23.07.2013 Views

de perimeter van het richtschema - Ruimtelijke Ordening en ...

de perimeter van het richtschema - Ruimtelijke Ordening en ...

de perimeter van het richtschema - Ruimtelijke Ordening en ...

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Opdrachtgever :<br />

Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk<br />

Gewest<br />

Richtschema<br />

Europese Wijk<br />

April 2008<br />

Directie :<br />

Marie-Laure Roggemans<br />

Adviseurs :<br />

Bruno Clerbaux<br />

Christian Frisque<br />

Guido Steg<strong>en</strong><br />

STRATEC


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


INLEIDING<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

WERKWIJZE EN SCENARIO ........................................................................................................1<br />

A. Werkwijze ..............................................................................................................................1<br />

B. Het sc<strong>en</strong>ario voor <strong>de</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk ...............................................2<br />

DE PERIMETER VAN HET RICHTSCHEMA ..................................................................................3<br />

DRIE ONTWIKKELINGSASSEN ......................................................................................................4<br />

A. De noord-zuidass<strong>en</strong> .............................................................................................................4<br />

1) <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg<br />

2) versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> Els<strong>en</strong>e<br />

3) versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> Sint-Joost<br />

B. De as <strong>van</strong> <strong>de</strong> c<strong>en</strong>trale park<strong>en</strong> : <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Jubelpark,<br />

<strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>het</strong> Park <strong>van</strong> Brussel ...........................................................................5<br />

C. De verbindingsas tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> .........................................................6<br />

OPTIES VAN HET RICHTSCHEMA ...............................................................................................7<br />

A. Transversale optie : bouw<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> Europese ecowijk......................................................8<br />

B. De opties inzake mobiliteit ..................................................................................................9<br />

1) to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>het</strong> spoorweggebruik<br />

2) uitbreiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing met <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op <strong>de</strong> oost-westas<br />

3) versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing met <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op <strong>de</strong> noord-zuidas<br />

4) verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Luxemburg<br />

5) <strong>de</strong> terugdringing <strong>van</strong> <strong>het</strong> transitverkeer op <strong>het</strong> Schumanplein<br />

6) heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat<br />

7) heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat<br />

8) uitwerking <strong>van</strong> e<strong>en</strong> parkeerbeleid<br />

9) voorrang voor voetgangers <strong>en</strong> fi etsers<br />

C. Herstel <strong>van</strong> <strong>het</strong> gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> functies ......................................................14<br />

1) <strong>de</strong> functies in verband met <strong>de</strong> woning<strong>en</strong>, <strong>de</strong> han<strong>de</strong>l, <strong>de</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>van</strong> collectief belang of <strong>van</strong><br />

op<strong>en</strong>bare di<strong>en</strong>st<strong>en</strong><br />

2) <strong>de</strong> kantoorfunctie<br />

3) <strong>de</strong> veiligheids<strong>perimeter</strong>s rondom <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong><br />

D. Herstel <strong>van</strong> <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk ...............................................16<br />

1) <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntifi catie <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong><br />

2) bewaring <strong>en</strong> herbestemming <strong>van</strong> <strong>het</strong> architecturaal erfgoed<br />

3) <strong>de</strong> to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>de</strong> architecturale kwaliteit<br />

4) promotie <strong>van</strong> <strong>de</strong> duurzame ontwikkeling<br />

5) kwaliteit <strong>en</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong><br />

E. De culturele <strong>en</strong> toeristische uitstraling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk ......................................19<br />

1) <strong>de</strong> culturele voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

2) <strong>de</strong> toeristische voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

3) <strong>de</strong> informatievoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

F. Project<strong>en</strong> <strong>en</strong> initiatiev<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> hoofdstad <strong>van</strong> Europa ...............................................22


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

DE STEDENBOUWKUNDIGE EN ARCHITECTURALE PROGRAMMA’S ...................................23<br />

A. De herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie ...........................24<br />

B. De aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> stadsboulevard op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg ..................................26<br />

C. De omgeving <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace ................................................................................27<br />

D. Het multimodaal platform Schuman ................................................................................28<br />

E. Het Schumanplein <strong>en</strong> omgeving ......................................................................................29<br />

F. Het Consilium ....................................................................................................................30<br />

G. De esplana<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t : <strong>de</strong> Mail ....................................................31<br />

H. Het Jubelpark <strong>en</strong> zijn naaste omgeving ...........................................................................32<br />

I. Het Leopoldpark <strong>en</strong> zijn naaste omgeving ........................................................................33<br />

J. Wetstraat, Belliardstraat <strong>en</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan ...................................................................34<br />

K. Het <strong>de</strong> Jamblinne <strong>de</strong> Meuxplein .......................................................................................35<br />

L. Het Luxemburgplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> Jourdanplein .......................................................................35<br />

DE UITVOERING VAN HET RICHTSCHEMA .............................................................................36<br />

A. De creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkinstrum<strong>en</strong>t voor <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> .............36<br />

B. De prioritaire acties 2007 - 2020 .......................................................................................37<br />

AFKORTINGEN, LETTERWOORDEN EN ACRONYIEMEN.........................................................38<br />

BIBLIOGRAFIE .............................................................................................................................39


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

INLEIDING<br />

De Gewestregering heeft op 26 oktober 2006 <strong>het</strong> voorontwerp <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> voor <strong>de</strong> «Europese<br />

wijk» goedgekeurd.<br />

Over dat voorontwerp, dat op 20 <strong>de</strong>cember 2006 werd voorgelegd aan <strong>de</strong> commissie voor <strong>de</strong> ruimtelijke<br />

or<strong>de</strong>ning <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels parlem<strong>en</strong>t, werd uitvoerig overleg gepleegd 1 <strong>van</strong> januari tot mei 2007, waarmee<br />

in dit <strong>richtschema</strong> rek<strong>en</strong>ing werd gehou<strong>de</strong>n.<br />

Ter herinnering on<strong>de</strong>rstrep<strong>en</strong> we nog ev<strong>en</strong> dat <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> tegemoetkomt aan <strong>de</strong> doelstelling<strong>en</strong><br />

die wor<strong>de</strong>n beoogd door <strong>het</strong> zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> fe<strong>de</strong>rale Staat, <strong>het</strong> Brussels<br />

Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>en</strong> <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong> Etterbeek, met betrekking tot <strong>de</strong><br />

Leopold-Schumanwijk, on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>d op 27 maart 2006, waarin <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>rt 2 .<br />

We stipp<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s aan dat <strong>het</strong> voorontwerp, <strong>het</strong> ontwerp <strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong>lijke <strong>richtschema</strong> evolutiegerichte<br />

docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn, die voortdur<strong>en</strong>d veran<strong>de</strong>r<strong>en</strong>, wor<strong>de</strong>n aangevuld, gepreciseerd <strong>en</strong> verfi jnd in <strong>het</strong> licht<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> politieke beslissing<strong>en</strong> <strong>en</strong> naarmate nieuwe studies wor<strong>de</strong>n gerealiseerd. Ze moet<strong>en</strong> regelmatig<br />

wor<strong>de</strong>n bijgewerkt door e<strong>en</strong> operationeel team 3 .<br />

Het zijn tev<strong>en</strong>s docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die uiting gev<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> visie op <strong>de</strong> ontwikkeling die verschei<strong>de</strong>ne tijdschema’s<br />

combineert : <strong>de</strong> nabije toekomst (<strong>de</strong> lop<strong>en</strong><strong>de</strong> project<strong>en</strong>, <strong>de</strong> kans<strong>en</strong> die moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n gegrep<strong>en</strong>…) <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

mid<strong>de</strong>llange <strong>en</strong> lange termijn (<strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersplan, <strong>de</strong> metrostudies, <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rgronds br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> transitverkeer, <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie…).<br />

T<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> <strong>het</strong> voorontwerp verdui<strong>de</strong>lijkt <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> <strong>de</strong> opties die <strong>de</strong> grondslag zull<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong><br />

voor <strong>het</strong> verkeersplan <strong>en</strong> licht <strong>het</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s toe. Het bevat<br />

tev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> nieuw hoofdstuk over <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie in<br />

<strong>de</strong> Europese wijk.<br />

T<strong>en</strong> slotte preciseert <strong>het</strong> <strong>de</strong> tabell<strong>en</strong> met betrekking tot <strong>de</strong> prioritaire acties 2007-2020.<br />

In haar zitting <strong>van</strong> 13 <strong>de</strong>cember 2007, heeft <strong>de</strong> Regering, in e<strong>en</strong> eerste lezing, <strong>het</strong> voorstel <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

richtingsschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Wijk goedgekeurd.<br />

De Gewestelijke Ontwikkelingscommissie (GOC) heeft haar advies gegev<strong>en</strong> op 28 februari 2008. De<br />

GOC aanvaart <strong>het</strong> voorstel <strong>van</strong> <strong>het</strong> richtingsschema unaniem, behalve <strong>het</strong> punt betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> nieuwe<br />

wegtunnels voor <strong>de</strong>welke <strong>de</strong> GOC e<strong>en</strong> ver<strong>de</strong>eld advies uitgebracht heeft.<br />

De Regering <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest heeft <strong>het</strong> richtingsschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Wijk<br />

<strong>de</strong>fi nitief goedgekeurd op 24 april 2008.<br />

1 Zie bijlage X<br />

2 Zie bijlage I.<br />

3 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, p. 36.


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


A. Werkwijze<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

WERKWIJZE EN SCENARIO<br />

De rec<strong>en</strong>tste studies aangaan<strong>de</strong> <strong>de</strong> transformaties <strong>van</strong> <strong>de</strong> geweststad beschrijv<strong>en</strong> Brussel als e<strong>en</strong><br />

“wereldstad”. E<strong>en</strong> stad die tegelijkertijd e<strong>en</strong> “internationaal”, transnationaal” <strong>en</strong> “fl exibel” karakter<br />

vertoont 4 .<br />

Ondanks haar beschei<strong>de</strong>n om<strong>van</strong>g - met één miljo<strong>en</strong> inwoners b<strong>en</strong>gelt <strong>de</strong> stad immers achteraan in<br />

haar categorie - positioneert Brussel zich wel <strong>de</strong>gelijk als e<strong>en</strong> internationale stad, met name door e<strong>en</strong><br />

sterke aanwezigheid <strong>van</strong> internationale actor<strong>en</strong> op haar grondgebied. Brussel is “e<strong>en</strong> kleine wereldstad<br />

die haar grote internationale zichtbaarheid dankt aan <strong>de</strong> conc<strong>en</strong>tratie <strong>van</strong> actor<strong>en</strong> die internationale -<br />

<strong>en</strong> in <strong>de</strong> eerste plaats Europese - informatiestrom<strong>en</strong> beher<strong>en</strong>”. Brussel huisvest met name : <strong>de</strong> grote<br />

Europese instelling<strong>en</strong>, <strong>de</strong> Europese zetels of coördinatiec<strong>en</strong>tra <strong>van</strong> internationale on<strong>de</strong>rneming<strong>en</strong>,<br />

internationale advocat<strong>en</strong>kantor<strong>en</strong> <strong>en</strong> consultants, <strong>de</strong> secretariat<strong>en</strong> <strong>van</strong> internationale organisaties,<br />

<strong>de</strong> lobby’s (beroepsfe<strong>de</strong>raties of diverse belang<strong>en</strong>groep<strong>en</strong>), <strong>de</strong> verteg<strong>en</strong>woordigers <strong>van</strong> plaatselijke<br />

<strong>en</strong> gewestelijke geme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, <strong>de</strong> internationale pers, internationale schol<strong>en</strong>, zak<strong>en</strong>lui, toerist<strong>en</strong>,<br />

congresgangers… Als we <strong>het</strong> over <strong>de</strong> internationale bewoners hebb<strong>en</strong>, <strong>de</strong>nk<strong>en</strong> we aan <strong>het</strong> personeel <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong>ze on<strong>de</strong>rneming<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun gezinsle<strong>de</strong>n (Europese ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>, expats <strong>en</strong>, algeme<strong>en</strong>, alle Belgische<br />

<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>landse burgers die e<strong>en</strong> activiteit uitoef<strong>en</strong><strong>en</strong> die verband houdt met <strong>het</strong> internationale statuut <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> stad).<br />

De transnationale stad wordt gevormd door <strong>de</strong> aanwezigheid <strong>van</strong> immigrant<strong>en</strong>groep<strong>en</strong> die economische<br />

<strong>en</strong> sociale betrekking<strong>en</strong> tot stand br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> plaatselijke sam<strong>en</strong>leving <strong>en</strong> <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>leving waaruit<br />

zij afkomstig zijn; zo ontstaan dus wisselwerking<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> grondgebie<strong>de</strong>n die vaak ver <strong>van</strong> elkaar<br />

ligg<strong>en</strong>.<br />

De fl exibele stad is <strong>de</strong>ze die is gegroeid uit <strong>de</strong> postfordistische economie <strong>en</strong> <strong>de</strong> transformaties <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

organisatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> arbeidsmarkt. In die context stell<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> gestage groei<br />

vast <strong>van</strong> <strong>de</strong> outsourcing <strong>van</strong> functies buit<strong>en</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming, terwijl steeds meer fl exibiliteit wordt verwacht<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> werknemers. Dat heeft geleid tot e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>em<strong>en</strong><strong>de</strong> onstabiliteit op <strong>de</strong> arbeidsmarkt alsook tot<br />

ingrijp<strong>en</strong><strong>de</strong> veran<strong>de</strong>ring<strong>en</strong> op <strong>het</strong> niveau <strong>van</strong> <strong>de</strong> prestaties, zowel wat <strong>de</strong> arbeidsduur betreft als inzake<br />

<strong>de</strong> werkur<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> lev<strong>en</strong>sritme. En uiteraard hebb<strong>en</strong> die evoluties e<strong>en</strong> weerslag op <strong>het</strong> dagdagelijkse<br />

lev<strong>en</strong>, zowel professioneel als privé.<br />

Deze <strong>de</strong>fi nitie <strong>van</strong> Brussel vraagt om e<strong>en</strong> nieuwe bezinning over <strong>de</strong> planning <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruimte. Die - in <strong>het</strong><br />

kort gesc<strong>het</strong>ste - transformaties br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>de</strong> ruimtelijke in<strong>de</strong>ling in klassieke geografi sche gebie<strong>de</strong>n in <strong>het</strong><br />

gedrang, zon<strong>de</strong>r ze ev<strong>en</strong>wel volkom<strong>en</strong> t<strong>en</strong>iet te do<strong>en</strong>. Het is dui<strong>de</strong>lijk dat we steeds ver<strong>de</strong>r wegdrijv<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> functionalistische opvatting <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> veralgem<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebiedsin<strong>de</strong>ling 5 als pertin<strong>en</strong>te<br />

on<strong>de</strong>rver<strong>de</strong>ling voor <strong>de</strong> ruimtelijke or<strong>de</strong>ning; e<strong>en</strong> concept dat al sinds 1950 <strong>de</strong> basis vormt voor <strong>de</strong><br />

structurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruimtelijke or<strong>de</strong>ning <strong>en</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouw <strong>van</strong> <strong>het</strong> Gewest.<br />

4 Zie met name “La planifi cation <strong>de</strong> Bruxelles dans le cadre du développem<strong>en</strong>t <strong>de</strong>s villes-mon<strong>de</strong>” (De planning <strong>van</strong><br />

Brussel in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> wereldste<strong>de</strong>n”), ULB, programma “Leefbare ste<strong>de</strong>n” <strong>van</strong> <strong>de</strong> DWTC<br />

– 2004.<br />

5 De functionalistische opvatting berust op e<strong>en</strong> in<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruimte in geografi sche gebie<strong>de</strong>n waaraan m<strong>en</strong><br />

functies toek<strong>en</strong>t.<br />

1


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

B. Het sc<strong>en</strong>ario voor <strong>de</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Om <strong>het</strong> sc<strong>en</strong>ario voor <strong>de</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk uit te stippel<strong>en</strong>, moet wor<strong>de</strong>n uitgegaan <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> analyse <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruimtelijke verankering <strong>van</strong> <strong>de</strong> internationale actor<strong>en</strong> in <strong>het</strong> Brusselse stadsweefsel. Die<br />

analyse leidt tot drie vaststelling<strong>en</strong> :<br />

− <strong>het</strong> blijv<strong>en</strong><strong>de</strong> belang <strong>van</strong> <strong>de</strong> agglomeratiegebon<strong>de</strong>n economische stelsels, <strong>en</strong> meer bepaald die <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Europese wijk. De Europese wijk biedt onmisk<strong>en</strong>baar e<strong>en</strong> aantal collectieve ste<strong>de</strong>lijke voor<strong>de</strong>l<strong>en</strong><br />

die te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met <strong>de</strong> aanwezigheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> die <strong>de</strong>ze wijk tot e<strong>en</strong><br />

bevoorrechte vestigingsplek mak<strong>en</strong> voor internationale actor<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> reproductie <strong>van</strong> <strong>de</strong> sociale <strong>en</strong> ruimtelijke breuklijn<strong>en</strong> in <strong>de</strong> stad (kloof tuss<strong>en</strong> Oost <strong>en</strong> West). In<br />

<strong>het</strong> kielzog <strong>van</strong> <strong>de</strong> groei<strong>en</strong><strong>de</strong> internationalisering <strong>van</strong> Brussel zi<strong>en</strong> we dat <strong>de</strong> historische sociaaleconomische<br />

klov<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Brusselse ste<strong>de</strong>lijke ruimte bevestigd <strong>en</strong> nog complexer wor<strong>de</strong>n;<br />

− <strong>de</strong> impact <strong>van</strong> die verankering<strong>en</strong> op <strong>de</strong> nieuwe confi guraties <strong>van</strong> <strong>de</strong> c<strong>en</strong>traliteit op grootste<strong>de</strong>lijk<br />

niveau. De gewest-stad evolueert naar e<strong>en</strong> multipolaire grootste<strong>de</strong>lijke structuur, die wordt<br />

gek<strong>en</strong>merkt door <strong>de</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> nieuwe aantrekkelijke c<strong>en</strong>trale pol<strong>en</strong> in <strong>de</strong> rand (zoals<br />

Zav<strong>en</strong>tem).<br />

In die context wordt voor <strong>de</strong> bescherming <strong>van</strong> <strong>de</strong> aantrekkingskracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk e<strong>en</strong> sc<strong>en</strong>ario<br />

voorgesteld dat berust op e<strong>en</strong> gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> wijk waarin diverse functies wor<strong>de</strong>n gecombineerd : <strong>de</strong><br />

beslissingsfunctie, verbon<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> Europese <strong>en</strong> internationale instelling<strong>en</strong>, die <strong>van</strong>daag sterk overheerst;<br />

<strong>de</strong> woonfunctie, die opnieuw terrein moet verover<strong>en</strong>; <strong>de</strong> culturele <strong>en</strong> recreatiefunctie, die toegankelijker<br />

moet wor<strong>de</strong>n gemaakt voor ie<strong>de</strong>re<strong>en</strong>. Terwijl <strong>de</strong> to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>de</strong> woonfunctie in ruime mate aanbod komt<br />

in <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord, di<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>de</strong> bescherming <strong>en</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>het</strong> pot<strong>en</strong>tieel <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

inzake ontspanning <strong>en</strong> recreatie <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> grote doelstelling te wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>.<br />

Het <strong>richtschema</strong> positioneert <strong>de</strong> Europese wijk als <strong>de</strong> eerste Europese <strong>en</strong> internationale pool <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest : teg<strong>en</strong> 2020 zou<strong>de</strong>n er zowat 100.000 m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> tewerkgesteld zijn 6 .<br />

Daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong> koestert <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> <strong>de</strong> ambitie om <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze wijk e<strong>en</strong> snel groei<strong>en</strong><strong>de</strong> woonpool te<br />

mak<strong>en</strong>. T<strong>en</strong> slotte zal <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> e<strong>en</strong> dicht netwerk <strong>van</strong> verbinding<strong>en</strong> tot stand br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

c<strong>en</strong>traal geleg<strong>en</strong> historische ruimt<strong>en</strong> (Jubelpark, Leopoldpark <strong>en</strong> Park <strong>van</strong> Brussel) <strong>en</strong> zal <strong>het</strong> <strong>de</strong> culturele,<br />

sportvoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong> han<strong>de</strong>lsvoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in diezelf<strong>de</strong> optiek e<strong>en</strong> rol toebe<strong>de</strong>l<strong>en</strong> in <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong><br />

<strong>het</strong> dagdagelijkse leefcomfort in <strong>de</strong> Europese wijk.<br />

De combinatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> belangrijke internationale <strong>en</strong> Europese economische pol<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> gediversifi eer<strong>de</strong><br />

woon- <strong>en</strong> recreatiepool in <strong>het</strong> hart <strong>van</strong> <strong>de</strong> stad vormt <strong>de</strong> eig<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> <strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk. Het is<br />

<strong>van</strong> cruciaal belang om die dim<strong>en</strong>sie voor og<strong>en</strong> te hou<strong>de</strong>n wanneer we ons buig<strong>en</strong> over <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n<br />

om <strong>de</strong> aantrekkingskracht <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze wijk te vergrot<strong>en</strong>.<br />

6 Zie bijlage II.<br />

2


Périmètre du schéma directeur<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 1<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Perimeter <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong><br />

Périmètre Périmètre <strong>de</strong> <strong>de</strong> la la zone-levier<br />

zone-levier<br />

Schéma directeur du<br />

Quartier europé<strong>en</strong><br />

Périmètre du schéma directeur<br />

Périmètre <strong>de</strong> la zone-levier<br />

Région <strong>de</strong><br />

Bruxelles-Capitale


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

DE PERIMETER VAN HET RICHTSCHEMA<br />

De <strong>perimeter</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk, waar<strong>van</strong> wordt uitgegaan in <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, is die <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

driepartij<strong>en</strong>akkoord tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> fe<strong>de</strong>rale Staat, <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Etterbeek <strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e, on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>d op 27 maart 2006.<br />

