compostela - Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob

santiago.dev.schoonbrood.com

compostela - Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob

BESTUUR

mw. K. van den Berg, voorzitter

F. Brons, bestuurssecretaris

vac,ature: penningmeester

H. Schutte, Ze penningmeester

1. van der Meulen, lid

mwr. M. Blokland, lid

mwl. T. van der Maat, lid

LEMENSERVICE (uitsluitend schriftelijk)

Bestellen van artikelen en insturen van

compostela's

Positbus 47

34510 AA Vleuten

e-miail: ledenservicengsjacobs@hetnet.nl

BESTUURSSECRETARIAAI

p/a Heuvelweg 14

3761 XN Soest

SECRETARIAAT BINNENLAND

Vacature

SECRETARIAAT INTERNATIONAAL

p/a Hagelweg 8

5801 HC Venray

LEDENADMINISTRATIE

Voor adreswijzigingen en opzeggingen

p/a Fluitekruid 1

777.2 ND Hardenberg

e-m#ail: sintjacob@zonnet.nl

INTERNET

w.santiago.nl

COLOFOK

dyacobsstaf 53

jaargang l4 - maart 2002

verschijnt viermaal per jaar

ISSN 0923-11458

O Nederlands Genootschap van Sintlacob

Meningen en feiten, zoals die door auteurs

worden weergegeven, vallen buiten

verantwoordelijkheid van redactie en uitgever.

REDACTIE

Herman van den Brink

Jeroen Gooskens

Sjef van Hulten (voorzitter; eindredactie)

Tieleke Huijbers (fotoredactie)

Stephan van Meulebrouck (bureau- en eindredactie)

]OS Mijland

Herman Stokmans

]osé Wienk

REDACTI EADRES

Judith Boon

Safarigeel 120

271 8 CN Zoetermeer

(079)361 20 12

e-mail: redactie@santiago.nl

DRUK & GRAFISCHE VERZORGING

Koopmans' drukkerij, Hoorn

Ruud Conens (logo)

AANWIIZINGEN VOOR INSTUREN KOPIJ

Bijdragen voor dejacobsstaf dienen bij

voorkeur in Word op diskette voorzien van een

uitdraai gezonden te worden naar het redactie-

adres. Sluitingsdatum nr. 54: 10 april 2002.

Gelieve op A4 formaat met één brede marge te

werken. Indien illustraties worden aangeleverd

deze voorzien van onderschriften en voorkeur-

plaats in de marge aangeven met een met de

foto corresponderend nummer.

De redactie behoudt zich het recht voor

bijdragen in te Ikorten of te weigeren.


Het eerste nummer van de nieuwe

jaargang is weer van de pers gerold.

De hoofdartikelen vallen binnen het

thema 'wandelen en fietsen'. De

x redactie is op zoek gegaan naar pel-

grims die op een andere wijze ter

bedevaart gingen. Er zijn enkele reac-

ties gekomen op de oproep in het

vorige nummer. Ruim elf jaar gele-

den ging bijvoorbeeld Ignaas

Brekelrnans met een ezel te voet op

weg naar Santiago. We hebben de

heer Brekelrnans opgezocht en hem

gevraagd hoe hij zoveel jaar later

terugkijkt op zijn tocht in die tijd. Als

het over wandelen en fietsen gaat

dan hebben Anne en Pieter Bult ook

al heel wat ervaringen achter de rug.

De belevenissen van een wandel-

tocht van Arles naar de Spaanse

grens komen uitvoerig aan bod. Een

vermakelijk verhaal treft u aan onder

de titel 'Kwasten en kwibussen', en

voorts zijn er de gebruikelijke rubrie-

ken.

De redactie is benieuwd wat u van de

lacobsstaf vindt, Daarom houden we

een klein lezersonderzoek. We nodi-

gen u uit om de bijgevoegde vragen-

lijst in te vullen en mee te brengen

op de jaarvergadering of per post

aan de redactie te retourneren.

Inleverdata kopij voor de jaargang

2002:

nummer 54: 10 april 2002

nummer 55: 10 juli 2002

nummer 56: 2 oktober 2002

Anders pelgrimeren

]os Mijland en Sjef van Hulten

lacobus en de Ebro deel 2

José Wienk

Jacobusboek

Herman Stokmans

Autopelgrims opgelet!

losé Wienk

Le Chemin d'Arles: de zuidelijke

pelgrimsweg

Anne en Pieter Bult

De boompjes-en-grind-maffia

Jan Galjé

Een kabinet vol kwasten en

kwibussen

Jeroen Gooslens

Gedicht: de bermen in Frankrijk

Cecile Spinnewijn

Jacobalia in Nederland: Jacobus

de Meerdere in Oldemarkt

Piet van Noort

De virtuele pelgrim

Ed Boon

Genootschap van Sint Jacob

Afbeelding omslag:

Ignaas Brekelmans op weg met

ezelin Saartje

(foto: Leo van VelzenlNRC

Handelsblad)


ANDERS PELGRIMEREN

SIEF VAN HULTEN EN ]OS MIJLAND

Onze oproep om het alternatief pelgrimeren te

belichten heeft niet zoveel reacties opgele-

verd. We hebben geen ballonvaarders of rui-

ters ontmoet, wel een ezel en een ligfiets.

Immers, de meeste pelgrims gaan gewoon te

voet of per fiets naar Santiago. Reden voor de

redactie om ons licht op te steken in onze bibli-

otheelk in Maastricht en bovendien de eerste

jaargangen van delacobsstaf nog eens door te

wandelen.

In Maastricht duurde het even voordat we toe-

gang kregen, totdat een allervriendelijkste

medewerkster van de bibliotheek ons de weg

wees naar een van de bovenverdiepingen waar

de bibliotheek van het Nederlands

Genootschap van Sint Jacob is gevestigd. je

mag er eigenlijk niet in. Wil je een boek uit

deze bibliotheek lezen of lenen, dan moet je

dat aanvragen. Dit kan overigens via elke bibli-

otheelk in Nederland worden geregeld.

Maastricht ligt voor de meeste leden van ons

genootschap nu eenmaal niet om de hoek.

Eigenlijk vonden we niets wat ons kon inspire-

ren om een artikel te schrijven. We stootten op

de boekjes van Ignaas Brekelmans De Brabantse

pelgrim deel 1 en 2. Toevallig (wat is toeval?)

lazen we in delacobsstaf nummer 6 uit 1990

dat Igrnaas Brekelmans op zondag 8 april 1990,

's morgens om 11.00 uur, met zijn ezel Saartje

op weg was gegaan naar Santiago. Het artikel

is van de hand van Annemarie Roebert van de

regio 's-Hertogenbosch-Oss. Een en ander was

voor eten van de leden van de redactie vol-

doende aanleiding om Ignaas te vragen hoe hij

nú aanlkijkt tegen zijn bedevaart van meer dan

12 jaar geleden. Sjef van Hulten zocht Ignaas

op in ziijn huis aan de dijk.

MET DE EZEL NAAR COMPOSTELA

Ignaas Brekelmans ging vooral op pad om

daardoor afstand te nemen van zijn werk. Hij

wilde zich voorbereiden op zijn pensionering.

Vanuit zijn diepe religieuze beleving was voor

hem het-op-weg-zijn, ook een op-weg-zijn naar

God. Bijna twaalf jaar geleden koos hij een ezel

als metgezel en ging op stap.

VERTROUWENSRELATIE

'Waarom ik met een ezel naar Compostela

ging? Ik was altijd al een wandelaar en ik speel-

de al langer met het idee om nog eens een

lange meerdaagse wandeling te maken, en

Santiago was één van de mogelijkheden. Dat

leek me ook een goede manier om definitief

afscheid te nemen van mijn actieve loopbaan.

Om met een ezel te gaan was in eerste instan-

tie een idee van mijn vrouw, het was haar favo-

riete dier en zij stimuleerde mij om dat te

doen. Een bijkomende ieden was ook dat de

ezel de bagage kon dragen. Ik had gelezen dat

wandelaars vaak problemen hadden met de

bepakking. Mijn patroon, Ignatius van Loyola,

als officier gewond geraakt aan zijn knie in de

strijd tegen de Fransen, liep ook met een ezel

van Spanje naar Vlaanderen om te bedelen

voor de pas opgerichte orde van de jezuïeten.

Dat voorbeeld van Ignatius sprak mij ook wel

aan en daarom ben ik in Noord-Spanje ook

langs de plaats Loyola gewandeld. Toen een-

maal het idee vastere vorm aannam ben ik op

zoek gegaan naar een geschikte ezel en de

zoektocht leidde uiteindelijk naar Saartje, een

drie jaar oude ezelin. Ik heb veel tijd uitgetrok-

ken om te oefenen en te wandelen met de

ezel. Het eerste en belangrijkste is om vriend-

v


schap te sluiten met de ezel en dat doe je door

haar goed te verzorgen, haar aan te halen, vei-

ligheid te bieden, enzovoorts. Zo heb ik ook

geleerd dat je regelmatig de hoefjes moet

schoonmaken. Je moet met zo'n dier een rela-

tie opbouwen, zij moet je als het ware blinde-

lings kunnen vertrouwen ook in moeilijke situ-

aties. Het dier moest leren om allerlei hinder-

nissen te nemen zoals spoorrails, bruggen,

trappen en stoplichten. Aanvankelijk verzette

zij zich daar sterk tegen maar geleidelijk aan

ging dat beter. Je went aan elkaar, je hebt

samen een doel en je wordt in zekere zin afhan-

kelijk van elkaar. Een ezel is een koppig dier,

maar het is ook een verstandig dier, immers

het spreekwoord zegt: "een ezel stoot zich

geen twee keer aan dezelfde steen".'

'Onderweg hebben zich wel eens moeilijke

situaties voorgedaan op smalle wegen met

veel vrachtverkeer bijvoorbeeld in de Belgische

Ardennen of bij het oversteken van een drukke

route national in Frankrijk. Wachten tot er ein-

delijk voldoende gelegenheid was en dan zei

ik, "kom Saartje, kom maar" en dan ging zij

mee!'

'juist door de ezel verliep het leggen van con-

tacten veel gemakkelijker, het trok mensen

aan, vooral ook kinderen. Uit een oogpunt van

public relations kun je geen betere reisgenoot

hebben. Overal gingen de deuren open, eerst

voor Saartje, en steevast kwamen dan de vra-

gen: moet zij niet wat eten of drinken, heeft ze

niet te veel bagage?'

A L LEEN VERDER

'Ik heb nooit spijt gehad van deze keuze. Dat

Saartje in Zuid-Frankrijk moest achter blijven

vond ik heel jammer. Ze mocht wel de grens

over naar Spanje maar op de terugweg zou ze

niet meer Frankrijk in mogen vanwege de pest

die daar heerste. Er stond in Spanje wel een

vervangende ezel klaar maar dat heb ik niet

aangedurfd, ik had er niet mee geoefend! Een

overste van een klooster in San Sebastián had

er voor gezorgd.'

'Reizen met de ezel heeft veel teweeg

gebracht, ik ben er later ook nog mee naar

Polen gewandeld naar de Zwarte Madonna.'

'Saartje leeft nog steeds, ze verblijft met vier

andere ezels in Nederweert en maakt het uit-

stekend. Ik ga er af en toe nog eens heen en

dan wandelen we samen, ze herkent me en

vindt dat heel leuk.'

DE VOORBEREIDING

'Het voorbereiden van een lange wandeltocht

vereist veel organisatietalent. Vanuit mijn werk

bij Mensen in Nood was ik gewend campagnes

op te zetten om geld te werven voor projecten


in de Derde wereld. Organiseren is zeer belangrijk.

Ik heb de route uitgestippeld mede aan de

hand van reisverslagen van anderen. Eenmaal

de route gekozen heb ik deze vervolgens in

stukjes van 20 a 25 km opgedeeld. Ik heb

gebruik gemaakt van contacten met kloosters,

dat was vooral in Spanje, via een netwerk van

Spaanse zusters die in heel veel dorpen scholen

en bejaardenhuizen onder hun beheer hadden.

Zij hebben mij de mogelijkheid geboden

om irn hun kloosters of scholen te overnachten.

Het was vakantietijd dus er was wel ruimte.'

'In Frankrijk heb ik gebruik gemaakt van de

organisatie Crétien dans Ie Monde Rural,

gevestigd in Parijs en wat vergelijkbaar is met

de bloerenbond hier. Van deze organisatie

kreeg ik een lijst met adressen van secretarissen

van afdelingen op het platteland. Een

secretaris van een rayon kende veel mensen en

daar Iheb ik van kunnen profiteren. Toen ik op

weg ging had ik voor 60 a 70 % de slaapplaatsen

geregeld. De rest deed ik samen met de

menssen ter plekke. Ik regelde altijd daags tevoren

wat het volgende eindpunt zou zijn. Ik ging

niet zo maar op de bonnefooi. De mensen

waar ik kwam hadden ook interesse in de ezel

natuurlijk, maar ook in het doel van

mijn reis. 's Avonds tijdens het eten

werd altijd gepraat over de redenen

van deze pelgrimage. Het ging vaak

ook als een lopend vuurtje verder.

Soms werd ik al I


Camino del Norte is overigens een heel oude

route die ook veel door Engelsen is bewandeld.

Het is een zware route, tamelijk bergachtig, en

de grote steden leverden vaak problemen op

om er goed door heen te komen. Van La

Coruña naar Finisterre lopen was een heel bij-

zondere ervaring. Finisterre heeft een heel

mooi haventje en een beeld van lacobus. Het is

alsof je naar het einde van de wereld loopt. Van

daar naar Compostela is het een hele mooie

route.'

PELGRIMEREN

'Bij het pelgrimeren is er sprake van drie invals-

hoeken: het contact met de natuur, het con-

tact met mensen en het contact met God. Het

pelgrimeren is een religieus gebeuren. Er is

sprake van het uiterlijk op weg zijn, maar ook

van het innerlijk op weg zijn naar God. Alles

wat je ziet en beleeft onderweg versterkt dat

gevoel van op weg zijn. Als je 's morgens op

stap gaat en het is mooi weer en je ervaart de

rust van de natuur dan geeft dat een intense

beleving, dan voel je je verbonden met God,

dat is iets heel moois.'

'Het afstand nemen van de dingen om mij

heen is iets wat samenhing met mijn pensio-

nering, ik moest leren om alles wat met dat

werk te maken had los te laten. Op zoek naar

een nieuwe vervulling.'

'Wat mij nu, bijna twaalf jaar later, het meest is

bijgebleven? De grootste stimulans om deze

pelgrimstocht te maken was om te leren het

werk los te laten en verder het opgaan in de

ruimte, Ssiek en innerlijk, het zonder zorgen

op weg te zijn, het is de weg die het hem doet.

De beleving van een dergelijke tocht zit vooral

in het onderweg zijn en minder het bereiken

van het doel in dit geval Compostela.'

Voor wie meer wil weten wijzen wij op het reis-

verslag dat Ignaas Brekelmans heeft geschre-

ven: De Brabantse Pelgrim deel 1 en 2.

PETER VAN DER ZANDEN, EEN TECHNEUT IN

HART EN NIEREN

Eén van de reacties op onze oproep was die

van Peter van der Zanden uit Hengelo (O). Hij

vertrok op 23 mei 1999 vanuit Hengelo naar

Santiago. Via Bastogne, Verdun, Straatsburg,

Dijon en Vézelay fietste hij naar Le Puy-en-

Velay en vandaar via Conques en Cahors naar

Lourdes. Onderweg besloot hij om vanaf

Lourdes weer naar het noorden te fietsen met

als einddoel Futuroscoop in de omgeving van

Tours. Het bijzondere aan de tocht van Peter

was dat hij deze maakte met een ligfiets en

een daaraan aangehangen karretje voor zijn

bagage. Een door hemzelf gefabriceerd staal-

tje van techniek, waarmee hij veel bekijks trok.

