UIT DE STUURKUIP 2 EVEN VOORSTELLEN 3 • Grietje Veenstra ...

toerzeilers.nl

UIT DE STUURKUIP 2 EVEN VOORSTELLEN 3 • Grietje Veenstra ...

196

UIT DE STUURKUIP 2

EVEN VOORSTELLEN

Grietje Veenstra

3

VACATURE WEBREDACTE 4

VAN DE KAMPANJE 4

MEDEDELINGEN UIT HET BESTUUR

Contributieverhoging

5

PLANOLOGIE 6

Integraal beheerplan Noordzee

Vuilwatertank verplicht op de Oostzee

Kort planologisch nieuws

TECHNIEK AAN BOORD

Diesel brandstof – hoe vervuiling

tegen te gaan

De vernieuwde Expertisebank

9

ZEEMANSCHAP EN NAVIGATIE 14

Nieuws van de Hydrografische Dienst

Misverstanden over DSC-marifoons

REISVERSLAGEN 16

De onderneming in Cuba

Bezoek aan de Somme baai

LEDENADMINISTRATIE 24

Nieuwe leden

Leden die ons ontvielen

ERVARINGEN 25

Kanaalrat

Automatische zwemvesten:

schijnveiligheid

VARIA 27

Extra GPS antenne

Watermaker

Www.ikzoekeenboot.nl

AANVULLINGEN EN VERBETERINGEN 28

BOEKBESPREKING 28

De wonderlijke reis van Jack de Crow

Vijf jaar zeilen in de schaduw

van de Zwaan

Vuurtorens tussen dag en nacht

Ritme van de Oceaan

EVENEMENTENBULLETIN 31

REGISTER TOERZEILEN 2004 45

ADVERTENTIES 46

ATTENTIE 47

INFORMATIE VOOR AUTEURS 48

TOERZEILEN 196 1


UIT DE STUURKUIP

Marc Couwenbergh

Op naar de 200ste

Wederom een nieuw jaar en een nieuwe jaargang

van Toerzeilen: de 34e. En het wordt

een bijzondere jaargang: de 200ste editie

van Toerzeilen komt in zicht. In oktober verschijnt

dit jubileumnummer. De redactie gaat

er een extra feestelijke uitgave van maken.

Heeft u suggesties voor dit jubileumnummer,

we houden ons aanbevolen.

Toerzeilen en huisstijl

Toen de redactie eind 2003 besloot Toerzeilen

een nieuw uiterlijk te geven, veroorzaakte

dat onvoorzien een kettingreactie.

Niet alleen kreeg de nieuwe omslag met ‘de

golfjes’ een enthousiast onthaal, de veranderingen

zetten aan tot een algehele aanpassing

van de huisstijl. In de loop der jaren was

er op het originele logo van de Nederlandse

Vereniging van Toerzeilers menig variant

ontstaan. Toerzeiler en ontwerper Rudy

Volbeda boog zich op verzoek van het bestuur

over een nieuwe huisstijl om de boel

weer een uniform uiterlijk te geven. En

nadrukkelijk met behoud van elementen van

het oude logo: het scheepje met de twee zeilen.

Het resultaat treft u inmiddels aan op

alle uitingen van de NVvT: op de welkomstpagina

van de website, maar ook op uitnodigingen

en brieven die u van de vereniging

2

TOERZEILEN 195

krijgt. Vervolgens past ook Toerzeilen zich

weer aan deze nieuwe huisstijl aan: vandaar

deze nieuwe omslag. En omdat iedereen het

over eens is dat nieuwe huisstijl en omslag nu

helemaal goed zijn, gaan we er jaren meedoen.

Wisseling in de redactie

Ook de redactie ontkomt deze winter niet

aan vervanging. Beatrice van der Bijl verlaat

ons. Zo’n vijf jaar was zij het die in de redactie

het voortouw nam om alle teksten na te

lopen op correcte spelling en eenduidig

gebruik van begrippen en afkortingen. Een

enorme klus, want de d’s en t’s zijn duidelijk

geen topprioriteit bij de gemiddelde Toerzeiler

als die verslag doet van zijn ervaringen

of anderen in zijn kennis laat delen. Dank je

wel, Beatrice!

En welkom Grietje Veenstra! Sinds januari is

Grietje officieel door het bestuur aangesteld

als lid van de redactie. Al veel eerder leverde

zij interessante bijdragen aan Toerzeilen en

de website. Zo stond er in TZ 184 een karakteristieke

bijdrage van haar hand: een reactie

op het persoonlijke verhaal van Hans Bijleveld

over angst. Op de website vindt u haar

fotoreportage over ‘ankeren op stroom’.

Verderop in deze Toerzeilen stelt Grietje zich

zelf verder voor.

Nieuwe huisstijl NVvT: beeld- en woordlogo samen.


EVEN VOORSTELLEN

Grietje Veenstra

WATERVAST

Langs de kust, tussen het zogenaamde Lage

licht van Kijkduin en de vuurtoren Lange

Jaap, heeft mijn wieg gestaan, in het eerste

huis op de dijk, dus bijna ín de Noordzee.

Opgroeiend in de wereld van Koopvaardij en

Marine, is het water nooit ver weg. Ik kan het

water nu ook niet meer missen, het is mijn

favoriete element. Mijn eerste bootje, ik ben

dan een jaar of acht, is een Piraatje, daar

wordt mee gespelevaard in de Marinehaven,

het Noord-Hollands Kanaal, gaat op de auto

mee naar Oostenrijk, Middellandse Zee etc.

Het grotere werk komt pas in Friesland zo'n

25 jaar geleden, samen met mijn maatje, die

daar dan al jarenlang rondzeilt met allerlei

kleine bootjes over uitgestrekte lege plassen.

Grietje tussen het Lage licht en de Lange Jaap.

Later volgen Limburg, Maasplassen en de

rivieren, met een Kolibri 5.60m. Sinds acht

jaar zeilen we vanuit Zeeland, in een nieuwe

boot, omdat de zee bleef trekken.

Om ook onze kennis te verruimen, sluiten we

ons in die tijd aan bij de NVvT, doen mee met

verschillende evenementen en cursussen en

vanaf nu maak ik deel uit van de redactie van

ons verenigingsblad Toerzeilen. Ik vind het

fantastisch om door dit werk, een andere

liefhebberij verder te kunnen ontwikkelen.

De grotere rol, die de website gaat spelen,

interesseert mij ook zeer en ik hoop dat het

enthousiasme van de leden om via deze

beide media anderen in hun ervaringen te

laten delen, nog groter wordt dan voorheen,

zodat de redactie haar handen vol houdt.

TOERZEILEN 196 3


VACATURE WEBREDACTIE

José Kuijsters, Marc Couwenbergh

De ontwikkeling van de website www.toerzeilers.nl

gaat hard. Naast een klein team

van technici die de site onderhouden, is er

daarom een webredactie opgezet. Deze

redactie draagt zorg voor de inhoud van de

website: de teksten en het beeld. Veel daarvan

wordt aangeleverd door de commissies

en regio’s van de vereniging. De webredactie

verdeelt de taken onderling. Iemand onderhoudt

het contact met de commissies, een

ander let op de actualiteit. De webredactie

werkt nauw samen met de pr-commissie en

de redactie van de ‘papieren’ Toerzeilen.

VAN DE KAMPANJE

Peter Paternotte, Voorzitter

We vertrouwen er op dat u de jaarwisseling

heelhuids bent doorgekomen en inmiddels al

weer de blik op het komende zeilseizoen

heeft gericht. Hoogstens diegenen onder ons

die eerst even in de sneeuw vakantie houden

hebben die mentale draai nog niet gemaakt,

maar verder is het proces in volle gang. De

NVvT heeft al weer zijn drukbezette Woudschotenweekend

achter de rug en diverse

cursusactiviteiten zijn al van start gegaan. De

voorbereidingen voor de vele natte evenementen

zijn al gaande en ook in de watersportzaken

is te zien dat zeilers de uitrusting

van hun boot tijdig op orde willen hebben.

Begin februari liep ik in Leeuwarden rond op

de BOOT HOLLAND watersporttentoonstelling

en had het gevoel dat het seizoen eigenlijk

al was begonnen. Weliswaar was het accent

meer op motorboten dan op zeiljachten

gericht, maar dat deed niets af aan de sfeer

van ‘gespannen verwachting’ die je voelt bij

al dat moois en bedenkt hoe leuk het zou zijn

om daar buiten mee op het water te zijn. Er

lagen overigens wel wat mooie klassieke zeiljachten

en natuurlijk wat fraaie rond- en

platbodems, altijd een lust voor het oog. Qua

uitrusting en accessoires doet deze tentoonstelling

mijns inziens niet onder voor de

‘droge’ HISWA en ook opvallend was het

aantal verkooppunten van watersportartikelen,

in feite gewoon watersportzaken uit de

regio die tijdelijk op de tentoonstelling bi-

4

TOERZEILEN 196

Ter versterking van de webredactie zijn wij

op zoek naar een persoon met interesse in

redactiewerk in het algemeen en webredactie

in het bijzonder. Ervaring met HTML en

software voor webpublicaties is handig

maar geen vereiste. Interesse om dit te leren,

strekt even goed tot aanbeveling. Heeft u

zin om met www.toerzeilers.nl mee te doen,

dan nodigen wij u uit contact op te nemen

met bestuurslid José Kuijsters of hoofdredacteur

Toerzeilen, Marc Couwenbergh.

vakkeren en hun zaken doen. Kleding, apparatuur,

touwwerk, zwemvesten, accu’s, etc…

van alles te koop en direct mee te nemen.

Enkele opvallende zaken; tegenwoordig is

een defibrillator een gewoon uitrustingsstuk

dat je mee aan boord kunt nemen. Ik had het

al gezien in de Engelse watersportpers maar

nu is het ook hier zo ver. Het zal wel te

maken hebben met langer blijven leven, welvaart

en betaalbare technologie. Op de website

www.apc-cardiovascular.nl (ook www.heartsine.co.uk)

kunt u er vast meer over vinden.

Het gaat wat te ver om te vragen naar

ervaringen met dit soort uitrusting, we

hopen nadrukkelijk dat dit niet nodig zal

zijn. Prijs?

Een ander ‘gadget’ met interessante aspecten

was de Intellite, een fraaie combinatie

van (met LED’s uitgevoerde) zaklamp, universeel

navigatielicht, nood- en SOS signaal, drijvend

en ook nog automatisch inschakelend

bij te water gaan. Vooral handig op kleinere

boten lijkt mij (ca. 100 euro).

Een interessante tentoonstelling en voor de

NVvT te overwegen om ook hier acte de presence

te geven, mogelijk dat zoiets zelfs een

extra impulsje is om meer aandacht aan zeiljachten

te geven voor de Noordelijke tentoonstellers.

Uiteraard vindt u de NVvT- stand

op de a.s. HISWA te Amsterdam en laat u niet

na even langs te gaan voor een praatje, een

vraag of een nieuwe wimpel!


In dit nummer treft u weer alle bijlagen voor

de a.s. Algemene Ledenvergadering en wij

hopen u daar verslag te kunnen doen over

het goed verlopen verenigingsjaar 2004 en

een blik te kunnen geven op nieuwe ontwikkelingen.

Om een paar punten uit te lichten. De NVvT

is in gesprek geraakt met de Trailer Sailors

met het resultaat dat deze vereniging zich bij

ons heeft aangesloten en er een commissie

Trailer Sailing wordt gevormd die specifiek

de belangen van deze categorie toerzeilers

zal behartigen binnen het verband van onze

vereniging. U kunt in de ALV stukken zien

dat we dit onderwerp ook in het avond programma

hebben opgenomen middels een

lezing/presentatie.

De nieuwe huisstijl is inmiddels een feit en

ook de NVvT-kledinglijn is in de nieuwe ‘jas’

gestoken. Vermoedelijk zal tijdens de ALV

e.e.a. wel voorhanden zijn.

Het gesprek van bestuur, kader en KNWV vertegenwoordigers

op 19 februari van dit jaar

is ook het vermelden waard ook al is op dit

moment nog niet aan te geven waar we uit

zullen komen. Er staan meerdere richtingen

open maar ten tijde van de ALV zal dat duidelijk

zijn en kunnen we er verslag over

doen. Last but not least voor nu de

International Council of Cruising Yachts

(ICCY). Zoals ik in mijn jaarrede al aangaf

waren we op zoek naar een opvolger voor de

heer Robert Mos die ons jarenlang heeft vertegenwoordigd.

Inmiddels is dit gelukt en

zullen we onze aansluiting bestendigen met

de heer Hugo Pietersz, die ook de communicatie

binnen onze vereniging in dit verband

zal verzorgen. Op termijn zal deze herbevestiging

van onze aansluiting bij de ICCY er

ook toe leiden dat we het jaarlijks evenement

een keer in Nederland organiseren,

mogelijk in samenwerking met de NVvK die

wat betreft de ICCY in eenzelfde positie verkeerd.

We denken daarbij aan 2010, ogenschijnlijk

nog ver weg maar een dergelijk

groot evenement (80-100 jachten van 10

nationaliteiten bijeen) vraagt veel voorbereiding

en inspanning. Rest mij u voor dit

moment sterkte en plezier te wensen bij het

werken aan en vooruit kijken naar een mooi

vaarseizoen 2005 en te hopen dat u in groten

getale naar de ALV komt.

MEDEDELINGEN VAN HET BESTUUR

Hans Havelaar, penningmeester

CONTRIBUTIEVERHOGING

De vereniging streeft er naar de contributie

op een zo laag mogelijk peil te handhaven.

Niettemin wordt ook onze vereniging geconfronteerd

met stijging van kosten. Dankzij

een gestage groei van het ledental kon deze

kostenstijging gedurende een reeks van jaren

opgevangen worden. Helaas blijkt dat nu

niet meer mogelijk. Daarom heeft de Algemene

Ledenvergadering in november besloten

de contributie te brengen op €30,– per

jaar.

Bij dit nummer van Toerzeilen treft u de

acceptgirokaart aan om uw contributie te

voldoen. Het contributiebedrag is daarop ingevuld.

De leden die de vereniging hebben

gemachtigd hun contributie te innen, zien dit

duidelijk aangegeven op de acceptgirokaart

(die dan als adresdrager fungeert). Zij hoeven

verder geen actie te ondernemen. Leden die

hun bank opdracht hebben gegeven de contributie

automatisch over te maken, worden

verzocht het bedrag aan te passen. Natuurlijk

blijft het mogelijk de vereniging te machtigen

de contributie te innen. Diegenen die

dat nog niet hebben gedaan, treffen nogmaals

een machtigingskaart aan. U weet het,

u krijgt naast de dank van diegenen die

enorm veel tijd steken in het verwerken van

alle betalingen, een mooie fleecekraag als u

de vereniging deze machtiging verstrekt.

