voert den fcepter, en veroor­
looft bet ligchaam ter naauwernood zig te verza­
digen : volg mij lieve zuster , en fmijt den dub- 1
helzinnigen Wilm de deur uvvs harten uit; fluit ze
£ 3
toej

.ao B R O E D E R M O R I T S ,
toe; en klopt hij, zo roep door het fleutelgat: „Er
„ is niemand t huis! "
JUULTJE.
Hoe kan ik ! is niet mijne liefde een deel mijns
levens geworden? ach, Netje! wat heb ik hem toch
gedaan? waarom mijdt hij mij federt de terugkomst
van mijn' broeder? waarom ftamelt hij flechts nietsbe-
duidende pligtplegingen tegen mij? ik ben hem ge­
trouw, Netje! waarlijk, ik ben hem getrouw! mijn
hart verwijt mij niets! waar van daan dan deezefchie-
lijke verandering ?
NETJE.
Dit hebt gij mij reeds honderdmaal gevraagd, en
honderdmaal heb ik u geantwoord: ik weet het niet:
wie kan de mannen doorgronden? geloof mij; deeze
wonderlijke fchepfels weeten zeiven niet wat zij
willen.
JUULTJE.
Als ik mij nog den laatften avond herinner — twee
dagen vóór de terugkomst van mijn' broeder — welke
fraaje kafteelen wij in de lucht bouwden; hoe wij in
verbeelding reeds de begravenis van den ouden Raads­
heer, die zijne bevordering tegenhoudt, bijwoonden;
hoe wij zijne inkomften alsdan berekenden ; onze
huislijke inrichtingen beraamden , en hij mij, Jag-
chende, beloofde het loon zijner fchilderkunst tot
fpeldegeld te zullen geeven — ach ! welk een ver­
rukkende droom! wat heb ik hem toch gedaan?
. . NET.

T Q O N E E L S P E L . si
NETJE.
'Een fchoone droom is ook dankens waardig: wat
waren wij toch, lieve Juultje! zonder zuike droo-
men? beneem ons het genoegen der verbeelding;
o hoe weinig blijft ons dan overig! zie daar; ik
begin te filofofeeren, 't zijn fententien , die ik fpreck ;
nu zal het ook niet lang meer aanloopen of ik fehiijf
een boek.
JUULTJE.
Ach ! wat heb ik hem gedaan ?
NETJE, rondom zig ziende.
St — vraag het hem zeiven — daar komt hij.
JUULTJE, verjchrikt.
Daar komt hij! wie?
NE TJE.
Willem van Moll: daar komt hij den vijver langs —
zie, nu gaat hij de weide over — nu ftaat hij onder
den grooten populier — hij fcbijnt in bedenken te
zijn — maar ik verwed mijn gebedeboek dat hij hier
voorbijkomt.
JUULTJE.
Ach Netje! wat zal ik doen ? kom laat ons gaan.
NETJE.
Neen zeker niet , meisjen ! niet hier van daan !
't zou den jongen Heer kittelen, als twee hupfche
meisjens voor hem liepen.
JUULTJE.
Ik fidder — ik zal geen één woord kunnen uitbrengen.
B 3 HET"

a* BROEDER MORITS,
KETJE.
Des te beter! waagt hij het om ons aantefpreeken,
dan zal ik hem wel tand bieden.
JUULTJE.
Gij moet hem echter niet beledigen.
KETJE.
Zachtaartig duifjen! (Omziende,) moedig! — de
vijand rukt aan.
ZESDE TOONEEL.
De voorigen. WILLEM VAK MOLL.
(Willem groen in 't voorbijgaan zeer eerbiedig.)
KETJE, hem toeroepende.
Keeds zo vroeg uit, Mijnheer van Moll?
WILLEM, zeer droog.
Om den fchoonen morgen te genieten, Mejuffrouw'
(Hij gaat aan de andere zijde weder heen.)
ZEVENDE T O O N E E L .
KETJE, JUULTJE, die op een der banken
nedervalt, en in traanen uitbarst.
KETJE , met den voet Jlampende.
Die ondeugd! — zo doen zij allen — zij bemin­
nen, en weeten niet waarom; zij fcheiden en weeten
ook niet waarom — vroeg men de Natuur: waarom
fchiept gij mannen? ik wed zij wist het ook niet —
maai

T V O N E E L S P E L . s 3
maar ja! tot onze plaag _ neen! neen! — om van
alle fchoone meisjens bedrogen te worden; dit is onze
roeping: wee de ongelukkige, die zig door haar hart
op een' dwaalweg laaten brengen ! wees vrolijk ,
Juultje! help mij de mannen bedriegen — fta op!
droog af die traanen; ik hoor Tante hoesten: 't is
waarlijk goed dat zij komt, mijn toorn wijkt voor
mijn' honger: kom, laac ons ontbijten; de mannen
zijn geen boterham waardig.
(Juultje veegt haare oogen af, en tracht eene vrolijke
houding aanteneemen.')
AG T S T E TOONEEL.
Nu, komt gij alleen?
Be voorigen. OMAR.
KETJE.
OMAR.
De oude Tante is nog in den moestuin: de mos-
fchen hehfcen veel fchade aan de vruchten gedaan;
zij wil er een vogelverfchrikker doen zetten.
KETJE.
Zij behoeft er flechts zelve te gaan ftaan , dan
kan zij die kosten fpaaren.
B 4 & E-

=4 B R O E D E R M O R I T S ,
NEGENDE TOONEEL.
De voorigen. MOEITS.
MORITS: hij gaat na Omar enfchudt
~ hem hartlijk bij de hand.
Lroeden morgen Omar! wij z a g e n elkander flechts
ter Joops.
OMAR.
Goeden morgen lieve Morits!
MORITS.
Hebt gij fchfpper Thom gefproken?
T
OMAR.
Ja.
... MORITS.
wat zeide hij ?
OMAR.
Hij zal van daag of morgen komen.
MORITS.
Zo mag me„ welhaast om eenen fchilder denken.
(.regen zijne Zusters.) Goeden morgen, kinderen !
K JETJE.
Een allerlieffle rangfehikking! eerst den bediende
en daarna zijne zusters.
MORITS.
Ja, lieve zusters! gij m o o g t e r m e d e f p o t ( e n Z Q
veel gij wilt; m i j n e rangrehikkir^ ftaat in mijn hart
gefchreven.
NETJE.
Nog fraaier! die kroeskop is u liever dan het te.
derhartige Juultje én het vrolijke Netje?
M O-

TOONEEL S P E Li 2 5
Hij is mij liever.
MORITS.
NETJE: in eene fchertfende gramfchap.
Barbaar! gij verfcheurt alle banden van het bloed.
MORITS.
Ik zou u immers in de verlegenheid brengen, als
ik vroeg: wat denkt gij bij deeze uitdrukking?
NETJE.
Wat ik denk? dat is een domme vraag! een vrouw
denkt niet.
MORITS.
De gekheid der ouders, de dankbaarheid der kin­
deren , de gewoonte, welke zusters verbindt; dit
noemt gij banden van het bloed !
NETJE.
Maar de fympathie — die geheime trek van 't
harte . . .
MORITS.
Zwijg mij toch van zulk eene dwaasheid!
NETJE.
Gelooft gij er niet aan?
MORITS.
Zo min als ik geloof dat twee boomen hunne krui­
nen zamen neigen , om dat hunne zaaden voormaals
in eene zelfde vrucht verborgen lagen.
NETJE, over zijne vangen Jlrijkende.
Maar zeg mij toch eens, zotskap! waarom zijt gij
P' 5 dan

26 B R O E D E R M O R I T S .
dan terug gekomen , als uwe zusters u zo onver-
fcbillig zijn?
M o rt I TS.
Onverfchillig? wie zegt dat? ik houde recht veel
van u; want ik denk altoos met verrukking aan de
vrolijke uuren mijner kindsheid en jongelingfchap:
alle genoegens deeldet gij met mij; geen aangenaame
herinnering wordt in mijne ziel levendig, zonder
uw beeld in derzelver betrekking met zig te voeren :
wanneer mijn geest in de lommerrijke droeven
van mijns vaders flot omdwaalt, zo zie ik Juultje,
hoe zij eens haar gaazen fchort aan een' doornhaag
fcheurde, en, uit angst voor de magere vingeren haa-
rcr knorrige Gouvernante, weende: ga ik de weide
langs, door welke zig het kabbelend beekjen flingerde,
waarin wij die fchoone kreeften vingen; zo zie ik
Netje, hoe zij voor een kikvorsen, die haar na-
fprong, vlugtte : treed ik de donkere kamer onzes
pedanten Gouverneurs in , zo zie ik Juultje , hoe
zij voor mij, toen hij mij kastijden wilde, om dat ik
perfiken gtftolen had, in de bres fprong: zet ik mij
op den fteenen bank voor het huis neder , zo zie ik
Netje, hoe zij mij haaren fpaarpenning in de hand
drukte, om die aan eene arme ongelukkige vrouw
€e geeven, welke haar kind op den rug in een korf
droeg; zie, dit zijn de banden, die mij aan u bin­
den ; dit zijn de bronnen, die mij naar u doen reik­
halzen: de Natuur fpot met uwe dwaaling.
NET-

T O O N E E L S P E L . 27
NETJE.
Wel nu , zo wij dit al eens laaten gelden, wat
heeft die zwartkop dan gedaan, dat bij een plaats
boven ons in uw hart bekleedt?
M O It IT S.
Wat hij gedaan heeft? — o ! — lieve Omar! ver­
laat mij voor eenige oogenblikken! ik moet u prijzen.
O M A R.
Dit zult gij niet — gij weet, ik kan dat niet
lijden.
MORITS.
Noch ik; maar nu is het noodzaakelijk; ga, bid
ik u, en wacht hier digt bij.
OMAR, tegen Netje, met neder,
gejlagene oogen.
Zo ik door uws broeders lof uwe vriendfchap ver­
werven kan , wil ik die gaarne ten koste mijner
fchaamte koopen. (Hij gaat den tuin in.)
TIENDE TOONEEL.
J U U L T J E , N E T J E , MORITS.
NETJE.
Altoos heeft hij mij wat te zeggen: laatst verfioutte
hij zig, zelfs mij de hand te drukken.
MORITS.
Gij hebt hetzelve, hoop ik, niet onbeantwoord
gelasten?
NET-

-28 B R O E D E R M O R I T S ,
Et, dat liet ik wel.
KETJE.
MORITS.
De hand van zulk een braaf man!
KETJE.
Dan hadden wij waarlijk veel te doen, wanneer
wij alle eerlijke mannen de hand drukken moesten.
MORITS.
Hij heeft het leven van uw' broeder tweemaal
gered.
Heeft hij ?
JUULTJE.
KETJE.
De drommclfche jongen zal nog maaken dat ik hem
lief moet hebben.
MORITS.
Dit zult gij — alles wat ik heb , ben ik aan hem
verfchuldigd; het Rond in de magt zijns vaders mij
alles te beneemen, en zijne broederliefde deed mij
hetzelve houden.- het is nu vier jaaren geleden, dat
ik, deels uit nieuwsgierigheid, deels om door mijne
koopmanfchap nog meer fchatten bijeen te zamelen,
met de groote Karavaan naar Mecca reisde; veertig
kameelen waren met mijne goederen beladen; ons
gezelfchap beftond uit eenige duizende perfoonen:
naauwlijks hadden wij twee dagen gereisd , toen
eene bende Arabieren ons, in eene ontzachlijkezand-
woeltijn, overviel: de Janitfaaren, die ons tot be­
dekking dienden, werden verftrooid, alles, wat wij
bij

T O O N E E L S P E L . 29
bij ons hadden , werd geplunderd, en wij, als eene
kudde fchaapen naar de gevangenis gedreeven : Omar's
vader was Cheick of Vorst dezer bende, en Omarzeif
maakte mij, met den fabel in de vuist, tot zijn' fiaaf:
mijne tegenwoordigheid van geest , die mij minst
verlaat als jk niets dan geld te verliezen heb, ver-
fchilde merkelijk van het gezucht en gekerm der ove­
rigen: men zonderde mij uit, en vattede eindelijk
eenige achting voor mij op : ik was verfcheidene
kleine nuttige wetenfchappen magtig: ik reed te paard
fpijt een geboren Arabier, en fchoot met hetpiftool,
flng op flag, een Huk gelds van de lans af: elk ver­
wonderde zig over mij: des avonds plaatfte ik mij
in hunnen kring, en verhaalde allerhande-fprookjens,
waarmede zij veel ophebben: fomwijlen mengde ik
er eenige zedelesfen onder, om, ware het mogelijk,
deeze ruwe menfehen een weinig te befchaaven :
zo werd ik hun eindelijk onontbeerelijk: de oude
Cheick noemde mij zoon, en Omar werd dagelijks
meer en meer aan mij verbonden : ik fchepte
vermaak in den jongeling te vormen ; en het ge­
lukte mij boven verwachting: de plant was goed en
fchoon: ik paste dezelve broederlijk op; haar bloe-
fem was heerlijk, en beloofde de kostelijkfte vruch­
ten: allengskens, naarmaate zijne begrippen zig ont­
wikkelden , bejtroop hem de lust, om befchaaifde
volken te leeren kennen , en deugden onder hen
uitteoefenen waarvoor zijne landslieden nog on-
vat-

3o B R O E D E R M O R I T S ,
vatbaar waren. Het viel bezwaarlijk den ouden vader
tot zulk eene fcheiding te beweegens eindelijk echter
ftond hij ons verzoek toe — vertrouwde hem mijner
zorgen aan, en wij vertrokken: van het geen ons
federt gebeurd is, zal Ik u alleenlijk zeggen, dat, toen
wij eens in Sirié'n van eene bende rovers overvallen
werden , Omar's dapperheid mijn leven , vrijheid
en goederen rcddede; dat hij zelf, in zijn bloed
zwemmende, zodanig nederviel, dat zijn voorhoofd
en hals er nog tegenwoordig de lidtekens van draagen :
dit is nog niet alles: te Smirna met een boot naar
het fchip zeilende, waarmede wij vertrekken zouden,
kwam er op het onverwachtfte een baar , die het
kleine vaartuig omver fmeet, wanneer ik, niet kun­
nende zwemmen, buiten twijfel had moeten verdrin­
ken , zo niet Omar- mij bij het hair gegrepen, mijn
hoofd boven water gehouden, en met mij meer dan
een half uur tegen de woede der zee geworftcld had-
de, tot men ons eindelijk te hulp kwam: naauwlijk»
was hij aan land, of hij viel in onmagt neder.
O hoe liefheb ik hem nu !
JUULTJE, bewogen.
NETJE, een' traan van haare wangen
veegende.
De kroeskop dringt zig met geweld in mijn hart.
MORITS.
Begrijpt gij nu, waarom hij mij liever dan ouders
en

T O O N E E L S P E L . g
en zusters is? hij is mijn weldoener; en een edel.
moedig hart kent geen vaster banden dan die des
dankbaarheid: wel nu,- Ketje! wilt gij zijne hand
nog niet wederom drukken ?
K E T J E .
Ktisfchen zelfs wil ik hem.
M08ITS.
Zo hoor ik het gaarne. (Hij roept.) Omar! Omar '3
ELFDE TOONEEL.
De voerigen. OMAR.
MORITS.
Kom nader, trouwe vriend! dat ik de gedenkte­
kens uwer liefde aan mijne zusters toone! (Hij ftrijki
het hair van Omar s voorhoofd weg.) Ziet hier, lieve
kinderen! (Hijfchuift zijnen halsdoek weg.) En hier !
(legen Omar, wiens voorhoofd en hals hij kuscht.) Die
was ik aan mijn hart verfchuldigd, en nu fpreek ik
er ook nimmer in uw bijzijn een enkel woord
meer van.
OMAR.
Goed, lieve Morits! beloof mij dit!
JUULTJE, hem vrijmoedig omhelzende.
Ik dink u voor het leven van mijn' broeder.
K E T J E , een weinig fchuw.
Daar, druk mijn hand nog eens! (Omar doet hetj
zij drukt de zijne weder, en kus.ht hem.)
OM A St,

32. B R O E D E R M O R I T S ,
OMAR, geheel verrukt.
O'i welk een oogenblik!
T W A A L F D E T O O N E E L .
De voorigen. EUFROSINE.
EUFROSINE, al hoestende.
tVinderen ! kinderen! ei, lieve hemel! wat doet
gij daar? hebt gij dan alle tucht, alle eerbaarheid
uit het oog verloren ?
NETJE.
Een kusch in eeren, kan niemand deeren.
JUULTJE.
Lieve Tante! het was een gevolg onzer dankbaarheid.
EUFROSINE.
Dankbaarheid ? wat dankbaarheid ! die moet bij een
jongmeisjen op geen kusfchen uitioopen: een kuschjen
is dikwijls gevaarlijk, zegt men: ik heb het echter
nooit ondervonden.
MORITS.
Als het hart vol is, en 't ons aan woorden ont­
breekt , kan eene vuurige omhelzing alleen onze
tolk zijn.
EUFROSINE.
Maar fpreekt dan toch ! wat is er? wat heeft hij
gedaan , dat uwe harten er zo vol van zijn ? als
*t inderdaad de moeite waardig is, ben ik ook zo
grootsch

T O O J V E E L S P E L . S 3
grootsch niet als de meesten mijner gelijken, en wil
hem zelfs wel een* kusch geeven.
N E T J E.
Hij heeft het leven van broeder Morits gered.
1 weemaal.
E UFROSINE.
Hoe? waar? wanneer?
KETJE.
Eéns werden zij van rovers overvallen.
EUFROSINE.
En toen heeft hij zig dapper geweerd?
Geraden.
KETJE..
EUFROSINE.
Nu, dit was immers zijn pligt?
JUULTJE.
Op een anderen tijd vielen zij beiden in het water.
EUFROSIN*.
En hij heeft hem gered?
Geraden. NETJE.
EUFROSINE.
Nu, dit was immers zijn pligt?
M 0 R I T S
. 'enigzins ophopend.
Weet gij wat, lieve Tante ! pas op, dat gijniet
« het water valt! want, als Omar u er uithelpen
wilde, zou ik hem bij de hairen terug houden.
EUFROSINE.
Kinderen! kinderen ! gij maakt u te gemeenzaam
C
met

34 B R O E D E R M O R I T S ,
met de bedienden: het is een geluk, wanneer men
trouwe lieden in zijnen dienst heeft; maar men moetze
door toegevendheid niet bederven : ('Lij haalt een
ft uk gelds uit haar beurs.) Daar, goede vriend ! drink
eens op mijn gezondheid.
MOKITS: hij rukt haar het geld uit de hand
en werpt het voor haar voeten:
waarna hij Omar omhelst.
Vergeef het haar, waarde Omar ! zij is te beklaa.
gen ; zij heeft een bekrompen hart, maar het is haare
fchuld niet: zij zou een recht goed flag van een
vrouw zijn, ware haar niet reeds in haare kindsheid
door eene trotfche gouvernante ingeprent, dat alles
wat zij doet den fchijn van iet bijzonders, iet voor­
naams moet hebben: het ging met haar als met die
Romeinfche knaapen , welke men ontwrichtte, om
hen tot den krijgsdienst en dappere daaden onbe­
kwaam te maaken: dit is haar fchuld niet.
EUFROSINE,
Ei, goede Hemel! . . .
MORITS, haar fchielijk in de rede
vallende.
Niets meer, lieve tante! hij is onze weldoener:
het weinige geld zelfs, het welk ik zo even weg­
wierp, hebt gij aan hem te danken: dat hij u 'smor­
gens de thee gereed maakt , uwe bloemen begiet ,
en uwe canarievogels oppast, is zijne vrije keuze;
want, bij den Hemel! begeert hij het, zo ben ik zijn
knecht»

T O O N E E L S P E L . 3 J
knecht, gij zijn meid, Netje zijne naaifter, en Juultje
zijn waschvrouw.
OMAR, verlegen.
Houd toch op, bid ik u, gij hebt het mij beloofd.
M O E I T S.
Nog maar één woord; misfchien moet ik morgen
of overmorgen van ujcheiden: (Tegen Eufrofme.) hij
is mijn eenigfte erfgenaam, en alles het zijne wat het
mijne was: ook mijne zusters draag ik hem op, en,
wil hij na mijnen dood uw broeder zijn, zo hebt gij
geenen broeder verlooren.
OMAR, aangedaan en verlegen.
Gij houdt uw woord niet, maar jaagt mij we *
der weg.
DERTIENDE TOONEEL.
MORITS, EUFROSINE, JUULTJE, NETJE.
MORITS.
JfLen bediende is een mensch als wij; niet zelden
beter dan wij ; wie koel en onvriendlijk is tegen
een' trouwen bediende , moge misfchien een groot
ftaatsman, een dapper held zijn. maar mijn vriend is
hij niet: dan, dit behoort tot die fouten, welken de
gewoonte gebillijkt heeft; met dit alles bid ik u
mijne Zusters! bid ik u, beste Tante! Iaat mij nim­
mer eenig ongenoegen tegen Omar blijken: eert mij
in hem! hij is mijn broeder, laat ik des niemand uit
trotsheid den neus voor hem zien optrekken.
C 2
EUFEO-

3

T O O N E E L S P E LI S 7
•zekerlijk ftipt gevorderd; want, lieve Hemel! deeze
foort van menfehen zijn daar immers toe geboren!
MORITS.
Beeze foort! er is geen foort! ik zeg u. al!e men­
fehen zijn als wij: wij behooren allen tot ééne foort"
een domkop alleen, zijn vader zij een houthakker of
een Baron, is, van rechtswege, tot flaavernij ge­
boren.
EUFROSINE.
Hoe vliegt gij daar weder op als buskruid
waarom liet gij mij niet uitpraaten ? ik wilde u ver-
haaien , dat er nog vier perfoonen in leven zijn
welke in betere tijden bij mij gediend hebben, er!
•door mij allen verzorgd zijn: daar was Anna Goed-
brood; die trouwde met den Hofmeester des Graaven
van Solms, en ik gaf haar een kostelijk uitzet: daar
was Catharina Zipfelman, die met een huzaaren
Wachtmeester, onder het regiment van mijnen Heer
Oom zaliger trouwde; deeze verzocht mij nog voor twee
jaaren om een haarer kinderen ten doop te houden . .•
MORITS.
Al genoeg! al genoeg, lieve Tante! ik ben van
uwe goedhartigheid overtuigd.
EUFROSINE.
Zo dat ik maar zeggen wilde, als wij nu dat jonge
meisjen, waarvan ik u laatst fprak, in onzen dienst
namen, zoudt gij zien, beste Neef! dat ik haar als
mijn kind handelen zou.
C 3 MORITS.

38 B R O E D E R M O R I T S ,
MORITS.
AI weer het oude deuntjen !
EUFROSINE.
Ik moet het wel zo lang zingen, tot gij er einde­
lijk naar luiftert: Juultje! Netje! helpt mij dat won­
derlijk fchepzel toch overtuigen! hij flaatglad af om de
lieve kleine Maria in dienst te neemen : hij bedenkt
zelfs niet eens dat ik, van jongs af aan, tot den dood
van mijnen Heer broeder zaliger, mij nimmer zonder
kamenier beholpen heb: geen muts kan ik alleen
meer opzetten , geen veter rijgen! is het dan nog
niet genoeg, dat wij zijne grillen, ten gevalle van
onzen ftand , verbergen? hij zegt: het is flechts
uitwendige vertooning; welaan! dit ware zo eens;
is dan mijn gemak, het vergenoegen mijns ouderdoms,
ook flechts uitwendige vertooning?
MORITS.
Zo moet ik het u dan nog eens herhaalen ? ik ben
terug gekomen om u en mijne zusters een gerust, een
zorgloos leven te verfchafFen : gij hebt voor het
lieve brood moeten werken ; hier van zijt gij nu
bevrijd; en wees daarmede te vreden: u in over­
vloed te zetten was nooit mijn oogmerk, en ik zelf
verlang dit niet: gij hebt eene meid die u bedient;
dat is genoeg : wilt gij er meer, en ben ik zwak
genoeg uw verzoek intewilligen, zo ontrooft gij mij
niet van het geld, 't welk noodeloos daar aan ver-
fpild wordt; maar ontfteelt het aan ongelukkigen.
J U U L«

T O O N E E L S P E L . 39
JUULTJE.
Maar, lieve Broeder! als uwe inwilliging eens een
weldaad aan eene ongelukkige ware?
Hoe zo?
MORITS.
NETJE,
Het meisjen dat Tante in haaren dienst neemen
zou , is een arme verlaatene wees: wij hebben haar
niet noodig, maar zij ons.
MORITS.
Dat's iet anders: waarom zeidet gij mij dat niet
aanftonds ?
NETJE.
Gij moet haar zien ; zij zal u voorzeker bevallen:
zachte droefgeestigheid rust op haar gelaat; haar
mond klaagt niet, maar het oog verraadt dat zij
ongelukkig is.
MORITS.
Laat haar komen, hoe eer hoe liever! zo lang mij
een plekjen gronds overig blijft, 't geen ik het mijne
noemen kan, zal een ongelukkige mij nimmer ver­
geefs om eene fchuilplaats fmeeken.
Goede Broeder!
JUULTJE en NETJE.
EUFROSINE.
Dit heet als Edelman denken.
MORITS.
Denken moest, wanneer hij een mensch is.
C 4 juui-

40 B R O E D E R M O R I T S ,
JUULTJE.
Hoe blijde zal de arme kleine Maria zijn !
KETJE.
Wij zullen aanftonds om haar zenden.
MORITS.
Daar het nu toch zo valt, is het mij lief, dat ons
klein huisgezin met een fchepzel vermeerderd wordt:
er kon een tijd komen waarin wij ze noodig hadden.
NETJE.
Wat wil mijn Heer broeder daar mede zeggen?
Ik wil trouwen.
MORITS.
NETJE, JUULTJE en EUFROSINE.
Gij!
MORITS.
Ja ik ! reeds lang gevoel ik dat mij wat ontbreekt .*
nooit zie ik een lief meisjen, of mijn oog blijft met
eene begeerte aan haar hangen, welke ik, zo lang
ik omzwierf en in bezigheden woelde, nimmer on­
dervond: niets doen en gebrek aan tijdkorting zijn
meest altoos de bronnen, waaruit de liefde ont-
fpringt: zie ik ergens een klein kind zo neem ik het
op den arm, kusch het, en knijp het in de bolle
koontjens — ik wil vader worden, en des wil ik een
vrouw neemcn.
NETJE.
Durft men vraagen, wie de hooggebiedende Sultan
den neusdoek zal toewerpen ?
MO-

- T O O N E E L S P E L . 41
U, als gij wilt.
Mij ! (.Zij lacht.)
Of u.
Mij ? (Zij lacht mede.)
MORITS.
NETJE.
MORITS, legen Juultje.
JUULTJE.
(Eufrofine heest.)
MORITS.
Waarom lacht gij? ik fpreek in ernst: gij gevalt
mij beiden: ik ken u beiden: gij zijt een paar goede
meisjens — beiden even fchoon : wie van beiden mij
derhalven hebben wil is mij onverfchillig.
NETJE.
Broeder ! het fchort u in de harfens.
MORITS.
Vindt gij dat? en waarom?
EUFROSINE.
Neef! neef! gij zijt waarlijk op den weg om dol
te. worden: hebt gij dan in het geheel geen ontzach
voor de heilige banden des bloeds?
MORITS.
Daar hebben wij 't! weder een verdoemd voor­
oordeel ! ik wil li, in dénen adem, honderd volken
opnoemen-, die hunne zusters trouwen, en er zig
zeer wèl bij bevinden.
EUFROSINE.
Dat zijn heidenen! blinde heidenen! maar bij een
C 5
b s
"

42 B R O E D E R M O R I T S ,
befchaafd christelijk volk is zulks niet geoorloofd:
met eene Tante zou 't nog door den beugel kunnen,
dit word fomwijlen wel eens toegelaaten.
Met een Tante! wat dunkt u?
NETJE, Jpotachtig, tegen Morits.
MORITS.
Ik denk dat gij zottinnen zijt, waarmede men over
zaaken , die het gezonde vernuft betreffen , niet
ftrijden moet: gij wilt mij dan niet? alzo het u ge­
lieft : van daag of morgen wandel ik den gemeenen
weg langs, en zoek mij eene vrouw.
EUFROSINE.
Zie toch vooral op eene adelijke afkomst, en on-
befproken geflacht!
MORITS.
Venus werdt uit zeefchuim geboren: een fchoon
meisjen is mij een Koningin, al ware het ook dat ik
haar op eenen misthoop vonde!
• O gij zwakke mannen!
NETJE.
V E E R T I E N D E TOONEEL.
De voorigen. OMAR, THOM.
II ier is fchipper Thom.
Welkom, Thom!
OMAR.
MORITS.'
THOM,

T O O N E E L S P E L . 45
THOMS hem de hand toereikende^
De Hemel zegene u Mijnheer! ik wilde u maar zeg­
gen dat ik haast klaar ben: morgen of uiterlijk over­
morgen denk ik voor de haven te liggen,.en, zo
wind en weder gunftig zijn, zeilen wij, als het den
Hemel belieft, over een paar dagen naar den Levant:
hebt gij iet aan uwe goede vrienden te beftellen? zo
breng het in gereedheid.
MORITS.
Ik dank u , Thom ! voor uw bericht: ik zal u
een pakjen medcgeeven voor den ouden Cheick ,
Omar's vader: ik heb het reeds met onzen Conful te
Smirna afgcfproken: deeze weet middelen en wegen
om het hem te doen toekomen; aan dien behoeft gij
het derhalven flechts aftegeeven.
Goed ! goed !
THOM.
MORITS.
Maar kinderen ! nu heb ik eenen fchilder noodig:
toen wij van den goeden ouden Cheick fcheidden,
moest ik hem mijne beeltenis belooven : weet gij mij
nu een' kunftenaar aan de hand te doen, die zijne
kunst verltaat?
NETJE, fthielijk.
De Asfesfor Willem van Moll.
JUULTJE, jchielijk en Jlil tegen Netje.
Om 'sHemels wil, Netje !
M ÓIIIT s.
Asfesfor? en van? neen, dat gaat niet: ik wil
geen

44 B R O E D E R M O R I T S ,
geen mensch hebben die mij door opoffering van tijd
en moeite eenige verpligting zou opleggen: ik moet
iemand hebben dien ik betaalen kan.
NETJE.
Deeze Iaat zig ook betaalen; kom, ik zal hem maar
laaten roepen : (Zij vertrekt.)
Netje ! Netje !
JUULTJE, haar volgende.
EUFROSINE.
Wacht dan toch! ei, mijn Hemel! kinderen! wacht
dan toch ! (Zij volgt al hoestende.)
THOM,
Is er nog iet anders van uwen dienst? ik heb nog
allerlei kramerij te bezorgen.
MORITS.
Niets , niets , mijn goede Thom ! kom na den
middag nog eens weder, zo kunnen wij zamen bij
Valet nog een flescbjen leêgen.
T H O M.
Dat kon wel gebeuren: de Hemel zegene u!
VIJFTIENDE TOONEEL.
M ORITS, OMA R.
MORITS.
Gij ftaat in gedachten?
OMAR, bewogen.
Ik denk aan mijn' vader.
MORITS.

T O O N E E L S P E L . 45
MO RITS.
Wilt gij hem ook uw portrait niet zenden?
OMAR , na een oogenblik zmjgens.
Wat dunkt u Morits ! dat ik hem liever het origi­
neel zelve bragt?
Ernst of fcherts ?
Ik ben niet gelukkig.
Wat ontbreekt u?
MORITS, verfchrikt.
OMAR.
MORITS, zijnen arm om hem Jlaande.
OMAR.
Ik heb meer dan ik immer had: mijn rijkdom is
mijn ongeluk: gij waart het, die mij dat geen, wat
mij van mijne paarden en kameelen onderfcheidt,
deedt kennen — mijn hart naamlijk ! — ik waande
toenmaals van uwe hand eenen weêrgaloozen fchat
ontvangen te hebben: maar, o Morits! hoe moeje.
lijk valt het dien fchat te bewaaren ! de genoegens
des harten zijn weinig, en die, welke het ontbree-
ken, martelen ons.
MORITS.
Lieve Omar! ik begrijp u niet.
OMAR.
Hoor, gij moet het mij vergeeven, dat, wanneer
ik fomwijlen mijne voorige levenswijs met mijne te­
genwoordige vergelijk, ik de laatfte zekerlijk ver-
rukkend — mogelijk met 'smenfehen beftemming.
mee?

A-S B R O E D E R M O R I T S ,
meer overkomftig vind; maar echter bi] de herinne­
ring mijner voorige woestheid, een gevoeligen traan
pleng, en wensen — vergeef het mij, Morits! —
u nooit gekend te hebben.
MORITS, treurig.
Mij? uw' vriend, uw' broeder?
OMAR.
U! mijn' vriend! mijn' broeder! voor alle de fchat-
ten van Indien wilde ik niet weder zijn wat ik was •
maar alle de fchatten des aardbodems gaf ik gaarne,
om nooit geweest te zijn wat ik ben: fla flechts een
vlugtigen blik op mijne toenmaalige gefteldheid, en
op mijne tegenwoordige : gij hebt een jaar onder
ons geleefd, en weet hoe weinig een'Arabier noodig
heeft om gelukkig te zijn: het moedige ros te be­
rijden , en met eene gefpierde vuist de lans te dwin­
gen — zie daar het toppunt zijner eerzucht! een
jonge zedige Beduine tot vrouw , een tent , een'
pels, en een merrie om veulens te fokken l — zie
daar zijn' ganfehen rijkdom: had ik 'smorgens de zon
zien opgaan, en mijnen vader zien lagchen, dan was
ik gelukkig; 'smiddags zat ik vrolijk aan den ingang
mijner tent, at mijn melk en dadelen, en elk voorbij­
ganger was mijn gast: viel mij de tijd lang, zo ging
ik flaapen: de flaap Hond mij altoos ten dienfte, want
hoofd noch maag was bezwaard: een fpreuk uit den
Koran, en een aartig fprookjen waren de eenige fpij-
zen mijner ziel; en het eenige voedzel mijner denk-
beel-

T O O N E E L S P E L . 47
beelden: naauwlijks echter waart gij bij ons, of in
weinige weeken zag ik een geheel andere wereld
rondom mij: gij deedt nieuwe begeerten — nieuwe
behoeften in mij ontfraan: bevredigdet veelen der-
zelven; maar om allen te bevredigen, moest gij een God
geweest zijn: zal ik het nu aan den Hemel, of zal ik
het aan u wijten, dat mijn hart ontbreekt watmijnie-
mand geeven kan? dat ik altoos begeer wat ik niet
verkrijgen kan ? dat mijn vernuft immer uit den kring
wil, welke de Natuur zelve getrokken heeft?waarom-
moest ik gevoelen dat er zulk een kring is? waarom
hebt gij dit gevoel in mij verwekt? uwe Iesfen kos­
ten mij de rust mijns levens.
MORITS.
Ik fta verftomd ! dikwijls heeft Omar met mij over
tijd en eeuwigheid — over 's menfehen geluk en be-
ftemining gefproken: het is de eerftemaal niet, dat
hij over den nevel klaagt welke het toekomflrige voor
onze oogen verbergt; maar hield zig immer te vre-
den, wanneer ik hem in het verfchiet den engel des
doods toonde, die ons van achter het voorhangzei,
het geen genot en hoop vanéén fcheidt, toewenkt:
hoe het nu daar uitziet, is hetzelfde! genoeg, dat
ik u overtuigde, dat de laatfte oogenblikken van dit
leven niet de allerlaatnen zijn : mijn geweeten kan
ik niets wijten: ik heb u niets ontnomen, hetwelk
ik u niet duizendmaal vergoed heb — neen Omar!
veins niet! dit is de oorzaak uwer zwaarmoedigheid
niet;

4-8 B R O E D E R M O R I T S ,
niet: deeze gedachte is in u flechts weder levendig
geworden, daar gij buiten dien niet gelukkig waart:
zeker is u iet droevigs bejegend, (Hem hartlijk om­
armende.) en gij wilt zulks voor mij verbergen?
Ach, Morits 1
OMAR.
MORITS.
Vertrouw mij alles.
Ik bemin uwe zuster!
Juultje ?
Neen, Netje.
OMAR.
MORITS.
OMAR.
MORITS.
Is dit het alles? ik geef ze u tot vrouw!
OMAR.
Tegen haaren wil?
MORITS.
Waarom zou zij niet willen?
OMAR.
Neen! neen! zij wil niet.
MORITS.
Heeft zij 't u gezegd?
OMAR.
O , dat befpeurt men rasch : als onze oogen
elkander ontmoeten, en ik de mijnen nederfla, ziet
zij mij onbefchroomd in het aangezicht: als mij het
hart overftroomt, en een beduidend woord mijnen
mond ontflipt, zo moest zij mij immers verdaan?
maar zij lacht er mede.
MORITS.