De <strong>perimeter</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord is ruim <strong>en</strong> overschrijdt <strong>het</strong> hefboomgebied “Europa” dat meer<br />

overe<strong>en</strong>stemt met <strong>het</strong> beeld dat m<strong>en</strong> doorgaans heeft <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> houdt die<br />

<strong>perimeter</strong>, in teg<strong>en</strong>stelling tot <strong>het</strong> hefboomgebied, rek<strong>en</strong>ing met <strong>de</strong> woongebie<strong>de</strong>n rond <strong>de</strong> wijk <strong>en</strong> biedt<br />

<strong>de</strong>ze <strong>de</strong> mogelijkheid om naar <strong>de</strong> toekomst toe e<strong>en</strong> coher<strong>en</strong>ter beleid uit te stippel<strong>en</strong> met betrekking tot<br />

<strong>het</strong> gem<strong>en</strong>gd karakter. Voor <strong>de</strong>ze <strong>perimeter</strong> hebb<strong>en</strong> we, qua inwoners <strong>en</strong> ban<strong>en</strong>, <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> cijfers :<br />

2001 2020<br />

Ban<strong>en</strong> 84000 105000<br />

Bewoners 33000 39000<br />

De ge<strong>de</strong>tailleer<strong>de</strong> cijfers <strong>en</strong> <strong>de</strong> hypotheses op basis waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> voorspelling<strong>en</strong> voor 2020 wer<strong>de</strong>n<br />

gemaakt, wor<strong>de</strong>n toegelicht in bijlage II.<br />

3


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Noord-zuidass<strong>en</strong>


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Concreet on<strong>de</strong>rschei<strong>de</strong>n we drie grote ass<strong>en</strong> <strong>van</strong> waaruit <strong>de</strong> structuur <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk georganiseerd<br />

zou wor<strong>de</strong>n :<br />

− <strong>de</strong> noord-zuidass<strong>en</strong> : <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg, <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong> Sint-Joost ;<br />

− <strong>de</strong> as C<strong>en</strong>tral Parks : <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Jubelpark, <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>het</strong> Park <strong>van</strong><br />

Brussel;<br />

− <strong>de</strong> verbindingsas tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong>.<br />

A. De noord-zuidass<strong>en</strong><br />

DRIE ONTWIKKELINGSASSEN<br />

1) <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg<br />

Dit is <strong>de</strong> structurer<strong>en</strong><strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk die <strong>de</strong> resi<strong>de</strong>ntiële squares (Maria-Louiza, Ambiorix, Margareta)<br />

verbindt met <strong>het</strong> Jourdanplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> Flagey-plein. De Maalbeekvallei, die <strong>de</strong> oudste verkeersas vormt<br />

tuss<strong>en</strong> Schaarbeek, Sint-Joost <strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e, wordt <strong>de</strong> hoofdas voor <strong>de</strong> animatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk. Er staan grote<br />

belang<strong>en</strong> op <strong>het</strong> spel :<br />

− <strong>het</strong> welslag<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> belangrijke pool voor woning<strong>en</strong> <strong>en</strong> collectieve voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. De<br />

inspanning<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> voorbije jar<strong>en</strong> om in <strong>de</strong>ze sector woning<strong>en</strong> in te plant<strong>en</strong>, krijg<strong>en</strong> <strong>van</strong>daag<br />

gestalte in e<strong>en</strong> geheel <strong>van</strong> project<strong>en</strong> die goed zijn voor bijna 1.000 woning<strong>en</strong> met han<strong>de</strong>lspan<strong>de</strong>n<br />

<strong>en</strong> buurtvoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gelijkvloers;<br />

− <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> stadsboulevard, ev<strong>en</strong>tueel met e<strong>en</strong> tramlijn 7 die zorgt voor <strong>de</strong> onontbeerlijke<br />

interwijk<strong>en</strong>verbinding<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> geïntegreer<strong>de</strong> <strong>en</strong> gebruiksvri<strong>en</strong><strong>de</strong>lijke voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

voor voetgangers <strong>en</strong> fi etsers. In die context heeft <strong>de</strong> Gewestregering voorlopig e<strong>en</strong> nieuw rooiplan<br />

goedgekeurd voor <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg ;<br />

− <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>te behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> as, waarbij rek<strong>en</strong>ing wordt gehou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> noordzuidsequ<strong>en</strong>ties:<br />

o <strong>de</strong> resi<strong>de</strong>ntiële squares,<br />

o e<strong>en</strong> strook <strong>van</strong> woning<strong>en</strong>/han<strong>de</strong>lszak<strong>en</strong>/voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>over <strong>de</strong> Tuin<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

Maalbeek,<br />

o <strong>de</strong> herwaar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>het</strong> metrostation Maalbeek,<br />

o <strong>de</strong> verbinding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg <strong>en</strong> <strong>de</strong> Wetstraat,<br />

o <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> toekomstige multimodale station (GEN - metro) Schuman,<br />

o <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> op<strong>en</strong>baar plein dat toegang biedt tot <strong>het</strong> theater <strong>en</strong> <strong>het</strong> zwembad <strong>van</strong><br />

Rési<strong>de</strong>nce Palace,<br />

o <strong>het</strong> Jean Reyplein, één <strong>van</strong> <strong>de</strong> grootste plein<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk, moet volledig op animatie<br />

wor<strong>de</strong>n toegespitst <strong>en</strong> e<strong>en</strong> heuse draaischijf wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze sequ<strong>en</strong>tie,<br />

o <strong>het</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>het</strong> Leopoldpark,<br />

o <strong>het</strong> Jourdanplein.<br />

2) versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> Els<strong>en</strong>e<br />

Er wer<strong>de</strong>n drie transversale acties bepaald die moet<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong> tot <strong>de</strong> heropleving <strong>van</strong> <strong>de</strong> stad 8 . Dat zijn<br />

in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r :<br />

− <strong>de</strong> verbinding <strong>van</strong> <strong>het</strong> orthogonale raster <strong>van</strong> <strong>de</strong> Leopoldwijk (Frère Orbansquare, <strong>de</strong> Meeûssquare,<br />

<strong>het</strong> Luxemburgplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> vroegere Luxemburgstation) met <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> Matonge – Sint-Bonifaas<br />

(Lon<strong>de</strong>nplein, park <strong>van</strong> <strong>de</strong> Parijsstraat, Sint-Bonifaasplein, <strong>het</strong> hart <strong>van</strong> Els<strong>en</strong>e);<br />

− <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>het</strong> Zuidpunt <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail <strong>en</strong> <strong>de</strong> esplana<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Museum voor<br />

Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> in verbinding met <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> Viaductstraat – Waverseste<strong>en</strong>weg;<br />

− <strong>de</strong> aanpassing <strong>van</strong> <strong>het</strong> concept <strong>van</strong> <strong>de</strong> stadsboulevard <strong>van</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg aan <strong>het</strong> stuk<br />

Gray-Flagey.<br />

7 De studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk <strong>van</strong>gt aan in <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> 2008. Die studie moet on<strong>de</strong>r<br />

meer <strong>de</strong> technische haalbaarheid <strong>en</strong> <strong>het</strong> klant<strong>en</strong>pot<strong>en</strong>tieel <strong>van</strong> zo’n tramlijn aanton<strong>en</strong>. Als er ge<strong>en</strong> tramlijn komt, zal<br />

e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> baan voor buss<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n aangelegd op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg. Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

<strong>richtschema</strong>, punt A, p.10 .<br />

8 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s, punt G, p. 31.<br />

4


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

As <strong>van</strong> <strong>de</strong> c<strong>en</strong>trale park<strong>en</strong>


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

3) versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> Sint-Joost<br />

Het orthogonale raster <strong>van</strong> <strong>de</strong> Leopoldwijk is overweg<strong>en</strong>d oost-westelijk georiënteerd aan <strong>de</strong> kant <strong>van</strong><br />

Els<strong>en</strong>e, net als aan <strong>de</strong> kant <strong>van</strong> Sint-Joost. De aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe straat in <strong>het</strong> huiz<strong>en</strong>blok 130<br />

(Wetstraat/Etterbeekseste<strong>en</strong>weg/Spastraat/Jozef II-straat) in <strong>het</strong> verl<strong>en</strong>g<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Filips <strong>de</strong> Goe<strong>de</strong>straat 9<br />

<strong>en</strong> <strong>het</strong> respecter<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> vergezicht<strong>en</strong> op <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> dorpskern <strong>van</strong> Sint-Joost (met name via <strong>de</strong><br />

Tweekerk<strong>en</strong>straat) zou<strong>de</strong>n <strong>de</strong> topologische breuk moet<strong>en</strong> temper<strong>en</strong> die wordt gevormd door <strong>het</strong> plateau<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat.<br />

B. De as <strong>van</strong> <strong>de</strong> c<strong>en</strong>trale park<strong>en</strong> : <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Jubelpark, <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Park <strong>van</strong> Brussel<br />

Alle belangrijke grootste<strong>de</strong>n beschikk<strong>en</strong> over grote c<strong>en</strong>traal geleg<strong>en</strong> gro<strong>en</strong>e ruimt<strong>en</strong> : C<strong>en</strong>tral Park in<br />

New York, <strong>de</strong> Yuyan-tuin in Shanghai, <strong>de</strong> Parijse tuin<strong>en</strong> “Tuileries” <strong>en</strong> “Luxemburg” of nog <strong>het</strong> Gorki-park<br />

in Moskou... ze berust<strong>en</strong> allemaal in zekere mate op e<strong>en</strong> concept <strong>van</strong> c<strong>en</strong>traliteit. Die c<strong>en</strong>traliteit, die vaak<br />

geografi sch tot uiting komt, is ook <strong>en</strong> vooral e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>selijk <strong>en</strong> publiek aspect.<br />

De park<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> onontbeerlijke contrast<strong>en</strong> met <strong>de</strong> grote zak<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra. Ze zitt<strong>en</strong> soms gekneld<br />

tuss<strong>en</strong> wolk<strong>en</strong>krabbers <strong>en</strong> shoppingc<strong>en</strong>tra, <strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> ruimt<strong>en</strong> <strong>van</strong> rust, ontspanning <strong>en</strong> herbronning; maar<br />

m<strong>en</strong> doet er ook aan sport <strong>en</strong> recreatie - tai-chi in <strong>het</strong> Kowloon Park in Hong Kong, familiewan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong><br />

in <strong>de</strong> drev<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Luxembourg-tuin<strong>en</strong>, schaats<strong>en</strong> op <strong>de</strong> bevror<strong>en</strong> vijver <strong>van</strong> Gorki-park of jogg<strong>en</strong> rond<br />

<strong>het</strong> Reservoir <strong>van</strong> C<strong>en</strong>tral Park... die activiteit<strong>en</strong> behor<strong>en</strong> tot hun hoofdfuncties <strong>en</strong> drag<strong>en</strong> ook bij tot hun<br />

bek<strong>en</strong>dheid.<br />

T<strong>en</strong> slotte kunn<strong>en</strong> <strong>de</strong> gro<strong>en</strong>e ruimt<strong>en</strong> in <strong>de</strong> stad bijzon<strong>de</strong>r polyval<strong>en</strong>t zijn <strong>en</strong> funger<strong>en</strong> als <strong>de</strong>cor voor grote<br />

culturele <strong>en</strong> sportev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, zoals <strong>de</strong> “20 km <strong>van</strong> Brussel” 10 . Dit versterkt nog hun c<strong>en</strong>traliteitsfunctie,<br />

<strong>en</strong> dus ook <strong>het</strong> gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> karakter <strong>en</strong> <strong>de</strong> sociale cohesie die daarmee gepaard gaan. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> zal<br />

<strong>de</strong>ze functie wor<strong>de</strong>n aangemoedigd als m<strong>en</strong>, naar Lon<strong>de</strong>ns voorbeeld, <strong>de</strong> nodige logische verbinding<strong>en</strong><br />

tot stand br<strong>en</strong>gt. De Europese wijk heeft <strong>het</strong> grote geluk over veel gro<strong>en</strong> te beschikk<strong>en</strong> dankzij haar<br />

talrijke squares (Maria-Louiza, Ambiorix, Margareta, <strong>de</strong> Meeûs <strong>en</strong> Frère Orban) <strong>en</strong>, meer nog, te zijn<br />

omringd door drie grote ruimt<strong>en</strong> <strong>van</strong> hoogstaan<strong>de</strong> kwaliteit, met name : <strong>het</strong> Jubelpark, <strong>het</strong> Leopoldpark<br />

<strong>en</strong> <strong>het</strong> Park <strong>van</strong> Brussel. Het ligt dus voor <strong>de</strong> hand dat <strong>de</strong>ze as moet wor<strong>de</strong>n opgewaar<strong>de</strong>erd <strong>en</strong> versterkt<br />

door :<br />

− <strong>de</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>het</strong> Park <strong>van</strong> Brussel <strong>van</strong>af <strong>het</strong> Troonplein (via uitbreiding<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> voetgangerssignalisatie <strong>en</strong> e<strong>en</strong> aangepaste grondmarkering) maar ook <strong>van</strong>af <strong>de</strong><br />

Guimardstraat;<br />

− <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Luxemburgplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark via <strong>de</strong> Mail;<br />

− <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> zichtbaarheid, <strong>de</strong> leesbaarheid <strong>en</strong> <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

Leopoldpark;<br />

− <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> zichtbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Maalbeekvallei (Jean Reyplein <strong>en</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg);<br />

− rek<strong>en</strong>ing te hou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> culturele actor<strong>en</strong> in <strong>de</strong> omgeving <strong>en</strong> hun ontwikkelingsproject<strong>en</strong><br />

(Museum voor Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, Wiertz-museum, Visitor C<strong>en</strong>ter, <strong>de</strong> stichting Ateliers<br />

d’artistes, theater Varia, Espace S<strong>en</strong>ghor…);<br />

− e<strong>en</strong> belangrijkere rol toe te k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> voetgangersweg<strong>en</strong> langs <strong>de</strong> Belliardstraat, <strong>de</strong><br />

Froissartstraat, <strong>het</strong> Schumanplein <strong>en</strong> <strong>de</strong> Wetstraat naar <strong>het</strong> Jubelpark;<br />

− <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> Jubelpark dankzij <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ingang<br />

die zichtbaar is <strong>van</strong>af <strong>het</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat op <strong>de</strong> hoek Belliardstraat/<br />

Ou<strong>de</strong>rgemlaan, <strong>en</strong> <strong>de</strong> restauratie <strong>van</strong> <strong>de</strong> hoofdingang in <strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat.<br />

9 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s, punt A, p. 24.<br />

10 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, punt D, p. 19.<br />

5


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Verbindingsas tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong>


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

C. De verbindingsas tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong><br />

Er moet e<strong>en</strong> verbinding wor<strong>de</strong>n bewerkstelligd tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Luxemburgplein (Parlem<strong>en</strong>t) <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Schumanplein (Commissie <strong>en</strong> Raad) via e<strong>en</strong> krachtige as die symbool staat voor <strong>de</strong> band tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Europese instelling<strong>en</strong>.<br />

Ter herinnering : <strong>het</strong> voorstel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> voetgangersverbinding dat ste<strong>de</strong>nbouwkundig <strong>het</strong> verst is uitgewerkt,<br />

was dat <strong>van</strong> <strong>de</strong> verl<strong>en</strong>ging <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail door e<strong>en</strong> over<strong>de</strong>kking <strong>van</strong> <strong>de</strong> spoorweg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat tot<br />

aan Berlaymont (“De pa<strong>de</strong>n <strong>van</strong> Europa ”); maar dit project bleek rampzalig inzake <strong>het</strong> behoud <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> woonbestemming<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Wetstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg. Deze oplossing wordt dus<br />

verworp<strong>en</strong> door <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>.<br />

Er zijn twee mogelijke oplossing<strong>en</strong> 11 om <strong>de</strong>ze verbindingsas tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> : <strong>het</strong> verplaats<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

ingang <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardtunnel naar <strong>de</strong> Wet<strong>en</strong>schapsstraat of naar <strong>de</strong> Van Maerlantstraat. In bei<strong>de</strong> gevall<strong>en</strong><br />

zal dit toelat<strong>en</strong> :<br />

− <strong>de</strong> bewoonbaarheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> huiz<strong>en</strong>blok Van Maerlant te verbeter<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> zichtbaarheid te verbeter<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Economisch <strong>en</strong> Sociaal Comité <strong>en</strong> <strong>het</strong> Comité <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Regio’s;<br />

− voetgangersweg<strong>en</strong> aan te legg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> die gegroepeerd<br />

zijn rond <strong>het</strong> Schumanplein via <strong>de</strong> Pascalestraat, <strong>de</strong> Toulousestraat, <strong>de</strong> Van Maerlantstraat, <strong>de</strong><br />

perrons <strong>van</strong> <strong>het</strong> Schumanstation <strong>en</strong> <strong>de</strong> trap <strong>van</strong> Lex 2000.<br />

De eerste oplossing maakt <strong>het</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> mogelijk om komaf te mak<strong>en</strong> met <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke barrière<br />

die wordt gevormd door <strong>de</strong> Belliardstraat, om die opnieuw in te richt<strong>en</strong> als lokale weg <strong>en</strong> om <strong>de</strong> Mail<br />

beter te integrer<strong>en</strong> in <strong>de</strong> wijk. De twee<strong>de</strong> oplossing is iets min<strong>de</strong>r ambitieus. Bij <strong>de</strong> bestu<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

verkeersschema zal <strong>de</strong> mogelijkheid on<strong>de</strong>rzocht wor<strong>de</strong>n om <strong>de</strong> berijdbare breedte <strong>van</strong> <strong>de</strong> Beeliardstraat<br />

te versmall<strong>en</strong> t<strong>en</strong>ein<strong>de</strong> meer ruimte te kunn<strong>en</strong> voorbehou<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> zachte modi.<br />

11 De keuze zal wor<strong>de</strong>n gemaakt op grond <strong>van</strong> <strong>de</strong> resultat<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema. Zie hoofdstuk<br />

op <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, punt A, p. 11.<br />

6


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

OPTIES VAN HET RICHTSCHEMA<br />

Om <strong>de</strong>ze opties te bepal<strong>en</strong> gaat <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> uit <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aantal verbint<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>en</strong> docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die <strong>de</strong><br />

toekomstige ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest in vorm giet<strong>en</strong>. We <strong>de</strong>nk<strong>en</strong> daarbij aan<br />

<strong>de</strong> verbint<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG met betrekking tot <strong>de</strong> Europese wijk <strong>en</strong> in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r :<br />

- <strong>de</strong> verbint<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> die wer<strong>de</strong>n aangegaan in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

fe<strong>de</strong>rale Staat, <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>en</strong> <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong><br />

Etterbeek, met betrekking tot <strong>de</strong> Leopold-Schumanwijk, on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>d op 27 maart 2006,<br />

- <strong>de</strong> verbint<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> die wer<strong>de</strong>n aangegaan in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> sam<strong>en</strong>werkingsakkoord Beliris<br />

voor Brussel;<br />

- <strong>het</strong> meerjar<strong>en</strong>plan voor <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare werk<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG;<br />

- <strong>het</strong> tram-busplan <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG;<br />

- <strong>de</strong> resolutie met betrekking tot <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> in Brussel, goedgekeurd<br />

door <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG op 14 februari 2003;<br />

- <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG met betrekking tot zijn toekomstige ste<strong>de</strong>lijke ontwikkeling, opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in<br />

<strong>het</strong> GewOP 2;<br />

- <strong>de</strong> opties die uitgewerkt zijn in <strong>het</strong> schema voor han<strong>de</strong>lsontwikkeling <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG <strong>en</strong> in <strong>het</strong><br />

bijzon<strong>de</strong>r in <strong>het</strong> ge<strong>de</strong>elte dat han<strong>de</strong>lt over <strong>de</strong> Europese wijk ;<br />

- <strong>de</strong> opties die wer<strong>de</strong>n uitgewerkt in <strong>het</strong> geme<strong>en</strong>telijk ontwikkelingsplan <strong>van</strong> Brussel-Stad;<br />

- <strong>de</strong> opties die wer<strong>de</strong>n uitgewerkt in <strong>het</strong> geme<strong>en</strong>telijk ontwikkelingsplan <strong>van</strong> Etterbeek;<br />

- <strong>de</strong> werkpistes die zijn vastgelegd in <strong>de</strong> voorberei<strong>de</strong>n<strong>de</strong> docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor Iris 2 <strong>en</strong> <strong>het</strong> docum<strong>en</strong>t<br />

MIVB 2020;<br />

- <strong>het</strong> beheerscontract tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest <strong>en</strong> <strong>de</strong> Maatschappij voor<br />

Intercommunaal Vervoer <strong>van</strong> Brussel 2007-2011;<br />

- <strong>het</strong> Brussels Luchtplan;<br />

- <strong>de</strong> richtlijn 2002/91/CE <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> 16 <strong>de</strong>cember 2002<br />

betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>en</strong>ergieprestatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> transponering daar<strong>van</strong> in <strong>de</strong> ordonnantie<br />

hou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>en</strong>ergieprestatie <strong>en</strong> <strong>het</strong> binn<strong>en</strong>klimaat <strong>van</strong> gebouw<strong>en</strong>, versch<strong>en</strong><strong>en</strong> in <strong>het</strong> Belgisch<br />

Staatsblad op 11 juli 2007;<br />

- <strong>de</strong> aanbeveling<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Ron<strong>de</strong>-tafel <strong>van</strong> <strong>het</strong> toerisme 2005;<br />

- <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke voorstell<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> vier <strong>richtschema</strong>’s die elkaar opvolg<strong>de</strong>n sinds 1988 12 ;<br />