TOERZEILEN 196 5


PLANOLOGIE

Wim Piet van Erven Dorens

INTEGRAAL BEHEERPLAN NOORDZEE

Nu de ‘Nota Ruimte’ binnenkort door het Parlement wordt behandeld, het IBN 2015 (Integraal

Beheerplan Noordzee in jargon) aan het kabinet wordt voorgelegd en onlangs onder auspiciën

van het Interdepartementaal Directeuren Overleg Noordzee IDON een Noordzeeatlas verscheen,

lijkt het een goed moment aandacht te besteden aan dit vaargebied.

Betekenis van de Noordzee voor de waterrecreatie

De Noordzee en zeker de kustzone zijn van

toenemend belang voor de waterrecreatie in

ons land. Niet alleen voor motorjachten en

(toer)zeiljachten, maar ook voor brandingzeilers,

sportvissers, kanovaarders en strandrecreanten.

Summiere gegevens over de grote

watersport duiden er op, dat de groei ten

minste het dubbele is van de groei op het

binnenwater en de Wadden. Dit komt omdat

zeegaande jachten bereikbaar worden voor

steeds meer mensen en ook omdat bediening

en navigatie zoveel eenvoudiger zijn geworden

dat zelfs 50-voeters door één of twee

personen kunnen worden gevaren. De

Noordzee is dus van toenemend belang voor

deze categorie. Ook brandingzeilen en sportvissen

worden bereikbaar voor steeds grotere

bevolkingsgroepen en vertonen eenzelfde

groeibeeld. Naast onbelemmerd varen hebben

wij ook nog andere wensen. Zo zouden

er wat meer zeejachthavens moeten komen

omdat de afstanden langs de kust van haven

tot haven groot zijn in vergelijking met die in

het buitenland.

Internationale overeenkomsten over de

Noordzee

Aan de ‘vrije zee’, zoals Hugo de Groot die

indertijd definieerde, wordt allang aardig

geknabbeld. Zo zijn er een aantal internationale

verdragen die Nederland beperkte

rechtsmacht verlenen over delen van de

Noordzee. De voornaamste zijn:

– UNCLOS. Dit UN zeeverdrag regelt vrije

doorvaart en overvlucht, de 12-mijlszone

voor territoriale wateren en de EEZ, de

Exclusieve Economische Zone van het

Continentaal Plat in de Noordzee. Hierover

werd met de buurlanden een verdrag

gesloten toen de olie- en gaswinning op

gang kwam.

– OSPAR is een UN verdrag dat het zeemilieu

voor een deel van de Atlantische Oceaan

regelt. Er zijn voor tien elementen (onder

6

TOERZEILEN 196

meer vissen, zeevogels, zeezoogdieren en

eutrofiëring) 21 ecologische doelstellingen

uitgewerkt. Nederland onderscheidt in

haar EEZ vijf gebieden met bijzondere ecologische

waarde.

– IMO regelt de veiligheid op zee en stelt

regels voor verontreiniging door zeeschepen.

Dan heeft de EU een aantal richtlijnen en

regelingen uitgevaardigd:

– KRW de kaderrichtlijn Water streeft naar

schoner water ook op de Noordzee. De

richtlijn onderscheidt stroomgebieden van

grote rivieren. Het water van deze grote

rivieren verspreidt zich voornamelijk langs

de kusten in de 12-mijlszone.

– EU Vogel- en Habitat Richtlijnen gelden

ook voor de 12-mijlszone die immers territoriaal

gebied is. Dat betekent Voorzorgprincipe,

MER-plicht en compensatie voor

verlies aan natuurwaarde. Op grond daarvan

eist men bijvoorbeeld compensatie

voor de Tweede Maasvlakte.

– EU Visserij besluiten regelen visquota’s,

zeedagenbeperking en gebiedsbeperking

voor bedreigde vissoorten.

Nationale wetgeving

Kustnota in samenhang met de Nota Ruimte,

de 4e Nota Waterhuishouding, het Structuurschema

Groene Ruimte en het ruimtelijk

deel van het Nationaal Verkeer- en Vervoersplan.

De Kustnota streeft naar:

Versterking van de economische ruimte;

Handhaving ecologische en landschappelijke

waarden;

Toetsing nieuwe activiteiten op ‘nut en

noodzaak’ en consequenties voor andere

sectoren.

De 1-km zone vanaf de kustlijn behoort tot het

gemeentelijk gebied en wordt meegenomen in

bestemmingsplannen en streekplannen.

De 12-mijls zone is territoriale zee, waarin de

bevoegdheden wat minder zijn dan in de


1-km zone. De rest van de EEZ kent nog weer

minder bevoegdheden.

Betrokken ministeries

U begrijpt dat bij de wetgeving over zoveel

aspecten van de Noordzee ook een groot

aantal ministeries zijn betrokken. In het

Integrale Beheerplan zal men in de eerste

plaats de samenwerking en de procedures

daarvoor moeten regelen. De meest betrokken

ministeries zijn:

– Defensie. grensbewaking, kustwacht, mijnenopruiming,

oefengebieden, munitie.

– EZ. Scheepvaart, visserij, delfstoffen en

recreatie

– LNV. Visserij, natuurbeheer en recreatie

– V en W veiligheid, kustverdediging, vaargeulen,

verkeersregeling, boeien

– VROM ecologie

Daarnaast hebben Algemene Zaken, Buitenlandse

Zaken, Financiën, Justitie en VWS

taken en verantwoordelijkheden.

IBP 2015

Dit Integrale Beheer Plan gaat uit van vier

thema’s. De Noordzee moet gezond, veilig,

rendabel en bestuurbaar worden. Het

Beheerplan bestaat nu uit twee delen:

1. Een totaalplan hoe men gaat werken

2. Een integraal afwegingskader voor nieuwe

activiteiten en het vergunningentraject.

Hiervoor is reeds één ‘Noordzeeloket’ geopend.

De tekst van het IBP 2015 heb ik nog niet

aangetroffen, maar het zal zeker complex en

omvangrijk zijn, gezien het grote aantal betrokken

instanties.

Commentaar

De lezer die tot hiertoe is gekomen, zal het

zeker als een erg abstract en complex verhaal

ervaren. Dat is het ook. Maar concrete maatregelen

zullen volgen en het is zaak bij de

formulering daarvan een rol te spelen.

A.W. de Ruyter van Steveninck

VUILWATERTANKS OP DE OOSTZEE

In het vorige nummer van Toerzeilen (no.

195; december 2004) hebben wij bericht over

de mogelijke verplichting (en uitzonderingen

daarop) om bij de vaart op de Oostzee een

vuilwatertank aan boord te hebben. Inmiddels

is ons door oplettende NVvT leden verdere

informatie verstrekt.

Het IBP 2015 regelt het beheer (nog) niet.

Het regelt de samenwerking en de procedures

voor de beoordeling van nieuwe activiteiten

en beheersbesluiten. Beheersbesluiten

vormen de implementatie van beleidsvoorstellen

die, zoals wij al eens eerder hebben

betoogd, moeten volgen uit de confrontatie

van doelstellingen met interne mogelijkheden/onmogelijkheden

en externe kansen/bedreigingen.

Aangezien er nog grote leemten

zijn in kennis (vooral over natuur en ecologie)

zal dit proces gekenmerkt worden door

‘learning by doing’. Er moet dan ook ruimte

zijn voor inbreng van de zijde van de gebruikers

van de ruimte. Daaronder de watersport.

We zullen de definitieve tekst van IBP

2015 kritisch moeten bekijken op dit punt en

dit zonodig bij de parlementaire behandeling

laten aanpassen.

Een voorbeeld van wat ons te wachten staat

is het ‘Zee-reservaat’ dat als compensatie

voor de Tweede Maasvlakte in de Voordelta

moet worden gerealiseerd. De redenering is

even simpel als ongefundeerd. ‘Door de

Tweede Maasvlakte gaan 2.000 ha natuurwaarde

verloren. Gezien de goede ecologische

toestand in de Voordelta kan men voor

een Zeereservaat hoogstens tien procent verbetering

verwachten. Het Zeereservaat moet

dus tenminste 20.000 ha groot worden.’

Tot nu toe heeft iedereen deze argumentatie

geslikt, waarschijnlijk omdat de economische

belangen zo immens groot zijn en omdat

nog onduidelijk is wat een Zeereservaat

inhoudt. Daarover wordt nu overlegd met

het Dagelijks Bestuur van de Voordelta.

Daarin nemen Provincie, Gemeente, Waterschap,

LNV onder voorzitterschap van

Rijkswaterstaat deel. Dit bestuur kent ook

een klankbordgroep ‘Recreatie en Toerisme

en de Visserijsector’ waarin het BOD vertegenwoordigd

is. We zullen de vertegenwoordiger

van het BOD krachtig blijven steunen

en adviseren.

In een recente nieuwsbrief van het Deutscher

Segler Verband wordt melding gemaakt van

een door de Duitse Bundesrat op 26 november

2004 genomen besluit om de eerder

genoemde uitzonderingen van toepassing te

verklaren voor alle Duitse wateren. Dat betekent

dat jachten met een bouwjaar ouder

dan 1980 worden vrijgesteld van een verplichte

inbouw. Jachten met bouwjaar 1980

TOERZEILEN 196 7


tot en met 2002 en met een lengte van minder

dan 10,50 meter of een breedte minder

dan 2,80 meter zijn eveneens vrijgesteld.

Voor Denemarken ziet het er naar uit dat een

soortgelijke vrijstelling uit de bus zal komen,

ofschoon de precieze afmetingen en/of leeftijd

van de vrijgestelde jachten nog niet in

een wet of verordening is vastgelegd. Maar

er wordt gezegd dat alle boten gebouwd

vóór 2000 geen tank ingebouwd hoeven te

krijgen. Milieuminister Hans Christian Schmidt

heeft openlijk verklaard datde milieuwinst

door vuilwatertanks zeer bescheiden is, en

A.W. de Ruyter van Steveninck

KORT PLANOLOGISCH NIEUWS

De geplande wachthaven bij Balk aan het

Slotermeer blijkt in tegenstelling tot wat

werd gevreesd, geen gevolgen te hebben

voor de bevaarbaarheid van de Luts. Sterker

nog, de bevaarbaarheid wordt zelfs verbeterd

doordat er minder slib in de Lutsmond

terechtkomt.

(Leeuwarder Courant, 20 november 2004).

Het officiële startsein voor de bouw van de

aquaducten Galamadammen, Jeltesloot en

Woudsend is onlangs gegeven. De aquaducten

moeten eind 2007 klaar zijn. Zie ook TZ

175, 179, 185, 193.

(Hiswa Magazine, november 2004).

Watersportvereniging Schardam wil haar

boten verhuizen naar Scharwoude omdat

men de jachthaven in Schardam niet mag

herinrichten. De 40 boten liggen nu langs het

uitwaterings- en inlaatkanaal over een lengte

van 400 meter. De bedoeling was om de

haven meer op één plek te concentreren,

maar de bewoners van Schardam waren

tegen omdat men bang is dat een grote marina

zou ontstaan en het plan gaat daarom

niet door.

(Website Waterkampioen, archief 2 december

2004).

Op 24 november heeft de Raad van State uitspraak

gedaan in het geding van de

Vereniging tot Behoud van het IJsselmeer

(VBIJ) tegen de provincie Noord-Holland,

wegens de verleende goedkeuring van het

bestemmingsplan voor IJburg II (TZ 190,195).

8

TOERZEILEN 196

niet opweegt tegen de hoge kosten voor

inbouw. Overigens zijn enkele Deense politieke

partijen minder gelukkig met deze uitspraken.

Wij hebben bij het Watersportverbond aangedrongen

om de kwestie aanhangig te

maken bij de European Boating Association

(EBA). Het Verbond wil het onderwerp op de

aanstaande ledenvergadering van de EBA in

februari ter sprake brengen, in het bijzonder

voor wat betreft het bezoek aan de betreffende

landen door buitenlandse jachten.

Het beroep van de VBIJ is daarbij gegrond

verklaard. Er is in het bestemmingsplan onvoldoende

duidelijk gemaakt dat IJburg II

buiten de Speciale Beschermingszone voor

vogels valt. Deze zone vloeit voort uit de

Europese Vogelrichtlijn. Wethouder Stadig

van Amsterdam wil snel met een nieuw

bestemmingsplan komen maar geschat

wordt dat zoiets zeker twee jaar zal duren.

Bovendien lijkt Amsterdam tot 2010 te kunnen

voldoen aan de voorspelde woningvraag

zonder het aanleggen van IJburg II.

(IJsselmeerberichten, december 2004).

Er is in de Waddenvereniging met grote verontwaardiging

gereageerd op het voornemen

van de verenigingstop om met de

Nederlandse Aardolie Maatschappij te gaan

praten over voorwaarden voor gaswinning in

de Waddenzee. Na het ontslag van directeur

Tameling (TZ 193) en de niet in dank afgenomen

uitlatingen van voorzitter Bikker over

de wenselijkheid van een pragmatische

opstelling (TZ 195), heeft nu directeur Revier

gezegd dat ook al is men tegen gaswinning,

er nu eenmaal een politieke meerderheid

vóór is en dat men dan beter een vinger in de

pap kan houden. Maar, zo wordt gesteld

door de fractie van Groenlinks in de

Groningse Staten: wij zijn tegen gaswinning,

punt uit.

(Leeuwarder Courant, 13 januari 2005).

De baggerwerkzaamheden in het Zuidlaardermeer

naderen hun voltooiing. Zie TZ

183. Het recreatiecentrum De Leine zal

binnenkort weer over water bereikbaar zijn.

(Motorboot, november 2004).


De betonning van de Grevelingen wordt vóór

het komende vaarseizoen aangepast. Na de

protesten tegen de inkrimping (TZ 195)

wordt komend seizoen de hoofdbetonning

die nu in het hart van de vaargeul zelf ligt

verlegd naar de zijkanten, zodanig dat tussen

de tonnen een diepte van vierenhalve

meter aanwezig is. Hun onderlinge afstand

wordt 600 meter. Daarnaast worden op

anderhalve meter diepte de (kleinere) recreatietonnen

aangebracht, in kleinere aantallen

dan voorheen. Over deze aanpassing is

overeenstemming bereikt met alle belanghebbenden.

Wat betreft het Veerse Meer is

nog geen besluit genomen; voorlopig blijft

het aantal recreatietonnen van 2004 gehandhaafd.

(Provinciale Zeeuwse Courant, 18 december

2004).

Het op een kier openzetten van de

Haringvlietsluizen (TZ 187, 188, 189) is een

stap naderbij gekomen nu de provincie Zuid-

Holland het rijk positief heeft geadviseerd.