TOONEELSPEL. 4 §
MORITS.
Dit is zo haare gewoonte.
OMAR.
O wist gij federt hoe lang deeze drift, van wier
oorfprong ik zo min reden, weet te geeven als van
dien des Nijls, in mijnen boezem heerschte! ik flaap
met, en waakende droom ik: ik eet niet, en ben
nooit hongerig: ik ftrek mijn hand uit, en denk niets
daar bij; ik fpreek, en weet niet wat: 'k heb altoos
moeten lagchen om onze Oosterfche dichters, wan­
neer zij van eenen fmoorlijk verliefden plagten te
zeggen: „ zijn ligchaam werpt geene fchaduw meer
van zig;- ach, Morits! haast zal ik die groot-
fpraak waarmaaken - neen, ik wil weder naar mijnen
ouden vader, die mogelijk eiken morgen de kracht-
iooze armen naar de zon uitftrekt, e n zijnen zoon
van den Hemel terug eischt.
MORITS.
Wel, wie had ooit gedacht, dat Omar op mijn
zuster ftompneusjen zo verzot zou geraakt zijn 1 wees
gerust, Heffte vriend ! ik zal Netje fpreeken.
Wilt gij?
OMAR.
MORITS.
Nu, dat fpreekt immers van zelf!
OMAR.
Maar haar niet te overreden !
® MORITS.

50 B R O E D E R M O R I T S ,
MORITS.
Neen toch niet! laat mij flechts begaan: waarach.
tig Omar ! ik moet lagchen : het begin was zo treu­
rig, dat ik voor het minst een zelfmoord verwachtte,
en eindelijk, van nabij gezien, is het niets dan de
gunst van een meisjen; het wispeltuuriglte ding op
den aardbodem!
Zo als gij het neemt.
OMAR.
MORITS.
En gij het , binnen kort of lang, neemen zult:
(Hijfchudt hem bij de hand.') Frisch op! wees vrolijk!
kan het bezit mijner zusters u gelukkig maaken, zo
fchenk ik ze u beiden, en de oude Tante daarenboven.
OMAR.
Is Netje de mijne, zo ben ik de gelukkigfte der
ftervelingen. (Zij vertrekken, doch worden door Karg
wederhoudend)
Z E S T I E N D E T O O N E E L .
De voorigen. KARG, met een papier in de
hand.
KARG, met drift.
O, maar één oogenblik Mijnheer ! maar één
oogenblik!
MORITS.
Wat is er van uw' dienst?
KARG,

TOONE ELSPEL. $ 1
KAK d
Ik ben zelf geheel tot uwen dienst: hier is het
klaagdicht, Mijnheer! — het klaagdicht! gij hebt
immers den kater van Mejuffrouw uwe zuster wel ge­
kend? nu deeze is onder de Harren verplaatst! —
zie hier zijn' geloofsbriel!
MORITS, tegen Omar.
Wat wil het mensch hebben ?
KARG.
Een' dukaat wil ik hebben, dien Mejuffrouw uwe
zuster mij beloofd heeft; en ik fchenk haar wel ne­
gen-en-negentig dukaaten in de plaats; want ditklaag-
dicht, Mijnheer! ... het fiaagde mij! zeg ik u; het
flaagde mij! honderd dukaaten is het onder de broe­
ders waard'! ik zal het voorleezen; hoor. (Hij fchraapt
zijn keel uit.)
MORITS, hem geld geevende.
Daar mijn vriend ! doch met beding dat gij mij
niets voorleest. (Hij gaat met Omar den tuin in.)
ZEVENTIENDE TOONEEL.
KARG.
Gehoorzaame dienaar ! (de dukaat beziende.) een
fchoone gerande dukaat! maar niets voorleezen ! —
neen, Mijnheer! dit onuitfpreekelijk genoegen ver­
koopt een dichter voor alle de Ichatten van Pluto
niet: voorleezen moet ik het; aan wien. dat ver-
fcheelt mij niet; en wil volfhekt niemand mij hoo-
D 2 n. ,,,

52 B R O E D E R M O R I T S ,
ren, zo hoort gij, vogelen des wouds! gij bronnen
en boomen 1 (Rond ziende.) Ha! ginds zie ik een'
herder zijne kudde drijven: t' fa lustig, Karg ! fchie-
lijk naar hem toe! dat hij uw klaagdicht hoore, en
dat zijn fluit verftomme !
Sinds van het eerfle ledrijf.
T W E E -

TOONEELSPEL. 53
TWEEDE BEDRIJF.
EERSTE TOONEEL.
KETJE; zij zit nevens het beeld van Diana;
naast haar op den grond ftaat een korf-
jen met roozen gevuld, van welke zij
zingende een' krans vlecht; van verre
Jlaat Omar haar te befpieden.
Nooit is 't huwlijk zo gelukkig,
Meisjen ! of gij loopt gevaar;
Zelfs de beste mannen volgen
Doorgaands hunne grillen naar.
Volgen? neen: zij gallopeeren ! daar is geen hou-
den, geen binden aan: zij doen het geen hun goed­
dunkt, en het haft begeert.
(Zij zingt weder.)
Sla de zottin doch met roeden ,
Die het dwaaze ftuk beging,
Zig, haar leven lang, te kluiftreu
Door den gouden huwlijksring.
(Zij neuriet en bromt in zig zelve, terwijl zij dan op
haaren arbeid, dan op het ledige korf jen ziet.)
Ik heb geen roozen genoeg geplukt: het zij zo
Diaua moet het zo voor lief neemen.
D 3 (Omar %

S4 B R O E D E R M O R I T S ,
(Omar deeze woorden naauwlijks gehoord hebbende,
vertrekt. Netje vervolgt met zingen.)
De bruigom zegt: „ kom zoete lam! "
Maar: „ wijf, kom hier I" zo fpreekt de man.
'k Wil daarom nimmer zijn gcvixên ,
Neen I neen! neen! neen, neen! neen!
Text en verklaaring, ipfe fecit: het vers is wel
juist niet fchoon, maar 't is toch waar.
(Omar is ondertusfchen, zonder gezien te worden, uit
den tuin teruggekomen, en vult, ongemerkt, het korf­
den met roozen, die hij medegebragt heeft, waarna hij
Jlil weder wegfluipt — Netje herhaalt de laatjle
regels.)
'k Wil daarom nimmer, enz.
(Zij ziet toevallig naar het korf jen en fpringt terug.)
Ach ! wat is dat? ik wed, dit heeft geen getrouwd
mm gedaan : maar het is toch aartig ! (Zij ziet
in 't rond.) Geen levendige ziel ! gewis is de eene of
andere Boschgod op mij verliefd: o zulke minnaars
moet men vasthouden; men kan ze tot alles gebrui­
ken. (Zij werpt een' kitsch in de lucht.) Mijnheer de
BoschgoJ! ik bedank u voor deeze aartige welle­
vendheid. (Zij begint de roozen te vlechten , en
neuriet.)
TWEE-

T O O N E E L S P E L . %%
TWEEDE TOONEEL.
NETJE, MORITS.
MORITJ.
luster Netje! 't is mij lief dat ik u alleen vind.
Ik ben niet alleen.
Wie is dan bij u?
Mijn minnaar.
NETJE.
MORITS,
NETJE.
MORITS, al lagchentle omziende.
Waarfchijnelijk een onligcbaamlijk wezen?
Geraaden.
NETJE,
MORITS.
Lieveling van Goden en menfehen ! maar ftel voor
een oogenblik de geesten eens aan een zijde; wij
moeten van aardfche dingen met elkander wat
fpreeken.
Laat hooren.
NETJE.
MORITS.
Een minnaar met vleesch en been is immers wel
zo goed als een onzichtbaar wezen?
NETJE.
Dat's de vraag.
MORITS.
, G«ene kan u omhelzen, en dat kan deeze niet.
D 4 METJJZ.

5

T O O N E E L S P E L . 5 7
MORITS.
Neen, mijn fchat! gij mogt mij weder naar de oude
laiue verwijzen.
NETJE.
Nu, dan zeg ik u dat deeze foort van honger mij
niet aangrijpen zal: ik zie zo raenig een, die demaig
overladen heeft.
MORITS.
Grillen! wat zult gij beginnen, wanneer de herf?t
voorbij is en niemand de overrijpe vruchten begeert ?
wanneer gij de wereld en u zelve tot last, al kug-
chende, zult omdwaalen: bij de lïuronen huwen de
oude wijven hunne Vorlten ; bij de Marfanen hcer-
fchen zij; en laas! men vindt zelfs een volk, het
welk niemand voor Koning erkent dan eene oude
vrijfter: maar bij de Europcërs, lieffte Zuster! is
.'ene oude vrijfter gelijk etn oude brief, die wel
jefchrevSn, maar niet afgezonden is.
KETJ E.
Wel nu; wat kan u dat fchcelcn? hij is immers
aan u nietgeaddresjeerdl
MORITS.
Een bloem, die aan den fteel verwelkt.
N E T J E.
Gij behoeft die immers niet te plukken'?
MORITS.
Een boom vol bladen, maar zonder vruchten.
D 5 NETJE,

58 B R O E D E R M O R I T S ,
NETJE.
Verkwik u bij eenen anderen.
MORITS.
Een huis door niemand bewoond, wijl er de ou.
derdom in fpookt.
NETJE.
Mijnheer , Broeder ! gij put al uwe fchrander-
faeid uit.
MORITS.
En gij mijn geduld: kort en goed, meisjen ! gij
zijt voor het huwelijk gefchapen; dit is uwe eenigfte
beftemming: een oude vrijer kan de wereld nog op
duizenderleie wijzen van nut zijn ; maar eene oude
vrijfter ontfteelt haaren evennaasten eiken brok dat
zij in den mond fteekt, terwijl zij in alles het on­
kruid evenaart, behalven in vruchtbaarheid.
NETJE.
Pha ! hoe vliegt dat op ! — maar mijn vernuftige
Heer Broeder ! die u zo veel over het welzijn uwer
zusters bekommert, ëéne hoofdzaak vergeet gij.
En die is?
MORITS.
NETJE.
Een meisjen moet niet eer trouwen, als: ten eer-
ften: voor zij er lust toe heeft; en ten tweeden:
voor er iemand is die haar hebben wil.
MORITS.
Dit laatfle is voor deeze keer uw geval niet.
NETJE.

T O O N E E L S P E L . 5£>
NETJE.
Niet? o fchielijk! mijne nieuwsgierigheid barst in
volle vlam uit: wie ftaat er toch zo teèrhaitigen
eerbiedig naar deeze kleine witte hand?
MORITS.
Een man met een vlekloos hart, brandend voor
de liefde, heet voor de vriendfehap, warm voor de
deugd , week voor het medelijden , fchoon als de
lente , weldaadig als de herfst, zachtzinnig als een
kind , en verftandig als een grijsaart.
NETJE.
Met één woord — een god!
MORITS.
Met één woord — Omar !
Omar!
NETJE , bedeesd.
MORITS, haar nabeotzende.
Omar ! — ja Omar! gij fpreekt zijn' naam uit als of
gij een' beter' man wist.
NETJE.
Neen, Omar is mij te verftandig.
Een wonderlijk gebrek.
MORITS.
NETJE.
Als ik tog trouwen moet, zo geef mij een'man,
hoe dommer hoe liever, met wien ik naar mijnen
zin kan omfpringen , die mij nooit met een maar
lastig valt; die, als ik hem zeg: deeze a is een b,
mij,

6o B R O E D E R M O R I T S ,
mij, zeer ootmoedig, zijn b nazegt; die, als ik gril­
len heb , mij fchoon vindt ; en bekoorelijk, als ik
meesmuil; die mijne minnaars vriendelijk voor de
deur ontvangt, en mijne kinderen wiegt.
MORITS.
AI fpots genoeg! wist ik dat gij dacht gelijk gij
fpreekt, ik ware in Raat u aan onzen fchrijver Karg
te koppelen.
NETJE.
Dat zou er beter naar gelijken: de vrouw eens
fchrijvers heeft het zo kwaad niet, zo zij nu en dan
maar eens de goedheid heeft, om de vruchten van
den geest haars gemaals te prijzen, kan zij doen en
laaten wat zij wil, en het hart goeddunkt — maar
neen! vrijheid! edele vrijheid! u wijde ik mijne
dagen ! de ijzeren ketens zijn, met bloemen omwon­
den, zekerlijk wel zeer fchoon, wanneer men ze van
buiten beziet, maar zij die ze draagt gevoelt hunnen
last, en eerlang vei welken de bloemen. (Zij heeft
intusfchcn haaren bloemenkrans voltooid.') Diana! kuis-
fche Diana! ontvang de gelofte uwer dienaaresfe! maak
mij ongevoelig als een' Reen, en koud als de maan,
die uwen fchedel fiert! (Dit zeggende, omwindt zij
het beeld van Diana met den krans.)
MORITS.
Gij zijt een zottin! en dit moogt gij mijnenthalve
altoos blijven, zo maar uwe zotheid niet fchadelijk
ware: ik moet haar duur betaalen! zij kost mij eenen
vriend —.

T O O N E E L S P E L . 6 l
vriend — ik had er flechts één'; deeze verlaat mij;
deszelfs plaats wordt ledig in mijn hart, en wie kan
dezelve vervullen?
NETJE.
Waarom ledig? liefde en vriendfchap worden door
de fcheiding nog warmer.
MORITS.
Een verwijderd vriend is een afgeflorven vriend.
NETJE.
Ook wil ik u in vertrouwen zeggen, dat gij, zo
dit uwe eenigfte bekommering is, zoer gerust kunt
zijn: Omar zal niet vertrekken.
Niet ? ik zeg u hij zal.
• MORITS.
NETJE.
En ik zeg u hij zal niet: hij is verliefd.
Daarom juist.
MORITS.
NETJE.
Juist daarom niet: konden de verliefden vertrek-
ken, er waren i» de wereld gewis zo veele ongeluk-
kigen niet.
MORITS.
Gij kent hem niet : nog voor weinige minuten
heeft bij mij zijn voorneemen geopenbaard.
NETJE.
Dat moest ik beter weeten : al hadd' hij zijne koffer
gepakt, al ftond' hij zelfs reeds met den eenen voet
in

6z B R O E D E R M O R I T S ,
in het fchip, zo zeg ik: (teerhartig.') Omar! — aan-
llonds trekt hij den voet terug.
Kwaadaartig genacht!
MORITS.
KETJE.
Wei zo! is het dan zo kwaad dat men zijne wa­
pens kent en gebruikt?
MORITS.
Ik wenschte dat Omar ons hadde beluisterd ! — hij
moest u haaten.
KETJE.
Paperlapap ! — maar laat ons van wat anders praa-
ten : ginds komt de Heer van Moll om u te por-
traiteeren.
MORITS.
Ik weet waarlijk niet of het wel noodig zal zijn;
want gaat Omar heen, dan ga ik mede.
KETJE, met een fchertzende deftigheid.
Om eens ajs Orestes en Pylades in de gefchie-
denis te fchitteren.
DERDE TOONEEL.
De voorigen, WILLEM VAK MOLL.
(Na wederzijds elkander gegroet te hebben.)
KETJE.
Vergeef eene uwer oude vriendinnen haare fioutheid
Mijnheer van Moll! mijn broeder wilde zig gaarne
laaten portraiteersn, en ik was zo vry . . .
W I L.

T O O N E E L S P E L . 6%
WILLEM.
Zonder complimenten : ik doe het zeer gaarne.
NETJE ; levendig.
Een tafeU een glas water, (Tet zijde.) en Juultje,
(Overluid.) zullen op het oogenblik hier zijn. (Zij
vertrekt.)
VIERDE TOONEEL.
MOEITS, WILLEM.
MORITS.
Vooraf, lieve man! — want uwe phyfiognomie
ftaat mij zeer wel aan — moet ik u iet zeggen: ik
ben een vijand van alle nietsbeduidende uiterlijkhe­
den; van alle zogenaamde welleevendheid, die ledige
harsfeas uitvonden, en zotten naaapten; hieronder
behoort ook die wonderlijke gewoonte, van iemand
in de derde perfoon aantefpreeken; ik kan dat ver-
wenschte gemijnheer niet uitftaan; neem het mij der­
hal ven ten goede, wanneer ik zulks nalaat; het is
niet kwaad gemeend.
WILLEM.
Spreek zo als 't u belieft, Mijnheer! wanneer uw
omgang mij behaagt, zal ik u veelligt even gemeen­
zaam behandelen.
MORITS..
Braaf! dat is hartetaal: zo hoor ik het gaarne :
nu moet ik nog iet verzoeken; en dat is, mij den
prijs van uwen arbeid te zeggen.
WIL-

T O Ö N E E L S P E L . 6?
ttunften nog in de wieg liggen : hij heeft den droes
van coloriet, houding, kleeding , enz. als
hij flechts een beeldjen heeft , het welk hem de
trekken zijns vriends in de gedachten brengt, is hij
te vreden.
V IJ FD E TOONEEL.
De voorigen. OMAR, die eene tafel en een glas water
Als 't Mijnheer gelieft?
binnen brengt.
WILLEM.
MORITS.
Wijs mij een plaats aan, en zet of draai mij, gelijk
gij mij hebben wilt.
WILLEM.
Op gintfche bank.
MORITS : hij zet zig op de bank; Willem
plaatst zig tegen over hem aan de
tafel, en krijgt zijn fchildtrtuig
voor den dag.
OMAR, zacht, tegen Morits.
Gij fpraakt met Netjen?
Ja.
En mijn hoop?
MORITS.
OMAR.
MORITS.
I» op het ftuifzand van een vrouwenhart gebouwd-
^ OMAR.

66 B R O E D E R M O R I T S\.
Ach! dat dacht ik wel.
OMAR.
W I L L E Mi
Het hoofd een weinig meer rechts z o ­
niet ftijf, niet ernftig — 't zal mij aangenaam zijn r
als Mijnheer zig met iemand onderhoudt.
MORITS.
Zet u hier nevens mij , Omar! wij zullen over
uwen vader fpreeken. (Omar gaat naast hem zitten 7
Zij praaten zacht, terwijl Willem Jchildert.)
ZESDE T O O N E E L .
De voorigen. STIERENBOCK, KARG: zij komen
eene der zijdeuren uit, en blijven voor op
het tooneel jlaan.
KARG.
u we Excellentie zij zo goed, ginds heen het oog-
te wenden: daar zit hij op die bank.
Wie van beiden?
STIERENBOCK, door een vergroot­
KARG.
glas ziende.
Die, in den grijzen rok: hij draagt nooit een an­
der kleed.
En die naast hem zit?
Is zijn bediende.
STIERENBOCK.
KARG.

T O O N E E L S P E L . 6 ?
STIER ENBOCFC.
Zijn bediende ! (Hij lacht.) Een allerliefst debut,
dat mij den man op het eerde gezicht charakterifeert!
KARG.
Een Arabier, dien hij uit Egypten medebragt.
STIERENBOCK.
Nog beter ! — dus niet eens van een vernuftig
menfehen-ras — kijk , kijk daar fiaat hij den arm
om zijn' bals: men zou fchier gelooven, dat zwart­
bruine monfhr ware eene Socratifche liefde.
KARG.
s
O! het hoofd van deezen man is zo vol wonderlijke
grillen, als hst hoofd van uwe Excellentie vol poe-
derftofjens; en ik twijfel zeer, of de welleevende
hoveling zig met zulk een' ruwen zoon vandeNatuur
wel verdragen zal.
STIERENBOCK.
Wees daar niet bang voor; ik weet mij naar alles
te voegen ; des noods allerlei masquen voor het
gezicht te houden ; ja , al kroop mij een tor het
eene neusgat in, en het andere weder uit, zo ver­
zeker ik u, dat ik er mijn' neus zelfs niet eens van
zou optrekken : ik zeide u zo even , dat het ebbe in
mijne finantiën is ; een rijk huwelijk alleen kan er
den vloed weder inbrengen; al ging er ook al den
trots mijner oude dappere voorvaderen mede om een
luchtjen.
E 2 KARG.

68 B R O E D E R M O R I T S .
K A R G .
O fchoon! fchoon ! (Hij haalt een memorieboek]'en
uit zijn' zak, enfchrijft.)
Wat doet gij?
STIEREN BOCK.
KARG.
Ik fchrijf die fraaje gelijkenis op, om er in een
mijner nieuwfte fchriften gebruik van te maaken.
STIERENBOCK.
Ik heb daarom befioten, wat er het Hof en de
ftad ook van mogen zeggen, de zustér van deezen
man mijne hand te bieden: ik weet een voortreffelijk
middel om de fpotters den mond te ftoppen: ik zal
naamlijk de eerfte zijn, die over mijn huwlijk rail­
leert; en maakt mijne aanftaande Burgervrouw aan
het Hof eene bêtife, zal ik de glimplagchende jonkers
met eenige dukaaten om de ooren rammelen. Cela
mettra les rieurs de mm cêté,
KARG.
Geeft de milde broeder haar flechts de helft zg-
ner diamanten tot een bruidlchat, zo kan hij de ge­
meende boerin in eene Vorftin herfcheppen.
STIERENBOCK.
Hij is verduiveld rijk, zegt men; des te beter?
goud is 't verfoelifel, dat men onder de eer moet leg­
gen , om haar eenigzins te doen gelden.
KARG.
O fchoon! fchoon! (Hijfchrijft weder.)
STI&»

ZOONEELSPEL; 69
STIERENBOCK.
Ten einde echter deeze wonderlijke ffiap niet te
vergeefs gedaan worde, diende ik te weeten hoe ik
mij best, ten opzichte van dit mensen, gedraagen
moet; wees derbalven zo goed, mijn vriend ! en
onderricht mij, eer wij verdergaan, een weinig van
zijne wijze van denken, fpreeken , en handelen;
van zijne grillen en domheden; in 't kort, verraad
mij de zwakke zijde der vesting: buiten de twee Louis
d'or, die ik u voor het Bruiloftsdicht beloofd heb,
kunt gij op mijn volle erkentenis — op mijne proteüie
ftaat maaken.
KARG.
Uwe Excellentie heeft over mijn hoofd en tong
flechts te beveelen : charakters te fchetfen, verfta ik
trots Epitletes en la Btuycre: een der hoofd-charakters
deezes wonderlijken mans is zijn vast geloof aan de
gelijkheid aller Handen: een Graaf, met verlof van
uwe Excellentie, en een handwerker, met eerbied
gezegd, acht hij gelijk, en niet zelden de laatfte nog
iet meer : eens drukte hij zig in mijn bijzijn dus
uit: ,, een kruisbeziën - bosch ware hem liever, dan
„ eene verdorde tak op eenen honderdjaarigen eik."
STIERENBOCK, een fnuifjen neemenie.
Ik ken deeze elendige grondbeginzels, welke de
vrijheid der drukpers fn de wereld verfpreid heeft: zij
zijn het gewoone ftokpaardvan alle burgerlijke fchrij-
vers: die honden blaffen de maane aan, en zouden ze
&wn naar beneden fcheuren — Nu verder.
E 3 KARG.

?o BROEDER MORITS,
K A R G.
Uit dit begrip rpruiten «Jte de anderen voord: hij
is een gezworen vijand van alle de in de menschlijke
zamenleeving zo wèl ingevoerde gebruiken: jij! jij!
zo noemt hij den Vorst, en den boer: wanneer het
hem lust, gaat hij zitten , en laat zijne gasten liaan;
men zal den hoed voor hem afneemen, en hij den
zijnen ophouden; men zal hem willen fpreeken, en
hij zal met koite woorden zeggen , dat men hem
alleen moet laaten.
STIERENBOCK.
Ik weet genoeg: laaten wij nu maar naar hem toe­
gaan, en maak hem mijnen Rand en naam bekend!
(Zij gaan naar Morits.)
KARG,
Mijnheer Eldingen ! ik heb de eer, u zijne Excel­
lentie, den Heer Graaf Eugenius van Stierenbock,
Erfheer van Goldbach en Lummerdingen, zijn door­
luchtigheids welbeminden Kamerheer, Prefident van de
Akademte der Wetenfchappen , medelid des Oeconomi-
fchen taks, en veifcheideneanderegenootfehnppen...
STIERENBOCK.
Waartoe dient die lofzang, lieve man? ware ik ooit
trots op titelen? — Mijnheer! ik ben, in 't kort
gezegd, Graaf Stierenbock, wie'n alles, wat hij van
u zag en hoorde, wenfehen deed om kennis met u
te maaken en veelligt — uwe vriendfehap te ge­
winnen.
MO-

T Ü O N E E L S P E t . 71
MORITS, zig een weinig na hem toekee-
rende, doch zonder optszien.
Zeer verpligt: mijn vriendfchap is weinig , en
mijn kennis in het geheel niets waardig.
STIERENBOCK.
Altoos was de befcheidenheid de gezellin vanwaare
verdienften.
MORITS.
Even gelijk het koper altoos eenig goud met zig
voert, zo vindt men ook overal veele ondeugden
met eenige deugden vermengd.
STIERENBOCK.
Voortreffelijk gedacht en gezegd : het eerfte oogen­
blik onzer kennis overtuigt mij, dat de geheime trek
mijns harten mij niet bedrogen heeft — doch — wat
zult gij van mijn eigenbelang denken — wanneer ik
u zo aanftonds vrijmoedig beken., dat nog een ander
oogmerk mij herwaarts voert.
Dit vermoedde ik wel.
MORITS.
STIERENBOCK.
Vermoeddet gij wel! hoe zo?
MORITS.
Slechts eigenbelang bindt menfehen aan menfehen.
STIERENBOCK.
Waar blijven dan achting, vriendfchap en liefde?
MORITS.
Deezeu hangen allen van het eigenbelang af.
L' 4 STIE-

72 B R O E D E R M O R I T S ,
S T I E R E N B O C K .
Ja , wanneer gij het zo neemen wilt, en des te
eerder durve ik u het geheim mijns harten ontdek­
ken , waarvan het geluk mijns levens afhangt — zo
het u niet ongelegen kwame , wilde ik u gaarne eens
een oogenblik alleen fpreeken.
M O R I T S .
Sedert ik geen koopman meer ben, heb ik voor
niemand op de geheele wereld iet geheims.
S T I E R E N B O C K ,
Maar ik heb iet, dat voor deezeHeeren een geheim is.
M O R I T S .
Dan moet ik u verzoeken, mij hetzelve op een andermaal
medetedeelen !
S T I E R E N B O C K .
Ja — ja _ ik — mijn dienst — de neiging van
den Vorst, die zig zo zeer aan mijn gezelfchap ge­
wend heeft, vergunnen mij zo weinig, mijnen tijd
doortebrengen , daar waar mijn hart mij roept —
gij wilt het? het zij zo ! — er huisvest in mijne ziel
geen gedachte, welke het daglicht fchuwen moetj
en buiten dien zal het tog in het kort geen geheim
meer zijn ; doch — wanneer het hart te vol is ,
weigert de tong haaren dienst; 't is derhalven uwe
beurt, vriend Karg !
K A R G , Hit eenige keeren zijn keel uit-
gefchraapt te hebben.
Blode en befchroomd zou ik optreeden in deeze
hoog-

T O O N E E L S P E L . 73
hoog- aanzienlijke vergadering, zo het gewigt mij­
ner rede, zonder eenige pronk of praal voorgedra­
gen , mij geen borg bleeve voor de goedkeuring
mijner hoorderen; welk oor kan de liefde zijn hoor-
kracht , welk hart haar zijne voelkracht ontzeggen J
mij verftaat niet alleen de mikrokosmos, tot wien
ik fpreek; mij verftaat elke boom, elke grashalm,
elke tjilpende vogel in de lucht, elkwormtjen, dat
zig wellustig in het ftof kromt.
STIERENBOCK.
Hou den mond! gij zijt een gek ! — Mijnheer El-
dingen ! zonder voorrede — want ik heb het, voor
een' hoveling lastig, gebrek, dat het hart mij altoos
op de lippen ligt — ik bemin uwe zuster, en wilde
haar tot mijne vrouw hebben.
MORITS.
Mijn zuster! wie van beiden?
Wie is het?
Juultje.
Juultje.
STIERENBOCK: hij keert zig verlegen
fchielijk naar Karg, en zegt Jlii.
KARG, ftil,
STIERENBOCK: hard cp.
(Willem laat de grootfte onrust blijken : hij veegt uit
wat hij begonnen heeft , begint weder , veegt het
weder Uit.")
MORITS.
Het Haat aan mijne zuster om te kiezen: tot baar
E 5 had

74 B R O E D E R M O R I T S ,
had gij u moeten wenden: in zaaken van het hart zal
ik mij nimmer aanmaatigen een meisjen de wet voor­
telen rij ven.
STIERENBOCK.
Zo moest mij een rechtfehapen man antwoorden;
dit kon ik reeds vooruit opmaaken : ook ben ik hier
niet gekomen, om de hand der zuster van den broe­
der te verzoeken; maaralleen om u te bewegen, mij
in mijn voorneemen eenigermaate behulpzaam te zijn,
flechts de tolk mijner gevoelens te weezen , want
in het bijzijn uwer beminnenswaardige zuster, zou­
den flechts mijne oogen fpreeken, en mijn mond zou
verftommen.
MORITS.
Dit wil zeggen dat ik Juultje zal voorbereiden.
Juist.
STIERENBOCK.
MORITS.
Dat wil ik wel doen.
STIERENBOCK.
Mijn rust is in uwe handen : reeds jaaren lang
heeft mij deeze verborgen drift verteerd: gij weet,
beste Eldingen ! dat niets ter wereld meer van
ijdele omftandigheden afhangt, dan de wenfehen van
ons hart.
Dat weet ik.
MORITS.
STIERENBOCK.
Mijn rang, mijn ftand , mijne familie, de Vorst
zelfs,

T O O N E E L S P E L . 7 S
gel fis, alles heeft mij teruggehouden: men heeftop
allerhande wijs getracht mij van mijn Voorneemen af-
tebrengeh ; men heeft mij bcfpot, gebeden , be-
dreiqd — vergeefs! in eiken ftrijd met mij zeiven,
zegevierde de liefde.
WILLEM, die zig' niet langer
kan bedwingen.
Mag ik vrangen, Mijnheer Stierenbock! hoe, en
waar gij de juffer hebt leeren kennen ?
STIERENBOCK, hem van liet hoofd tot de
voeten bejehouwende.
Bijna zou ik antwoorden: ,, gij moogt niet vraa-
„gen;" maar ik ben te vrolijk om de paaien der wel-
ieevendheid te buiten gaan: flechts onder het wande­
len en in de kerk heb ik dat engelachtig meisjen ge­
zien ! en o, om haar te beminnen, moet men haar
flechts zien !
WILLE M.
Daar heht gij gelijk in, (zig herft ellende, doch een
weinig ftekelack-ig.) niet waar ,• uit haare zwarte
oogen draalt een vuur . . .
STIERENBOCK.
O haare oogen ! zo zwart als een raavenveder in
de draaien der zon.
Zij heeft blaauwe oogen.
K A R G , hem aanftootende.
STIER EN30CK.
Zo fchijnt het van verre; kemt men haar echter
na.

75 B R O E D E R M O R I T S ,
nader bij, zo gelijken zij de violen en koornbJoemen.
W I L L E M .
En haar lang goudgeel hair ....
STIERENBOCK.
Als het golvend langs haaren boezem flattert, ftel
ik mij altoos het fchoone meisjen voor, waarvan
Tacitus gewaagt, de bevallige Bisfula . . . .
K A R o, hem weder aanjlotende.
Haar hair is aschkleurig.
STIERENBOE K.
De kunst heeft zekerlijk wel dit goudgeel hair na­
gebootst, maar ook zonder geele poeder, welke de
mode uitvondt , zouden haare aschkleurige lokken
mannenharten verftrikken.
WILLEM.
En haare fraaje talie. . . .
STIERENBOCK, bemerkende dat men den
fpot met hem drijft.
Waartoe die optelling van alle haare bekoorlijkhe­
den , die zig flechts gevoelen — niet befchrijven laa­
ten. (Tegen Willem op een Jiekelachtigen toon.') Gij ver­
gist u geheel, Mijnheer de Asfesfor! hoe ligt kon
•dit verzuim in uw fchildery uwen arbeid, uwen roem
£n uwe inkomjlen nadeel toebrengen.
WILLEM.
Wat wilt gij daarmede zeggen ?
STIE-

T O O N E E L S F E L . 77
STIERENBOCK.
O , niets ter wereld! ik weet dat de verheven
geest van den Heere van Moli fpot met die dwaasheid
des vooroordeels, welke een' Edelman verbiedt eene
burgerlijke handteering te drijven, en zig daarvoor
te laaten betaalen.
W I L L E M .
'T is waar, ik fpot er mede.
STIERENBOCK.
Ook weet ik zeer wel dat de Heer Asfesfor van
Moll een' post bekleedt, die hem rijk lijk het on­
derhoud verfchaft; maar wie kan het hem ten kwaa-
de duiden, dat hij een' fchat zoekt bijeen te fchraa.
pen , ten einde , wanneer hij zig blind geschil­
derd zal hebben, het hem niet gaan moge, als Beli-
farius. (Hij lacht.)
Graaf . . . .
WILLEM.
STIERENBOCK.
Niet verder: ieder mensch handelt naar zijne be­
grippen, en die geenen zijn de besten, welke zqn
innerlijk geluk bevorderen, zonder zig aan het oor­
deel der wereld te iiooren — Vaarwel, liefde El-
dingen ! moet ik herhaalen, dat de rust mijns le­
vens in uwe handen is? deez«n nademiddag zie ik u
weder — om u — verrukkende gedachte ! — mo­
gelijk, als broeder aan mijn hart te drukken. (Hij
maakt een kleine buiging, en vertrekt.)
KARG.,

78 B R O E D E R M O R I T S ,
KARG, hem aan de flip van zijnen rok
vasthoudende.
Uwe Excellentie ! nog één woord.
Maar fchielijk.
STIERENBOCK.
KARG.
Zoude uw Excellentie mij, op afflag der twee
Louis d'or, niet een'daalder willen geeven ?
STIEREN BOCK.
Ik heb niet dan goud geld bij mij.
(Hij vertrekt; Karg fchudt het hoofd en volgt hem.)
ZEVENDE TOONEEL.
MORITS, WILLEM VAN MOLL, OMAR.
(Een oogenblik zwijgens, Willem tracht vruchtloos
zijne gemoedsbeweeging te verbergen.)
G ij hebt u geërgerd?
MORITS.
WILLEM.
Ik had mij niet moeten ergeren.
MORITS.
Neen waarlijk; het wns de moeite niet waard':
maar weet gij ook waar over gij u geërgerd hebt ?
WILLEM.
Over zijn valsch gezicht, zijn fchimplagchen, over
zijnen giftigen toon, zijne Hekelachtige wijze van
ipreeken. . .
MO-

T O O N E E L S P E L , 79
MORITS.
Neem het mij niet kwalijk, mijn fchat! gijergerdet
H, om dat hij byna gelijk had.
Had hij gelijk?
WILLEM.
MORITS.
Ja, zie, als het waar is, dat gij een voordeeligen
post bekleedt . . .
Dat is- waar.
WILLEM.
MORITS.
Waarvan gij ordentelijk leeven kunt.
WILLEM.
Waarvan ik leeven kan.
MORITS.
Nu, zo moest de fchilderkunst u tot uitfpanning
en niet tot winst dienen: gij moet er niet weder
boos om worden ; ik meen het goed, en zoek 11
geenzins te beledigen: gij hebt eene van die gezich­
ten , tot welken ik altoos fpreeken moet gelijk-
ik denk.
WILLEM.
Gij gelooft dan ook, dat ik mijn' flamboom onteer,
als . . . .
M O RIT S.
Gekheid met den ftamboom ! een goed hart, waar-
Bit de takken der deugd zig verfpreiden, is de echte
ftamboom.
WIL-

So B R O E D E R M O R I T S ,
Nu, derhalven.
Zij't gij getrouwd ?
Neen.
WILLEM.
MORITS.
WILLEM.
MORITS. . ,
Hebt gij misfchien onvermogende ouders?
Neen.
WILLEM.
MORITS.
Zo blijf ik bij mijne gedachte : een jong gezond
mensch, die volop heeft om te leeven, denkt weinig
aan fpaaren en fchatten te verzamelen: doet hij het
echter — zo doet hij recht verftandig, recht prijs­
lijk; maar in de zorgelooze jeugd verraadt het een
kleine trek tot gierigheid, die in den ouderdom in
voile vlam zal uitbarften.
WILLEM, zeer aangedaan.
Gij doet mij onrecht — maar laat ons hiervan
zwijgen.
MORITS.
Zeer gaarne.
WILLEM, na een oogenblik zwijgens.
Waarlijk — ik heb mij over dien Iaaghartigen een
weinig geërgerd — zo geërgerd, dat mijn hand nog
beeft: ik kan niet voordwerken: vergun mij eenige
minuten verpoozing.
MORITS.
Naar uw goedvinden : kom , Omar ! laaten wij
in-

1 0 0 N E E L S P R L , 9 )
Intusfcheq onder de linden eens wandelen. (Hij haalt
een boek uit zijn' zak.) Ik zal n een' fchat mede*
deelen , dien ik van daag in dit boek vond. (Hij
leest.) „Befchrijving 'der Peluw - Eilanden:" dat
moet een volk weezen ! ja, Omar! er zijn nog men­
fehen ! ik heb een kostelijkcn inval: kom, dat ik
u dien mededeele, en help mij denzelven ten uit­
voer brengen. (Hij vat hem onder den arm, en zij
vertrekken.)
A GTS TE TOONEEL.
WILLEM, met het hoofd in de hand, en
den elleboog op de tafel rustende.
Openbaare laster wordt den mensch voor eene
deugd aangerekend ; en in het verborgen werken­
de deugd, met befchimpende vermoedens gebrand-
merkt! wat baat het mij, dat ik goed , dat ik recht-
fchapen handel ! ik word miskend; cn niet alleen
miskennen mij zotten, maar ook lieden, wier oor-
deel ik hoog fchat, wier achting mij zou opbeuren,
gelijk derzelver minachting mij nederdrukt — wat
baat het mij? _ o Deugd! Deugd! beloondet gij u
zelve niet, wie zou moed hebben, om aan deeze
zijde des grafs om loon te (trijden ?
N E,