- <strong>de</strong> diverse studies over <strong>de</strong> Europese wijk 13<br />

12 Ruimte Brussel-Europa 1988; Richtschema voor <strong>de</strong> Leopold-Schumanwijk in Brussel, november 2001 [studie<br />

gerealiseerd voor <strong>het</strong> Ministerie <strong>van</strong> Verkeer <strong>en</strong> Infrastructuur (MVI)]; Richtlijn<strong>en</strong> Brussel-Europa, mei 2002 (studie<br />

gerealiseerd voor <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijkGewest); Ombudsplan, juli 2003 (studie in opdracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> kanselarij<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Eerste Minister <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> kabinet <strong>van</strong> <strong>de</strong> Minister-Voorzitter <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest).<br />

13 Zie Bibliografi e.<br />

7


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

A. Transversale optie : bouw<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> Europese ecowijk<br />

Vandaag <strong>de</strong> dag is <strong>de</strong> Europese wijk <strong>de</strong> meest gepollueer<strong>de</strong> wijk <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest,<br />

zowel qua geluidshin<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> drukke transitverkeer dat door <strong>de</strong> wijk rijdt als wat luchtvervuilling betreft,<br />

wat dan niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gevolg is <strong>van</strong> <strong>het</strong> drukke autoverkeer maar ook <strong>van</strong> <strong>de</strong> geringe <strong>en</strong>ergiekwaliteit<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>richtschema</strong> heeft <strong>de</strong> ambitie om dat tij te do<strong>en</strong> ker<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk e<strong>en</strong> Europese ecowijk<br />

te mak<strong>en</strong>. Om die ambitie waar te mak<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> op 3 niveaus :<br />

- op <strong>het</strong> vlak <strong>van</strong> <strong>de</strong> mobiliteit sluit <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> aan bij <strong>de</strong> doelstelling <strong>van</strong> <strong>het</strong> GewOP<br />

om <strong>het</strong> globale volume gemotoriseerd verkeer met 20 % terug te dring<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> 2010 in<br />

vergelijking met <strong>het</strong> refer<strong>en</strong>tiejaar 1999. Om dat streefdoel te bereik<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> naast<br />

interv<strong>en</strong>ties in <strong>de</strong> Europese wijk ook krachtige maatregel<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n getroff<strong>en</strong> aan <strong>de</strong><br />

toegang<strong>en</strong> tot <strong>de</strong> stad;<br />

- toepassing <strong>van</strong> criteria <strong>van</strong> hoge milieukwaliteit, zowel op architecturaal als op<br />

ste<strong>de</strong>nbouwkundig vlak;<br />

- toepassing <strong>van</strong> criteria voor <strong>de</strong> <strong>en</strong>ergieprestatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> (EPG) om <strong>de</strong> uitstoot<br />

<strong>van</strong> broeikasgass<strong>en</strong> te vermin<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.<br />

De toepassing <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze maatregel<strong>en</strong> zal <strong>het</strong> ecologisch imago <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk t<strong>en</strong> goe<strong>de</strong> kom<strong>en</strong>.<br />

Bijzon<strong>de</strong>re aandacht zal daarbij uitgaan naar <strong>de</strong> toepassing <strong>van</strong> zeer strikte criteria inzake <strong>de</strong> hoge<br />

milieukwaliteit <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>en</strong>ergieprestatie <strong>van</strong> gebouw<strong>en</strong> in <strong>het</strong> programma voor <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie rond <strong>de</strong> Wetstraat. Dat programma heeft tot doel om <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Wetstraat e<strong>en</strong> uitstalraam te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> aanwezigheid <strong>en</strong> <strong>de</strong> integratie <strong>van</strong> Europa in Brussel, maar<br />

ook <strong>van</strong> <strong>de</strong> duurzame stad <strong>van</strong> <strong>de</strong> 21 e eeuw.<br />

8


Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 3A, 3B <strong>en</strong> 4A.<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Eerste optie : to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>het</strong> spoorweggebruik<br />

Bruxelles-Luxembourg<br />

Vers Namur<br />

Vers Luxembourg<br />

Vers Gare du Nord<br />

Bruxelles-Schuman<br />

Tunnel Schuman - Josaphat<br />

Vers Zav<strong>en</strong>tem<br />

Jamblinne <strong>de</strong> Meux<br />

Chemin <strong>de</strong> fer existant<br />

Chemin <strong>de</strong> fer / RER projeté<br />

Gares chemin <strong>de</strong> fer existantes<br />

Gare chemin <strong>de</strong> fer projetée<br />

Halte / Entrée RER proposées


B. De opties inzake mobiliteit 14<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Het <strong>richtschema</strong> preciseert neg<strong>en</strong> opties <strong>van</strong> gelijk <strong>en</strong> groot belang in <strong>het</strong> strev<strong>en</strong> naar <strong>het</strong> nieuwe ste<strong>de</strong>lijke<br />

karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk. Voor elk <strong>van</strong> die opties bestaan verschei<strong>de</strong>ne uitvoeringsmogelijkhe<strong>de</strong>n.<br />

De studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema voor <strong>de</strong> Europese wijk, die in <strong>het</strong> begin 2008 wordt gestart, zal <strong>de</strong><br />

technische keuzes bepal<strong>en</strong>. Die studie, die wordt gefi nancierd door Beliris, wordt gezam<strong>en</strong>lijk geleid door<br />

Beliris, <strong>het</strong> BROH <strong>en</strong> <strong>het</strong> BUV. Naast die drie instanties zal <strong>het</strong> begeleidingscomité <strong>de</strong> verteg<strong>en</strong>woordigers<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e, Etterbeek, Schaarbeek <strong>en</strong> Sint-Joost rond <strong>de</strong> tafel<br />

br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

Het GewOP, goedgekeurd bij besluit <strong>van</strong> 12 september 2002, preciseert <strong>de</strong> verbint<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG<br />

om <strong>het</strong> Protocol <strong>van</strong> Kyoto te respecter<strong>en</strong> inzake <strong>de</strong> uitstoot <strong>van</strong> broeikasgass<strong>en</strong> 15 : “om <strong>de</strong> beoog<strong>de</strong><br />

daling <strong>van</strong> <strong>de</strong> CO 2 -emissie <strong>van</strong> 7,5 % te bereik<strong>en</strong>, zou <strong>het</strong> globaal verkeersvolume (voertuig<strong>en</strong> x km) in<br />

vergelijking met <strong>het</strong> refer<strong>en</strong>tiejaar 1999 teg<strong>en</strong> 2010 met 20 % moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n vermin<strong>de</strong>rd. De Raad <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> EU heeft tev<strong>en</strong>s beslot<strong>en</strong> om <strong>de</strong> uitstoot <strong>van</strong> broeikasgass<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> 2020 te vermin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> met 20%.<br />

De opties inzake verkeer hebb<strong>en</strong> tot doel tegemoet te kom<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> doelstelling<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> GewOP, <strong>de</strong><br />

duurzame ontwikkeling <strong>en</strong> Kyoto.<br />

E<strong>en</strong> greep uit <strong>de</strong> algem<strong>en</strong>e maatregel<strong>en</strong> die in <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> zijn opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> :<br />

− respect voor <strong>de</strong> hiërarchie <strong>van</strong> <strong>de</strong> weg<strong>en</strong> zoals bepaald op kaart 5 <strong>van</strong> <strong>het</strong> GewOP, on<strong>de</strong>r<br />

voorbehoud <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijziging<strong>en</strong> die moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n aangebracht naar aanleiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> studie<br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk;<br />

− <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedrijfsvervoerplann<strong>en</strong> door <strong>de</strong> grote werkgevers <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk.<br />

1) to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>het</strong> spoorweggebruik<br />

De voorgestel<strong>de</strong> maatregel<strong>en</strong> :<br />

− op korte termijn, <strong>de</strong> aanleg 16 <strong>van</strong> <strong>de</strong> ingang<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Schuman <strong>van</strong>af <strong>de</strong><br />

Etterbeekseste<strong>en</strong>weg <strong>en</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>ing tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> week<strong>en</strong>ds;<br />

− op mid<strong>de</strong>llange termijn, <strong>de</strong> realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> halte <strong>van</strong> <strong>het</strong> GEN op <strong>het</strong> <strong>de</strong> Jamblinne <strong>de</strong><br />

Meuxplein;<br />

− op lange termijn, <strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> HST-halte aan <strong>het</strong> station Brussel-Luxemburg <strong>en</strong> snelle<br />

verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> Brussel, Luxemburg <strong>en</strong> Straatsburg.<br />

Rek<strong>en</strong>ing hou<strong>de</strong>nd met <strong>de</strong> huidige exploitatievoorwaar<strong>de</strong>n lijkt <strong>het</strong> onmogelijk om bijkom<strong>en</strong><strong>de</strong> GEN-haltes<br />

te realiser<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Schuman <strong>en</strong> <strong>het</strong> Noordstation op lijn 161; bij gebrek aan plaats in<br />

dat ge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>het</strong> tracé is <strong>het</strong> immers moeilijk om er verkeer over vier spor<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> rij<strong>de</strong>n <strong>en</strong> correcte<br />

frequ<strong>en</strong>ties te garan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> groot aantal haltes op twee spor<strong>en</strong>. Om <strong>de</strong> noord-zuidverbinding<strong>en</strong> te<br />

versterk<strong>en</strong> moet <strong>de</strong>rhalve wor<strong>de</strong>n gezocht naar bijkom<strong>en</strong><strong>de</strong> oplossing<strong>en</strong> op <strong>het</strong> niveau <strong>van</strong> <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk<br />

op<strong>en</strong>baar vervoer.<br />

14 Zie bijlage I vaststelling<strong>en</strong> inzake mobiliteit.<br />

15 Prioriteit 9, Belgisch Staatsblad <strong>van</strong> 22/10/2002 p. 46944, 46946 <strong>en</strong> 46947.<br />

16 De huidige plann<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> NMBS voorzi<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ingang die veel te weinig opvalt in <strong>het</strong> licht <strong>van</strong> <strong>de</strong> belangrijke rol<br />

die <strong>het</strong> station moet vervull<strong>en</strong>.<br />

9<br />

Opties


Trône<br />

Trône<br />

Vers Rogier<br />

Vers C<strong>en</strong>tre-Ville<br />

Ligne 2<br />

Vers Gare du Midi<br />

Vers Rogier<br />

Vers C<strong>en</strong>tre-Ville<br />

Ligne 2<br />

Vers Gare du Midi<br />

Arts-Loi<br />

Arts-Loi<br />

Madou<br />

Lignes 1A et 1B<br />

Vers Uccle<br />

Maelbeek<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Twee<strong>de</strong> optie : Uitbreiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing met <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op <strong>de</strong> oost-westas<br />

Madou<br />

Lignes 1A et 1B<br />

Maelbeek<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 3B, 4A <strong>en</strong> 4B.<br />

Schuman<br />

Schuman<br />

Méro<strong>de</strong><br />

Lignes <strong>de</strong> métro existantes<br />

Lignes <strong>de</strong> métro projetées<br />

Stations <strong>de</strong> métro existantes<br />

Stations <strong>de</strong> métro projetées<br />

Der<strong>de</strong> optie : versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing met <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op <strong>de</strong> noord-zuidas<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 3B, 4A <strong>en</strong> 4B.<br />

Vers Hermann-Debroux<br />

Méro<strong>de</strong><br />

Lignes <strong>de</strong> métro existantes<br />

Lignes <strong>de</strong> métro projetées<br />

Stations <strong>de</strong> métro existantes<br />

Stations <strong>de</strong> métro projetées<br />

Tram <strong>de</strong> la chaussée d'Etterbeek<br />

Vers Stockel<br />

Vers Stockel<br />

Vers Hermann-Debroux


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

2) uitbreiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing met <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op <strong>de</strong> oost-westas<br />

Er moet<strong>en</strong> oplossing<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n gezocht voor <strong>de</strong> huidige verzadiging <strong>van</strong> <strong>het</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk stuk<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> metrolijn<strong>en</strong> 1A <strong>en</strong> 1B. We herinner<strong>en</strong> eraan dat <strong>de</strong> capaciteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> metrolijn<strong>en</strong> 1A <strong>en</strong> 1B op<br />

korte termijn zal wor<strong>de</strong>n vergroot door <strong>de</strong> ingebruikname <strong>van</strong> nieuwe BOA-metrostell<strong>en</strong>. De invoering<br />

<strong>van</strong> eig<strong>en</strong> busban<strong>en</strong> zal ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s bijdrag<strong>en</strong> tot die capaciteitsuitbreiding, dankzij e<strong>en</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

reissnelheid <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> frequ<strong>en</strong>ties.<br />

Op langere termijn wor<strong>de</strong>n twee oplossing<strong>en</strong> overwog<strong>en</strong> :<br />

− automatisering <strong>van</strong> <strong>de</strong> metrolijn<strong>en</strong> 1A <strong>en</strong> 1B, wat <strong>het</strong> zou mogelijk mak<strong>en</strong> om elke 1,5 minuut e<strong>en</strong><br />

metrostel te krijg<strong>en</strong> op <strong>het</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke stuk <strong>en</strong> elke 3 minut<strong>en</strong> op <strong>de</strong> vertakking<strong>en</strong>;<br />

− ontdubbeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> metrolijn 1A/1B via <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe metrolijn Mero<strong>de</strong> –<br />

Luxemburgplein – Naamse Poort – Zuidstation.<br />

Dat laatste project wordt voorgesteld in <strong>het</strong> docum<strong>en</strong>t “MIVB 2020, toekomstvisie voor <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk<br />

op<strong>en</strong>baar vervoer te Brussel”. Dit zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> Trias-project omvat <strong>en</strong>erzijds <strong>de</strong> hoger vernoem<strong>de</strong><br />

ontdubbeling <strong>van</strong> lijn 1 <strong>en</strong> an<strong>de</strong>rzijds <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe metrolijn Kunst-Wet – Luxemburgplein<br />

– Ukkel (terminus aan Van<strong>de</strong>rkin<strong>de</strong>re). De aanlegwerk<strong>en</strong> <strong>van</strong> die bei<strong>de</strong> lijn<strong>en</strong> zijn onafhankelijk <strong>van</strong><br />

elkaar.<br />

Het Trias-project zou borg moet<strong>en</strong> staan voor e<strong>en</strong> betere ver<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> reizigersstrom<strong>en</strong> over <strong>de</strong><br />

diverse lijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> verkeer <strong>van</strong> <strong>de</strong> metrostell<strong>en</strong> op volle capaciteit in <strong>het</strong> hele net.<br />

Het <strong>richtschema</strong> pleit voor <strong>de</strong> snelle lancering <strong>van</strong> <strong>de</strong> haalbaarheidsstudies inzake <strong>de</strong> tracés <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

kost<strong>en</strong>.<br />

3) versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing met <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer op <strong>de</strong> noord-zuidas<br />

Op korte termijn moet<strong>en</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> Schaarbeek <strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e wor<strong>de</strong>n versterkt door <strong>de</strong> aanleg<br />

<strong>van</strong> e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> baan voor <strong>de</strong> buss<strong>en</strong> op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg 17 . Die werk<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>wel gepland<br />

wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong>uit <strong>de</strong> optiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> toekomstige tramlijn, waarbij dus die mogelijkheid op<strong>en</strong>gelat<strong>en</strong> moet<br />

wor<strong>de</strong>n. Er wor<strong>de</strong>n twee oplossing<strong>en</strong> op lange termijn voorgesteld. Deze hebb<strong>en</strong> tot doel verbinding<strong>en</strong><br />

met verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> :<br />

a) <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> noord-zui<strong>de</strong>lijke tramlijn op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg. Die nieuwe dwarsverbinding<br />

biedt e<strong>en</strong> aantal voor<strong>de</strong>l<strong>en</strong> :<br />

− e<strong>en</strong> betere integratie <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk in <strong>het</strong> gewestelijke weefsel <strong>en</strong> e<strong>en</strong> betere verbinding<br />

Els<strong>en</strong>e-Schaarbeek, met vermin<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> “breuk” die wordt veroorzaakt door <strong>de</strong> Europese<br />

wijk;<br />

− e<strong>en</strong> tegelijk ste<strong>de</strong>lijke <strong>en</strong> comfortabele verbinding voor <strong>de</strong> reizigers, die voor e<strong>en</strong> stuk <strong>het</strong><br />

busverkeer zou ver<strong>van</strong>g<strong>en</strong>;<br />

− e<strong>en</strong> belangrijke bijdrage tot <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg.<br />

Deze optie moet echter nog wor<strong>de</strong>n bevestigd door grondigere studies inzake <strong>de</strong> technische haalbaarheid<br />

(<strong>de</strong> mogelijke traject<strong>en</strong> verton<strong>en</strong> tot op he<strong>de</strong>n verschei<strong>de</strong>ne fl ess<strong>en</strong>halz<strong>en</strong>) <strong>en</strong> qua budget.<br />

b) aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe metrolijn Kunst-Wet – Luxemburgplein – Ukkel. Dit on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>het</strong> Trias-project<br />

zou erin bestaan e<strong>en</strong> nieuwe metrotunnel te bouw<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> verbinding Kunst-Wet – Luxemburgplein<br />

– Van<strong>de</strong>rkin<strong>de</strong>replein. Die tunnel zou <strong>het</strong> mogelijk mak<strong>en</strong> e<strong>en</strong> lijn te exploiter<strong>en</strong> die zon<strong>de</strong>r overstap Sint-<br />

Joost verbindt met <strong>de</strong> Europese wijk, Els<strong>en</strong>e, <strong>het</strong> bov<strong>en</strong><strong>de</strong>el <strong>van</strong> Sint-Gillis, <strong>het</strong> bov<strong>en</strong><strong>de</strong>el <strong>van</strong> Vorst <strong>en</strong><br />

Ukkel, ev<strong>en</strong>als met <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Koekelberg, Jette <strong>en</strong> Ganshor<strong>en</strong> (via <strong>het</strong> Simonisplein).<br />

Dit project, dat wordt voorgesteld in <strong>het</strong> docum<strong>en</strong>t MIVB 2020, moet ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s <strong>het</strong> voorwerp uitmak<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> bijkom<strong>en</strong><strong>de</strong> studies.<br />

17 Zie hoofdstuk op ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s, punt B, p. 26.<br />

10<br />

Opties


Inkom<strong>en</strong><strong>de</strong> verkeer<br />

Uitgaan<strong>de</strong> verkeer<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Vier<strong>de</strong> optie : verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing vn <strong>het</strong> Europees<br />

Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Luxemburg<br />

Vijf<strong>de</strong> optie : <strong>de</strong> terugdringing <strong>van</strong> <strong>het</strong> transitverkeer op <strong>het</strong> Schumanplein<br />

Hypothese A Hypothese B<br />

Hypothese C Hypothese D<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 5A <strong>en</strong> 5B.<br />

Inkom<strong>en</strong><strong>de</strong> verkeer<br />

Uitgaan<strong>de</strong> verkeer<br />

Inkom<strong>en</strong><strong>de</strong> verkeer Inkom<strong>en</strong><strong>de</strong> verkeer<br />

Uitgaan<strong>de</strong> verkeer<br />

Uitgaan<strong>de</strong> verkeer


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

4) verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedi<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Luxemburg<br />

De metrostations die <strong>het</strong> dichtst bij <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Luxemburg geleg<strong>en</strong><br />

zijn, zijn Maalbeek (lijn 1) <strong>en</strong> Troon (lijn 2), maar <strong>de</strong> afstand die <strong>van</strong> daaruit te voet afgelegd moet wor<strong>de</strong>n<br />

naar die bestemming<strong>en</strong>, blijft groot <strong>en</strong> moeilijk voor person<strong>en</strong> met beperkte mobiliteit.<br />

Op lange termijn zou dat probleem opgelost kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe metrolijn<br />

Mero<strong>de</strong> – Naamse Poort, die loopt langs <strong>het</strong> Luxemburgplein (luik <strong>van</strong> <strong>het</strong> hoger voorgestel<strong>de</strong> Triasproject).<br />

In afwachting wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> maatregel<strong>en</strong> op korte <strong>en</strong> mid<strong>de</strong>lslang termijn overwog<strong>en</strong> :<br />

− verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Troonplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> Luxemburgplein dankzij <strong>de</strong><br />

herstructurering <strong>van</strong> <strong>het</strong> busnetwerk <strong>van</strong> <strong>de</strong> MIVB in <strong>de</strong> Luxemburgstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> ev<strong>en</strong>tuele invoering<br />

<strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>en</strong><strong>de</strong>ldi<strong>en</strong>st tuss<strong>en</strong> Troon <strong>en</strong> Luxemburg,<br />

− verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Luxemburgplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> station Maalbeek door <strong>de</strong><br />

inrichting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bijkom<strong>en</strong><strong>de</strong> toegang tot <strong>het</strong> station Maalbeek, rechtstreeks in <strong>de</strong> Trierstraat; dit<br />

is <strong>de</strong> <strong>en</strong>ige oplossing die person<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> beperkte mobiliteit toegang zou kunn<strong>en</strong> verschaff<strong>en</strong><br />

tot <strong>het</strong> station;<br />

− <strong>de</strong> ver<strong>de</strong>re uitbouw <strong>van</strong> <strong>het</strong> netwerk Eurobus (buss<strong>en</strong> die gezam<strong>en</strong>lijk wor<strong>de</strong>n gefi nancierd door<br />

<strong>de</strong> MIVB <strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese Unie) voor e<strong>en</strong> lokale bedi<strong>en</strong>ing tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong>, <strong>de</strong><br />

treinstations <strong>en</strong> metrostations <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk.<br />

− profi ter<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> passage <strong>van</strong> 10 GEN-trein<strong>en</strong> per uur <strong>en</strong> per richting tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-<br />