De geplande datum is 1 januari 2008. Tot die

tijd moet nog een aantal compenserende

maatregelen worden uitgevoerd, zoals het

TECHNIEK AAN BOORD

Martin C.S. Brandsma, Technische Commissie

DIESEL BRANDSTOF – HOE VERVUILING TEGEN TE GAAN

naar het oosten verplaatsen van inlaatpunten

voor zoetwater en het versterken van primaire

waterkeringen.

(Schuttevaer, 20 november 2004).

De Raad van State heeft onlangs de laatste

bezwaren tegen de milieuvergunning voor

het windmolenpark bij Egmond (TZ 185) verworpen.

Er komen 36 molens met een capaciteit

van 100 megawatt. Het park zal in de

lente van 2006 van start gaan en ruim 200

miljoen kosten.

(NRC-Handelsblad, , 13 januari 2005).

De fracties van CDA en PvdA in de Tweede

Kamer hebben zich uitgesproken voor een

verzilting van het Volkerak-Zoommeer.

Hierdoor zal de ’s zomers optredende blauwalgenplaag

kunnen worden teruggedrongen.

Zie TZ 187 en 189. De kans is nu groter

geworden dat dit water echt zilt wordt. De

landbouw is tegen omdat zoet water uit het

meer van belang is voor Tholen.

(Provinciale Zeeuwse Courant, 25 november

2004).

Dit artikel gaat over wat er mis kan gaan met de door ons gebruikte diesel brandstof en vooral

over wat wij zelf kunnen doen om dit te voorkomen. Veel onheil voortkomend uit het brandstofsysteem,

is met enige zorg te voorkomen of te behandelen. Mijn ervaring is dat mensen vaak

het brandstofsysteem mijden om dat daarin wat moeilijker te verklaren dingen gebeuren.

Dingen die ook nog niet goed zichtbaar zijn.

Door middel van drie artikelen wil ik daar

graag verandering in brengen en dieper

ingaan op allereerst de gebruikte brandstof

en hoe die te behandelen. Daarna nemen we

het filtersysteem onder de loep en tenslotte

gaan we de werking van brandstofpomp en

verstuivers bekijken. Dit alles op een manier

die ook de niet techneuten zal aanspreken.

Kennis hebben van wat er in een brandstofsysteem

gebeurd, heeft tot gevolg dat je er

anders tegenaan gaat kijken en er ook

anders mee omgaat. Schade aan brandstofpompen

en verstuivers kosten veel geld en ik

hoop door deze drie artikelen u de middelen

en de kennis te geven om deze hoge kosten

te voorkomen.

Verontreiniging in diesel brandstof

We kennen het allemaal. Misschien onder

verschillende namen zoals dieselolie, gasolie

peut en mazoet het sapje dat de meeste

mensen vinden stinken en sommige lekker

vinden ruiken. Wat u er ook van vindt, nodig

hebben wij het sapje wel als we onze onderwatergenua

willen gebruiken. Er zijn boeken

vol geschreven over verontreiniging, maar

wat u echt interesseert is hoe er vanaf komt

en hoe het in de toekomst te voorkomen.

Nu moeten we verschillende ‘vervuilingen’

onderscheiden, te weten:

1. Vervuiling door zand/stof en vuil deeltjes

die in de brandstof aanwezig zijn.

TOERZEILEN 196 9


2. Vervuiling door water en of andere vloeistoffen

waarvan water door het hogere

soortelijke gewicht (1,0) dan gasolie (0,86)

naar de bodem van de tank zinkt.

3. Vervuiling door bacteriën, schimmels en

gisten en/of een combinatie van deze.

Laten we de verschillende vormen van vervuiling

eens stuk voor stuk doornemen en

eens zien wat we eraan kunnen doen om

deze vervuilingen te behandelen en te voorkomen.

Vervuiling 1: Vervuiling door zand/stof en

vuil deeltjes in de brandstof

Daar kunnen we gemakkelijk zelf iets aan

doen namelijk, reinheid betrachten bij het

vullen en opslaan van de gebruikte brandstof.

De eventuele jerrycan die door u wordt

gebruikt is schoon van binnen. Er bevind zich

natuurlijk geen vuil, zand of stof op de

bodem. Heeft de dop op de jerrycan gezeten

terwijl hij leeg was? Geen dop betekent dat

het fijne stof aan de wanden zit geplakt

goed spoelen voor gebruik is dan noodzakelijk.

Wat te denken van de door u gebruikte

trechter? Los onderin de bakskist trekt het

stof en vuil aan. Na gebruik in een plastic zak

doen lost dit probleem op.

Goede filtering door een combinatie van een

voorfilter met waterafscheider en een fijn filter

kunnen de in de brandstof aanwezige

water en vuildeeltjes wel opvangen. Goede

filtering wil zeggen filters die schoon zijn. Dit

klinkt misschien raar maar vervuilde filters,

filters die al een lange tijd dienst doen, laten

minder brandstof door maar wel met meer

vuil. Goede filtering wil ook zeggen een

goede maaswijdte, of anders gezegd de

juiste doorlaat in het filtermateriaal. Wat

goede filtering is, gaan we in het volgende

tweede artikel tot in detail bekijken. Laat het

brandstof niveau niet te laag komen. Met

andere woorden, draai de tank niet leeg of

bijna leeg want bijna al de verontreiniging

zit op of dicht bij de bodem.

Vervuiling 2: Door water en of andere vloeistoffen

Is gecompliceerder maar er is door ons zelf

genoeg aan te doen. Reinheid bij het vullen

is ook hier troef. Zorg dat de tankdop, vooral

als hij in het dek is verzonken, schoon en

droog is voor hij wordt geopend en dek de

zaak af als er in de stromende regen brandstof

moet worden ingenomen. Let ook op de

afdichting van de tankdop. Vooral het

afdichtingvlak en de rubber ring of O-ring

10

TOERZEILEN 196

die de afdichting moet verzorgen. Let op

droogtescheuren of simpelweg kapotte of

versleten rubber afdichtingen. De eventuele

jerrycan die door u gebruikt is natuurlijk

schoon van binnen. Er bevindt zich geen

water of andere vloeistof op de bodem. U

kent het wel, ‘ach dat beetje tweetakt benzine

dat mixt wel hoor’, niet doen dus!

Verontreiniging met andere vloeistoffen is

moeilijk te zien maar wel vaak te ruiken.

Wees daarom altijd achterdochtig bij een

restant gasolie die iemand heeft staan en

waar ‘niets’ mee aan de hand is. Brandstoffen,

en vooral gasolie, is een ideale vloeistof

om schadelijke afval vloeistoffen in te dumpen.

We verbranden het immers toch. Als u

iets ‘vreemds’ ruikt aan de gasolie, niet gebruiken

en laten staan! Ook de tank ‘ontluchting’

is een punt van aandacht. Waar

bevindt die zich? Kan de ‘ontluchting’, die

niet alleen ontlucht bij het vullen van de tank

maar ook lucht inlaat bij het zakken van het

brandstofpeil dus ook als de brandstof

afkoelt, vuil en of water mee naar binnen

halen?

Vervuiling 3: Vervuiling door bacteriën,

schimmels en gisten

Dit is de meest gecompliceerde als het gaat

om het voorkomen ervan. We spreken hier

ook niet van een vervuiling maar van een

besmetting door micro-organismen. Met

micro organismen worden bacteriën, schimmels,

gisten en een combinatie van deze

bedoeld. Het probleem dat kan ontstaan is

dat de brandstoffilters verstopt raken en er

door verminderde smering schade aan de

inspuitstukken kan ontstaan. Ook zal de

kleur en geur van de brandstof veranderen

en zal slijmvorming en zichtbare schimmelvorming

optreden. U kunt zich waarschijnlijk

wel voorstellen wat het dichtslaan van brandstof

filters tot gevolg heeft. In het bijzonder

als u op het probleemloos functioneren van

uw motor rekent.

Waardoor ontstaat deze narigheid en

wat kunnen we er tegen doen?

Allereerst enige uitleg over het ontstaan van

de besmetting en de gevolgen. Sporen van

de micro-organismen zijn altijd in de lucht

aanwezig maar om tot ontwikkeling en tot

vervuilingproblemen te komen is het juiste

leefmilieu noodzakelijk. Het leefmilieu voor

de micro-organismen is het in de tank aanwezige

water. Deze micro-organismen leven

in het water en voeden zich met de gasolie.


Ook vinden de micro-organismen een temperatuur

van 10 tot 40º C wel lekker en gedijen

dus goed. Een besmetting, hoe gering ook,

ontwikkelt zich zeer snel. Denk bij het woord

snel aan een tijdsduur van ongeveer twaalf

uur om 1.000.000 maal groter te worden.

Deze snelheid is ook afhankelijk van het

voedselaanbod, de

koolhydraten en de hoeveelheid water in de

brandstof. Bij de hoeveelheid water moet u

bedenken dat twee vingerhoedjes water in

een tank al voldoende is om een voedingsbodem

te vormen.

Buiten de normale voedingstoffen, zoals de

koolhydraten, kunnen de toegevoegde additieven

(dopes) aan de gasolie ook een voedingsbron

creëren.

Gasolie is een raffinage product dat wordt

verkregen uit ruwe aardolie en is door de

gebruikte raffinage technieken nogal kwetsbaar

voor vervuiling. Het raffinageproces van

gasolie vindt plaats bij hoge temperaturen

zodat eventueel aanwezige micro-organismen

worden gedood. Enkele processen worden

uitgevoerd met oververhitte stoom, wat

betekent dat ook na droging door afkoeling

een geringe hoeveelheid vrij water kan ontstaan.

Gasolie krijgt dan ook na raffinage

enige tijd rust om af te koelen en het water

af te scheiden. De gasolie gaat op het water

drijven waarna het water makkelijk is af te

tappen. Onderin onze brandstoftank bevindt

zich altijd water. De aanwezigheid van dit

water is niet zozeer aan u te wijten maar o.a.

aan het eventuele water dat door de brandstofleverancier

wordt verstrekt bewust of

onbewust!

Ook de brandstofleverancier, bijvoorbeeld

het bunkerschip, heeft last van condensatie

in de opslagtanks. Tijdens het opwarmen en

afkoelen van de tank ontstaat condens op de

tankwanden en komt na voldoende afkoeling

als vrij water in de gasolie. Bij veel jachthavens

wordt de brandstof opgeslagen in

bovengrondse tanks wat het hiervoor

beschreven proces in de hand werkt. Het

enige wat wij er aan kunnen doen is het aanwezige

water dagelijks aftappen. Hier hebben

we een zwak punt. Wie van ons heeft

een goed aftappunt op het diepste punt van

de brandstof tank? Nou ik niet. Bij mijn

Taling 33 zit de tank in de kiel en bij diverse

andere schepen die ik ken is een aftapmogelijkheid

ook niet aanwezig. De tank zo vol

mogelijk houden is de volgende optie. Dit

verkleint het condens oppervlak van de die-

seltank. Indien de tank bereikbaar is kan b.v.

door de een deksel of tankvlotter opening

met behulp van een plastic pijpje, slang en

een pompje het vuil en het aanwezige water

worden opgezogen. Doe dit heel voorzichtig

om niet teveel vuil op te woelen wat zich

weer door de tank kan verspreiden.

Een heel oud trucje is het water op de bodem

van de tank met behulp van een tampon op

te zuigen, als u er bij kunt natuurlijk. Duw de

tampon met een plastic pijpje, met het touwtje

vast gebonden aan het uiteinde, zo snel

mogelijk naar de bodem, ja door de gasolie

heen, en laat het een poosje op de bodem

liggen. Het aanwezige water wordt nu opgezogen

en de eventuele gasolie verlaat de

tampon. Trek na enige tijd de tampon met

behulp van het pijpje snel door de gasolie

naar buiten en zie daar: het water is er uit.

Herhaal deze actie indien nodig totdat alle

water is verdwenen. Voor de sceptici onder

ons, test het maar eens in een jampot, een

bodem water en gasolie erop, tampon er in,

water er uit. Als we dus preventief te werk

gaan en de micro-organisme hun leefmilieu

ontnemen, het water verwijderen dan kunnen

we deze ongelijke strijd winnen.

Een andere mogelijkheid, maar dat is meer

symptoombestrijding, is de chemie te hulp te

roepen en een vloeistof, een zogenaamde

biocide, aan de gasolie toe te voegen, bijvoorbeeld

GrotaMar 71. Er zijn op dit moment

in de betere watersportzaken goede biocide

te koop die ook preventief ingezet kunnen

worden. Bij gebruik van een biocide dient u

wel stipt de voorschriften op te volgen voor

wat betreft de toe te voegen hoeveelheid per

tank en goed beseffen dat we het hier over

een zeer giftig goedje hebben. Veiligheid en

verantwoord gebruik staan hier bovenaan.

Nog een mogelijkheid om ‘besmette’ gasolie

te reinigen is met bijvoorbeeld DE-BUG L-140.

Dit is een Magnetisch Brandstof Sterilisatie

Systeem tegen Micro-Biotiche besmetting in

dieselbrandstoffen. Hoe dit systeem precies

werkt bekijken we in een volgend artikel

over het filter systeem.

TOERZEILEN 196 11


Samenvatting: Brandstof vervuiling en wat is er aan te doen om het te voorkomen

Vervuiling 1: Vervuiling door zand/stof en deeltjes in de brandstof.

Vervuiling 2: Door water of andere vloeistoffen.

Vervuiling 3: Vervuiling door bacteriën, schimmels en gisten.

Te nemen actie voor alle drie de vervuilingen 1,2,3:

Goed schoon en droog houden van jerrycans, trechters en slangen

Goed schoon en droog maken en houden van tankdop en tankdop omgeving

Afdichting van de tankdop moet in goede conditie zijn, let op rubber ringen e.d.

Tank ontluchting op de goede plaats, dat wil zeggen geen water of vuil op kunnen zuigen.

Tank niet geheel leeg draaien water/zand/stof en bacteriën vervuiling zit onderin.

Tank zo vol mogelijk houden dit ook om het condensatie oppervlak te verkleinen.

Water in de tank regelmatig aftappen, indien mogelijk.

Filtering van de brandstof maar die behandelen we in het volgende artikel.

U ziet dat er veel overeenkomsten zijn in oorzaak en gevolg en hoe vervuiling is te behandelen

en te voorkomen.

Hebt u naar aanleiding van dit en voorgaande artikelen van de Technische Commissie nog:

Vragen

Op en/of aanmerkingen

Nuttige informatie

Eigen ervaringen

Een heel andere mening

Laat ons dit dan weten. Stuur een mailtje naar technischecommissie@toerzeilers.nl.

Een voorbeeld van een hoeveelheid water onder de brandstof met op het scheidingsvlak tussen

water en brandstof de micro-organisme in hun leefmilieu.)