82 B R O E D E R M O R I T S ,
NEGENDE T O O N E E L .
JUULTJE, WILLEM.
(Willem, in gedachten verzonken, hoort Juultje
Willem!
Hemel! Juultje!
niet komen.)
JUULTJE, zij Jlaat naast hem, en legt
' haare hand op zijn' fchouder^
WILLEM, van fchrik opfpringende.
JUULTJE, met een weemoedigeflem.
Wat heb ik u gedaan , Willem ? waarmede heb
ik u beledigd?
Gij mij beledigd ?
WILLEM, zeer verward.
JUULTJE.
Reeds lang dwaalde ik door den hof, trachtte
te vergeefs u een oogenblik alleen te vinden —
en nu dat oogenblik dadr is — laat mijn beklem*
hart mij naauwlijks toe te fpreeken — neen, ik
heb u niet beledigd — en echter zijt gij zo ver­
anderd!
Veranderd ?
WILLEM.
JUULTJE.
Gij fchuwt mijn tegenwoordigheid.
Wil'

T O O N R E L S P E L . g 3
WILLEM.
Ben Ik daarom veranderd? _ ook Juultje miskent
mij!
JUULTJE.
Spreek dan I wat is het dat u van mij verwijdert?
Uw goud.
Mijn goud!
WILLEM.
JUULTJE.
WILLEM.
De fchatten uws broeders: o gij z ij t n i e t m e e r
die gij waart! ik minde u _ de Hemel alleen
weet boe zeer ik u minde ! alle mijne gedachten
liepen over u ; alles had betrekking op u ! als
ik eenzaam op mijn kamer zat, en, met'een'
berg van aften voor mij, een relaas opmaakte; kon
het mij fomwijlcn uuren lang verbijsteren, als 'ik op
het onverwachtfte eene groote J fchrijven moest:alle
mijne vrouwen - portraiten geleeken naar U; alle
mijne tekeningen zinfpeelden op u: zag ik iémand
die fchatten bijéén vergaêrde, of las ik in een der
nieuwspapieren dat ergens een Vorst den troon be­
klommen had , zo ftelde ik mij in zijne plaats; en
dacht hoe arm ik zonder u zijn zoude.
JUULTJE, hem omhelzende.
Ach Willem! wat heb ik u misdaan, dat gii z o
niet meer denkt?
WILLEM.
Ja ik ben arm zonder ul zeer arm! _ 0! dat gij
F 2 nog

14 BROEDER MORITS,
nog mijn nooddruftig Juultje waart! hoe zoet was
die gewaarwording, waarmede ik eertijds, hetgeen
ik uitgefpaard had , weglegde, denkende: dat ii
voor Juultje ! heden nog ga ik dagelijks tweemaal
het kleine ftraatjen door, waarin gij weleerwoondet,
en zie dan door het Iaage vengfter in het donkere ka-
mertjen, in 't welke ik zo veele zalige oogenbrik­
ken genoot — Juultje! Juultje! betrek dat huisjen
weder! hervat uwen arbeid, op dat ik u weder durve
beminnen.
JUULTJE.
Verfta ik u recht ? gij durft het lot berispen
dat uw Juultje van gebrek en armoede bevrijd heeft?
WILLEM.
Ik alleen moest u daarvan bevrijd hebben; mis­
fchien wat laater; maar is een laater vrucht uit de
hand der liefde ontvangen, niet duizendmaal zoeter
dan een vroeger uit die des gevals?
JUULTJE.
Gewis, beste Willem! maar daar het nu zo is
zonder mijn toedoen zo is, zonder dat ik zelfs daar­
toe ooit de minfte hoop heb kunnen opvatten; zal
ik nu dit toeval met het geluk mijns levens moeten
boeten?
WILLEM.
Het is voorbij! die fchoone droom isuitgedroomdl
ik wil mijn geluk aan geene vrouw te danken heb­
ben ! die oorringen, die gij daar draagt, zijn. al­
ken

• T O O N E E L S P E L . «j
leen genoeg, om mij voor altoos u te doen fcbuwen.
JUULTJE: met drift haare oorrin­
gen losmaakende.
Daar, neem ze! en geef ze den eerften nooddruf-
tigen, die u ontmoet.
WILLEM, haare hand terug Jlootende.
Hoe ijslijk is het, wanneer grondbegïnzels door
het gevoel beftormd worden ! — neen Juultje ! 't
is bepaald — nimmer zal ik bij uwen rijken broede*
om uwe hand bedelen.
JUULTJE.
Mijn broeder is een weldenkend man.
WILLEM.
Dat zij zo! maar hij, die mij reeds nu, daar ik
om loon fchilder , voor gierig uitmaakt; wat zou
hij denken, wanneer ik zijne rijke zuster ten huwelijk
vroeg'? meent gij, dat ik mij vernederen zoude om
hem beter te onderrichten ?
Laat dat aan mij over!
JUULTJE.
WILLEM.
Gij zult hem zijne inwilliging afdwingen, hieraan
twijfel ik geenzins; dit zou hem echter van zijne ge­
dachten in het minst niet afbrengen, en elk dubbel­
zinnig gezicht van hem ware mij een fteek in de ziel,
die zelfs elke vreugd, welke ik in uwe armenfmaakte,
verbitteren zoude.
F 3 JUUL-

«ff B R O E D E R M O R I T S ,
,JiruLTjE, aangedaan.
Dit is e e n 0verdreevene trotsheid , of mogelijk
flechts een voorwendsel.
Ook dat nog!
WILLEM.
JUULTJE.
Gij bemint mij niet meer, Willem! en zijt om een
voorwendzel verlegen.
WILLEM.
Ach Hemel! hoe word ik gefolterd!
JUULTJE.
Wees gerust , Mijnheer van Moll ! gij behoeft
geene uitvlugten: ik had geene andere aanfpraak,
dan die uw hart mij gaf: voor den rechterftoel der
liefde alleen konde ik dezelve doen gelden.
WILLEM, hij haalt een portrait uit zijn' zak,
Troost gij mij!
het welk hij weemoedig beziet.
JUULTJE.
Dit is mogelijk een wenk — ik heb ook het uwe
nog: (Zij haalt het portrait van Willem voor den dag.)
willen wij ruilen ?
WILLEM.
O Hemel! Juultje ! dit kwam uit uw hart niet voord.
(Juultje barst uit in traanen, die zij te vergeefs
zoekt te verbergen.)
WILLEM.
Neen! de dood alleen kan mij dit ontrukken! op
tnijn boret zal het met mij ten grave daalen!
de

T O O N E E L S P E L . ij

88 B R O E D E R M O R l'r S,
JUULTJE.
Hij verlaat mij, en ik kan hem niet haaten.
, . N E T J E , bedroefd.
Ik ook niet.
JUULTJE. 9
Trotfche weldenkend» Willem!
NETJE.
Verdoemde kroeskop!
J U U L T J E , zig naar haare zusier keerende.
Help mij, Netje!
_ , NETJE.
llaad mij, Juultje!
JUULTJE.
Hij wil mij niet hebben, om dat ik rijk ben.
NETJE.
En ik wil hem niet hebben, om dat ik zelve niet
weet wat ik wil.
JUULTJE.
Maar ik zal met mijn' broeder fpreekr-.
N E T J E .
Ja, dat zal ik ook doen.
JUULTJE.
Het is mij intusfchen recht lief, dat ik eindelijk de
zaak doorgrond heb, en de reden weet waarom hij
mij fchuwt: deeze hevige fpanning zijner ziele kan
met lang duuren; de trotsheid eener edele weigering
kan mijn' Willem flechts eenige oogenblikken het
genot der liefde vergoeden (Zij ftaat op.) Neen I nog
is alles niet voor mij verlooren, weg met die traa­
nen: mijn hoop wordt weder levendig.
NETJE.

T O O N E E L S P E L . 8 V
KETJE,
Zie, zie, gij' zijt recht fpraakzaam geworden: bij
ons werkt de liefde zeer verfchillend; u doet zij
fpreeken, en mij — zwijgen.
Bemint gij dan?
JUULTJE..
NETJE, vsrfchrikt.
Wat? heb ik dat gezegd? zulks zou zeer dom zijn,'
en nog dommer , als het zo ware. (Haare beiden
ooien toejloppende.) Neen! 't is nietwaar! 't is niet
waar! ik zal zo lang fchreeuwen, tot ik mijn hart
overfchreeuw.
JUULTJE.
Vergeeffche moeite! en waarom ook , gelukkig
meisjen! wanneer het flechts aan U ftaat, de liefde
in de armen te Ioopen ?
NETJE.
Daar hebben wij 't! — maar, recht toe recht aan,
in de armen geloopen ! hoe men daar bij vaarcn zal,
vindt men naderhand wel: de liefde is een kind met
reuzen. armen ; alles omgrijpt zij, maar drukt het
minfte aan 't hart.
JUULTJE.
Zo lang gij nog zo praaten kunt, zijt gij niet verliefd,
Netje!
NETJE.
Ben ik niet? waarlijk niet? ik bedï.nk u, zuster!
(Zij vat haar om den hals, en kuscht haar.) Gij geeft mij het
leven weder: derhalven, die huppelt, zingt en fpringt,
* 5 item,

pa BROEDER MORITS,
item, die kluchtige invallen heeft, is niet verliefd:
ergo, ben ik niet verliefd: hoe moet men er dan
toch uitzien, als men verliefd is? (Zij neemt een
vertwijfelde houding aan , en Jlaat de oogen neder.)
ach ! — o! — ach ! — o ! — (De eogen len Hemel
Jlaande.) heilige, kuifche maan! zie op myn üroevig
lijden neder!
Dartel fchepfel I
JUULTJE.
KETJE.
Gij, en onze kleine lieve Maria, maaken zamen
een allerliefst paar : ik zou wel om een blik uit
Omar's fchelmachtige oogen durven wedden , dat het
meisjen, zo niet verliefd is, ten minden verliefd is
geweest, en er een afkeer van gekregen heeft: maar
weet gij wel, dat dit Madonnen • gezicht bij mij in
een heel goed blaadjen daat? haare befcheidenheid,
haar knipoogen, haar plotsling bloozen over niets,
haar dilzwijgen, haar lagchen, als men haar aanziet,
en haar zuchten, als men haar niet aanziet; dit alles
heeft zo iet romanesks, zo iè\ nieuwsgierigheid-
wekkends — wij moesten dit meisjen voor onze
vriendin aanneemen,
JUULTJE.
Dit zullen wij, en in zeker opzicht zijn wij haar
zulks verpligt: Tante zal met haare grillen haar ge­
noeg plaagen en kwellen.
WETJE.

TOONEEL S PEL. ot
NETJE.
Zo zij dat doet, zeg ik het mijn' broeder; die
zal haar het hoofd wel recht zetten.
ELFDE TOONEEL.
De voorigen. MAR IA.
MARIA.
Uwe Tante zendt mij hier: de Juffrouwen zouden
fchielijk, fchielijk boven komen.
NETJE.
Wat is er dan zo fchielijk fchielijk te doen?
MARIA.
De kanarievogels moeten eeten gegeven, en dan uit
Benjamin Smolk een paar bladzijden gelezen worden.
NETJE.
Kon zij deeze gewigtige bezigheden u niet toevertrouwen?
MARIA.
Ik heb er mij toe aangeboden, maar zij denkt dat
ik daarmede nog niet goed kan omgaan.
NETJE.
'T is ook een groote kunst!
j ÜULTJE.
Wij dienen evenwel te gaan.
NETJE.
Zo aanftonds _ Nu lieve Maria, hoe ftaat het u
hier aan?
MA'

5* B R O E D E R M O R I T S ,
MARIA.
Ach ! zo ik u maar aan fta.
NETJE.
Ware ik een jongen , ik zou u, over dit punt,
recht aartige dingen zeggen: hebt gij mijn' broeder
al gezien?
Neen.
MARIA.
NETJE.
Wanneer otfze Tante u fomwijlcn wat ruw beje­
gent, moet gij u zulks niet aantrekken: 't is zo
haare gewoonte; zij is zieklijk, en maakt het met
ons niet beter.
JUULTJE.
Onze liefde zal u een' ftand , waartoe gij niet ge­
boren fchijnt, gemaklijk maaken. (Zij kuscht haar en
vertrekt.)
NETJE.
Geboren ? een fchoon meisjen is geboren om te
heerfchen ; vergeet dit niet, en maak bij de eerfte
gelegenheid gebruik van de wapens , die gij in
uwe oogen draagt. (Zij kuscht haar ook, en volgt haar
zuster.)
TWAALFDE TOONEEL.
MARIA.
B ~n ik alleen ? — zal ik een verborgen plek jen vinden,
waar ik den Hemel in het verborgen danken kan,
dat zijne goedheid der bedrogene onfchuld eene vei­
lige fchuilplaats gaf? — nimmer heb ik mij durven
rlei-

T O O N E E L S P E L . ^
vleien , dat mij nog zulk een geluk in de wereld
zoude te beurt vallen — een paar lieve, deugdzaame
meisjens , in het geheel niet meesterachtig , nie­
mand over den fchouder aanziende — maar ja! hij
alleen weet rijk te zijn, die eens arm was: de oude
Tante is zekerlijk een weinig knorrig — maar lieve
Hemel ! zij heeft ook een benaauwde borst! — neen,
ik ben te vreden : zuinigheid zal mij, en mijn ander
ik , tot genoegzaam onderhoud verftrekken : hier zal
ik trachten te vergeeten, (zuchtende,) dat men mij
vergat. (Zij wil vertrekken.)
DERTIENDE TOONEEL.
MARIA, MORITS.
M o R i T s: Maria ziende, blijft hij verwonderdfiaan.
Lieve kleine! wie zijt gij?
MARIA: op een eenvoudigen toon.
Mijnheer! ik dien in dit huis.
MO RITS.
En ik beveel in dit huis: het fchijnt mij echter toe,*
als waart gij tot beveelen en ik tot dienen geboren.
MARIA, met eene befcheidene vriendlijkheid.
Mijnheer is veelligt de broeder van mijne Juf­
frouwen?
MORITS.
Juist, mijn fchat!
MARIA.
Ik beveel mij in uwe gunst.
MO-

94 B R O E D E R M O R I T S ,
MORITS.
Gij hebt die reeds: hoor, fchoon meisjen! toea
ik u vroeg: wie zijt gij? antwoorddet gij mij een-
voudig: — „ Mijnheer ik dien in dit huis", en toen
gij hoordet dat ik de broeder mijner zusters was,
betaaldet gij mij die verwantfchap aanftonds met een
vriendlijken oogwenk: ik moet u evenwelzeggen,
niet te kunnen lijden dat men, om eens anderens
wille , mij vriendlijk aanziet: de minzaamheid van
een jong meisjen wil ik alleen aan mij zeiven te
danken hebben.
MARIA.
Het meisjen, dat u voor de eerftemaal ziet, en
aanftonds vriendlijk bejegent, zulk eene vriendlijk-
heid is weinig waard'.
MORITS, verwonderd.
Meent gij dat? — gij kunt gelijk hebben.
MARIA.
Er zijn gezichten, die het vermogen bezitten, om
op het eerfte oogenblik iemands hart inteneemen: gij
Mijnheer! zijt een dier gunftelingen der Natuur: in
uw oog is de verzekering te leezen, dat een eerlijk,
(ftamelend.) een eerlievend meisjen bij u niets waagt :
ik, ongelukkige weeze! heb in uw huis een veilige fchuil-
plaats gevonden; gij zult mij niet weder wegjaagen ?
MORITS.
Wegjaagen? gaf ik u grond om zo iet te duchten?
MA-

Bijna.
T O O N E E L S r i l . 9 g
Wanneer? waar?
MARIA.
MORITS, fchielijk.
MARIA.
Dat gij mij geduurig bekeeft , mij aanhoudend
ftuurs bebandeldec, zoude ik gewillig verdraagen;
mijn ijver zou u uwe genegenheid afdwingen: maar
naauwlijks ziet gij mij, of gij vleit mij, en noemt
mij fchoon; dit maakt mij bekommerd: een meisjen
dat men niet kent, fchoon te noemen, geeft eene
begeerte te kennen om haare deugd te ondermijnen-
beste Heer! zie mij zo niet aan; zulk een blik all e«
ware in ftaat om mij uit uw huis te jaagen.
MORITS.
Gij vreest de mannen ?
Ach, ja!
MARIA.
MORITS.
Gij fpreekt mogelijk bij ondervinding?
MARIA.
Ik ben negentien jaaren oud.
MORITS.
Waarlijk, dit was een domme vraag: vertel mij
toch eens, fchoon kind! _ g o ed kind! wilde ik
zeggen _ welk leed heeft de wereld u gedaan?
MA R I A.
Moet ik het eerfte uur mjjns verblijfs in uw huis
»eeds aan een droevige herinnering wijden ?
MO-

pd BROEDER M O RITS,
MORITS.
Meisjen ! gij fpreekt recht, en uwe oogen tekenen
nog veel meer dan gij fpreekt : hoe zou het zijn,
als gij vergat, dat het geval u onbillijk behandeld
heeft — dat gij flechts mijne oude Tante dienstbaar
zijt? — en hoe als ik uw broeder ware?
MARIA.
Dan zou ik zeggen : lieve broeder ! Iaat mij met
vrede! mijne elende is mij lief geworden: lijden en
zwijgen valt dien niet zwaar, die door het medelij»
den eens vreemden vernederd zou worden.
MORITS.
En ik — ik zou zeggen, dat mij door Natuur een
dommen trek gefpeeld ware , zo zij u tot mijne
zuster gevormd hadde; ten minden zou ik het
menschdom voor zinneloos uitkrijten, dat de Natuur
de wet had voorgefchreven, waarbij geen broeder
zijne zuster, als vrouw, beminnen mag; want zie,
ik begin u lief te hebben : de Hemel zij gedankt
dat gij mijne zuster niet zijt? federt den tijd mijner
jongelingfchap , federt ik het eerfte daglicht zag ,
heeft het vooroordeel zig altoos tegen mijne geliefde
neigingen verzet: dit heeft mij tot een vervolger tot
een'aartsvijand van alle menschlijke domheden gemaakt:
mijn ganifche leven was eene onafgebrokene beftrij-
ding van het vooroordeel; immer bereid om met het
zelve te flaan, als de MallhefersmetdeMufulmannen:
menig genoegen heeft het mij verbitterd, menig ge­
heel

T O O N E E L S P E L .
heel benomen: beklaag mij. fchoon meisjen ! nim­
mer heb ik dit verdiend , want ik heb nooit het
fpoor der eerlijkheid te buiten gegaan. (Hij vat haar
liefkoozend bij de hand.) O. zo gij mij beklaagt, hebt
gij nog maar één' kleinen Ifap noodig, tot den wensch,
om mij de onbillijkheid des noodlots te vergoeden:
ik heb mij zo dikwijls over vooroordeelen moe­
ten ergeren — in uwe armen zoude ik er flechts
over lagcben.
MAUIA, haare hand terug trekkende.
Gij vergeet, MijnheerI dat vrouwlijke deugd geen
vooroordeel is. (Zij vertrekt met drift.)
VEERTIENDE TOONEEL.
MOKITs , hij ziet Maria eenige cogenblikken
zwijgende na.
/Maar , maar, lief trotsch meisjen ! vrouwlijke
deugd is flecht* vooroordeel: de Europeer verdedigt
haar met het zwaard, en de Timgu*er verkoopt haar
voor een blaas met traan; de Morgenlander fluit haar
achter deuren en grendels, en de Neger verkoopt haar
aan den meestbiedenden — maar zo zijn de vrouwen,
naamlijk de Schoone vrouwen; zij houwen den knoop
met één' flag door: „zo is 't! zo moet het zijn !"
wij fchrijven dikke boeken , en niemand gelooft ons; zij
fpreeken één woord, en de verftandiglte mannen zeg.
G gen-

j-jf B R O E D E R M O R I T S ,
gen ootmoedig; Ja'. — Dat meisjen heeft mij waarlijk
het hoofd (JVa een weinig zwijgens.) wat zeg ik! —
het hart verrukt! — dit is te erg! oost en west
doorgekruist, overal ongefchonden'er afgekomen;
en hier in deezen afgelegenen hoek der wereld! —•
lieve Hemel! is men dan nergens voor de vrouwea
zeker?
Einde van het tweede bedrijf.
DER-

T O O N E E L S P E L . g 9
D E R D E BEDRIJF.
E E R S T E TOONEEL.
MORITS, OMAR.
(Omar is bezig met de eerjie letter van Netjes nam
in een' boom'te fnijden : Morits komt in gedachten
met een' nedergeflagenen hoed aan de andere zijde des
tooneels, een laan uit, en /peelt met eene roos, welke
hij tusfchen zijne vingers houdt, en waaraan hij/om-
wijlen riekt.)
Wat doet gij daar?
MORITS, Omar gewaar wordende.
OMAR.
Ik maak een' boom trotsch: hij zal den naam van
uwe zuster draagen.
MORITS, zig van hem afkeerende.
Waarlijk de lentelucht is de bron der liefde! al­
les mint! (Tegen Omar.) Zo aanftonds heb ik een
vinkenestjen ontdekt: de moeder fladderde fchuw.en
echter zeer vrolijk digtom mijn hoofd heen : hoor Omar!
(Met den vinger wijzende.) ginds in het bosch ! zorg
daar voor, dat geen moedwillige knaap het verftoore!
Dat wil ik gaarne.
OMAR, voordjhijdende.
MORITS: hij keert zig boschwaarts.
Alles mint! alles maakt nestjeus! (Tegen Omar.)
G 3 'J i s

ioo B R O E D E R M O R I T S ,
'T is van daag een fchoone lentedag : mijne oude
Tante heeft voor de eerftemaal het vengftergeopend:
haddet gij eens gezien, hoe levendig de kanarievo­
gels in hunne hokjens werden! hoe vrolijk zij van
ftokjen op ftokjen fprongen, en het noodige voor
hunne nestjens bijecnzamelden! mijn zuster Netje
ftond er ook bij.
Stond daar ook bij ?
En lachte.
En lachte.
OMAR, zig fchielijk omkeerende.
MORITS.
OMAR, met tegeiizin.
MORITS.
En glimplachte, wil ik zeggen.
OMAR, vriendlijk.
En glimplachte? — en haalde een weinig dieper
adem dan voorheen?
Zo kwam he: mij voor.
MORITS.
OMAR.
Ach I (Hij gaat voord met in den loom te fnijden.)
MORITS, van Omar afgekeerd.
Alles mint! alles bouwt zig nestjens! mcnfchen-
oogen zwemmen in traanen van wellust, en zelfs
zulk een zucht is wellust. (Tegen Omar.) Hebt gij
gezien, hoe de zwaluwen onder ons dak zingen en
rondzwieren; hoe zij in- en uitvliegen en zig verlusti­
gen l

T O O N E E L S P E L . r o t
?en! liefde Omar! zorg toch, dat geen zindelijke
huisknecht mij deeze gasten verjaage !
OMAR, zig naar hem toewendende.
Als gij in de zoete vermenging der gantfche Natuur
zo veel behaagen fchept, waarom bouwt gij n
zelve dan geen nest?
MORITS, na een oogenblik zwijgen!.
Zie deeze roos!
OMAR.
Zij is fchoon, pas ontloken, en riekt. (Hij Jleeki
zijne hand daarna uit.)
MORITS, trekt de roos fchielijk terug en
houdt dezelve achter zijn' rug.
Neen, goede vriend! 't genot zij mij alleen ver­
gund — ik heb een meisjen gevonden !
Een meisjen?
OMA R a
MORITS.
Voor weinige minuten zag ik dat lieve bekoord ij t;
fchepfel: mij dunkt, ik min!
OMA Ra
Sedert weinige minuten?
MORITS.
Hoe veele minuten beeft een vink noodig om dg
eene egaè te kiezen ?
OMAR.
Alleenlijk met dit kleine onderfcheid .--een vink ver­
kiest voor één* zomer, en wij voor alle de zomers,
herfsten en winters van ons leven.
G
.3 M O-

io2 B R O E D E R M O R I T S .
Wie zegt dat?
MORITS.
OMAR.
De tyran aller volken ! de gewoonte.
MORITS,
De tyran aller volken, maar de miine niet: be­
haagt mijn vrouw mij niet dan neem ik morgen weder
eene andere.
OMAR.
En overmorgen neemt mogelijk geen eene u meer ?
MORITS. t
Maar Omar, de vink is een zot, zo hij eiken zomer
uit onbeftendigheid verwisfeit; hij is een zot, want
kent noch zijn voordeel, noch zijn genoegen: een
nieuwe Iieffte is even zo ongefchikt als een nieuw
kleed: het drukt op de borst, fpant onder den arm;
en, is het laken ftijf, zo buigt het zig nief in de
noodige vouwen, maar beangftigt het arme fchepfel
zo als u , morgenlander ! toen gij voor de eerfte
maal een Europisch kleed aantrekt: wij hebben een
fpreekwoord : oude liefde roest niet: een waar
woord, mijn vriend! nieuwe en oude liefde evenaar­
ten eikanderen, als een ftaatliekleed en een flaap.
rok: o hos blij is een hoveling, als hij 'savonds
van het ftijve cirkel t'huis komt, en zijn' gemak­
lijken ouden flaaprok kan aantrekken!
OMAR.
Wij fpraken van uw ftaatfiekleed.
MORITS.

Y O O N E E L S P E L . i 0j
- MORITS.
Ik wil het tot mijn flaaprok maaken: de gewoonte
verbindt het gemeen aan ééne vrouw, maar mij mijne
keuze, het genoegen :het gemeen durft niet verande­
ren, en ik wil niet.
OMAR.
O, noem mij toch mijne aanftaande meesteres!
MORITS.
Uwe vriendin! — een fraaje bloem, niet ontijdig
door de kunst van de hand eens Hoveniers uitgedreven,
maar onder den vrijen hemel heerelijk opgewasferj:
een meisjen door de Natuur tot Vorftin gevormd,
en door het noodlot tot kamenier vernederd —
"Maria.
OMAR.
Die, bij de oude Tante?
Dezelfde.
Al o R I T s.
OMAR.
Een fchoon meisjen! en zo zij goed is, een lief
meisjen ! iet vorstlijks echter heb ik aan haar niet
befpeurd. ''
M e R i T s.
Wat noemt gij vorstlijk? — onnozele Omar! —'
alles, wat zig eenige magt over het menschdom aan-
maatigt, is vorstlijk: een fchrander vernuft, een
zwaard in de hand , een volle beurs ; dit alles is
vorstlijk; en een fchoon meisjen is koninglijk ! hoe
vaak immers heeft fchoonheid voltooid , waar het
G 4 ver-

ï4 B R O E D E R M O R I T S ,
vernuft en het zwaard te vergeefs naar trachtten? —
gij Jacht ?
OMAR.
Vergeef het mij: ik herinnerde mij hos dikwijls
dezelfde Morits, van een aartig meisjen terug komen­
de, glimplagchende mij op den fchouder klopte, en
zeide: ,, Waarlijk, de oude grijsaart Pluto heeft ge­
lijk ; de vrouwen hebben geene ziel; een tijdverdrijf
van weinige oogenblikken - en zij verveelen ons".
MORITS.
Hoor , beste Omar ! zend Maria herwaarts, op
dat ik in haare armen voor deezen laster boete!
OMAR.
Een harde ftrafl.— zijt gij dan reeds zo ver gevorderd,
dat ik haar eene heimelijke zamenkomst
durve vooritellen ?
MORITS.
Ach neen ! — gij moet een voorwendzei zoeken —
Nog veele dingen moeten weggeruimd worden — zeg;
ik heb haar bevolen . . . .
Bevolen ?
O M A R,
M o R i T s.
Nu ja, voor de iaatfte keer bevelen.
OMAR, glimplagchende.
Om in het vervolg altooa te gehoorzaamen.
TWEE.

TOONEELSPEL. ia%
TWEEDE TOONEEL.
MORITS.
Gehoorzaamen ? — waarom niet? — wat is het
voor een vrijen man, te gehoorzaamen ? gehoorzaam
ik der zonne niet, als zij mij noopt, mij in haare
frraalen te koesteren? gehoorzaam ik der deugd niet,
als zij mij gebied: een edele daad te volvoeren ?
— ja , ik zal ook Maria gehoorzaamen — doen »
wat men doen wil; volgen, wat Natuur en het hart
gebieden; hier in beftaat de vrijheid eens wijzen ! —
zonderling! — federt deeze weinige minuten, ont­
wikkelen zig honderd nieuwe begrippen: ontelbaare
zaaken , waarover ik nimmer dacht, komen mij thans
zo helder, zo klaar voor; en echter fchijnt het mij
toe dat het daar, (op zijn hoofd wijzende,) Hechts
gefluimerd heeft.: alles is plotslings ontwaakt; hoe,
weet ik niet: eene verwarring in de harsfens! eene
verwarring in het hart! de jonge pas geborene be­
grippen trachten de ouden te verdelgen; het teêr-
hartigfte eerst ontftaane gevoel zoekt het oude te
verdringen — het oude — wat heb ik dan voor­
heen gevoeld? — niets! in het geheel niets! (Be-
wogen.) het is van daag voor de eerftemaal, dat ik
gevoel! (Hij wischt zijne oogen af.) Ik ben ! — ik
gevoel dat ik ben ! — en de geheele verwarring ont­
wikkelt zig in het godlijk gevoel mijns aanwezens!
G s DER.-

iorj B R O E D E R M O R I T S ,
DERDE TOONEEL.
MORITS, MARIA.
MORITS: Maria te gemoet gaande.
Vergeef het mij, lief meisjen! ik heb u daar even
allerlei nietsbeduidende woorden voorgepraat: hon­
derdmaal herhaalde dingen, doen bij honderdduizen­
den altoos dezelfde uitwerking: ik telde u onder den
grooten hoop, en bedroog mij: weg met die vernede­
rende gedachte! ik ben geen Iafaart — en ook geen
wellusteling: wat ik u thans vraagen zal, is mij ernst.
(Met de hand op de borst.") De Hemel ziet mij! nooit
deed ik een' zwaarder' eed.
Wat beduidt dit alles ?
MARIA.
MORITS.
Gij behaagt mij: wilt gij het genot des levens met
mij deelen?
MARIA.
Mijnheer! voor geld kan men alles koopen, ook
niet zeldzaam de eer van een jong meisjen ! doch de
mijne niet. (Zij wil vertrekken.)
MORITS, haar wederhoudende.
Gij hebt mij niet begreepen, Jief meisjen! gij kent
mijne denkenwijs niet ; uit dezelve vloeien alle
mijne uitdrukkingen voord: het genot mijns levens
met mij deelen, kan alleen mijne vrouw, mijne echt-
genoote: dit zult gij zijn! de zegen eens Priesters
ech-

T O O N E E L S P E L . io 7.
echter is bij mij van veel minder waarde, dan de
band der liefde: geen formulier — mijn hart alleen
kan u voor mijn' trouw tot) een zekeren borg ftrek-
ken: zijt gij echter in andere begrippen groot ge-
bragt: welaan! geef mij uw hand, en breng mij bij
den eerden geestlijken, die zeer gaarne voor een
paar daalders onze verbintenis in het protocol des
Hemels zal opfchrijven.
MAEIA, zeer verbaasd.
Mijnheer! — het gerucht verfpreidt honderd won.
derlijke trekken uws charakters; maar het geen ik
heden ondervind , gaat mijne verwachting verre te
boven.
MORITS.
Ik heb echter nimmer, in mijn geheeleleven,met
de dagelijkfche gewoonte overeenkomftiger gehan­
deld: er-is toch niets wonderlijker dan de algemeene
opvatting der menfehen; overal zegt men: Morits
is een zonderling man, die altoos zijn' eigen' kop
volgt, nooit doet wat anderen doen; nooit denkt
wat anderen denken: duizenden trouwen, en men
vindt zulks zeer natuurlijk ; maar Morits wil trou­
wen — ei! dat vindt men iet zeer bijzonders.
MARIA.
Dat niet, maar den aart en wijze: gij ziet mij
van daag voor 't eerst!
MORITS.
Ik begrijp u reeds, lief meisjen ! maar zeg mij
toch!

TO8 B R O E D E R M O R I T S,
toch! zijn dan die huwelijken altijd de besten, tot
wier voltrekking men jaaren lang noodig heeft? als
men jaaren lang met vrijen doorbrengt, en eerbiedig
rondsom de bloem, welke men zou kunnen plukken,
maar met geduld Iaatoverrijpen,heen trippelt?geloof
mij; hij, wie zijn harten het toeval aanftonds opvolgt,
word zeldzaamcr bedrogen, dan de bedachtzaame, die
op de kruk van het verftand omhinkt, een bril van
eigenbelang op den neus zet, en een vrouw voor
het huishouden, niet voor het hart neemt.
MARIA.
Wat noemt gij, mannen ! toch een VTOUW voor uw
hart? in uwe verliefde oogenblikken , waarin alles
ligchaamlijk is, waant gij immer, dat het hart in uwe
verrukkingen deelt: een bevallige blik uit een fchoon
oog — „ Ach! dit heeft mijn hart getroffen!" —
een zachte druk eener fneeuwwitte hand _ „ Ach!
„ dit drong mij tot in de ziel I" _ ' t j s niet
waar! gij vleit u te genieten, maar begeert flechts; en
naauwlijks is deeze begeerte voldaan, of het meisjen
uws harten is vergeeten, in haare plaats ftaat, (geen.
wende,) een vrouw.
MORITS.
Gij hebt gelijk, allerliefst fnapftertjen! als gij van
visouwen fpreekt, zo als zij gewoonlijk zijn; want
aan dezulken ligt bitter weinig gelegen: maar een
vrouw, die het ééne oogenblik met haaren echtge-
mot in een zee van wellust zwemt, en in het andere
zijn

T O O N E E L S P E L ; ityi
zijn kommer met hem deelt; in het eene oogenblik
met hem dartelt, en in het andere, zo niet Phaedon,
ten minften Wieland met hem leest; zulk eene vrouw
doet haaren echtgenoot immer begeeren immer ge.
nieten; en zulk een vrouw zijt gij! — Ha toe! het
zal u waarlijk nooit berouwen.
M A K I A.
Neen "Mijnbeer! gij vergeet, dat uw geflacht zeer
dikwijls dingen doen durft, die men 't onze niet
vergeeven zou: een man mag, zo rasch hij wil, het
huwelijk inhollen; maar een meisjen durft hem flechts
ftapvoets navolgen": ik ken u niet.
MORITS.
Maar gij hebt van mij gehoord? Morits, de zon­
derlinge, is het fprpokjen der ftad! wel nu, wat,
zegt men van mij? wij zijn zelden erger dan er van
ons gefproken wordt; veeltijds' zelfs beter: men zal
mij veelligt als een mensch vol grillen en dwaas*
heden affchilderen, maar nimmer van een onedele
daad overtuigen — dat ik in een' fchooncn zomer­
nacht, als andere menfehen flaapen, of Faro fpee-
len , onder den fchoon geftarnden hemel wandel;
dat ik fomwijlen des morgens om zes uuren het
middagmaal houde , cn 's avonds koffij drink ; dat
men mij nooit dan met eenen aschgraauwen rok ge­
kleed ziet ; dat ik zondags mijn hair niet witter
laat poederen, dan des faturdags; dit alles behoort
tot het wezen des menfehen niet — is alleen de
lijst

HO B R O E D E R M O R I T S ,
lijst van het fchilderij: Iaat nu die lijst eenïgzins
naar den Chineefchen fmaak gemaakt zijn; zomaar
de fchilderij goed en onbedorven is, gelijk zij van
de hand haars grooteu meesters kwam: en waarlijk?
zo is het : dit ongepoederd hair bedekt een den-
kend breid ; onder deezen eenvoudigen rok flaat een'
warm hart: zie, meisjen! zo als ik hier voor u fta _
eenige kleinigheden uitgezonderd _ houde ik mij
voor eenen der besten menfehen in de geheeie we­
reld: denk niet, dat dit ijdelheid _ trotfche waan
is; ik gevoel dat ik goed ben; waarom zou ik het dan
niet zeggen?
MARIA.
Gewis : ook ik gevoel dat een braaf man tot mij
fpreekt: deeze taal kan geen flecht hart voeren:
maar. . . .
MORITS.
O , ware dit maar het laaffte offer, dat gij der
maagdlijke fchaamte wijdet!
MARIA.
Neen, Mijnheer! dit offer ben ik aan mijn'pligt
fchuldig: het wordt mij zwaar uwe hand te weigeren:
des te beter! ik dank u ! ik begin mij zelve weder
hoog te fchatten.
MORITS.
Dat's een raadfel, lief meisjen ! — geef reden, ver-
ftandige reden , en hebt gij die niet, zo zeg fchielijk s
Ja! — bij den Hemel! het zal u nimmer berouwen.
MA-

T O O N E E L S P E L . n|
MARIA.
Mijn hart heeft flechts ééne beweegreden; maar
voor u zijn er veel meer: ik ben eene arme vaderlooze
wees.
MORITS.
Een fraaje beweegreden, waarlijk!
MARIA.
Mijn vader was flechts een arm hand - werksman.
MORITS.
Een fchoone beweegreden 1
MARIA.
Mijne moeder . . .
MORITS, haar ongeduldig in de re-
de vallende.
Ik wil immers met uwe moeder niet trouwen, lief
Vind? ga bij haar; laat zij u haaren zegen geeven,
en kom ftraks aan dit hart weder: of is zij arm?
waarfchijnelijk! we! nu, ik heb gelds genoeg; wat
het mijne is, is ook het uwe.
Braave man !
MARIA, bewogen»
MORITS.
Of denkt gij dat ik mij haarer fchaamen zal ? breng
haar hier! al ware zij ook nog zo met lappen gekleed;
de eerfte plaats aan mijn tafel zal de haare zijni
Edelmoedig mant
MARIA, zeer bewegen.
MO-

Ua BROEDER MORITS,
MORITS.
Foei kind! dit is geene edelmoedigheid! een goede
gedachte - meer niet! ik vergeet nimmer dat ik
mensen ben - doch , wanneer gij het zo neemen
wilt, wel! gaarne ware ik in uwe oogen nog een
weinig meer waard', dan ik tegenwoordig ben —
nu! — uwe reden ?
Ach!
MARIA.
MORITS.
Gij fpraakt van een beweegreden , welke in tiw
hart huisvest? openbaar ze mij! de beweegrede­
nen daar, (op het hart wijzende.-) zijn zekerlijk veel
zwaarder te beftrijden, dan die hier: (op zijn hofd
wijzende.) maar laat ik het beproeven !
MARIA, zeer verlegen.
Ja — ja — ik wil u toonen , wie ik ben — in
weinige oogenblikken — ik verlaat u — binnen een
quartier uurs ben ik weder hier.
MORITS.
Wat zal dat? waarom niet aanftonds?
MARIA.
Vergun mij ten minften nog een quartier den zoeten
waan, van door een' braav' man bemind te worden;
FIER.