Peters belangstelling gaat vooral uit naar tech-

niek, groot en klein. Met veel plezier vertelt hij

over zijn fiets die hij ook trots liet zien. Als je

zijn route bekijkt heeft hij een meer dan klas-

sieke bedevaarttocht gemaakt, langs vele

plaatsen die in een Michelin-gids over Santigo

zonder meer het predicaat verdienen 'een

omweg waard'. Als bezienswaardigheden van

topniveau noemt Peter het 'Viaduct de

Garabit', nabij St.-Flour, een proefwerk van

Eiffel voordat deze de beroemde toren in Parijs

bouwde; het ijzerwerk van dit spoorwegvia-

duct is 448 meter lang; het gehele viaduct is

564 meter lang. Ook noemt hij de scheepslift

nabij Montech, zo'n 12 km ten zuidwesten van

Montauban; hier is het mogelijk om met een

rondvaartboort de attractie van dichtbij te

bekijken en te ervaren.

Als pragmaticus heeft Peter het devies 'Je

komt overal maar een keer langs', dus ga voor-

al daarheen waar je belangstelling ligt. Het aar-

dige van het verslag van Peter is dat hij talloze


(foto: Pieter van der Zanden)

adviezen en raadgevingen heeft voor de

belangstellenden, zoals bijvoorbeeld 'het gaat

om het doel van de reis en niet om het reis-

doel',. Dit betekende voor hem dat hij zijn reis-

doel tijdens zijn tocht veranderde en daarvan

geen moment spijt heeft gehad.

FRANS ROIJENDIJIC

NA 30 JAAR ZELF PELGRIMEREN

Op onze oproep reageerde ook Frans

Roijeindijk uit Dongen. Meer dan 30 jaar lang

ging hij als lid van de Nederlandse

Lourdesgroep als helper naar Lourdes. Frans is

dus een echte pelgrim, zij het dat alle activiteiten

iin Lourdea jarenlang volgens een vast

patroon verliepen: met de trein van Maastricht

naar Lourdes, zieken begeleiden tijdens de

lange treinreis en bij vervoer van de ziekenhuizen

in Lourdes naar de heiligdommen, helpen

bij de maaltijden en bij de godsdienstige plechtigheden.

Tussendoor ook veel plezier en ontspanning

met de leden van de Lourdesgroep

en natuurlijk met de andere pelgrims. Ik leerde

hem jaren geleden kennen toen ik ook lid van

deze Lourdesgroep was. Op mijn tocht naar

Santiago deed ik Lourdes aan waar ik Frans

weer ontmoette. Kennelijk is ons enthousiasme

over Santiago overgeslagen: hij wandelde

inmiddels twee keer naar Santiago, één keer

vanuit Lourdes en een tweede keer vanuit

Saint-Jean-Pied-de-Port. Zoals vele wandelaars

gaf hij er de voorkeur aan om alleen te lopen:

'ik zie wel wie ik tegenkom'. Voor hem leverde

dat elke keer nieuwe verrassingen op, bijvoorbeeld

een uitnodiging om in een pastorie te

overnachten, ontmoetingen met interessante

mensen, maar ook het zoeken naar een

geschikt onderdak. Veel lezers herkennen dit.

Frans had een geweldig voordeel: als exberoepsmilitair

en enthousiast vierdaagseloper

heeft hij nooit last van blaren of ander

lichamelijk ongemak. Dagafstanden van meer

dan 30 km zijn voor hem geen echt probleem.

VAN BOW- NAAR BOF-PELGRIM

Op onze oproep kregen we tenslotte ook een

schriftelijke reactie, gevolgd door een tele-

foongesprek. Jan Kerstholt liep na een ingrij-

pende operatie de camino en overbrugde de

moeilijke stukken met de bus. We laten Jan zelf

aan het woord:

"'Zin in het voorjaar een stuk van de camino te

lopen?", vroeg mij een oud-Santiagoganger.

"Ik wel, maar ik wacht op de uitslag van het zie-

kenhuis. Kan een operatie aan de longen wor-

den", was mijn antwoord.'

'De uitslag bleek negatief. Vlek op een long.

Dus werd het niet de camino naar Santiago

v


maar de camino naar de operatiekamer.

Moeilijke tijd, maar ik kreeg veel meeleven,

juist ook van de fans van het Genootschap van

Sint Jacob. De operatie slaagde. Een stuk van

mijn long werd weggehaald. Een geestelijke en

lichamelijke ingreep! "Je moet je tocht naar

Santiago voorlopig uit je hoofd zetten" werd

mij goedbedoeld gezegd. Ja, ja. Bij het ontslag

uit het ziekenhuis zei de chirurg niet zonder

humor: "Het was een goedaardig kwaadaardig

gezwel". Ik begreep daaruit dat Heintje voorlo-

pig nog niet bij mij in de buurt zou komen.'

'Spoedig liep ik met rugzak en twee wandel-

maatjes in de duinen bij Haarlem. Het ging op

de effen weg wel maar klimmen lukte niet.

Teleurstelling bij de wandelmaten. Toevallig

stootte ik op een boekje dat het openbaar ver-

voer rond de camino aangaf. Dat bracht mij op

het idee: lopen op effen stukken en met de bus

als er geklommen wordt. Een bus- of wandel-

pelgrim!'

IACOBUS EN DE EBRO DEEL 2

Zoals beloofd, meer nieuws. In nummer 78 van

Peregrino, het blad van het Spaanse

Genootschap, staat een enthousiast stukje

over de opening van deze 'Cami de Santlaume

de Galicia'. Begin oktober kwam de gids van de

drukker!

De presentatie vond echter plaats in Cervera

op 25 november aan een enthousiast publiek,

dat zijn hulde aan schrijvers en instellingen die

deze gids mogelijk maakten, niet onder stoe-

len of banken stak!

Het uitbrengen van deze Guia heeft de

Asociación in een avontuur gestort. Zij deed

een oproep in de pers aan pelgrims uit

'Zodoende ging ik in september met twee

medepelgrims van León naar Santiago.

Tweeëneenhalve week volop zon, geen regen.

Ideale weersomstandigheden. Ik liep soms een

dag, afgewisseld met dagen te voet én met de

bus en dagen alleen met de bus. De meeste

kilometers werden te voet afgelegd. Dat alles

in een dankbare stemming na een moeilijke

periode. Ik werd van Bus- of Wandelpelgrim

een BOF-pelgrim. Jacobus brengt heel wat

teweeg!'

Oftewel: wenn die Engel reisen Iachelt der

Himmel.

Catalonië de etappes, één per maand, in de

weekenden mee te lopen.

Tot ieders verbazing voltrok zich op zondag 7

oktober het 'eerste wonder' van de Moreneta y

el Apóstol: bijna driehonderd pelgrims wijdden

de etappe Montserrat - Igualada in! Op 4

november en 2 december werd ook gelopen

en in maart hopen ze in Lérida aan te komen.

In de eerste drie etappes heeft de gevoeligheid

voor de camino onder de mensen in de dor-

pen, zowel als in de pers, de organisatoren

zeer verrast.

Meer nieuws? U hoort ervan!


Ger Supheert, De weg van Eén. Een pelgrimsreis ontstaan van de aarde. Het toont een zeer grilover

de Via de la Plata (in eigen beheer uitgege- lig berglandschap met in het midden een rivier.

ven, 2001) 91 blz., ISBN 90-70376326, prijs Het water geeft de symboliek van het leven

£ 12,-, verkrijgbaar bij de boekhandel of recht- weer. Bovenaan ziet men een lichtplek.

streeks bij de auteur: Stuifzwam 66, 2403 HL Volgens Ger komen de pelgrims aan in het

Alphen aan de Rijn, tel. 0172-441789. licht, waarna zij hun verleden afleggen en als

nieuwe mensen terugkomen in de wereld,

Dit boek kan gezien worden als een vervolg op

het bloel< Van jezelf naar jezelf, door dezelfde

schrijver, dat door ]os Mijland is besproken in

nr. 46, juni 2000. ]os heeft daarin een enthou-

siaste impressie gegeven van dat boek. Wat De

weg vian ێn betreft, kan ik hem daarin volgen.

Op dle Najaarsvergadering in Baarn stond

Supheert met een boekentafel. Naast die tafel

hing een groot vierkant schilderij. Hij heeft het

zelf geschilderd en noemt het een materie-

schilderij. Welnu, een reproductie daarvan

siert het omslag van het betreffende boek. Het

schildlerij is een kosmische verbeelding van het

waar zij een andere kijk krijgen op die wereld

en de medemens. Ger Supheert is een begena-

digd schilder en overal waar het maar even

mogelijk was op tocht maakte hij met een

zwarte inktstift schetsen, die een luchtige

indruk geven, maar zeker niet een oppervlakki-

ge! Persoonlijk vind ik ze raak en met een

gevoelige hand geschetst.

Het 'meenemen' van wolkenpartijen bijvoor-

beeld is ook zo aardig gelukt! In sommige

schetsen heeft Ger een stempel van een gele-

genheid of kerk laten zetten. In het boek Van

jezelfnaar]ezelf vertelt Ger over het lopen op

de Camino francés. Naderhand kwamen er drie

kompanen bij, respectievelijk komend uit de

VS., Frankrijk en Duitsland, tezamen het

'Golden Age Quartet' genoemd, vanwege de

leeftijd van een ieder. Dit keer liepen zij weer

met elkaar in het voorjaar van 2001, en wel de

Via de la Plata van Sevilla over Astorga naar

Santiago de Compostela.

De eigenlijke start was op 22 april 2001 na de

pelgrimsmis van de vorige avond in de Catedral

y Ciralda te Sevilla. Ger beschrijft de tocht naar

Astorga in zeven etappen over 772 km.

Aansluitend volgden nog twee etappebeschrij-

vingen van Orense naar Santiago'over 115 km.

Wat opvalt in de beschrijvingen van de natuur

onderweg is dat Ger uit het oogpunt van de

kunstschilder zijn observaties weergeeft. Hij

I


I

,

kan heel boeiend en kleurrijk daarover vertellen.

Op 7 mei schrijft hij bijvoorbeeld: 'De

Sierra's in de verte zijn diepblauw gekleurd,

terwijl de voorgrond geschilderd is met allerlei

oker- en goudschakeringen, die later verandert

in een tapijt van witte veldbloemen'. Ik permitteer

mij nog een citaat uit het dagboek van 12

mei: 'Daarna worden de velden mintgroen van

bedauwde mossen, met roestbruine vlekken

van korstmossen. Daartussen groeit in weelderige

bossen de gele brem. Besneeuwde bergen

op de achtergrond'. Op dat gebied valt er nog

veel meer te citeren! Dat is uiteraard niet de

bedoeling. Supheert vertelt nauwkeurig over

de ups en downs van de weg, zoals die zich

onder de voeten van het 'Golden Age Quartet'

voltrekt (onder andere op oude Romeinse

wegen), ook met betrekking tot hun onderlinge

verstandhouding en de mensen die zij op

hun tocht ontmoeten, zoals Señora Elena en

haar man Paco in Carcaboso, die zo hartelijk

voor het viertal zijn! Elena mag voor hen de

titel 'Moeder van de Via de la Plata' dragen.

Dan wordt in het verslag van 13 mei, als het

kwartet in Fuenteroble aan de ontbijttafel zit,

ook pastoor Don Blas genoemd, die zij daar

ontmoetten. Aan hem houden de pelgrims op

de Via de la Plata dankbare herinneringen over.

De man (een enthousiaste veertiger) slooft

zich terdege uit om de pelgrims het naar de zin

te maken.

Het boek geeft op diverse bladzijden ook

uiting aan een spirituele belevenis van en rond-

om de natuur. Ger had tijdens zijn tocht veel

steun bij de gedachten van zijn leermeester Sai

Baba en zijn partner Rein. Haar brieven bemoe-

digden hem zeer.

Het boek is goed en informatief geschreven.

Een aanrader!

Palmbomen bij Cáceres

(tekening: Ger Supheert)


AUTOPELGRIMS OPCEL ET!

Ook voor jullie is er onderweg langs de

Autoroute nog wel het een en ander te beleven.

De Fransen besteden aan ons allerJacobus

veel aandacht, zelfs bij grote parkeerplaatsen,

zoals Aire dYHastingues aan de Autoroute A64.

In ons vorige nummer schrijft Herman

Stokmans over de drie meter hoge, lopende

pelgrim die voor de Dom te Speyer staat afgebeeld.

In de laatste regels laat hij ons in het

ongewisse over de verdere tocht van deze pelgrim,.

Niemand weet hoe het hem vergaan is ...

Maar wij weten we het nu zeker! Hij is nog

steeds onderweg en is reeds in het Zuiden van

Frankrijk aangekomen!

Nu komt eigenlijk het wonderlijke. Van mijn

B

nicht, wonende in Frankrijk, ontving ik deze

zomer een enthousiast verhaal over een aan de

Autoroute A64 liggende parkeerplaats. Er ,

bleek een hele tentoonstelling in het gebouw

te zijn over Saint-Jacques de Compostelle. Dit

gebouw staat midden in de entourage van een

schelp met zeven lijnen (looppaden) die de

voornaamste pelgrimswegen symboliseren.

Buiten staat Jacobus in het middelpunt op een

van de lijnen van de schelp. Hij lijkt stevig door

te stappen om te zien wat er daar binnen wel

allemaal over hem te vertellen valt! Zelf nog

niet bezwangerd door het Jacobusvirus, maar

wél mijn vurige liefde voor hem kennende,

heeft mijn nicht een foto voor mij gemaakt en

een brochure opgestuurd. De pelgrim te

Speyer herkende ik op slag! In de brochure

staat namelijk dat de beeldhouwer Martin

Mayer is en dat er een kopie van dit beeld zich

bevindt in Speyer, vertrekplaats van Duitse pelgrims.

(foto: Cisco Groenendijk)


L€ CHEMIN D 'A RL ES: DE ZUIDELIIICE PELGRIMSWEG

De middeleeuwse pelgrims uit Italië, uit de begraafplaats Les Alyscamps - de Elyseïsche

B

Midden-Europese landen, uit Zuid-Duitsland, velden - het paradijs van de gelukzaligen in de

die op weg waren naar Santiago de Griekse mythologie. Eind april 2000 liepen wij

, Compostela, verzamelden zich in de vallei van op een zonnige morgen door de langgerekte

de Rhône. De oude Romeinse nederzetting dodenallee. De oude sarcofagen, de nog bla-

Arles lag (en ligt) op een strategisch punt waar

de brede stromen van de Rhône

samenvloeien. Ook de hedendaagse

pelgrim volgt in grote lijnen

nog steeds deze zuidelijke

weg die reeds in de 'Gids voor de

Pelgrim' (ca. 1138 - 1145) werd

vermeld. Zoals op de andere routes

zijn ook hier veel authentieke

paden in de loop der eeuwen verdwenen.

derloze bomen aan weerszijden van de laan,

De Franse Federatie van

Langeafstandswegen heeft in

samenwerking met de Europese

Stichting van de 'Chemin de St-

Jacques' dan ook alternatieve

wandelroutes door het landschap uitgezet en

gemarkeerd met de bekende roodwitte vlag-

getjes. Om je het gevoel te geven dat je echt

op het pelgrimspad loopt zijn diverse bomen,

hekken en smeedijzeren kruisen voorzien van

een moderne gele schelp. Een groot deel van

de historische route loopt parallel met de GR

653, maar in bepaalde gebieden wijkt de GR

sterk af van de oorspronkelijke]acobsweg. Om

de echte natuurfreaks van het gehate asfalt -

Ie goudron - weg te houden, word je op diver-

se etappes over hoge bergkammen geleid met

nauwelijks begaanbare paden. Kilometerslang

kom je geen sterveling tegen, laat staan een

rugzakpelgrim!