12

TOERZEILEN 196


Peter Kloosterman, Technische Commissie, Zeemanschap & Navigatie

DE VERNIEUWDE EXPERTISEBANK

Vanaf 21 december staat op de website van

de NVvT de nieuwe opzet van de Expertisebank.

Het doel van de Expertisebank is het

verspreiden van kennis en ervaring onder de

leden van onze vereniging. We kennen allemaal

wel eens de situatie waarbij we een

goed advies over technische en/of nautische

onderwerpen kunnen gebruiken.

Wat is er nieuw en waarom?

Op de ‘oude’ expertisebank stonden de

onderwerpen met daar direct achter de

namen en telefoonnummers van de personen

die deze expertise in huis hebben. U kon

direct met één persoon contact op nemen.

Op de nieuwe expertisebank staat nog steeds

dezelfde lijst met onderwerpen echter zijn de

namen, telefoonnummers en adressen van de

experts verwijdert. De redenen waarom dit

gedaan is zijn onder andere;

Om tegenwoordig met naam, telefoonnummer

en adres op Internet te staan kan

veel problemen veroorzaken met privacy

van de betreffende personen.

De hoeveelheid en soort vragen die gesteld

worden waren totaal onbekend.

Er was maar één expert per onderdeel op

de expertisebank beschikbaar terwijl er

meer personen met dezelfde kennis

binnen de NVvT beschikbaar zijn.

Door meer mensen/experts met dezelfde

vraag te benaderen kan er een antwoord

geformuleerd worden vanuit verschillende

gezichtspunten.

Hoe werk de vernieuwde Expertisebank?

Op de website van de NVvT vindt u onder het

leden gedeelte de link naar de expertisebank.

Hier staat de lijst met expertises/onderwerpen

waarvan vakkundige kennis binnen

de vereniging aanwezig is. Hebt u een vraag

of een onderwerp waarvan u graag wat meer

wil weten, dan kunt u door te klikken op het

betreffende onderwerp uw vraag intypen en

verzenden. De coördinatoren van de expertisebank

zorgen er dan voor dat uw vraag

wordt uitgezet bij één of meerdere experts.

De coördinatoren zullen er op toezien dat u

binnen afzienbare tijd een antwoord terug

krijgt. Beschikt u niet over een Internetverbinding

dan kunt u telefonisch contact met

ons opnemen om uw vraag te stellen.

Voor technische zaken met Hans Rooze van

de Technische Commissie, 06-16320099 en

Peter Kloosterman 036-5361122.

Voor nautische zaken of informatie over

vaargebieden met Jaap Kos van de Commissie

Zeemanschap & Navigatie, 036-

5370710

Denkt u wel voor u belt even aan het volgende:

de expertisebank bestaat uit leden

van de vereniging. Zij verrichten hun activiteiten

onbezoldigd, belangeloos en in hun

vrije tijd. Als u telefonisch contact met ons

opneemt doet u dat dan in de vroege avonduren

en alleen als u uw vraag niet per e-mail

kunt doorgeven of afgehandeld kan worden.

Het onderwerp van uw vraag staat niet op

de lijst?

Als u de lijst met onderwerpen bekijkt ziet u

dat er al heel wat kennis binnen onze vereniging

aanwezig is. Mocht het onverhoopt zo

zijn dat u een vraag heeft over een onderwerp

die niet genoemd staat, schroomt u

dan niet om ons te benaderen. Wij zullen

voor u een expert gaan zoeken die toch uw

vraag kan beantwoorden.

U kunt dit doen door een mail te sturen naar

expertisebank@toerzeilen.nl of telefonisch

contact op te nemen met een van de eerder

genoemde mensen.

TOERZEILEN 196 13


Scheepsmotoren

onderhoud dieselmotoren

Schroefas

Keerkoppeling

Smeerolie

Brandstof

Saildrive

reductie motor lawaai / trillingen

Scheepsconstructie

Scheepsontwerp

Scheepsbouw

Bouwbegeleiding

kunststoffen / epoxy's

Ferrocement

Houtbouw

Bootafbouw

casco-afbouw

Scheepsinterieur

Afsluiters

keuringen pleziervaartuigen CE markering

Onderhoud en reparatie

polyester onderhoud

staal onderhoud

Verfsystemen

verftechniek / onderhoud

Water, gas en elektra

aanleg en onderhoud waterinstallatie

aanleg en onderhoud gasinstallatie

aanleg en onderhoud elektra installatie

Diversen

scuba duiken

eerste hulp

NIEUWS VAN DE HYDROGRAFISCHE

DIENST

NLtides

Sinds dit jaar levert de Hydrografische Dienst

het getijdenprogramma NLtides, een gedigitaliseerde

versie van de HP33. Het programma

is nu uitgebreid met stroombeelden voor

de Waddenzee en Zeeuwse wateren en op tal

14

TOERZEILEN 196

Tuigage

verstaging

zeilen

zeilvoering

Communicatie

radiovoorschriften

marifoonexamens

Navigatie/Elektronica (gps, log, radar, pc ...)

Installatie / aansluiten

gps

elektronische kaarten

kaart navigeren

digitaal navigeren

nautische opleidingen

Uitrusting

ankers

lieren

windvaanstuurinrichting

stuurautomaat

veiligheid

Vaargebieden en voorbereiding reizen

reisvoorbereiding

fourageren

routering grote zeetrajecten

winterzeilen

IJsselmeer en Wadden

Denemarken

Engelse zuidkust

Duitse wadden

Engelse oostkust

Noorwegen

Zweden

Schotland / Orkneys

Kanaaleilanden

Normandië

Bretagne

ZEEMANSCHAP EN NAVIGATIE

Jaap Kos

van kleine punten verbeterd. Afgelopen jaar

was het programma gratis van de website

www.hydro.nl te downloaden. Voor 2005 zal

dat niet meer zo zijn. Nu moet je voor het

programma betalen. Je kunt het programma

registreren op maximaal twee computers.

Bijvoorbeeld je laptop voor op de boot en de

PC thuis. Een prijs voor dit product is niet te

geven omdat de Hydrografische dienst de


prijzen niet meer zelf mag vaststellen. Dit

moet worden overgelaten aan de ‘marktwerking’.

Inmiddels blijkt dat het programma

voor ongeveer € 25,– verkrijgbaar is.

BaZ

De layout van de Berichten aan Zeevarenden

gaan in 2005 veranderen. Deze gaan meer lijken

op de Britse Notices to Mariners. Er

wordt meer gebruik gemaakt van symbolen.

Nu staat er bijvoorbeeld ‘Verplaatsen drijfbaken

O2’. In de nieuwe versie wordt het

woord ‘drijfbaken’ vervangen door het kaartsymbool

van een drijfbaken. Ook komen er

aparte BaZ voor de A0 formaat zeekaarten

en de 1800 serie kaarten. In de 1800 serie

kaarten worden immers andere symbolen

gebruikt dan in de zeekaart. De BaZ worden

uitgegeven in de vorm van een boekje en op

internet gepubliceerd, zoals dat nu ook al

het geval is. Nieuw is dat er op internet ook

een zoekmogelijkheid komt, zowel op kaartals

op BaZ nummer. Verder is het de bedoeling

dat de BaZ zowel in het Nederlands als in

het Engels gepubliceerd gaan worden.

LAT

Al jaren is er sprake van dat men wereldwijd

gaat overstappen van gemiddeld Laaglaagwaterspring

(LLWS) naar Lowest Astronomical

Tide (LAT) als reductievlak voor zeekaarten.

Het voornemen van de Nederlandse

Hydrografische Dienst was om hier in 2006

mee te starten. Vooralsnog zal dat zeer

mondjesmaat gebeuren. Momenteel staan er

twee zeekaarten in de planning die najaar

2005 / voorjaar 2006 opnieuw uitgegeven

worden met LAT als reductievlak. Deze kaarten

(1555 en 1460) van de Eemsmonding zijn

niet erg interessant voor de watersporter. Wij

gebruiken in het algemeen de 1800 serie

Jaap Molenaar

MISVERSTANDEN OVER DSC MARIFOONS

Geachte redactie, weer met veel plezier nummer

195 gelezen en ondanks dat ik mijn lidmaatschap

wilde opzeggen blijf ik toch lid

vanwege de goede stukken over Zeemanschap

& Navigatie, overige verhalen van

kaarten voor dit gebied. Of de 1800 serie in

2006 ook overgaat op LAT is nog erg onzeker.

Wanneer dit daadwerkelijk plaatsvindt,

komen we zeker op dit onderwerp en de consequenties

hiervan terug.

1800 serie kaarten

Voor de 1800 serie kaarten editie 2005 zijn

verschillende veranderingen aangekondigd:

– De Westerschelde (kaart 1803) is nu verdeeld

over vier kaartbladen, dat worden er

vijf, waarbij met name het Nauw van Bath

op grotere schaal wordt afgedrukt.

– Het Grevelingenmeer (kaart 1805) wordt

verdeeld over twee kaartbladen. Of dat

een verbetering betekent, moeten we

afwachten. In het verleden is een dergelijke

opsplitsing van Markermeer-IJmeer

geen succes gebleken. Graag horen we de

ervaringen van u, zodat we deze namens

de NVvT kunnen overbrengen aan de

Hydrografische Dienst.

Tot slot een minder prettige mededeling:

door bezuinigingen worden er door Rijkswaterstaat,

met uitzondering van de belangrijke

vaarwegen, steeds minder lodingen uitgevoerd

op de Waddenzee. Dat betekent dat

het dieptebeeld op de kaart steeds minder

klopt met de werkelijkheid. Gevolg is dat de

betonde vaarwateren niet altijd door het

diepste vaarwater zoals aangegeven op de

kaart lijken te lopen. Wel iets om rekening

mee te houden, met name als je je buiten de

betonning wilt begeven. Het sourcediagram

op het eerste blad van de kaartfolio’s van de

1800 serie geeft aan wanneer de laatste

lodingen zijn gedaan. Ook de dieptestaat

veroudert sterk en wordt wat betreft de minder

belangrijke geulen steeds minder vaak

bijgewerkt. De diepe geulen en zeegaten

worden wel nauwkeurig gekarteerd.

De redactie kreeg van Toerzeiler Muurling kritische kanttekeningen bij de DSC-marifoon. We

vroegen de Commissie Zeemanschap en Navigatie te reageren. Jaap Kos concludeert dat er misverstanden

in het spel zijn.

inzenders en andere zaken zoals planologie.

Heel leerzaam en zo blijf je bij de les. Alleen

wil ik graag reageren over het stukje van VHF

kanaal 16 en de DSC-marifoon. Niet iedereen

stapt zo snel over op deze vorm van commu-

TOERZEILEN 196 15


nicatie. Prijs en moeilijke examens – waar je

later echt niets meer van weet – doen veel

mensen besluiten toch maar gewoon bij de

ouderwetse Marifoon te blijven.

Nu is GMDSS een prachtige vinding die alleen

maar als voordeel voor de zeiler heeft dat als

'hij/zij in nood is' je alleen maar een knop

hoeft in te drukken om een noodsignaal in

werking te stellen. Dan moet alleen je mast

niet van boord gewaaid zijn want dan heb je

alsnog een probleem! Maar stel, alles werkt

dan zie ik de gemiddelde zeiler in een noodgeval

niet echt ontspannen op het schermpje

zitten turen met vaak ingewikkelde termen.

Als je een examen en moeilijke termen moet

gaan leren voor als je in nood bent, dan zie ik

‘helaas’ de meerwaarde van GMDSS voor de

gemiddelde zeiler niet. Is het dan toch het

commerciële gewin van de ANWB en andere

organisaties om iedereen maar aan de

GMDSS te laten overgaan? Voor de veiligheid

zou het beter zijn een betaalbare DSC marifoon

zonder poespas en Epirbs op de markt

te brengen waar je geen examens voor hoeft

af te leggen. Conclusie: gewoon betaalbaar

en gemakkelijk toegankelijk maken, dan

koopt iedereen deze veiligheidsmiddelen

direct!

C. Muurling

(ingekort door de redactie.)

Naschrift Jaap Kos,

Commisse Zeemanschap en Navigatie

Inderdaad is een DSC marifoon een prachtige

vinding. Je hoeft in geval van nood alleen

maar op een knopje te drukken. Vervolgens

kan je juist je geheel richten op de zwaargewonde,

het zware weer of de man-overboord.

Dit in tegenstelling tot een oproep op

kanaal 16 waarbij je via de marifoon een

Mayday oproep moet doen. Als je oproep

beantwoord wordt, moet je vertellen wat er

aan de hand is en wat je positie is. Die positie

moet je dan eerst van een GPS schermpje

REISVERSLAGEN

Jan Willem de Koning / Annet de Haan

BERICHT VAN DE ONDERNEMING UIT CUBA (2)

16

TOERZEILEN 196

aflezen en vervolgens via kanaal 16 duidelijk

maken aan de kustwacht. Iets wat in noodgevallen

nog al eens fout blijkt te gaan.

Bij een DSC marifoon gaat dit allemaal automatisch.

Wordt de DSC oproep ontvangen

door een schip of kuststation dan stuurt men

een van ontvangst bevestiging. De marifoon

schakelt daarna automatisch over op kanaal

16 en je kunt je verhaal kwijt. Zelfs al geef je

helemaal geen antwoord meer op kanaal 16

dan is toch je noodoproep en positie geregistreerd

en zal men zeker actie ondernemen.

En dat alles met een simpele druk op

een knop. Er is dus juist bij de DSC marifoon

geen enkele reden om op een schermpje te

blijven staren. Natuurlijk werkt dit alles niet

als de mast met marifoonantenne overboord

ligt, maar dat geldt evenzeer voor een gewone

oproep via kanaal 16.

De reden waarom je examen moet doen is

dat de overheid toch wil dat de gebruikers

inzicht hebben in de werking van het GMDSS

systeem. De onjuistheden in de brief van dhr.

Muurling onderstrepen de noodzaak nog

maar eens. De kern van onze tegenzin ligt

natuurlijk in het feit dat wij het doodzonde

vinden om een goed werkende marifoon in

de vuilnisbak te gooien en een nieuwe DSC

marifoon te kopen. Het GMDSS systeem is

echter al sinds midden jaren ’90 in werking

en het afschaffen van de luisterwacht is vijf

jaar uitgesteld. En zelfs nu wordt die luisterwacht

niet opgeheven, althans niet in

Nederland. Dat is op zich een goede zaak,

maar geen reden om de aanschaf van een

DSC marifoon uit te stellen. Vaar je op het

IJsselmeer, de Waddenzee of de Zeeuwse

stromen, dan kun je misschien nog wel even

met je oude marifoon voort. Zeil je op zee en

zeker als je langere tochten maakt, dan is de

aanschaf van een DSC marifoon nu zeker aan

te raden. Het maakt de kans gered te worden

aanzienlijk groter.