T O O N E E L S P E L . 113
VIERDE TOONEEL.
MOKITS: hij ftaat verwonderd, en ziet
Maria eenige oogenblikken zwij­
gend na.
Wat wil zij daarmede zeggen ? (Hij leunt tegen
het eene beeld, in de houding eens diepdenkenden , met
de oogen naar den grond gekeerd, terwijl hij deeze
woorden herhaalt:) Wat drommel wil zij daarmede
zeggen?
V IJ F D E T O O N E E L .
IOBITS, DIEDEIic VAN MOLL, met een houten
Uw dienaar, Mijnheer!
been, en op een kruh
DIEDRIK, een weinig haastig.
MORITS: hij keert het hoofd naar Diedrik, be-
fchouwt hem, en zegt op een droegen toon.
Dat zijt gij niet.
DIEDRIK.
Nu, ou, het is zo de gewoone wijze van fpreeken»
MORITS.
Ik bedien mij van geen fpreekwijzen. (Hij neemt zijn
vorigen ftand aan , en verliest zig in zijne gedachten.)
DIEDRIK.
Niet? zo (peelt Mijnheer een droevige rol in de
wereld; want hedendaags is alles eene wijze van
fpreeken; de vriendfchap is eene wijze van fpreeken,
PI de

H4 B R O E D E R M O R I T S ,
de deugd is hetzelfde; en het is zeer natuurlijk ;wani
een zekere wijze van handelen is altijd bezwaarelijker
dan een zekere wijze van fpreeken : zie ; zonder
een wijze van fpreeken is Mijnheer in onze beste
gezelfchappen niet gezien: „ Uw gehoorzaame die-
„ naar, Mijnheer! — Van harten de uwe — Hoe vaart
„ gij? — Zeer wèl, pin u te dienen — En uwe be-
,, minde? — Zo redelijk — En de lieve kleine fa-
„ mille? — De jongde krijgt tandjens — Hoe gaat
„ het voor 't overige, beste vriend? — Nog naar
„ ouder gewoonte — Gij zijt, hoop ik, van mijne
„ vriendfchap overtuigd? (Hij doet, als of hij iemand
„ hij de hand fchudde:) zo ik u ergens in van dienst
„ kan zyn , hebt gij flechts over mij te beveeleu;
,, het zal mij tot een innig genoegen ftrekken —
„ Maar, Route vriend! men ziet u zo zelden; gij
„ maakt u recht raar — Ik bid gehoorzaamst om ver-
„ gecving: men heeft mij nog nergens gemist—Stout
„ man ! gij zondigt tegen de vriendfchap" — Zie,
Mijnheer! zo brengt de eene wijze van fpreeken de
andere voord; en ware dit zoniet, zou menig jong
Heer — o wonder! geen tien woorden kunnen za-
menhechten; en menige fnapachtige Dame — o won­
der boven wonder! — in het geheel moeten ftil-
zwijgen.
MORITS, die in 't geheel geen acht
op hem gejlagen lieeft.
Wat drommel of zij daar toch mede zeggen wil?
DTE-

T O O N E E L S P E L . u 5
DIEDRIK.
Wat ik daarmede zeggen wil ? niets ter wereld,
imijn vriend! een onwederfpreekelijke waarheid, van
dewelke gij u heden of morgen in alle talrijke gezel-
fchappen overtuigen zult: ook kwam ik waarlijk hier
niet om wijzen van fpreeken uitteventen: ik zou al­
leenlijk gaarne weeten, of de Graaf van Stierenbock
hier geweest is, dan of hij nog komen zal, en wan­
neer ? — nu wees toch zo goed van mij te antwoor­
den?— hè! — droomt "Mijnheer?
Wie ben je? wat wil je?
MORITS, fchielijk opziende.
DIEDRIK, gramjlorig terug fpringende.
Je'. —— Bomben, mortieren en kartouwen! ziet
Mijnheer niet dat ik Officier ben? of denkt Mijn­
heer, dat ik den rechterarm niet meer roeren kan 9
fchoon mijn linkerbeen bij Quebek begraven ligt?
MORITS, zeer bedaard.
Dit moet gij mij ten goede houden, mijn vriend !
ik fpreek tegen alle menfehen zo gemeenzaam.
DIEDRIK, bedaard.
Ei! derhalven een kwaaker? nu, in 's Hemels naam
dan ! ik mag het lijden: hoor, Broeder Eldingen! ik
vroeg, of de Graaf van Stierenbock bij u geweest is?
Deezen morgen, ja.
2a! hij wederkomen?
MORIT s.
DIEDRIK.

Htf B R O E D E R M O R I T S ,
MORITS.
Hij zeide het ten minden.
DIEDRIK.
Dit zegt niets: maar vordert zijn belang dat hij
wederkome ?
Ik denk ja.
MORITS.
DIEDRIK.
Nu, dan komt hij zeker: gij zult mij immers wel
toedaan, hier een weinig op hem te wachten? ik zoek
reeds federt drie uuren naar dien windhond: eerst
was ik aan zijn hotel; daar fnaauwde een Franfchen
lichtmis mij toe: ,, Zijne Excellentie is niet t'huis.'
intusfehen hij, met een hoonend medelijden mijn
been befchouwde , en de hand over zijne dikke kui­
ten ftreek: ja, ja mijn vriend! gezonde kuiten-gel­
den zekerlijk meer dan elendige houten beenen: van
daar hinkte Ik naar eene danferesfe uit de Opera,
die ijslijk op hem fchimpte, en mij verzekerde, zijne
Excellentie hadde reeds federt lang de genadige voe.
ten over haaren drempel niet meer gezet: federt
eenigen tijd, verftaat gij het Broeder Eldingen! dat
wil zeggen, federt hij geen geld meer heeft: van daar
zocht ik hem in het kofFyhuis: ééne minut vroe­
ger, dan had ik hem gevonden: zo even had hij i
conto honderd dukaaten verlooren , en was in geen
zeer vrolijke luim naar het groote veld gereden, om
met een luchtbal in de hoogte te ftijgen: zo hij den
hals niet breekt, zal hij daarvan daan wel hier komen.
110-

T O O N E E L S P E L . 117
MORITS.
Wat wilt gij dan van hem hebben?
DIEDRIK.
Ik wil met hem vechten.
•Vechten ! duelleeren ?
MOR ITS.
DIEDRIK.
Ja, met den degen of met de piftoolen: hij heeft
flechts te kiezen.
MORITS.
Weet gij wel, dat deeze wijze van zig recht te
verfchafFen , eene der gruwzaamfte vooroordeelen
is, welke het menschdom vergiftigen?
DIEDRIK.
Dat fcheelt mij niet, ik heb het niet verzonnen.
MORITS.
Het zal de beledigde eer wreeken ; maar wat
is eer?
DIEDRIK.
Eer ? gelooft gij, dat ik niet weet wat eer is?
(Op den degen Jlaande.) Hier, hier is de eer.
MORITS.
Uw degen is flechts een middel om eere te ver­
fchafFen; maar gewis niet in een tweegevecht! eer
is de zedelijke waarde, welke het oordeel van een
braaf man in ons ftelt.
DIEDRIK.
Dat Lan zijn; maar ik moet met den Graaf vechten.
II 3 M*.

«« B R O E D E R M O R I T S ,
MORITS.
Een braaf m a n kan ik nimmer doormijn' degen van
m m d a a d e
e n e e n
"'
vecbl? a
" e S ffl
^ - wil i k n i e c o v e r t u i g e n.
° geUjki m 0 £ t m e t d e n G r a a f
i k dZT7r , b r 3 a f
felaLl ?T
k W 3 a d m i ] ^
icnande — mij niet.
PI E D R I K.
'
ftrskt Z ü , k s
Dat f s W 3 a r. m a a. i k m o e t > ^ d a
met den Graaf vechten.
MORITS.
Wat heeft hij u dan gedaan?
^ een fchurk
hem tot
n , e t S
heei?l ' f "^""'"W armen broeder
» die grootfpreeker beledigd, en mij i„ h e m.
MORITS.
Wie is U W broeder? is die niet mans genoeg o r a
zrjne eigen zaak te verdedigen ?
DIEDRIK.
Ja. bij den Hemel! dat is hij: Willem van Moll
^aagt het hart op de rechte plaats; maar heeft een
burgerlijke bediening! de Vorst is naauwziende, en
"••jn goede broeder moet honderd zaaken in het oog
«ouden, die bij mij vervallen.
3
MO»

l O O N E E L S P E L i n 9
MORITS.
Willem van Moll? dat is die jonge fchilder?
DIEDRIK.
Dezelfde, die deezen morgen hier was. Nu, gij
•waart er bij ?
MORITS.
Ja, en ik moet bekennen, dat de wijze, waarop.
de Graaf tegen uw' broeder fprak zeer beledigend
was; ten minften, in gevalle een verftandig man van
een' dwaas beledigd kan worden: de flelling dat uw
broeder zijne geboorte onteert, om dat hij zijne
kunst laat betaalen , is een armhartige flelling: echter
zult gij mij moeten toeflemmen, dat een jong
mensch, die een post bekleedt welke hem een fat-
foenlijk onderhoud verfchaft, door eene foortgslijke
handelwijze, eene onedele hebzucht verraadt: ware
ik in uws broeders plaats, ik zou dit fchoone talent
als een' teerpenning aanzien, en denken: „ Zo een
„ fchurk mij durft dwingen, hem om het dagelijks
,, brood naar de oogen te zien, ik fmijt hem ampt
„ en tytel naar den kop, vat het penfeel op, én ga
,, de poort uit" — D, gij gelooft niet wat moed,
welke gerustheid het in alle gevallen van 't leven geeft,
als men op zulk een fteun kan roemen! maar uw broe­
der heeft zijn talent ontëert, daar hij het tot een
flaaf van noodelooze behoeften maakt.
Dl E D R 1 K.
Zeg eens, Broeder Eldingcn! oordeelt gij altoos
z© fchielijk? H 4 K. a.

1 2 0 B R
O E D E R Ivi o 11 i T S j
MORITS.
Of mogelijk wil hij fchatten verzamelen - maar ook
9
hit geen werk voor zijne jaaren. * - * « *
dedd
a r a
? i e
' "
C
Ik houde u voor P P„. , ^ J,ft
""->
b r a a V e n m a n
niet i> , •• ^ed ik dit
kwikken? of »»i
neen ' w , , ^
e e i e M a , t r e s t e
' '
J
"gchaam te ver.
? _
BITS, ^n haU vallende, en
met aandoening aan zijn bons
„ , , drukkende.
S St
f»W=«, en ttok 11V °'" ''' ;e
" l:
" «"<
kwam

TOONEELSPEL. in
kwam te rug : mijn ongeluk , mijne armoede , de
zelfvervee]ing wierpen mij op het ziekbed: daar lag
ik anderhalf jaar, en ware, zonder de hulp van mijn'
broeder, van gebrek geftorven: tot laat in den nacht
zat hij te arbeiden , zo dat, als hij des morgens op-
ftond, zijne dik opgezwollene oogen traanden: alles
wat ik ben en heb, is het zijne! de rok, dien ik
draag, is de zijne! (Zeer bewogen.) en mijn hart!
jnijn hart is eeuwig voor hem.
MORITS.
Man ! geef mij uw hand ! laat ons vrienden zijn !
ik deed uw' broeder onrecht: hij zal't mij vergce.
ven , hoop ik — o , kon ik voor dat jonge edel
fchepfel iet doen , zonder zijnen hoogmoed te be­
ledigen !
DIEDRIK.
Dat kunt gij, en wil ik u zeggen wat?
M o R i T ?.
Spreek! ik ben rijk: durf ik met hem deelen?
DIEDRIK
Willem van Moll fchildert voor geld: oordeel nu
of hij gefchenken kan aanneemen!
M o R i x s.
Zo kan ik hem niets dan mijne vriendfchap aanbieden.
En uw zuster Juultje.
DIEDRIK.
H 5 Mo»

Ïi2 B R O E D E R M O R I T S ,
MORITS.
Met een bruidfchat van tienduizend dukaaten.
DIEDRIK.
Dan neemt hij haar niet.
Hoe zo!
MORITS.
DIEDRIK.
Sedert vier jaaren beminnen zij elkander; hoopen
cn wenfchen zij - de oude Juftitieraad , op wien
mijn broeder volgt, gaat in zijn zeventigfte jaar:
fterft deeze, dan treedt Willem in zijne plaats, en
heeft genoeg om met vrouw en kinderen te ieeven;
dan trouwt hij Juultje: zie, zo Honden de zaaken.'
toen gij met die verdoemde fchatten terug kwaamt:
federt flijt mijn broeder geen vrolijk oogenblik meer.
MOR ITS.
Dat kan niet zijn: al het goud der beide Indien
was niet in ftaat om het hart mijner zuster te veranderen.
DIEDRIK".
Wie zegt dat? Juultje is een braaf meisjen: gij
kwaamt terug, en zij dacht eerlang het toppunt haa-
rer wenfchen te zullen herijken.
Zij had gelijk.
MORITS.
DIEDRIK.
Zij had ongelijk; want mijn broeder volgt zijne
eigene grillen : hij wil geehé vrouw zijn geluk te
danken hebben.
MO-

T O O N E E L S P E L . 123
MORITS.
Wat is dat, aan eene vrouw zijn geluk te danken
hebben! als Juultje hem tot een gelukkig man — tot
een gelukkig vader maakt, heeft hij dan zijn geluk
haar niet te danken?
DIEDRIK.
Zekerlijk.
MORITS.
Derhalven, fchoon met andere woorden: hij wil
haar geen geld te danken hebben : al weder een ver.
wenscht vooroordeel! wij moeten ons best doen om
hem daar van aftebrengen.
DIEDRIK.
Zo gij meent dat het gelukken zal.
MORITS.
Ik zal hem bewijzen dat . . . . wij worden ge*
ftoord; blijf hier, ftraks fpreeken wij nader.
A ha ! Mijnheer Graaf!
DIEDRIK, omziende.
ZESDE TOONEEL.
De voorigen. DE GRAAF STIERENBOCK.
STIERENBOCK, tegen zijn' looper.
De Vorst kan wachten. (Nader komende.") Ook de
liefde en vriendfchap hebben haare rechten : niet
waar, mijn dierbaare vriend Eldingen? ik vlieg her.
waards: de Vorst wil uitrijden , hij kreeg in 't hoofd
arn mij medeteneemen; ik zou hem met eenig aaneê-

124 B R O E D E R M O R I T S ,
genaam gefprek onderhouden — ik? _ ben ik in
ftaat om Vorften te onderhouden ? ik met mijn ge­
voelens? met mijn denkenswijs? Gij zijt niet wét
zeide mij de Vorst onlangs; gij zijt hypochonder;
gij moest reizen; en bewees mij tevens de genade om
mij een gezantfchap optedraagen, om 't welk dezoon
des Minifters hem op nieuw te vergeefs gebeden had —
maar — ,, Uwe doorluchtigheid vergeeve 't mij ",
zeide ik, „ ik ben te zeer aan het Vaderland en het
,, Hof verknocht: de Maatkunde is het vak niet,
„ waarin ik zoek uittemunten" . . . . uittemunten?
neen, ik wil hoegenaamd niet uitmunten: het uit­
muntende is niet altoos het beste, nietwaar lieflte
vriend ? cn dan moet men nog de vereischte talenten
hebben ; men moet een' kop hebben, en ik heb
meer hans dan kops : de Natuur ichiep mij voor
ftille huislijke genoegens: een man als gij, Jieffte
Eldingen ! bereisd , gevormd , doet den Staat te kort
als hij zig in dc eenzaamheid begraaft — A propts!
deezen middag fpijsde ik bij den Minifter der buiten-
landfche zaaken; gij zult het mij vergeeven, zo ik te
voorhaarig geweest ben ? de vriendfchap rukte mij
voord: deMinifter fprak van zekeren moejelijken post —
onder ons: (hij fluiftert hem iet in het oor:) na de
tafel waren wij in zijn kabinet. „ Lieve Graaf!"
zeide hij tegen mij: „ gij weet in welk een verband
„ wij tegenwoordig met dat hof ftaan ; gij kent ons
» oogmerk en de koelheid, met welke wij aldaar,
» fe-

T O O N E E L S P E L . lij
„ federt eenigcn tijd, behandeld worden; wij moe­
ten iemand derwaards zenden , die, zo als men
>, zegt, den grond peilt; een' man van een voor-
„ beeldige kennis, van eene verfijnde levenswijze; in
„ 'tkort, gij begrijpt mij? gij zijt een menscbken-
„ ner, fla er mij zulk eenen toch eens voor!" ver­
geef het mij, mijn vriend ! uw naam ontflipte mijne
lippen: de Minister kende u niet, ik befchreef u:
de vriendfchap beftuurde mij, en hij beloofde mij
den Vorst er over te zullen fpreeken: dat zal ik ook
doen, daar kunt gij u gerust op verlaaten, en mijn credit
is niet twijfelachtig: ik vraag zelden iet; en hem,
«lie zelden vraagt, wordt zelden iet afgeflagen: maar
apropos, mijn waarde! hoe vaart Juultje! mijn hart
is zo vol van haar; ik kan aan niets anders denken,
van niets anders fpreeken, dan aan en van haar.
. MORITS.
Dat doet mij leed; want Juultje wil en zal met den
Graaf Stierenbock niet trouwen.
STIERENBOCK.
Zij wil niet? — zij zal niet? hoe begrijp ik dat?
MORITS.
Woordlijk, als 't u belieft: zij v/il niet om dat haar
zin, zij kan niet om dat haar hart het verbiedt.
STIERENBOCK.
Haar hart? — a ha! daar heeft men mijne be-
fchroomdheid een verduivelden trek gefpeeld: men
heeft mij gefupplandeerd? men is mij voorgekomen?
ge-

m B R O E D E R M O R I T S ,
gelukkig medeminnaar! ik kan niets doen, als bem
benijden, en zwijgen: mag men ook zijn naam wee­
ten? dat toch geen onwaardige hand mij deezen fchat
ontroovs! zij kent mij niet, zij kent dat hart niet,
't welk geen offer te groot ware om Juultje te bezit­
ten : men beeft mij van mijn voorneemen trachten te
doen afzien; men heeft mij den ouderdom mijns ge-
Üachts voorgehouden, wiens wapen reeds voor zeven­
honderd jaaren in de tournooifpelen bekend was, en
federt die zijnafgefchaft,indedom-capittelsfchittert:
zwijg ! heb ik geantwoord; wat mij het geval gaf,
zal mij de liefde niet aanrekenen: Juultjes gemaal
is de fchoone tytel waarnaar ik tracht, en alle ove­
rigen verfmaad ik: nu bedreigde men mij met de on­
genade van den Vorst, om dat deeze eens zeer ge­
nadige oogmerken met mij had; maar had men mijn
hart om raad gevraagd i ik ben eerst mensch en dan
Graaf: die denkt en gevoelt als ik, weegt Juultjes
genade zeer gemaklijk tegen die van den Vorst op:
daar hoort gij nu, Üeffte vriend! wat ik gezegd heb.
MORITS.
Zulke gevoelens zijn immer fchoon , ook dan,
•Wanneer men zijne oogmerken niet bereikt.
STIERENBOCK.
Zekerlijk — ja — men moet zig fchikken in din­
gen, die niet te veranderen zijn: mijne gevoelens
voor u, waardfte vriend ! zullen altoos dezelfdera
blijven: zo ik u ooit ergens in van dienst kan'zijn,
hebs

TOONEELSPE,L; -27
hebt gij flechts over mij te beveelen — A propos —
nu ik tog hier ben — hoewel de- Hofraad Muller
heeft het mij reeds toegezegd — ook zijn broeder
de Krijgsraad — maar men treft die Heeren na den
middag zo zelden t'huis — en de zaak vereischt
fpoed, gij kunt mij iet ten gevalle doen.
MO RITS.
Zeer gaarne ! flechts fchielijk.
STIEREN BOCK.
De Baron Winter verkoopt zijne fchoone Heer­
lijkheid Wintershagen; kent gij ze? voor een fpot-
geld van 30,000 daalders: het mensch heeft gefpeeld,
en is te gronde gegaan; er was een coup te doen: ik
ben het met hem reeds zo goed als ééns: deezen
avond zal onder een flesch wijn het contract gefloten
worden: eenige maanden te voren had ik geld ge­
noeg liggen , was zelfs verlegen, hoe het veiligst
uittezetten : eenige maanden laater zal het even
zo zijn, maar juist tegenwoordig ben ik niet bij kasr
ik wende mij tot u, beste vriend! want beledig
mijne vrienden niet gaarne door mistrouwen, of te­
rughouding : gij zult immers wel zo goed willen zijn,,
van mij 10,000 dukaaten op een folo wisfelbrief te
verlhekken?
Ik zet nooit geld uit,
MORITS.
STIERENBOCK.
Niet? wat doet gij er dan mede?
MO»

iül B R O E D E R M O R I T S ,
Ik verteer het.
MORITS.
STIER ENBOCK.
En als het op is?
MORITS, glimplagchende.
Dan fpeel ik Faro.
STIERENBOCK?.
En zo gij verliest?
MORITS.
Dan trouw ik een rijk meisjen.
STIERENBOCK.
Gij fchertst, of zijt van daag in een kwaade luim;
ik zal morgen wederkomen, en de bewijzen mijner
goederen medebrengen : zekerheid , hijpotbeeck ,
pand, alles, alles, zo als gij het maar hebben wilt:
arevoir! mijn beste vriend! (Morits omhelzende.')On­
gaarne verlaat ik u, zo zeer heb ik mij reeds aan uwen
geestrijken omgang gewend: (Hij wil vertrekken.)
DIEDRIK: geduurende dit gefprek heeft deeze zijne
handfehoenen aangetrokken, en door verfcheidene
gebaarden zijn ongeduld te kennen gegeven:
hij gaat voords den Graaf in den weg ftaan.)
Houd , Mijnheer Graaf! wij hebben nog een paar
woorden met elkander te wisfelen.
STIERENBOCK: hij beziet Diedrik van 't hoofd
tot de voeten; en gelaat zig als of hij
hem plotslings herkent.
Ach! mijn beste vriend, de Lieutenant van Moll ï
ein-

T O O N E E L S P E L . 129
eindelijk zie ik u dan weder! ftout man! moet ik u
dan op de derde plaats aantreffen ? heb ik u niet
ontelbaare reizen verzocht, mijn huis voor het uwe
te rekenen? is er aan mijne tafel niet altoos voor
u mede gedekt ? beter u , of ik daag u voor den
rechterftoel der vriendfchap. (Hij wil nogmaals ver-
trekken.)
DIEDRIK, hem bij den arm vattende.
Snappen, zonder eind! — Maar tweewoorden,
lieer Graaf! de Vorst zal de genade wel hebben van
nog eenige oogenblikken te wachten: het heeft u he­
den morgen geliefd, mijn' broeder eenige zotheden te
zeggen; 't zal u daarom deezen namiddag gelieven
een paar kogels met mij te wisfelen. (Hij haalt twee
•pijlooien uit zijn' zak.)
STIERENBOCK, zijn fchrik, zo veel mogelijk,
onder een glimplach trachtende te verbergen.
Allerliefst! immer goeds moeds! immer vrolijk !
zie, beste Eldingen! daar moet men een voorbeeld
aan neemen: de braave man heeft ongelukken gehad
veele ongelukken; hij heeft met eer gediend; ik zeg
het u, hij heeft zijn regiment eer aangedaan ; en wat
heeft hij daarvan ? lieve Hemel ! de wispeltuurige
Fortuin boeleert met het geluk ; maar zelden met ver­
dienden: in fpijt echter van dit alles is hij de vroliikite
in gezelfchap , altijd even charmant; il a toujours le
mot poar rire: ik ben au des efpoir, waarde vriend! dat
de tijd mij niet langer toelaat, in deezen kleinen
1
ver-

1Zo B R O E D E R M O R I T S ,
vertrouwelijken kring, op deezen heerlijken lentedag,
het waare genot des levens met u te deelen: maar
de lastige dienst. . . . (Hij wil weder vertrekken.)
DIEDRIK hem andermaal terug houdende.
Donder en blikfem ! Mijnheer! denkt gij, dat de
eer mijns broeders voor een wein-ig pluimftrijkerij
veil is ? ik moet fatisfaétie hebben : kies één deezer
piftoolen ! of wilt gij liever met den degen, zo trek
van leer, want zonder vechten komt gij er bij mijn
ziel niet af.
STIERENBOCK.
De eer uws broeders! mijn lieffte beste Heer Lieu-
tenant! hier beeft ongetwijfeld eenmisverftandplaats:
ik ben een der beste vrienden van den Heer van
Moll; wij zijn zelfs nog met den anderen vermaag-
fchapt; mijne overoudtante was een eige nicht van
den Baron Hammer, wiens ftiefbroeder een geborene
van Mol tot vrouw had; vraag maar eens aan den
Prefident, den Graaf van Sorr, hoe ik mij nog on­
langs omtrent uwen Heer broeder heb uitgelaten ;
vraag de Hofdame hunner Doorluchtigheden, de Baro­
nes Werbing, wat ik nog gisteren van hem zeide. . .
DIEDRIK.
Dat is mij het zelfde: ik weet, wat het u van daag
geliefd heeft te zeggen, en derhal ven, zonder verdere
omftandigheden. (Hij reikt hem een pjiool toe.)
STIERENBOCK.
Van daag? Hemel! zou mij in een vriendlijk ge-
fprek

T O O N E E L S P E L . I I 3
fprek ook misfchien een woord ontflipt zijn? maar
neen.' dit is niet mogelijk! een misverftand mijn
lieffte Heer Lietitenant! een bloot misverftand , en
zulk een quid pro qutt zou mij verleiden, den degen
te trekken tegen een' man, dien ik om zijne verdien-
ften en beminnelijk charakter hoogfchat! nimmer,
al konde ik ook de waarfchouwing vergeeten, die
de Vorst mij deed, toen ik, eenige jaaren gele­
den , het ongeluk had van den Ridder Cedcrholm in
een tweegevecht te dooden : hier houdt geene be­
dreiging des Vorften mij terug — hier is 't vriend­
fchap , ongeveinsde genegenheid , die mijnen arm
verlamt: ik vlieg naar uwen Heer broeder, druk
hem aan mijn hart , en wij zullen deeze gekheid
in een flesch Champagne verdrinken. (Hij vertrekt:
Diedrik wil hem, weder terug houden , doch hij ont-
fnapt hem )
ZEVENDE TOONEEL.
DIEDRIK VAK MOLL, MORITS.
Verdoemde windbuil!
DIEDRIK, den Graaf naloopende.
MORITS.
Laat hem loopen; 't is de moeite niet waard', dat
gij er een' fplinter uit uw' kruk om verliest.
DIEDRIK.
Ik denk, Broeder Eldingen ! ik floeghem liever den
gantfchen kruk om de ooren in Rukken.
12 iio-

ljï BROEDER MORITS,
MORITS.
En zo gij een nieuwen moest koopen, zou'tu meer
kosten, dan de geheele Graaf waardig is: geloof mij,
goede Moll! zijn eer aan een' zot kwijt raaken, en
van een' zot', wedervorderen , is even het zelfde
als naarftiglijk een Ruk gouds te zoeken in 't ftof dat
men in zijn zakken draagt-
DIEDRIK.
Gij fpreekt als een boek; maar de wetten der
eer ... .
MORITS.
Zijn niet in de holle hersfenpan gegraveerd; zij lig-
gen hier, in het hart, begraven, en zijn de wetten der
deugd: eer en deugd zijn zo onaffcheidbaar, als licht
en warmte.... doch genoeg daarvan! ik heb haast.
(Hij ziet op zijn horologie.) Dat quartier is bijkans
reeds een half uur geworden: ga lieve Mol, en haal
uw' braaven broeder! ik zou u vergezellen, maar
mijn hart heeft hier nog iet aftedoen: breng hem
des in de armen eens mans, die anders niet zeer
mild met zijne vriendfchap is: verhaal hem echter
niet, wat er tusfchen ons is voorgevallen; wij zul­
len hem onverwachts een' vrolijken avond ver-
fchaffen.
DIEDRIK.
Ja, ja, dat zulten wij! lieve Broeder Willem!—
omhelzen moet ik u, mijn beste ! (Zij omhelzen elkan­
der.) Mijn' broeder Willem vrolijk maaken! Heifa,
houten Romp! voorwaards! mars!
AG T-

T O O N E E L S P E L . m
AG TS TE TOONEEL.
MORITS.
Er zijn tog veele goede menfehen in de wereld
en de ongevormden zijn doorgaands de besten: zij
zingen zo natuurlijk — hebben naar geene lier ge­
leerd — Welk een fchoone dag, wanneer alles gaat
zo als het gaan moet! ik ben van daag juist gefchikt
om menfehen gelukkig te maaken ; want ik ben zo
vrolijk en luchtig, als een tienjaarige knaap, dieniets
denkt, dan heden! heden! en niets gevoelt, dan dat
hij leeft en gezond is — maar Maria — uitbottende
liefde en vrolijkheid; dit zegt men immers, kan niet
zamen gaan ? O neen ! neen I Maria gaf dit hart alles
wat het ontbrak: het zocht, en wist zelf niet wat;
het leed gebrek, en had overvloed; het hing aan de
vriendfchap, gelijk het oog eens Jentimenteelen nacht­
wandelaars aan de maan — het was bevrozen — de
zon ging op _ o hoe warm is het mij geworden !
NEGENDE TOONEEL.
MORITS, MARIA: met een klein knaap]en aan
de hand.
MORITS, haar te gemoet gaande.
il-indelijk daar, lief meisjen? noemt gij dit woord
houden ? is dit een quartier ? daarvoor zult gij
in het vervolg ook mijne jaaren tot quartieren
maaken.
•* 3 MA-

134 B R O E D E R M O R I T S ,
MARIA.
Reeds lang Rond ik achter het gintfche hek — gij
waart niet alleen - en ik 'wilde mij eerst herftel-
ien — mij voorbereiden _ mijne oogen waren
zo rood.
MORITS.
Lief meisjen ! de roode wangen kan ik u vergee-
ven; wart masgdlnke fchaamte doet de wangen; maar
verdriet de oogen rooi worden — mijn vrouw mag
flechts om de elende van een ander traanen (tonen.
MARIA.
De edelmoedigheid van een'man kan bittere traanen
droogen, maar de edelmoedigheid van een'man is niet
thnagtig, kan het voorledene niet vernietigen, noch
deszelfs fpooren uit het verfcheur.l hart uitwis-
fchen — „ Uwe vrouw!" — poel edel r„an ! er
was een tijd . waarin ik mij zulk een tijtel zou
wa.irdig geacht hebben; maar van de zoete dagen
der onfchuld , is mij niets overig gebl v n — dan
de moed, om zelve u te zeggen - dat die tyj vooibij
is — dit knaapien — is mijn kind! (Zij ziet het kind
ma aandoening aan, en prangt het met verrukking in
haare armen., Karei ! Karei ! uw moeder heeft u
iet groots geofFerd ! om deezes offers wille, durft
gij' mij nimmer vloeken, dat ik in een zwak oogen­
blik u een eerloos aanwezen gaf| Vaarwel, Mijn-
fieer ! deeze traanen zijn getuigen mijner dank­
baarheid en zegen : ik bea u zeer veel verfchul-
"'-•'; ' digd ;

T O O N E E L S P E L . 135
digd ; gij hebt mijne ziel bet leven wedergege­
ven : gij deed mij op nieuw gevoelen, dat ik nog
niet geheel en al verachtelijk ben: ja, Mijnheer 1
gaarne wi! ik 't u bekennen: ik ware zo diep verne­
derd, dat ik mij zelve niet eens onderwinden dorst
den Hemel te bidden: want wat had ik anders tot
verzoening mijner fchuld intebrengen dan woorden?
dit offer, het welk ik van daag der deugd breng,
geeft mij eene geringe aanfpraak op mijne eigene waar­
dij weder: ik dank u, Mijnheer! gij hebt eene ramp­
zalige gered ! want wie is rampzaliger dan die zig
zelve veracht ? de herinnering deezer eogenblik-
ken zal mij nog jaaren lang het leven verzoeten;
ik zal den Hemel weder vrolijk bidden ! en in elk
gebed zal uw naam van mijne lippen vloejen —>
vaarwel!
MORITS, haar bij de hand vattend;.
Blijf! (Na een korte poos zwijgens, trekt hij het kind
naar zig toe.) Waar is uw vader, kleine?
Hij is dood.
HET KI MD.
Ik ben uw vader, lieve jongen !
Hemel!
MORITS: hij tilt het kind emhoog.
MARIA.
MORITS, terwijl hij het kind
weder neerzet-
Gij werpt mij daar weder een vooroordeel in den
1 4
w e
ëï

136 B R O E D E R M O R I T S ,
weg; doch ik ftruikel echter niet — zie deezen
diamant; (hij toont haar zijn' ring;) hij is fraai,
van het beste water: hij is de mijne; ik ben dé
eerile niet die hem bezat; maar, zo de Hemel
wil, zal ik de laatfte zijn; hij moet met mij begra­
ven worden , en zijn bezit verfchaft mij zo veel
vergenoeging, als hadde ik hem met eigen hand uit
de mijnen van Golconda gehaald, ftf// vat Maria op
eene hartlijke wijze bij de hand.) Meisjen! ik gevoel
dat gij mij, zo als gij daar voor mij ftaat, recht ge­
lukkig zult maaken : gij fpreekt van een' tijd waar-
in gij beter waart dan nu? en ik, ik zeg u; gij zijt
nu beter dan ooit; uwe onfchuld was onweetend-
heid - gewoonte: gij waart goed, om dat men u
gezegd had, dat men goed zijn moet: thans weet gij
waarom gij goed zijt; des zijt gij nu eerst deugd­
zaam ! en ik zou het geluk mijns geheelen levens aan
eenen gril opofferen ? eene roos niet plukken, om
dat eens een kapel met haar boeide? — ik heb geen
recht om te vraagen wat gij voorheen waart; ik weet,
wat gij nu zijt, en wat gij mij zijn zult: vraagt gij
mij ook niet, of ik altoos een zedig jongeling was?
zonder eenige onbezonnenheid? — in mijn oogen
hebben beide gedachten het zelfde recht: fla toe ,
meisjen ! heden begint voor ons beiden een nieuw'
leven ! het tegenwoordige is vrolijk ; het toekom-
ftige lacht ons toe; het voorledene ligt achter ons,
gelijk een regenwolk , die door den wind over
ons

T O O N E E L S P E . L . 137
ons heen gedreeven is: blijf niet aan uw verdriet
hangen ! herinner in uw lijden met een innige blijd-
fchap, dat het is doorgedaan: het geen u in het ver­
volg bedroeven megt, zal ik eerlijk met u deelen.
MARIA: Jlerk ontroerd, tracht zij te vergeefs
En dit kind?
te fpreeken: zij drukt haare dankbaar­
heid met gebaarden uit; fluit vervol­
gends het kind in haare armen, ziet, aan­
doenlijk en teder, Morits aan, en brengt
de volgende woorden al flikkende uit:
MORITS.
Ik ben zijn vader — hij is mijn zoon ! de moeder,
welke mij hem baarde, heet niet wellust, maar liefde:
de Natuur heeft mij denzelven in geen dartel oogen­
blik, tot zoon opgedrongen: hij is mijn zoon dooi­
de keuze van mijn hart. (Hij reikt het knaapjen zijne
hand toe.) Kom, kleine ! fla toe ! (Het knaapjen doet
het: Morits fchudt hem de hand.) Hier beloof ik u,
voor het aangezicht des geenen, die het meeste deel
in uw lot neemen zal; voor het aangezicht van den
Hemel en uwe moeder, dat ik u een eerlijk, een
liefhebbend vader zijn zal! ja ik zal u zo vaderlijk
handelen, dat eens uw rechte vader, zelfs voor zig,
ten geenen dage zig niet zal verftouten te zeggen:
't is mijn kind!
iiET KIND, zijn handjen terug trekkende.
Ai! gij doet mij zeer.
IS MO-