In Arles start de zuidelijke pelgrimsweg op de

(foto: Pieter Bult)

op de achtergrond de kapel van St-Honorat,

een rustgevende plaats om je pelgrimstocht te

beginnen. Ooit vond Vincent van Gogh hier de

inspiratie voor zijn schilderij 'Allée des

Tombeaux', dat te bewonderen valt in het

I


jacobus Maior in de St.-Trophime, Arles

(foto: Tieleke Huijbers)

Trinquetaille, daalden de trappen af naar de

kade op de andere oever van de Rhône en vervolgden

onze weg door de moerassige rivierdelta.

Bloeddorstige muggen zwermden om

ons heen en snel haalden we de 'Deet' uit de

rugzak. Een groep Engelse vogelaars stond

met kijkers de rijstvelden af te turen, de

Camarque is een broedplaats voor o.a. de zilverreliger,

de roerdomp en de kwak. Af en toe

zagen we flamingo's die qua kleur prachtig uitkwamen

tegen de bloeiende tamarinden. Tussen

dle lisdodden en rietpluimen kwaakten de

kikkeirs luidruchtig, de natuur was hier op haar

best. Langs het canal du Rhône en de zondagse

~is~afslag in het haventje kwamen we in het

centr~um van Saint-Cilles. Net als de middel-

eeuwers wilden we zijn graftombe bezoeken

en zagen voor de basiliek een groep Duitse toe-

risten staan. Teleurgesteld vertelden ze dat de

basiliek op zondagmiddag gesloten was en

morgen, op 1 mei, zouden de kerkdeuren ook

dicht blijven. Volgens ons was St-Egidius het

hier niet mee eens, maar de VVV had daar

geen boodschap aan, op 'Ie Jour du Travail'

wordt niet gewerkt! De zon scheen uitbundig

op het beeldhouwwerk van de unieke portalen

en zo kreeg de Judaskus iets kameraadschap-

pelijks, maar... schijn bedriegt.

In Vauvert ontmoetten we Franse looppel-

grims, senioren net als wij die op hetzelfde

adres overnachting hadden gereserveerd. Aan

tafel kwamen we met elkaar in gesprek en zo

hoorden we dat ze tot Toulouse alle overnach-

tingen in gites en hotels hadden besproken. Ze

lieten niets aan het toeval over en waren

hoogstverbaasd dat wij op de bonnefooi (à la

bonne foi) ergens onderdak zochten als het zo

uitkwam. We zouden ze nog vaak ontmoeten.

Na Gallargues-Ie-Montueux, een hooggelegen

vestingstadje, wordt de pelgrim behoorlijk

omgeleid langs een meander in de rivier de

Vidourle. De A 9 doorkruist zuidwaarts het

land-schap en uiteindelijk loopt het pad onder

een viaduct van de autoroute door. Hoe oude

en nieuwe tijden met elkaar vervlochten zijn,

bleek uit het feit dat de weg plotseling over-

gaat in de oude Romeinse weg, de Via Domitia,

die naar de blootgelegde ruïnes van het

Oppidum dlAmbrussum leidt. Ooit domineer-

de de oude nederzetting de oever van de

Vidourle, van de Romeinse brug rest nog

slechts één boog, maar wel een juweeltje van

Romeinse bouwkunst. Landschappelijk viel er

weinig meer te genieten, het hectische verkeer

naar Montpellier raasde ons om de oren. De

Franse CR-gids geeft de raad om in het dorp

Vendargues de bus naar het centrum te


nemen. Onderdak vonden we in het Centre

Saint-Guilhem naast de kathe-draal van St-

Pierre en tegen een pelgrimsprijsje kon je

inschrijven voor de maaltijd.

Montpellier, de stad van Sint-Rochus, heeft een

B

gezellig historisch centrum, maar ook op het

moderne Place de la Comédie is het goed toe-

, ven. Het was een hele toer om de volgende

dag uit de verkeersdrukte van de hoofdstad

van de Bas-Languedoc te komen. Na uren vonden

we in Grabels weer de aanduidingen van

de GR. Het landschap werd geleidelijk heuveliger,

de route liep beurtelings over de D 27, dan

weer werd je over een pad geleid dat uitgehouwen

was in de krijtrotsen. Aniane was verleidelijk

om te overnachten, maar na een uurtje

rust stapten we op. Na enkele kilometers

kwam de Pont du Diable in zicht, het water van

de Hérault kronkelde door het nauwe kloofdal

waar de laatste zonnestralen weerkaatsten op

de witte krijtrotswanden.

Saint-Guilhem-Ie-Desert is een hoogtepunt op

de route. Voertuigen worden geweerd uit het

Europees Patrimonium en het is een genot om

door de nauwe, hellende straatjes te wandelen

tot aan de abdij van Saint-Guilhem. Het abdijcomplex

ligt zo schitterend in het omringende

gebergte dat het lijkt alsof de stenen zo uit de

rotsen zijn gehakt. In de Middeleeuwen kwamen

de pelgrims de relikwie van het heilig

Kruishout vereren die Willem van Aquitanië,

als trouwe vazal van Karel de Grote, ten

geschenke had gekregen. De Carmel St-joseph

biedt aan de pelgrims op vertoon van de credenciales

een gastvrij onderkomen. In de

avondmis vulde het ijle gezang van de nonnen

van de Carmel de verstilde ruimte van de sfeervolle

kerk.

Het dal van de Gellone was's morgens gevuld

met mistige nevelslierten, de zon liet voor het

eerst verstek gaan. Een lange etappe lag op

ons te wachten en afwisselend gingen we over

behoorlijke hoogten en kleine D-wegen.

Ondanks de hevige plensbuien bereikten we

laat in de middag Lodève, de toren van de

kathedraal van Saint-Fulcran stak dreigend af

tegen het gebergte, de Montagne Noire. Onze

Franse medepelgrims troffen we in de kathe-

St.-Cuilhem-Ie-Désert (foto: Pieter Bult)

draal en de Deken van de kerk stempelde met

genoegen onze documenten af. Hij was

enthousiast dat er pelgrims in zijn kerk waren

en fijntjes wees hij ons op de schelp in de stem-

pel.

Grijze luchten, motregen, maar het Franse

gezegde luidt: 'La pluie du matin n'arrête pas

Ie pelerin'! De CR-paden waren veranderd in

moddergeulen en we besloten over de D-

wegen naar Lunas te lopen. De diepliggende


weg werd omzoomd door dichte kastanjebossen

en volgde slingerend de contouren van het

landschap. Na Joncels daalden we af naar het

schil-derachtige Lunas dat net als Lodève ingebed

lag tussen hoge bergen.

Langs de Orb trokken we verder en volgden

het uitgezette pad. Het was een venijnige etappe

met veel tolletjes, op de Mont Agut belandden

we plotseling in de mist. Het kompas was

hier onontbeerlijk en opgelucht bereikten we

Mècle. Het water van de Mare stroomde wild

over de leisteenoevers en flink vermoeid

bereikten we St-Gervais-sur-Mare.

De gîte lag in Cours-Ie-Bas en met ons arriveerden

de Franse lopers. De hospita hield er een

streng regime op na, de schoenen moesten in

een rek onder een afdak en in huis moest je

slof- fen dragen. Onder grote hilariteit zochten

de Frainse lopers de passende paren bij elkaar,

maar onze maat was er niet bij. Onze Teva-sandalen

werden door madame gelukkig goedgekeurd!i

Bij vertrek was het hemelwater nog niet uitgeput.

In Andabres begon het zelfs te onweren

en we zochten een goed heenkomen voor de

kletterende hagelstenen. Het duurde gelukkig

niet lang en we stapten flink door, want we

moest~en hoognodig francs uit de muur halen,

de porte-monnee was bijna leeg. leder dorp

dat we doorkwamen was verstoken van een

bank af geldautomaat. Van onze laatste francs

kochten we een stokbrood van de rijdende

bakker en die vertelde dat we pas in Muratsur-Vebre

konden pinnen. Kennelijk had de bui

zich orntladen boven Murat, want de marktkramen

laigen omgewaaid en de kooplui hadden

een goed heen-komen gezocht in de cafés. De

Vèbre begeleidde ons verder tot Villelongue en

daar namen we de D 150 om de ergste blubber

te vermijden. Bovendien kost het lopen met

modderkluiten aan je schoenen veel energie

en die hadden we nodig om La Salvetat-sur-

Agout in te klimmen. De toegangstrappen

brachten ons in het hoge gedeelte van de vestingstad

waar de gîte geves-tigd was in de

oude pastorie. En, toeval of niet, hier troffen

Ir

we de verkleumde Franse lopers aan. Niemand

had praatjes, we waren allemaal moe en na de

warme douche gingen we plat voor een uurtje e

cooling-down.

Langs het Lac de Raviege liepen we eindeloze

kilometers op weg naar Angles. Na een rust in

de bar hoorden we dat de gite in Lasfaillades

lag, nog ruim zeven kilometer verder. De weg

naar de gîte voerde door een dicht beukenbos

en kwam uit bij een boerderij uit de negentiende

eeuw. Met de Franse lopers aten we

produits de la ferme die smaakvol waren klaargemaakt

door de boerin. Bij de open haard vertelden

de Franse loopvrienden dat ze helaas

hun tocht moesten beëindigen en met een

wijntje vierden we onze laatste avond samen.

Voor het eerst sinds lange tijd brak de zon

door. Wat een genot om zonder poncho te

lopen, de pelgrimswereld zag er meteen

anders uit. Door dichte beukenbossen en verlaten

gehuchten wandelden we opgewekt naar

Castres. Bij een modern gebouw met de naam

'La Villégiale St-Iacques', voor de ingang stond

een levensgrote bronzen pelgrim, zijn vier

slaapplaatsen gereserveerd voor de passerende

pelgrim. Het was het vroegere Hôtel de

Dieu, nu is het een instelling voor zorgbehoevende

ouderen.

In de avond vonden we de kathedraal van St-

Benoit nog open, een robuuste steenmassa

met een barok interieur. Langs de rivier de

Agout, waar de uitkragende huizen weerspiegelen

in het water, was het goed toeven. Een

fotogeniek plekje bij uitstek.

In Barginac vertelde de bakkersvrouw dat het

zeer warm zou worden en ze kreeg gelijk. Bij


Ir

de benedictijnenabdij in En Calcat hielden we Over de Pont-Neuf ligt het voormalige pelhet

voor gezien en meldden ons voor over- grimshospitaal aan de brede Garonne, nu

nachting bij de portier. Met een Frans echtpaar heeft het gebouw een andere bestemming,

deelden we een gastenverblijf en woonden maar onze patroon prijkt hoog in de topgevel

samen de vespers bij in de fraaie abdijkerk. van de façade. De portier zette een prachtige

Eind negentiende eeuw wer-

den hier nieuwe kloosterker-

ken gebouwd, in En Calcat

voor de mannen en even ver-

der, in Ste-Scholastique voor

de benedictinessen. Het zijn

belangrijke centra van cultu-

rele vorming, bijbelstudies,

glaskunst, ontwerpen voor

tapijtweverijen, bouw van

snaarinstrumenten enz.

Tijdens de vespers zongen de

monniken op monotone,

maar harmonieuze wijze hun

psalmgezangen en hun diep-

gelovige houding maakte op ons veel indruk.

Revel, Avignonet-Lauragais, Villefranche,

Montisgard waren eertijds nederzettingen van

de katharen. Het was aangenaam lopen langs

het Canal du Midi, maar we zagen weinig spo-

ren van St-Jacques. De klokkentorens in de

omgeving waren al opgetrokken uit de lichtro-

de steen die uit de rivierklei van de Garonne

werd gebakken. Het betekende dat we de

drukke hoofdstad van de Languedoc naderden:

Toulouse met de majestueuze pelgrimskerk

van St-Sernin. Het was niet de eerste keer dat

we de St-Sernin bezochten, maar het is voor

ons iedere keer een feest. De roze baksteen -

briques de Toulouse - van de octogonale klok-

kentoren stak schitterend af tegen de azuur-

blauwe lucht, het is dé blikvanger van de stad.

In de overweldigende ruimte van deze vijfsche-

pige kerk met de straalkapellen, de crypte, de

Porte des Pelerins, kun je uren ronddwalen,

mijmeren, bidden ... Een bezoek meer dan waard.

'Le polmier', Eglise des]acobins, Toulouse (foto: Pieter Bult)

stempel op de pas en vertelde dat er toch nog

veel pelgrims om onderdak komen vragen. Een

bezoek aan de dominicanenkerk Eglise des

Jacobins is ook een 'must', al was het maar om

de hoge gewelfribben te bewonderen die als

een palm uitwaaieren of om de graftombe van

de geleerde dominicaan Thomas van Aquino te

bezichtigen.

Na een extra bezoekdag aan Toulouse reden

we met de ondergrondse de stad uit en pro-

beerden de route weer op te pakken. Dat lukte

pas bij Colomiers, daar vonden we de eerste

aanduiding van de GR. Na Pibrac genoten we

volop in het Forêt de Bouconne, een prachtig

bos-gebied op de grens van de Languedoc en

de Gers. De bomen hadden nog dat prille lm-

tegroen. Na L'lsle-Jourdain volgden we de loiop

van het riviertje de Save door aangenaam heu-

vel-landschap en vanaf Garbic liepen we naar

Gimont, ook weer een bastide met een fraaie

bak-stenen kerktoren. Een oudere man sprak


Cite, Giscoro (foto: Pieter Bult)

ons a,an bij de kerk en was verheugd dat hij

twee pelgrims ontmoette. 'Stap in, ik leid jullie

graag rond'. Hij wist alles van de Chemin de St-

Iacques, nam ons mee naar de ruïnes van de

cisterciënzerabdij van Planselve en bood ons in

zijn grote tuin een verfrissing aan. Het was de

dokter van Gimont die vanwege hartklachten

niet meer actief kon zijn. Hartelijk namen we

afscheid en gingen naar Giscaro waar de gite

gevestigd is in een boerderij. Onder de hanen-

balken stonden de bedden, we hadden weer

het pelgrimsrijk alleen. Zo ver het oog reikte

stond er maïs op de velden, hét gewas van de

streek de Gers. De dokter had al verteld dat

veel maïs voor de export is bestemd, o.a. voor

de popcorn in Amerika. De boer klaagde steen

en belen over de richtlijnen van Brussel, de

agrariërs hadden het al moeilijk genoeg, van

oudsher is de Gers een weinig vruchtbaar land.