Luxembourg <strong>en</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Schuman om <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t in Schuman te verbin<strong>de</strong>n<br />

met metrolijn 1.<br />

5) <strong>de</strong> terugdringing <strong>van</strong> <strong>het</strong> transitverkeer op <strong>het</strong> Schumanplein<br />

Dit is e<strong>en</strong> prioritaire doelstelling <strong>van</strong> <strong>het</strong> nieuwe verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk, die erop gericht is <strong>het</strong><br />

transitverkeer te verdring<strong>en</strong> <strong>en</strong> zo meer ruimte te bie<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> zachte verplaatsingswijz<strong>en</strong>, met behoud<br />

<strong>van</strong> lokaal verkeer. Het <strong>richtschema</strong> heeft vijf hypotheses 18 uitgekoz<strong>en</strong> (an<strong>de</strong>re hypothes<strong>en</strong> zijn <strong>de</strong>nkbaar,<br />

<strong>het</strong> verkeerschema zal belast zijn met <strong>de</strong>ze te bestu<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> beste oplossing te ontwikkel<strong>en</strong>) :<br />

− Hypothese A : <strong>het</strong> inkom<strong>en</strong><strong>de</strong> verkeer wordt behou<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan, omgeleid vóór<br />

Schuman <strong>en</strong> zo naar <strong>de</strong> Wettunnel geleid via e<strong>en</strong> nieuwe tunnelingang in <strong>de</strong> Blij<strong>de</strong> Inkomstlaan.<br />

Het verkeer dat <strong>de</strong> stad verlaat, kom<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat, wordt behou<strong>de</strong>n op twee<br />

rijvakk<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> E-40 on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan <strong>en</strong> twee an<strong>de</strong>re naar <strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong>laan on<strong>de</strong>r <strong>het</strong><br />

Jubelpark;<br />

− Hypothese B : <strong>de</strong> tunnel tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> E-40 <strong>en</strong> <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan wordt verl<strong>en</strong>gd <strong>en</strong> als<br />

tweerichtingsweg ingericht. De verkeersrichting<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n omgekeerd, waarbij <strong>het</strong> inkom<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

verkeer langs <strong>de</strong> Belliardstraat loopt <strong>en</strong> <strong>het</strong> uitgaan<strong>de</strong> verkeer langs <strong>de</strong> Wetstraat;<br />

− Hypothese C : <strong>de</strong> tunnel tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> E-40 <strong>en</strong> <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan wordt verl<strong>en</strong>gd <strong>en</strong> als tweerichtingsweg<br />

ingericht. De verkeersrichting<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n behou<strong>de</strong>n via <strong>de</strong> verbinding, aan <strong>de</strong> ingang <strong>van</strong> <strong>de</strong> stad,<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> verl<strong>en</strong>g<strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>bergtunnel met <strong>de</strong> Wettunnel, on<strong>de</strong>r <strong>het</strong> Schumanplein. De situatie voor<br />

<strong>het</strong> verkeer dat <strong>de</strong> stad verlaat, blijft onveran<strong>de</strong>rd;<br />

− Hypothese D : <strong>het</strong> verkeer kom<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> E-40 verlaat <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan ter hoogte <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

<strong>de</strong> Jamblinne <strong>de</strong> Meuxplein, wordt vervolg<strong>en</strong>s on<strong>de</strong>rgronds omgeleid langs <strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong> Da<br />

Vincistraat waar <strong>het</strong> aansluit op <strong>de</strong> Wettunnel on<strong>de</strong>r <strong>het</strong> Jubelpark;<br />

− Hypothese E : aan <strong>de</strong> ingang <strong>van</strong> <strong>de</strong> stad wordt <strong>de</strong> tunnel die <strong>de</strong> E-40 verbindt met <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan<br />

geslot<strong>en</strong>. Het inkom<strong>en</strong><strong>de</strong> transitverkeer wordt omgeleid naar <strong>het</strong> Montgomeryplein <strong>en</strong> komt daar<br />

via <strong>de</strong> huidige tunnelingang <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wettunnel op <strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong>laan. Het uitgaan<strong>de</strong> verkeer wordt<br />

behou<strong>de</strong>n zoals nu.<br />

18 Voor <strong>de</strong> ge<strong>de</strong>tailleer<strong>de</strong> pres<strong>en</strong>tatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> huidige situatie <strong>en</strong> <strong>de</strong> hypotheses, zie bijlage IV.<br />

11<br />

Opties


Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 6A.<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 6B.<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Zes<strong>de</strong> optie : heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat<br />

Zev<strong>en</strong><strong>de</strong> optie : heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat<br />

Réaménagem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la voirie<br />

Liaisons piétonnes<br />

Circulation Réaménagem<strong>en</strong>t locale à <strong>de</strong> double-s<strong>en</strong>s la voirie<br />

Liaisons piétonnes


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

6) heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat<br />

De Belliardstraat moet haar functie behou<strong>de</strong>n als transitas, die onontbeerlijk is voor <strong>het</strong> verkeer dat <strong>het</strong><br />

Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest verlaat, <strong>en</strong> moet e<strong>en</strong> voetgangersweg wor<strong>de</strong>n die borg staat voor <strong>de</strong><br />

verbinding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>als tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>het</strong> Jubelpark.<br />

In <strong>de</strong> studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk wor<strong>de</strong>n twee oplossing<strong>en</strong> overwog<strong>en</strong> voor<br />

<strong>de</strong> heraanleg :<br />

− e<strong>en</strong> verplaatsing <strong>van</strong> <strong>de</strong> tunnelingang naar <strong>de</strong> Wet<strong>en</strong>schapsstraat (of zelfs rechtstreeks in<br />

verbinding met <strong>de</strong> Kleine Ring) waardoor <strong>de</strong> Belliardstraat kan wor<strong>de</strong>n heringericht als lokale weg<br />

met tweerichtingsverkeer;<br />

− e<strong>en</strong> verplaatsing <strong>van</strong> <strong>de</strong> verkeersingang <strong>van</strong> e<strong>en</strong> eilandje, tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Toulousestraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> Van<br />

Maerlantstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> versmalling <strong>van</strong> <strong>de</strong> berijdbare breedte <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat.<br />

7) heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat<br />

Er wer<strong>de</strong>n twee opties overwog<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat:<br />

− <strong>het</strong> bestu<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> verkeersplan dat ertoe strekt <strong>de</strong> impact <strong>van</strong> <strong>de</strong> dwarsweg<strong>en</strong> te minimaliser<strong>en</strong><br />

t<strong>en</strong>ein<strong>de</strong> <strong>het</strong> berijdbare ge<strong>de</strong>elte te beperk<strong>en</strong>. Deze optie houdt meer ruimte in voor voetgangers<br />

<strong>en</strong> fi etsers, die dan zou<strong>de</strong>n beschikk<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> fi etspad dat geschei<strong>de</strong>n is <strong>van</strong> <strong>het</strong> trottoir. Deze<br />

inrichting hoeft er ev<strong>en</strong>wel niet toe te lei<strong>de</strong>n dat er zulke verkeersopstopping<strong>en</strong> ontstaan dat <strong>het</strong><br />

doorgaand verkeer ertoe aangezet zou wor<strong>de</strong>n <strong>het</strong> wijknet te gebruik<strong>en</strong> ;<br />

− mom<strong>en</strong>teel wordt <strong>de</strong> haalbaarheid bestu<strong>de</strong>erd <strong>van</strong> e<strong>en</strong> reconversie <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat tot lokale<br />

weg, waarbij <strong>het</strong> transitverkeer on<strong>de</strong>rgronds wordt omgeleid met aanpassing <strong>van</strong> <strong>de</strong> volumes <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rgrondse parkings aan <strong>de</strong> nieuwe omstandighe<strong>de</strong>n. De voorlopige resultat<strong>en</strong> ton<strong>en</strong> aan<br />

dat <strong>de</strong>ze twee<strong>de</strong> optie amper uitvoerbaar is in <strong>de</strong> praktijk, gelet op <strong>de</strong> hoge kost<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> grote<br />

technische uitvoeringsproblem<strong>en</strong>.<br />

8) uitwerking <strong>van</strong> e<strong>en</strong> parkeerbeleid<br />

De studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk zal e<strong>en</strong> inv<strong>en</strong>taris mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> alle beschikbare<br />

bov<strong>en</strong>- <strong>en</strong> on<strong>de</strong>rgrondse parkeerplaats<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Europese wijk <strong>en</strong> zal oplossing<strong>en</strong> naar voor schuiv<strong>en</strong><br />

voor <strong>de</strong> parkeerproblematiek <strong>van</strong> <strong>de</strong> werknemers <strong>en</strong> buurtbewoners.<br />

Wat touringcars betreft, zal <strong>het</strong> verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rscheid mak<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

noodzaak om in <strong>en</strong> uit te kunn<strong>en</strong> stapp<strong>en</strong> in <strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijke nabijheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> betrokk<strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

behoeft<strong>en</strong> inzake langdurig parker<strong>en</strong>; dat langdurig parker<strong>en</strong> kan al dan niet gekoppeld wor<strong>de</strong>n aan <strong>het</strong><br />

plaatselijke in- <strong>en</strong> uitstapp<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t na te gaan hoeveel parkeerplaats<strong>en</strong> nodig zijn, rek<strong>en</strong>ing hou<strong>de</strong>nd<br />

met <strong>de</strong> behoeft<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>als <strong>van</strong> <strong>de</strong> culturele instelling<strong>en</strong> die mom<strong>en</strong>teel<br />

gevestigd zijn in <strong>het</strong> studiegebied of in <strong>de</strong> nabije omgeving er<strong>van</strong>. De te overweg<strong>en</strong> oplossing<strong>en</strong> zijn :<br />

− in- <strong>en</strong> uitstapplaats<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Montoyerstraat, <strong>de</strong> d’Ar<strong>de</strong>nnestraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> Stoomsleperstraat voor <strong>het</strong><br />

Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong> e<strong>en</strong> plaats voor langdurig parker<strong>en</strong> voor zev<strong>en</strong> tot acht touringcars;<br />

− e<strong>en</strong> plaats voor langdurig parker<strong>en</strong> on<strong>de</strong>r <strong>het</strong> Jubelpark. De technische, fi nanciële <strong>en</strong> budgettaire<br />

aspect<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze optie wor<strong>de</strong>n bestu<strong>de</strong>erd in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re Beliris-studie;<br />

− e<strong>en</strong> plaats voor langdurig parker<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Twee<strong>de</strong> Lansiersregim<strong>en</strong>tlaan (in <strong>de</strong> buurt <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

kazernes <strong>van</strong> Etterbeek);<br />

− e<strong>en</strong> plaats voor langdurig parker<strong>en</strong> in <strong>de</strong> buurt <strong>van</strong> <strong>het</strong> Lin<strong>de</strong>nhuis voor <strong>het</strong> Museum voor<br />

Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>.<br />

19 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s, punt A, p. 24.<br />

12<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Aachste optie : Voorrang voor voetgangers <strong>en</strong> fi etsers<br />

Itinéraires cyclables régionaux existants et à créer<br />

Cheminem<strong>en</strong>ts piétons privilégiés<br />

Chaussée d'Etterbeek<br />

Boulevard urbain piétons et cyclistes


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

9) voorrang voor voetgangers <strong>en</strong> fi etsers 20<br />

De opties met betrekking tot <strong>het</strong> voetgangersverkeer zijn <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> :<br />

− voorrangsbehan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> voetgangers op <strong>het</strong> Schumanplein;<br />

− voorrangsbehan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> noord-zui<strong>de</strong>lijke voetgangersverbinding<strong>en</strong> in <strong>het</strong> Jubelpark door <strong>de</strong><br />

over<strong>de</strong>kking <strong>van</strong> <strong>de</strong> tunnelingang;<br />

− zorg<strong>en</strong> voor comfortabele voetpa<strong>de</strong>n met e<strong>en</strong> breedte <strong>van</strong> minst<strong>en</strong>s 2 m (1,5 m volg<strong>en</strong>s <strong>de</strong> norm<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> GSV daar waar <strong>het</strong> echt niet beter kan). Het <strong>richtschema</strong> eist minst<strong>en</strong>s 3 m voor <strong>de</strong><br />

structurer<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong> daarmee gelijkgestel<strong>de</strong> ass<strong>en</strong>, <strong>de</strong> naaste omgeving <strong>van</strong> trein- <strong>en</strong> metrostations<br />

<strong>en</strong> langs park<strong>en</strong> <strong>en</strong> squares;<br />

− versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> door <strong>de</strong> realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />

gebruiksvri<strong>en</strong><strong>de</strong>lijk wan<strong>de</strong>ltraject tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t, <strong>de</strong> Mail, <strong>de</strong> oversteek <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Belliardstraat, <strong>de</strong> Pascalestraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> Toulousestraat, <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg, Rési<strong>de</strong>nce<br />

Palace, <strong>de</strong> Wetstraat <strong>en</strong> <strong>het</strong> Schumanplein;<br />

− e<strong>en</strong> <strong>de</strong>gelijke voetgangersverbinding tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>het</strong> Jubelpark via <strong>het</strong> Jean<br />

Reyplein <strong>en</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat. De studie Space Syntax stelt voor om <strong>de</strong> breedte <strong>van</strong> <strong>de</strong> voetpa<strong>de</strong>n<br />

aan te pass<strong>en</strong> naargelang <strong>de</strong> geregistreer<strong>de</strong> verkeersstrom<strong>en</strong>, <strong>de</strong> voorgestel<strong>de</strong> aanleg <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

verwachte strom<strong>en</strong> voor die verbinding;<br />

− verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> zichtbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> voetgangersverbinding<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s <strong>de</strong> conclusies <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

studie Space Syntax;<br />

− verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> signalisatie voor voetgangers in <strong>de</strong> Europese wijk <strong>en</strong> op <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> naar<br />

Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong> Sint-Joost;<br />

− aanleg, op mid<strong>de</strong>llange termijn (bij <strong>de</strong> uitvoeringswerk<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> station Brussel-Schuman), <strong>van</strong><br />

e<strong>en</strong> voetgangersverbinding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg <strong>en</strong> <strong>de</strong> Karel <strong>de</strong> Grotelaan via <strong>de</strong><br />

perrons <strong>van</strong> <strong>het</strong> Schumanstation;<br />

Wat <strong>het</strong> fi etsverkeer betreft, stelt <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> vast dat <strong>de</strong> systematische inplanting <strong>van</strong> fi etspa<strong>de</strong>n<br />

niet is afgestemd op <strong>de</strong> typologie <strong>van</strong> <strong>de</strong> weg<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Europese wijk. In die context is <strong>het</strong> dus onmogelijk<br />

om overal afzon<strong>de</strong>rlijke strok<strong>en</strong> te voorzi<strong>en</strong>, afgeschei<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>het</strong> autoverkeer. Het <strong>richtschema</strong> stelt <strong>het</strong><br />

volg<strong>en</strong><strong>de</strong> voor :<br />

− <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> <strong>de</strong> gewestelijke fi etsroutes zoals voorzi<strong>en</strong> door <strong>het</strong> GBP;<br />

− <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> opstelstrok<strong>en</strong> op kruispunt<strong>en</strong> met verkeerslicht<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> invoering <strong>van</strong> tweerichtingsverkeer voor fi etsers op <strong>de</strong> weg<strong>en</strong> waar dat mogelijk is zon<strong>de</strong>r <strong>het</strong><br />

comfort <strong>van</strong> voetgangers te hin<strong>de</strong>r<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> wegbe<strong>de</strong>kking voor fi etsers daar waar dat mogelijk is, zoals bijvoorbeeld in<br />

<strong>de</strong> Luxemburgstraat;<br />

− <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> fi etspad op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg bij <strong>de</strong> heraanleg er<strong>van</strong>;<br />

− aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> fi etspunt in <strong>de</strong> buurt <strong>van</strong> <strong>het</strong> Luxemburgstation (op <strong>de</strong> Mail bijvoorbeeld).<br />

21 Zie ge<strong>de</strong>tailleer<strong>de</strong> toepassing in hoofdstuk V.<br />

13<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 2A <strong>en</strong> 2B.


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

C. Herstel <strong>van</strong> <strong>het</strong> gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> functies 21<br />

Om te kom<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> <strong>de</strong>gelijke mix <strong>van</strong> stadsfuncties in <strong>de</strong> Europese wijk, zal m<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> beschouwd<br />

moet<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> terugvall<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> veror<strong>de</strong>n<strong>en</strong>d planningsinstrum<strong>en</strong>t. Dat kan op drie manier<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n<br />

verwez<strong>en</strong>lijkt :<br />

− e<strong>en</strong> wijziging in <strong>de</strong> voorschrift<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> administratiegebie<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>het</strong> GBP, waarbij m<strong>en</strong><br />

bijvoorbeeld bij nieuwbouwproject<strong>en</strong> of ingrijp<strong>en</strong><strong>de</strong> r<strong>en</strong>ovatiewerk<strong>en</strong> <strong>de</strong> oprichting <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />

bepaald perc<strong>en</strong>tage woonoppervlakte zou oplegg<strong>en</strong> in elk gebouw;<br />

− e<strong>en</strong> aanpassing op <strong>het</strong> niveau <strong>van</strong> <strong>de</strong> kaart <strong>van</strong> <strong>de</strong> bestemming<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> GBP, via e<strong>en</strong> wijziging<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> bestemming <strong>van</strong> bepaal<strong>de</strong> huiz<strong>en</strong>blokk<strong>en</strong>. Voor heel wat huiz<strong>en</strong>blokk<strong>en</strong> of <strong>de</strong>l<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

huiz<strong>en</strong>blokk<strong>en</strong> zou m<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> statuut <strong>van</strong> administratiegebied kunn<strong>en</strong> overschakel<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong><br />

statuut <strong>van</strong> sterk gem<strong>en</strong>gd gebied;<br />

− <strong>de</strong> uitwerking <strong>van</strong> één of meer<strong>de</strong>re BBP’s voor <strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n waar m<strong>en</strong> opnieuw meer ruimte wil<br />

vrijmak<strong>en</strong> voor huisvesting.<br />

1) <strong>de</strong> functies in verband met <strong>de</strong> woning<strong>en</strong>, <strong>de</strong> han<strong>de</strong>l, <strong>de</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>van</strong> collectief belang of <strong>van</strong><br />

op<strong>en</strong>bare di<strong>en</strong>st<strong>en</strong><br />

Het <strong>richtschema</strong> neemt <strong>de</strong> principes over <strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord. Die moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n besprok<strong>en</strong> in<br />

e<strong>en</strong> werkgroep die nauw sam<strong>en</strong>werkt met <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om <strong>de</strong> geschikte veror<strong>de</strong>n<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong> fi nanciële<br />

stimuli uit te werk<strong>en</strong>. De gehanteer<strong>de</strong> principes zijn <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> :<br />

− elk r<strong>en</strong>ovatie- of we<strong>de</strong>ropbouwproject moet e<strong>en</strong> geleg<strong>en</strong>heid vorm<strong>en</strong> om gelei<strong>de</strong>lijk aan <strong>het</strong><br />

functioneel gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk te herstell<strong>en</strong>, in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r in <strong>de</strong> administratiegebie<strong>de</strong>n<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> sterk gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>het</strong> GBP, <strong>en</strong> dat los <strong>van</strong> <strong>de</strong> heffi ng <strong>van</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige<br />

last<strong>en</strong>. In die gebie<strong>de</strong>n wordt <strong>de</strong> afbraak of <strong>de</strong> volledige of ge<strong>de</strong>eltelijke wijziging <strong>van</strong> <strong>het</strong> gebruik<br />

of <strong>van</strong> <strong>de</strong> bestemming <strong>van</strong> e<strong>en</strong> woning of e<strong>en</strong> site waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> laatste wettelijke bestemming<br />

huisvesting is, <strong>en</strong>kel toegestaan op voorwaar<strong>de</strong> dat m<strong>en</strong> minst<strong>en</strong>s <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> woonoppervlakte<br />

behoudt in situ. M<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t systematisch geval per geval te on<strong>de</strong>rzoek<strong>en</strong> om na te gaan of <strong>het</strong><br />

mogelijk is om die huisvesting te behou<strong>de</strong>n in situ. Zo niet, zal gezocht wor<strong>de</strong>n naar e<strong>en</strong> lokalisatie<br />

in <strong>de</strong> nabijheid;<br />

− <strong>de</strong> gewestelijk <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>telijk overhe<strong>de</strong>n zull<strong>en</strong> systematisch <strong>de</strong> geconv<strong>en</strong>tioneer<strong>de</strong> woning<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> sociale woning<strong>en</strong> steun<strong>en</strong> overal waar dat mogelijk is in <strong>de</strong>gelijke woonomstandighe<strong>de</strong>n.<br />

Op <strong>de</strong> gron<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> overheid zull<strong>en</strong> <strong>de</strong>ze categorieën <strong>van</strong> woning<strong>en</strong> voorrang krijg<strong>en</strong>;<br />

− sommige gebouw<strong>en</strong> zijn niet geschikt voor conversie in woning<strong>en</strong> maar l<strong>en</strong><strong>en</strong> zich wel tot <strong>de</strong><br />

vestiging <strong>van</strong> ateliers <strong>en</strong> woning<strong>en</strong> voor kunst<strong>en</strong>aars. Dit programma zou ertoe bijdrag<strong>en</strong> om e<strong>en</strong><br />

brug te slaan tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> historische i<strong>de</strong>ntiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk, haar traditionele artistieke functie <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />

actuele bekommernis : op die manier zou<strong>de</strong>n ateliers gered kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n, zoals <strong>het</strong> Wiertzatelier<br />

<strong>en</strong> <strong>het</strong> huis <strong>van</strong> Hastir, <strong>en</strong> an<strong>de</strong>re zou<strong>de</strong>n kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n gebouwd in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong><br />

inrichtingsproject<strong>en</strong> zoals <strong>het</strong> project <strong>van</strong> <strong>de</strong> percel<strong>en</strong> 21-23 in <strong>de</strong> Wiertzstraat 22 of <strong>het</strong> project<br />

voor <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> <strong>het</strong> Zuidpunt <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail;<br />