33* BROEDER MORIT &,
MORITS, glimplagchende.
Hij heeft mij niet verftaan; maar daar, (naar den
Hemel wijzende,) daar ben ik verftaan — en gij —
niet waar?
J3 . . •
MARIA, zeer ontroerd.
MORITS.
Dat's dan afgedaan : ik ben u thans niet meer
vreemd, en durf u derhalvenmetmeergrondsvraagen:
Wilt gij mijn vrouw worden, lief meisjen?
MARIA.
Ach! gij verdient een onverdeeld hart.
MORITS,
Verdien ik dit, dan zal ik het ook ongetwijfeld
verkrijgen: wat nog hier of daar hangen bleef, zal
de tijd terug brengen; elke dag zal mijn' rijkdom ver­
meerderen; en het ge'voei daarvan mij telkens een
nieuw genot zijn.
MARIA.
Ja I ik zal u beminnen ! voor het tegenwoordige
echter is het mij nog onmógelijk: gij waart ai te zeer
mijn weldoener: wij zijn elkander nog niet genoeg
gelijk: maar zo hoogachting en dankbaarheid de eer-
fte voedfels der waare liefde zijn — gelijk ik het
mij in dit oogenblik verbeelde te gevoelen — nu
dan — Ja!
Zeg mij na: „ Morits!"
MORITS, met verrukking haare
hand vattende.
MA-

Morits!
T O O N E E L S P E L . 139
„ Ik bemin u!"
ü.
„ Ik ben de uwe."
De uwe.
MARIA, befchaaizd en ontroerd.
MORITS.
MARIA.
MORITS.
MARIA.
MORITS: hij omreist haar hartlijk.
De mijne! kom hier, lieve kleine! gij moet het
klaverblaadjen voltallig maaken. (Hij heft hem omhoog,
en het knaapjen omarmt hen beiden — Terwijl Morits
het kind nederzet en Maria loslaat, vervolgt hij:)
De knoop is gelegd, voor eeuwig gelegd; doch
Hechts in mijne oogen ; in de uwen ontbreekt er nog
eene plechtigheid aan: kom ! volg mij naar een'
predikant.
MARIA.
Vergun mij, dat ik eerst een weinig ademhaale! —
ik ben te zeer ontroerd — kan te naauwernood op
mijne voeten blijven daan.
M O R I T S.
Ga naar uw kamer, lieve engel!
MARIA.
Ach ja! — 't hart is mij zo eng — ik moet met
J
den

Uo B R O E D E R M O R I T S ,
den Hemel fpreeken ! (Het knaapjen bij de hand neemende.)
Kom kind! gij zult nevens mij knielen! uw
femelen en mijne traanen - „een, die zullen bij
den Hemel niet verfmaad worden. (Zij wil vertrekken:
Morits omhelst haar.)
MORITS.
Toef niet lang _ niet lang toch!
TIENDE TOONEEL.
De voorigen. OMAR, die de tuindeur uitkomt.
V eel geluks!
OMAR.
MORITS.
Ha! zijt gij daar? (Hijomhelst Omar, en omhelst hem.)
gevoelt gij dat ik gelukkig ben?
OMAR.
Bij mijns vaders baard ! ik gevoel het.
MORITS.
Omar! gij ziet in haar mijn vrouw; Maria! hij is >
mijn broeder.
OMAR, Maria de hand toereikende.
De Hemel zegene u, lief meisjen! laaten wij vrienden
zijn! - maar nu ga i k ; de oude tante kijft;
zij heeft reeds twintigmaal naar u gevraagd: zij fcheld
en hoest als omftrijd.
MORITS.
Wees onbezorgd ; ga naar uw kamer! ik zal in-
tus-

T O O N E E L S P E L . Hi
tusfchen de oude tante zo veel nieuws vertellen,
dat haar fchielijk het raazen en hoesten vergaan zal:
gij, Omar! denk aan mijn voorneemen! maak u reis­
vaardig; wij ftuuren naar de Peluw-Eilanden.
ELFDE TOONEEL.
OMAR,
Naar de Peluw - Eilanden ? en liefde is uw ftuur-
man? neen, Omar's droefgeestigheid voege bij uwe
vrolijkheid niet: ik wil terug naar mijn ouden va­
der! ik was een dwaas, dat ik van hem afging: daar
hielden onze te vredene meisjens mij voor een wel­
gemaakt Arabier; hier is mijn gezicht te geel, te
bruin, te wild, te bars: daar roemde men mij, als
een bekwaam jongeling; want ik zat treffelijk te paard ,
en kon een paar fpreuken uit den Coran : hier lacht
men over mijne domheid, want ik kan zelfs niet eens
danfen , en weet niets — niets anders dan dat ik
bemin! — ja, ik wil terug ! als 't maar niet te laat
is — ach ja , 't is te laat ! melk drinken , dade-
Ien eeten, mij met lappen kleeden, en onder ten-
ten woonen ; dit alles wilde ik gaarne; maar mijn
hoofd! mijn hoofd! ik denk niet meer op zijn Ara­
bisch. (Met de hand voor het voorhoofd.) Daar heerscht
het koude Noorden, en al de warmte, welke ik uit
het Zuiden medebragt, is naar het hart gezonken
(Zijn oog valt op den loom, waarop hij den naam van
Netje gefneeden heeft.) Ha, mijn werk is nog niet
vol-

H2 B R O E D E R M O R I T S ,
voleind ! (Hij gaat naar den boom, en vervolgt zijn 1
arbeid.) Goede boom! in twintig jaaren zal deeze naam
in uwe korst nog zo diep niet zijn ingegroeid, als
hij zig in weinige maanden in dit hart groef!
T W A A L F D E T O O N E E L .
OM AU, NETJE: zij komt Jlil zien wat Omar
doet, en leunt vervolgends, diep in gedachten,
Ach Netje!
met den elleboog op het voet/luk van
't beeld van Diana.
OMAR: zijn werk voltooid hebbende i
ziet hij het tederlijk aan.
NETJE, op een boertig-treurigen toon.
Ach Omar!
OMAR, verfchrikt, laat het mesvallen,
loopt naar Netje, en vat haar hand.
Wien geldt dit, ach?
Mij zelve.
NETJE.
OMAR.
Gij noemdet mijn' naam.
Gij den mijnen.
NETJE.
OMAR.
Om dat ik u lief heb.
NET-

TOONF. E L S P E L , j 4 3
, NETJE.
Om dat ik geen' man lief hebben wil.
Waarom niet?
OMAR*
NETJE.
Om dat er geen een deugt.
Ik ben een goed menscf»
OMAR, hartlijk.
NETJE.
Dat zijt gij allen, zo lang gij wenscht en bweïrf.'
Gij doet mij onrecht!
OMAR.
, NETJE.
Ei zekerl
OMAR.
Ik zal u altoos lief hebben.
NETJE.
Gij zult mij niet lief hebben.
Ik moet.
O M A R.
NETJE.
Wie .dwingt u? k
OMA R.
Waarom volgt gij mij overal? of ik u zie, dan
niet zie , is het zelfde: 't zij ik met mijne gedachten
Egypten's verzengde luchtftreek doorzweev', of.mij
aan den oever van den Nijl verlustig'; overal ftaat
gij voor mij: zoek ik de tent van mijn' vader, gij
zit

J44 B R O E D E R M O R I T S ,
zit aan den ingang! dwaal ik in de ruïnen van Balbefc
om, gij ftaat achter ieder afgebroken zuil.
Gij zijt een gek!
Ja wel!
NETJE*
OMAR, zuchtende.
NETJE.
Wat zal men met u beginnen ?
OMAR.
Mij weder bij mijn verftand brengen.
KETJE.
Neen, goede vriend! wij maaken de mannen gaarne
gek, want hun verftand verveelt ons.
OMAR.
Ik zal u niet langer verveelen , ook door mijn
gekheid niet: ik keer naar de hut mijns vaders terug:
Schipper Thom zal binnen weinige dagen derwaarts
zeilen, en mij medeneemen: maar geloof mij, Netje!
als ik weg zal zijn, zult gij voorzeker nog dikwijls
zeggen: „ die Omar was tog een goed mensch!"
NETJE.
Wel ja toch! een meisjen denkt dat flechts.
Vaarwel!
Zijt gij dol ?
OMAR.
KETJE.
OMAR.
Het blijft bepaald — ik vertrek — gij zult mij
nooit —

T O O N E E L S P E L : ,45
nooit — nooit wederzien! een' affcheidskusch kunt
gij' mij' evenwel niet waigeren.
N E TJE.
Zie zulk een onbefchaamd fchepfel eens aan!
OMAR.
Hoe ligt vergeet een meisjen een' kusch! mij echter
zal hij een verkwikkend voedzel zijn tot in mijne
hut toe.
NETJE.
Hadde ik ooit gedacht, dat een kusch zo voedzaam
was?
OMAR, eenigzins fcherp.
Spot heb ik niet verdiend. {Hij wil vertrekken.)
NETJE.
Blijf! — blijf jong mensch ! — hoe ! vertrek­
ken? — hebt gij mij reeds verlof gevraagd ?
OMAR.
Gij jaagt mij immers voord ?
NETJE.
Neen, neen ! ik beveel u te blijven.
OMAR.
Zo zoekt gij mij te martelen, als een knaap zijn'
tor, dien hij aan een' draad gebonden heeft?
NETJE.
Daar zijt gij toe gemaakt: verzet u tegen uwe beftemming
niet!
OMAR.
Gaarne zoude' ik alles lijden, konde ik in 't ver­
volg flechts, al ware het ook nog zo laat, opdeminfte
vergoeding hoopeft! J£ W E X.

145 B R O E D E R M O R I T S ,
KETJE.
Dat is: wanneer gij op uwe beurt mij eens kondet
martelen?
OMAR.
Ja, zo gij, bemind worden, eene marteling noemt.
WETJE.
Hoor, hoor, hoe die bruine jongen fnappen kan!
als of hij alle onze romans gelezen hadde !
Lieve Netje!
OMAR, knielende.
KETJE.
Nu ja, dat ontbreekt er nog aan.
OMAR.
Ik weet niet, of het geen ik u zeg in romans
ftaati maar waarlijk ! in mijn hart ftaat het.
KETJE, hem eenigzins teder aan­
ziende.
En daarbij ziet hij er uit als of het zo ware.
'T is waar.
OMAR.
KETJE, tegen 't beeld van Diana.
Kuifche Diana ! befcherm mij! — fta op jong
mensch ! ziet gij niet dat ginds alle oogenblikken
He a voorbij gaan ? een Europisch meisjen mag
g-en' Arabier onder den vrijen hemel voor haar laa-.
ten knielen.
OMAR, opjlaande.
Maar plaagen mag zij hem wel 1
KET-

T Q Q N E E L S F E L . Hf
NETJE.
Wees verftandig! wat wilt gij van mij hebben ?
Ik wil u trouwen.
OMAR.
NETJE.
Dacht ik 't niet! aanftonds maar trouwen! 't woord
alleen jaagt mij een' febrik op 't lijf.
OMAR.
De zaak echter is zeer gemaklijk.
NETJE, op Diana wijzende.
En ik heb deezen beloofd, (met een belagchelyksu
sucht ,) in haaren dienst grijs te worden : zie! dee­
zen bipemkrans heb ik met eige hand gevlochten —
met eige hand haar ten offer gebragt: deeze roozen
zijn het zinnebeeld van mijn maagdlijken ftaat.
OMAR.
Laat haar het zinnebeeld; ik ben met het overige
te vreden.
NETJE.
Gij zijt waarlijk zeer ligt te vergenoegen !
O M A R.
En die roozen ftaan uwe trotfche Diana niet eens
goed; zij zouden de fchalkachtige Liefde wel eens zo
fraai kleeden,
Denkt gij dat?
NETJE.
OMAR.
Laaten wij het eens beproeven. (Hij nikt Diana
phtsling den krans af, en vliegt daarmede naar het
ieeld der Liefde.)
K 2 HEÏJE,

ttf BROEDER MORITS,
NETJE, vergramd, echter fpot acht ig.
Baldadige fchavuit!
OMAR, na fchielijk het eene einde van denbloemkrans
aan de hand der Liefde vastgemaakt te
hebben, gaat hij ylings naar Netje, trekt
haar met geweld voord, Jlingert zijnen
arm om den hooren, en wikkelt zig met
haar in den krans.)
Gij zult de mijne zijn ! ja, ik lees het, in fpijt van
uw' moedwil, in die zwarte oogen! gij zijt de mijne.
NETJE, zig zachtlijk verweerende.
Ik zal dien duivelfchen fnapper de oogen uit­
krabben.
Gij zijt de mijne?
OMAR, haar vuuriglijk kusfchende.
NETJE : zij ziet hem tederlijk aan,
Ach ja ! (Een oogenblik zwijgens.)
en valt hem eindelijk om den hals.
OMAR, verrukt.
Gij hebt mij tot een' God verheven ! — nu weg
met deeze banden ! (Hij maakt den bloemkrans lus.)
Zelfs geen bloemen zullen u binden — flechts
mijne liefde! flechts mijn hart! U allesvennogende
zoon der goden! u pasfen deeze roozen ! (Hij om-
windt de Liefde met den krans.)
NETJE, hem aanziende, en na een
poos gezwegen te hebben.
Qui que tufois, voila ton maitrel
11 fejl, il le fut, eu il doit l'etre.
DER.

T O Ó N E E L S P E Ll 149
DERTIENDE TOONEEL.
Ach Juultje i
Wat is er?
De voorigen, JUULTJE.
KETJE.
JUULTJE,
NETJE.
Ik had een' minnaar, en nu heb ik een' man!
Ernst of fcherts?
JUULTJE.
. KETJE.
Ziet gij dan aan mijn huwelijksgelaat niet, dat het
mjar eens recht ernst is?
o M A R.
Wensch mij geluk, zuster! geJuk met mijn behaalden
zegen!
JUULTJE.
Van gantfcber harten ! (Zij omarmt Netje.)
NETJE.
En , hebt gij mij lief, zo volg mijn voorbeeld;
want niets is verdrietiger, dan gevangen te zyn, en
een ander in vrijheid te zien omwandelen.
JUULTJE.
Zal ik mij vernederen voor een' trotsch man, die
mij om mijn goud verfmaadt?Ach Netje! ik vrees dat
zijn hoogmoed fterker zal weezen dan zijne liefde.
K 3 NET-

(J50 B R O E D E R M O R I T S ,
NETJE.
Tog niet! zijn hoogmoed houdt flechts de kamer
gefloten , waarin zijne liefde brandt; maar geloof mij,
het helpt hem niets: binnen kort of lang flaat d«
vlam alle de vengtTers te gelijk uit. (Tegen Omar
die mtusfchen haare hand kuscht en Jlreelt.) Nu, nu,'
horst! eet mijn hand niet op!
Ach, Netje!
-TT . N E T I E.
Wat is 't?
1
JUULTJE, omziende.
TT" i JUULTJE»
Hij komt.
NETJE.
O wat groot ongeluk !
Verlaat mij niet!
JUULTJE.
NETJE.
Wil hij u fchaaken ?
JUULTJE.
^erberg mijne droefgeestigheid achter uwen vro-
hjken luim! fpreek, lach, fcherts, opdat hij niet
hemerke hoe het in mijn hart gefield is.
NETJE.
En waarom mag hij dat niet bemerken?
JUULTJE.
Ik wil hem zijne trotschheid betaald zetten,
NETJE.
Bravo ! A ce truitje reconnois mon/ang.
VEER.

TOONEELSPEL: t$ t
VEERTIENDE TOONEEL.
De vorigen. W I L L E M en DIEDRIK VAN M O L L .
(Na elkander wederzijds gegroet te hebben.')
NETJE.
Zijt welkom, Mijne Heeren!
DIEDRIK.
Wij dachten Mijnheer uwen broeder te zullen aan­
treffen.
NETJE.
En waart zeer aangenaam bedrogen, niet waar?
want gij vondt ons.
DIEDRIK.
Zekerlijk — dat — dat fpreekt van zelf.
NETJE.
Mijn lieffte Heer Lfraténapt, u neem ik het niet
kwalijk, als een jong meisjen n eene galanterie uit de
keel baaien moet : want de krijgstrompet verdraagt
zig flecht met het zachte bofgeiispei; maar uw Heer
broeder . • .
Is krank.
DIEDRIK.
Krank ? wat fcheelt hem ?
J U U L T J E , fchielijk.
NETJE.
Een' neusdoek, om de traanen aftewisfchen, die
aan zijne blonde oogleden hangen: leen hem uwe
hand, lieve zuster!
K 4 wit-.

*52 B R O E D E R M O R I T S ,
WILLEM, verlegen.
Vergeef het mij _ ik weetniet, lieve broeder'ik
ben zeer gezond.
DIEDRIK.
Dafs gelogen! oordeel zelve! ik kom t'huis *
heb hem veel te vertellen: ik begin mijn verhaal; hij
ziet mij ftrak in de oogen; ik praat meer dan een
quartier lang, en, toen ik wèl had uitgepraat, had
hij er geen enkel woord van verfiaan.
NETJE.
Zeker een-gebrek aan 't gezicht; eene zorglijke
aiel-verfchijning; maar mijn arme zuster is er'noz
veel erger aan.
s
WILLEM, fchielijk.
Hoe zo? watfcheelt haar?
NETJE.
Zij lijdt in de edele leevensdeelen - voor eemVe
minuten bejegende haar een geval, waarin men het
hart noodig heeft; zij zoekt het, en, begrijp welk
eene omRandigheid! t is weg- weg 0Ver alle bergen.
Netie. nI1J ü
- ÜLTJE
m e t e e n t r e u
JNetje ! plaag ' "Se glimplach.
Uuj niet!
WILLEM.
Zoekt gij mij ook de overwinning des vernuft, he
zwaarehjk te maaken ? veinufts be-
NE T.

T O O N E E L S P E L . 153
NETJE: zij maakt eene diepe buiging.
Dit is voor het Vernuft, en dit voor de Liefde !
(Zij omarmt Omar.)
DIEDRIK.
Bravo ! dat's een fnoepig ding ! ik geloof men zou
met haar de wereld kunnen doormarcheeren, zonder
een' enkelen dag rust te houden.
NETJE.
Wel zo, Mijnheer de krijgsman ! gij begint los te
raaken.
DIEDRIK.
Waarlijk , ik zou bijna bemerken , dat er nog
een ander vuur dan kanonsvuur is: maar genoeg, die
jonge vriendlijke man daar, (op O mar wijzende.) heeft ze
eerlijk prijs gemaakt; en al ware dit zo niet — mijri -
houten been! — ach ! lieve Hemel ! mijn houten
been !
VIJFTIENDE TOONEEL.
De vorigen. MORITS, MARIA, EUFROSINE.
EUFROSINE, al hoestende.
Als het maar niet reeds te koel is.
NETJE.
Ach neen! wij zweeten hier allen.
MORITS, tegen Diedrik.
Ik dank u, Broeder Moll! dat gij uw woord ge­
houden hebt.
K 5 DIE-

154 BROEDER MORITS,
DIEDRIK.
Ik hou immer mijn woord.
MORITS, tegen Willem.
Lieve jonge man! ik bid om uwe vriendfchap:
heeft mijn voorbaarig oordeel u deezen morgen fmart
veroorzaakt, zo is 't mij van harten leed : men
ontmoet zo zeldzaam in de wereld een mensch; en
men ziet het zo weinig iemand aan den neus: uw
broeder heeft mij het raadzel opgelost ; zeer hard
zoudt gij mij ftraffen , zo gij een' gril tegen mij
behieldt.
W I L L E M .
Hoe, broeder! gij hebt gepraat?
D IE D K I K.
Dat heb ik: voor den duivel dat heb ik ! hoe! ik
zou het gelaten aanzien, dat men vergiftige pijlen op
uwe eer fcboot?
MORITS.
Gij bemint mijn zuster; Juultje mint u; gij waart
het ééns; mijn goud heeft u gefcheiden, dat moet
het niet; het moge zulk een gril zijn als het will';
*t is een fchoone weldenkende gril, en ik eer den-
zelven : Juultje is arm, dood arm; van mij krijgt zij
geen' penning.
Juultje !
W I L L E M , vliegt naar Juultje.
JUULTJE, in zijne armen.
Stoute, hoogmoedige Willem !
EUFRO-

T O O N E E L S P E L . 1-5
EUFROSINE.
Wacht toch kinderen ! ei mijn Hemel ! wacht
toch ! (Zij trippelt tusjchen hen beiden.) ik moet immers
de plaats haarer moeder bekleeden — Ik geef 11 mijn'
zegen, en ben met dit huwelijk recht in mijn' fchik;
want zijne afkomst is van adel.
NETJE.
Maar, lieve Tante! Juultje vraagt immers niet, waar
hij van daan gekomen is ? zo hij er maar is.
EUFROSINE.
Zwijg; als dat zo ware, moesten alle menfehen
gelijk zijn, want alle menfehen zijn er: (zij hoest.)
hoe ongerijmd!
WILLEM: hij omarmt Morits.
Mijn broeder!
MORITS.
Geen grillen meer.
WILLE M.
Hartlijke, broederlijke vriendfchap!
MORITS.
Nu, de vriend dorst u niets aanbieden, de broe­
der durft eerder een woord fpreeken. (Hem ver­
trouwelijk naar zig trekkende.) Zo 't u eens aan geld
mogte ontbreeken — niet waar?
Ja, ja.
WILLEM.
(Diedrik is hartlijk bewogen, hinkt naar Willem, naar
Juultje en Morits, fchudt hun jlilzwijgend de han­
den , en gaat vervolgends in een' hoek, waar hij de
traanen van zijne oogen wischt.)
K ET-

3S

T O O N E E L S P E L . i sr
EUFROSINE.
Een Vorst! hij draagt evenwel geen ordeband.
MORITS.
Het hart maakt hem kennelijker dan de orde.
EUFROSINE.
Nu, nu, ik geef u mijn' zegen.
N E T J E , zuclttende.
Ach ! — Numero twee is ook afgedaan.
MORITS.
Maar Netje! ziet gij niets aan mij?
NETJE.
Gij ziet er uit, als een vernuftige broeder, die
zijne zuster tien duizend dukaaten fchenken wil.
MORITS.
Gefchonken heeft: dit aan een zijde — ziet gg
anders niets?
EUFROSINE.
. Ach , dat had zijne moeder zaliger hem zekerlijk
ook niet aangezien,
MORITS.
Lieve Tante! laat mijn moeder rusten!
NETJE.
Gij maakt mij nieuwsgierig.
Ziet gij nog niets?
MORITS, Maria omarmende.
N E T J E , in de handen klappende.
Ja waarlijk! ik zie 't! ik zie 't! Numero drie ! Nu­
mero drie!
J U U L T J E .
Onze Maria. JEUFRO-

iS§ B R O E D E R M O R I T S ,
EUFROSINE, fterk hoestende.
Ja, onze Maria!
Lieve zuster!
JUULTJE, naar Maria gaande en
haar omarmende.
NETJE: zij omhelst Maria mede.
Nu zijn de drie gratiën voltallig. (Alle de overigen
émringen Maria en Morits, en wenfchen hem met ge-
laarden geluk.)
ï UFROSINE.
Wacht toch kinderen ! ei , mijn lieve Hemel!
wacht dan toch! (Zij trippelt in den kring.) Ik moet
immers de plaats uwer moeder bckleeden ! 'Tis waar,
de afkomst — de afkomst: dit heeft nog geen Graaf
van Eldingen gedaan.
WILLFM, DIEDRIK en MARIA, te gelijk.
De Graaf!
MORITS»
Waar toe dit, lieve Tante? —Ja, mijne vrienden !
ik ben Graaf: mijn vader bezat aanzienlijke goederen
in den Elzas; hij leefde goed, ftierf arm, enlietons,
behalven zijn' Graaflijken titel, niets dan fchuldenna:
wij verlieten de p.laats waar wij niet meer konden fchit-
teren : gij allen weet, hoe mijne zusters zig federt onder
het opzicht haarer Tante geneerden : de jongens kun­
nen gemaklper door de wereld komen: ik verzettede
den gouden bijhang mijns Graaflijken diploma's bij
eenen Jood, om aan reisgeld te geraaken: ik ging
KtiC

T O O N E E L S P E L . 150
naar den Levant, en werd koopman: de handel, mijn
iiver, het geluk, de vriendfchap en ook een paarmaal
de liefde hebben mij rijk gemaakt; de Graaf heeft
geen enkel middagmaal voor mij betaald: een Afri-
kaansch Prins, wiens vriendfchap ik bij zekere gele­
genheid won , verhief mij tot Vorst van de Maan en
het geflernte ; hij zelf was onbegrensd Heer der
Zonne: dit alles is gekheid, en wanneer gij mij lief
hebt, zo laat mij nimmer meer het woord Graaf uit
uwen mond hooren: mijne jongens kunnen doen wat
zij willen: (tegen Maria.) en gij, hef meisjen! zal
Morits, Graaf van Eldingen, u liever zijn , dan Mo­
rits , zo maar eenvoudig weg ? (Maria omhelst hem )
EUFROSINE.
Nu, nu, gij zijt en blijft een wonderlijk fchepzel:
kom hier, dat ik u mijn' zegen geeve.
NETJE.
Dank zij den Hemel! de drie gratiën zijn allen
bezorgd.
MORITS.
Luiftert kinderen! ik heb u een ontwerp medetc-
deelen : wij mosten allen , zo als wij hier ftaan,
flechts één huisgezin uitmaaken: een hoopjen goede
menfehen , die, van de befchaafde zotten afgezon­
derd, met eige handen het veld bouwen, de vruch­
ten onzes ijvers inoogflcn , van de grootcn des Lands
ongekweld blijven, en van niemand, dan de Engelen
benijd vvoidentzuik eene vrijplaats biedt ons een klein
plek-

iSo B R O E D E R M O R I T S ,
plekjen gronds in den Oceaan aan, het welk te arm is
om de hebzucht der menfehen optewekken reen zekere
Engelander,Wilfon , heeft de Pelew-Eilanden ontdekt;
daar woonen goede, onbedorvene fchepfels: ik heb
befloten, mijn geheel vermogen in nooddruften des
levens te verwisfelen ; deezen wil ik in eenige fche-
pen laaden, en daar mij met mijn huisgezin neder­
zetten : wilt gij mij volgen ?
JUULTJE.
Gaat Willem meê?
KETJE.
Gaat Omar meê ?
DIEDRIK.
Niemand vraagt: gaat Diedrik meê?
ALLEN.
Ja, wij gaan allen meê.
KETJE.
Paar voor paar, gelijk in J e aike Noachs.
DIEDRIK.
Mij uitgenomen: ik breng niet eens een paar beenen
meê.
NETJE, ter zijde, tegen Diedrik.
Trouw de oude Tante !
DIEDRIK.
Gehoorzaame dienaar ! li e v e r worde ik fchool-
meester op de Pelew-Eilanden.
WILLEM, tegen Morits.
Gij hebt mijne ziel van dit ontwerp beroofd; reeds
voor

T O O N E E L S P E L. isi
voor lang verveelde mij de hedendaagfchelevenswijs:
Laat ons het land bebouwen, zegt Candide.
En hij had gelijk.
Hij had gelijk.
MO KITS.
ALLEN.
Z E S T I E N D E T O O N E E L .
De voorigen. THOM.
T li O M.
II eifa 1 dat gaat hier lustig.
MORITS.
Gij komt net van pas, eerlijke Thom! hebt gij
wel ooit van de Pelew-Eilanden gehoord?
THOM,
'Die zijn immers daar , waar de Antelope fchip­
breuk geleden heeft? zou ik niet!
MORITS.
Wilt gij ons derwaards brengen ï
T H o M.
Is er wat mede te verdienen?
Wel zeker!
MORITS.
THOM.
Goed, dan breng ik u naar Lapland en Spitsbergen
EUFROSINE.
Maar, kinderen! gij denkt om mijn' hoest niet!
L NET-

itfa B R O E D E R MO. R I T S .
NETJE.
Lieve fante ! het is een voortreffelijk climaat,
vooral voor longzieken.
EUFROSINE.
Nu ja, zo gij dat denkt.
MORITS.
O hoe gelukkig zullen wij, hoe gelukkig zulle»
onze kinderen zijn!
Is het u dan ernst!
Recht ernst.
THOM.
WILLEM.
THOM.
Dan laat ik mijn' broeder naar den Levant zeilen,
en geef u mijn nieuw fchip, het welk morgen van
ftapel zal loopen: gij moest het koopen.
Hoe zal het heeten ?
Broeder Morits.
MORITS.
JUULTJE.
ALLEN.
Vivat! lang leeve Broeder Morits! (Zij zwaajert
met den hoed-)
Einde van het derde of laatjle ledrijf

Mijïi mowflei'! ...

H E T
W E E S M E I S J E N,
B L J? S P E jr.
IN DRIE BEDRIJVEN,
D O O K
L E B R U N.

P E R S O O N E N .
DE GRAAVIN VAN E L M O NT.
DE GRAAF VAN E L M O N T , Zoott dsf GriMVitlHtt
DE GRAAF VAN VALBOURG.
JULIA, Doekt er van den Graave van Valhourg.
DE MARQUIS VAN V E R V I L L E .
p i c A R D , Kamerdienaar van den Graave van Efmottt,
LOUISE, Kamenier van de Graavinne.
EEN KNECHT,
Het tooneel is in de twee eerfte Bedrijven op een
landgoed, en in het derde te Parijs.

H E T
W E E S M E I S J E N,
B L IJ S P E L.
EERSTE BEDRIJF.
Het tooneel verbeeldt de zaal in een
tuitenvet bltjf.
EERSTE TOONEEL.
PICARD, LOUIS E.
L O U I S E.
Z o zijn wij dan eindelijk commenfaalen in'tzeifde
huis?
PICARD.
Ja, mijn fchoone! wij woonen onder één dak»
in afwachting van beter.
LOUISE.
O, gij komt altijd met gekheid voor den dag.
PICARD.
Is 't gekheid u te willen trouwen?
As LOUISE.

4 HET WEESMEISJEN,
10ÜIIE.
Voorzeker, als het eene onmogelijke zaak is.
PICARD.
Onmogelijk! en waarom?
LO UISE.
Wilt gij dat weeten ? hoor. • Het huwelijk it
alleen voor de Rijken ingefleld; wij arme duivels»
die gemak en luiheid aan de dienstbaarheid hechten,
zijn wij gefchikt om een huishouden te beginnen?
PICARD.
Gemak en luiheid! weet gij dan wat het lot ons
toegedacht heeft? Wie heeft u gezegd dat wij geen
fortuin zullen maaken , en dat gij u eindelijk aan
uwe heerfchende neiging niet zult kunnen overgeeven?
LOUISE.
Ik beken, dat ik een lief hebfter van de rust ben»
en dat ik bijzonder veel werks zoude maaken van
dat lieve voorwerp, 't welk mij van 't genot daarvan
verzekerde; maar komt u dat zo gemaklljk
voor?
PICARD.
Niets gemaküjker dan dat, mijn hartediefjen! Om
in de dienstbaarheid fortuin te maaken, behoeft men
flechts zijne meefters te kennen, en hunne hartstochten
te vleien. Ik heb twee jaaren bij den
Marquis van Verville gewoond, en hem die dienden
beweezen, welke de groote Heeren nooit vergeeten,
ja zelfs tegen goud opweegen.
LOUISE.

B L IJ S P E L. 5
L O U I S E.
Gij zijt niet zeer kieich, Plctrd I
PICARD.
In tegendeel, mijn kind! het is uit overman van
kieschheid dat ik het zo naauw niet heb willen
uitpluizen; ik heb alle middelen, die mij nader bij
mijne Louife konden brengen, voor uitmuntend gehouden.
LOUISI.
Ik moet u ten minden voor de beweegoorzaak
danken.
PICARD.
Ik verzeker u, dat, zo de Graaf van Elmont,
mijn nieuwe meefter, denzelfden fmaak heeft als
de Marquis van Verville, ik 'er wel rasch mijn
voordeel mede zal doen, en hem de drijfveer van
onze ontwerpen maaken: vooreerst moeten wij tegen
allen een offenfif en defenfif verbord fluiten;
gij moet mijn misdagen verbloemen, en ik zal uw
gekke ftreaken bedekken; gij moet mij bij mijn'
meefter voorfpreeken, ik zal uw' vlijt bij uwe meefteresfe
doen gelden; en wij zouden al heel dom
moeten zijn, zo wij niet binnen een jaar twee drie
den dienst op eene eerlijke wijs vaarwel konden
zeggen.
LOCISE.
Bat zijn inderdaad groote voorteemens, jnijn
vriend I
h 3 PI-

6 HET WEESMEISJE N,
PICARD.
Wilt gij aan de uitvoering medewerken?
LOUIS E.
Gaarne! mits gij niets onderneemt, zonder mij
tlvoorens te raadpleegen.
PICARD.
Fiat! zie daar mijn hand, lieve Louife! en dat
een kuschjen het zegel van ons kleine verbond zij!
L O UI S E.
Zacht wat, Picard! gij hebt nog geen fortuin gemaakt.
PICARD.
Dat's waar: maar laat ons geen' tijd verliezen.
Kom aan, geef mij eent een fchets van die wezens,
welken, door het recht van de rijkften te weezen,
over onj gebieden.
LOUISE.
Vooreerst: de Graavin van Elmont is eene aantrekkelijke
en nog jonge weduwe; zij maakt een afgod
van haar'eenigften zoon, den jongen Graaf van
Elmont, wiens kamerdienaar gij de eer hebt te
zijn.
PICARD.
Zij maakt 'er een' afgod van ? goed: zij zal hem
dan ook braaf geld laaten verkwisten?
LOUISE.
Gantsch niet: zij, bemint hem op eene verftandig©
wijs.

B L ry s p E L. 7
PICARD.
En ha»r trant van leeven?
LOUISE.
lt voorbeeldig; in den volften zin.
PICARD.
Te drommel! maar haar vriendfchapiverbintenisfen?
LOUISE.
Zij bepaalt zig bij 't gezelfchap van Mevrouw de
Tourville, wier landhoeve een mijl hier van daan
ligr.
PICARD.
Dat vraag ik niet heeft zij niemand die...
die... wac duivel, gij verftaat mij immers wel ? een
man , wiens... een goeden vriend meen ik ?
LOUISE,
Sedert veertien jaaren leefde zij in de nanuwfie
vriendfchap met den Graave van Valbourg.
PICARD.
Ha! ha! nu begin ik lont te ruiken.
LOUISE.
Gij bedriegt u, mijn lieve Picard! de gantfche
wereld draagt den Graaf van Valbourg eerbied toe,
en niettegenflaande de vriendfchap,die 'er tusfchen
hem en mijne meefteresfe heerscbt, is hun goede
naam onbevlekt gebleven: ten anderen begint men
hem te verdenken van ernftige oogmerken omtrent
juffrouw Julia, dat weesmeisjen, waarvan ik u
alreè gefproken heb.
A 4 PI-

9 HET WEES MEISJEN,
PICARD.
Oogmerken! dat laac zig hooren; maar ernftige
oogmerken! {Hij lacht.)
LOUISE.
Ja, ernftige; en zeer erndige: de Graaf van Val­
bourg heeft veel te vee! eerbied voor zijne vriendin,
om andere oogmerken te hebben wegens een mei»!
jen, waarvoor zij federt veertien jaaren zorgt; wier
geboorte zekerlijk nog niet bekend is, maar wie r
fchoonheid,gaaven en goede hoedanigheden'tgemis
van veele andere voordeden vergoeden.
PICARD.
Zo 't mij voorkomt, moet ons verval in dit huis
fchaars weezen?
LOUISE.
Schaars? neen: maar het is evenredig aan de
dienden; en dewijl hier niemand zulke dienden vor.
dert als de groote Heeren nooit vergeeten en tegen
goud opweegen, moet meu 'er alle gedachten van
een fpoedig en fchitterend fortuin volftrekt verbannen.
PI C AR D.
O, zie daar de zwakke geesten! de minde hin.
derpaal verfchrikt hun, en doet hen den moed verliezen.
LOUISE.
Ik ontfla u van de moeite om mijne geestvermo.
geni eere aan te doen; wat voordeel uwe levendige
«n flikkerende verbeelding u op mij geeve, houdt
ecb-

B L IJ S P E L. 9
echter in *t oog, dat ik u in alles moet beftuuren:
die is 't eerfte artijkel van ons verbond.
PICARD.
En het zal ftand houden, mijn Louife! dat zweer
ik bij mijne liefde! voleindig uwe charakterfchetfen
met dat van den Graave van Elmont — wat man
is hij?
LOUISE.
Een allerliefst jongman, die zijne ftudie naauwlijks
voleindigd heeft?
PICARD.
En de kleine Julia, hè? geen heerenrecht?
LOUISE.
Hij bemint zijne moeder, en befchouwt haar, die
zij befchermt, als een aangenomen zuster, welke hij
van harte lief heeft — anders niet.
PICARD.
Ik ga dan bij volmaakte wezens woonen, en zal
den geveinsden moeten uithangen.
LOUISE.
Den geveinsden ? neen 1 maar gij zult de voorbeelden,
die gij ziet, moeten volgen, en vooral, zo
•t mogelijk is, vergeeten dat gij bij den Marquii
van Verville gediend hebt.
PICARD.
Maar a propos, van den Marquis van Verville;
hij is de boezemvriend van mijn nieuwen meefter;
boe (iaat die vriendfchap mevrouw de Graavin aan ?
AS LOUISE.