Auch, hoofdstad van de Gers, stond vandaag

op het programma. De etappe liep door gol-

vend Ilandschap langs eindeloze maïsvelden,

boeren op tractoren en landbouwmachines

reden af en aan en de erfhonden renden fel-

blaffend een eind mee. In Auch zochten we

eerst een schoenmaker op, want de hakken

waren scheefgelopen. Ondertussen

bezochten wij de

interessante kathedraal van

Ste-Marie met het fraaie koorgestoelte

en de gebrandschil-

C

derde ramen. De aardige man

van de ontvangst vestigde

ogenblil


kerkje uit de elfde eeuw, opgetrokken uit rode

baksteen. De schietgaten rondom deden ver-

moeden dat dit kerkje ooit een verdedigings-

fort is geweest. De Gascogners noemen de

kerk baca roya - rode koe - vanwege de rode ste-

nen en de robuuste vorm. De bastide Marciac,

met de hoogste toren uit de Gers, vormde het

eind van een vermoeiende dagetappe. Met het

Franse paar brachten we hier een gezellige

avond door, zij gingen verder naar Vic-en-

Bigorre, wij naar Maubourguet. De vele ont-

moetingen op het pelgrimspad, sommige blij-

ven je lang bij, andere vervagen als voorbijdrij-

vende wolken.

Vóór Maubourguet staken we de brede Adour

over, de rivier die we op eerdere tochten per

fiets of te voet vaak overgingen. De Adour is

voor ons een mijlpaal in Frankrijk, bij heldere

hemel zie je de contouren van de besneeuwde

bergtoppen van de Pyreneeën. Een fascinerend

gezicht op deze giganten die de natuurlijke

barrière vormen tussen Frankrijk en Spanje en

die je hoe dan ook over moet zien te komen!

Langzamerhand kwamen we in de Béarn, de

streek met de typische boerenhuizen en de

blauw of roodbruin geschilderde luiken. Grote

huizen gebouwd van ronde keien en voorzien

van steile leisteendaken. Liefelijk landschap,

groene dalen, eindeloze vergezichten, zo was

de weg naar Momy. Hoe zuidelijker we kwa-

men hoe meer gites we vonden, vaak geves-

tigd bij boerderijen, kennelijk een lucratieve

bijverdienste. De boerin had ook de sleutel van

de Eglise St-Jacques en reed ons met de auto

naar de kerk. De avondzon zette het fraaie

glasraam van onze patroon letterlijk in schitte-

rend licht. De pastoor had de zorg voor dertig

dorpjes in de wijde omgeving, alleen op hoog-

tijdagen, bij bruiloften en uitvaarten was er

een dienst.

Heerlijke nachtrust op het platteland, zelfs de

hond had niet geblaft. De boer kwam ons even

gedag zeggen voordat hij weer naar zijn land

ging. Na Momy stegen we fors om daarna weer

af te dalen tot de bedding van de Lées, asfalt-

wegen wisselden af met veldwegen tot voorbij

de langgerekte gemeente Cabaston. Op de

middag kwamen we op de ganzenpootkruising

- La Patte d'Oie - waar in St-Jammes drie

wegen samenkomen. De naam St-Jammes zou

niet van het Engels afstammen maar van de

taal uit de Béarn, aldus een dichter uit de

streek. Overigens is St-Jammes het enige dorp

in de Béarn dat geen kerk bezit, zelfs geen

spoor van de Jacobspelgrimage. Enige kilome-

ters verder ligt Morlaas, een van de drie oude

hoofdsteden van de streek. Het stadje bezit de

prachtige Romaanse kerk van Ste-Foy met de

fraaie sculptuurtjes op de archivolten. De rond-

boog met de eenden is voor historici voor

velerlei uitleg vatbaar; volgens de gids zou het

een symbolische uitbeelding zijn van het

geloof dat beproevingen weet te doorstaan

zoals eenden het water oversteken zonder nat

te worden. Een wat vreemde beeldspraak!

Mijmerend over de eendjes bereikten we door

weinig aantrekkelijke natuur, veel asfalt van-

wege kruisingen met de autosnelwegen, de

voormalige bisschopsstad Lescar. Vanaf een

hooggelegen terras had je een fantastisch

panorama op de omgeving. De kathedraal

Notre-Dame heeft nog Romaanse apsissen met

kraagstenen en in het interieur gave kapitelen.

Heel bijzonder zijn de mozaïeken met jachtta-

ferelen in het hoogkoor, o.a. de boogschutter

met een houten been. Dit zou duiden op

invloeden uit de Arabische chirurgie, aldus de

aimable pastoor.

Het werd zeer warm, de watervoorraad vulden

we in ieder dorp aan. Borden langs de route lie-

ten weten dat we in het wijngebied van de

Iurançon zaten. In de gids lazen we dat het


Locommande, Baskische stèles (foto: Pieter Bult)

gebied ruim vijfhonderd hectare groot is, uit-

gestrekt over twintigtal dorpen. Hoofdzal


oecumenische gemeente, vonden we onderdak

na een (te) lange etappe. Er hing een briefje

op de deur dat we het geld maar op het gastenboek

moesten leggen, want madame was

naar haar moeder. Medepelgrims zagen we al

dagen niet meer en dan blijkt toch dat deze

zuidelijke route niet erg druk belopen wordt. In

onze gids van 1999 werd ontraden om via de

bergpaden te lopen, omdat de GR-bewijzering

grotendeels ontbrak vanwege herbestemming.We

volgden die raad maar op en Iiwamen

via een kleine weg op de N 134. Cette-

Eygun, Etsaut en aan de overkant van de gave

d'Aspe lag Borce. Dat dit dorp indertijd op de

Iacobsweg lag blijkt uit de kostbare kerkschat:

een zwartmarmeren wijwatervat waarop een

jakobsschelp, een staf en een pelgrim waren

uitgebeeld.

Enige kilometers verder passeerden

we het hooggelegen

'Fort du Portalet', dat in 1838

tegen de grillige rotswand is

gebouwd. Het lijkt een verdedigingsfort,

maar het is oorspronkelijk

gebouwd als douanepost

voor de goederenstroom

van en naar Spanje.

Het fort bood tevens logies

aan ca 400 reizigers. Later, in

1940, diende het fort als

staatsgevangenis o.a. voor de

Vichy-regering en maarschalk

Pétain werd hier in 1945

opgesloten.

Urdos is het laatste Franse dorp en ligt op bijna

800 meter hoogte. Sinds Borce troffen we borden

aan met het logo van de zwarte beer die

nog sporadisch voorkomt in de Pyreneeën.

Alles in de vallei van de Aspe ademt een nostalgische

liefde voor de zwarte beer die met

uitsterven wordt bedreigd. Een inwoner vertel-

l

19 2002-53

de ons dat er zelfs Oost-Europese beren zijn

uitgezet om het bestand op peil te houden.

Maar de boeren zijn felle tegenstanders omdat

die beren nogal wat schade aan de gewassen

zouden hebben aangebracht. Bovendien was

het niet hun eigen biotoop en dat zou proble-

men opleveren, aldus onze zegsman. Als de

mens ingrijpt in de natuur loopt het vaak ver-

keerd af ...

De douane stempelde 's morgens onze pel-

grimspassen af en wenste ons 'bonne route'.

Geleilijk stegen we hoger en hoger en een aar-

zelend zonnetje scheen door het wolkendek.

Na ruim drie uur stonden we op de Col du

Sornport, met 1640 meter het hoogste punt

van alle Jacobs-wegen. Daar stonden we dan,

omringd door ontzagwekkende bergen met

Grenspaal Camino aragonés (foto: Pieter Bult)

besneeuwde toppen tegen een azuurblauwe

achtergrond. Een gevoel van diep respect voor

de schepping overviel ons op dat geweldige

moment en we beseften hoe nietig de mens in

wezen is.

Een moderne pelgrim markeert dit hoogste

punt en na een bezoek aan de ovaalvormige


kapel hesen we de rugzakken weer om en ver-

volgdten onze weg. De grenspaal liet weten dat

hier de Camino Aragonés begint naar

Santiago de Compostela, nog ruim 800 km

westwaarts.

* De auteurs hebben vijf keer gefietst en vier Ikeer gewan-

deld naar Santiago, vanuit diverse plaatsen in Frankrijk en

Spanje. Ze zijn ook de contactpersonen voor de regio

's-Hertogenbosch.

Gebruikte gids: Rob Day, Louis Laborde-Balen, Pierre

Macia, Iean-Pierre Siréjol, Le Chemin d'Arles vers St-]ucques-

de-Compostelle - Lu voie du Sud (uitgave FFRP, 1999) 175

blz., ISBN 2-84182-082-3.

NIEUW NIEUW

Eind april 2002 zal bij de Uitgeverij Conserve als deel 7 in de Santiago de Compostela- biblio-

theek verschijnen:

PELGRIM met CREDITCARD

Ontmoetingen tijdens een voettocht naar het einde van de wereld

van de hand van Jan Pijbes, lid van het Nederlands Genootschap Sint Jacob.

In een reeks van sfeertekeningen rond heel diverse ontmoetingen vertelt de auteur van zijn

impressies en van de wonderen die hij ervaart. Naarmate de tocht vordert voelt hij, reizend

door een mengeling van heden en verleden, zich steeds minder wandelaar en groeit als vanzelf

in zijn pelgrimsrol. Beschrijving van eeuwenoude tradities, persoonlijke ontboezemingen en

alledaagse gebeurtenissen wisselen elkaar af. Op originele en humoristische wijze wordt de

lezer via een reeks ontmoetingen meegenomen.

De aankomst in Santiago de Compostela anno 2000 is voor de auteur een grote desillusie.

Daarom besluit hij door te lopen naar Finisterra, het einde van de wereld. Daar ervaart hij de

apotheose van zijn pelgrimage van ruim 2800 km.

De prijs van dit boek zal na verschijning £ 14 bedragen.

Voor leden van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob is deze uitgave tot 1 april 2002 bij

voorintekening te bestellen bij de auteur door overmaking van een bedrag van € 12 op girore-

kening 1148616 tnv].]. Pijbes te Castricum. Direct na verschijnen zal het boek dan worden thuis-

gestuurd.

NIEUW NIEUW


DE BOOMPIES-EN-GRIND-MA FFIA *

In het voorjaar van 1998 ben ik voor de eerste

keer naar Sint-Jacobus toe gewandeld. Wat mij

toen zeer verbaasde waren de boompjes die,

naar het schijnt met behulp van Europees kapi-

taal, tussen Calzada del Coto en Mansilla de las

Mulas om de acht meter langs het pad waren

geplant. Dat zijn dik 30 km, dus toch al gauw

zo'n kleine 4000 boompjes. Zij zouden de toe-

komstige wandelaar 'uit de zon moeten hou-

den'. Heel wat uit het goede hout gesneden

pelgrims hebben reeds uiting gegeven aan hun

afschuw van zoveel decadente gemakzuchtig-

(foto: Ion Galjé)

heid. In een filmpje heb ik zelfs eens een pel-

grim in blinde woede tegen zo'n boompje aan

zien schoppen. Brandende zon hoort volgens

velen bij de moeizaamheden van het oprechte

pelgrimeren.

In het voorbije vroege voorjaar ben ik voor de

derde keer gegaan. En: de boompjes hebben

zich vermenigvuldigd! Ze beginnen nu al bij

Carrión de los Condes en ze lopen, een enkele

onderbreking daargelaten, al bijna door tot in

Astorga. Dat is al zo'n 120 km. Bovendien ver-

dwijnen steeds meer aarden paden onder een

dikke laag gewalst grijs grind. Dat bracht me

op de gedachte van het mogelijke bestaan van

een geheimzinnige 'Boompjes-en-grind-maf-

fia', een duistere groep kwekers en grindpro-

ducenten, die zich hebben aaneengesloten in

een obscuur consortium en die niet rusten zul-

len, voordat de gehele Camino van

Roncesvalles tot Santiago zal zijn voorzien van

boompjes en grind. Zelfs de gele pijlen van

Elias Valiña Sampedro zullen dan overbodig

geworden zijn; je volgt domweg de boompjes

en het grind en je komt er, bijna blindelings.

Beste medepelgrims, ik heb een zwak voor de

wielersport. Vooral ten tijde van de Vlaamse

voorjaarsklassiekers ben ik niet bij de televisie

weg te slaan. En als teken van mijn verbonden-

heid haal ik dan meestal twee of drie Belgische

biertjes in huis. Die kasseien, die het zitvlak en

de polsen van de renners teisteren, dat is toch

het mooiste wat er is: de Ronde van

Vlaanderen, Gent-Wevelgem, Paris-Roubaix.

Nu hebben ze in Vlaanderen een verbond

opgericht, een 'Verbond tot behoud van de

kasseienstroken', van die authentieke stukken

weg met Icinderhoofdjes die Vlaanderen tot


Vlaanderen maken en waarvan veel renners

dromen. Dat verbond is nodig, omdat steeds

meer kasseienstroken ten offer vallen aan de

asfa~lteerdrift van de Vlaamse dorpsoudsten.

Daaraan moest ik denken tijdens mijn overwegingen

rond onze eigen Boompjes-en-grindmaffia.

Tussen Villadangos del Páramo en

Pueinte de Órbigo loopt recht van de weg een

glorieus oud aarden pelgrimspad. Aan de overzijde

van de weg heeft de Boompjes-en-grindmaffia

concurrerend toegeslagen met een

even zinloos als zielloos stuk nieuwe outfit. En

voorbij Hospital de Órbigo probeert een gluiperi~g

paneel je af te houden van het prachtige

oudie pad over Villares en Santibañez en je te

verleiden tot het nemen van de 'zoveel kortere'

boompjes-en-grind-variant langs de N120

naar Astorga. Uit stil protest mijden mijn voeten

deze kille moderniteiten. Maar het proces

gaat genadeloos verder. Wie nog ervaren wil

hoe het voelt om over moeder aarde naar Sint-

Jacob toe te wandelen, moet opschieten. Zelf

heb ik kunnen waarnemen hoeveel Caminoeigenheid

er in drie jaar tijd verloren kan gaan.

En ik ben somber over de toekomst. Haast u

dus, want de Boompjes-en-grind-maffia, die

hou je volgens mij niet meer tegen.

Ai3RESWI)ZIGING LEDENSERVICE

1 Het nieuwe adres is:

i Postbus 47, 3450 AA Vleuten

l

En dan nog even dit. Ik denk dat je als cultureel

monument weinig slechter kan overkomen

dan dat je, zoals onze Camino, door de Unesco

tot Europees, mondiaal, of binnenkort mis-

schien zelfs wel tot kosmisch cultureel erfgoed

wordt uitverkoren. Want dan komt er geld

beschikbaar, veel geld, om het culturele erf-

goed te behouden voor de komende geslach-

ten. Geld, waar ook hele foute dingen mee

gedaan kunnen worden, zoals het op grote

schaal aankopen van boompjes en grind. Laten

ze ons maar vergeten, die Unesco-bureaucra-

ten; wij redden onszelf wel. En ach, dat pad,

dat blijft er ook zonder de 'hulp' van de maffia

nog wel jaren en jaren liggen ...

* Eén van de bijdragen aan de Pelgrimsparade tijdens de

Najaarsvergadering te Baarn op 3 november 2001.

OPROEP VAN DE FOTOREDACTIE

In de volgende nummers besteden we

aandacht aan de Zwitserse Jacobsroute

van Konstanz via Einsiedeln naar Genève.

Wie heeft er geschikte illustraties (foto's,

tekeningen)? Reacties graag aan het

redactiesecretariaat, t.a.v. Tieleke Huijberr


EEN ICABINET VOL KWASTEN EN KWIBUSSEN

Een mens gaat weliswaar wandelen om alles

los te laten; maar ook de wandelaar neemt

1

. zichzelf mee. In mijn geval neem ik mét mezelf

ook de onbedwingbare neiging mee om orde

te scheppen in de unieke warboel die de werkelijkheid

in al haar bonte verscheidenheid ons

biedt.