Jan Willem de Koning en Annet de Haan zijn al een aantal jaren onderweg met de Onderneming.

Regelmatig schrijven ze in Toerzeilen over hun belevenissen. In twee afleveringen vertellen ze

hun bijzondere verhaal over Cuba.


Vanuit Cienfuegos willen we via Cayo Largo

naar Isla de Juventud. We moeten daarvoor

naar het zuidwesten, maar mogen niet door

een denkbeeldige lijn die een groot gebied

rond de Varkensbaai afschermt. Hier hebben

1400 naar Amerika gevluchte Cubanen in

1961, gesteund door de Amerikaanse CIA,

geprobeerd een invasie te plegen om Fidel

Castro te verdrijven. Op het laatste moment

gaf president Kennedy hen geen luchtsteun

en Cubaanse vliegtuigen brachten de schepen

tot zinken. Er zijn 200 mensen gedood,

de overige gevangengenomen.

Isla de Juventud is het op een na grootste

eiland van de Cubaanse archipel. We liggen

aan een kade in het stadje Nuevo Gerona. Via

een streng bewaakte poort lopen we de stad

in. Er zijn nog enkele peso’s-restaurants,

maar wij moeten die prijs in dollars betalen.

Dat vinden we niets. We eten twee keer in

een niet zo duur dollarrestaurant.

We maken met een particuliere auto nog een

tochtje over het eiland en bezoeken de

beruchte gevangenis Presidio Modelo, van

het regime van Machado (voor Batista), waar

Castro ook enkel jaren heeft vastgezeten.

Het complex bestaat uit vier ronde gebouwen

met een koepel. In het midden ruimte

om de gevangenen te luchten, tegen de buitenmuren

wel vijf lagen met honderden cellen

waarin elk twee gevangenen zaten,

totaal zeker vijfduizend mensen. De gevangenis

staat nu leeg en is gedeeltelijk museum.

De ramen en deuren zijn overal uitgehaald

en de daken zijn kapot. Luguber.

Volgens onze gids moeten we beslist naar de

‘Goengle Goones’. We hebben geen idee wat

dat is, maar maken een schitterende trip naar

een gebied met heel hoge bamboe, veel zeer

oude bomen en mooie waterstroompjes. We

zien de kleinste kolibrie ter wereld. Dit stuk

jungle is aangelegd door het Amerikaanse

echtpaar Jones, dat tijdens de revolutie door

de Cubanen is vermoord. Goengle Goones is

dus ‘jungle van Jones’ op z’n Spaans!

In Nuevo Gerona kunnen we onze visa met

een maand verlengen. We moeten naar een

bank om een zegel van 25 dollar p.p. te

kopen. Meestal zijn er lange wachttijden, dus

moeten we vroeg in de rij gaan staan. Dan

met de zegels en onze papieren naar de

immigratie en dan naar de marina. We willen

TOERZEILEN 196 17


vroeg weg om nog voor donker een volgende

beschutte ankerplaats te bereiken en

doen luxe. We nemen de fietstaxi die voor de

poort staat en binnen een uur zijn we terug

aan boord. Zoals gewoonlijk komt de capitania

niet op tijd, maar na een uurtje kunnen

we toch weer zee kiezen.

Openbaar vervoer.

Slijtage

We hebben een stevige bakstagwind en er

staan vrij hoge golven, het schiet lekker op.

Helaas is het een beetje teveel van het

goede: de genua scheurt bij het onderlijk en

de fokrollerlijn schavielt bijna door, de

wagen van de grootschoot loopt uit zijn rails

en alle kogellagers rollen over dek. Midden

in de nacht ziet Annet dat de windmolen

gevaarlijk staat te wiebelen op zijn steun.

Nog net op tijd kunnen we hem demonteren

voor hij volledig afbreekt en in zee valt. De

steun is pas vorig jaar op St. Maarten gemaakt,

maar kennelijk toch te licht geconstrueerd.

Even hebben we het gevoel dat de

boot langzamerhand uit elkaar valt, het

maakt ons niet erg vrolijk.

Een vissersboot van de staat.

18

TOERZEILEN 196

In Maria la Gorda ankeren we in zeer helder

water. De volgende dag ronden we Cabo San

Antonio, de westpunt van Cuba, en ook ons

meest westelijke punt van de reis; we zijn op

84°57’9’’ Westerlengte. Direct om de kaap is

aan de noordkant in een vrijwel verlaten

gebied een nieuw staatshaventje voor jachten

aangelegd. Daar kan je redelijk beschut

aan een kade afmeren en wachten op goede

wind om de kaap te ronden. Er is water, elektriciteit

en een restaurant, verder niets. Met

aluminium strip en bouten verstevigen we de

steun voor de windmolen, we maken een

noodvoorziening voor de grootschoot en

repareren de genua. Op 1 mei zien we op

televisie hoe Fidel Castro miljoenen mensen

urenlang toespreekt.

We ontmoeten een Amerikaans echtpaar dat

verwaaid ligt. Ze zijn uit Mujeres in Mexico

vertrokken naar Florida, maar door harde

noordenwind hier terecht gekomen. Van

Amerika mogen ze naar Cuba, maar mogen

er geen dollars uitgeven. De Amerikaanse

creditcards zijn hier niet bruikbaar. Ze durven

niet rechtstreeks naar Florida over te steken,

want ze denken dat ze in de gaten gehouden

worden en dat ze door de Kustwacht onderschept

worden. Bewijs dan maar eens dat je

geen geld uitgegeven hebt. Ze wachten nu

op een goede oostzuidoostenwind om via de

Golf van Mexico naar Amerika te komen.

Passaatwind

Als de passaatwind weer gaat doorstaan en

er geen koufronten meer uit het noorden

komen, vertrekken we richting Havanna. Dat

is 160 mijl door redelijk beschut water, achter

de riffen. We doen er ruim twee weken over,

onderweg ankerend in beschutte baaien. Het

is een verlaten gebied. We voelen ons vrij

eenzaam, komen weinig andere jachten

tegen, soms een paar vissers. Op een ankerplaats

treffen we een Canadees stel en bij

hen aan boord eten we voor het eerst kreeft,

die we voor kleding geruild hebben met vissers.

Het valt niet mee om tegen de passaat in

oostwaarts te komen, meestal staat de wind

na een uur of twaalf in de middag zo hard

door dat we een ankerplek opzoeken.

Na negen dagen bereiken we Esperanza, een

heel leuk authentiek vissersplaatsje. We laten

ons weer illegaal rondrijden om wat van het

land te zien. Een prachtig berggebied met

aparte rotsformaties, grotten en onderaardse

rivieren met Viales als einddoel.

We eten bij de paladar (pension) van Maribel.

We hebben van te voren afgesproken en krijgen

een uitstekende vis- en kipschotel geser-


veerd, met veel salade. Grootvader komt

even bij ons zitten en demonstreert hoe hij

zijn dagelijkse sigaar rolt. Hij kweekt zijn

tabak en groente in eigen tuin.

Zelf sigaren maken.

Maribel is heel somber over de toekomst nu

Bush het embargo op Cuba verscherpt heeft.

Ze heeft een vergunning om een paladar te

houden. Daarvoor moet ze per maand $ 150

dollar aan de staat betalen, of ze nu wel of

geen klanten heeft. Nu de Amerikanen weg

blijven, is het maar de vraag of er genoeg

andere toeristen komen om de vergunning

te kunnen betalen. Wij hebben kleding voor

haar mee genomen, om zelf te dragen of om

te ruilen.

Weggestuurd

Het is nog ongeveer 70 mijl naar Havanna. In

Cayo Morillo vinden we een prachtig beschutte

ankerplaats. ‘s Middags waait het

weer dik 25 knopen, we zijn blij met ons veilige

plekje. Om een uur of zes komt er een

motorsloep aan. De militair aan boord controleert

onze papieren en zegt dat we hier

weg moeten, omdat er vannacht een militaire

oefening wordt gehouden in deze baai.

We protesteren hevig, want waar moeten we

naar toe? Maar het helpt niets. Hij zal ons

voorvaren tussen allerlei ondieptes door naar

Cayo Paraiso, een mijl of vijf terug.

We volgen de militairen en na een paar honderd

meter zitten we muurvast op een zandbank.

Met moeite sleept de sloep ons er weer

af, vaart ons nog een stukje voor en laat ons

dan voor wie we zijn. Ze gebaren alleen maar

in de richting die we moeten varen. We voelen

ons enorm bedonderd.

In de schemer komen we met de kaart en

dieptemeter nauwkeurig navigerend toch bij

het piepkleine eilandje, waar we weinig beschut

kunnen ankeren. Pas na een paar keer

ankeren houdt ons 30kg Bruce-anker goed.

We zijn moe en boos, moeten nu ’s avonds

ankerwacht houden.

Gelukkig neemt de wind na elf uur af en kunnen

we ‘rustig’ slapen. Nu we hier toch zijn,

willen we ook even het eilandje Paraiso

bekijken. Dat is eigenlijk verboden gebied.

Het was de schuilplaats van Hemmingway die

hier in de Tweede Wereldoorlog een hut had

staan en een steiger om zijn motorjacht af te

meren. De Cubanen hebben nog geprobeerd

er een toeristische trekpleister van te maken,

maar de orkanen hebben vrijwel alles verwoest.

Het voelt uniek om hier rond te lopen.

Als we weer aan boord zijn, komt er een

patrouilleboot van het leger aan. Een militair

controleert de papieren en zegt dat we hier

niet mogen blijven liggen, het is immers verboden

gebied. We vertellen wat er gisteren

gebeurd is en jokken dat er met het vastlopen

zand in de koelwaterpomp is gekomen.

Die hebben we gerepareerd en nu is

het te laat om nog weg te gaan, want de

oostenwind is al zo hard dat we niet door de

hoge golven richting Bahia Honda kunnen

varen. De militair overlegt via de marifoon

met zijn chef. Hij doet heel erg zijn best en

we krijgen toestemming om te blijven liggen

tot de volgende morgen 7 uur.

Het waait hard en we moeten opnieuw ankeren.

Er komt ook een vissersboot bij ons liggen

en ’s avonds komt dezelfde patrouilleboot

de wacht houden. We liggen iets meer

beschut en hebben een tamelijk rustige

nacht. Om vijf voor zeven worden we al aangemaand

te vertrekken.

Tegenwind

Aan het begin van de middag ankeren we in

Bahia Honda, de laatste beschutte baai voor

Havanna. Normaal gesproken is de capitania

er direct om in en uit te klaren, maar vandaag

niet. In verband met de dreiging van

een invasie van Amerikaanse Cubanen is hij

op oefening, wordt er gezegd. Castro heeft

zo ook zijn smoezen om de bevolking angst

aan te jagen.

De volgende morgen varen we om vijf uur in

het donker de baai uit op weg naar Havanna

en lukt het ons om de 45 mijl met tegenwind

en gelukkig later met stroom mee voor

twaalf uur af te leggen. Als we goed en wel

in marina Hemmingway liggen, zet de passaatwind

weer op volle kracht door.

TOERZEILEN 196 19


Hemmingway Marina bij Havanna.

De inklaringsprocedure is weer als vanouds:

hond om te snuffelen, immigratie, douane en

capitania. De officials zijn hier op fooien

belust en vragen er gewoon om. De man met

de snuffelhond vraagt als hij uit de buurt van

zijn collega’s is: ‘dollars please’. Ik kijk hem

verbaasd aan en vraag waarvoor. Hij krabbelt

al gauw terug en zegt ‘no problem’.

Kennelijk betalen sommige zeilers ook aan

de capitania een fooi. Een Canadees stel

heeft ons gewaarschuwd. Let bij de afrekening

op de vraag hoeveel procent fooi ze op

de rekening mogen zetten. Wij doen er niet

aan mee, want zo goed is de service niet van

deze marina. We laten het bij een biertje in

de kuip als de Onderneming goed en wel ligt

en de elektricien een 220Volt aansluiting in

elkaar heeft geknutseld. De plus, min en

aarde worden met isolatieband aan onze

stekker geplakt! Maar goed, het werkt en

maar voorzichtig met het snoer omspringen.

De elektricien komt na een minuut of tien

weer terug en vraagt om nog een biertje

voor zijn collega, vriend, zoon etc. Annet

kijkt hem eens aan en zegt: “Porque un otro

cerveza?” Hij mompelt nog wat en dan ‘no

problem’ en verdwijnt weer. Het voelt niet

prettig om dit te weigeren, maar hier begint

het mee en op den duur moet je steeds voor

alles extra betalen of een café aan boord

openen. Kennelijk zijn de Amerikanen hier

debet aan, die graag dik doen. Aan de ene

kant wil je de arme Cubanen wel helpen,

maar alleen dit soort officials komen met toeristen

in aanraking en die hebben toch al

meer privileges. De steiger waar we liggen

wordt dag en nacht bewaakt. Hemmingway

20

TOERZEILEN 196

marina is een accommodatie waar ook

hotels, restaurants, winkels, zwembad, cartbaan

etc bij horen. Er komen ook

Nederlanders, zelfs Leeuwarders, voor een

paar dagen, en die zien onze boot liggen. Ze

willen een praatje maken, maar de wacht

stuurt ze terug. We gaan er op af en regelen

toestemming van de capitania.

De wacht is ook corrupt, want medewerkers

van de marina proberen in hun vrije tijd wat

bij te verdienen door diesel voor je te halen,

je gasfles te laten vullen en duikers zelfs de

onderkant van de boot schoon te schrapen.

Het blijkt dat deze mensen dat alleen kunnen

doen als ze de wacht ook wat van hun verdienste

afstaan. Zo werkt het dus in een communistisch

systeem.

We liggen vlak bij het zwembad en gaan elke

dag wel even zwemmen en ontmoeten dan

geregeld Nederlanders die hier op vakantie

zijn. Leuk om weer even Nederlands te praten.

Havanna stad

Met een shuttlebus kunnen we in een half

uurtje naar het centrum van Havanna.

Het is een prachtige stad, met vele mooie

gebouwen, maar ook veel vergane glorie. In

het centrum staat een gebouw dat veel lijkt

op het Capitool in Washington. Het monument

van de revolutie is een 142 meter hoge

toren, super modern en met goede liften.

Boven heb je een prachtig uitzicht over de

stad en beneden een tentoonstelling over de

revolutie. Het staat op de Plaza de revolución,

waar Fidel Castro zijn redevoeringen voor

zijn opgetrommelde miljoenenpubliek houdt.

De mensen worden met bussen uit het hele

land aangevoerd en dat kost ze niets.

We dwalen zo een paar dagen door de stad

en komen af en toe aan de praat met de

Cubanen. Vooral ouderen die de revolutie

hebben meegemaakt, zijn Castro gezind.