10 HET WEESMEISJE N,
LOUISE.
De vriendfchap van den jongen Graaf voor den
Marquis is het eenigfte gebrek, dat men hem kan
verwijten, en men hoopt dat hy 'er het gevaar van
zal inzien.
PICARD.
Je, maar onder inwachting dat hij de oogen
opene , zullen wij van zijne verblindheid gebruik
maaken: de Marquis is van die menfehen, welken
de ondeugden onder het dekkleed der bevalligheden
doen doorgaan. Een jongman, de handen van zijn'
opzichter ontfnapt, heeft meer lust om die gekjens
van aanbelang nateaapen, dan voorzichtigheid om
zig voor hunne verleidingen te behoeden, en ik zie
dat de Marquis van Verville in allen gevalle de be.
werker van mijn fortuin moet zijn.
LOUISE.
Luister Picard, luister: ik bemin, ik acht, en
eerbiedig de geenen, die ik dien: zo gij wilt dat wij
vrienden blijven, zult gij in mijne verkleefdheid
aan hun moeten deelen: verre van den Graaf laagen
te leggen, hoop ik dat gij mij van de dwaasheden,
waartoe men hem zoude kunnen verleiden , zult
verwittigen: bedenk wel, dat ik nooit de vrouw
zal zijn van iemand , die mij, om een weinig goud,
op eene onbehoorelijke wijze verkreegen, de ondeugden
en belagchelijke gebreken van een' Marquis
v*n Verville zou doen gevoelen.
PI-

B L IJ S P E L. ii
PICARD.
Seldrement, mijn fchoone, wat een vloed van
zedekunde! zo ik u geloofde, zou ik van kamerdienaar
preceptor worden.
LOUISE.
Waarom niet? het lot heeft u in den Jaagden
dand geplaatst, maar gij Uunt voordeel doen met
uwe omdandigheid. Een hupsch man weet zig al.
tijd achting te verwerven.
PICARD.
Zie daar nu weder philofophie! ik zie wel dat'er
in dit kadeel menig ernftig gefprek wordt gevoerd.
LOUISE.
Stil: ik hoor iemand, 't Is de Graaf van Valbourg.
— Hoel hij zo vroeg op?
PICARD.
Dat's ook waar! Daar het nog zo vroeg is, hadden
wij op een langer geheim gefprek kunnen hoopen:
hij moet geweldig verliefd zijn! deeze zal ons
ten minden in het een of ander van dienst weezen.
T WE EDE TOONEEL.
De voorigen. VALBOURG.
VALBOURG, mijmerende.
rla! goeden morgen Louife! is de Graavin bij
de hand?
LOUISE.

72 HET WE ES MEISJEN,
LOUISE.
Neen, Heer Graaf — bij de hand! om zei uuren
'8 morgens ?
VALBOURG, zijn horologie ziende.
Gij hebt gelijk: 't is eerst zes uuren. Wie is
die knaap?
touisi.
Een jongman, dien men gister als kamerdienaar
bij Mijnheer den Graaf van Elmont geplaatst heeft.
VALBOURG.
Bij den Graaf van Elmont ? Waar was uw lastite
dienst, mijn vriend?
PICA R D.
Bij den Marquis van Verville, Mijnheer.
VALBOURG.
De Marquis van Verville! ik geloof niet dat gij
hier zult aarten.
PICARD.
Mijnheer.... ik.... .
VALBOURG.
Zo gij de genegenheid van uw volk wilt verdienen,
moet gij Louife om raad vraagen; 't is een
meisjen dat achtingwaardig is; dat op haare zaaken
past, en veel van Julia houdt.
LOUISE.
Wel, Mijnheer, wie zou Julia niet liefhebben?
VALBOURG, Louife eengoudbeurt
aanbiedende.
Zie daar, liefkind! het is uwe genegenheid voor
Julia

B L IJ S P E L. 13
Julia niet die ik betaal: 't is een blijk mijner vriendfchap
, die ik u gaarne wil geeven.
PICARD , bij zig zeiven, en ver.
trekkende.
Verrukkend begin! hij is verzot op Julia.
LOUISE.
Ach! Mijnheer.... mijne erkentenis...
VALBOURG.
't Is wel, 't is wel, mijn kind! (Heen en weder
gaande) Ik dachc niet dat het nog zo vroeg was.—.
Voorzeker rust de Graavin nog?— zo zij echter eens
wakker ware! — mijn hart heeft verligting noodig —
Louife!
Mijnheer!
LOUISE.
VALBOURG.
Ga bij uwe Meefteres; maar zachtjes, heel zacht­
jes : 20 zij niet meer flaapt, zeg haar dan dat haar
oude vriend haar verzoekt aftekomen.
Goed, Mijnheer!
LOUISE.
DERDE TOONEEL.
VALBOURG.
CjTevoelig hart van een' vader! hart, dat federt zo
langen tijd gefchokt is! zult gij dan nooit rust heb­
ben ? Julia! ongelukkig kind! dat ik mogelijk met
bet

14 HET WEESMEISJEN,
het zegel der fchande zal gebrandmerkt zien ! o
mijne dochter! zult gij mij uw geboorte vergeeven
indien de wetten u tot de vergetelheid doemen ? En
gij, getrouwe vriendin! die de ongelukkige vrucht van
de tederfte liefde opkweektet, zonder haar te kennen
1 gij hebt geen kennis aan de ongerustheid, die
mij grieft;'t is heden de dag: de nagedachtenis
mijner vrouw: mijn lot, het lot van mijne dochter,
alles zal in weinige oogenbükken onherroepelijk bepaald
zijn: de onzekerheid van mijn toekomend loc
verfcheurt mij —O gij, die onder den last van nooddruft
en ramprpoeden zucht, befchouwt mijn lot, en
leert het uwe zegenen; eene onmenschlijke hand
ontrukt u niet uwe vrouwen, uwe kindereu! in 'r,
midden van uwe ellenden, {hekken u haare liefkoo>
zingen, haare traanen zelfs tot troost — het brood,
met uw zweet bevochtigd, verliest zijne bitterheid
tusfchen de natuur en de liefde — en ik mijn
vrouw! — mijn dochter; mijn Julia!...
LOUISE, die onmiddelijk daarna
weder vertrekt.
^Mevrouw de Graavin was op, Mijnheer; zij komt
V A L B O U E G.
'T is wel, ik bedank u. (Zijne traanen afwhfende.)
Herftellen wij ons, en laat ons de gevoeligheid
onzer vriendinne ontzien.
FIER.

B L IJ S P E L. i5
VIERDE TOONEEL.
VALBOURG, DE GRAAVIN.
DE GRAAVIN.
Gij zijt al zeer vroeg op, mijn vriend J federt
gij bij mij zijt, fchijnt de flaap u te ontvlugten ?
VALBOURG.
'T is waar, Mevrouw , dat ik federt eenigen tijd
zeer weinig flaap maar mijn hart zou nog min.
der rust hebben in Parijs, dan hier.
DE GRAAVIN.
Wat kan uw rust ftooren? geluk, gezondheid,
aanzien! gij hebt alles,wat herleven kan veraangenaamen:
de vriendfchap, de tedere vriendfchap,
ciert het boven alles op, en gij zoudt niet geluk»
tig zijn! wat ontbreekt u?
v ALBOUR G.
Het hoogfte goed; de vrede der ziele.
DE GRAAVIN.
Gij maakt mij ongerust.
VALBOURG.
Mijn kwaaien zijn niet versch: federt vijftien jaaren
zijn ze in dit hart beiloten.
DE

i6 HET WEE S MEISJEN,
DE GRAAVIN.
En geen enkel oogenblik van vertrouwen, dat'er
mij de bewaarder van gemaakt zou hebben! Ach
Valbourg!
VALBOURG.
Zou het droevig Vermaak van u over mijn leed te
onderhouden, van 'er u in te zien deelen,mij vertroost
hebben? Ik heb geleeden, maar alléén: ik heb mijn
vriendin gelukkig gezien, en ook fomtijds het
genoegen gehad iet tot haar geluk toetebrengen.
DE GRAAVIN.
Ga dan voord, wreede man! en overtuig mij dat
ik uw vriendin ben — wat is uw leed?
VALBOUR G.
Mevrouw, herïnner u de eerde tijden van onze
vriendfchap; zij begon met den dood van uwen echt*
genoot; eene endezelfde droefgeestigheid had onze
zielen vervuld, en dit gevoelen vermeerderde ea
bevestigde onze vriendfchap — wij waren beiden
flagtoffers van eene fmartlijke fcheiding.
DE GRAAVIN.
Hoe mijn vriend! gij waart echtgenoot?
VALBOURG.
En ik ben vader: een meisjen, zo wel van de
natuur als van het fortuin begundigd, boezemde
mij weleer de hevigfte drift in haare ouden
ontzeiden mij haar hand; ik was jong, vuurig, over-
reedend, men beminde mij, en gaf mijne beden ge­
hoor: een geheim, doch wettig huwelijk, maakte
mij

B L IJ S P E L. ï ?
mij eindelijk den gelukkigften der mannen: dan ach!
zo veel geluks duurde flechts een oogenblik: mijn
vrouw gaf onder het ter wereld brengen van het zo
gewenschte kind , in mijne armen den geest ; ik be-
daauwde haare koude overblijffels met mijne traa.
nen; ik wischte de tekenen van dit doodlijk geval
uit; ik nam mijn kind mede, en gaf het in vertrouw­
de handen over: mijn vrouws vader wist de oor­
zaak van haar dood niet, of veinsde die niet te
weeten: alles gefchiedde zonder gerucht: ik zal u
de overmaat van mijne droefheid niet fchetfen •—<
gij hebt een zelfden flag gevoeld: het tafreel mijner
rampen te vertoonen, zou u de uwen herinneren.
DE GRAAVIN.
Ik heb ze maar al te wél gevoeld. Wat zou ik
geworden zijn, zonder mijn' zoon!
VALBOURG.
En wat zou mijn lot geweest zijn , zonder mijn
dochter? Schoon ik dikwijls haar geboorte beweend
heb, heb ik mij echter fomtijds bij haar kunnen
vertederen: 't is of haare eerfte ongelukken, mij nog
fterker aan haar verbinden.
DE GRAAVIN.
En wat is van dit kind geworden?
VALBOUR G.
'T is wél. Ach! de tederïle vader zou niet
meer gedaan hebben dan de weldaadige handen die
haare kindschheid hebben opgevoed: maar, mijne
B
vriea.

iS HET WEESMEISJEN,
vriendin^ dit ongelukkig wezen kan zig nog op
niemand in de gantfche wereld beroepen.
De vader mijner ecbtgenoote ftierf, nu een jaar
geleeden: ik dacht hec toen tijd te zijn om een
huwelijk te wettigen, waartegen het vaderlijk gezach
zig niet meer konde aankanten; ik dacht een aanzienlijk
fortuin, 't geen de Natuur dit kind, hetwelk
mij nog niet kent, en dat mij te vergeefsch
zou kennen zo het onder de vruchten van een on.
geoorloofde liefde moest gefteld worden , niet te
moeten laaten verlooren gaan. Ik bragt mijne bewijzen
voor, en baatzuchtige, wreede erfgenaamen
dorden ze miskennen: men beftreed de wettigheid
van mijn huwelijk, en op den eerften eisch werd het verklaard
van geener waarde te zyn: verbeeld u mijne wanhoop!
ik appelleerde tegen dit vonnis: deberoemdfte
Rechtsgeleerden beijveren mijne zaak zonder ophouden,
en belooven mij een gunftige uitfpraak; maar
hoe meer het oogenblik nadert, hoe meer mijne
angften verdubbelen, en de ftandvastigheid en
de hoop mij begeeven. 'T is heden dat mijn lot
beflist wordt: als ik denk dat ik binnen eenige uuren
in 't aanzien der wetten, over den geheiligden naam
van vader kan bloozen, en dat een kind, hetwelk
ik aanbid, mij misfchien zijn aanweezen zal verwijten!—
ach! vriendin, deeze toeftand is fchrikkelijk,
gij alleen kunt dien verzachten, mijn' moed
onderfteunen, en mijn hoop verlevendigen: dit is
't oog-

B L IJ S P E L. ig
't oogmerk van een misfchien te laat vertrouwen ,
maar dat voor mijn hare noodzaakelijk geworden is.
DE GRAAVIN.
'T is op den rand van den afgrond dat uw geheim
n ontvalt! en gij zegt mij den naam van uw kind
niet, waar het zig ophoudt! — — moet het
eene andere fchuilplaats hebben dan in mijn huis?
wie anders dan ik moet haar tot moeder ver'
ft.reK.ken, als de wet haar veroordeelt? en kan,
als de uitflag naar onzen wensch is, Mejuffrouw
Valbourg ergens voegelijker zijn dan bij mij? in al>
le gevallen, mijn vriend, zijt gij mij een volkomen
vertrouwen fchuldig.
VALBOURG.
Zo dra haar lot beflist is, zal ik 'tuzeggen: komt
het met mijne wenfchen overeen , met wat vermaak
zal ik dat geliefde kind, 't geen ik als dan zonder
bloozen zal kunnen erkennen, u niet aanbieden!
tedere vriendin! fpaar mij het verdriet en de
fchaamte, van, vóór het beflisfend oogenblik, mijn
kind voor u te doen verfchijnen.
DE GRAAVIN.
Ik zal 'er niet meer op (laan; de vriendfchap moet
niet te veel vergen; ik zal mij troosten , dewijl gij
mijne dienstaanbiedingen weigert; ik had echter
gedacht dat, na de verpligting die mijn zoon aan u
heeft, gij mij ook iet zoudt hebben willen fchuldig
weezen.
B i V4V

29 HET WEESMEISJE N,
VALBOURG.
Ik ben u meer fchuldig dan gij denkt en wat
uw' zoon aangaat, ik heb alleenlijk mijne genegenheid
opgevolgd , in het vormen van het hart en 't
verftand van een beminnelijk jongman, die zo volmaakt
aan mijne zorgen beantwoordt: ik bekenuechter,
dat ik bedroefd en verwonderd ben over zijne
naauwe verbintenis met den Marquis van Verville:
die vriend voegt hem niet, hij moet het gezien hebben,
en echter doet hij hem in zijn kasteel blijven i
Wij moeten op middelen bedacht zijn, om deezen
gevaarlijken omgang te fluiten.
DE GRAAVIN.
Gij komt mij vóór: ik wilde 'er u over fpreeken;
wij zullen 'er ons werk van maaken. Laaten wij ons
nu aan de troostrijke gedachte van een gunftig von­
nis overgeeven: maar zie daar mijne Julia, dit kind,
zo waardig haare ouders te kennen, en hun geluk uit-
temaaken.
VALBOURG.
Ik zie haar nimmer zonder ontroering.
DE GRAAVIN.
Haar gezicht moet u herinneren....
VALBOURG.
Achl alles, Mevrouw, allesi
VIJF-

B L IJ S P E L. * i
V IJ F D E TOONEEL.
De voorigen. TUL IA.
JULIA, de Graavin omhelzende.
G oeden dag, lieve MamaJ Heer Graaf, ik heb de
eer u te groeten.
DE GRAAVIN.
Gij omhelst hem niet, Julia? weet gij dan niet
dat hij mijn oude vriend is P
JULIA.
Och! met groot vermaak. ([Zij gaat tusfchenheiden
door, en omhelst Falbourg.j Maar hoe 1 gij
fchijnt verdrietig te zijn! Ach! Mijnheer, ik had
nooit gedacht dat men bij mijn lieve Mama verdrietig
kon weezen.
DE GRAAVIN.
Beminnelijk kind! gij zult mij helpen hem troosten.
JULIA.
Met al mijn hart: maar waar over?
DE GRAAVIN.
Een proces dat hij vreest te verliezen, maakt hem
ongerust en bedroefd.
JULIA.
Waarom zou hij het verliezen ? ik ben wel verzekerd
dat het recht aan zijne zijde is.
DE GRAAVIN.
Hoe dat?
B 3 ] H.

SMÈ HET WEËSMEISjEN,
JULIA.
Voor eerst: om dat hij de vriend is van mijn He vé
Mama, en dat al wie bij haar is, gelijk moet hebben;
en dan is de Graaf zo goed, zo bedaard! zie daar,
Mama, ik heb hem haast zo lief als u.
VALBOURG.
Welk eene beminnelijke oprechtheid!
JULIA.
Gij ontroert u nog meer, dat wfl ik niet hebben 5
Heer Graaf. Ik ben gelast u te troosten; ik wil u
Uwe fmerten doen vergeeten: kom, zie mij eens
aan: lach eens tegen mij, lach dan! doe dan ook
iet voor julia!
V A L B O U R G , haar in zijne armen
neemende.
Ja, liefkind ! gij hebt het recht om alles van mij
te verkrijgen: maar 'er zijn droefheden die gij niet
kunt lullen, en die men in uwe jaaren gelukkig niet
kent.
JULIA.
Denkt gij dat, Mijnheer? ik heb mijne droefheden
ook: maar als ze mij kwellen, weet ik ze zeer
fchielijk te vergeeten.
DE GRAAVIN,
Hé! hoe doet gij dat?
JULIA.'
Dan kom ik bij u, Mamaatjen, ik omhels u, en
ik denk 'er niet meer om*
VA L«

B L IJ S P E L. 23
VALBOURG.
Maar, lieve Julia, wat zijn uw droefheden? Ik
kan niet zien dat gij zulke groote zoudt kunnen
hebben.
JULIA, a/sten uiterjlen geraakt.
Het zijn de uwen , Mijnheer, die u niet meer moes­
ten aandoen, daar Mama en ik 'er u om bidden: als
ik droevig ben, dan is het niet om een armzalig
proces; het zijn vrij wat gevvigtiger zaaken; maar ik
zou het mij verwijten,indien ik Mama mijne traanen
liet zien: ik weet dat zij de haaren zoude doen
vloeien; gij zijt zo kiesch niet; zie daar, zie daar
^e uwen verdubbelen.... fchei 'er dan uit, gij zult
mij ook doen huilen.
VALBOURG.
Ach! laat ze vloejen; die traanen, waarvan ik
geen meefter meer ben.... maar, mijn kind! wat
zijn dat dan voor droefheden, waarvan gij met zo
.veel belang fpreekt ?
JULIA, haare oogen nederflaande.
Gij vraagt het mijl kan men ze , met zo veel verftand,
niet vooruit gevoelen?
DE GRAAVIN.
Spreek, fpreek, mijn kind! gij hebt 'er te veel
vau gezegd, om het overige te zwijgen.
JULIA.
Ach! mijn goede Mama! als ik uü wen zoon in uwe
armen zie drukken,hem de tederfte naamen geeven.
als ik hetn uwe liefde zie beantwoorden, denkt gij
B 4 dat

«4 HET WEESMEISJEN,
dat mijn hart mij dan niets zegt ? Ach, Mama! waar
om heb ik ook geene ouders? ik zou ze zo wei weeten
te beminnen.
VALBOURG, bij zig zeiven.
Mijn hart breekt.
D
E GRAAVIN.
Mijn Julia! gij kunt u over het geluk beklaagen;
maar-over mijn hart...
JULIA, haar omhelzende.
Ach! mijn lieve Mama! ik ben u vrij wat meer
dan mijne ouders verfchuldigd: zij hebben mij verworpen,
verlaaten, mogelijk haaten zij mij 'er nog bij;
ik vraag hun noch om aanzien, noch om geluk,
maar zij zijn mij haare liefde fchuldig: kunnen zij
'er mij zonder onrechtvaardigheid van berooven ?
Ik vraag het u, Mijnheer, aan u die zulk een
deugdzaam man zijt.
VALBOURG, bij zig zeiven.
Mijn geheim is op het punt van mij te ontglip,
pen. (Oveiluid.) Julia!... Ach! geloof dat uweou-
ders... zo zij leeven... zo zij u gezien hebben...
zo zij u kennen... hoe moeten zij zuchten! (Tegen
de Graavln.) Mijn hart is verfcheurd... dit kind
herinnert mij ieder oogenblik.... Julia.... uw va­
der.... 'er moeten zeker dringende redenen.... 'er
«oeten onoverwinnelijke hinderpaalen zijn.... ik
un mijne traanen niet weerhouden... iaat ons gaan
Mevrouw,laat ons gaan... ach! nimmer was uw vriend
«eer ontroerd, meer bewogen, meer ongelukkig.
ZES.

B L IJ S P E L. 25
ZESDE TOONEEL. •
Jü L IA.
Ik wilde hen niet bedroeven: dat is de eerfte maal
dat ik van mijn' toeftand fpreek, en... men moe*
dan ftilzwljgend lijden, als men waare vrienden
heeft!— Zie daar mijn goede Mama uitgegaan, haar
zoon zal welhaast komen; hij zegt mij altijd dat
hij mij bemint, en ik geloof het; maar wat zal daar
van worden? Ik voor mij heb hem lief uit al mijn
hart, maar ik zal het hem nooit zeggen, want ik
gevoel wel dat mijn goede Mama niet kan toeftaan...
daar is hij. (Met blijd/chap.) Och! ik wist wel dat
hij komen zou.
ZEVENDE TOONEEL.
ELMONT, JULIA.
ELMONT.
H oe, lief zusjen! gij verwachtte mij?
JULIA.
Ik, Mijnheer! in 't geheel niet.
ELMONT.
Nogthans meende ik te hooren... zoudt gij vreezen
mij een oogenblik 't geluk te doen fmaaken?
JULIA.
Integendeel, Mijnheer, ik zal mij altijd gevleid
li 5 vin-

Sé HET WEE S MEISJEN,
vinden, wanneer ik den zoon van mijn goede Mama
vermaak kan doen: mijne erkentenis beveelt hes
mij.
ELMONT.
Gij verftaat wel wat ik zeggen wil, Mejuffrouw'
maar uw hart, altoos ongevoelig...
JULIA.
Ongevoelig, Mijnheer? waarom belastert gij mijn
bart? het minnen is te zoet, dan dat het 'erzigooit
aan zoude onttrekken.
ELMONT.
Is het wel waar, mijn Julia ? gij doet mijne lief­
de dan eindelijk recht ? — hoe! gij bemint mij ?
JULIA.
Wat hij mij daar al vraagt 1 ik bemin en bet is
mijn pligt: zijt gij mijn broeder niet? Ik bemin
allen die mij genegen zijn.
ELMONT.
En vooral Mijnheer van Valbourg, niet waar?
JULIA.
Och ja! ik bemin hem uitermaate.
ELMONT. \
Ik geloof het: men brengt geen geheele dagen
door met iemand die ons onverfchillig is, Me.
juffrouw.
JULI A.
Gij fchijnt geraakt, Mijnheer! hoe veelen hebt gij
'er met hem doorgebragt, zonder dat ik 'er u ooit
iet van gezegd heb?
E L-

È L IJ S P E L. a ?
E L M O N T .
Ik geloof dat 'er eenig onderfcheid te niaaken is,
Mejuffrouw.
J U L I A .
Ik zie 'er geen, Mijnheer.
E L M O N T .
Waarom kan ik dan het zelfde voorrecht niet ge»
nieten? gij weet hoe dierbaar mij die oogenblikken
zijn zouden.
J U L I A .
Ja, ik geloof dat u dit wel zou aanftaan ; maar
de zaak is niet mogelijk.
En waarom niet?
E L M O N T .
J U L I A .
Om dat gij Mijnheer Valbourg niet zijt.
E L M O N T .
Ziet gij mij voor zo teder, zo eerlijk, zo kiesch
niet aan als hem?
J U L I A .
Ik zie u voor een ten naastenbij volmaakt wezentjen
aan, daarom heb ik u ook zo lief.
E L M O N T .
Achl nu lacht gij met mij.
J U L I A »
Gij weet wel, broêrtjen, dat ik daartoe niet in
ftaat ben.
E L '

«8. HET WEES MEISJEN,
ELMONT.
Maar, fpreek dan uit, ondeugend meisjen als gij
zijt, en plaag mij niet langer.
JULIA.
Zie eens, nu plaag ik hem! maar hoe moet ik
dan doen, om vrede met u te houden? Gij zijt het
Mijnheer, die een plaaggeest zijt.
ELMONT.
Ja, als ik n van mijne liefde fpreek, niet waar,
Mejuffrouw ?
JULIA.
Waarlijk gij neemt alles verkeerd op: ik zal
woorden met u krijgen.
ELMONT.
Och neen! zusjen lief.... maar gij hebt foratijds
zulke onaangenaame grillen....
JULIA.
Maar, waar haalt gij uwe uitdrukkingen van daan,
Mijnheer? Gij zijt van daag ineen onverdraagelijke
luim.
ELMONT»
Ik ben misfchien nog onverdraagelijker dan mijne
uitdrukkingen en mijn luim.
JULIA.
Al verder, Mijnheer, gij hebt een wonderbaar
doorzicht!
ELMONT.
Ik heb genoeg doorzicht, om in den grond van
uw hart te leezcn.

B L IJ S P E L. i y
JULIA.
Daar is niet veel toe noodig, MijnheerI ik draag
groote zorg om juist te fpreeken zo als ik denk.
ELMONT.
Ja, tegen Mijnheer Valbourg, Mejuffrouw.
JULIA.
Tegen hem, tegen u, en tegen de gintfche wereld
, Mijnheer.
ELMONT.
O, tegen mij? neem mij niet kwalijk dat ik daar
aan twijfel': voor 't overige is 't natuurlijk achterhoudend
te zijn met die geenen, die ons verwijtiagen
zouden kunnen doen.
om.
JULIA.
Nu verfta ik u niet meer.
ELMONT.
Mijn lieve Julia! geef mij gehoor, ik bid 'er u
JULIA.
Hé, federt een uur doe ik anders niet.
ELMONT.
Zeg mij in ernst dat gij mij bemint.
JULIA.
Daar lach ik nooit meê-
Bemint gij mij, Julia?
E L M O N T. '
JULIA.
Met mijn geheele ziel; ik heb 't u honderdmaal
gezegd.
EL.

3» HET WEESMEISJEN,
ELMONT.
Gij bemint Mijnheer Valbourg dan niet?
JULIA.
Hé, waarom zou ik hem niet beminnen?
ELMONT.
Daar ontfnapt zij mij wéér!
JUL I A.
Gij zoudt dan willen dat ik niemand lief had
dan u?
ELMONT.
Die begeerte is zeer natuurlijk.
En waarom?
JULIA.
ELMONT.
Om dat ik u mijn geheele hart heb gegeven, en
dat gij mij het uwe fchuldig zijt: om dat de liefde
de eenige belooning is, die men der liefde kan aanbieden.
JULIA.
Welnu, zie hoe onnozel dat ik ben: ik had altoos
gedacht, dat gij niet meer dan vriendfchap voor mij
had.
ELMONT.
Denkt gij dat men lang bij zulk een koud gevoe.
len kan blijven?
JULIA.
k ken 'er, die 'er mede te vreden zijn.
ELMONT.
Zijn zij 'er te gelukkiger om?

B L IJ S P E L. tl
O dar"weet ik niet.
JULIA.
ELMONT.
Ik voedt federt lang, mijn waarde Julia! detederffie
liefde voor u.,
Gij zijt wel goed.
JULIA.
ELMONT.
Zo ik mij vleien konde 'er u eens in te zien deelen?
JULIA.
Dat is eene andere zaak.
ELMONT.
Zo gij ten minden de vrees, die mij ftraks be«
naauwde, wildet verdrijven.
JULIA.
Hij gaat mij wéér fpreeken van Mijnheer Val.
bourg.
ELMONT.
Hebt gij genegenheid voor hem?
JULIA.
Ver daar van daan.
Kan ik het gelooven?
ELMONT.
JULIA.
Gij weet wel dat ik nooit onwaarheid fpreek.
ELMONT.
Die verzekering geeft mij de rust weder.
JULIA.
G, des te beter, lieve broeder!
SL.

3* HET WEES MEISJEN,
ELMONT.
Ik geef mij over aan de hoop van uw hart teraa»
ken, en 'er alleen van bemind te zijn — antwoord
mij*
JULIA.
Dat is mijn geheim.
A GT ST E TOONEEL.
De voorigen. VERVILLE.
VERVILLE, onbe/uisd binnen komende.
Verrukkend gefprek! waarlijk!... hoe nu ,
waarde Graaf! gij fluipt uit uw vertrek?... Qülia
aanziend».) Mejuffrouw! zijn haast verwondertmiJ
niet meer; uwe oogen rechtvaardigen hem.
JULIA.
Mijne oogen, Mijnneer?
VERVILLE, tegen Elmont.
Ik dank u van mij hier gebragt te hebben; maar
ik moet over u klaagen: hoe! gij bezit een aller­
liefst voorwerp, en federt drie groote maanden dat
wij elkander kennen, hebt gij het voor mij verbol­
gen gehouden; och! dat is niet welgedaan: Mejuf­
frouw, ontvang ten minften de verzekering van mijn
leedweezen: men kan u niet zien, zonder fpijt te
gevoelen, van u niet eerder gezien te hebben.
ju-

B L IJ S P E L. 33
JULIA.
Mijnheer!... waarlijk... (Ter zijde.) Ik weetniet
wat ik hem zeggen zal,
ELMONT [lil tegen Verville.
Niet waar, mijn vriend, is zij niet bekooreUjk?
VERVILLE.
Ja, ja, bekoorelijk, dat is het woord : maar
ik ben misfchien op het belangrijkst oogenblik
van het gefprek ingekomen : welk vermaak men
ook bij u vinde, Mejuffrouw, zo ik hinder, ver*
trek ik: 'er zijn opofferingen, die men de vriendfchap
fchuldig is.
Maar.... Ik....
JULI A.
VERVILLE.
Antwoord Mejuffrouw nooit dan met lettergree.
pen? haar te zien is zeer zoet-; maar men zou ze
ten miniten moeten hooren: zou het een overmaat
van befchroomdheid zijn, die dit lief mondjen gefloten
houdt? gij moet 'er u van ontdoen, Mejuffrouw;
gij moet 'er u van ontdoen: ik heb nog
geen wezentlijke rechten op uw vertrouwen; maar
dat zal binnen kort komen, ik hoop het, en gijzult
die naare achterhoudendheid voor mij niet meer
hebben: kom fchoon kind, neem uw gemak: ik
geloof niet dat mijn opflag zeer verfchrikkend is.
JULIA.
Gij hebt gelijk, Mijnheer.
C
VER.

34. HET WEESMEISJEN,
VERVILLE.
Zij zegt het ten minden zeer naïf: 't is een
bloem, versch uit de handen der Natuur gelto­
men ; maar die aangekweekt moet worden: geluk­
kig de den-ding die gij waardig zult achten, uwe
berfchepping te bewerken! 't is Mamaatje Hef, die
zig tot hiertoe met haare opvoeding belast heeft:
ik zie het aan dit bij uitdek eerbaar gelaat: maar,
Mejuffrouw, zodanig een leermeester voegt u niet
meer: ieder ding heeft zijn' tijd: gij verdaat mij?
JULIA.
Neen, Mijnheer: maar ik ga Mevrouw de Graavin
rekenfchap geeven, van het geen gij mij de
eer gedaan hebt te zeggen, en van haar de wijze
leeren, waarop ik aartigheden moet beantwoorden,
die men zig met mij nog niet veroorloofd
had.
NEGENDE TOONEEL.
VERVILLE, ELMONT.
VERVILLE.
U w fchoon Weesmeisjen is een weinig droef.
ELMONT.
Gij zijt te gaauw geweest, mijn vriend: ik verzoek
u, haar meer te ontzien.
VERVILLE.
Hé! gaauwdief, gij ziet 'er mij wel na uit, om
haar eenigde leermeester te willen worden.
EL-

È L IJ S P E L. 35
ELMONT.
Ik beken u, dat zij mij bij rjitflek waardig is.
VERVILLE.
En hoe ver zijt gij met haar?
ELMONT.
Ik hoop mij met 'er tijd te doen beminnen.
VERVILLE.
Bekoorelijk vooruitzicht 1 waarlijk! gij zult dan
van een vuurige min blaaken, op hoop van een on­
zekere wederliefde, die men misfchien nog de
wreedheid zal hebben, u te verbergen?
ELMONT.'
Maar, wat wilt gij dan dat ik worde?
VERVILLE.
Gelukkig, mijn vriend! gelukkig! daar moet men
meê beginnen.
ELMONT.
Ik zal haar onfchuld aanranden! ik heb 'er nog
geene gedachten van durven voeden.
VER. VILLE.
Het is dan zeer gelukkig, dat ik hier gekomen
ben, om ze u integeeven.
ELMONT.
Gij zult goedvinden dat ik ze verwerp?
VERVILLE.
Zo als gij wilt: maar denkt gij dat ieder zo
kiesch zal zijn? gij hebt mij al gefproken van
eenen Graaf van Valbourg; hij is een liefhebber, ik
heb van zijn Hukken gehoord: men heeft mij ge-
C 2 zegd,

2

B L IJ S P E L. 37
ELMONT.
Laat ons ophouden met boerten, Marquis: kunt
gij geen oogenblik redelijk zijn?
VERVILLE.
Een oogenblik redeneeren! o dat is hard genoeg]
maar wat kan 't fcheelen, men moet iet doen voor
zijne goede vrienden: laat ons dan redeneeren;
maar laat ons kort zijn: kom, ondervraag u zeiven
wêl, en als de aart van uwe liefde bepaald zal zijn,
zullen wij na middelen omzien om ze te kroonen.
ELMONT.
O, mijne liefde is al wat zij kan.
VERVILLE.
Dat is te zeggen hevig in al de kracht van het
woord.
ELMONT.
Zij is boven alle uitdrukking.
VERVILLE.
De kwaal is gevaarlijk, zij moet geneezen wor­
den. Vooreerst veronderftel ik niet dat gij de
groote dwaasheid zoudt willen begaan?
Welke?
ELMONT.
VERVILLE.
Van te trouwen.
ELMONT.
Haar trouwen.... ach! zo ik dorst.... zo mij:
ne moeder....
C 3 VER"

3? HET WEESMEISJEN,
VERVILLE.
Ik verfta u: zo gij uw eigen meester waart... :
ELMONT.
Ik zou niet twijfelen.
VERVILLE.
Maar gij zijt het niet, bij geluk: gij hebt een'
naam, een' ftaat, een aanzienlijk fortuin, en boven
dat alles, eea moeder te ontzien: gij ziet dat ik zo
goed als een ander redeneer, als ik 'er mij mede
bemoejen wil.
ELMONT.
Mijn moeder heeft mij zo liefl men zou haar eens
kunnen toetfen, zo gij dit op u wildet neemen.
VERVILLE.
Gij fcheert den gek met mij: zij zou mij in mijn
aangezicht uitlagchen en mij den rug toedraajen:
dat zou waarfchijnelijk het antwoord zijn, dat ik
van haar krijgen zoude; ik zóu haar gaan voorftel.
len, u met een' kleine kleuter te verè'enigen, die
gij niet eens zoudt aanzien, zonder die fnoepige
tronie, die u den kop doet draajen? zo zij van geboorte
was, en vijftig duizend guldens inkomen
bad, zou ik mij met de boodfchap belasten, en het
zou mij kunnen gelukken: maar Julia van dit alles
ontbloot, kan uw vrouw niet zijn — laaten wij 'er
des uwe lieffte van maaken.
ELMONT.
Haar ontè'eren! haar verhagen 1 neen nooit....
Ik wenschte wel te weeten wat mijn moeder denkt:
ik heb alle mogelijke toevlugt bij haare liefde.
VEE'

B L TJ S P È L. 53
VERVILLE.
Weet gij waar toe uw koppigheid u zal brengen?
dat zal ik u zeggen: uw moeder, eens achter het
geheim zijnde, zal wijze maatregelen neemen, en
zal wèl doen: men zal u ontzien, men zal u hoo-
nig om den mond fmeeren, gij zult nergens erg in
hebben, en op een zekeren morgen, zal men uwe
Julia in een rijtuig laaten (lappen, en haar na de eene
of andere afgelegene plaats brengen: mogelijk zelfs
zal de gedienftige Valbourg op zig neemen om haar
te geleiden: neen mijn vriend, de zaaken moeten
zo niet behandeld worden.
ELMONT.
Ik begrijp dat gij gelijk kant hebben;
VERVILLE.
Dat is zeer gelukkig: voor eerst moet menden
lieven Valbourg in zijne ontwerpen dwarsboomen, zo
hij 'er heeft, dat zeer mogelijk is: ik ken de flenter
van die oude jongens: zij draajen zig in een huis,
onder de fcboonfchijnenden naam van vrienden;
langzamerhand vestigen zij hun gezach; verwij­
deren die hun in den weg zijn,laaten niemand zien
dan zigzelve; vertoonen zig dikwijls; bewijzen dienst
op dienst; verbannen het wantrouwen, door een
ingetogen en zelfs ftreng voorkomen; laaten hunne
liefde niet blijken dan onder den onfchuldigen
fchijn van vriendfchap; verwekken eindelijk een
volkomen zorgeloosheid, en verwachten, altoos
meesters van hunne zinnen, het gunftig oogenblik,
C 4. maa

4* HET VVE ES ME IS JEN,
g e b r U I k V a D Z 0 D d e r d a t m e
' ' « tana ze-
0 0 r Z i e n
E n I . h e e f t
' * ««« vervolgends her
du f en a a n e e n J 0 D g e n > J o o r e n d o Q r
n a a r ï d i e d r e e
o e d h e c h t
huwS
huwelnk
T
alle. weder herfteit:
°° " * «• ««k
g l j 2 u l t m i j t o e f t e m,
denke
m
° a i t e d a t m e D
ELMONT.
Ik weet niet wat ik doen zal: wreede vriend"
zaatnï ? f"**"** a
waar in ik
zaaken zie, la ' e r maar é é n hulpmiddel.
En dat is?...
Schaaken.
«ceder bezondigen!
..
ELMONT,
VERVILLE.
ELMONT.
V
ERVILLE.
J t e g e
" m i j n
' er
^ W* w u liever tegen u zeiven bezondigen? de
«en ch „ t o t vermaak gefchapen; de ftrenge dwee
per aa t h e n t f n a p p e n ; ^ *dwe*
voor t overige wil ik u niet dwingen geluk-
kig

li L IJ S P E L. 4 r
kig te worden; dat Valbourg en zijns gelijken de
opvoeding van Julia beginne, gij zult ze vervolgends
voltoojen: deeze uitkomst is juist de vleiendiïe
niet, maar het is ten ininften de zekerfte.
E L M O NT.
Gij doet mij ijzen: uw redenen fchijnen mij niet
overtuigend: nogthans heb ik 'er geenen, die wezentlijker
zijn, tegen intebrengen: uwe ondervinding,
uw waereldkennis, geeven u op mij een vermogen,'
dat mijne reden wederfpreekt, maar waaraan ik mij
niet onttrekken kan.
VERVILLE.
Laat u dan geleiden, en verlaat u op klaarziender
oogen, dan de uwen; ik heb u een zekeren Picard
afgeftaan, die u in dergelijke zaaken met nut moet
dienen; hij is een fchat, waarvan ik mij om uwentwil
beroofd heb: geen brak heeft zulk een fijne lucht;
geen wild ontfnapt hem; die fnaak heeft mij groote
dienften beweezen, en hij is bijna zo bekwaam als
ik, om uwe onervarenheid te geleiden; laat hem hier
komen, dat wij hem zijn les opzeggen. Picard !
Picard! Picard 1
TIENDE TOONEEL.
De voorigen. PICARD.
PICARD.
\V,. belieft Mijnheer?