Een schitterende ordening is die van de getallen.

Niet voor niets is de nwnerologie bij pelgrims

van oudsher een geliefd tijdverdrijf,

waarover dan ook boeken vol staan geschreven.

Ik wil er mijn lezers graag een keer van

laten genieten en nodig bij dezen iedereen, die

over dit thema interessante titels te melden

heeft, uit die aan mij door te geven zodat ik

daar voor een volgende jacobsstaf uit kan putten.

Maar zover is het vandaag nog niet, nu wil ik

daarom ingaan op een andere oervorm van

ordening: de typologie. Kijkend naar de onafzienbare

stoet pelgrims die ik afgelopen jaar

op mijn weg van Santiago naar de Pyreneeën

tegenkwam, zie ik af van hun unieke individuele

trekken en deel ze in in een tiental verschillende

typen. Geen archetypen weliswaar en

evenmin een decaloog met wetenschappelijke

pretenties, maar hopelijk toch voldoende sprekend

om herkenbaar te zijn. Met deze truc

wordt het kluwen ontward, de chaos overwonnen,

alle poppetjes passen met een etiket neti

jes in een van de tien laatjes, en wij voelen ons

1 verrijkt met de illusie van overzicht en begrip.

t'

Zo simpel is het dankzij deze kleine exercitie,

met dank aan de psychologie en een knipoog

naar Carl jung.

Bij elke indeling is de keuze van criteria van

doorslaggevend belang. Simpel gezegd: op

grond van welke kenmerken maak je onder-

scheid? Lichaamsbouw, introversie, sociabili-

teit, nationaliteit, spiritualiteit? Een oud pro-

bleem daarbij is dat relevantie en meetbaar-

heid elkaar danig in de weg zitten; goed meet-

bare criteria (zoals vingerafdrukken) interesse-

ren ons minder, terwijl zinnige onderscheidin-

gen meestal moeilijk meetbaar zijn. Gelukkig

heb ik aan dergelijke methodologische proble-

men vandaag geen boodschap. Persoonlijke

indrukken zijn mijn meetlat, al te zinvol hoeven

de typeringen niet te zijn. En volledigheid

streef ik al helemaal niet na. Wat volgt is

gewoon een pelgrimsgalerij met tien spreken-

de koppen.

1. DE KAMPIOENEN

Ook wel uitslovers genaamd, of TGV-pelgrims

(naar het Franse tres grande vitesse). Prestatie

en competitie staan hoog in hun vaandel en

kleuren al te vaak hun verhalen, die bijna lei-

den tot het voorstel om pelgrimeren tot

Olympische sport te verheffen. De spiritualiteit

van dit type wandelaars bestaat vooral uit snel-

heid, belangrijker dan de mythen en riten rond

het apostelgraf is het aantal kilometers dat hen

nog van Santiago scheidt en dat liefst in een

mum van tijd moet worden overbrugd. 'Steeds

verder en sneller' luidt het motto van deze

hardlopers.

2. DE ROLLENSPELERS

Ook wel artiesten of kunstenmakers genoemd.

In z'n meest extreme vorm tref je ze op de

camino met blote behaarde benen en gehuld

in pelerine, uiteraard compleet met staf, hoed

en bedelnap in een middeleeuwse uitdossing.


Hoewel niet ongevoelig voor de aandacht van

hun publiek gaan de betrokkenen schijnbaar

op in hun eigen act, die met alle vertrouwde

rituelen in de kathedraal van Santiago wordt

bekroond onder het motto 'leven is zien en

gezien worden'. Waar wij Hollanders vaak

iedereen die boven het maaiveld uit komt een

kopje kleiner maken, houden Spanjaarden van

draima en gunnen ieder zijn theater.

3. DE ZORGVERLENERS

Hebben ook wel iets weg van zendelingen en

missionarissen. Altijd bezig met anderen, die

gevraagd en ongevraagd met hun goede zor-

gen worden overladen. Het hoeft geen betoog

dat dit type bij uitstek floreert wanneer er

slachtoffers vallen, over wie zij zich hulpverle-

nend kunnen ontfermen. Bij gebrek daaraan

beperken zij zich tot een niet aflatende stroom

goede raad en adviezen onder het motto

'beter tweemaal geschoten dan eenmaal

gezwegen'. De pelgrimsambulance is het ultie-

me bewijs op vier wielen dat dit type ook op de

carnino wortel heeft geschoten.

4, DE SLACHTOFFERS

Er zijn pelgrims die groots en meeslepend wil-

len leven. Een vriendelijk ommetje van duizend

kilometer is hen niet genoeg, het avontuur

wordt verdicht tot een helletocht waarbij ziel

en zaligheid op het spel staan. En leven en

gezondheid natuurlijk. Honden zijn brave bees-

ten op wie de tanden van het gevaar worden

geprojecteerd, bloedblaren de tastbare bewij-

zen van het grote lijden. Vaak bieden refugio's

schitterende taferelen bij het vertoon van bles-

sures die elkaar qua bloed en tranen naar de

kroon steken. Het gewicht van het kruis wordt

door de zalf van aandacht en medeleven ver-

licht; zo worden slachtoffers helden.

5. DE GRIIZE MUIZEN

Ook wel bekend als meelopers of kuddedieren.

Hun meest interessante eigenschap is dat zij

zich als kameleons kunnen aanpassen aan hun

omgeving, zó dat zij er bijna niet van te onder-

scheiden zijn. Niet gehinderd door eigen over-

tuigingen of koers drijven zij in het pelgrimsle-

ger kleurloos met de grote stroom mee en vol-

gen braaf elke richtingwijzer richting het

goede doel, waarover zij zich verder het hoofd

niet breken. Eerlijkheidshalve moet gezegd: dit

type, dat in onze maatschappij met verve de

rol van de zwijgende meerderheid speelt, is op

de camino de bekende uitzondering die met

een lantaarntje moet worden gezocht.

6. DE MANIAI


zekerheid durf ik te veronderstellen dat het

zelfs geldt voor het leven dat zij achter zich

hebben gelaten en het leven waarheen zij na

hun camino weer terugkeren. Want dit zijn

geen wandelaars die op de vlucht zijn, maar

gewoon mensen die hun positieve instelling als

een tweede huid overal met zich mee dragen.

8. DE AVONTURIERS

Hun tocht is niet alleen een sportieve uitda-

ging, het is een jacht op steeds nieuwe erva-

ringen. Van dit type hebben sommigen

Groenland al doorkruist, de Alpen al beklom-

men en de wereldzeeën al doorkliefd. Santiago

is alleen maar een nieuwe kraal die zij rijgen

aan de rijk geschakeerde ketting van hun

leven. Zonder de illusie van het ene, ware en

mooiste dat geduldig moet worden ontbol-

sterd, zijn zij elke dag druk in de weer met

nieuwe kansen op nieuw geluk. Niet te diep

graven, maar wel goed om je heen kijken en

elke nieuwe dag weer op zoek.

9. DE KRENTENLEZERS

In onze tijd van haast en hollen een opkomend

type pelgrim. Voor de hele wandeling hebben

ze (gunnen ze zich) de tijd niet, dus kiezen ze

de krenten uit de pap. Lege stukken meseta,

vuile stukken stadswijk, drukke stukken, steile

stukken worden naar believen geamputeerd in

een poging om slechts voorzienbare hoogte-

punten te selecteren. Ondersteund door een

auto hijgend van hoogtepunt naar hoogte-

punt ... Helaas blijkt op die manier vaak juist

het hart uit de pelgrimage verwijderd: de duur,

de verrassing, het afzien, de afhankelijkheid,

de groeiende solidariteit. Geen wonder dat de

meeste krentenlezers hun eerste kans benut-

ten om de tocht nog eens over te doen, maar

dan écht en helemaal.

10. DE ZOEKERS

Met achterlating van zekerheden van weten-

schap, eigen huis en vrienden is dit type op de

camino op zoek naar de achterkant van het

gelijk en de zin van het zijn. In het oog van de

storm reikhalzend naar de stilte, in de werve-

ling van deinende landschappen tastend naar

een ijkpunt dat houvast biedt, in het spoor van

vele generaties luisterend naar legendes, in de

ontmoeting met allerlei typen mensen op zoek

naar God. Je ziet ze rondlopen in kerken en in

ruïnes, mediteren en bidden op de meseta,

lachen en praten met collega-wandelaars, sla-

pen en dromen. Aan alles doen ze mee miaar in

niets gaan ze op, gericht als ze zijn op verstil-

ling en verdieping, in gepaste vertraging op

weg naar het geheim van het leven.

Tot tien heb ik geteld omdat ik tien vingers

heb. Meer heb ik er niet, dus ik houd ermee op.

Om uit te komen bij de wandelaar die ik zelf

ben; de wandelaar die weet dat hij van elk type

wel elementen met zich mee draagt. Pelgrims

immers zijn net mensen, en niets menselijks is

hen vreemd. Daarom zal het me altijd moeilijk

vallen om vragenlijsten in te vullen die hom of

kuit willen: ben ik op weg naar Santiago met

religieuze of culturele motieven, met sportieve

of sociale oogmerken, lichtzinnig of diepzin-

nig, ter ontspanning of ter inspanning of

gewoon voor de spanning? Alles speelt mee en

niets is het helemaal en iedereen is anders en

nooit ben ik dezelfde. Dat is juist de charme

van de camino en de kunst van het leven. En

daarmee kunnen we nog wel even vooruit.

Nog jaren, naar ik hoop.


(foto: Tieleke Huijbers)

DE BERMEN IN FRANKRIJ/<

ik ken jullie naam niet eens

als je daar staat aan de kant

tussen andere welbekenden

jullie namen ken ik niet

ik zie de korenbloemen

de I


IACOBALIA IN NEDERLAND: IACOBUS DE MEERDERE IN OLDEMARKT

PIET VAN NOORT

Wie Jacobus de Meerdere in de fraai gerestau-

reerde neogotische Willibrordkerk van het

Overijsselse Oldemarkt zoekt, moet wel even

zoeken. Zo op het eerste gezicht is hij niet te

vinden: wel zijn er talrijke Maria's, een Anna-te-

Drieën (uit ca. 1450), Jozef en zelfs St.-

Nicolaas.

Voor jacobus moeten we naar het hoofdaltaar.

Het altaar is een geschenk van de weduwe

Helena Hesse, geboren Muurlink, en mej.

Henrica M. Muurlink (atelier W. Mengelberg,

Utrecht 1888). Op het rechterluik achterzijde

staan daarom afgebeeld de H. Helena (nog een

pelgrim!) en de H. Henricus. Op de achterkant

van het linkerluik staan afgebeeld de H.

jacobus de Meerdere en de H. Anna. Dit zijn de

naamheiligen van Jacobus Muurlink, schoon-

zoon van Helena Hesse, en zijn vrouw Anna,

getrouwd in 1876. Hij was onder andere kandi-

daat-notaris.

Jacobus is afgebeeld met een pelgrimsstaf met

drie ringen en vaag zien we achter hem de con-

touren van zijn breedgerande hoed. In zijn

hand houdt hij het evangelieboek vast, symbo-

lisch voor zijn rol als verspreider van het evan-

gelie in Spanje.

Een andere veel oudere Anna (ca. 1510-1520)

vinden we links in de kerk en wel een Anna-te-

Drieën: Anna, Maria en het Christuskind.

Wellicht is dit tafereeltje tijdens de Reformatie

uit de toenmalige St.-Nicolaaskerk, tegenwoor-

dig de Hervormde Kerk, verwijderd en na veel

omzwervingen via Ameland weer teruggeko-

men op de plaats waar het hoorde: Oldemarkt.

Het plaatsje kent nog een jacobalium: een

schelp in de geveltop van het Veerhuis.

Waarschijnlijk is het Veerhuis ontstaan rond

1700 toen het Mallegat (Marktsloot) voor een

tweede keer werd verlengd. Het Veerhuis her-

innert aan de tijd dat Oldemarkt een bekende

marktplaats was. Nu nog is er op

Hemelvaartsdag de bekende St.-Larnbertus-

jaarmarkt die honderden kramen omvat.

Duizenden kooplustigen wringen zich dan

door de nauwe straatjes.

Wie de moed neemt om het 'Jabikspaad' van

St.-Jacobiparochie naar Hasselt te lopen doet

vanzelf bovengenoemde 'jacobalia' aan.

SLAnna en St.-jacobus op het linkerluik in de Willibrordkerk van Oldemarkt (tekeningen: Syb Zeinstro)


DE VIRTUELE PELGRIM

In dleze Virtuele Pelgrim bespreek ik twee wan-

delpagina's die mogelijk ook voor beginnende

pelgrims waardevol zijn. In het eerstvolgende

internetoverleg zullen deze sites en hun even-

tuele vermelding op de Genootschapsite wor-

den besproken.

WANDELPAD.NL

De pagina werd mij aangeboden door de

makers van een site die al langer bestond. De

org,anisatie heeft onze website inmiddels

opglenomen in hun site, hij is te vinden als je

klikt op Wandelsites op onderwerp en dan op

Pelgrimages.

De homepage van biedt een duidelijke naviga-

tiesitructuur en zo hoort het ook.]e vindt er bij-

voorbeeld adressen van bonden en verenigin-

gen, overnachtingsadressen (je kunt er zelfs je

Oproep Wieziet leis in wei~cams up het Pelgrimspad7

reacties op i pagina O reacties geplaatstvandaag

in dit onderwerp is geplaatst door 311 H t~jliienistra

10 reacties~p 1 pagina

^?*.'ti Oproep: Wie ziet iets in webcanis op het Pel

Geplaatst 28-dec-O1 16 15

Het Forurnbericht"Naar huis maaien vanuit Santi

Spaanse pelgrimspad (Camino de Santiago) zie

Oproep. Wie ziet iets in webcams op het Nederlandse Pelgrimspad7

stem op uitbrengen en commentaar leveren),

reisorganisaties, wandelliefhebbers (reisversla-

gen van wandelaars, hier zitten ook een aantal

leden van het Genootschap bij), wandelroutes

in binnen- en buitenland en wandelsites, waar-

bij je kunt zoeken op onderwerp en gebied. ]e

kunt je ook aanmelden voor de nieuwsbrief,

vragen stellen, wandelreizen boeken en een

route publiceren. Tevens is er een gastenboek

en een prikbord waar je zoekertjes kunt plaat-

sen.

HET WANDELFORUM VAN DEANWB

Ons grootste lid heeft zijn site (www.anwb.nl)

vernieuwd. Het onderdeel Forum wil ik hier

onder de aandacht brengen. ]e vindt er ver-

schillende onderwerpen. Klik door naar

Wandelen en de hier afgebeelde pagina ver-

schijnt. ]e kunt hier zoeken op onderwerp, een

nieuw onderwerp plaatsen en reageren op eer-

dere onderwerpen. Zo kan er een levendige

discussie op het web ontstaan.

Wij bespreken dit idee graag verder met een

a sponsor vaor een professionele internet-infrastructuur, eniof

b oprechte amateur dl@ het gewoon meteen doet metz'n eigen webcarn gericht op bijvoorbeeld een

infarmatiepaneel langs het Pelgrimspad


VAN DE VOORZITTER

VOOR HET LAATST

Ponferrada, een mooie ochtend, eind september. We zijn nog maar net onderweg. Op een hoek

van de Camino staat een groepje jongeren met rugzakken bijeen. Er is blijkbaar wat gebeurd.

Eentje vraagt ons iets. Wij willen best helpen maar wat hebben ze nodig? Ze maken het gebaar

van een aansteker. iUn encendedor, por

favor? Ze zullen toch niet willen roken?