In de marina liggen veel Canadese jachten.

Canada steunt Cuba financieel tot ergernis

van Bush. De marina Hemmigway en hotels

zijn een gezamenlijke onderneming van

Cuba en Canada onder de naam Cubacan.

Canadezen mogen twee keer een half jaar in

Cuba blijven en wij maar twee keer 30 dagen.

Na een dag of zes is de weersverwachting

voor de oversteek naar Florida tamelijk gunstig

en het is nog net licht als we op zaterdagavond

22 mei op weg gaan. De uitklaringsprocedure

gaat vlot.

Controle

De zee is tamelijk ruw doordat de golfstroom

tegen de oostpassaat in loopt. Toch schieten


we lekker op en lopen soms wel acht knopen,

omdat we de golfstroom schuin mee hebben.

We krijgen behoorlijk veel water over.

Midden in de nacht ziet Annet steeds een

boot in de verte. Als ze oploeft, komt de boot

die kant op, valt ze af, gaat de boot ook.

Opeens wordt er een felle, verblindende

schijnwerper op de Onderneming gericht: de

Amerikaanse kustwacht. Jan Willem neemt

via de marifoon contact op en geeft de gegevens

door. Ze willen aan boord komen,

prima, maar we kunnen de zeilen niet strijken,

want dan liggen we stuurloos in de

hoge golven. Ze komen langszij.

Al die tijd is de schijnwerper op de boot

gericht, in het felle licht stuiven we met 6,7

knoop door het water. Dan nadert in het

donker de grote rubberboot met 8 personen

erin, sommigen gewapend. De boot komt

langszij en er springen drie kustwachtmensen

op een goede golf aan boord. Ze controleren

Herman Zuijderveldt (Puffin)

EEN BEZOEK AAN DE SOMME-BAAI DE MOEITE WAARD!

de papieren, zoeken wat in de kasten en

gaan met speciale doekjes over richels, verzamelen

die in plastic zakken. “Waar zoeken

jullie naar?”, vragen we. “Drugs en verstekelingen”,

is het antwoord. “Waar in Cuba hadden

we die drugs dan moeten kopen?” Ze

halen hun schouders op en schudden glimlachend

hun hoofd: “Het is routine.” Alles is

ok. De bijboot komt om ze op te pikken en ze

verdwijnen in het duister. Al de tijd, zeker

anderhalf uur, dat we bezig waren, zijn we

lekker hard doorgevaren.

De volgende dag neemt de wind af en langzaam

naderen we Key West, Florida. We

varen langs de boeien tussen de riffen door

naar binnen. Om 15.00 uur ankeren we in

een heksenketel van snelle visboten, toeristenboten,

glas-bottom boten, politie– en

douaneboten en bijbootjes. Alles schiet heen

en weer over het water, we zitten tevreden in

de kuip. We zijn in Amerika!

Al jaren voeren wij de Somme-baai op onze vakantietochten voorbij. Het zicht was er vaak

matig en de dwarsstromingen voor de kust voorspelden niet veel goeds voor binnen. Na een

bezoekje per auto aan Saint Valery sur Somme vonden wij dit gebied de moeite van een

bezoek waard. Onze oudste kleinzoon ging dit jaar voor het eerst met ons mee naar zee, daarom

leek het verstandig om ‘dicht’ onder de kust te blijven en korte dagtrips te maken, hij is

tenslotte pas elf. Met goed weer leek St. Valery in de Sommebaai een goed eindpunt, waar zijn

ouders hem weer op zouden kunnen pikken.

TOERZEILEN 196 21


Oppassen geblazen

Bij de voorbereiding van de tocht bleek dat

van de Sommebaai geen detailkaart beschikbaar

is en, afhankelijk van je diepgang, een

bezoek alleen mogelijk was in een bepaalde

periode rond springtij. Gedetailleerde informatie

over waterdiepte en het verloop daarvan

gedurende het getij ontbreekt eveneens.

Evenals bij de Engelse oostkust verplaatsen

de zandbanken zich makkelijk, dus is het

oppassen geblazen. Bij een bezoekje aan

Observator in Rotterdam bleek dat alleen de

kaart SHOM 7416 een redelijk beeld van de

baai geeft, echter zonder info over waterdiepten

of verloop van de geul. Je zou kunnen

zeggen dat het een vergrote versie van

het plaatje uit de Reeds of de Shellpilot

betreft. Via Internet ben ik tegen een website

van de jachthaven in St Valery aangelopen

en daar wordt een schets van de baai gegeven

met het verloop van de vaargeul en een

complete lijst met de waypoints van alle

boeien met de minuten onderverdeeld in

duizendste! Via Hans van Laar van onze com-

22

TOERZEILEN 196

missie Zeemanschap en Navigatie kreeg ik

waardevolle informatie over het gebied en

het verloop van het getij. De havenmeester

liet ons per e-mail (snval@wanadoo.fr) weten

dat wij met onze diepgang van anderhalve

meter tenminste een coëfficiënt van 65 dienen

te hebben om naar binnen te kunnen.

Nummering in de gaten houden

De 17e juli zou er voldoende water voor ons

staan om naar binnen te kunnen, dus wij

hebben de tocht zodanig ingericht dat wij de

17e vanuit Boulogne (ca. 30 M) er op tijd zouden

zijn. De tocht zelf was zeer simpel, nagenoeg

geen wind en redelijk zicht. Voor de

zekerheid had ik de dag ervoor 46 tonnen

van de vaargeul ingevoerd in de GPS. Echter

op de plek aangekomen waar de aanloopton

(ATSO) zou moeten liggen vonden wij die

niet. Wij waren een paar uur te vroeg en aangezien

er in de baai wat wind stond zijn wij

heerlijk ontspannen onder zeil wat gaan

kruisen. Daarbij zagen wij meer zuidoostelijk

zich drie schepen verzamelen en tijdens een


slag in die richting bleek ook ATSO daar te

liggen. Ongeveer anderhalf uur voor HW

zette het groepje zich in beweging en wij

besloten te volgen. Een ‘local’ met een

Beneteau 30 voer onder zeil naar binnen,

duidelijk zeker van zijn zaak, en wij volgden

bescheiden op de motor. De geul zelf is uitstekend

met redelijk grote tonnen aangegeven.

Het is noodzakelijk om de nummering

goed in de gaten te houden want vanwege

de vele bochten lijkt rechtuit soms logischer

dan scherp afbuigen. Misleidend is daarbij

dat lokale vissersbootjes met hoge snelheid

wel rechtuit varen (dus over de platen). De

geul is soms erg smal en liep hier en daar erg

kort langs de oever (strand). Over het algemeen

was de diepgang ruim voldoende, wij

hebben twee keer een alarm van onze dieptemeter

gekregen en wel tussen de tonnen

34 en 36 (waterdiepte 1.90 m en 1.70 m). Het

hele eerste stuk van de aanloopgeul vanaf

ATSO naar binnen had zelfs een waterdiepte

van rond de vijf meter. Wanneer je eenmaal

langs de stroomdijk vaart is de diepgang

weer voldoende.

De Puffin.

Een bezoek waard

In de jachthaven vraagt de havenmeester

naar je diepgang en je krijgt vervolgens je

een passende box toegewezen. Aangezien ze

daar geen Engels spreken is enige kennis van

de Franse taal wel gemakkelijk. Gevraagd

naar de reden waarom de informatie op

internet niet met de werkelijkheid klopte

bleek dat ze vergeten waren om die aan te

passen. Op 26 juni is een nieuwe route uitgelegd

en ook in schets en overzicht beschikbaar

gesteld, maar ze waren dus vergeten

om ook de site aan te passen! Dat zou nu alsnog

gebeuren. Naar aanleiding van mijn melding

over het diepgangalarm waren ze enke-

le dagen later overigens de tonnen in dat

gedeelte van de geul alweer aan het verplaatsen.

Het gebied zelf is de moeite van

een bezoek waard, naast een stuk historie

kun je er ook prima fietsen en wandelen.

Tijdens een tochtje met onze dinghy zagen

wij de kop van een flinke zeehond in het

begin van de haven opduiken. Er schijnt zich

een redelijke groep in het begin van de

Sommebaai op te houden en zo nu en dan

komen die ook naar binnen.

Conclusies

De Sommebaai is een bezoek meer dan

waard; neem de dag voor vertrek naar de

baai contact op met de havenmeester in St.

Valery (03 22 60 24 80) voor informatie over

het juiste verloop van de toegangsgeul, hij

kan de schets en posities faxen (03 22 60 24 82).

Staan ze goed op de site dan, zijn ze eenvoudig

op te halen. (www.portsaintvalery.com)

Wees niet te benauwd voor de diepgang in

het begin van de geul, maar volg de nummering

wel goed. Tochtjes in je dinghy over de

Somme-baai zijn zeer de moeite waard, maar

zorg vanwege de stroming wel voor een

betrouwbare motor met voldoende vermogen.

Het liggeld was overigens ook vriendelijk

€ 14,– per nacht (9.90 m).

Jachthaven St Valery, gezien vanaf de spoorbrug

over de Somme.

TOERZEILEN 196 23


LEDENADMINISTRATIE

Hans Groenestein

Nieuwe leden van 16-9-2004 t/m 11-11-2004

lidnaam woonplaats bootnaam

Leden die ons in 2004 ontvielen

J.E. Bik, Breda

H.J. Bouwhuis, Zuid Scharwoude

G.H.J. Dliën, Enkhuizen

I. Engel, Hoogland

C. Engel, Twello

B.J. de Jong, Raon aux Bois, Frankrijk

24

TOERZEILEN 196

Mw. M.J.F. van Malsen, Broek in Waterland

M.C. Meijer, Delft

H. Noorman, Dieren

L.A. Remkes, Lelystad

H.F.G. Zonderland, Apeldoorn


ERVARINGEN

Grietje Veenstra

KANAALRAT

Het is augustus en al enkele dagen meldt de

BBC een diepe depressie die niet zoals de

vorige boven midden Engeland over zal trekken,

maar een andere koers kiest. Dit is wat

Ted Janssen een 'rat' noemt die zich opmaakt

om Het Kanaal door te stormen. De stadshaven

van Boulogne is er al helemaal vol van,

niemand komt erin en er gaat ook niemand

uit. Een lichtshow gaat aan deze storm vooraf,

net voor middernacht barst een onweer

los met zoveel en zolang licht, dat het voldoende

is om zonder statief, scherpe foto's

van de stad te maken.

Hierna breekt het beest los en met Bft.10

raast, buldert en giert de geweldige wind

door de masten en het want van de schepen.

Er is nog iemand op de steiger die schreeuwt

en sjort in de vliegende storm aan een buiskap.

Trossen vast!. Een dektent scheurt en

knalt tegen de stagen verder kapot. Dan valt

er geen bliksem meer te zien of te horen,

behalve de regen die zich op het dek uitstort.

Verfromfraaid

De volgende dag, verlaten de meeuwen het

eerst hun schuilplaatsen en zeilen in cirkels.

De wind fluit nog wat af en toe maar het

wordt steeds stiller. Terwijl de haven in het

zonnetje wordt gezet, wordt er een totaal

verfomfaaid scheepje van een meter of zeven

Donderwolk nadert Boulogne.

binnengebracht. Verscheidene mannen, in

het oranje van de reddingsbrigade, staan aan

boord tussen een rommeltje van stagen en

een over het dek liggende mast. Het wordt

aan de kopsteiger afgemeerd. Alleen maar

een bootje, geen bemanning. In de hele

haven staan mensen stil, eerst zwijgend te

kijken. Na enige tijd gaat rond wat er aan de

hand is: de bemanning is een 75- jarige

Poolse zeiler, die al jaren in zijn eentje rondzwalkt

over de Noordzee. Voor de kust hier

vlakbij raakte de mast overboord, hijzelf

werd gered door de Kustwacht, en zij brachten

hem per helikopter naar het ziekenhuis.

In de namiddag komt een oude magere man

de steiger opgestrompeld, hij loopt op blote

voeten in blauwe plastic overschoenen; hij

heeft helemaal geen schoenen aan. Het blijkt

dat hij de geredde zeiler is, het ziekenhuis

alweer heeft verlaten en de kilometers naar

de jachthaven is komen lopen! Hij heeft pijn

aan zijn voeten, van de blaren natuurlijk.

Arme man, hij bezit alleen wat erover is van

zijn bootje, heeft geen huis, leeft al jaren van

een klein inkomen, dat was steeds genoeg,

hij had verder niets nodig, ook geen familie.

Iedereen bemoeit zich met hem, er wordt

voor hem gekookt, gecollecteerd en gul

gegeven, alles bij elkaar een paar honderd

euro. De dag na de storm stroomt de haven

leeg, het weer laat het toe.

TOERZEILEN 196 25


Guy Luijckx

AUTOMATISCHE ZWEMVESTEN:

SCHIJNVEILIGHEID?

Afgelopen oktober is in één van de

Enkhuizer jachthavens de schipper van een

zeiljacht over boord gevallen en enige tijd

later verdronken. Als opstapper en vriend

van de schipper was ik aan boord van het

jacht tijdens het gebeurde. Een zeer traumatische

ervaring die u hopelijk nooit overkomt.

De schipper en ik hadden automatisch

opblaasbare zwemvesten aan en bij inspectie

achteraf bleek het nodige mis met deze

vesten. Ook ervaring met eigen automatische

vesten en met het vest van een collega zeiler

geven te denken over de betrouwbaarheid

en wijzen op de noodzaak de vesten zelf

regelmatig te controleren en vertrouwd te

zijn met het gebruik.

Een opsomming van de feiten

Het betreft in alle gevallen automatisch

opblaasbare zwemvesten met harnas van in

totaal 4 verschillende gerenommeerde merken.

Alle zwemvesten zijn van het type dat

geactiveerd wordt door het smelten van een

zoutpatroon.

Zwemvest schipper

Aangeschaft in 1998. Bij inspectie door KLPD

(waterpolitie) bleek dat het vest niet had

gefunctioneerd, het vest was in een verder

verleden al eerder geactiveerd. Het CO2 gasflesje

was dus leeg maar het vest was wel netjes

opgevouwen. Verder bleek dat de handbediening

niet was geactiveerd door (nog

zwemmende) drenkeling, dat hij het vest niet

met de mond opgeblazen had. Nog in onderzoek

bij Raad voor Transport Veiligheid

Door opstapper gedragen zwemvest

Aangeschaft zomer 2004. Nooit gebruikt. Bij

inspectie achteraf bleek zoutpatroon indicator

op rood te staan, dus vest had waarschijnlijk

niet als automatisch vest gefunctioneerd.

Nog in onderzoek bij Raad voor

Transport Veiligheid.

Eigen zwemvesten (2 stuks)

Aangeschaft in UK op Boatshow. Bedoeld als

reserve zwemvesten en daarom nog verpakt.