42 HET WEESMEISJE N,
VERVILLE.
Luister, Picard: ik heb u gelegenheid ver-
fchaft, om uw nieuwen meefter uw' ijver te
betoonen. Gij moet de gangen van den Graaf van
Valbourg nafpeuren, die voorneemeus zou kunnen
hebben...
PICARD.
O! hij heeft 'er, Marquis! ik verzeker het u.
ELMONT.
Wat zegt gij? wat hebt gij gezien?
PICARD.
Ik behoef de zaaken niet te zien, Mijnheer! om
'er het fijne van te weeten: ik heb een goed gevoel:
als men uit den dienst ,van Mijnheer den Marquis
komt, bezit men het pit van de kunst.
ELMONT.
Wat hebt gij dan opgemerkt?
PICARD.
Gefmoorde zuchten, fteelsgewiis geworpene blikken
, eene verwarde houding, in tegenwoordigheid
van Mevrouw de Graavin; een vuurig gelaat, doordringendoog,
tusfchen vier oogen; zie, dat heb ik
waargenomen.
E L AI O N T.
Alles vermeerdert mijne bekommering: moet ik
ze verliezen? Ach! Julia! zoudt gij u tot zo verre
vergeeten!
PI.

B L IJ S P E L. 43
PICARD.
Ik kwam zo even in Mevrouws geheim vertrek;
ik had 'er niets te doen, maar ik wist dat Juffrouw
Julia en Mijnheer Valbourg 'er alleen waren, en
ik weet gaarne wat 'er meer omgaat.
ELMONT.
Ga voord ; fpreek, wat deeden zij 'er?
PICARD.
Zij zitten naast elkander: Mijnheer Valbourg houdt
de handen van Juffrouw Julia in de zijnen ; Juffrouw
Julia laat bet hoofd hangen, en haare traanen vloe-
jen op de handen van Mijnheer Valbourg.
ELMONT.
'T is te grof, 't is te grof: haar gefprek moet ge-
floord worden — neen, loop, ga in de zijkamers,
maak groot gerucht, gebruik eenig voorwendfel om
weder in het vertrek te komen; houdt ze in 't oog:
gij ftaat mij voor alles in.
PICARD.
Maar indien Mijnheer Valbourg gewaar wordt
dat ik hem beloer , en dat hij de vrijheid neemt....
mij... gij veiftaat mij immers wel ?
ELMONT.
Mijne weldaaden zullen het u vergoeden — ge­
hoorzaam.
ELF-

«• HET WEESMEIS JEN,
E L F D E TOONEEL.
VERVILLE, ELMONT.
VERVILLE.
W el nu, mijn vriend, had ik ongelijk? uw jon*.
he.d, uw gulheid, doet u alles aan den fchoonften
kantbefchouwen, en zonder mij... Ha! daar is uw
eerbiedwaardige Mama.
TWAALFDE TOONEEL.
De vootïgen. DE GRAAVIN.
_ T DE GRAAVIN.
Mijnheer de Marquis! wilt gij mij wel toeftaan,
met mijn' zoon een woordjen alleen te fpreeken?
VER VILLE.
Ik, Mevrouw! ik heb mij nimmer tegen iemands
vermaak gefteld : ten anderen heeft een moeder ge
heiligde rechten: ik ga, en laat u op uw gemak
zedenkunde preéken.
DERTIEND E TOONEEL.
DE GRAAVIN, ELMONT.
DE GRAAVIN.
Mijn zoon! ik ben niet te vreden, en ik zou u
verwijtingen kunnen doen: luiller naar mij: gij hebtu
on-

B L IJ S P E L. 45
onvoorzichtig met den Marquis van Verville ver­
bonden : ik heb uw vriendfchap in haar geboorte
beftreeden, gij hebt mijn' raad niet willen hooren;
welhaast is die man uw eenigfte vriend geworden,
en om zijnentwil hebt gij uw moeder vergeeten, zo
wel als Mijnheer Valbourg, wien gij verpligtingenhebt.
Ach! Valbourg!
ELMONT, ter zijde.
DE GRAAVIN.
Ik heb mijn verzoek herhaald, gij hebt het beant­
woord , door Mijnheer van Verville in mijn kafteel
te brengen: heb vrienden die uwer waardig zijn,
mijn zoon! en het zal mij een vermaak weezen,
om ze onder de mijnen te tellen; wat deeze betreft,
hij voegt u, noch mij, noch Julia: hoe heeft hij
zig daar even tegen haar aangefteld ? op wat wijs
verlaat hij ons daar ? ik heb reden te gelooven
dat hij in zijne zeden zo wuft als in zijne daadeais:
en zo ik het wêl heb, wat gevaar loopt gij dan met
zulk een' man niet? hoe veel traanen zal hij uw
moeder misfchien niet doen ilorten ?
ELMONT, verleegen.
Ach! Mevrouw! uw vreezen.... zo gij mijn
hart kendet ..
DE GRAAVIN.
Ik heb nooit aan uw hart getwijfeld maar ik vrees
voor uwe al te groote gezeggelijkheid. Mijn vriend!
uwe jaaren zijn die van het vertrouwen: men zoekt
zig alsdan niet te hoeden voor de gebreken, die man
nut

45 HET WEES MEISJEN,
niet kent; maar langzaaraerhand verliest men zijne
pligten uit het oog, men vergeet ze, de verkeerd
heid neemt de overhand, fleept ons mede, en knaagingen
alleen blijven over aan hem, die niet dan
het getuigenis van een goed geweeten had behooren
te gevoelen.
ELMONT.
Ach! moeder! wat tafereel fchetst gij mij daar!
zou het mogelijk zijn, dat ik inderdaad ondeugend
wierd? ach Verville, zoudt gij mij kunnen verleiden?
DE GRAAVIN.'
Twijfel 'er niet aan, mijn zoon! de adem van
een zedenloos mensch is vergiftig; en de zui-
•erfte deugd, wanneer zij hem te na komt, ver­
liest haar frischheid en haaren glans: wat kan het
onderwerp van uw lange en menigvuldige gefprek-
ken zijn? — Gij zwijgt, mijn zoon! gij fchroomt
voor mij te bloozen: 'er zijn harde bekentenisfen,
die een moeder niet hooren moet; maar wij hebben
beiden een'vriend, wijs, befcheiden,san wien gij u
kunt openbaaren — Mijnheer Valbourg...
ELMONT, met verontwaardiging.
Mij aan hem vertrouwen, moeder! neen nooit!
DE GRAAVIN.
Wat hoor ik? zou men hem bij u reeds zwart
gemaakt hebben? beef! indien men bij u zijn deugd
zoekt verdacht te maaken, heeft men uw verderf gezworen!
EL-

B L IJ S P E L. 47
ELMONT, hutten zigzehen.
Zijn deugd 1.... ongelukkige Julia!
DE GRAAVIN.
Gij weigert mij op Mijnheer Valbourg te ver­
trouwen? uw achterhoudenheid bedroeft mij; ik
verberg het u niet: dit is het eerlle verdriet dat gij
mij aandoet, Elmont! doe mij ten minften hoopeo
dat het van geen ander zal gevolgd zijn: ik eiscb
dat gij met Mijnheer Verville volftrekt geen vriend­
fchap meer houdt; dit is het eenige middel, ommij
van u te verzekeren, men zal het zodanig overleg­
gen, dat gij in geene ongelegenheid komt: zo een
brief, die Mijnheer Valbourg deezen morgen ver­
wacht, mij niet noodzaakt hier te blijven, zal ik
met Julia op het kafteel van Tourville gaan eeten:
gij zult méégaan: Mijnheer Valbourg zal bij den
Marquis blijven, hij zal u iigtlijk bij hem veront-
fchuldigen, en zal 'er ons behendig van weeten te
ontlasten : gij zult mij die opoffering doen, niet
waar,mijn vriend? gij zijt het mijne liefdefchuldig:
het is 't noodlottig vermogen, dat die man op uw
hart verkreegen heeft, 'twelk dat hart vóór mij Huk;
maar zijn gebied is verwoest, dat van de natuur ee
de deugd, zal herboren worden — Wij zullen za.
men het middagmaal houden F Julia zai 'er zijn; 'tis
uw kleine zuster, gij hebt haar lief... Kom, mijn
zoon! kom mijn vriend! (Zij omhelst hem,)
Einde van het eerfte Bedrijf.
TWEE-

4« HET WEES MEISJEN,
TWEEDE BEDRIJF.
EERSTE TOONEEL,
JULIA, VALBOURG.
JULIA.
Ja, heer Graaf, het is met liefde, dat hij mij
bftmint, en hij heeft het mij zo even gezegd.
VALBOURG.
En het is de eerile maai dat hij het u zegt?
JULIA.
Ja, maar ik had het al gemerkt.
VALBOURG.
En de bekentenis, die hij 'er u van gedaan heeft,
mishaagde u niet?
JULIA.
Integendeel: hij is zo beminnelijk!'
VALBOURG.
Gij bemint hem dan ook?
JULIA.
OI ik ben verzot op hem.
Weet hij het?
VALBOURG.
JULIA.
Hij zal het nooit weeten.
En waarom?
VALBOURG.
ju.

B L IJ S P E L.
JULTA.
Wilt gij dat ik mijn goede Mama verdriet aandoe ?
Maar zie daar, als ik 'er meer van zeg.,,.
VALBOURG.
Spreek, fpreek, mijn kind; fchenk mij uw vertrouwen
, ik ben het niet onwaardig.
JULIA.
Gij ziet wel dat ik u niets verberg: niet dat ik
iet voor Mama geheim wil houden; maarzo ik haar
ongerustheden kan befpaaren... gij gevoelt immerj
wel, Heer Graaf! dat ik niet moet denken om de
vrouw van haar' zoon te worden.
VALBOURG.
Julia, gij kent u zelve nog niet.
JULIA.
Helaas! neen: dit doet mij wanhoopen...
VALBOURG,
Een enkele dag kan uw toeftand grootüjks veranderen.
JULIA, met drift.
Hoe! zou Mama gezien hebben... zou zij den­
ken... Ach! Heer Graaf! ik zie wel dat gij alles
weet... zeg mij dan eens... fpreek, fpreek, mijn
lieve vriend! verligt mijn bart: is men waarlijk ge.
zind mij mijn' broeder te laaten trouwen ? wat een
goedheid! wat een edelmoedigheid!
VALBOURG.
Ik geloof niet, mijn kind, dat men het voorge­
le no
49

50 HET WEESMEIS J EN,
nomen heefc: maar de zaak fchijnc mij niet volftrekt
onmogelijk.
JULIA.
Maar wat middelen zal men aanwenden? ik zie 'er
geen een, dat....
VALBOURG.
Dan zie ik ze, Julia, en ik zal ze op zijn' tijd in
't werk Hellen.
JULIA.
Hoe! gij belooft mij...
VALBOURG.
Ik beloof niets; ik verbind mij alken u uit al mijn
vermogen te helpen.
JULIA.
Maar zal het heel lan^ duuren, Heer Graaf? ik
wenschte dat de zaak al gedaan ware.
VALBOURG.
Matig u, mijn kind: ik denk dat men in zijn vijftiende
jaar wel wachten kon.
JULIA.
O, het is voor mij niet dat ik haast maak; ik zou
wachten zo lang men wilde.
VALBOURG.
En wat zet u dan aan ?
JULIA.
'T belang van mijn kleinen Graaf doet mij bedui-
ten ; hij zou geduurig bij mij willen zijn, en ik kan
mij daar, welllaans halve, niet toe leenen, niet
waar, mijn vriend? indien wij getrouwd waren,
zou

B L IJ S P E L. 51
zou ik hem geen oogenblik verlaaten, en ik zou
Mijnheer Verville, die met zijn verlof, een onbe-
fcheiden Heer is, wel beletten, mijn' man te plaa
gen, en zijn goede Mama verdriet aantedoen; arme
kleine broêr! ik zou u zo lief hebben, ik zou u
zo ftreelen, dat gij geen oogenblik zoude overhou­
den, voor uwe vrienden.
VALBOURG.
Liefkind! gij zoudt mij de vrolijkheid wedergee-
ven, indien ik 'er vatbaar voor ware: behoud lang
die gulheid, kentekenen van een gevoelige en zui­
vere ziel; laat ons hoopen, mijne Julia: de hemel
zal de onfcbuld, die hij bemint, niet verlaaten ;
o mijn God! ontruk haar aan deboosaartigheid haa.
rer vijanden!
JULIA, verwonderd.
Ik heb dan vijanden, Heer Graaf?
VALSOURG.
Al zeer wreede, mijn kind.
JULIA.
Ik heb nooit iemand kwaad gedaan.
VALBOURG.
Daarom is hun haat niet minder werkzaam.
JULIA.
Kunnen zij mijn huwelijk beletten?
Ik hoop neen.
VALBOURG.
JULIA.
Dan vergeef ik het hun : maar ga dan, Heer
D 2 Graaf,

52 HET WEE S MSISJEN,
Graaf, ga bij mijn lieve Mama, en gij zult haar
zeggen: Julia en Elmont hebben elkander lief: die
arme Julia is niets, heeft niets; maar zij heeft een
goed hart, en zij zou het willen verdeelen tusfchen
u en uw 1
zoon,
VALBOURG.
Ik zal fpreeken, Julia, ik zal misfchien van daag
fpreeken, ik durf 'er mij meê vleien : (Elmont
en Verville vertoonen zig in 't verfckiet, en luiste'
ren.) Ik keur uwe befcheidenheid omtrent Mevrouw
en haar'zoon goed,- vertrouw aan niemand het geen
wij elkander zo even gezegd hebben: ik zal niets
verzuimen, wees 'er van verzeekerd om uw geluk
te bevestigen.
JULIA.
Ach! wat zal ik u liefhebben!
VALBOUR G.
Wat zullen wij elkander liefhebben! .
JULIA.
' Gij alleen kunt mijn geluk uitmaaken.
VALBOURG.
Beminnelijk kind! gij zijt het,die het mijne moet
uitmaaken.
JULIA.
Och! als wij getrouwd zullen zijn...
VALBOURG.
Zullen mijn wenfchen vervuld weezen.
JULIA.
Wat zijt gij goed! wat zijt gij beminnelijk! om.
heli

B L IJ S P E L. 53
hels mij, mijn vriend. (Elmont maakt eenige beweeging;
de Marquis weêrhoudt hem , en leidt hem weg.)
VALBOURG.
Ach ! Julia! welk een gevoel doet gij mij onder­
vinden ! waarom is het zuiverde genot door vreezen
vergiftigd. Gij zoudt ongelukkig zijn.'... ach! wie
zal aanfpraak op het geluk kunnen maaken, zo het
uw gerechte deel niet zij ?
v
T WE EDE TOONEEL.
/
JULIA.
at is hij beleefd! wat is hij zachtzïnnigt welk
een belang neemt hij in mij! 't is de waardige vriend
wei van mijn goede Mama: zie daar mijn kleine El­
mont... o! die lelijke Marquis is weêr bij hem: hij
ftaat mij niet aan: niemand in huis heeft hem lief:
D E R D E TOONEEL.
VERVILLE, JULIA, ELMONT.
VERVILLE.
Daar zijt gij dan alleen, fchoon kind: ik ben verwonderd
dat men u zo rasch verlaaten heeft: ik bemerk
in uwe oogen een zekere kwijning, die den
hoogden trap van gevoel te kennen geeft: het ge.
fprek was levendig, naar dat ik zien kan.., nog
D 3 maaü

54 HET WEESMEISJEN,
maals fpraakloos ? weinig menfehen , dunkt mij
bezitten de kunst van u te doen fpreeken.
JULIA.
Voor zo ver ik kan, Mijnheer, houd ik geen lang
gefprek, als met die geenen voor wie ik achting
heb.
VIERDE TOONEEL.
VERVILLE. ELMONT.
VERVILLE.
M erkt gij wel hoe fchamper zij is, onder die zo.
genaamde onfchuld? gij wilt ze volftrekt voor een
kind aandien, en ik zie ze voor...
ELMONT.
Ik weet niet wat ik 'er van denken zal: ik verlies
mij in mijne gistingen: 'er zijn oogenblikken, waar.
in ik alles geloof, om dat ik alles vrees: indien ik
mijn liefde ondervraag, fchrik ik; zo ik mijn reden
gehoor geef, kan ik ze mij niet fchuidig verbeelden.
VERVILLE.
Zag dan integendeel dat uw reden haar veroor.
deelt, en dat uw dwaaze liefde haar ontfchuldigt;
zinlooze! kan men verblind genoeg zijn, om zijne
oogen en ooren niet te gelooven ? Gij hebt elkander
zo even de tederfte uitdrukkingen hooren doen, de
klaarfte blijken van liefde gegeeven, en gij twijfelt
aan

B L IJ S P E L. SS
aan uw ongeluk! wat zeg ikï het is't ongelukkigfte
dat u kon gebeuren: geef ze aan haare belagchelijke
liefde over; wees een man.
ELMONT.
Hé, kan ik, wrcede vriend? ziet gij niet, dat
gij, door mij haare misdagen onder 't oog te bren­
gen, mij den angel, dia mijn hart reeds verfcheur-
de, 'er nog dieper indrukt? 't is aan Valbourg, dat
men mij opoffert! ik keur uwe befcheidenheid om­
trent Mevrouw Elmont en haar' zoon goed,zeide zo
even de verleider: mijn moeder weet dan niets: wij
allen drekken des dien man tot een fpeelpop... mijn
woede is onbefchrijvelijk. Ach! Julia! Julia! gij
verliest de achting voor u zelve!... ongelukkige!
het was 't eenigde goed, dat u de Voorzienigheid
had gelaaten, en fchaamteloos ontbloot gij 'er u
van!
VER VILLE.
'T is thans om geen boos worden, of klaagen te
doen, 'er moet een beduit genomen worden.
ELMONT.
Het is genomen: ik ga bij mijn moeder, ik zal
haare aanflagen ontdekken...
VERVILLE.
Die zij niet zal willen gelooven. Van wat kracht
zal het getuigenis van een' jongman van agttien jaa­
ren zijn, wanneer 't bedreeden wordt door iemand,
die federt veertien jaaren een onbepaald vertrouwen
D 4 ge-

5^ HET WEESMEIS JEN,
geniet? geloof mij, hoe oprechter uw moeder is,
hoe minder geloof zij aan uwe woorden zal flaan.
ELMONT.
Dat voel ik: maar dat huwelijk daar zij van fortken...
VERVILLE.
Grof lokaas, 't welk een heerschzuchtig meisjen
aangrijpt, om zig uit haar' iaagen ftand te verheffen.
ELMONT.
Maar het middel dat gij mij voorgefiagen hebt, is
haatelijk. Mijn moeder, mijn goede moeder!,...
met welk eene toegevendheid behandelde zij mij nog
pas een oogenblik geleeden.
VERVILLE.
Uw jongheid zal u verontfchuldigen.
ELMONT.
Hé! wie zal haar overblijven, om haare traanen
aftedroogen, zo zij door Valbourg en door mij verraaden
is?
VERVILLE.
De reden: gelooft gij dat zij zo fterk aan dien kleinen
kleuter verkleefd is?
ELMONT.
Maar zo de gevolgen...
VERVILLE.
En wat voor gevolgen hebt gij te vreezen? ver.
onderftel dat ons fchelraftukjen ontdekt werd, wat
zou het dan nog weezen ? zou uw moeder u ver­
vol.

B L PJ S P E L. 5 7
volgen? zouden het de ouders van Julia zijn, die
niemand kent? kom aan, z-varigheidmaaker! laat u
overreeden.
ELMONT*
O! mijn moeder, mijn moeder.
VERVILLE.
O • laat uw verveelende gedachten vaaren: zo ik
naar u luister, zullen wij nergens toe komen: wij
zullen te paard gaan zitten: heel zacht, heel bedaard
tijden, tot aan het einde van de dreeven: en
vervolgends zetten wij door, op een galop tot Parijs
toe, alwaar uw fchoone u deezen avond zal
komen vinden.
Deezen avond?
ELMONT, verwonderd.
VERVILLE.
Wei ja, fchalk, deezen avond: ik hou niet van
dingen, die lang duuren.
ELMONT.
Maar... ik weetniet... zo...
VERVILLE.
Maar... zo... alles is gezegd, alles is bepaald.
Holla! iemand. {Tegen een knecht, die op zijn ge'
geven teken binntn gekomen is.) Roep Picard.
D 5 FT F-

53 HET WEES MEISJEN,
V IJ F D E TOONEEL.
VERVILLE. ELMONT.
VERVILLE.
VJelukkige fchalk! een meisjen van vijftien jaaren,
engelachtig fchoon; een oude medevrijer, wanhoo-
pig, en de vrucht zijner listen verliezende; welk
een genot! daar bij nog het vermaak om zijn eerde
rol op het tooneel der wereld, met eene fchaaking
te fpeelen : een fchaaking in uwe jaaren, is een
heldhaftige trek, die in de jaarboeken der liefde zal
aangetekend worden, en die u met onze eerfte en
beste jonge lieden gelijk fielt.
ZESDE TOONEEL.
De voorigen. r i c A R r>.
Mij nheer Picard, loop naar Parijs, verzamel de
fchelmen van uwe kennis, die u in uwe groote on-
derneemirigen helpen: gij zult ze plaatfen met een
rijtuig in het kleine bosch, dat bij het kasteel van
Tijurville ligt, en deezen avond, als de Graavin en
Julia wederkomen
VERVILLE.
PICARD.
Ah! Ik begrijp Mijnheer. Men zal zig meester
maa-

B L IJ S P E L. 59
maaken van de jonge Juffrouw, en men zal ze bren­
gen .... waar ?
VERVILLE.
Te Parijs, in mijn huisjen, alwaar wij u zullen
verwachten. Zo de Juffrouwen deezen dag niet koo­
men, zult gij het ons waarfchouwen: gij ziet
wst vertrouwen men in uwe bekwaamheden fielt,
zoek het te rechtvaardigen.
PICARD.
O! de Marquis weet wel....
VERVILLE.
Het is nog vroeg, wij zijn maar een mijl van Pa­
rijs af, dit kan zig alles zeer wèl fchikken: (Tegen
Elmont) A propos, hebt gij geld ?
ELMONT.
Wel .... niet genoeg....
VERVILLE.
Ik zal het u bezorgen. Daar ik van 't vermaak
mijn afgod maak', heb ik altijd gevoeld dat het
goud 'er het beweegrad van was, en de begeerte
om mijn genot te verlengen, heeft mij fpaarzaam
gemaakt. Ten allen tijde kan ik over duizend
louifen befchikken: zij zijn tot uw' dienst. Mijnheer
Picard, wees befcheiden en werkzaam ; 'er
zitten een vijftig louifen op, zonder het geen gij
nog op de dagelijkfche kosten zult weeten te fteelen:
kom aan, mijn vriend! kom aan, fchielijk ta
paard, (Hij voert Elmont weg.^
ZE

CO HET WEESMEISJEN,
ZEVENDE TOONEEL.
PICARD»
Er zitten een vijftig louifen op, zonder het geen
gij nog op de dagelijkfche kosten zult weeten
te fteelen: waarlijk het uitzicht is alleraange­
naamst. ... En ik zal voorzeker Mijnheer den Mar­
quis tot geen logenaar maaken zo de duizend
louifen mij door de handen gaan; ach! mijne Loui­
fe! wat een oogst zal ik dan voor uw voeten „neer­
leggen!... Waarlijk! die kleine Graaf Elmont is
gelijk week wasch, waarvan de Marquis al maakt
wat hij wil. Wij gaan dan fchaaken. fchai-
ken 1 — Ik weet tog niet of mijn onverbiddelijke
Louifa .... neen, zij zal het mij niet vergeeven;
want zij is een meisjen, dat vaste grondbeginfelen
heeft, en in den trant van de verhevene weezer.s,
welken dit kasteel bewoonen, fpreekt en denkt: de
duivel haal, als ik fomtijds niet in verzoeking
kom, om te Iagchen over mijne genegenheid voor
zulk een zottin: haar eruftig voorkomen, haar deftige
woorden zijn al heel aartig, en dac alles maakt
mij den kop gek. Zo ik den Marquis gehoorzaam,
word ik kwaade vrienden met haar; en dan is 't
eens voor al over.... neen, wij zullen goede
vrienden blijven; ik wil geen inbreuk maaken op
het verbond van deezen morgen.... aan den ande­
ren kant zo ik mij aan Louife vertrouw, en dat zij
bah-

B L IJ S P E L. 61
babbelt, baal ik mij den Marquis op den hals,
en ik verlies een fom.... Ik kan 'er niet toe overgaan.
Wat de liefde ook doe, ik zal niet méegeeven:
ten anderen ben ik een man van eer, ik
zal mijn' meester niet verraaden,
A G TST E TOONEEL.
Gij zijt dan alleen?
LOUISE. PICARD.
LOUISE.
PICARD.
Gantsch niet: ik fprak met u,
Met mij i
LOUISE.
PICARD.
Zeker, gij zijt geen oogenblik uit mijne hersfens.
LOUISE.
Mijnheer Picard is hoflijk.
PICARD.
Ik ben oprecht. {Stil.) Wat is zij mooi! wat leedweezen
om daarvan afteftappen!
Wat pruttelt gij daar?
LOUISE.
PICARD, fiil.
Maar mijn geld, een geld, dat ik om zo te zeg­
gen beet heb, zal ik dat mijn' neus voorbij laaten
gaan? LOL-.

(,% HET WEES MEISJEN,
LOUISE.
Heer Picard I voor een kamerdienaar van den
goeden trant toont gij al weinig * uw wereld te
weeten.
PICARD, fiil.
Ja; mijn Louife, of geld: ik moet kiezen.
LOUISE, ah zig verveelende.
Picard! Picard.
PICARD.
Een oogeEblik, ik kom bij u. (fiil.) 'T geld
is zeer aantrekkelijk.... Maar Louife...;. Ach!
Louife is zo uitlokkende. Ongelukkige ifrijd! de
liefde en 't belang.... aan welke der twee Godhe­
den moet ik dan hulde doen? (Tegen Louife.) Zie
mij aan, heks: wat een oog! wat is het fchoon!
wat is het fpreekend!... Gij grimlacht!.... ach.'
't is gedaan, gij wint het, en ik offer u mijn for­
tuin op.
LOUISE.
Ik denk dat ons in dat ftuk onze opofferingen
niet zwaar zullen vallen.
PICARD.
De mijne kost mij drommels veel: twee honderd
louifen ten minnen; mijn kind , twee honderd loui­
fen, die ik met de voet fchop, die ik de moeite niet
wil neemen om opteraapen.
LOUISE.
Ik zou u zo belangloos niet geloofd hebben.
PICARD.
Noch ik waarlijk ook niet: gij zult meer twijfelen
aan

B L IJ S P E L. 61
aan het vermogen van uwe bekoorlijkheden, dewijl
zij wonderen bewerken.
Maar fpreek dan uir.
LOUISE.
PICARD.
Dat is juist het moejelijke ik zie u al van te
vooren een donker gezicht zetten... echter'er moet
gefproken worden.... want.... al wat ik u zeg,
heeft u nog niet wijzer gemaakt.
LOUISE.
Maak een einde van uwe brabbeltaal.
PICARD, knielende.
Zie daar Louife; ik zal mijn verhaal beginnen,
met u om vergiffenis te vraagen.
En waar voor?
LOUISE.
PICARD.
Van het geen wij deezen morgen beftemd hadden,
een oogenblik uit het oog verlooren te hebben.
LOUISE.
Picard, gij zult gewis de eene of andere gekheid
gebrouwd hebben.
PICARD.
Neen , ik heb de eer van de uitvinding niet.
LOUIS E.
Maar die van de uitvoering?
PICARD.
Hoor dan, men wint geen twee honderd louifen
met leégzitten; ik heb wel moeten belooven om
iet

f>4 HET WEESMEISJEN,
iet te doen: hé! wie zou het hebben kunnen laaten?
gij waart 'er niet; en waarom waart gij 'er
niet? een enkele blik van u had mij belet voor de
verzoeking te bezwijken.
LOUISE.
Tot de zaak, tot de zaak!
Vergeeft gij 't mij?
PICARD.
LOUISE.
Ja: dewijl gij niets gedaan hebt als belooven, en
dat gij eerlijk genoeg zijt om 'er berouw van te
hebben. Ik geloof dat 'er van u nog een eerlijk
man te maaken is.
PICARD, opjiaande.
Gij doet mij veel eer aan.
LOUISE.
'T is met dien Marquis van Verville dat gij u dus
bedorven hebt: ik wed dat hij begreeen p zal zijn
in 't geen gij mij zult vertellen.
PICARD.
O! 't is waarlijk een ijsfelijk mensch; mijn Louife J
hij heeft mij last gegeven...
LOUISE.
Hij heeft u last gegeeven? ..
PICARD.
Om te fchaaken...
LOUISE.
Om te fchaaken?.. Wie?
Juffrouw Julia.
PICARD.
LOUISE,

È L Ij S P E L, fe3
LobisE, verbaasd, hetwelk tot
aan 't einde van dit tooneel
voordduurt.
Julia! o! wat booswicht! wat gedrocht! 'er is
geen oogenblik te verliezen; ik ga Mevrouw ter-
Hond waarfchouwen.
PICARD.
Hé, wacht wat! ik zeg u immers dat ik het ben,
die haar fchaaken moet, en gij ziet wel dat ik haar
niet fchaak: luifter naar mij.
LOUISE.
Spreek fchielijk... fchielijk.., mijn Julia fchaaken?
PICARD.
Ja, van avond, bij haar wederkomst van 't kalïeel
Van Tourville.
LOUISE.
Zijzal'er nletgaan... neen, zij zal'er niet gaan... ik
zal het beletten —die eerlooze! wat middelen durft hij
gebruiken! ach ! 'twasheteenigftedat hij kondeaartgrijpen;
Julia zou nooit naar hem geluifterd hebbeii.-
PICARD.
Maar de Marquis bemint haar niet.
LOUISE.
Hij bemint haar niet, en hij fchaakt haar!
PICARD.
'T is niet Voor hem.
LOUISE.
Voor wis dan ? fpreek, fpreek... gij doet mij iterven
van ongeduld.

65 HET WEES MEISJEN,
PICARD.
•\ioor den Graaf van Elmont, die op haar verzot is.
LOUISE.
Wat, hij heeft dien jongman reeds bedorven
ik loop, ik vlieg naar Mevrouw, om haar alles te
zeggen.
PICARD.
Maar bedaar toch wat! als gij zo doet, zult gij het
gantfche kasteel in rep en roer brengen: als de Mar­
quis verneemt dat ik gefproken heb... hij is niet
gemaklijk.
LOUISE.
Ik zal mij ftil houden, mijn goede Picard, ik zat
mij ftil houden... ik zal om uwe veiligheid denken...
gij zijt een braave jongen... nu bemin ik u met al
mijn hart. (Zij omhelst hem.) Vaarwel, mijn lieve
Picard! vaarwel.mijn vriend!
NEGENDE TOONEEL.
PICARD.
,,\^aarwel ,mijn lieve Picard! vaarwel, mijn vriend V'
en dan nog twee kuschjens, dat heb ik voor mijn
twee honderd louifen: dat is op zijn groot Heers be­
taald... ik geloof, dat ik met al mijn verftand daar
een domme ftreek gedaan heb; waarlijk, het is de
fchuld van mijn verftand niet, dat ik verliefd ben }
het is die van mijn hart; en men vergeeft al de mis-
Hagen, die daar uit ontftaan: een zwak, eenie­
der,

£ L IJ S P E L. 67
der, een brandend hart, heeft de grootfte mannen
r
ot ontfchuldiging geftrekt; waarom zou ik hetzelfde
voorrecht niet hebben ? ik, die de zotte begeerte
niet heb van mij beroemd te maaken, door mijne
hartstochten te beftrijden? — maar de Marquis zal
zig aan mijne redenen,al waren zij nog zo gegrond,
niet overgeaven ; hoe zal ik mij daar toch uitredden?
maar, voor den duivel, niets is ligter, ik
ben onbefcheiden geweest uit liefde; ik za! uitnood
deugdzaam worden: mijne bekentenis aan Louife
geeft mij rechten op de achting van Mevrouw de
Graavin, en van Mijnheer Valbourg; ik zal mij
onder hunne befcherming dellen, en niets mee r
vreezen van dan Marquis — mijn eerfte daad in
dit huis zal 'er mij zelfs een zekere vastigheid geeven:
men zal 'er mij noemen als een voorbeeld
van eerlijkheid, terwijl dat... o! hoe veele daaden
zijn 'er in fchijn deugdzaam, die haaren oorfprong
niet dan alleenlijk aan menschlijke inzichten te danken
hebben ! Zie daar Mijnheer Valbourg — laat ons
deezen maar vast waarneernen: Iaat ons zijne heerichende
hartstogt vleien.
TIENDE TOONEEL.
VALBOURG. PICARD.
V A L B O U R G , in gedachten.
Neen, federt deezen morgen heb ik geen enkel
E 2 oogen.

6B HET WEES MÈISJEN,
oogenblik voor mij gehad; ik ga, ik kom; mijné
ongerustheden , mijne zorgen volgen mij overal-
(Hij haalt zijn horologie voor den dag ) Zie daar het
oogenblik -— ik zou mogelijk nog op het Raadhuis
kunnen weezen ,en ik zou hooren... het vonnis van
mijn dood misfehien... neen, ik zal hier niet van
daan gaan: ik zal 'er ilerker zijn tusfchen mijn doch •
ter en mijn vriendin.
PICARD, achter op het tooneel.
Hij peinst ernftig- laat ons naderen.
VALBOURG'.
Mijn Julia! deeze dag zou u ten toppunt van'tgeluk
kunnen voeren.
PICARD, ter zijde.
En hem ook —— hij wordt mij niet gewaar.
VALBOURG.
Het zou mij zo aangenaam zijn,, zulke welgefchik •
te banden te knoopen.
PICARD, ter zijde.
O! bij voorbeeld, 'er is niets fchreeuwends in de
welvoeglijkheid... Mijnheer...
VALBOURG.
Aan de liefde en aan de erkentenis te gelijk ta
voldoen.
PICARD.
Hij ziet of hoort niets! die kleine Julia heeft alle
koppen gek gemaakt: (Harder.) Mijnheer!
VALBOURG.
Ha! zijt gij daar, mijn vriend! Louife heeft mij
veel

3 L IJ S P E L. «5?
veel goeds van u gezegd: ik zal u bij Mevrouw van
Elmont ten voorfpraak verftrekken; zij is een weinig
tegen u vooringenomen, maar zij is rechtvaardig;
en zo gij inderdaad eerlijk zijt, die kleine buien
gaan over.
PICARDi
Ik zal mij gelukkig achten, Mijnheer, de guns t
van Mevrouw aan uwe goedheden fchuldig te zijn •
ik hoop ook die van Juffrouw Julia aan u te danken
te hebben.
VALBOURG.
Julia? ik weet niet om wat reden...
PICARD.
Ik ben haar gunst niet onwaardig; en indien ik een
pogcherware, zoudt gij moeten toeltetnmen, dat zij
mij reeds eenige verpligting heeft; maar men kan
zig niet beroemen.van 'c geen men voor haar doet:
men is reeds betaald, door 't vermaak van haar van
dienst te zijn.
VALBOURG.
Maar wat kunst bezit zij dan om zig te doen be­
minnen ?
Ach ! 't is geen kunst.
PICARD.
VALBOURG.
Dat's waar, zij kent niet dan de Natuur, en zo zij
behaagt, is het zonder het te weeten.
PICARD.
Wij verlangen allen om haar gelukkig te zien.
E 3 VAL-

7© HET WEESMEISJEN,
VALBOURG.
Ik bedank u voor uwe gevoelens omtrent haart
uwe wenfchen zullen misfchien vervuld worden.
PICARD.
Dat hoopen wij ook: een bondig huwelijk...
VALBOURG, hem vriendlijk toelagchende.
Ja, ik zal 'er mijn werk van maaken.
PICARD.
Ach! Mijnheer, voor u is het vermaak bewaard
van haar geluk te vestigen.
VALBOURG, ter zijde.
Die jongen dunkt mij een allerbest hart te hebben.
PICARD.
Gij wordt door geen baatzuchtige liefde gedreeven.
VALBOURG.
Wat wilt gij zeggen ?
PICARD.
Dat uw keus voortreffelijk is; dat de gantfche
wereld u zal goedkeuren.
VALBOURG.
Gij doet mij verwonderd (taan, mijn vriend; wie
heeft u kunnen toevertrouwen...?
PICARD.
Niemand in de wereld, Mijnheer!! eenige woor­
den hier en daar gehoord, tekens, blikken de
liefde verbergt zig niet ligt voor een opmerkend oog
TAL.