In dat geval heb ik geen aanstekier bij

me. Eentje zit op de grond en blijkt echter

een flinke blaar te hebben die ze

door willen prikken, maar dan moet wel

eerst de naald (die ze wel hebben) ontsmet

worden. Vandaar de aansteker.

Nou, okee dan, we hebben van alles bij

ons om te kamperen, dus uit de rugzak,

uit mijn keteltje bij het brandertje, diep

ik de aansteker op en geef het aan de

EHBO-er. Dat probleem is ook weer

opgelost.

Wat wil ik hiermee zeggen? Dat je

zoveel mogelijk (en zeker een aanst~eker)

bij je moet hebben? Natuurlijk niet,

iedereen kent de uitspraak: alles wat je

thuis laat, is meegenomen. Travel light!

is het credo van de pelgrim.

Dat ouderen beter voorbereid zouden

zijn? Nee, ook zeker niet. Ik denk dat het

meer te maken heeft met de mentaliteit

(foto: Peter Eerhort)

op de Carnino. Tijdens een willekeurige

langeafstandswandeling in Nederland, zul je je niet zo open opstellen. Je weet niet waar de a~nder

naar toe gaat, een groepje zul je al helemaal vermijden en om je rugzak af te doen om iets voor

een ander te gaan zoeken, doe je ook niet gauw. In de pelgrimsparade op de landelijke bijeen-

komsten wordt ook vaak gesproken over toevalligheden die je bij zijn gebleven. De onverwachte

hartelijkheden, het gedeelde afzien en de indrukken onderweg. Je gaat allemaal dezelfde kant op.

Ja, helaas ook de snurkers en de soms luidruchtige Spanjaarden.

Toch merk ik bij mezelf enige aarzeling. De groei die het Genootschap in de laatste jaren heeft

meegemaakt wordt weerspiegeld in de groei van het aantal Caminolopers en refugiobezoekers.

Het wordt toch niet een 40-daagse over de Spaanse Camino? Elders in dit nummer staat een ver.


haal over de 'aanpassingen' van de Camino met boompjes- en grindpaadjes, door toedoen van

een mogelijke 'Camino-maffia'. Is dat vooruitgang? In september 2001 heb ik zelf moeten constateren

dat de vervuiling langs de Camino (en met name achter de eerste rij bosjes) flink toeneemt.

Ik heb even moeite dat beeld te combineren: kale grindpaadjes met boompjes erlangs en

de restanten van menselijke behoeftes. Of komen er ook nog overal wc-huisjes langs de route?

Het lijken vergelijkbare problemen als die van de 4-daagse van Nijmegen. Ik hoop dat net als in de

Middeleeuwen de commercie hierin een kans ziet en zal zorgen voor voldoende bars met servicios.

Dit is mijn laatste bijdrage aan de column 'Van de voorzitter'. In de jaarvergadering op 16 maart

treed ik af en wordt een nieuwe voorzitter gekozen. Er is wel het één en ander gebeurd sinds 1990.

Toen ik bestuurslid werd had ik geen computer thuis. De toenmalige voorzitter, Koen Dircksens,

was wel voorzichtig aan het onderzoeken of er nieuwe bestuursleden gevonden konden worden

die dat wel hadden. Nu hebben alle bestuursleden en vrijwel alle regiocontactpersonen een computer

met een e-mailaansluiting; de hele administratie is bovendien veel beter gestroomlijnd en

geautomatiseerd.

Landelijke vergaderingen werden door ca. 100 mensen bezocht, nu 500. Regionaal zie je dezelfde

groei: toen gemiddeld 10 deelnemers, nu 50. Tien jaar geleden nog discussies over huiskamerbijeenkomsten

of het regionaal accepteren van nieuwe leden. De spiritualiteit van het pelgrimeren

krijgt ook apart aandacht.

In onze statuten staat dat minstens één bestuurslid een pelgrim moet zijn. Deze voorwaarde is op

dit moment totaal niet actueel. Vrijwel alle bestuursleden zijn onderweg (geweest) te voet of op

de fiets. Nu zou je eerder overwegen of je niet minstens één kunsthistoricus of spiritueel/religieus

geschoolde persoon in het bestuur wilt hebben. Misschien ligt hierin een taak voor het nieuwe

bestuur. Een ander aandachtsveld wat betreft de bestuurssamenstelling: door het vertrek van

twee vrouwelijke bestuursleden, zijn er nog maar twee dames over. Alle nieuwe

(kandidaat)bestuursleden zijn man, dus, dames en heren, als u vindt dat het belangrijk is om vrouwen

in het bestuur te hebben, denk er eens over na of het iets voor u is of stel een vrouw kandidaat.

Maar meer realistisch: praat er eens over met een bestuurslid!

Ter afsluiting zou ik iedereen willen bedanken die mij de afgelopen jaren gesteund heeft door het

insturen van informatie, door het organiseren van wandelingen waar ik aan deel mocht nemen en

voor de hartelijke ontmoetingen op de landelijke bijeenkomsten. Ik hoop dat u mijn opvolger als

voorzitter evenveel steun en hartelijkheid zult geven.

Ik wens het Nederlands Genootschap van Sint Jacob een gestage maar beheersbare groei toe in

het ledenaantal. Ik hoop dat zij een rol kan blijven spelen in de voorbereiding van nieuwe pelgrims

naar Santiago de Compostela en het delen van ervaringen en wandel- c.q. fietsgenoegens met

leden die er al geweest zijn. Laten we proberen het gezellig te houden binnen het Nederlands

Geno~otschap. Voor velen van ons is de wandeling of fietstocht naar Santiago een onvergetelijke

ervaring, ook voor degenen die het niet gehaald hebben. De sfeer op de routes naar Compostela

en het delen van kennis, ervaringen en gevoelens zal dan voor ons allen een inspiratiebron blijven.

Katrina van den Berg


COMPOSTELA'S EN FISTERRA'S t/m 200 7

COMPOSTELA 'S

M.A.M. Oomes en A.M. Oomes-Jansen

Ulvenhout

J.R.W.Haan 's-Hertogenbosch

M.A.M.Oomes (Ze) en A.M. Oomes-

Jansen (Ze) Ulvenhout

S.B.A. v.d. Dungen Gilze

H.J.C. Broekhuis Winterswijk,

R.].]. Mekkelholt Winterswijk

A. Lagerweij Voorschoten

E.I. Broeder Redmond (Can)

V. Vennik en A.]. Westen Drouwen

Ph. v. Kappel-Naber Zaandam

A. de Groot Honselersdijk

F. Roijendijk Dongen

F.]. Vos Alphen a/d Rijn, H. Willemsen

Rijpwetering

P.H. Tijsterman Bodegraven

C.].]. Leemreize Peize

F.H. Beuman Teteringen

A.A.H. v.d. Pol en H.A.A.F. v.d. Pol (3e)

Vught

A.J. Dijkxhoorn Zoetermeer

Th. v. Dijk en M.B. v. Dijk-Ammerlaan

Almelo

H. Leenders Haelen, J. Schreurs Wessem

D. Wesselius en S. Wesselius-Groenveld

Franeker

F.A. Heirbaut Heerde

januari t/m mei

A. Lagerweij (Ze) Voorschoten

C. Emmen (Ze) en L. Emmen-v.Peer Gilze

J.G.C. de Ruijter Raamsdonkveer

A.B.]. Bekke en M. Bekke-Leferink De

Lutte

Th.]. Dijkstra (Ze) Bergen

W. Poot Vlaardingen, I.M. Smith Lissabon

N. Luthart Soest

C. v. Deutekom en P. v. Heugten

Rotterdam

J. Leunissen Heerlen, P. Rutten

31 1 2002-53

l

23-5

25-5

26-5

27-5

28-5

29-5

30-5

31 -5

juni

2-6

3-6

4-6

5-6

6-6

8-6

10-6

12-6

13-6

15-6

16-6

17-6

19-6

21-6

22-6

28-6

30-6

J.A. Aanstoot en S. Aanstoot Melandum,

H.J. Fitsch Rotterdam

].L.C. v. Rest en A.J.M. v. Rest-Oltshoorn

Helmond

A. Bibo (Ze) Heerhugowaard

W.A. Boomgaard en ].E.M. Boomgaard-

Jongmans Bleskensgraaf, J.Y.N.

Zeijlemaker (Ze) Leiderdorp

W.R. v.d. Borg Wijhe

C.G.M. Steenman Nieuwegein

C. Hermsen Berkel-Enschot, W.A.M. v.

Sprang Tilburg

].P. v. Riel Middelburg

Y.F.M. Boddeke Ermelo, C.D.]osé

Oranjewoud

F.Th.C.H. Visser en N. Visser-Koolhaas

Woerden

L. Zurlohe (4e) Eemnes

C. Ketelaars Weert

A.T. Balkema Rotterdam

P.M. Eigeman en E. Eigeman-Lagendijk

Reeuwijk, M. den Hartog Nijmegen, I.

Schotsman (4e) Krimpen a/d Ijssel, C. v.

Weert en M. v. Weert Drunen

G.D. Griffioen Leiden

J. Bloem Zwolle

P.G.H. Creemers en A.N.I. Creemers-

Cuijpers Schijndel, Y.M. Rijpkema en H.M.

Rijpkema-ter Haar Berkhout

A.I. Kleijberg en A.I.M. Kleijberg-Eekhout

Poeldijk

C.L.v.veenen B.A.W.v.Veen-

Breeschoten Rijswijk

A. Zaman Vlissingen

1. Bollen Nijmegen, C. de Koning en1.K.

de Koning-v.Liere 's-Gravenpolder

A. Haaima en G. Haaima-ldsenga Putten

].C.v. Weelden en Y.M. v. Weelden-v.d.

Horst Herwijnen

J. Hofman en A.M. Hofman-v. Leeuwen

Leiden

R. v. Limborgh Breda, C. Zalsman

Leeuwarden


juli/augustus

2-7 A.A.M. v. Mensvoort en H. v. Mensvoort-

Hoving Raalte, E.P.A. v. Meijgaard 's-

Gravenhage

7-7 Y.]. Wynands Heemstede

9-7 P. Mulleneers Reymerstok, 1.P.T.

Timmermans Oudenbosch

11-7 H.L.]. Scheepers Roermond

14-7 C.G. v. Duuren Breda, J. de Jong

Oosterhout

15-7 J. Kortekaas Puttershoek

17-7 C. de Gelder Castricum

18-7 R.A. Mulder Monnickendam

29-7 A. Groenewold en J.]. Groenewold Ermelo

30-7 C.P.H. Hoeks (Ze) en M.C.M. Hoeks-

Heiligen Valkenswaard

31 -7 A.C.]. Smits en M.G. Smits-v.d. Zanden

Heesch

1-8 W.]. Geelen Nederweert

10-8 H. Mooren (7e) Bergen op Zoom

12-8 A.W.M. Hanusch Zeist

13-8 W. Meerman en W.L.M. v. Rijen St.-

Anthonis

14-8 R.1.L. Democh Amsterdam

19-8 S. Wortelboer Zutphen

25-8 J. v. Vliet Rotterdam

27-8 H. ten Buuren en R. ten Buuren-jeunink

Oldenzaal

28-8 H. Boekkooi en N. Boekkooi-v. Oostveen

Uden

30-8 P.P.]. v.d. Kruijs (3e) Weert

31 -8 ].M. Eijgenbrood Wijk aan Zee

september t/m december

1-9 M. Huisman Krimpen a/d Ijssel

4-9 K. Stoker-Jacobsen Zeist

7-9 C.W. Ijsbrandij Hollandsche Rading

10-9 A. Rito-Lopez Hengelo

15-9 A.]. Roebert (Ze) Bennebroek

16-9 W. Steenhuis-Jansen Arnhem

19-9 M.W.P.A. Fransen en P.H.M. Fransen-

Smeets Ulvenhout

20-9 H. Lieven en A.M. Lieven-Franken

Berlicum

28-9 ].H. Steinschuld Bocholtz

29-9 L. Bouma-de Graaf Utrecht en R. v.d.

Water Utrecht

1-10 A.]. Oudshoorn en J.C.]. Oudshoorn-

Degen Wasenaar, j. v. Teijlingen en M. v.

Teijlingen Warmond

5-10 R. Keukens (Ze) en E.F.M. Keukens-

Houben Barchem

7-10 F. Roijendijk Dongen

22-10 J. v. Dartel en ].M. v. Dartel Overasselt

23-10 M. Smits Franeker

FISTERRA 'S

2000

31-7 A.J. Dijkxhoorn Zoetermeer

20-11 F.A. Heirbaut Heerde

2001

21-4 C. Emmen (Ze) en L. Emmen-v. Peer Gilze

8-5 Th.]. Dijkstra Bergen

13-5 ].M. Smith Lissabon

6-7 R. v. Limborgh Breda

18-7 J. Kortekaas ~uttershoek

7-9 K. Stolker-Jacobsen Zeist

5-9 M. Huisman Krimpen a/d Ilssel


REGIO AMSTERDAM

Dit jaar op de regio-ontmoetingsavond hebben Paul Roosendaal en janna Matthijsen te kennen

gegeven hun functie van regiocontactpersoon te willen stopzetten. 'Wij hebben respectievelijk

zeven en tien jaar dit werk gedaan. We geven nu de leiding over aan Herman Holtmaat en Esther

van Doorn. Wij hopen dat zij er net zo veel plezier aan zullen beleven als wij er de afgelopen jaren

aan hebben gehad.' Noteer vast in de agenda: op 23 maart is er een regiobijeenkomst met wan-

delen en fietsen. De leden uit de regio krijgen nog een uitnodiging.

REGIO BOLLENSTREEK/RI]NLAND

VERSLAG NAJAARSVERGADERING 73 OKTOBER 2007

Bij het begin van de vergadering wordt stilgestaan bij het plotseling overlijden van Theo Prumtel

uit Overveen, juist een dag vóórdat hij zijn tocht naar Santiago zou beginnen. We gedenken hem

met een minuut stilte. Ook deze bijeenkomst mag zich weer verheugen in een grote opkomst. De

aanwas van nieuwe leden gaat gestaag door. De regio heeft nu een bestand van 230 leden. Dhr.

Van Tongeren geeft voor de nieuwe leden uitleg over de opzet en het functioneren van de regio-

organisatie. Deze bestaat uit een coördinator zonder bestuur, secretaris, penningmeester. Er

wordt 2x per jaar een bijeenkomst georganiseerd, steeds op de Ze zaterdag van de maanden

maart en oktober. De vergadering begint op de vaste tijd van 10.30 uur in Huize Agnes te

Voorhout. Er wordt verzocht om op de presentielijst e-mailadressen te vermelden i.v.m. toekom-

stige uitnodigingen. Dat deze bijeenkomst een speciale is wordt duidelijk op het moment dat Cor

van Tongeren bekend maakt dat hij en zijn echtgenote ]os hun activiteiten voor het Genootschap

per 1 januari 2002 willen beëindigen. Hij heeft Nelia Musters en Gerard Ticheler bereid gevonden

deze taak van hen over te nemen. Hierna stellen een groot aantal nieuwe leden zich voor en geven

een toelichting op hun plannen en verwachtingen.