− <strong>het</strong> programma voor <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie voorziet<br />

in e<strong>en</strong> ruim woningbouwprogramma (zie p. 24-25) ;<br />

− <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> is a priori niet gekant teg<strong>en</strong> tor<strong>en</strong>architectuur, zolang die maar niet <strong>de</strong><br />

bewoonbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk aantast 23 (lichtinval, schaduw, microklimaat…) ;<br />

− <strong>de</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> drie HORECA-pol<strong>en</strong>, Luxemburg, Jourdan <strong>en</strong> Monnet ;<br />

− in <strong>de</strong> omgeving <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat commerciële activiteit<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong> rond <strong>het</strong> thema “<strong>het</strong> Europa<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>” ;<br />

− <strong>de</strong> uitbouw <strong>van</strong> buurtwinkels na <strong>de</strong> vestiging <strong>van</strong> nieuwe woongeleg<strong>en</strong>he<strong>de</strong>n ;<br />

− e<strong>en</strong> haalbaarheidsstudie om <strong>het</strong> Jourdanplein <strong>en</strong>/of e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re plaats om te vorm<strong>en</strong> tot HORECApool<br />

naar <strong>het</strong> voorbeeld <strong>van</strong> <strong>het</strong> Norman B. Lev<strong>en</strong>thal Park in Boston ;<br />

− e<strong>en</strong> studie gewijd aan <strong>de</strong> vestiging <strong>van</strong> “wijkpoort<strong>en</strong>”, erk<strong>en</strong>ningsunt<strong>en</strong> waar m<strong>en</strong> <strong>de</strong> wijk<br />

binn<strong>en</strong>komt <strong>en</strong> die symbool staan voor <strong>de</strong> Europese Unie.<br />

21 Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 2A <strong>en</strong> 2B.<br />

22 Voorgesteld door <strong>de</strong> Buurtver<strong>en</strong>iging Leopoldwijk <strong>en</strong> <strong>de</strong> stichting “Ateliers d’artistes sans frontière”. Het project voorziet in <strong>de</strong><br />

bouw <strong>van</strong> zes kunst<strong>en</strong>aarsateliers <strong>en</strong> elf woning<strong>en</strong>.<br />

23 Het Bestuur <strong>Ruimtelijke</strong> Or<strong>de</strong>ning <strong>en</strong> Huisvesting voert mom<strong>en</strong>teel e<strong>en</strong> studie uit over <strong>de</strong> voor<strong>de</strong>l<strong>en</strong> <strong>en</strong> na<strong>de</strong>l<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

tor<strong>en</strong>gebouw<strong>en</strong>.<br />

14<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

2) <strong>de</strong> kantoorfunctie<br />

Het <strong>richtschema</strong> herinnert eraan dat in <strong>de</strong> woongebie<strong>de</strong>n <strong>en</strong> gem<strong>en</strong>g<strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n <strong>de</strong> KaSTK strikt wordt<br />

toegepast, zon<strong>de</strong>r <strong>en</strong>ige mogelijkheid tot afwijking, omdat ze wordt beschouwd als e<strong>en</strong> “ess<strong>en</strong>tieel gegev<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> GBP” dat <strong>de</strong>el uitmaakt <strong>van</strong> <strong>de</strong> algem<strong>en</strong>e voorschrift<strong>en</strong> 24 . Bij <strong>de</strong> afl evering <strong>van</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige<br />

vergunning<strong>en</strong> die verbon<strong>de</strong>n zijn aan <strong>de</strong> administratieve functie, geldt <strong>de</strong> naleving <strong>van</strong> die saldi steeds<br />

als voorwaar<strong>de</strong>. Diplomatieke z<strong>en</strong>ding<strong>en</strong> <strong>en</strong> “verteg<strong>en</strong>woordiging<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> door België erk<strong>en</strong><strong>de</strong> Stat<strong>en</strong>,<br />

alsme<strong>de</strong> <strong>de</strong> verteg<strong>en</strong>woordiging<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> gefe<strong>de</strong>reer<strong>de</strong> of gelijkgestel<strong>de</strong> <strong>en</strong>titeit<strong>en</strong> <strong>van</strong> die Stat<strong>en</strong>” wor<strong>de</strong>n<br />

daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> beschouwd als “voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>van</strong> collectief belang” <strong>en</strong> ontsnapp<strong>en</strong> dus aan <strong>de</strong> KaSTK.<br />

In dit verband moet<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal voorstell<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n geformuleerd :<br />

− <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> heeft als principe erop toe te zi<strong>en</strong> dat <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige vergunning<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

milieuvergunning<strong>en</strong> voor “kantor<strong>en</strong>” wor<strong>de</strong>n afgeleverd on<strong>de</strong>r voorwaar<strong>de</strong>n die bijdrag<strong>en</strong> tot <strong>de</strong><br />

lev<strong>en</strong>skwaliteit in <strong>de</strong> stad <strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>het</strong> leefmilieu :<br />

o <strong>de</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nverdieping<strong>en</strong> <strong>van</strong> kantoorgebouw<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> prioritair wor<strong>de</strong>n bestemd voor<br />

functies die bijdrag<strong>en</strong> tot <strong>de</strong> animatie in <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimte <strong>en</strong> aldus tot <strong>de</strong> integratie <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> kantoorgebouw<strong>en</strong> in <strong>het</strong> stadsweefsel; dit di<strong>en</strong>t in <strong>de</strong> eerste plaats te gebeur<strong>en</strong> door er<br />

han<strong>de</strong>lsfuncties in te huisvest<strong>en</strong> : horeca, recreatie <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>van</strong> collectief belang<br />

(kribb<strong>en</strong>, culturele <strong>en</strong> sportinfrastructur<strong>en</strong>,…),<br />

o in <strong>het</strong> administratiegebied <strong>van</strong> <strong>het</strong> GBP mag <strong>het</strong> Gewest <strong>en</strong>kel toestemming gev<strong>en</strong> voor<br />

<strong>de</strong> afbraak of ge<strong>de</strong>eltelijke of volledige bestemmingswijziging <strong>van</strong> e<strong>en</strong> woning of e<strong>en</strong> site<br />

waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> laatste wettelijke bestemming huisvesting is, op voorwaar<strong>de</strong> dat minst<strong>en</strong>s<br />

<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> woonoppervlakte wordt behou<strong>de</strong>n in situ of in <strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijke nabijheid, <strong>en</strong> dit<br />

los <strong>van</strong> <strong>het</strong> oplegg<strong>en</strong> <strong>van</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige last<strong>en</strong>,<br />

o e<strong>en</strong> bijzon<strong>de</strong>re aandacht zal gericht wor<strong>de</strong>n op <strong>het</strong> <strong>en</strong>ergievermog<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong>, op<br />

<strong>de</strong> vermin<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> uitlaat <strong>van</strong> broeikasgas, <strong>en</strong> <strong>de</strong> vermin<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> geluidsoverlast;<br />

− er moet<strong>en</strong> architectuurwedstrij<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n georganiseerd voor alle op<strong>en</strong>bare kantoorgebouw<strong>en</strong>.<br />

Voor privégebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> meer dan 10 000m² moet <strong>de</strong> opvolging wor<strong>de</strong>n aangemoedigd <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> aanbeveling<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> wedstrij<strong>de</strong>n. De inrichting <strong>van</strong> hun naaste omgeving<br />

moet <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s respecter<strong>en</strong> die voorzi<strong>en</strong> zijn door<br />

<strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>;<br />

− er zal bijzon<strong>de</strong>re aandacht wor<strong>de</strong>n besteed aan <strong>de</strong> <strong>en</strong>ergieprestatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> (EPG).<br />

Voor die gebouw<strong>en</strong> moet voorzi<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n in technische on<strong>de</strong>rsteuning door <strong>de</strong> <strong>en</strong>ergiefacilitator<br />

<strong>van</strong> Leefmilieu Brussel om e<strong>en</strong> hoge <strong>en</strong>ergieprestatie na te strev<strong>en</strong>;<br />

− <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest heeft werk gemaakt <strong>van</strong> structureel overleg met <strong>de</strong><br />

Europese instelling<strong>en</strong> op <strong>het</strong> vlak <strong>van</strong> <strong>het</strong> vastgoed; in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r met <strong>de</strong> Commissie. Deze<br />

on<strong>de</strong>rhan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> geleid tot e<strong>en</strong> voorstel voor <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Commissie in <strong>de</strong> Europese wijk (zie p. 24-25) ;<br />

− bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> vraagt <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> dat <strong>de</strong> nieuwe behoeft<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie<br />

inzake kantoorgebouw<strong>en</strong> zou<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n becijferd <strong>en</strong> vervuld op an<strong>de</strong>re sites in <strong>het</strong> Brussels<br />

Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest. Dit overleg verloopt mom<strong>en</strong>teel via <strong>de</strong> taskforce Kallas-Picqué;<br />

− buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> programma voor <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Commissie is elke formule<br />

voor nog meer kantor<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Europese wijk uitgeslot<strong>en</strong>.<br />

3) <strong>de</strong> veiligheids<strong>perimeter</strong>s rondom <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong><br />

Rondom <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> 3 zones wor<strong>de</strong>n bepaald met verschill<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

veiligheidsniveaus. Hoofdprincipe in dit verband is dat, in <strong>het</strong> dagdagelijkse lev<strong>en</strong>, <strong>het</strong> verkeer in <strong>de</strong><br />

naaste omgeving <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> volledig moet op<strong>en</strong>staan voor <strong>het</strong> publiek. De Belgische <strong>en</strong> Europese<br />

overhe<strong>de</strong>n werk<strong>en</strong> hieraan.<br />

24 Zie bijlage V, <strong>de</strong> saldi <strong>van</strong> <strong>de</strong> KaSTK in <strong>de</strong> Europese wijk.<br />

15<br />

Opties


I<strong>de</strong>ntifi cation <strong>de</strong>s quartiers<br />

Direction: M.-L. Roggemans // Consultants : B. Clerbaux, Ch. Frisque, G. Steg<strong>en</strong>, Stratec avril 2008<br />

Hiérarchie LOCALISATIONspatiale & PÉRIMÈTRES: projetée ACCORD du TRIPARTITE, tissu urbain ZONE LEVIER planche 8<br />

R. du Moulin<br />

RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE / CABINET DU MINISTRE-PRÉSIDENT<br />

SCHÉMA DIRECTEUR DU QUARTIER EUROPÉEN<br />

Direction: M.-L. Roggemans // Consultants : B. Clerbaux, Ch. Frisque, G. Steg<strong>en</strong>, Stratec avril 2008<br />

LOCALISATION & PÉRIMÈTRES: ACCORD TRIPARTITE, ZONE LEVIER planche 7<br />

Hiérarchie spatiale existante du tissu urbain<br />

R. du Moulin<br />

RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE / CABINET DU MINISTRE-PRÉSIDENT<br />

SCHÉMA DIRECTEUR DU QUARTIER EUROPÉEN<br />

Pl.<br />

Houwaert<br />

Pl.<br />

Houwaert<br />

Pl. Dailly<br />

R. <strong>de</strong>s Moissons<br />

R.Th. Vincotte<br />

Pl. Dailly<br />

R. <strong>de</strong>s Moissons<br />

R.Th. Vincotte<br />

Av. L. Mahillon<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

Sq. F.<br />

Delhaye<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

R. Verbist<br />

HIERARCHIE SPATIALE PROJETEE<br />

DU TISSU URBAIN<br />

Av. L. Mahillon<br />

Sq. F.<br />

Delhaye<br />

R. Verbist<br />

HIERARCHIE SPATIALE EXISTANTE<br />

DU TISSU URBAIN<br />

Av.Emile Max<br />

Av.Emile Max<br />

R. Victor Hugo<br />

Av. Milcamps<br />

Pl. <strong>de</strong>s<br />

Chasseurs<br />

Ar<strong>de</strong>nnais<br />

Av. <strong>de</strong> la Brabanconne<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

tissu spatial structurant 'interquartier'<br />

R. du Noyer<br />

Pl.<br />

St.-Josse<br />

tissu spatial structurant 'interquartier'<br />

R. Victor Hugo<br />

Pl. <strong>de</strong>s<br />

Chasseurs<br />

Ar<strong>de</strong>nnais<br />

Av. <strong>de</strong> la Brabanconne<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

R. du Noyer<br />

Av. Milcamps<br />

Pl.<br />

St.-Josse<br />

R. <strong>de</strong> Pavie<br />

R. Willems<br />

R. Willems<br />

tissu spatial secondaire<br />

R. <strong>de</strong> Pavie<br />

R. <strong>de</strong>s Eburons<br />

Place<br />

<strong>de</strong> J. De Meux<br />

Sq.<br />

Gut<strong>en</strong>berg<br />

tissu spatial secondaire<br />

R. <strong>de</strong>s Eburons<br />

périmètre accord tripartite<br />

Square<br />

Ambiorix<br />

Sq.<br />

Marie-Louise<br />

R. <strong>de</strong>s Deux Eglises<br />

périmètre accord tripartite<br />

Place<br />

<strong>de</strong> J. De Meux<br />

Sq.<br />

Gut<strong>en</strong>berg<br />

Square<br />

Ambiorix<br />

Sq.<br />

Marie-Louise<br />

R. <strong>de</strong>s Deux Eglises<br />

R. <strong>de</strong> Spa<br />

R. <strong>de</strong> Spa<br />

R. du Noyer<br />

R. Ph. Le Bon<br />

R. du Noyer<br />

Av.<br />

Livingstone<br />

R. Ph. Le Bon<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

Av.<br />

Livingstone<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

R. Stevin<br />

R. Stevin<br />

Blvd. du Reg<strong>en</strong>t<br />

R. du Taciturne<br />

R. Joseph II<br />

Av. <strong>de</strong>s Arts<br />

R. du Taciturne<br />

R. Joseph II<br />

Av. <strong>de</strong>s Arts<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

Blvd. du Reg<strong>en</strong>t<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. Ch.Degroux<br />

R. Ch.Degroux<br />

R. D'Oultremont<br />

R. D'Oultremont<br />

Rond-Point<br />

R. Schuman<br />

R. Belliard<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

R. Belliard<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

R. Froissart<br />

R. d'Arlon<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

PARC DU CINQUANTENAIRE<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

R. Froissart<br />

R. d'Arlon<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

PARC DU CINQUANTENAIRE<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

Rond-Point<br />

R. Schuman<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

R. Brey<strong>de</strong>l<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

R. Brey<strong>de</strong>l<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

R. <strong>de</strong>s Tongres<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

Pl. du<br />

Trône<br />

R. <strong>de</strong>s Tongres<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

Pl. du<br />

Trône<br />

R.du<br />

R.du<br />

R. Belliard<br />

R. Belliard<br />

Sq.<br />

<strong>de</strong> Meeus<br />

Sq.<br />

<strong>de</strong> Meeus<br />

Av.<strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong><br />

Pl. du<br />

Luxembourg<br />

Luxembourg<br />

Blvd. du Rég<strong>en</strong>t<br />

Av.<strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong><br />

Pl. du<br />

Luxembourg<br />

Luxembourg<br />

Blvd. du Rég<strong>en</strong>t<br />

Av. Marnix<br />

R. <strong>de</strong> Namur<br />

Av. Marnix<br />

R. <strong>de</strong> Namur<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

PARC LEOPOLD<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

PARC LEOPOLD<br />

R. du<br />

Champ <strong>de</strong> Mars<br />

R. du<br />

Champ <strong>de</strong> Mars<br />

Av. <strong>de</strong>s Celtes<br />

Av. <strong>de</strong>s Celtes<br />

Place<br />

St-Pierre<br />

Place<br />

Jourdan<br />

R.du Trône<br />

Av. <strong>de</strong> la Toison d'Or<br />

Blvd. <strong>de</strong> Waterloo<br />

Place<br />

St-Pierre<br />

Place<br />

Jourdan<br />

R.du Trône<br />

Av. <strong>de</strong> la Toison d'Or<br />

Blvd. <strong>de</strong> Waterloo<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

R. <strong>de</strong> la Paix<br />

Chée. d'Ixelles<br />

R. <strong>de</strong> la Paix<br />

Chée. d'Ixelles<br />

N<br />

N<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Av. <strong>de</strong> la Chasse<br />

JARDIN FELIX HAP<br />

Av. <strong>de</strong> la Chasse<br />

JARDIN FELIX HAP<br />

R. Gray<br />

R. du Viaduc<br />

R. Gray<br />

R. du Viaduc<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Pl. R.<br />

Blyckaerts<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Pl. R.<br />

Blyckaerts<br />

500m<br />

0<br />

500m<br />

0<br />

R.du Trône<br />

R.du Trône<br />

Localisation LOCALISATION &<strong>de</strong>s PÉRIMÈTRES: quartiers ACCORD dans TRIPARTITE, la situation ZONE projetée<br />

LEVIER planche 10<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 7 -10<br />

Direction: M.-L. Roggemans // Consultants : B. Clerbaux, Ch. Frisque, G. Steg<strong>en</strong>, Stratec avril 2008<br />

R. du Moulin<br />

RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE / CABINET DU MINISTRE-PRÉSIDENT<br />

SCHÉMA DIRECTEUR DU QUARTIER EUROPÉEN<br />

Direction: M.-L. Roggemans // Consultants : B. Clerbaux, Ch. Frisque, G. Steg<strong>en</strong>, Stratec avril 2008<br />

LOCALISATION & PÉRIMÈTRES: ACCORD TRIPARTITE, ZONE LEVIER planche 9<br />

Localisation <strong>de</strong>s quartiers dans la situation existante<br />

R. du Moulin<br />

RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE / CABINET DU MINISTRE-PRÉSIDENT<br />

SCHÉMA DIRECTEUR DU QUARTIER EUROPÉEN<br />

Pl.<br />

Houwaert<br />

Pl.<br />

Houwaert<br />

Pl. Dailly<br />

R. <strong>de</strong>s Moissons<br />

Pl. Dailly<br />

R. <strong>de</strong>s Moissons<br />

R.Th. Vincotte<br />

LOCALISATION DES QUARTIERS<br />

DANS LA SITUATION PROJETEE<br />

R.Th. Vincotte<br />

LOCALISATION DES QUARTIERS<br />

DANS LA SITUATION EXISTANTE<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

Av. L. Mahillon<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

Sq. F.<br />

Delhaye<br />

R. Verbist<br />

Av. L. Mahillon<br />

Sq. F.<br />

Delhaye<br />

R. Verbist<br />

R. Victor Hugo<br />

Pl. <strong>de</strong>s<br />

Chasseurs<br />

Ar<strong>de</strong>nnais<br />

Av. <strong>de</strong> la Brabanconne<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

Porte <strong>de</strong> Namur<br />

Av.Emile Max<br />

R. du Noyer<br />

Av. Milcamps<br />

Pl.<br />

St.-Josse<br />

R. Victor Hugo<br />

Pl. <strong>de</strong>s<br />

Chasseurs<br />

Ar<strong>de</strong>nnais<br />

Av. <strong>de</strong> la Brabanconne<br />

Chée. <strong>de</strong> Louvain<br />

Porte <strong>de</strong> Namur<br />

Av.Emile Max<br />

R. du Noyer<br />

Av. Milcamps<br />

Pl.<br />

St.-Josse<br />

R. <strong>de</strong> Pavie<br />

Saint - Boniface<br />

R. <strong>de</strong> Pavie<br />

Saint - Boniface<br />

R. Willems<br />

R. Willems<br />

Sq.<br />

Gut<strong>en</strong>berg<br />

R. <strong>de</strong>s Eburons<br />

Place<br />

<strong>de</strong> J. De Meux<br />

Sq.<br />

Gut<strong>en</strong>berg<br />

Square<br />

Ambiorix<br />

Sq.<br />

Marie-Louise<br />

R. <strong>de</strong>s Deux Eglises<br />

De Meeus<br />

Wavre / Gray<br />

Square<br />

Ambiorix<br />

R. <strong>de</strong>s Deux Eglises<br />

De Meeus<br />

R. <strong>de</strong>s Eburons<br />

Place<br />

<strong>de</strong> J. De Meux<br />

Sq.<br />

Marie-Louise<br />

Léopold Sud<br />

R. <strong>de</strong> Spa<br />

R. <strong>de</strong> Spa<br />

R. du Noyer<br />

R. Ph. Le Bon<br />

Hauwaert / Saint - Josse<br />

R. du Noyer<br />

Av.<br />

Livingstone<br />

R. Ph. Le Bon<br />

Léopold Sud<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

Av.<br />

Livingstone<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

R. Stevin<br />

R. Stevin<br />

Blvd. du Reg<strong>en</strong>t<br />

R. du Taciturne<br />

R. Joseph II<br />

Av. <strong>de</strong>s Arts<br />

Hauwaert / Saint - Josse<br />

R. du Taciturne<br />

R. Joseph II<br />

Av. <strong>de</strong>s Arts<br />

Blvd. du Reg<strong>en</strong>t<br />

Léopold Nord<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

Léopold Nord<br />

Léopold Parc<br />

R. Ch.Degroux<br />

R. Ch.Degroux<br />

R. D'Oultremont<br />

Rond-Point<br />

R. Schuman<br />

R. Belliard<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

R. Froissart<br />

R. d'Arlon<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

PARC DU CINQUANTENAIRE<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

Schuman<br />

R. Belliard<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

R. Brey<strong>de</strong>l<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

Noyer Sud<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

R. Froissart<br />

R. d'Arlon<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

PARC DU CINQUANTENAIRE<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

Noyer Sud<br />

R. D'Oultremont<br />

Rond-Point<br />

R. Schuman<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

Saint - Pierre / Chasse<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

R. Brey<strong>de</strong>l<br />

R. <strong>de</strong>s Tongres<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

Pl. du<br />

Trône<br />

Pl. du<br />

Trône<br />

R. <strong>de</strong>s Tongres<br />

R.du<br />

R.du<br />

R. Belliard<br />

Sq.<br />

<strong>de</strong> Meeus<br />

Saint - Pierre / Chasse<br />

R. Belliard<br />

Sq.<br />

<strong>de</strong> Meeus<br />

Jourdan<br />

Av.<strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong><br />

Pl. du<br />

Luxembourg<br />

Luxembourg<br />

Blvd. du Rég<strong>en</strong>t<br />

Av. Marnix<br />

R. <strong>de</strong> Namur<br />

Av.<strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong><br />

Pl. du<br />

Luxembourg<br />

Luxembourg<br />

Blvd. du Rég<strong>en</strong>t<br />

Av. Marnix<br />

R. <strong>de</strong> Namur<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

PARC LEOPOLD<br />

R. du<br />

Champ <strong>de</strong> Mars<br />

Jourdan / Av. d' Au<strong>de</strong>rghem<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