Bij inspectie blijken de zoutpatronen apart

gesealed en niet gemonteerd in de verpakking

te zitten. In de handleiding staat dit ver-

26

TOERZEILEN 196

meld maar gewoon in de tekst. Een opvallend

waarschuwingslabel ontbreekt. Zoutpatroonindicatoren

staan overigens op groen

en het gewicht van de CO2 gasflesjes is o.k.

Zwemvest collega zeiler

Zwemvest heeft zich zelf na enige tijd opgeblazen

na een ‘natte’ tocht. Vest is meteen

ter “reparatie” aangeboden aan fabrikant en

door deze geretourneerd voorzien van label

met datum voor herkeuring. Zeiler deed

daarna mee aan La Rochelle-IJmuiden race

en had daarvoor een goedgekeurd vest

nodig. Omdat zeiler per vliegtuig naar de

opstapplaats ging heeft hij het gasflesje losgeschroefd

voor het transport. Het flesje

bleek geperforeerd.

Deze voorbeelden geven te denken zeker als

je ziet hoe wijd verbreid het gebruik van

deze vesten is. Voor mij was het aanleiding

om me wat te verdiepen in de materie. Ik

geef graag het volgende ter overweging:

controleer uw (semi) automatisch opblaasbare

zwemvest regelmatig en/of laat het

controleren door een bevoegde instantie

(wedstrijdreglementen schrijven een goedgekeurd

vest verplicht voor). Gezien de

beschreven voorvallen is het zelf kunnen

controleren eigenlijk een must. Het is met

een goede handleiding en enig technisch

inzicht ook niet echt moeilijk (visuele

inspectie, gaspatroon wegen, handbediening

activeren zonder patroon, met de

mond opblazen en controleren op lekkage,

vervaldatum zoutpatroon en CO2 gasflesje

controleren, etc). Een aantal opblaasbare

zwemvesten hebben een ‘vlaggetje’ dat

laat zien of het vest nog geactiveerd kan

worden. Er zijn ook vesten die geactiveerd

worden door de waterdruk als je kopje

ondergaat en dus niet door het smelten

van een zoutpatroon. Ze zijn wel wat duurder.

Een zeer goed overzicht over het onderhoud

en de diverse activeer mechanismen

staat o.a. in Practical Boat Owner van juli

2004.

Zwemvesten met een drijfvermogen van

150 N (15 kg) zijn volgens een aantal bronnen

beperkt veilig om een zwaar persoon

met zware zeilkleding die bewusteloos is

met het hoofd boven water te houden. Een

vest met een drijfvermogen van 275 N


heeft volgens die bronnen de voorkeur (zie

bv http://www.arnhemse-reddingsbrigade.nl/links/folders/reddingsvest/)

Probeer het vest eens in het zwembad of in

ondiep water; je weet dan tenminste wat je

overkomt en wat je nog kunt/niet kunt als

drenkeling. Diverse verenigingen, o.a.

Toerzeilen, organiseren ook ‘rescue’ trainingen.

Er zijn ook nog altijd de ouderwetse ‘vaste’

zwemvesten met een schuim- of kurkvul-

VARIA

Eddy Wierstra

EXTRA GPS ANTENNE

Na 10 jaar trouwe dienst heeft onze GPSantenne

van de GPS-ontvanger Philips M.K. 8

de pijp aan Maarten gegeven, helaas. Nu was

ik laatst bij Techn. Bureau Kees Wilkenhuis,

Droogstraat 11 in Harlingen en die toonde

mij een hele kleine GPS-antenne voor universeel

gebruik op GPS-ontvangers - prijs € 49,–.

Ik heb zo’n dingetje gekocht en het ontvangstresultaat

is 100 procent beter dan de antenne

die standaard bij de ontvanger hoorde. En

ook nog veel goedkoper.

Gaby Eman

WWW. IKZOEKEENBOOT.NL

Ik ben al enige jaren lid van de NVvT. Ik lees

de stukken in het verenigingsblad met veel

genoegen. Met name handige tips en dergelijke

hebben daarbij mijn bijzondere aandacht.

In dat verband wil ik graag de aandacht

vestigen op een bijzonder handige

internetsite die ik onlangs ontdekt heb. Het

zoeken naar een boot binnen Nederland is

geen sinecure, het wemelt van de makelaars

en diverse internetsites waar particulieren

hun boot op te koop kunnen zetten, waar

moet je beginnen met zoeken en hoe weet je

of je niet verschrikkelijk veel mist?! Welnu,

op www.ikzoekeenboot.nl wordt het je nu

wel heel gemakkelijk gemaakt.

Op basis van het intypen van een merk en/of

type boot zoekt deze metazoekmachine over

ling, niet bepaald comfortabel maar weinig

afhankelijk van techniek. Ook deze moeten

regelmatig getest worden, het schuim kan

op den duur verpulveren en ook het drijfvermogen

is vaak beperkt.

Tenslotte, als je zelf een zwemvest hebt,

neem dat dan als opstapper mee, vertrouw

niet zonder meer op het zwemvest van een

ander.

Naschrift redactie

Nu is het de redactie bekend van de oude

Garmin 50 GPS dat er ‘actieve’ antennes bestaan,

en dus ook maar even reactie van Jaap

Kos (Z&N) gevraagd: “Ja, het klopt. Een universele

GPS-antenne werkt, ik heb het zelf

ook gedaan op een oude Magellan GPS.

Maar alleen waneer het geen actieve antenne

is. Er zijn geen universele actieve antennes,

voor zover ik weet. Onder dat voorbehoud

kun je het plaatsen en is het een nuttige

tip. Best goedkoop overigens, want ik

betaalde destijds (1998) ongeveer 150 gulden

voor een universele GPS-antenne”.

een enorme hoeveelheid sites van makelaars

en algemene advertentiesites en geeft aan

waar een dergelijke boot te koop is. Ik zie

eindelijk door de masten de boten weer in

bootverkopend Nederland! En dat niet alleen

in Nederland maar zelfs in het buitenland.

Voor Nederland staan er nu al enorm veel

sites op maar er worden nog dagelijks sites

aan toegevoegd, dus de zoektocht wordt

steeds completer. Ook al zoek ik op dit

moment geen andere boot, het blijft leuk om

te zien wat er zoal te koop is en voor welke

prijs.

TOERZEILEN 196 27


Grietje Veenstra

WATERMAKER

Vanouds wordt drinkwater ontsmet door de

toevoeging van chloor, daardoor smaakt het

water vaak zo slecht, er worden geen verontreinigingen

(bacteriën) uitgehaald, maar er

wordt juist iets aan toegevoegd. Bij de

moderne methoden om water te ontsmetten,

wordt ultraviolet licht of ozon gebruikt; ook

bij deze methode blijven de gedode bacteriën

in het water aanwezig en kunnen bij

gevoelige personen ziekteverschijnselen veroorzaken.

Een feit is dat het drinkwater in

landen als België, Frankrijk en Engeland vaak

vies smaakt. Dat betekent dus shoppen en

sjouwen met zware liters bronwater. Een

andere oplossing kan een waterfilter zijn.

Met een filter zoals dat van MSR Mini Works

ben je altijd verzekerd van heerlijk water

zonder bijsmaak. De zuivering van het water

vindt plaats door een keramisch element met

daarin een koolstoffilter, zo worden bacteriën,

chemicaliën en bijsmaakjes uitgefiltreerd.

In 90 seconden pomp je een liter heerlijk

water. In principe is het mogelijk om

slootwater te zuiveren, maar hoe minder vervuild

het water is, des te langer de levensduur

VERBETERINGEN EN AANVULLINGEN

Redactie

Boven het verslag over de 200 mijl solorace in

Toerzeilen 195 stonden abusievelijk Elisabeth

en Erik van ’t Hull vermeld als auteurs. Maar

BOEKBESPREKING

Marjolein Brandt/Peter Paternotte

28

TOERZEILEN 196

DE WONDERLIJKE REIS

VAN JACK DE CROW

A.J. (Sandy) Mackinnon

ISBN 90-6410-386-0

Hollandia, Dominicus reisverhalen,

2004. Vertaling

Anje Valk, oorspronkelijke

uitgave door Seafarer

Books te Woodbridge,

UK, 2004. € 24,90.

van het koolstoffilter. Dit apparaat is ontworpen

voor bergbeklimmers, daardoor is

het uiterst compact en licht, maar ook heel

degelijk uitgevoerd. Het is verkrijgbaar bij

de specialistische (berg)sportzaak. Zie ook

www.msrcorp.com. Prijs ca. 125 euro.

Watermaker.

het was natuurlijk gewoon Ids Witteveen zelf

die deze race zeilde en er verslag van deed.

Als je ooit zelf een Mirror Dinghy hebt

gebouwd of in elk geval er serieus mee hebt

gezeild en geroeid, dan is dit boek een fascinerend

reisverhaal om te lezen. Dat is het al

als je iets van bootjes en het zeilen daarmee

weet, maar intieme kennis van het in dit verhaal

‘Jack de Crow’ genaamde gele bootje

maakt het lezen van deze wonderlijke avonturen

wel heel erg leuk.


Onzinkbaar

De Mirror, zoals hij meestal wordt genoemd,

is ontstaan uit een promotie-idee in 1963 van

het Engelse dagblad de Daily Mirror en als

doe-het-zelf bouwpakket ontworpen door

Barry Bucknell en Jack Holt. Er zijn er

inmiddels meer dan 70.000 van gebouwd en

het houdt nog steeds niet op. De immense

populariteit vindt zijn oorsprong in een combinatie

van eenvoudige zelfbouw, prijs,

handzaamheid als roei- en zeilboot, goede

zeileigenschappen en wellicht ook het

robuuste en eigenwijze karakter ervan. Een

multiplex knikspant roei/zeilbootje van 3.30 x

1.40 x 0.30 m met verticaal gaffeltuigje dat

met en zonder fok kan worden gevaren. Alle

naden zijn met glasvezelband en hars versterkt/gehecht

en het bootje is onzinkbaar.

Roer en zwaard zijn uiteraard ophaalbaar. Ik

bouwde er eentje in 1974 en construeerde

ook een wegtrailer ervoor achter onze toenmalige

Renault 4. Bij grotere auto’s kan hij

ook op het dak. Wij namen hem mee op kampeerreizen

en zeilden er met kinderen in

maar ook met zwaar weer met twee volwassenen

waarbij we hem gemakkelijk in plané

kregen en met 8 knopen over het Veerse

meer stoven bij windkracht 7.

Mishandelingen

De auteur is leraar Engels op een internaat

ergens in de Engelse Midlands, en besluit op

een gegeven moment met een oude Mirror

Dinghy die hij mag lenen en moet opknappen

een weekje te gaan varen op het nabij

gelegen riviertje de Severn. Met de nodige

moeite wordt het bootje vaarklaar gemaakt

en gaat hij op pad. Hoogte- en dieptepunten

op nautisch gebied overkomen hem, en met

schade en schande leert hij met Jack de Crow

zoals het bootje is genoemd (naar aanleiding

van een tamme kraai die hij daarvoor had),

omgaan. De mishandelingen die boot en

schipper ondergaan doen je al snel twijfelen

over het vervolg maar gaandeweg gebeuren

er twee dingen. De schipper besluit een langere

tocht te maken en de boot blijkt

robuuster dan ooit gedacht. Reparaties worden

herhaaldelijk verricht en je haren rijzen

ten berge als je leest hoe hij dat doet, maar

het werkt.

Politiebegeleiding

Het eerste gedeelte van het boek is ook een

aardige beschrijving van een tocht over de

binnenwateren van Engeland van west naar

oostkust, van het Bristol Channel naar de

Theems bij Londen, waar hij bijna zijn

Waterloo vindt. Het loopt goed af en de

waterpolitie beloofde hem het volgende jaar

naar het continent te begeleiden als hij de

gedachte oppert naar de Zwarte Zee te

varen. In het voorjaar vertrekt hij naar Dover

en beleeft de nodige avonturen in de

Theemsmonding, alvorens Dover te bereiken

en daar ternauwernood de ferry’s te ontlopen.

Hij weet ondanks navigatieproblemen

maar wel met mooi weer – zonder politiebegeleiding

– Calais te bereiken, en gaat dan de

binnenwateren op, tot zijn verassing dezelfde

gastvrijheid ervarend van de Fransen als

die hij in Engeland veelvuldig genoot. De

combinatie van zijn ontwapenende persoonlijkheid

en het varen met een minuscuul

bootje in soms barre omstandigheden maakt

dat hij vaak ongevraagd liefdevol wordt

opgenomen in de familiekring en wordt verwend

met droge kleren, zachte bedden en

lekker eten. Hij schrijft er met genoegen over,

duidelijk worden zijn verwachtingen regelmatig

overtroffen.

Het verdere relaas gaat over de doortocht

van Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Joegoslavië

(Kroatië en Servië met allerlei grensperikelen)

en tenslotte Bulgarije waar de boot

TOERZEILEN 196 29


na een moeizame maar toch weer amusante

doortocht uiteindelijk wordt overgedragen

aan de havenmeester van Sulina aan de

Donaumonding in de Zwarte Zee ter vermijding

van invoerrechten. Daarmee eindigt het

verhaal dat toch nog meer een weergave van

een levenshouding dan een zeil/vaartocht is.

Een bijzonder boek, dat helpt bij het relativeren

van het leven!

VIJF JAAR ZEILEN IN DE SCHADUW

VAN DE MAAN

Ingrid Adriaans, tweede druk, De Alk &

Heijnen Watersport, Alkmaar, ISBN 90 5961

028 8, 320 pp, € 19,90.

Alweer de tweede druk van dit bijzondere

reisverslag van Ingrid Adriaans. Zij en haar

man Marcel Balkestein zeilen begin jaren

negentig vijf jaar op hun zelf gebouwde Van

de Stadt 34 Moonlight Shadow rond de

wereld. Hun reis is niet gebruikelijk. Niet de

zogeheten Milkrun via de Canarische eilanden,

de Passaatroute en het Panamakanaal

naar de Grote Oceaan, zij varen via Zuid

Amerika, het Beagle kanaal, Polynesië, Nieuw

Zeeland naar Indonesië, Japan, Taiwan,

Hongkong, Alaska en Canada. In Vancouver

wordt hun dochter Maartje geboren. Dan

gaat de boot per truck over land naar de

grote meren en New York. Vanaf de oostkust

van Amerika zeilen ze weer naar huis.

Omdat ze een ongebruikelijke route volgen,

zijn de weersystemen ook anders dan die de

passaatzeilers tegenkomen. Zij moeten veel

meer met het weer rekening houden, zelfs

met tegenwind. Maar dat maakt hun reis

apart en spannend.