B L IJ S P E L. 7i
VALBOURG.
Kom 'er voor uit: heeft de Graaf van Elmont u
zijne liefde toevertrouwd ?
Ja, Mijnheer.
PICARD.
V A L B O U R G .
En hij heeft u belast hem daarin te dienen?
PICARD.
Ja, Mijnheer; maar juffrouw Julia is mij veel te
dierbaar, clan dat ik haar zo wreed in zwaarigheid
zou brengen.
VALBOURG.
In zwaarigheid brengen?
PICARD.
Ten anderen, is het een meisjen, dat naar haare
jaaren zeer veel reden en oordeel bezit: zij geeft
niet veel om de jonge lieden: o! zij denkt gezond!
VALBOURG.
Ik zie, mijn vrieud, dat gij niets weet, en dat
gij alles zoudt willen weeten - ontdoe u van die
kuuren, zij zouden u hier niet voordeelig zijn; de
dienstboden worden hier zacht behandeld; maar men
verftaat niet, dat zij doordringen in het geen men
niet noodig oordeelt hun te ontdekken; hebt gij
uwe waarneemingen .aan iemand medegedeeld?
Neen, Mijnheer.
PICARD.
VALBOURG.
Bewaar een diep geheim omtrent Julia; den
Graaf van Elmont, en mij; ik dank u voor uwe
E 4 ver-

7* HET WEESMEISJEN,
me
d k i 0 n g e iTTrf.r
m a a r '*->
een onbefcheidenheid doen ftraffen, gelijk ik uwe
goed wll,igheid zal weeten te beioonen. Ga, mijn
ELFDE TOONEEL.
VALBOURG.
Peeze knecht, bij Verville gedurig bezig met
konkelen.heeft 'er de gewoonte nog van behouden,
ik hoor uit eenige woorden, die hem ontfnaptzijn
dat mj m.jne gevoelens voor Julia verkeerd heeftop'
genomen: hij heeft gelijk, een hevige genegenhetd
ontdekt zig altijd; gelukkig nog, dat mem'er
de bron niet van kent, en dat ik mijn geheim bewaard
heb,
TWAALFDE TOONEEL.
DE GRAAVIN, VALBOURG.
DE GRAAVIN.
Ach! mijn vriend kom mij te bu'p t r o o s t
m,, - raad mij _ h e I p m i j d f i ^ ^
lukken voor een goede moederdraagen,datnaamlijk
van een ondeugenden zoon te hebben.
^ ^ ^ ^ ^ ^ Veranderti
" -
DE
•* *on

B l IJ S P E £,
n
DE GRAAVIN.
Mij toeft mijne tedere bekommeringen gezien;
bij is doof geweest voor mijne gebeden; zijn bijna
fmeekende moeder heeft hem het geheim van zijne
misdaad niet kunnen doen openbasren , terwijl een
knecht het ontdekt heeft: al te teder vader! gijvreest
de geboorte van uw kind te zullen moeten beweenen:
deszMfs deugden kunr.cn die ten minften coen ver­
geeten; macrwat zal V van mij worden, zo mijn
zoon de zijne onteert?
V A L B O U R G .
Gij doet mij fchrikken, Mevrouw: wat is 'er dan
gebeurd ?
DE GRAAVIN.
Mijn zoon, door een losbandige liefde voor Julia
ingenomen, heeft vergeeten wat hij zig zelv' verfchnldigd
is, wat hij mij fchuldig is, wat hij fchuldig
is san een meisjen , 't welk voor hem heilig
moest zijn: hij heeft het ontwerp van een fchaaking
gevormd.
VALBOURG.
Hij is niet fchuldig, Mevrouw: men gaat des van
de onfchuld tot de groottte verkeerdheid niet over:
het omwerp is niet van hem.
DE GRAAVIN.
Ik geloof het zo wel ais gij: maar wat kan het
fcheelen hoe men de misdaad bedrijft, zo zij inderdaad
bedreven wordt?
E 5 DER-

7* HET WEES'MEISJEN,
D E RTIE ND E TOONEEL.
De voorigen. JULIA.
JULIA, zij werpt zig in de armen
der Graavinne.
O, mijn goede Mama! befcherm mij! help mij!
red mij!
DE GRAAVIN.
Hoe! zou Louife u gezegd hebben...
JULIA.
Kon zij het mij verbergen? zij heeft mij zo lief!
ik zag haar lijden, ik bood haar mijn hulp aan, en
het is op mij .. Elmont, Verville — wat heb ik
hun gïdaan? de eene bid mij aan, de andere ken ik
niet: hebben zij het recht van mij te verachten, om
dat ik niets in de wereld ben? 't is genoeg dat men
ongelukkig is om geplaagd te worden, zelfs door
die, welken ons dierbaar zijn.
•DE GRAAVIN.
Verban uw vreezen, mijn kind! zijt gij niet bij
mij?
JULIA.
Ach! gij ziet het, Mama! uwe befchermingheeft
uw' zoon niet tegengehouden; hij gevoelt wel, die
booswicht! dat ik aan u niet verbonden ben, dan door
de banden van medelijden, en dat hij alles mag on­
der-

B L IJ S P E L. 73
derftaan met een arm meisjen, dat niets dan haare
onfehnld ten wapen heeft: ach! mijne zwakheid zei.
ve moest hem gevoelens ingeboezemd hebben —
ten anderen, kent hij mij? weet hij of ik ook geen
ouders heb, of ik ze niet eens zal kennen, of hij
niet genoodzaakt zal zijn hun rekenfchap te geeven
van zijne aanflagen? vergeef mij, Mama! ik bedroef
u door uw' zoon te beïchuldigen maar hij beeft
mijn hart verfcheurd, en het gevoel van mijn' hoon
geeft mij een kracht, die ik mij nooit toekende: mijn
moeder, mi;n goede vriend ! uwe traanen vloejen?
(Tusjchen beiden doorgaande.) Ach! dat ik 'er de mij­
ne bij voege daar zijn wij met ons drieën be­
zig een misdaad te beweenen, waaraan geen één
onzer fchuldig is, en die ik nooit zal vergeeten.
Juli*.
Bedaar, troost u.
VALBOURG.
DE GRAAVIN.
JULIA.
Ik wil den bewerker van mijn leed niet meer zien:
ik zal uit dit huis gaan; Mevrouw, gij hebt mij
aan de armoede ontrukt, en ik zal moeds genoeg
hebben van 'er mij weder inteftorten, zoo niemand
mij wil aanneemen: wat zeg ik ? federt veertien
jaaren moet gij eenïg bewijs van mijne geboorte ge­
kregen hebben: zo gij 'er iet van weet, fpreek, ik
bid u, ik bezweer u; gij kunt niet langer zwijgen.
D2

?6 HET WEESMEISJEN,
DE GRAAVIN.
Hoe verheft zig haare ziel! mijn vriend help mij
haare bekommeringen verdrijven.
JULIA.
Zoudt gij ergens van weeten, Heer Graaf? wat
wreedheid noopt u tot zwijgen? heb medefjden
met mij! breng mij aan de voeten van mijn* vader!
dat ik u het vermaak fchuldig zij, van hem voor de
eerfte maal te omhelzen!
VALBOURG.
Ongelukkig kind! misfchien zult gij hem maar al
te rasch kennen,
JULIA.
Wie hij pok zij, voor mijne eer en mijne rust za!
ik hem te laat gekend hebben,
VALBOUR G.
Zo hij zig over het fortuin te beklaagen hadde ?
JULIA.
Ach 1 des te beter! ik zou voor hem werken.
VA LBO UR G.
Gij verfhat mij niet, zo uw vader ongelukken
ondervonden had ?
JULIA.
Ik zou'er hem over troosten.
VALBOURG.
Indien gij hem verwijten te doen haddet?
Dat kan niet zijn.
JULIA.
VAL.

B L IJ S P E L. 7f
VALBOURG,
Dat hij u ongelijk gedaan hadde?
JULIA.
In hem te omhelzen, zou ik ze vergeeten.
V A L B O U R G , haar in zijne armen
drukkende.
Beminnelijk en dierbiar kind! gij verdient te zègepraalen:
hoe het ook uitvalle, ik geef mij ovaria,
Julia, gij hebt een' vader, en gij zijtin zijne
armen.
JULIA.
Ach! mijn goede Mama! indian ik de keus gehad
hadde, zou ik geen'ander'vader gewild hebben, dan
uw vriend.
Lieve Valbourg!
DE GRAAVIN.
VALBOURG.
O mijn dochter! mijn lieve dochter! —*•— het 'n
geen vreemdeling meer, die u tegen zijn' boezem
drukt 3 't is een vader, een tedere vader — ach!
mijne rampen zijn geëmdigd.
EEN KNECHT, die terftond weder vertrekt.
Een bijzondere bode, fpoorflags van Parijs geko­
men, heeftmij deezen brief voor Mijnheer den Graaf
overhandigd.
VALBOURG.
Geef hier, en last ons alleen. (Hij ziet beurtlings
den briefen Julia aan, maakt een beweeging om
denzelven opentebreeken, en geeft hem einde/ijk aan de
Graas

?t HET WEE S MEISJEN,
Graavin over.) Zie daar mijn lot, het uwe — deeze
brief... ach! boe is mijn hart... ik heb de kracht
niet... daar, breek open, en lees.
DE GRAAVIN, leest.
,, Mijnheer! zo even hebt gij uw proces gewon-
„ nen." — Ach, Julia! ach, mijn vriend!
VALBOURG.
Ik flerf... o Hemel! ik dank 'er u voor... mijn
dochter!., mijn vriendin!., wat al weldaaden op
éénmaal!
DE GRAAVIN, weder kezende.
„ Mijnheer! zo even hebt gij uw proces gewon-
„ nen, en ik haast mij het u te fchrijvcn; gantsch
„ Parijs juicht een vonnis, door alle eerlijkeiieden
„ zo zeer gewenscbt, toe: ik zal u van de bijzon-
„ derheden verwittigen, wanneer ik de eer zal heb-
M ben u te zien."
JULIA.
Ik wist wel dat hij geen ongelijk kon hebben.
VALBOURG.
Neen, dewijl ik voor uw heil arbeidde. Welk een
dag! mijn lieve Julia! gij weet nog niet hoe belangrijk
hij is: maar dat hij u altijd in geheugen blijve!
JULIA.
Kan ik het oogenblik vergeeten, dat mij mijn' vader
heeft wedergegeeven!
VALBOURG.
Mijn lieve, mijn waardige vriendin! ik gevoel de
groot-

B L IJ S P E L. 7P
grootheid mijner verpligtingen aan u: gijkuntzenog
vermeerderen.
DE GRAAVIN.
Ik wil u alles te danken hebaen, uw beminnelijke
dochter zal het geluk van mijn' zoon uitmaaken.
JULIA.
Ze? dan, Mama, dat hij het is, die h?t mijne zal
uitmaaken: hij heeft mij van daag kwaad gedaan,
maar Ik heb de kracht niet om langerboosre blij ven:
(Haar' Vader omhelzende.) Ik ben geheel aan mijne
liefde overgegeven.
Waar is uw zoon?
VALBOURG.
DE GRAAVIN.
Hij is met den Marquis te paard gaan rijden.
VALBOURG.
En hoe hebt gij ontdekt?...
DE GRAAVIN.
Picard, die met de uitvoering belast was, heeft
aan mijn kamenier alles bekend.
VALBOURG.
Zijn bekentenis duidt een gevoelige ziel aan,
en ik geloof dat men zig op hem kan verha­
ten: men moet uw' zoon zo ver brengen, dat hij de
grootheid zijns misflags van zii£ zeiven gevoele; dat
hij bemerke dat een onbepaald vertrouwen tot de
misdaad kan Leiden, en dat een jongman altoos tege n
zijn

jfo HÉT WEESMEISJEN,
zijn eigeü hart moet gewapend zijn... daar-valt
mij iet in.., ja... Mevrouw, ik geloof dat gij hét
zult goedkeuren, het vereiécht een weinig gedienftigheid
van ü; maar de les zal krachtig zijn, eh uw
zoon zal ze nooit vergeeten,
DE 0 R A A V I N.
Ga uw' gang, mijn vriend! ik laat alles aan uw
zorg en voorzichtigheid over.
JULIA.
Ja, maar gaat hem geen verdriet aandoen, want
ik zou hem van alles waarfchouwen; ik wil niet dat
hij een oogenblik lijde; ik heb zo even gevoeld wat
men uitftaat als het hart beklemd is.
VALBOURG.
Wees gerust, mijn kind! wij hebben hem zo lief
als gij. Holla! iemand. (Een knecht verfchijnt.)
Laat Picard komen. Hoe meer ik 'er over denkj
hoe zekerder mij dit r..iddel voorkomt. De nut-
löosheid van een misdaad, vermeeidert de knaa.
ging nog: wat berouw zal hij hebben! wat zal hij
zijn' vriend, en zijn misdaadige toegeevelijkheid
terwenfehen!
VIJF-

B L IJ S P £ L.
VEERTIENDE TOONEEL,
De VQQrigen. PICARD.
V A L B O U R G .
TC
•*-*-om nader, Picard ƒ uw gedrag i s prijzenswaardig,
en het zal 'er niet bij blijven. Mevrouw de
Graavin weet wat men een trouwen dienaar fchuldig
is, en gij zult u verheugen over 't geen gij gedaan
hebt: dat uwe bekentenis ain Louife een geheim
tusfchen ons zij: handel even als of gij mij niet
gefproken hadt; voer de bevelen van uw' meester
uit.
PICARD.
Hoe, Mijnheer! in ernst? gij belast mij Mejuffrouw
te fchaaken, op haar wederkomst van 't kafieel
van Tourville?
VALBOURG.
Ja, en om het nog gemakiijker te maaken, zal
Julia alleen naar Tourville gaan: Mevrouw de Graavin
en ik zulien hier blijven; wij hebben iet te
doen.
JULIA.
Neen, ik zal u niet verlaaten; dit is mijn va«
voorueeaien.
VALBOURG.
Mijn kind! gij kent mijne tederheid; geloof dat '
ik u niet in gevaar zal Hellen.
PICARD.
Waarlijk, ik fta 'er van verfteld! Hoe, Mijnheer!
gij wilt volftrekt...?
F
V A i -

Is HET WEESMEISJEN,
VALBOURG.
Dat gij Mevrouw gehoorzaamt, in wier naam ik
thans tegen u fpreek: voer de bevelen van uw'
meester ftiptlijk uit. (Tegen Julia) Vrees niet voor
y, noch voor Elmont. (legen de Graavin.) Gij zult
mijne ontwerpen weeten; gij zult ze goedkeuren.
(Tegen Julia) Moed en vertrouwen ; (Tegen de Graa­
vin) vast befluit en (landvastigheid; (Tegen Picard)
gewilligheid, geheim, en fpoed. (Tegen de Graa­
vin en Julia) Komt, en zijt verzekerd dat alles zai
gelukken.
FTFTIENDE TOONEEL.
PICARD, alleen.
Ik ben niet meer achter het fijne van de mis: de
lh'mfle zou in zijne gistingen verdwaalen... Men
biedt mij geld aan, om Julia te fchaaken; ik denk
een bijzondere ijverige en belangelooze daad te
doen, door alles te bekennen, en die, aan welke
ik had gemeend een wezenlijken dienst te bewijzen,
belasten mij mijne eerfte bevelen te volgen... Hier
is eene ingewikkeldheid... eene tegenftrijdigheid
van belangen, die... welke... dat is al een drom-
melfche verwarde zaak: dit's alles wat ik 'er in
zie: laaten zij 'er in allen gevalle voor opdraajen,
ik zal de geheele wereld gehoorzaamen, ik zal de
geheele wereld dienen, ik zal van de geheele we­
reld geld trekken, en als men wil, zal ik de geheele
wereld fchaaken.
Einde yan het Tweede Bednf.
DERDE

B L IJ S P E L. 85
D E R D E BEDRIJF.
Het Tooneel vertoont een geheim vertrek.
EERSTE TOONEEL.
VERVILLE, ELMONT.
V E R V I L L E .
Wei nu, mijn vriend 1 zie daar u dan in zon­
derlinge avantuuren! gij hebt zo even den eerften
ftap gedaan tot de onftervelijkheid; uw gezegge-
lijkheid verrukt mij: wat zou het jammer ge­
weest zijn, een' jongman, die zo veel belooft, on­
der de moederlijke vleugelen te laaten! — Wel nu...
hoe! altoos in gedachten? altoos fentimenteel?
Kom, mijn vriend! ftaak uwe mijmering, en bereid
u om de aankomst van uwe beminde behoorelijk te
vieren.
ELMONT.
Verville! gij zult mij belagchelijk vinden; gij zult
mij befpotteu; maar ik kan u het geen ik gevoel, niet
verbergen, ik befpeur knaaging.. .
VERVILLE.
Op het oogenblik van het geluk! die knaaging
komt fraai van pas! maar het gezicht van uwe fchoo­
ne zal ze doen verdwijnen; haare groote kwijnende
oogen zullen u weder tot de liefde terug brengen.
F 2 Eb-

l + HET WEES MEISJEN,
ELMONT.
En het is mijn liefde zelve die mijn plaag is, hoe
dierbaarder Julia mij zij, hoe bekoorelijker ik haar
vind, hoe meer ik mij verwijr
VE R VIL LE.
U van uwe overwonnene verzekerd te hebben.
ELMONT.
En mijn moeder, cie haar te vergeefs zal hebben
willen befchermen: ik zie haar overtoliige pogingen
doen, om haar te wederhouden; den geen' die haar
uit haare armen rukt, verwenfehen, hem met ver­
vloekingen belaaden, die hij zonder twijfel ver-
dient: dat zij in lang niet weete
VERVILLE.
Ik maak 'er wel ftaat op, dat zij het nooit z»
weeten: gij wordt docr den bekwaamden fchurk van
Parijs gediend; onderneemend, ijverig en geheim:
gij kunt alle dagen een fnoepreisjen doen, hier eenige
uuren komen doorbrengen, en weder ftilletjes
naar het kasteel teiug keeren, om uw moeder te
troosten.
ELMONT.
Haare fmart befpotten! bij mijne eerfte feilen
nog de laagheid van de geveinsdheid voegen! ach!
ik zou op dit oogenblik mijn moeder te voet willen
vallen, en haar zeggen: ik heb een misdaad beraamd,
die mijn hatt ontkent: ik kom 'er de vergiffenis
van verdienen, door een oprechte bekentenis.
VER-

B L IJ S P E L. 85
VERVILLE.
Gij hebt uitmuntende gedachten, mijn vriend: gij
moest ze mij een weinig eer medegedeeld hebben,
wij zouden elk zijn gemak hebben laaten houden 5
maar Iaat ons weder te pasrd gaan zitten, laaten wij
het rijtuig te gemoet rijden, wij zullen Julia in zegepraal
weder in 't kasteel van' Elmont brengen, en ....
ELMONT.
De raad dien gij mij geeft, is mogelijk de beste,
dien ik nog van u gekregen heb.
VERVILLE.
Wel nu, mijn vriend! gij moet hem volgen, en
dewijl gij thans bezig zijt met aanfpraaken opteftellen,
zult gij zeggen: „ Mijnheer Valbourg, gij die
„ mijn moeder bedrogen hebt, Julia en mij, ik wil
„ veel liever de fpeelpopvan mijne oprechtheid zijn,
„ dan een meisjen , dat gij misleiden wilt, asn uwe
„ verleidingen ontrukken daar is ze, ik breng
„ ze u weder, volg uwe ontwerpen, en ik....."
ELMONT.
Houd op, Marquis! wat durft gij mij voorflaan?
Ik haar weder onder de magt van dien man bren«
gen! ik zag haar liever in het graf daalen.
VERVILLE.
In het graf! altoos tot uiterltens.. ..I
F 3 TWEE-

86 HET WEESMEISJEN,
TWEEDE TOONEEL.
De voorigen. PICAKD, in rijknechts-klederen.
PICARD»
Plaats, plaats voor den Heer Mercurius: ik heb
mij vertoond, ik heb gefproken, ik heb gefchaakt.
VERVILLE,
Het jong meisjen... ?
PICARD.
Is hier twee honderd fchreden van daan; zo
zacht als een lam: het was de moeite niet waardig
geweest zo veel voorzorgen te neemen: bij de
eerfte opeisfching is zij van equipage veranderd, en
naardien zij door niemand verzeld was, en wij
door niemand gezien zijn, heb ik een gedeelte van
haar geleide te rug gezonden, en wij zijn ftilletjes
in Parijs gekomen , zonder dat 'er op ons gelet
is.
VERVILLE.
En wat heeft zij gezegd ?
PICARD.
Geen enkel woord ! het is onmogelijk meer onderwerping
te betoonen.
VE RVILLE.
Noch een ftilz wijgen der meisje te vinden.
ELMONT.
De groote fmarten befluiten zig altoos diep in 't
hart, haar fmart heeft zig uitwendig moeten vertoonen...,

B L IJ S P E L. «7
PICARD»
Door zeer dubbelzinnige tekens, waarlijk, eeni­
ge zuchten voor, ik weet niet wie; boezem.zwel­
lingen gelijkende naar, ik weet niet wat.
ELMONT.
En dat is genoeg, om mij te bekommeren: aan
wien zou zij haar leed vertrouwd hebben? aan den
geenen die de wreedheid zoude gehad hebben, om
'er zig in te verheugen? O! mijne lieve Julia! wat
gevoel ik mij fchuldig, wanneer ik om den toe-
fland denk daar gij u in moet bevinden.... Ik heb
beiloten....
Waar toe?
VERVILLE.
ELMONT.
Haar aan Valbourg te ontrukken, dien ik verfoei,
dien ik haat, en dien ik niet meer wil- ontzien.
Zeer wel.
VERVILLE.
ELMONT.
Maar ik zal ook haare jongheid weeten te eerbiedi­
gen, ik zal haare traanen afdroogen, of ik zal 'er
de mijnen bijvoegen,en ik zal mijne eerftemisflagen
niet vergrooten, door ijsfelijk genoeg te zijn, van
haare zwakheid te overvallen, en mij een eeuwig
leedweezen te bereiden.
VERVILLE.
Een meisjen fchaaken, om haare deugd te redden,
dat is een trek, die een Romein, in de tijden der
F 4
b u r
*

«8 HET WEESMEISJEN,
burgerlijke vrijheid, zou gepast hebben; maar,
mijn vriend, gij denkt 'er niet om.
ELMONT.
Vergeef mij, MijnheerI het vertrouwen beeft
*ijne paaien: men kan de welvoeglijkheid onwillig
uit het oog verliezen; doch men krenkt da
eerlijkheid niet zonder het te weeten,
Ik hoor de koets.
PICARD.
VERVILLE.
Ga haar ontvangen, en breng haar hier.
DERDE TOONEEL.
VERVILLE, ELMONT.
T _ ELMONT.
Aloë zal ik mij voor haar verwonen ? hoe zal ik
haare tegenwoordigheid verduuren? Achl Verville!
wat fta ik uit!
VERVILLE.
Dat begrijp ik zonder moeite:het eeifte oogenblik
valt zwaar, voor een'jongman die nog niets gezien
heeft; maar ik ben 'er ook, en ik zal u beiden opgeruimd
maaken.
EL Af ONT.
Beleefdheid, mijn vriend, ordentelijkheid.
VERVILLE.
Ja, ja, mijn beste.
E L-

B L IJ S P E L.
ELMONT.
'T is het dierbasrfte teken van vriendfchap....
VERVILLE.
Du ik u kan geeven : ik verfta u , ik verfta u.
ELMONT.
Men komt.... zij is 't.... ik beef.... ik heb
moeite om ftaande te blijven. (Hij werpt zig in een"
leuning/loei.)
VIERDE TOONEEL.
VERVILLE, de Graavin, gefluiërd en met
de klederen van Julia aan : Picard,
geleid de Graavin, en vertrekt na de­
zelve aan Verville overgegeven te hebben,
ELMONT.
VERVILLE.
(Hij neemt de Graavin uit de handen van Picard,
en brengt haar bij een' leuningjloel, waarop zij
gaat zitten.)
Ach! daar is onze fchoone gevangene! Gij zult
ons vergeeven, lief kind! het geen uw reisjen
onregelmaatig moge gemaakt hebben? wij zullen
.uwe gevangenis zodanig verzachten, dat gij het
zoete van de vrijheid zult vergeeten;. maar waarom
die fluiët, die kap? de lelijkheid alleen heeft 'er
het gebruik van kunnen uitvinden.
F 5 EL-

9» HET WEES MEISJEN,
ELMONT.
Ik neem de eer en de liefde rot getuigen, van a
mijne gevoelens niet optedraagen , dan met de
eerbied en de achting, die men der ongelukkigs
fchoonheid fchuldig is.
VERVILLE.
Een aartige eed!
ELMONT.
Ik zal hem houden.
VERVILLE.
Dat kan niet zijn.
ELMONT.
Gij zult het zien.
VERVILLE.
Maar terwijl wij den tijd met hairklooven doorbrengen
, houdt de jonge Juffrouw hardnekkig haare
koelheid, het ftilzwijgen en haar masqué. Sta mij
toe, Elmont, dat ik deezen ondoordringbaaren fluiër
opligte?
ELMONT.
Zonder haare toeffemming?
VERVILLE.
Wat drommel heb ik daarmeé nodig? (Hij ligt '
den fluiër op.)
ELMONT.
Mijn moeder!.... welk een donderflag treft mij
hier 1 (Hij valt weder in zijn' leuning/loei.')
DE GRAAVIN, tegen Verville.
Ik heb willen zien, in hoe verre een man zonder
be.

IS L IJ S P E L. 91
beginfelen zig kan vergeeten: gij hebt u verbeeld
Mijnheer, uwe manier van denken, door middel van
een weinig op.^efmukte taal te doen aanneemen;
maar ik ken mijn' zoon; zijne dwaalihg kan niet lang
duuren : reeds gevoelt hij het ijdele der ijsfelijke
gronden, die gij hem ingeboezemd hebt: te ver­
geefs zoekt gij 'er het haatelijke van te vermom­
men; te vergeefs wilt gij u zei ven beguichelen:
uwe vermenigvuldigde dwaasheden kunnen geen*
ftand houden tegen eene fchemering van waarheid.
Op 't oogenblik dat ik tegen u fpreek, zijt gij ter néér
geflsgeu, door de tegenwoordigheid van een moe­
der, die gij niet verwachtte. (Tegen Verville,) Gij
glimplacht, Mijnheer! de bittere lach der ondeugd
verliest zijn kracht, wanneer hij ontmaskerd is, en
door de Natuur en door de eerlijkheid beftreeden
wordt.
VERVILLE.
Gij behandelt mij al zeer hard, Mevrouw! ik ben
in mijn huis en ik zie niet wat recht gij hebt....
DE GRAAVIN.
Mijne rechten zijn die, welken de deugd altijd zal
hebben, om de misdaad te befchaamen,
VERVILLE.
Gij zegt mij zeker al zeer mooje dingen! maar
Mevrouw, al die ijdele uitftal kan mij niet doen
zwichten: ik kan dat alles op zijn rechte waar­
de fchatten: voor 't overige, Elmont! laat ik
u mijn huisjen over, en ik geef u de magt, om het
optedraagen, aan wie het ook in bezit zou willen
neemen.
VTF-

3* HET WEES ME IS JEN,
V'TF D E TOONEEL.
DE GRAAVIN, ELMONT.
DE GRAAVIN.
Y)ia man is ongeneezelijk, laaten wij hem voor al­
tijd vergeeren. Wel nu, mijn zoon, gij hoort
reeds de eerde roep eener fchuldige ziel: een
blik vsn uw moeder vernietigt u; wat zou het
dtn zijn, zo ik, eene rechtvaardige gedrengheid ge-
hoor geevende, mij aan al de wederwraak overgave,
die mij zoude kunnen bezielen? wat is de ondeugd
laag! wat is zij verachtelijk! zij onteert u voor uwe
eigene oogen; zij beneemt u den moed om vergiffenis
aftebidden, en ze te verdienen.
ELMONT.
Zij zal mij ten minden de bracht niet beneemen,
om voor uwe voeten neder te vallen, en 'er mijn
vonnis aftewachten.
DE GRAAVIN.
Daar heeft uwe noodlottige vriendfchap u toe
gebragt: het tederde en het allergeliefd.fte kind,
ziet in zijne moeder niet meer dan een dreigende
rechteresfe: tij is aan haare voeten, terwijl hij in haare
armen moest zijn; hij. heeft zelfs geen vertrouwen
meer op die liefde, die hem nooit is afgevallen!
ongelukkige! zoudt gij verblind genoeg zijn, om
aan mijn hart te twijfelen? kom weder tot u zelv';
wordt mijn' zoen weder, en gij zult uw moeder
we-

3 L IJ S P E L. $3
wedervinden: ik ben hier flechts om u uw' ffiisftap
te deen gevoelen en ze u te vergeeven.
ELMONT.
Zal ik ze mij zei ven kunnen vergeeven? ... Ach!
mijn moeder! ik ben tegen zo veele goedheden niet
gewapend gij verdrukt mij onder den last van
mijne misdaad : uwe toegeevendheid vermeerdert
mijne knaagingen.
DE GRAAVIN.
Hoor, mijn zoon: door haar cp

94- HET WEES MEISJEN,
waarom opendet gij mij uw hart niet? gij zoudt mrj
geene traanen gekost, gij zoudt 'er Julia geene ontrukt
hebben.
ELMONT.
Aan Julia!... Hemel!... zij zou kennis hebben
van een' aanflag
DE GRAAVIN.
Daar zij u niet in ftaat toe dacht, en welke
Picard u belet heeft ter uitvoer te brengen: ik heb
'er op het oogenblik over gebloosd; ik bloos nog,
over de bekentenis die ik 'er van doe; maar uw
knecht heeft van daag meer eerlijkheids bezeten dan
gij: gij verlaagdet een onfchuldige, die omtrent u
geen ander ongelijk had, als u te beminnen; gij gaaft
haar over aan de verachting van Verville, aan de onbefchaal'dheid,
en misfchien aan de fmaadheden.
(Elmont Werpt zig in de armen zijner moeder.') Ach!
Elmont! ik heb het u vergeeven, ik heb 'er geen
berouw van; maar vergeet de ongelukken nooit die
gij fchier zoudt veroorzaakt hebben.
ELMONT.
Die vergeeten, Moeder! neen, nooit! Ach! een
toomlooze liefde alleen, kon mij voor mijne misdaad
blind maaken.
DE GRAAVIN.
Was de misdaad het eenigfte middel dat u gelukkig
kon doen weezen? zou ik u een beminnelijk en
deugdzaam meisjen, dat ik als mijn kind befchouw,
geweigerd hebben?
EL-

£ L IJ S P E L. 05
ELMONT.
Hoe,Moeder! gij zoudt ze mij gegeven hebben?
DE GRAAVIN.
Wat heb ik anders gezocht, dan uw geluk, zo lang
gij ademhaalt?
ELMONT.
Ach! Julia!... zal Julia het mij vergeeven? Mevrouw
, op u hoop ik alleen: hoe meer fmaads ik
haar aangedaan heb, hoe meer pogingen ik doen
zal, om mij haarer waardig te maaken.
DE GRAAVIN..
Zie daar het edel voorneemen, waaraan ik mijn'
zoon erken. Ja, mijn vriend, Julia zal mime be­
den gehoor geeven; ik denk 'er mij mede te kun­
nen vleien.
ELMONT.
Ik, Mevrouw... (Mefbefchroomdheid) Valbourg!...
ik heb het gezien... ik heb het gehoord...,
DE GRAAVIN.
'Er zijn gevallen, waarin de wijze man noch zijne
ooren, noch zijne oogen moetgelooven. Veertig
jaaren van een onbefproken gedrag, mijne vriendfchap
en mijne achting waren bewijzen, die de k!aar«
blijkelijkheid zelve logenachtig gemaakt moesten
hebben. Gij zult ijzen, jongman, als gij de uiigeftrektheid
van uwe verongelijking, omtrent dien
eerbiedwaardigen man zult weeten.
ELMONT.
Ach! Mevrouw, het is genoeg dat gij hem nog
bemint, om hem te rechtvaardigen... Echter die
lieikoozingen van Valbourg, hebben iet verdachts.
DE

96 HET WEE S MEISJEN,
DE GRAAVIN.
We! nu, Mijnheer, dewijl mijn getuigenis niet
voldoende is, om u van begrip te doen veranderen,
zo weet dan alles: weet dat die liefkoozingen die
u zo zeer bekommeren, haar oorfprong in de Na»
tuur hebben.
ELMONT.
Ik bid u, fpreek duidelijker.
DE GRAAVIN.
Die man, die van het huwelijk van Julia fprsk,
dacht alleen om u ; hij zocht het middel om uw lot
met dat van dit beminnelijk kind te vereenigen: die
man, die haar in zijne armen drukte ,gaf zig aan het
onfchuldig vermaak over, van een dochter; zijns
waardig, te omhelzen, en 't is de vaderlijke liefde
die gij hebt durven lasteren en veroordeel en.
E L ïl O M T.
Julia zou zijn dochter zijn!
DE GRAAVIN.
En zijn wettige dochter: 't is Mejuffrouw van
Valbourg, 't is haar vadur die gij gehoond hebt.
ELMONT, buiten zig zeiven.
Ach! ongelukkige, die ik ben!... ik durf niet
denken aan de cisfelijkneden.... liemel! wat ben ik
fchuldig!
ZES.

B L IJ S P E L. 97
ZESDE TOONEEL.
DE GRAAVIN, JULIA, VALBOURG, ELMONT.
VALBOURG.
Gij zijt het niet meer, jongman; uw misdag wai
van Verville, uw berouw is van u.
ELMONT.
Ach! Mijnheer... ach! Mejuffrouw... ik ben be-
fchaamd... ter neêr geflagen.... iloe! Mijnheer,
gij overlaad mij niet met verwijtingen.
VALBOURG.
Verwijtingen, als men berouw heeft?
JULIA.
Als men door een valfciien vriend is verleid ge­
worden.
ELMONT : hij wil zig voor de voeten
van Valbourg werpen, die hem
weder opbeurt.
Mijnheer, ik val u te voet: mijne herdelling kan
niet te fterk noch te bondig zijn; zo gij wist met
welk een ligtvaardigheid ik u veroordeeld heb, met
welk eene drengheid ik uwvonnishebuitgefprokenl
VALBOURG.
Mijnheer, dat verwondert mij niet: de jeugd is
onbezonnen; maar wees niet drenger voor u, als
ik zelve wil zijn: Mevrouw de Graavin heeft u
al gezegd wat zij u moest zeggen: laat ons het
G voor-

eS HET WEES ME IS JE N,
voorleedcne vergeeten, en omhels mij, mijn fchoon«
zoon.
JULIA.
Gij ziet hoe goed mijn vader is: troost u, mijn
vriend, en wees altijd mijn broeder, tot dat gij
mijn man wordt.
zijn.
ELMONT.
Is die dierbaare naam voor mij gemaakt ?
JULIA.
Ja, dewijl gij mij lief hebt, en mij belooft zoet te
ELMONT.
Ik leg in uwe handen den eed daarop af: het is
door u mijn gantfche leven aan te bidden, dat ik
gruwelen zal uitwisfchen.
J U L T 1_
Ach! ik bid u, fpreek daar niet meer van: mijn
vader vergeet alles, ik vergeet het insgelijks: wees
gelukkig, mijn broértjen, ik leed van u nog te zien
lijden.
ELMONT.
Ach! moeder! ach! Mijnheer... ach! mij­
ne Julia!... ik weet niet hoe ik mij zal uitdrukken..-,
wat is het zoet de deugd te volgen, en haar zijn
geluk verfchuldigd te weezen! neen, ik zal geen
gedachten meer hebben, of ik zal ze die eerbied,
waardige wezens toevertrouwen ; zij zullen mij
bewaaren voor de klippen mijner jaaren, en zo ik
mij

B L IJ S P E L.
mij ooit door de ondeugd voel aanranden, zal Ik
mij deezen proefdag herinneren, en ik zal aan mijn
vrouw, aan mijne moeder, en aan mijn' vriend we­
dergegeven worden.
Einde van V laatfte Bedrijf.
$9