PARC LEOPOLD<br />

R. du<br />

Champ <strong>de</strong> Mars<br />

Wavre / Baucq<br />

Av. <strong>de</strong>s Celtes<br />

Av. <strong>de</strong>s Celtes<br />

Place<br />

St-Pierre<br />

Place<br />

Jourdan<br />

R.du Trône<br />

Av. <strong>de</strong> la Toison d'Or<br />

Blvd. <strong>de</strong> Waterloo<br />

Noyer Nord<br />

Place<br />

St-Pierre<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Place<br />

Jourdan<br />

R.du Trône<br />

Av. <strong>de</strong> la Toison d'Or<br />

Blvd. <strong>de</strong> Waterloo<br />

Au<strong>de</strong>rghem / Chasse<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

Clovis<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

Noyer Nord / Jamblinne <strong>de</strong> Meux<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

R. <strong>de</strong> la Paix<br />

Chée. d'Ixelles<br />

R. <strong>de</strong> la Paix<br />

Chée. d'Ixelles<br />

périmètre accord tripartite<br />

Brabançonne / Archimè<strong>de</strong><br />

Av. <strong>de</strong> la Chasse<br />

JARDIN FELIX HAP<br />

Av. <strong>de</strong> la Chasse<br />

JARDIN FELIX HAP<br />

R. Gray<br />

R. du Viaduc<br />

R. Gray<br />

R. du Viaduc<br />

périmètre accord tripartite<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

N<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

N<br />

Pl. R.<br />

Blyckaerts<br />

Pl. R.<br />

Blyckaerts<br />

R.du Trône<br />

R.du Trône<br />

500m<br />

0<br />

500m<br />

0


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

D. Herstel <strong>van</strong> <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Met betrekking tot <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk karakter (urbaniteit) schrijft F. Choay over e<strong>en</strong> we<strong>de</strong>rzijdse wisselwerking<br />

tuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> vorm <strong>van</strong> stadsweefsel <strong>en</strong> e<strong>en</strong> vorm <strong>van</strong> gezelligheid 25 . Zo’n wisselwerking is ook waar <strong>het</strong><br />

<strong>richtschema</strong> naar streeft. Dat strev<strong>en</strong> naar «urbaniteit» vereist e<strong>en</strong> aantal aanbeveling<strong>en</strong>.<br />

1) <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntifi catie <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong><br />

Dankzij <strong>de</strong> studie Space Syntax 26 beschikt <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> over kaart<strong>en</strong> waarop <strong>de</strong> huidige <strong>en</strong> geplan<strong>de</strong><br />

ruimtelijke hiërarchie <strong>van</strong> <strong>het</strong> stadsweefsel zijn weergegev<strong>en</strong>, met aanduiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> <strong>en</strong><br />

geplan<strong>de</strong> wijk<strong>en</strong><br />

Deze kaart<strong>en</strong> vorm<strong>de</strong>n <strong>het</strong> uitgangspunt voor <strong>de</strong> uitwerking <strong>van</strong> <strong>de</strong> architecturale <strong>en</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige<br />

programma’s, uite<strong>en</strong>gezet in hoofdstuk vı.<br />

2) bewaring <strong>en</strong> herbestemming <strong>van</strong> <strong>het</strong> architecturaal erfgoed<br />

De huidige gebouw<strong>en</strong> met erfgoedwaar<strong>de</strong> wor<strong>de</strong>n behou<strong>de</strong>n <strong>en</strong> ger<strong>en</strong>oveerd. Daarbij zal bijzon<strong>de</strong>re<br />

aandacht uitgaan naar <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> die zijn opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>de</strong> inv<strong>en</strong>taris <strong>van</strong> <strong>het</strong> onroer<strong>en</strong>d erfgoed <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Leopoldwijk in Brussel <strong>en</strong> in Els<strong>en</strong>e.<br />

In <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> zijn s<strong>en</strong>sibiliseringscampagnes zal <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest <strong>de</strong> geslaag<strong>de</strong><br />

voorbeel<strong>de</strong>n <strong>van</strong> reconversie <strong>van</strong> <strong>het</strong> erfgoed in <strong>de</strong> verf zett<strong>en</strong>, zoals bijvoorbeeld <strong>het</strong> Huis voor<br />

hernieuwbare <strong>en</strong>ergie 27 . Dit beleid kan wor<strong>de</strong>n uitgebreid tot <strong>het</strong> thematisch erfgoed <strong>van</strong> <strong>de</strong> kunstateliers,<br />

die k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>d zijn voor <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk (atelier Hastir, Wiertz-muzeum, …).<br />

De architectuur <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> jar<strong>en</strong> 1950 <strong>en</strong> 1960<br />

wordt bedreigd door <strong>de</strong> logica <strong>van</strong> <strong>de</strong> vastgoedpromotie : ook<br />

hier di<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>de</strong> goe<strong>de</strong> voorbeel<strong>de</strong>n <strong>van</strong> r<strong>en</strong>ovatieproject<strong>en</strong> in<br />

<strong>de</strong> verf te wor<strong>de</strong>n gezet, zoals <strong>het</strong> Belmont Court, <strong>het</strong> vroegere<br />

Ministerie <strong>van</strong> Arbeid <strong>en</strong> Tewerkstelling 28 .<br />

Het <strong>richtschema</strong> on<strong>de</strong>rstreept ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s <strong>het</strong> belang om <strong>de</strong><br />

architecturale gehel<strong>en</strong> te bewar<strong>en</strong> die <strong>de</strong> «landmarks»» <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Europese wijk vorm<strong>en</strong> (<strong>de</strong> squares Frère Orban <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Meeûs, <strong>het</strong> Luxemburgplein, <strong>het</strong> Jourdanplein, <strong>de</strong> wijk <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Squares) <strong>en</strong> om waakzaam te blijv<strong>en</strong> aangaan<strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>tails<br />

<strong>van</strong> die bewaring (bijvoorbeeld <strong>de</strong> hoekgebouw<strong>en</strong> in <strong>het</strong><br />

orthogonale raster <strong>van</strong> <strong>de</strong> Leopoldwijk).<br />

16<br />

Photo Marc Detiffe<br />

Belmont Court<br />

25 Zie Françoise Choay, Pour une anthropologie <strong>de</strong> l’espace, éd. Le Seuil, Parijs, oktober 2006.<br />

26 De volledige beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong> Space Syntax-methodologie die aan <strong>de</strong> basis ligt <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze studie, kan geraadpleegd<br />

wor<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> site : www.quartiereurope<strong>en</strong>-europesewijk.be<br />

27 Aarl<strong>en</strong>straat 63-65.<br />

28 Belliardstraat 51-55.<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

3) <strong>de</strong> to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>de</strong> architecturale kwaliteit<br />

In <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> nieuwbouwproject<strong>en</strong> moet<strong>en</strong>, behou<strong>de</strong>ns gemotiveer<strong>de</strong> uitzon<strong>de</strong>ring<strong>en</strong>, minst<strong>en</strong>s <strong>de</strong><br />

volg<strong>en</strong><strong>de</strong> bepaling<strong>en</strong> in acht wor<strong>de</strong>n g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> :<br />

− <strong>de</strong> nieuwbouwproject<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> e<strong>en</strong> he<strong>de</strong>ndaags karakter verton<strong>en</strong> dat <strong>de</strong> omgeving<br />

respecteert;<br />

− er moet<strong>en</strong> architectuurwedstrij<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n georganiseerd voor alle op<strong>en</strong>bare kantoorgebouw<strong>en</strong>.<br />

Voor privégebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> meer dan 10 000m² moet <strong>de</strong> opvolging wor<strong>de</strong>n aangemoedigd <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> aanbeveling<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> wedstrij<strong>de</strong>n. De inrichting <strong>van</strong> hun naaste omgeving<br />

moet <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s respecter<strong>en</strong> die voorzi<strong>en</strong> zijn door<br />

<strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>;<br />

− e<strong>en</strong> werkgroep zal opgericht wor<strong>de</strong>n om <strong>de</strong> duurzaamheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijkgebouw<strong>en</strong> te ontwikkel<strong>en</strong><br />

in coher<strong>en</strong>tie met <strong>de</strong> ontwikkelingsmogelijkhe<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> eco-bouw. E<strong>en</strong> charter met algem<strong>en</strong>e<br />

aanbeveling<strong>en</strong> zal uitgewerkt wor<strong>de</strong>n ;<br />

− nieuwe bouwwerk<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> zoveel mogelijk polyval<strong>en</strong>te <strong>en</strong> duurzame structur<strong>en</strong> bevatt<strong>en</strong> die<br />

<strong>het</strong> mogelijk mak<strong>en</strong> ze aan te pass<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> nieuwe behoeft<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> functies te converter<strong>en</strong>.<br />

Zowel nieuwbouw- als r<strong>en</strong>ovatieproject<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ecologisch luik bevatt<strong>en</strong>, waarbij met<br />

name <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> hernieuwbare <strong>en</strong>ergie, ecologische klimaatregeling <strong>en</strong> <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong><br />

duurzame material<strong>en</strong> wordt aangemoedigd. Uitgaan<strong>de</strong> <strong>van</strong> die logica pleit <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> voor<br />

<strong>de</strong> invoering <strong>van</strong> criteria voor <strong>de</strong> duurzame ontwikkeling <strong>en</strong> hoge milieukwaliteit bij <strong>de</strong> oprichting<br />

<strong>van</strong> elk gebouw. De invoering <strong>van</strong> zo’n maatregel zou e<strong>en</strong> rem kunn<strong>en</strong> zett<strong>en</strong> op <strong>de</strong> te snelle<br />

afbraak/we<strong>de</strong>ropbouwcycli in <strong>de</strong> Europese wijk. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> vraag <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, in navolging<br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> reg<strong>en</strong>plan, dat <strong>het</strong> Gewest zich zou bezinn<strong>en</strong> over <strong>de</strong> doorlaatbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m;<br />

− <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord vereist e<strong>en</strong> internationale wedstrijd voor <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> <strong>het</strong> Schumanplein<br />

<strong>en</strong> zijn naaste omgeving. Het <strong>richtschema</strong> vraagt <strong>de</strong> lancering <strong>van</strong> twee ste<strong>de</strong>nbouw- <strong>en</strong><br />

architectuurwedstrij<strong>de</strong>n : één voor <strong>het</strong> Noordpunt <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail, e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re voor Zuidpunt;<br />

− <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>stelling <strong>van</strong> <strong>de</strong> gevels voorkomt <strong>de</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>het</strong> exclusief kantoorgerichte statuut<br />

<strong>en</strong> uitzicht <strong>van</strong> <strong>het</strong> gebied :<br />

o e<strong>en</strong> te grote ontwikkeling, e<strong>en</strong> monotone sam<strong>en</strong>stelling <strong>en</strong> e<strong>en</strong> gebrek aan ritme,<br />

o blin<strong>de</strong> gevels op <strong>de</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nverdieping,<br />

o <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> ondoorzichtige, refl ecter<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong> donkerkleurige beglazing;<br />

− in <strong>het</strong> geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> project dat <strong>de</strong> groepering <strong>van</strong> meer<strong>de</strong>re percel<strong>en</strong> beoogt of e<strong>en</strong> project op<br />

e<strong>en</strong> perceel dat <strong>het</strong> resultaat is <strong>van</strong> zo'n groepering moet <strong>het</strong> ontwerp <strong>van</strong> <strong>de</strong> gevels bestu<strong>de</strong>erd<br />

wor<strong>de</strong>n op grond <strong>van</strong> <strong>de</strong> historische schaal of zelfs <strong>het</strong> historisch kadasterplan <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk;<br />

− aangaan<strong>de</strong> <strong>de</strong> bouwprofi el<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> bouwwerk<strong>en</strong>, <strong>de</strong> bouwwerk<strong>en</strong> op binn<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

huiz<strong>en</strong>blokk<strong>en</strong>, <strong>de</strong> ruimtelijke impact <strong>van</strong> on<strong>de</strong>rgrondse bouwwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> ondoorlaatbare zones,<br />

di<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>de</strong> regelgeving of <strong>de</strong> <strong>van</strong> kracht zijn<strong>de</strong> bepaling<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rzoek <strong>van</strong> <strong>de</strong> vergunning<strong>en</strong><br />

strikt te wor<strong>de</strong>n nageleefd;<br />

− <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> is a priori niet gekant teg<strong>en</strong> “tor<strong>en</strong>architectuur”, maar aanvaardt ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel project<br />

dat <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk karakter aantast (bijvoorbeeld <strong>de</strong> schaduw die wordt geworp<strong>en</strong> op woongebouw<strong>en</strong><br />

of microklimat<strong>en</strong>).<br />

17<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

4) kwaliteit <strong>en</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong><br />

Inzake <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> heeft <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> e<strong>en</strong> lijst <strong>van</strong> prioriteit<strong>en</strong> opgesteld.<br />

De programma’s met betrekking tot <strong>de</strong> prioritaire op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong>tail uite<strong>en</strong>gezet in <strong>het</strong><br />

volg<strong>en</strong><strong>de</strong> hoofdstuk, gewijd aan <strong>de</strong> operationele ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s.<br />

Voor <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> die programma’s moet rek<strong>en</strong>ing wor<strong>de</strong>n gehou<strong>de</strong>n met <strong>het</strong> Handboek <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Brusselse Op<strong>en</strong>bare Ruimt<strong>en</strong> 29 dat <strong>de</strong> refer<strong>en</strong>tie blijft, zowel voor <strong>de</strong> ontwerpers als voor al wie betrokk<strong>en</strong><br />

is bij <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rstreept <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> <strong>het</strong> belang<br />

om alle elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit <strong>de</strong> ruimte te verbann<strong>en</strong> die hin<strong>de</strong>rlijk kunn<strong>en</strong> zijn, t<strong>en</strong> ein<strong>de</strong> te vermij<strong>de</strong>n dat e<strong>en</strong><br />

m<strong>en</strong>gelmoes zou ontstaan door <strong>de</strong> diversifi ëring <strong>van</strong> <strong>de</strong> material<strong>en</strong> <strong>en</strong> mo<strong>de</strong>ll<strong>en</strong> <strong>van</strong> stadsmeubilair,<br />

alsook om rek<strong>en</strong>ing te hou<strong>de</strong>n met hun on<strong>de</strong>rhoudskost<strong>en</strong> <strong>en</strong> om borg te staan voor <strong>de</strong> netheid <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> weg<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk.<br />

Enkele punt<strong>en</strong> vereis<strong>en</strong> bijzon<strong>de</strong>re aandacht :<br />

− inzake verlichting legt <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord <strong>van</strong> 27 maart 2006 <strong>de</strong> fe<strong>de</strong>rale Staat <strong>de</strong> plicht op om<br />

e<strong>en</strong> studie uit te voer<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> hele Europese wijk. Dit initiatief zou wel e<strong>en</strong>s bijzon<strong>de</strong>r ongeleg<strong>en</strong><br />

kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> in <strong>het</strong> licht <strong>van</strong> <strong>de</strong> praktijk<strong>en</strong> te vel<strong>de</strong> : Brussels Hoodste<strong>de</strong>lijk Gewest heeft e<strong>en</strong><br />

verlichtingsplan, Els<strong>en</strong>e heeft e<strong>en</strong> verlichtingsplan, Brussel-Stad is er één aan <strong>het</strong> uitwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

Etterbeek integreert <strong>het</strong> in zijn verfraaiingsplan. Ver<strong>de</strong>r werkt Sibelga, beheer<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare<br />

verlichting, aan e<strong>en</strong> aanbeveling voor <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>telijke verlichtingsplann<strong>en</strong>. De maatschappij<br />

stelt ook technische norm<strong>en</strong> op voor <strong>de</strong> installaties (in toepassing <strong>van</strong> <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> norm<strong>en</strong><br />

of externe aanbeveling<strong>en</strong>) <strong>en</strong> selecteert verlichtingstoestell<strong>en</strong> die zijn geoptimaliseerd <strong>van</strong>uit<br />

technisch-economisch oogpunt. Het <strong>richtschema</strong> pleit voor <strong>de</strong> oprichting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkgroep<br />

in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> taskforce die <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord opvolgt. Doel <strong>van</strong> die groep zou zijn<br />

om e<strong>en</strong> precieze inv<strong>en</strong>taris op te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> initiatiev<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> actor<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

draagwijdte daar<strong>van</strong>;<br />

− op <strong>het</strong> vlak <strong>van</strong> <strong>de</strong> weg<strong>en</strong>aanplanting<strong>en</strong> <strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>d op <strong>de</strong> voorstell<strong>en</strong> die wor<strong>de</strong>n geformuleerd in<br />

<strong>de</strong> operationele programma's, pleit <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> voor e<strong>en</strong> systematisch aanplantingsprogramma<br />

: daartoe zal e<strong>en</strong> werkgroep wor<strong>de</strong>n opgericht waarin <strong>de</strong> drie geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn verteg<strong>en</strong>woordigd;<br />

− inzake <strong>de</strong> signalisatie voor voetgangers stelt <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s voor om e<strong>en</strong> werkgroep op<br />

te richt<strong>en</strong> waarin <strong>de</strong> drie geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordigd zijn, met <strong>het</strong> oog op <strong>de</strong> snelle inplanting in<br />

<strong>de</strong> Europese wijk <strong>van</strong> <strong>de</strong> signalisatie-inrichting<strong>en</strong> die <strong>van</strong>daag al bestaan in Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong> in Brussel-<br />

Stad;<br />

− <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> zal systematisch on<strong>de</strong>rzocht wor<strong>de</strong>n voor ie<strong>de</strong>re<strong>en</strong>,<br />

in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r voor <strong>de</strong> person<strong>en</strong> met beprekte mobiliteit.<br />

29 Zie Bibliografi e.<br />

18<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

E. De culturele <strong>en</strong> toeristische uitstraling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

1) <strong>de</strong> culturele voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

De Europese wijk vertoont sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> naburige Kunstberg <strong>de</strong> grootste conc<strong>en</strong>tratie <strong>van</strong><br />

internationale <strong>en</strong> Europese culturele instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in België : <strong>het</strong> Koninklijk Instituut<br />

voor Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>van</strong> België (KINW), <strong>de</strong> Koninklijke Musea voor Kunst <strong>en</strong> Geschie<strong>de</strong>nis, <strong>het</strong><br />

Koninklijk Museum <strong>van</strong> <strong>het</strong> Leger <strong>en</strong> <strong>de</strong> Krijgsgeschie<strong>de</strong>nis, Autoworld, <strong>het</strong> Koninklijk Instituut <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

Kunstpatrimonium (KIK), Het C<strong>en</strong>tre islamique et culturel <strong>de</strong> Belgique, <strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese culturele instelling<strong>en</strong><br />

zoals <strong>het</strong> De<strong>en</strong>s cultureel instituut, <strong>het</strong> Goethe Institut, <strong>de</strong> British Council, <strong>het</strong> Institut Cer<strong>van</strong>tès, <strong>de</strong><br />

Alliance Française <strong>de</strong> Bruxelles-Europe - C<strong>en</strong>tre europé<strong>en</strong> <strong>de</strong> langue française zijn er gevestigd 30 .<br />

Er zijn ook heel wat kleinere voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> : <strong>het</strong> Wiertz-museum, <strong>het</strong> theater <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace, <strong>de</strong><br />

Espace S<strong>en</strong>ghor - Cultureel c<strong>en</strong>trum <strong>van</strong> Etterbeek, theater Varia, <strong>het</strong> Cauchiehuis, <strong>het</strong> kunstatelier Marcel<br />

Hastir, <strong>de</strong> Vlaamse Geme<strong>en</strong>schapsc<strong>en</strong>tra <strong>van</strong> Maalbeek, l’Arrière-scène, <strong>de</strong> Solvay-bibliotheek…<br />

Meer algeme<strong>en</strong> op recreatief vlak vermel<strong>de</strong>n we bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> sportinfrastructur<strong>en</strong> zoals <strong>het</strong> zwembad <strong>van</strong><br />

Rési<strong>de</strong>nce Palace of <strong>de</strong> sportterrein<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> KMS, die e<strong>en</strong> pot<strong>en</strong>tieel verteg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong> dat tot op<br />

he<strong>de</strong>n nog veel te weinig wordt b<strong>en</strong>ut. T<strong>en</strong> slotte vorm<strong>en</strong> <strong>het</strong> Jubelpark <strong>en</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark twee grote<br />

historische ruimt<strong>en</strong>. Door hun drievoudige i<strong>de</strong>ntiteit - als culturele site waar belangrijke instelling<strong>en</strong> zijn<br />

gehuisvest, als symbolische <strong>en</strong> historische ruimte <strong>en</strong> als plaats <strong>van</strong> ontspanning <strong>en</strong> recreatie - vervull<strong>en</strong><br />

<strong>de</strong>ze park<strong>en</strong> e<strong>en</strong> polyval<strong>en</strong>te rol 31 . Het is trouw<strong>en</strong>s <strong>van</strong>uit dat perspectief, dat ook wordt beklemtoond in<br />

<strong>het</strong> Ombudsplan dat ervoor pleit om <strong>de</strong> ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>tfunctie <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze plaats nieuw lev<strong>en</strong> in te blaz<strong>en</strong>, dat<br />

diverse initiatiev<strong>en</strong> nu bijzon<strong>de</strong>re aandacht verdi<strong>en</strong><strong>en</strong>, zoals : <strong>de</strong> 20 km <strong>van</strong> Brussel, <strong>het</strong> Milieufeest, <strong>het</strong><br />

Europafeest of <strong>de</strong> Drive-In Movies.<br />

Het <strong>richtschema</strong> stelt twee reeks<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> voor. De eerste reeks zou <strong>het</strong> mogelijk moet<strong>en</strong> mak<strong>en</strong><br />

om al die culturele, sport- <strong>en</strong> recreatievoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> op<strong>en</strong> te stell<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> veel talrijker <strong>en</strong> gevarieer<strong>de</strong>r<br />

publiek. In dit verband stipuleert <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> acties :<br />

− <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> vlotte toegang tot <strong>het</strong> theater <strong>en</strong> <strong>het</strong> zwembad <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace door <strong>de</strong><br />

aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> esplana<strong>de</strong> 32 ;<br />

− <strong>het</strong> heropstart<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> restauratieproject <strong>van</strong> <strong>het</strong> zwembad <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace, om dit te<br />

kunn<strong>en</strong> op<strong>en</strong>stell<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> grote publiek in 2010;<br />

− <strong>de</strong> plaatsing <strong>van</strong> <strong>de</strong> verkeerssignalisatie in <strong>de</strong> wijk in nauw overleg met <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong> Etterbeek;<br />

− voortzetting <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg met <strong>de</strong> KMS om haar sportterrein<strong>en</strong> toegankelijker te mak<strong>en</strong> voor <strong>het</strong><br />

grote publiek;<br />

− versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> park<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> historische gebouw<strong>en</strong> die er zijn gevestigd :<br />

<strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> nieuwe aantrekkingspunt<strong>en</strong> waaron<strong>de</strong>r <strong>de</strong> bouw <strong>van</strong> e<strong>en</strong> brasserie in <strong>het</strong> Jubelpark<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> herbestemming <strong>van</strong> <strong>de</strong> Eggevoorttor<strong>en</strong> als aang<strong>en</strong>ame stopplaats in <strong>het</strong> Leopoldpark.<br />

19<br />

Opties<br />

30 Voor <strong>de</strong> volledige adresgegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, hun toegangsmodaliteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> op<strong>en</strong>ingsur<strong>en</strong><br />

verwijz<strong>en</strong> we naar <strong>de</strong> site <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG : www.brussel.irisnet.be <strong>en</strong>, voor <strong>de</strong> musea : www.brusselsmuseum.be.<br />

31 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> drie ontwikkelingsass<strong>en</strong>, punt B, p. 5.<br />

32 Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s, punt C, p. 27.