Het boek is boeiend, maar je moet in het begi

n even doorbijten om te wennen aan de

schrijfstijl van Adriaans. Zij schrijft veel in de

spreektaal, daardoor worden zinnen soms

30

TOERZEILEN 196

krom. Het maakt hun reis echter niet minder

lezenswaardig, ook als is het alweer vijftien

jaar geleden dat ze op pad gingen.

VUURTORENS TUSSEN DAG EN NACHT

Jürgen Voss, De Alk & Heijnen Watersport,

Alkmaar, ISBN 90 5961 025 3, 144 pp, € 29,90.

Wie van vuurtorens houdt, mag deze uitgave

niet overslaan. Vele pagina’s puur kijkgenot.

Voss heeft 64 Nederlandse en Europese vuurtorens

gefotografeerd. Allemaal in het ochtend-

of avondlicht. Zo zie je bij alle torens

het licht branden en zie je het kenmerkende

van de vuurtoren. Elke foto heeft daardoor

dezelfde sfeer en lijkt toch weer anders. Bij

de vuurtorens staan op de linkerpagina in

een paar zinnen wat bijzonderheden beschreven

en de exacte gegevens als positie,

dracht en karakter. Het Paard van Marken bijvoorbeeld

ontleent zijn (bij)naam aan zijn silhouet,

de Brandaris op Terschelling kreeg het

eerste elektrische vuurtorenlicht van Nederland.

In het boek staan niet alle Nederlandse

en Europese vuurtorens, architectuurfotograaf

Voss heeft een selectie gemaakt. Het

gaat hem – zo zegt hij in het voorwoord –

niet om de volledigheid, maar om de mooie

kiekjes. Sommige vuurtorens zijn gewoon

lelijk en dan trekt hij zonder foto’s weer verder.

En gelijk heeft hij. Voor een mooi boek

moet je selectief kunnen zijn. De Alk en

Heijnen Watersport heeft zijn foto’s recht

gedaan door er een fraaie gebonden uitgave

van te maken.

RITME VAN DE OCEAAN

Olav Cox, Uitgeverij Hollandia, Haarlem,

ISBN 90 6410 405 0, 267 pp, € 17,90.

Ik geloof niet dat ik ooit een mooier reisverslag

heb gelezen. Olav Cox beschrijft in ruim

250 pagina’s een drie jaar lang durende reis

met de Ritme (de bootnaam die volgens de

auteur helemaal bij hun leven past), maar op

zo’n manier dat het nooit verveelt. Het boek

is knap opgebouwd. Elk hoofdstuk heeft als

het ware een eigen onderwerp en toch weet

hij het voor elkaar te krijgen om de reis in

chronologische volgorde neer te zetten. En

op zo’n manier dat je elke minuut aan boord

zit en de reis van Olav, zijn vrouw Erna en

hun dochtertje Vera intensief meebeleeft.

Dat komt voornamelijk omdat Cox met een


verrassende openheid durft te schrijven. Hij

vertelt over de moeilijkheden die ze in het

begin hebben met de vijf maanden oude

Vera. Hoe hun ritme zich aanpast aan de kleine,

de vermoeidheid die daarmee gepaard

gaat, hoe snel de rolverdeling erin sluipt om

Vera maar zo goed mogelijk aan het bootleven

te laten wennen: Erna zorgt voor de

baby, Olav voor de boot. Hij beschrijft de

teleurstelling die ze voelen als ze na een vervelende

oceaanreis in de Carieb aankomen.

In plaats van palmenstranden vinden ze een

grote, vieze stad op Martinique. Hoe ze bijna

besluiten de handdoek in de ring te gooien,

maar dat ze na een stevig gesprek met zichzelf

toch door durven gaan. En van de reis

gaan genieten! Het betekent een ommekeer.

Ze nemen rust, vinden hun eigen ritme, de

zorg voor Vera gaat gemakkelijker. In een

mooie baai in de Carieb begint dan hun

eigenlijke wereldreis.

Ze gaan verder via het Panamakanaal naar de

Galapagos en Frans Polynesië, Tonga en

Nieuw Zeeland. Ze plannen via de Rode zee

weer naar huis te gaan, maar dan wordt het

11 september 2001. Ze horen over de terroristische

aanslagen, besluiten de Arabische

landen rechts te laten liggen en via Zuid

Afrika te varen. Kunnen ze meteen Vera de

beloofde olifanten laten zien. Daar aangekomen,

blijkt Erna opnieuw zwanger. Ze willen

de baby in Nederland ter wereld brengen,

maar moeten dan wel doorvaren. Via St.

Helena en Fernando de Noronha belandden

ze opnieuw de Carieb. Nu zien ze dit gebied

door heel andere ogen en kunnen ze ervan

genieten. Dan krijgt de reis onverwacht een

andere wending: na een zwangerschapscontrole

moet Erna plotseling terug naar

Nederland en zeilt Olav alleen de Atlantische

oceaan over naar Engeland. Daar komen Erna

en Vera weer aan boord, zodat ze de wereldreis

gezamenlijk kunnen afsluiten. Eenmaal

terug in Nederland wordt de baby geboren.

De Ritme van de oceaan is een aanrader, zelfs

als je helemaal niet de behoefte hebt om ooit

een wereldreis te gaan maken.

TOERZEILEN 196 31


REGISTER TOERZEILEN 2004

Trefwoord Titel Auteur Nr.

Vereniging Makkum- Makkum tocht een verslag Ree van, Jan 194

Vereniging Manoevreren op de motor Domselaar van, J.W. 194

Vereniging Op weg naar Orwell Zuijdervelt, Herman 194

Vereniging Uiterste houdbaarheidsdatum: Hull van 't, Elisabeth en Erik 194

Orwell 2005

Vereniging Alternatief voor Orwell: Makveld, Lennard 194

Oostende en Blankenberge

Vereniging Woktocht naar Texel Groot de, Rainier 194

Vereniging Makkum- Makkum voor de derde keer Jong de, Meindert 194

Vereniging Nieuw evenement: Birkhoff, Frits 194

Zeil-instructieweekend Lelystad

Planologie Integrale Recreatievisie Deltawateren Ruyter van Steveninck de, A.W. 194

Techniek de windgenerator Kloosterman, Peter 194

Zeemanschap Navigatiecursussen winter 2004- 2005 Molenaar, Jaap 194

Reizen De Onderneming in Cuba (1) Koning, Jan Willem 194

Reizen Seaquest solo langs de Engelse zuidkust Cleef van, Chris 194

Reizen Noord- Duitse waddeneilanden en Ackerman, Ben en Nelson, 194

Oost- Friese eilanden Karin

Reizen Aanbrengtocht?, Denemarken Jager,Simon en Sjenitzer Titia 194

Ervaringen Tussenstop Quistreham Hoof van, Joost 194

Varia Dufourclub in oprichting Westerink, Ron en Dineke 194

Vereniging 18 uurs tocht over Waddenzee, Maijer de, Klaas 193

IJsselmeer en Markermeer

Vereniging Man Over Boord, verslag oefening, Nelson, Karin 193

Huizen 5 juni 2004

Techniek Zonnepanelen Deuzen van, Chris 193

Ervaringen Colin Archer Memorial Race: Brandt, Marjolein 193

Lauwersoog- Larvik

Boeken Scheepsmanoevres onder zeil Molenaar, Jaap 193

Varen doe je samen, pleziervaart en redactie 193

binnenvaart

Vereniging Pinkstertocht, met dribbel naar het wad Zeeuw de, Sonja en Richard 192

Vereniging De Bemanningsbank, Lichtveld, Ruud 192

herhaling update van

Reizen Met de Skoit naar Oost Engeland Ree van, Jan 192

Reizen Bericht van de Onderneming, nr. 14 Koning, Jan Willem 192

Planologie Programma 2004-2008 van de beleidsvisie Ruyter van Steveninck de, A.W. 192

recreatietoervaart (2)

Planologie Brief Staatsbosbeheer over Engelsmanplaat Ruyter van Steveninck de, A.W. 192

Planologie Ruimte voor de Wadden Erven- Doorens van, W.P. 192

Planologie De Kanoet Steenwijk van, Fokko 192

Planologie Pleidooi voor een wildere wadvaart Geradts,Wim 192

Zeemanschap Nederlandse kustwacht, Molenaar, Jaap 192

wakend in dienstbaarheid

Zeemanschap Variatie in zeekaarten 1800 serie, Oort van, John 192

uitgave 2004

Techniek Schroefasdynamo als alternatief Technische commissie 192

voor de stroompaal

Ervaringen Na de schade Kayser, Henk 192

Ervaringen Osmose Schuur van der, Dick 192

Ervaringen Reactie op osmose Birkhoff, Frits 192

TOERZEILEN 196 33


Trefwoord Titel Auteur Nr.

Vereniging De bemanningsbank Lichtveld, Ruud 191

Vereniging Bezoek sluis- en stuwencomplex Hagestein Verpoorten, Senne 191

Reizen Met de Witte beer naar westkust Agt, Maarten van 191

Noorwegen en Jultand (2)

Plano Het beoordelen van beleids- en Erven Dorens, W.P. van 191

beheersvisies (2)

Plano Alarmerende berichten over de Erven Dorens, W.P. van 191

staande mast route

Zeemanschap ICC: Int. Certificaat van Competentie Laar, Hans van 191

nieuwe stijl

Techniek Ervaringen met antifouling "Lefant SPF" Agt, Maarten van 191

Ervaringen Winterzeilen Ree, Jan van 191

Natuur Bij eb meer geul Geradts, Wim 191

Techniek Drinkwaterperikelen, Boersma, J 191

aanvulling op art in TZ 189

ICCY Over de ICCY, Via Zweden en Finland Mos, Robert 190

naar St Petersburg

Reizen Met de Witte Beer naar Westkust Agt, Maarten van 190

Noorwegen en Jutland (1)

Plano Beoordelen van beleids- en Erven Dorens, W.P. van 190

beheersvisies (1)

Zeemanschap Oversteken van de Maasmond Kos, Jaap 190

Ervaringen Je ideale schip bouwen, de Schulpen 36 CB Schulpen, Willem 190

Techniek PC op zee Speckmann, Freek 190

Techniek Koerslijnen uitzetten op zeekaarten Weers, Henk van 190

ATTENTIE

Contributies dienen te zijn voldaan vóór 15 februari van het verenigingsjaar (Huishoudelijk

Reglement Art. 10).

Nieuwe leden worden geacht de contributie via machtiging of door middel van de acceptgirokaart

binnen 30 dagen na de factuurdatum te voldoen.

Statutair loopt het verenigingsjaar van 1 januari tot en met 31 december (art. 8.1.).

Opzegging van het lidmaatschap van de vereniging kan volgens de statuten (art 6.1b) slechts

door schriftelijke opzegging vóór 1 december van het lopende verenigingsjaar.

Reguliere opzegging bij het Ledensecretariaat wordt schriftelijk bevestigd.

34

TOERZEILEN 196


INFORMATIE VOOR AUTEURS

*Kopij

Toerzeilen is een uitgave van de NVvT, dus voor leden en door leden. De kwaliteit van TZ is het

resultaat van de bijdragen van Toerzeilers. Elk lid is van harte uitgenodigd ervaringen en bevindingen,

alsmede deskundige bijdragen op nautisch/technisch gebied, op schrift te stellen en naar

de redactie te sturen. De redactie waakt over de kwaliteit van TZ en doet de eindredactie.

Kortom, zorgt ervoor dat alle individuele bijdragen samen de Toerzeilen maken die niet alleen

elke twee maanden weer nieuw leesplezier biedt, maar ook de nuttige tips en adviezen bevat

waarmee elke Toerzeiler zijn voordeel doet.

Richtlijnen voor kopij

– Zorg voor een duidelijke indeling van het verhaal door koppen en tussenkoppen

– Houdt het simpel en gebruik vooral korte zinnen. Maak het verhaal ook niet te lang: een

A-viertje helemaal vol, ongeveer 600 woorden, is al een hele pagina in Toerzeilen.

– Voorzie de bijdrage van duidelijke foto’s of tekeningen. Bij een reisverslag is een kaartje handig

voor de lezer om de tocht te volgen. In geval van scannen van afbeeldingen is minimaal

150 dpi nodig voor een helder beeld.

– Lever illustraties (foto’s, kaarten, grafieken, tabellen, tekeningen) aan als aparte bestanden (bij

voorkeur JPEG) met elk een duidelijke naam, of op aparte bladen (geen kopieën). Denk ook aan

bijschriften die duidelijk maken wat er op het plaatje te zien is.

– Gebruik indien van toepassing genormaliseerde grootheden, eenheden (SI) en symbolen.

Richtlijnen voor het aanleveren van kopij

– Zet naam, adres en telefoonnummer bovenaan

– Stuur de bijdrage bij voorkeur per e-mail: redactie@toerzeilers.nl of op diskette/cdrom naar het

redactiesecretariaat: Schorpioen 69, 3721 WJ Bilthoven.

– Handgeschreven teksten zijn voor de redactie alleen bruikbaar als ze ruim voor de sluitingsdatum

(zie hierna) worden ingeleverd en de leesbaarheid geen problemen oplevert.

*Copyright

Overname van publicaties uit Toerzeilen is alleen mogelijk met voorafgaande toestemming van

de redactie. Auteurs die ingezonden kopij ook in andere publicaties willen plaatsen, dienen dit

vooraf aan de redactie kenbaar te maken. Inleveren van kopij bij de redactie betekent dat de

auteur ook akkoord is met plaatsing op de website, tenzij men uitdrukkelijk meldt dat niet te willen.

*Advertenties

Voor leden van de vereniging worden advertenties kosteloos geplaatst, mits zij geen commercieel

karakter hebben en er ruimte voor beschikbaar is. Voor advertenties gelden dezelfde richtlijnen

als voor kopij.

*Contacten met redactie

De redactie bestaat uit leden van de vereniging. Zij doen het redactiewerk onbezoldigd, belangeloos

en in hun vrije tijd. Contacten per e-mail en brief hebben de voorkeur. Als u telefonisch

contact zoekt met redactieleden, verzoeken we u vriendelijk doch dringend dit in de vroege avonduren

te doen en alleen over zaken die niet schriftelijk afgehandeld kunnen worden.

*Publicatiedata/productieplanning

TZ verschijnt in de laatste week van de even maanden. Kopij voor het aprilnummer 2005

(TZ197) dient uiterlijk woensdag 23 maart 2005 bij de redactie binnen te zijn. Alleen zeer

urgente kopij van beperkte omvang kan nog tot twee weken voor de verschijningsdatum

worden opgenomen. Hiervoor dient men contact op te nemen met de hoofdredacteur

(e-mail: m.couwenbergh@toerzeilers.nl).

35

TOERZEILEN 196

TOERZEILEN 196 35

More magazines by this user
Similar magazines