Tijdens de Pelgrimsparade doen Santiagogangers verslag van hun tocht naar Santiago per fiets of

te voet. O.a. wordt verteld hoe 13 leden van deze regio tezamen van 14 september tot 6 oktolber

van Astorga naar Santiago wandelden als een voortzetting van hun wandeling over het

Pelgrimspad naar Visé eerder dit jaar. De Pelgrimsparade levert een schat aan ervaringen op waar

de nieuwe leden ongetwijfeld hun voordeel mee kunnen doen. Een bloemlezing: tentharingen die

werden vergeten; problemen met het gebruik van de GSM naar Nederland; niet fietsen in de hitte

van de dag tussen 14 en 16 uur; 25% korting op vliegticket bij vertoon compostela; het gebruik

van internetcafés voor informatie naar huis; veel last van honden op de Ruta de la Plata; doe rus-

tig aan, haast je maar niet, als je er bent is het over. Na de lunch geven Fré Vos en Wim Willemsen


een enthousiast verslag van hun fietstocht naar Santiago in 2000 onder de aansprekende titel:

'Wat is het een feest geweest'. De bijeenkomst wordt besloten waarna in Café St. Jacques, onder

het genot van een drankje en een hapje, nog wat wordt nagepraat.

REGIIO UTRECHT-ZUIDIRIVIERENGEBIED

lanneke Mulder en Stephan van Meulebrouck zijn nu vijf jaar regiocontactpersoon. Tijd om de fak-

kel ower te dragen. Wie neemt hem over? Voor inlichtingen: tel. 030-2445507. Zie ook het adres

achterin dit nummer.

REGIIO 'S-HERTOGENBOSCH

Veel leden woonden zondag 21 oktober 2001 in de Sint-Iacobskerk de feestelijke viering bij die in

het teken stond van onze patroon. Na afloop van de dienst dronken we koffie met de parochianen

en konden de vitrines bekeken worden die traditiegetrouw gevuld waren met interessante

lacob~alia. Tegen het middaguur kwamen we met circa zestig regioleden bij elkaar in de parochie-

zaal woor de najaarsontmoeting. Frans lansen gaf een korte uiteenzetting over het jammerlijke

besluit van het bisdom om de Sint-jacobskerk als parochie te sluiten. Zondag

27 januari 2002 wordt in een plechtige dienst afscheid genomen van deze fraaie binnenstadskerk.

Onder het genot van een drankje en allerlei hapjes luisterden we naar de ervaringen van onze

nestor Wim Dodemont die voor de achtste (en laatste) maal naar zijn geliefde stad in Galicië is

gefietst. Chapeau! Het echtpaar Lieven wist ons aangenaam te boeien met hun pelgrimsverhaal

dat ze in thema's hadden ingedeeld. Vooral het thema 'honden' sprak zeer tot de verbeelding van

de aanwezige leden. Tot besluit van de zeer gezellige middag hielden de contactpersonen een

korte dialezing over het laatste traject León-Santiago. Menig pelgrimshart ging weer sneller klop-

pen bij het zien van de bekende beelden en wekte verlangens op voor een nieuwe tocht.

Voor leden die na januari 2002 graag een stempel van de lacobskerk op hun paspoort willen heb-

ben is er gelegenheid om contact op te nemen met de heer Franslansen, tel. 073-6136314 of met

de heer Karel Schwanz, tel. 073-6136551.

REGIO LIMBURG

Op 10 november trokken 95 pelgrims goedgemutst naar het Katoenen Dorp in Roermond voor de

halfjaarlijkse meeting. In de voormiddag hield mevr. Tieleke Huybers een geanimeerde cultuur-

histo~rische

lezing over de pelgrimsweg naar Santiago. Boeiend en verrassend. Opmerkelijk is dat

telkens weer blijkt dat er onbekende feiten en aparte zienswijzen opduiken. Onbekend en avon-

tuurlijk als de toekomst. Na de voortreffelijke lunch volgde het medisch spreekuur door huisarts


Frans Smeets, specifiek dit keer over blessures en voeding. Het ligt in de bedoeling dit spreekuur

iedere bijeenkomst te herhalen, derhalve graag uw vragen van tevoren opgestuurd aan de regio-

contactpersonen ter voorbereiding. In de bijeenkomst van wandelaars en fietsers stond dit keer

de vraag naar mentoren centraal. De bedoeling is dat ervaren pelgrims in een of meerdere onder-

linge sessies de onervarenen op weg te helpen met raad en zonodig daad. Er schijnt veel belang-

stelling voor te zijn en derhalve nogmaals het verzoek, indien U als mentor op wilt treden, dit te

melden. U maakt zelf de afspraken en evt. regelingen.

Aan het eind van de middag werd de aandacht gevraagd voor nog twee belangrijke themia's.

Allereerst voor het feit dat het er naar uitziet dat in samenwerking van het 'Landschaftsverb,and

Rheinland' en de Belgische collegae de pelgrimsweg door Limburg in een handige boekvorm

wordt uitgegeven, vol wetenswaardigheden in de ruimste zin. Iedereen die maar ook iets w~eet

over legenden, literatuur, historie of kunst in samenhang met de pelgrimsweg naar St.-Jaco bus

wordt dringend verzocht dit te berichten aan de regiocontactpersonen, p/a Stichting

Pelgrimswegen, Ireneweg 7,6065 EC Montfort, e-mail thom@kentgens.nl. Deze gegevens worden

in het boekje verwerkt.

Vervolgens werd de aandacht gevraagd voor de renovatie en restauratie van de St.-Jacobskapel te

Roermond, welke de meest belangrijke reliek van Noord-Europa herbergt. Daar de kapel op de pel-

grimsweg ligt vragen we ieders aandacht hiervoor en waar mogelijk ook een bescheiden finan-

ciële bijdrage. U wordt begin volgend jaar van de details op de hoogte gebracht. Het banknr. is 17

41 85 375 tnv Broederschap H. Jacobus, giften St. Jacobskapel. Voor £ 50,- wordt u lid van de

Vriendenkring van St.-Jacobus en krijgt u regelmatig een uitgebreid rapport van de voortgang 'van

de restauratie inclusief alle historische ins en outs. De regiovergadering besloot telkens een klei-

ne gift te doen bij iedere vergadering zodat inmiddels een bedrag van fl. 475,- overgemaakt is.

Denkt u ook aan uw berichten / verhalen voor de nieuwsbrief?

REGIO OOST-NEDERLAND

Op 23 november j.1. hield de regio Oost Nederland een najaarsbijeenkomst in Deventer. Deze bij-

eenkomst werd bijgewoond door meer dan vijftig leden. Lizzy en Albert Wiggers uit Oldenzaal ver-

telden over hun lotgevallen op de Ruta de la Plata. Veel regen en veel interessante contacten Jaings

deze route. Ongetwijfeld heeft hun enthousiaste verhaal bij menigeen de lust doen ontstaan ook

eens, al dan niet gedeeltelijk, deze letterlijk antieke route te gaan volgen. Na de pelgrimsparade

was er weer gelegenheid voor het uitwisselen van ervaringen en tips, en natuurlijk werd de avond

afgesloten met het Café St.-Jacques.

Op zondag 13 januari wandelden we weer een stukje van het Jacobskerkenpad, het traject

Vragender-Winterswijk. Aangelokt door het mooie weer en misschien ook wel vanwege de rela-

tief korte afstand, waren we met 23 wandelaars, een record!

Op vrijdag 19 april 2002 houdt de regio z'n voorjaarsbijeenkomst. De avond staat in het teken van

materialen voor lopers en fietsers en wordt gehouden bij Raven Outdoor, Geerdinksweg 295, in


Hengelo (O). Uiteraard is er weer een pelgrimsparade en voldoende gelegenheid om ervaringen

en tips uit te wisselen. En waar kan dit laatste beter dan in Café St.-Iacques?

Op 25 juli 2002 houden we weer onze traditionele 1acobuswandeling. We verzamelen om 10.00

uur in café-restaurant Le Monde aan de Markt in Enschede, tegenover de lacobuskerk. Opgeven

bij Hiuub Steins, 053-5740940 (liefst tussen 18.00 en 19.00 uur), b.g.g. 06-12122324, of bij de

regiocontactpersoon, Gé Westgeest, 0541 -293351.

REGIO GRONINGENIDRENTHE

Op vrijdag 30 november jl. vierde onze regio haar 10-jarig bestaan alsmede het eerste lustrum van

haar refugio El Sotano Amistoso. Na ontvangst met koffie en koek werd er om half vier gestart aan

een rnini-camino in de landelijke omgeving. De gesplitste groep ontmoette elkaar halverwege

alwaar een geestverruimende toast werd uitgebracht. Tegen zes uur was een ieder weer terug in

de refugio om de avond voort te zetten. Er werd begonnen met een aperitief van welke gelegen-

heid Thom Oosterhof gebruik maakte voor het houden van een feestspeech en voor een terugblik

op ons 10-jarig bestaan.

Op 9 november 1991 werd n.b. op Friese bodem (de najaarsvergadering in Franeker) de funda-

menten gelegd voor onze regio. Enige in het oog springende gebeurtenissen passeren de revue.

Op de eerste huiskamerbijeenkomst in de koffiekamer van de Doopsgezinde kerk op 31 januari

1994 vertoonde ds Renze Yetsenga zijn dia's van zijn fietstocht naar Santiago de Compostela.

Aantal aanwezigen: 9! Op de door onze regio georganiseerde landelijke voorjaarsvergadering op

19 maart 1994 (in de Doopsgezinde kerk) werd onze stadsgenote Annie Garcia als 1000-ste lid van

ons genootschap welkom geheten en gehuldigd. Vanaf dit jaar kwam er structuur in de activitei-

ten van onze regio, te weten: in het voor- en najaar huiskamerbijeenkomsten en in de maanden

mei en september een klei- en/of zandcamino.

Op 15 november 1996 vond de eerste huiskamerbijeenkomst bij de familie Bader plaats, alwaar

het souterrain is omgedoopt in refugio El Sotano Amistoso. Telkenmale een gastvrij onthaal

(gemiddeld 25 a 30 leden) en na afloop immer een café St.-Iacques in de riante huiskamer (en de

rondjes zijn van het huis alsmede het prikken met een vorkje). Fred en Marga Bader mochten

enige geschenken in ontvangst nemen voor hun belangeloze inzet. jan v.d. Zee overhandigde

namens ons allen een door hem ontworpen, weerbestendig, refugio-bord, er werden bloemen

overhandigd alsmede een fles met geestverruimend vocht.

Ook de regiocontactpersoon werd in de bloemen gezet. Een speciaal voor hem door Marieta en

Kees gecomponeerd pelgrimslied werd ingestudeerd en gezongen. Het 10-jarig overzicht werd

onderbroken voor een voedzame en voortreffelijke pelgrimsmaaltijd, bereid door de driesterren-

koks George Duursma en Marga Bader. De maaltijd werd afgesloten met een ijsgerecht a la mais-

on.

Daarna volgde een voortzetting van het overzicht vanaf 1997 t/m heden in welke periode het

Jacobspad Uithuizen-Groningen tot stand kwam. Op 9 september 1999 werd het geopend en in


diverse kranten werd hier aandacht aan besteed. Zelfs in dagblad Trouw op zaterdag 12 mei 2001.

Marianne las het verslag voor van de nachtpelgrimage naar Uithuizen op 25 juli 1999.

Enig gestommel richtte onze aandacht op het binnentreden van Sint-Nicolaas, lijkend op het pos-

tuur Jan v.d. Zee, die eerder op deze avond zijn bovenlichaam ontdeed van zijn T-shirt welk hij

gekregen had in Baskenland en waarop Baskische gedichten stonden gedrukt waarvan er één door

hem werd voorgelezen.

Enige leden moesten bij de Goedheiligman komen om waarderende woorden en een kleine atiten-

tie in ontvangst te nemen. Annie Garcia nam helaas van ons afscheid vanwege verhuizing naar

Leuven. Verschillende leden droegen gedichten voor, herinneringen werden opgehaald. Een self-

gemaakte icoon van de HeiligeJacobus werd getoond, en ieder werd een kaartje overhandigd met

een spreuk van Kahlil Gibran en zo tegen half tien namen wij afscheid van elkaar met een bijaon-

der goede herinnering aan deze feestelijke huiskamerbijeenkomst, waar we met z'n dertigen bij-

een waren.

REGIO FRIESLAND

VERSLAG NAJAARSBIJEENKOMST

Sjaak Blok heeft van de bijeenkomst een voortreffelijk verslag geschreven en nu zit de regiocon-

tactpersoon met een probleem: het verslag zal tot één derde moeten worden ingekrompen om

binnen de 400-woorden-limiet te blijven. En dat zou schofferen van authentiek werk zijn. Omi uit

de impasse te komen bied ik elk lid van onze regio de mogelijkheid het verslag in extenso te ont-

vangen. Laat degene, die dat wenst, mij dat weten en zijn e-mail- of postadres geven, dan zor~g

ik

voor toezending van het hele verslag.

Dan nu kort enkele punten uit onze bijeenkomst dit jaar in Wolvega. Het aantal deelnemers is der-

tig. Na een terugblik over het afgelopen seizoen worden de plannen voor het komende jaar

besproken:

20 april: ontbloting van de zeven putdeksels in de St.Jacobsstraat. Doordat ieder deksel er nu leen

eigen schelp heeft is het gezegde ontstaan 'Op elk deksel past een schelp';

4 mei: voorjaarswandeling van St.-Jacobiparochie naar Franeker; en

28 juli: de traditionele vesper in de Groate Kerk te St.-Jacobiparochie.

Weer een wandelweekend? Verschillende ideeën doen de ronde waarmee onze werkgroep t.z.t.

tot een besluit zal komen.

Dan is het tijd voor de verhalen. Het zijn rijke en heel diverse van Jan Joosten, Corine Zalsn-nan,

Gerard Baars en Dick en Sidon Wesselius. Ook Doris Drost en Margreet Butzelaar hadden ons wan-

avond graag willen delen in hun belevenissen maar kunnen door omstandigheden niet aanwezig

zijn. Maarten Smits is al aangekomen in Santiago maar nog niet terug. Na de pauze laafden we

ons aan een schuimende, rijkelijk overvloeiende beker met bruisende, sprankelende verhalen,

informatie, beschouwingen en anekdotes betrekking hebbend op pelgrimeren, mystiek, geschie-

denis, biologie, kerkelijke folklore en privé ontmoetingen. Door wie anders dan door Jan van der


Wal werd ons deze bokaal aangeboden? Dia's illustreerden het verhaal. Tussen de bedrijven door

was er alle gelegenheid om ervaringen uit te wisselen, de informatietafel met reisgidsen e.d. te

raadplegen, foto's bekijken, enz, enz. Kortom: het was weer een sfeervolle avond.

PAMPLONA

Biciclletas Albero. Calle Monasterio de Urdax, 23. TeL(948) 172609

Reparación bicicletas. Calle Monasterio de Iranzu, 5. Tel. (948) 276277

Ciclas Olite. Calle Alfonso Beoriegui, 50. Tel. (948) 117229

ESTELLA

Vicente Alonso. Paseo Inmaculada, 12. Tel. (948) 550734

LOGRONO

Ciclas. Avenida de Colón, 6. Tel. (941) 231467

Bicicletas Jose Mary. Calle Duquesa de la Victoria, 39. Tel. (941) 242414

NAIERA

Castrillo Mendoza. Calle San Fernando, 24. Tel. (941) 360204

SANT0 DOMINGO DE LA CALZADA

Esteinaga. Calle San Roque, 14. Tel. (941) 342207

BURCOS

Ciclos Cano. Calle Del Carmen, 7. Tel. (947) 207127

Ciclos Garcia. Pasaje Isaac Albeniz, 2. Tel. (947) 238887

LEON

Bicicletas Blanco. Calle Teniente Antrés Gonzáles, 1. Barrio Santa Ana. Tel. (987) 209610

Bicicletas Carlos. Avenida Facultad, 29. Tel. (987) 254209

ASTORCA

Ciclos Lolo. Avenida Las Murallas, 48. Tel. (987) 618581

Rebaque Gonzalez. Pza. Lorenzo Lafuente, 2. Tel. (987) 615945


PONFERRADA

Bicicletas Marqués. Avenida Portugal, 54. Tel. (987) 412226

Rojas Babbis. Avenida España, 50. Tel. (987) 415956

VILLAFRANCA DEL BIERZO

Fernández Guerra. Calle Cortijo, 2. Tel. (987) 540043

SARRM

Pallares. Calle Diego Pazos, 46.