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

De twee<strong>de</strong> reeks maatregel<strong>en</strong> zou geformuleerd moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n uitgaan<strong>de</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> haalbaarheidsstudie<br />

over <strong>het</strong> nut <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nauwere sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> culturele instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in <strong>de</strong> buurt<br />

on<strong>de</strong>rling, <strong>en</strong> met name ook met <strong>de</strong> Europese partners. De oprichting <strong>van</strong> <strong>het</strong> Visitor C<strong>en</strong>ter, waartoe<br />

<strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t in juli 2005 besliste, zou kunn<strong>en</strong> funger<strong>en</strong> als katalysator <strong>van</strong> dat partnership.<br />

We herinner<strong>en</strong> eraan dat dat C<strong>en</strong>trum zou wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rgebracht in gebouw D4 <strong>van</strong> <strong>het</strong> Parlem<strong>en</strong>t<br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> oppervlakte <strong>van</strong> ongeveer 6.000 m² zou beslaan. Het wordt veruit <strong>het</strong> grootste parlem<strong>en</strong>taire<br />

bezoekersc<strong>en</strong>trum <strong>van</strong> Europa <strong>en</strong> één <strong>van</strong> <strong>de</strong> grootste ter wereld, <strong>en</strong> <strong>het</strong> mikt op zowat 500.000 bezoekers<br />

per jaar 33 .<br />

2) <strong>de</strong> toeristische voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

De Europese wijk is opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>het</strong> programma <strong>van</strong> <strong>de</strong> tour operators 34 . Daarnaast zijn er verschill<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> die meer pedagogisch opgevatte rondleiding<strong>en</strong> aanbie<strong>de</strong>n rond <strong>de</strong> bouw <strong>van</strong> Europa <strong>en</strong><br />

Brussel, zijn thuisstad 35 . Ver<strong>de</strong>r sch<strong>en</strong>k<strong>en</strong> ook <strong>het</strong> BITC <strong>en</strong> <strong>de</strong> TIB bij <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> hun campagnes<br />

systematisch aandacht aan <strong>de</strong> Europese wijk. We stipp<strong>en</strong> hierbij ook nog aan dat <strong>het</strong> BITC e<strong>en</strong> info<strong>de</strong>sk<br />

heeft ingericht in <strong>het</strong> Spinelli-gebouw. Het <strong>richtschema</strong> stelt voor om dat bureau on<strong>de</strong>r te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in<br />

<strong>het</strong> vroegere Luxemburgstation (Luxemburgplein), e<strong>en</strong> druk bezochte plaats in <strong>de</strong> wijk. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> zou<br />

die nieuwe lokalisatie <strong>de</strong> mogelijkheid bie<strong>de</strong>n om e<strong>en</strong> perman<strong>en</strong>tie te organiser<strong>en</strong> tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> drukke<br />

mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (vakantiedag<strong>en</strong> <strong>en</strong> week<strong>en</strong>ds).<br />

T<strong>en</strong> slotte wijz<strong>en</strong> we erop dat <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare toegang tot <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>schapsgebouw<strong>en</strong> bijzon<strong>de</strong>r beperkt<br />

is. Eig<strong>en</strong>lijk laat alle<strong>en</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t bezoekersgroep<strong>en</strong> toe - toerist<strong>en</strong>, schol<strong>en</strong>, diverse<br />

ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>. Die terughou<strong>de</strong>ndheid kan weliswaar verklaard wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong> veiligheidsbekommerniss<br />

<strong>en</strong>, maar dat imago <strong>van</strong> ontoegankelijkheid komt <strong>de</strong> instelling<strong>en</strong> niet t<strong>en</strong> goe<strong>de</strong> <strong>en</strong> draagt ev<strong>en</strong>min bij tot<br />

<strong>het</strong> imago <strong>van</strong> e<strong>en</strong> «Europa dat dicht bij <strong>de</strong> burger staat». De Raad <strong>en</strong> <strong>de</strong> Commissie zou<strong>de</strong>n er goed<br />

aan do<strong>en</strong> zich m<strong>en</strong>svri<strong>en</strong><strong>de</strong>lijker op te stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> zich op<strong>en</strong> te stell<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> publiek, volg<strong>en</strong>s na<strong>de</strong>r te<br />

bepal<strong>en</strong> modaliteit<strong>en</strong>, naar <strong>het</strong> voorbeeld <strong>van</strong> <strong>de</strong> grote instelling<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re kant <strong>van</strong> <strong>de</strong> grote plas<br />

(zoals <strong>het</strong> Witte Huis).<br />

Het <strong>richtschema</strong> stelt <strong>het</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> voor :<br />

− uitbreiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> huidige richtingaanwijzing<strong>en</strong> voor voetgangers op <strong>het</strong> grondgebied <strong>van</strong> <strong>de</strong> Stad<br />

Brussel <strong>en</strong> <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te Els<strong>en</strong>e, naar <strong>de</strong> Europese wijk;<br />

− e<strong>en</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees traject tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Kunstberg <strong>en</strong> <strong>het</strong> Schumanplein (opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong><br />

in <strong>de</strong> kaartgids «Mijn hoofdstad, mijn Europese wijk<strong>en</strong>», uitgegev<strong>en</strong> door BITC) aan <strong>de</strong> hand <strong>van</strong><br />

e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> signalisatie, geïntegreerd in <strong>de</strong> wijk. Zo’n signalisatie, uitgewerkt in combinatie met <strong>de</strong><br />

richtingaanwijzing<strong>en</strong> voor voetgangers, zal <strong>de</strong> bezoeker informatie verschaff<strong>en</strong> over <strong>de</strong> Europese<br />

wijk, haar geschie<strong>de</strong>nis <strong>en</strong> haar toekomst, alsook over <strong>de</strong> werking <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> over <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> waarin ze gevestigd zijn;<br />

− e<strong>en</strong> grotere toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> symbolische Europese gebouw<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> bezoekers <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

wijk.<br />

3) <strong>de</strong> informatievoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

De Europese wijk telt e<strong>en</strong> groot aantal gevarieer<strong>de</strong> plaats<strong>en</strong> die geschikt zijn om docum<strong>en</strong>tatie<br />

<strong>en</strong> informatie te versprei<strong>de</strong>n over <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun werking, alsook e<strong>en</strong> groot aantal<br />

instanties die uitpakk<strong>en</strong> met inlichting<strong>en</strong> op sociocultureel vlak, met administratieve bijstand of di<strong>en</strong>st<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> Gewest. We moet<strong>en</strong> echter vaststell<strong>en</strong> dat <strong>de</strong> instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> weliswaar bestaan, maar dat ze soms<br />

teg<strong>en</strong>strijdig werk<strong>en</strong>, omdat ze elk hun eig<strong>en</strong> logica volg<strong>en</strong> <strong>en</strong> er weinig of ge<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rlinge coördinatie<br />

bestaat.<br />

33 Zie bijlage IX.<br />

34 Dat is on<strong>de</strong>r meer <strong>het</strong> geval voor <strong>de</strong> twee grootste ag<strong>en</strong>tschapp<strong>en</strong> op <strong>de</strong> markt <strong>van</strong> <strong>de</strong> bustrips : Brussels City Tours <strong>en</strong> Gol<strong>de</strong>n<br />

Tours, waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> pres<strong>en</strong>tatie ev<strong>en</strong>wel <strong>en</strong>ige lacunes vertoont.<br />

35 Voorbeel<strong>de</strong>n zijn l’Atelier <strong>de</strong> recherche et d’action urbaines (ARAU), dat aandacht sch<strong>en</strong>kt aan <strong>de</strong> kwestie <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting<br />

<strong>van</strong> Europa in <strong>de</strong> stad, Les Parcours bavards (Babbelbus) (“<strong>de</strong> Charlemagne au caprice <strong>de</strong>s Dieux, Bruxelles, creuset <strong>de</strong><br />

l’i<strong>de</strong>ntité europé<strong>en</strong>ne”), of nog Arkadia : “Bruxelles d’une capitale à l’autre”.<br />

20<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Niet al die structur<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> als hoofddoel om <strong>het</strong> publiek te onthal<strong>en</strong> 36 . We <strong>de</strong>nk<strong>en</strong> dan met name<br />

aan <strong>de</strong> talrijke gewestelijke <strong>en</strong> lokale verteg<strong>en</strong>woordigingskantor<strong>en</strong> (meer dan 200) die zijn gevestigd<br />

in <strong>de</strong> Europese <strong>perimeter</strong>, of aan <strong>de</strong> Brusselse ant<strong>en</strong>nes <strong>van</strong> grote instelling<strong>en</strong> zoals <strong>de</strong> EIB. Maar ze<br />

hebb<strong>en</strong> er in <strong>de</strong> meeste gevall<strong>en</strong> wel <strong>de</strong>sks waar m<strong>en</strong> één of an<strong>de</strong>re brochure kan vin<strong>de</strong>n. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />

zijn ze bereid om - op verzoek - publiek te ont<strong>van</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> gew<strong>en</strong>ste informatie te verschaff<strong>en</strong>. We<br />

moet<strong>en</strong> echter ook vaststell<strong>en</strong> dat sommige voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> zo’n str<strong>en</strong>ge bezoekersregels hebb<strong>en</strong> dat ze<br />

nag<strong>en</strong>oeg beschouwd kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n als “interne di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>” <strong>van</strong> <strong>de</strong> instelling waar ze <strong>van</strong> afhang<strong>en</strong>.<br />

a) op Europees niveau :<br />

<strong>de</strong> geme<strong>en</strong>schapsorgan<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal onthaalstructur<strong>en</strong> uitgebouwd, die tot taak hebb<strong>en</strong> <strong>het</strong> grote<br />

publiek te verwelkom<strong>en</strong> <strong>en</strong> te zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> aanwezigheid in <strong>het</strong> kielzog <strong>van</strong> <strong>de</strong> grote koepelinstelling<strong>en</strong><br />

(Commissie, Raad <strong>en</strong> Parlem<strong>en</strong>t). De belangrijkste instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> informatiebeleid, uitgewerkt<br />

door <strong>de</strong> EU, zijn <strong>de</strong> Infopoints. Afgezi<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad hebb<strong>en</strong> <strong>de</strong> meeste organ<strong>en</strong> die gezeteld zijn in<br />

Brussel e<strong>en</strong> Infopoint, waar<strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>en</strong>e al meer bezoekers over <strong>de</strong> vloer krijgt dan <strong>het</strong> an<strong>de</strong>re; <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong><br />

geldt voor bepaal<strong>de</strong> Directorat<strong>en</strong>-G<strong>en</strong>eraal (DG) <strong>van</strong> <strong>de</strong> Commissie, alsook Externe Betrekking<strong>en</strong>. Naast<br />

die structur<strong>en</strong> heeft <strong>het</strong> Parlem<strong>en</strong>t ook e<strong>en</strong> infodoc, dat meer gericht is op gespecialiseer<strong>de</strong> research<br />

<strong>en</strong> informatie. Er wor<strong>de</strong>n dus wel <strong>de</strong>gelijk inspanning<strong>en</strong> geleverd om <strong>het</strong> grote publiek meer inzicht te<br />

verschaff<strong>en</strong> in Europa, maar we betreur<strong>en</strong> :<br />

− dat er ge<strong>en</strong> soort c<strong>en</strong>traal Infopoint is dat alle Europese docum<strong>en</strong>tatie groepeert in <strong>de</strong> 23<br />

geme<strong>en</strong>schapstal<strong>en</strong> 37 ;<br />

− <strong>de</strong> sluiting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Infopoints tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> week<strong>en</strong>ds, want dat zijn per <strong>de</strong>fi nitie <strong>de</strong> meest geschikte<br />

tijdstipp<strong>en</strong> voor veel bezoekers;<br />

− <strong>de</strong> relatief vertrouwelijke sfeer <strong>en</strong> <strong>de</strong> moeilijke toegang tot sommige <strong>van</strong> die informatiec<strong>en</strong>tra 38 .<br />

b) op Belgisch-Brussels niveau :<br />

<strong>het</strong> Brussels Gewest heeft ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> aantal instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ontwikkeld om zijn bek<strong>en</strong>dheid op te<br />

schroev<strong>en</strong> bij <strong>de</strong> Europese burgers in <strong>de</strong> hoofdstad. On<strong>de</strong>r die structur<strong>en</strong> vervult <strong>het</strong> Verbindingsbureau<br />

Brussel-Europa (VBBE) e<strong>en</strong> hoofdrol. Het levert namelijk behoorlijk wat werk inzake onthaal, informatie<br />

<strong>en</strong> administratieve bijstand t<strong>en</strong> behoeve <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>, <strong>de</strong> verteg<strong>en</strong>woordiging<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

regio’s <strong>en</strong> ste<strong>de</strong>n <strong>en</strong>, meer algeme<strong>en</strong>, elke Europese burger - in ruime zin 39 - die e<strong>en</strong> activiteit uitoef<strong>en</strong>t<br />

in <strong>het</strong> Europese ka<strong>de</strong>r.<br />

Net als <strong>het</strong> BITC heeft <strong>het</strong> VBBE ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> ant<strong>en</strong>ne in <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t. Mom<strong>en</strong>teel<br />

on<strong>de</strong>rzoekt <strong>het</strong> Bureau in overleg met <strong>de</strong> betrokk<strong>en</strong> instanties <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n voor e<strong>en</strong> uitgebrei<strong>de</strong>re<br />

aanwezigheid bij <strong>de</strong> Commissie <strong>en</strong> <strong>de</strong> Raad. De toegang tot <strong>het</strong> repertorium <strong>van</strong> <strong>de</strong> ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

die twee organ<strong>en</strong> zou in e<strong>en</strong> eerste fase e<strong>en</strong> ruimere verspreiding mogelijk mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Newsletter<br />

die <strong>het</strong> VBBE maan<strong>de</strong>lijks uitbr<strong>en</strong>gt <strong>en</strong> die e<strong>en</strong> overzicht geeft <strong>van</strong> <strong>de</strong> activiteit<strong>en</strong> die in <strong>de</strong> hoofdstad<br />

plaatsgrijp<strong>en</strong>.<br />

36 Bijlage VIII. B bevat <strong>de</strong> volledige lijst <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>.<br />

37 Mom<strong>en</strong>teel is <strong>het</strong> Infopoint <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>het</strong> best gedocum<strong>en</strong>teer<strong>de</strong>, <strong>het</strong> meest zichtbare <strong>en</strong> ook<br />

<strong>het</strong> meest toegankelijke voor <strong>het</strong> publiek.<br />

38 Zo is <strong>de</strong> toegang tot <strong>de</strong> Infopoints <strong>van</strong> <strong>het</strong> CvdR <strong>en</strong> <strong>het</strong> EESC on<strong>de</strong>rworp<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> strikte controle (m<strong>en</strong> moet er<br />

door e<strong>en</strong> beveiligingsportiek), terwijl bij dat <strong>van</strong> <strong>de</strong> Commissie of <strong>van</strong> Externe betrekking<strong>en</strong> niet makkelijk parkeerplaats<br />

te vin<strong>de</strong>n is in <strong>de</strong> nabijheid. An<strong>de</strong>re <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze c<strong>en</strong>tra, zoals <strong>de</strong> bibliotheek <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad of <strong>de</strong> docum<strong>en</strong>tatiedi<strong>en</strong>st <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Raad, wor<strong>de</strong>n wel vermeld in <strong>de</strong> algem<strong>en</strong>e brochures maar zijn strikt beperkt toegankelijk (<strong>de</strong> aanvraag moet<br />

minst<strong>en</strong>s twee wek<strong>en</strong> vooraf ingedi<strong>en</strong>d wor<strong>de</strong>n, met precisering <strong>van</strong> <strong>de</strong> re<strong>de</strong>n <strong>en</strong>z.).<br />

39 D.w.z. met inbegrip <strong>van</strong> <strong>de</strong> burgers <strong>van</strong> <strong>de</strong> kandidaat-lidstat<strong>en</strong> : Turkije, Kroatië, Albanië,… Voor e<strong>en</strong> uitvoerige<br />

beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong> opdracht<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> VBBE <strong>en</strong> <strong>de</strong> inv<strong>en</strong>taris <strong>van</strong> regionale <strong>en</strong> ste<strong>de</strong>lijke verteg<strong>en</strong>woordiging<strong>en</strong> in<br />

Brussel, zie : www.blbe.irisnet.be.<br />

21<br />

Opties


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

F. Project<strong>en</strong> <strong>en</strong> initiatiev<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> hoofdstad <strong>van</strong> Europa<br />

De jongste jar<strong>en</strong> wer<strong>de</strong>n diverse initiatiev<strong>en</strong> opgestart on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> gem<strong>en</strong>e noemer <strong>van</strong> “sleutelproject<strong>en</strong>”<br />

rond <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong>. Zo zijn er <strong>het</strong> “Museum <strong>van</strong> Europa” 40 , <strong>de</strong> «Europese cultuurpool”,<br />

voorgesteld in <strong>het</strong> Ombudsplan <strong>van</strong> 2003 41 , <strong>en</strong> <strong>de</strong> Showcase of European Culture and Entertainm<strong>en</strong>t 42<br />

voorgesteld door <strong>de</strong> consultancegroep ULI, op verzoek <strong>van</strong> <strong>het</strong> Fonds Europese Wijk.<br />

Het doel <strong>van</strong> <strong>het</strong> Museum <strong>van</strong> Europa bestaat erin e<strong>en</strong> «interpretatiec<strong>en</strong>trum» rond <strong>de</strong> Europese<br />

geschie<strong>de</strong>nis uit te bouw<strong>en</strong>, dat erop gericht is <strong>de</strong> Europese burgers in te wij<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> historische logica<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> e<strong>en</strong>making. Aan<strong>van</strong>kelijk was voorzi<strong>en</strong> dat <strong>het</strong> museum on<strong>de</strong>rgebracht zou wor<strong>de</strong>n in <strong>het</strong> Europees<br />

Parlem<strong>en</strong>t, on<strong>de</strong>r gebouw D4, maar intuss<strong>en</strong> bestu<strong>de</strong>ert m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> nieuwe locatie.<br />

De Europese cultuurpool, voorgesteld door <strong>het</strong> Ombudsplan 2003, zou opgericht moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n<br />

in <strong>het</strong> huiz<strong>en</strong>blok Van Maerlant. Vandaag is dat huiz<strong>en</strong>blok bestemd voor woning<strong>en</strong> (+/- 20.000 m²)<br />