A RZUA

Fidalgo. Calle Santiago, 12. Tel. (981) 500232

SANTIAGO DE COMPOSTELA

Viuda Honorino. Calle General Pardiñas, 18. Tel. (981) 587234

l

Inleverdata kopij voor de jaargang 2002:

nummer 54: 10 april 2002 (verschijnt in de week van 10 juni)

nummer 55: 10 juli 2002 (verschijnt in de week van 2 september)

nummer 56: 2 oktober 2002 (verschijnt in de week van 25 november)

l

I

Te huur: in Lagraulet du Gers, dat is gelegen aan de route van Le Puy, een smaakvol ingerichte ~

gite voor 4 personen, goede bedden, eigen terras met weids uitzicht; £ 2751435 per week.

Vraag de folder bij Hein Zielstra, tel. 00 33 562 291 939.


AGENDA

23 maart

Regiabijeenkomst Amsterdam, wandelen en fietsen.

5 april

Regia GroningenlDrenthe organsieert in refugio El Sotano Amistoso een diapresentatie van een

fietstocht Groningen-Santiago de Compostale door Renze Yetsenga.

19 april

Voorjaarsbijeenkomst regio Oost-Nederland: Raven Outdoor, Geerdinksweg 295, Hengelo (O),

opgeven bij Huub Steins, tel 053-5740940 tussen 18.00 en 19.00 uur, b.g.g. 06-12122324.

20 april

Onth~ulling van de zeven putdeksels in de Sint-Jacobsstraat te Leeuwarden, waarop de weg naar

Santiago kunstzinnig is vorm gegeven.

4 mei

Voorj~aarswandeling regio Friesland van St.-jacobiparochie naar Franeker. Om 10.00 uur verzamelen

bij de Groate Kerk.

25 mei

Klei-camino (regio GroningenlDrenthe) naar St.-Jacobuskerk te Feerwerd.

7 juli

Wandeling regio Utrecht-ZuidIRivierengebied.

25 juli 2002

Jacobuswandeling regio Oost-Nederland, opgeven bij Huub Steins, tel. 053-5740940 tussen 18.00

en 19.00 uur, b.g.g. 06-12122324.

28 julli

Vesper in de Groate Kerk te St.-Jacobiparochie, aanvang om 19.00 uur.


ZOEKERTJES

O Help! Op een dag lopen van Vézelay, pal aan de Via Lemovicensis, werken wij aan het realiseren van een

gîte voor pelgrims. Dat is veel werk en we kunnen best wat vrijwillige medewerkers gebruiken. Het gaat

om overzichtelijke sloop- en bouwklussen. We garanderen een prachtige plek en prima maaltij'den.

Vervoer uit Nederland kan meestal worden geregeld. Belangstellenden kunnen zich melden bij Karel

Musch, Jan van Arkelweg 3, 391 1 CD Rhenen, 031 7-676404, e-mail c.k.musch@inter.nl.net (e-,mail

wordt lx per week gelezen, briefpost elke dag!).

O Oproep door Belgische pelgrim Erik Opdencamp uit Houthalen: afgelopen zomer heb ik de Cannino

francés gelopen tussen 25 juni en l6 juli. Ik zoek de familie uit Enschede, die per fiets de tocht ondewamen

vanuit hun woonplaats en die ik de eerste keer ontmoette in Burgos en later nog enkele keren. Hun

namen waren Conny en Gerrit. In O Cebreiro namen zij een foto van mij en ik had hiervan graag een uopy

ontvangen, mits betaling. Tevens wil ik wel wat ervaringen uitwisselen. Ook zoek ik de familie Godìding

Pierre die ik in St.Jean-Pied-de-Port op 24 juni ontmoette. Tevens zoek ik infolcontact met Bart, met

Russiche huskyhond, uit Kinrooi (België). Gaarne uw reacties naar: Erik Opdencamp, Weg naar Zwartiberg

67, B 3530 Houthalen, België, e-mail erik.opdencamp@pandora. be

O Gezocht: Gezellige reisgenootlreisgenote om met mij, Silvie, in de periode mei 2002

in 5 a 6 weken vanaf Pamplona naar Santiago te lopen. Heb je zin om mee te gaan, mail dan naar

sillie23@worldonline. n1

O Heeft iemand voor mij een boekje met pelgrimsliederen waar ook de melodie bij staat. Graag ontwang

ik de melodie van 'Ultreia, et suseia'. Elly van Meijgaard, Loosduinsekade 367,2571 CE Den Haag, a 070

- 323 76 46.

O Welke wandelaar-pelgrim mlv wil samen met mij (man 57 jaar) "rust en vrede dienende" tussen 201 mei

en 7 juni 2002 starten met de weg naar Santiago de Compostela te bewandelen vanaf Pamplona af St.

Jean Pied de Port. Interesse? Neem dan contact op met George Duursma, Tolbert,

n 0594 - 51 87 67.

O Ik wil in februarilmaort 2003 te voet naar Santiago de Compostela gaan en ik wil minimaal 4 maan-

den onderweg zijn. Ik ben 63 jaar en heb ervaring met lopen. Wie heeft er gelegenheid om samen met mij

te gaan? Ineke Ronner, Cleopatradreef 527,356 7 RVUtrecht, a 030 - 261 50 64.

O Te koop: na onze fietstocht van juni t/m juli 2001 biedt ik de drie delen van de St. Jacobs Fietsroute te

koop aan. De boekjes zijn onbeschadigd. Mijn vraagprijs is £20,- (f45,-) voor de drie delen tezamen, Fam.

Clarijs Steen wijk, m 052 1 -5 1 69 1 7.


C Man, 60 jaar, wil in 2002 een fietstocht maken vanuit Nederland naar Santiago en is op zoek naar een

reisgenoot. In onderling overleg kunnen de voorbereidingen worden getroffen en de vertrekdatum wor-

den bepaald. U kunt mij, Math Kerf, bellen: a 045-53 14293 of mailen: kerff26@zonnet.nl

d In de zomer van 2003 willen mijn vriend en ik per fiets een bezoek brengen aan Santiago. We weten dat

het een niet al te makkelijke tocht zal zijn en willen dus nu al beginnen met de nodige voorbereidingen.

Wie kan ons misschien voorzien van wat praktische informatie betreffende deze tocht. We denken hierbij

aan route beschrijvingen, overnachtingadressen, aandachtspunten etc. Jan van Poppel, Kleine Voort 4,

508 1 XG Hilvarenbeek, a O 13-505 45 44.

In 2007 liep ik van Den Haag naar Chartres, in 20 dagen, als eerste etappe van een pelgrimage naar

Santiago. Dit jaar (2002) wil ik vanuit Chartres verder naar het zuiden, zo mogelijk tot aan de Frans-

Spaanse grens. Periode vanaf half mei. Wie heeft er zin om met mij mee te lopen? Willem de Haan,

Dedel'straat 5,2596 RA Den Haag, 070 - 346 27 70.

U Overnachtingen in België voor voet- en fietspelgrims zijn mogelijk in o.a. Rijkevorsel (30 km van Breda,

Antwerpen en Lier en 75 km van Turnhout). Tijdig reserveren voorkomt teleurstellingen. U kunt terecht bij:

Fam. Vermeiren, Berkenlaan 18,23 10 Rijkevorsel, a- 0032 3 3 14 42 17, of:

Fam. Willemse, Vaerevelden 4,23 10 Rijkevorsel, 0032 3 3 14 33 10.

In het voorjaar van 2002 verschijnt het foldertje Overnachten in Rijkevorsel, gratis te verkrijgen bij WV-

Toerisme Rijkevorsel, Molenstraat 5,23 70 Rijkevorsel of -n 0032 3 340 00 12.

Overnachtingen in Wallonië kunt u uitzoeken in de nieuwste versie van 'Gilbert's List',

Ca. 2 J0 adressen voor ca. BEF 250 per persoon (ca. £ 6,4 1). De lijst is te bestellen bij:

Gilbert Bastiaensen, Oosterwijk 64, 2260 Westerlo. Tel. na 79.00 uur: 0032 74 26 52 29.

De kosten bedragen BEF 100 = ca. f 2,56 (alle Eurobedragen zijn omgerekend tegen de koers van de

Belgische Frank van 22- 7 1-200 1, het kan zijn dat er per O 7 -O 7 -2002 afrondingsverschillen optreden, wij

verzoeken u dan ook eerst telefonisch contact op te nemen met de desbetreffende perso(o)n(en).)

3 Op 9 mei 2002 organiseert de Stichting Pelgrimspalet Friesland weer een 'Pelgrimspalet'. Men wil op

deze pelgrimsdag mensen kennis laten maken met verschillend vormen van pelgrimeren. Behalve 73 ker-

ken doet ook de moskee mee en presenteert de joodse gemeenschap zich in de N. H. Kerk van Oudeschoot.

Ook rijdt er een verhalenbus.

De raute voert voor een groot deel over het jabikspaad nabij Akkrum en Heerenveen.

De organisatie zou graag zien dat onder deelnemers pelgrims met ervaring aanwezig zijn die kunnen ver-

tellen over hun ervaringen met o.a. de pelgrimage naar Santiago. Opgave voor deelname enlof informa-

tie: bij het secretariaat t.a.v. C. D.José, Prins Bernhardweg 2, 845 XD Oranjewoud, -n 05 13-68 7 4 7 7,

e-malil cdjose@ncrvnet.nl of bij mevrouwJannele vld Zee, a- 0513-633027.


O In dejacobsstaf nr. 52 vermeldden wij het boek Een ware hartstocht van Rink en Marijke van Fucht. U

wordt vriendelijk verzocht te bestellen middels een giro-overschrijvingskaart. Het is gebleken dat bij

bestellingen via de girofoon adresgegevens ontbraken. Wij verzoeken u dan ookzo compleet mogelijk uw

gegevens te vermelden. Mocht u nog vragen hebben dan kunt u telefonisch contact opnemen.

R. van Fucht, Stationsstraat 23-A, 757 7 AVOostzaan, '8: 075 - 684 34 26, giro: 357 94 97.

O Nieuw gastenverblijf voor pelgrims en retraitegasten aan de route vanaf Le Puy: 'Chemin du Copur',

gelegen tussen Sénergues en Conques, biedt onderdak en maaltijden aan 5 personen in 2 kamers. Zoimer

2002 uitbreiding met o.m. een 4-pers. kamer, een stiltekamer en een trekkerskeuken. Wie heeftzin olm in

het voorjaar of de zomer te komen helpen als hospitaliere enlof met klussen in tuin of huis? Ik liep zelf in

7999 vanuit Nederland naar Santiago de Compostela/Finistera en deel graag het leven hier als pelgrim

'thuis'. Laila Hart, 'Chemin du Coeur', Pressoyres, 72320 Conques, '8: 00 33 5 65 72 93 44,

e-mail laila. hart@wanadoo.fr

O Wie langs de St.-/acobskapel in Calder gaat en aldaar een stempel wil hebben, graag opbellen nlaar:

mevr. j. de Graai 076 567 30 98.

fl De Hospitalité de Saint]acques, 8 rue du College, 72 790 Estaing, Frankrijk, '8: 33 (0) 5 65 44 79 00,

nodigt zoals ieder jaar vrijwilligers uit 'pour partager la vie de priere et de service aupres des pelerins,

comme hospitaliers (70 jours minimum)'.


Iberia stopt met goedkoop pelgrimstarief

De Spaanse luchtvaarmaatschappij Iberia is

gestopt met voordelige vluchten van

Santiago de Compostela naar Amsterdam

omdat er veel claims binnenkwamen vanwe-

ge schade aan fietsen, zo berichtte de

Volkskrant op 2 februari jl. Het goedkope

tarief bedroeg ca. £ 300; voortaan is men het

dubbele kwijt. Een alternatief zou kunnen

zijn: met de trein over het smalspoor van de

spoorwegmaatschappij FEVE van El Ferrol

naair Santander, waar een fietsbus van

Cycletours vertrekt. Het kost meer tijd, ook

door de overstap in Oviedo, maar dat wordt

ruimschoots gecompenseerd door het mooie

uitricht onderweg. De fiets kan gratis in de

trein als er ruimte is. Die beslissing is aan de

conducteuro

Pied

a

terre

kaarten en gidsen voor actieve vakanties

Scngel393

1021 WN Amsterdam

tel (020) 627 44 55

fa (020) 620 89 96

E-macl zlzfofo@pzedaterre n1

Internet www.piedaterre.nl

Gelegen in het centrum, achter het Spui

Tramlijzen 1, 2, of 5.

Open: ma - vr 11.00 - 18.00 uur

za 10.00 - 17.00 uur

koopavond:

donderdags van april tlm

augustus van 18.00 - 21.00 uur

I Vraag onze catalogus aan! 1

Postorderservice


Adressen regiocontactpersonen

Amsterdam (postcode i100 t/m mg + 1160 t/m lig9 + i300 t/m 1399 + 1420 t/m 1439):

Esther van Doorn, Westervenne 243,1444 WL Purmerend (0299) 43 83 61. emvandoorn@hetnet.nI

Herman Holtmaat, Wouwermanstraat 20 111,io7i LZ Amsterdam a (020) 679 12 62, h.holtmaat@planeit.nI

Noord-Holland boven het I] (postcode 1120 t/m 1159 + 1440 t/m 1999):

]an Louter, Dorpsstraat 65,1689 ER Zwaag, n (0229) 23 65 12

Bollenstreek/Rijnland (postcode 2000 t/m 2199 + 2300 t/m 2499):

Gerard Ticheler en Nelia Musters, junostraat 43,2402 BG Alphen a/d Rijn, a (0172) 43 04 39,

ticheler.musters@comfreeleo.nl

Den Haag (postcode 2200 t/m 2299 + 2500 t/m 2799):

Cees Rooijackers, Vondelstraat 136,2513 EX Den Haag, a (070) 360 24 42, marie.cees@wxs.nl

Rotterdam (postcode 2800 t/m 3399):

Susan van Gink, Gordelweg 26c, 3036 AB Rotterdam, a (oio) 465 16 10

Aart en Mieke Ligthart, Bermweg 264,2906 LH Capelle a/d Ilssel, a (oio) 458 23 65,

aartliqthart@hotmail.com

Midden-Nederland (postcode 1200 t/m 1299 + i400 t/m -1419 + 3600 t/m 3899):

Bea en Rien Christenhuis, De Mees 29,1251 VL Laren (NH), a (035) 538 36 49, rien-bea@planet.nl

Utrecht-ZuidIRivierengebied (postcode 3400 t/m 3599 + 3900 t/m 4299):

janneke Mulder en Stephan van Meulebrouck, E. Zoudenbalchstraat 33,

3552 AK Utrecht, a (030) 244 55 07. svmeulebroucl


NIEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN SINT JACOB

More magazines by this user
Similar magazines