<strong>en</strong> han<strong>de</strong>lszak<strong>en</strong> <strong>en</strong> buurtvoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> (+/- 2.200 m²). De pool zou e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal informatie- <strong>en</strong><br />

ontmoetingspunt moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n voor al wie belangstelling heeft voor <strong>de</strong> bouw <strong>van</strong> Europa <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

actualiteit errond. Hij zou moet<strong>en</strong> bestaan uit grote ruimt<strong>en</strong>, op<strong>en</strong> voor alle publiek, met perman<strong>en</strong>te <strong>en</strong><br />

tij<strong>de</strong>lijke t<strong>en</strong>toonstellingsruimt<strong>en</strong> alsook lokal<strong>en</strong> voor <strong>de</strong>batt<strong>en</strong> <strong>en</strong> pedagogische activiteit<strong>en</strong>. Het project<br />

werd voorgesteld als e<strong>en</strong> sociocultureel vlagg<strong>en</strong>schip, e<strong>en</strong> boegbeeld naar <strong>het</strong> voorbeeld <strong>van</strong> Bilbao, dat<br />

moet help<strong>en</strong> om gestalte te gev<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> nieuwe ste<strong>de</strong>lijke dynamiek.<br />

De Showcase of European Culture and Entertrainm<strong>en</strong>t, e<strong>en</strong> concept <strong>van</strong> ULI, zou “<strong>het</strong> Europese uitstalraam<br />

<strong>van</strong> cultuur <strong>en</strong> ontspanning” moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n. Het zou <strong>de</strong> bre<strong>de</strong> waaier <strong>van</strong> diverse cultur<strong>en</strong> - in <strong>de</strong> ruime<br />

zin - <strong>van</strong> <strong>de</strong> 232 regio’s <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese geme<strong>en</strong>schap moet<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong>. Zo zou<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r meer<br />

thema’s aan bod kom<strong>en</strong> zoals <strong>de</strong> streekproduct<strong>en</strong>, folklore, theater, beel<strong>de</strong>n<strong>de</strong> kunst<strong>en</strong> of nog <strong>de</strong> kunst<br />

voor kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. Dit c<strong>en</strong>trum, dat zich zowel richt tot <strong>de</strong> toerist<strong>en</strong> als tot <strong>de</strong> inwoners <strong>en</strong> werknemers <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

wijk, zou in zekere zin e<strong>en</strong> brug slaan tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> burgers. Het zou e<strong>en</strong> aantrekkelijk,<br />

aang<strong>en</strong>aam <strong>en</strong> ludiek c<strong>en</strong>trum moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n dat op<strong>en</strong>staat voor ie<strong>de</strong>re<strong>en</strong>. ULI zou dat “uitstalraam”<br />

vestig<strong>en</strong> op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg, in <strong>de</strong> buurt <strong>van</strong> <strong>het</strong> Jean Reyplein, <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>het</strong> gebouw<br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> Comité <strong>van</strong> <strong>de</strong> Regio’s, opdat met name in <strong>de</strong> buurt activiteit<strong>en</strong> “in <strong>de</strong> straat” op touw gezet<br />

zou<strong>de</strong>n kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n.<br />

Er lop<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>teel nog project<strong>en</strong> die <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> doel ambiër<strong>en</strong>. Het Internationaal ontwikkelingsplan<br />

voor Brussel pleit ook voor <strong>de</strong> oprichting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> sleutelproject dat gestalte geeft aan Europa in Brussel<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese dim<strong>en</strong>sie <strong>van</strong> <strong>de</strong> stad uitstraalt. Het <strong>richtschema</strong> stelt voor om e<strong>en</strong> werkgroep op te<br />

richt<strong>en</strong> die zich zou toelegg<strong>en</strong> op <strong>de</strong> kwestie <strong>van</strong> dat sleutelproject <strong>en</strong> <strong>de</strong> lokalisatie daar<strong>van</strong>.<br />

Er wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> voorbije jar<strong>en</strong> verschei<strong>de</strong>ne refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met betrekking tot die dialoog<br />

gepubliceerd 43 <strong>en</strong> in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r <strong>het</strong> rapport «Brussel, hoofdstad <strong>van</strong> Europa» 44 .<br />

40 E<strong>en</strong> project dat sinds 1997 in goe<strong>de</strong> ban<strong>en</strong> wordt geleid door <strong>de</strong> vzw Museum <strong>van</strong> Europa.<br />

41 Zie Ombudsplan Bru/Eur, Globaal ste<strong>de</strong>nbouwkundig project rond <strong>de</strong> Europese wijk, op. cit., juli 2003<br />

42 Zie A New Vision for the chaussée d’Etterbeek and the European Quarter. Final Report, prepared for the European<br />

Fund managed by the King Baudouin Foundation, Urban Land Institute Advisory Service Programme Report,<br />

Brussels, 16 – 18 May 2007.<br />

43 Zie Bibliografi e.<br />

44 Europese Commissie <strong>en</strong> Belgisch voorzitterschap <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Unie, oktober 2004.<br />

22<br />

Opties


Place<br />

<strong>de</strong> Jamblinne<br />

De Meux<br />

Direction : M.-L. Roggemans // Consultants : B. Clerbaux, Ch. Frisque, G. Steg<strong>en</strong>, STRATEC avril 2008<br />

Place<br />

<strong>de</strong>s Gueux<br />

R.<strong>de</strong>s Deux<br />

R. du Marteau<br />

Rue <strong>de</strong>s Patriotes<br />

Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale / Cabinet Minitre-Prési<strong>de</strong>nt<br />

R. <strong>de</strong> Spa<br />

planche 11<br />

Rue <strong>de</strong>s Patriotes<br />

R. du Noyer<br />

Plan figuratif <strong>de</strong>s interv<strong>en</strong>tions<br />

Av<strong>en</strong>ue Palmerston<br />

SQUARE MARGUERITE<br />

R. du Marteau<br />

SQUARE AMBIORIX<br />

SQUARE MARIE-LOUISE<br />

SCHEMA DIRECTEUR DU QUARTIER EUROPEEN<br />

R. Philippe Le Bon<br />

R. <strong>de</strong> Linthout<br />

R. Newton<br />

R. Franklin<br />

Av<strong>en</strong>ue Palmerston<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

R. <strong>de</strong> l'Et<strong>en</strong>dard<br />

65.0<br />

R. Général Gratry<br />

R. Le Titi<strong>en</strong><br />

R. Veronese<br />

R. Fulton<br />

tram<br />

tram<br />

R. Le Tintoret<br />

Rue Boduognat<br />

R. Joseph II<br />

R. du Noyer<br />

44,9<br />

Rue le Correge<br />

Rue Charles Martel<br />

R. Stevin<br />

R. <strong>de</strong> Spa<br />

2,2%<br />

83.6<br />

Boulevard Charlemagne<br />

R. du Commerce<br />

R. Fr.Pelletier<br />

R. Le Titi<strong>en</strong><br />

R. Le Tintoret<br />

Rue Saint Qu<strong>en</strong>tin<br />

R.<strong>de</strong>s Deux Eglises<br />

R. Théodore Roosevelt<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

44.7<br />

R. Franklin<br />

49,4<br />

Rue Philippe Le Bon<br />

R. Veronese<br />

Av. Michel-Ange<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 11<br />

48.2<br />

Av. Livingstone<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

Place<br />

Wappers<br />

R.Wappers<br />

69.0<br />

R. Fr.Pelletier<br />

Rue le Correge<br />

R. Stevin<br />

R. Joseph II<br />

47,4<br />

54.0<br />

Boulevard du Reg<strong>en</strong>t<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

Av. <strong>de</strong>s Arts<br />

R. <strong>de</strong> Linthout<br />

45.0<br />

58.1<br />

3,1%<br />

66,1<br />

R. St.Qu<strong>en</strong>tin<br />

Rue du Taciturne<br />

R. du Commerce<br />

80.0<br />

R. Van Osta<strong>de</strong><br />

R.Leonard De Vinci<br />

Av. Michel-Ange<br />

R. Stevin<br />

R. <strong>de</strong> l'Orme<br />

R. Franklin<br />

51.2<br />

45,8<br />

64.5<br />

Boulevard Charlemagne<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

R. Hobbema<br />

R. Joseph II<br />

R. du Noyer<br />

R. Van Osta<strong>de</strong><br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

54.5<br />

90.0<br />

55.8<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

R. Mutillo<br />

73.4<br />

R. Stevin<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

R. d'Arlon<br />

57.9<br />

47.0<br />

R. Guimard<br />

Av.<strong>de</strong> la R<strong>en</strong>aissance<br />

75.6<br />

57.9<br />

73.8<br />

57.5<br />

46.7<br />

R. <strong>de</strong> l'Orme<br />

R. Leys<br />

55,0<br />

73.8<br />

73.7<br />

10%<br />

54.9<br />

90.0<br />

53.6<br />

77.0<br />

10%<br />

10%<br />

Le "Charlemagne" Le "Berlaymont"<br />

112.0<br />

53.0<br />

114.0<br />

52.8<br />

58.1<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. Ch.Degroux<br />

Mosquée<br />

R. Leys<br />

55.5<br />

46.7<br />

55.5<br />

75.0<br />

56.7<br />

79.0<br />

115.0<br />

58.4<br />

75.0<br />

46.0<br />

74.6<br />

73.7<br />

R. du Commerce<br />

Pavillon <strong>de</strong>s<br />

Passions Humaines<br />

72.5<br />

58.6<br />

61.5<br />

R. Gérard<br />

73.5<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

Le "Lex 2000"<br />

Square<br />

J. De Burlet<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

48,6<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

Av.<strong>de</strong> la R<strong>en</strong>aissance<br />

66,1<br />

45.3<br />

78.5<br />

52.4<br />

52.4<br />

66,7<br />

61.5<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

52.4<br />

75.0<br />

65.5<br />

58<br />

R. d'Arlon<br />

R. D'Oultremont<br />

Rond-Point<br />

R.Schuman<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

-bloc A<br />

94.0<br />

R. <strong>de</strong> Toulouse<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

106.0<br />

66.8<br />

59.1<br />

51.4<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

-bloc C<br />

63.7<br />

76.9<br />

R. Gérard<br />

71.0<br />

61.5<br />

65,8<br />

45.6<br />

70,35<br />

70,1<br />

69,3<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

45,9<br />

58.0<br />

77.5<br />

66,4<br />

69,15<br />

58.5<br />

51.4<br />

69,1<br />

65.0<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

69,7<br />

69,15<br />

69,3<br />

100.5<br />

94.0<br />

R. Ch.Degroux<br />

46.3<br />

77.0<br />

46.0<br />

71.0<br />

63.7<br />

78.0<br />

69,15<br />

75.0<br />

Rue Froissart<br />

Le "Juste Lipse"<br />

R. <strong>de</strong> Pascale<br />

78.0<br />

51.0<br />

69,3<br />

69,7<br />

66.0<br />

Chaussée d'Etterbeek<br />

R. Belliard<br />

R. Montoyer<br />

65.0<br />

78.0<br />

46.6<br />

60.4<br />

R. D'Oultremont<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

PARC DU CINQUANTENAIRE<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

50<br />

92.5<br />

46.7<br />

74.4<br />

78.0<br />

R. Van Maerlant<br />

R. Gérard<br />

57,4<br />

74.0<br />

72.0<br />

R. Montoyer<br />

Syntheseplan<br />

76.5<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

R. Belliard<br />

R. <strong>de</strong> l'Industrie<br />

Rue Brey<strong>de</strong>l<br />

78.0<br />

85.2<br />

48.2<br />

80.0<br />

54,5<br />

63.9<br />

53.2<br />

48.2<br />

66.0<br />

62.5<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

80.0<br />

Brasserie<br />

81.5<br />

65,9 66,1<br />

67.5<br />

65.7<br />

65,8<br />

66,0<br />

66,7<br />

66.5<br />

67,0<br />

66,2<br />

67,3<br />

65,7<br />

66.4<br />

66,7<br />

66,0<br />

66.3<br />

66.5<br />

65.0<br />

66,0<br />

66,0<br />

65,7<br />

65,9<br />

65,9<br />

6,0%<br />

R. Juste Lipse<br />

PLACE JEAN REY<br />

R. Montoyer<br />

R. du Commerce<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

56.7<br />

60.0<br />

48.6<br />

47,9<br />

48.4<br />

47.2<br />

R. du Remorqueur<br />

R. d'Arlon<br />

R. <strong>de</strong>s Tongres<br />

R. Belliard<br />

R. M. <strong>de</strong> Bourgogne<br />

R.du Luxembourg<br />

5,0%<br />

55,7<br />

54,2<br />

47,1<br />

50,6<br />

SQUARE DE MEEUS<br />

5,0%<br />

R. Belliard<br />

59,0<br />

53,1<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

78.5<br />

5,0%<br />

57,6<br />

Chée. d'Etterbeek<br />

53,1<br />

3,5%<br />

R.du Luxembourg<br />

R.J-A Demot<br />

64.5<br />

6,8%<br />

63.5<br />

56,3<br />

Av.<strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong><br />

46,3<br />

57,9<br />

Rue Froissart<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

5,8%<br />

56,5<br />

1,3%<br />

3,5%<br />

1,7%<br />

59,6<br />

Place<br />

du Luxembourg<br />

57,5<br />

66,0<br />

58,5<br />

64.0<br />

R. <strong>de</strong> Paris<br />

46,5<br />

65.1<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

48,2<br />

6,8%<br />

5,8%<br />

62,1<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

60,5<br />

R. d'Arlon<br />

R. <strong>de</strong> Fleurus<br />

tram<br />

tram<br />

66,6<br />

62,45<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

R. Dek<strong>en</strong>s<br />

45,9<br />

R. Parnasse<br />

R. Caroly<br />

58,7<br />

63,3<br />

1,2%<br />

67.3<br />

65,7<br />

R. <strong>de</strong>s Francs<br />

47,3<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

67.0<br />

R. du Cornet<br />

R.J-A Demot<br />

PARC LÉOPOLD<br />

Av. <strong>de</strong> s Celtes<br />

0,4%<br />

R. du Cornet<br />

62,55<br />

47,0<br />

R. Abbé Cuypers<br />

R. du Cornet<br />

66,9<br />

47,8<br />

1,2%<br />

67,0<br />

48,3<br />

R.<strong>de</strong> la Jonchaie<br />

R. S ainte-G ertru<strong>de</strong><br />

R. du Cornet<br />

65.5<br />

64,1<br />

R. Jonniaux<br />

48,8<br />

47,8<br />

51,1<br />

51,1<br />

R. d'Idalie<br />

Place<br />

Jourdan<br />

Av. du Maalbeek<br />

66.6<br />

68.6<br />

Place<br />

St-Pierre<br />

Chée. St. Pierre<br />

R. Felix H ap<br />

R. W iertz<br />

R.du Trône<br />

Chée. St. Pierre<br />

63,8<br />

67.6<br />

48,6<br />

R.Doy<strong>en</strong> Boone<br />

48,0<br />

R. Louis Hap<br />

Place<br />

Van Meyel<br />

R. Général Leman<br />

50,4<br />

R. Général Leman<br />

R. Go<strong>de</strong>charle<br />

52,0<br />

56,7<br />

R. Vautier<br />

73.5<br />

R. <strong>de</strong>s Boers<br />

50,8<br />

R. <strong>de</strong> la Gran<strong>de</strong> Haie<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Av. <strong>de</strong> la Chasse<br />

51,6<br />

50,3<br />

R. L.Titz<br />

57,2<br />

70.8<br />

Chée. St. Pierre<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

Chée. St. Pierre<br />

72,4<br />

R. Louis Hap<br />

70,9<br />

72.7<br />

Situation projetée<br />

R. <strong>de</strong>s Boers<br />

72,0<br />

R. Vautier<br />

Chée. St. Pierre<br />

51,3<br />

70.2<br />

52,8<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

R. Colonel Va n Gele<br />

67.6<br />

66,3<br />

67.1<br />

56,2<br />

69.0<br />

72.0<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

63.1<br />

59.2<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

61.6<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

50,2<br />

R. R.Kips<br />

R. <strong>de</strong>s Métaux<br />

R. Posschier<br />

R. Limauge<br />

plan d’eau<br />

parterres, végétations basses, gazons, ...<br />

R. Louis Hap<br />

64.6<br />

R. Cham p d u Roi<br />

R. <strong>de</strong> l'Etang<br />

R. Gray<br />

66.3<br />

51,2<br />

67.9<br />

Av. du Maalbeek<br />

R. Way<strong>en</strong>berg<br />

R. du Viaduc<br />

R. Antoine Gautier<br />

R. Louis Hap<br />

R. Baron Lambert<br />

R. du Co nseil<br />

R. <strong>de</strong> l'Ori<strong>en</strong>t<br />

R. du Sceptre<br />

R. Van<strong>de</strong>nbroeck<br />

R.du Trône R.du Trône<br />

R. Longue Vie<br />

recouvrem<strong>en</strong>ts minéraux non stabilisés<br />

recouvrem<strong>en</strong>ts pour piétons<br />

R. Goffart<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

JARDIN FELIX HAP TUIN<br />

recouvrem<strong>en</strong>ts pour chaussées carrossables<br />

arbres à haute tige<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

R. Way<strong>en</strong>berg<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

R. du Viaduc<br />

R. Sans Souci<br />

R. Fetis<br />

R. du Sceptre<br />

R. Gray<br />

R. Goffart<br />

R. Van AA<br />

R. <strong>de</strong> Theux<br />

Remarque : par souci <strong>de</strong> simplicité et <strong>de</strong> lisibilité, les graphismes <strong>de</strong>s<br />

recouvrem<strong>en</strong>ts r<strong>en</strong>voi<strong>en</strong>t <strong>en</strong> même temps à <strong>de</strong>s matériaux et au statut<br />

d’utilisation.<br />

Voir Etu<strong>de</strong> Space Syntax, rapport final (doc C/A4, p. 26 et p. 37)<br />

N<br />

R. du Broc<strong>het</strong><br />

R. Cans<br />

R. du Broc<strong>het</strong><br />

Place<br />

Raymond<br />

Blyckaerts<br />

R. du Viaduc<br />

0 50m<br />

100m<br />

R. <strong>de</strong> la Cité<br />

r<br />

R. S<br />

R


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

DE STEDENBOUWKUNDIGE EN ARCHITECTURALE PROGRAMMA’S<br />

Het GewOP maakt op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> 45 één <strong>van</strong> <strong>de</strong> krachtlijn<strong>en</strong> <strong>van</strong> in prioriteit 1 “De aantrekkelijkheid <strong>van</strong><br />

<strong>het</strong> won<strong>en</strong> versterk<strong>en</strong>”. Daarin wordt voorzi<strong>en</strong> in <strong>de</strong> invoering <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ambitieus operationeel programma<br />

voor <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimte, gebaseerd op <strong>de</strong> kwaliteit (zichtbaarheid, toegankelijkheid,<br />

herwaar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong>, voorrang voor voetgangers <strong>en</strong> niet-gemotoriseer<strong>de</strong> weggebruikers,<br />

materiaalkeuze, aanplanting<strong>en</strong>, stadsmeubilair, verlichting, ass<strong>en</strong>logica) 46 . Het <strong>richtschema</strong> moedigt <strong>de</strong>ze<br />

verbetering aan <strong>en</strong> geeft e<strong>en</strong> ge<strong>de</strong>tailleerd overzicht <strong>van</strong> <strong>de</strong> kwalitatieve eis<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Europese wijk. Het spoort alle bouwher<strong>en</strong> <strong>van</strong> op<strong>en</strong>bare <strong>en</strong> private project<strong>en</strong> aan<br />

om die te respecter<strong>en</strong>. Deze ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s wor<strong>de</strong>n sam<strong>en</strong>gevat in<br />

e<strong>en</strong> syntheseplan 47 dat <strong>het</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> beoogt :<br />

− <strong>de</strong> realisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> interwijk<strong>en</strong>as in <strong>de</strong> Maalbeekvallei <strong>en</strong> <strong>de</strong> invoering, op korte termijn, <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />

ste<strong>de</strong>lijk gem<strong>en</strong>gd karakter op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg;<br />

− <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruimte rond e<strong>en</strong> netwerk <strong>van</strong> wijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> sterke c<strong>en</strong>traliteit<strong>en</strong>, zodat <strong>de</strong><br />

Europese instelling<strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijk aanwezig kunn<strong>en</strong> zijn zon<strong>de</strong>r <strong>het</strong> ste<strong>de</strong>lijk karakter in <strong>het</strong> gedrang<br />

te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> optimalisering <strong>van</strong> strategische, grote op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong>, zoals park<strong>en</strong> <strong>en</strong> stations <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

op<strong>en</strong>baar vervoer, plein<strong>en</strong> <strong>en</strong> squares.<br />

De grafi sche opbouw <strong>van</strong> dit plan br<strong>en</strong>gt op e<strong>en</strong> vere<strong>en</strong>voudig<strong>de</strong> wijze e<strong>en</strong> complexe <strong>en</strong> erg gevarieer<strong>de</strong><br />

realiteit in beeld. Op plaatselijk niveau zal <strong>de</strong> concretisering <strong>van</strong> dit globale beeld bewerkstelligd wor<strong>de</strong>n<br />

aan <strong>de</strong> hand <strong>van</strong> klassieke procedures voor <strong>de</strong> aanstelling <strong>van</strong> ontwerpers. De plann<strong>en</strong> <strong>en</strong> illustraties<br />

verteg<strong>en</strong>wordig<strong>en</strong> dus e<strong>en</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale interpretatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> belangrijkste<br />

on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>l<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>fi nitie in <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>.<br />

45 ”Op<strong>en</strong>bare ruimte” moet hier ruim wor<strong>de</strong>n gezi<strong>en</strong>. Niet in <strong>de</strong> zin <strong>van</strong> e<strong>en</strong> “op<strong>en</strong>baar gebouw <strong>en</strong> naaste omgeving”<br />

zoals voorzi<strong>en</strong> door <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>schaps<strong>de</strong>cret<strong>en</strong> <strong>van</strong> 10 mei 1984 <strong>en</strong> 23 <strong>de</strong>cember 1986 die <strong>de</strong> integratie <strong>van</strong><br />

kunstwerk<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in globale fi nanciering <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> in kwestie.<br />

46 GewOP, Prioriteit 1 “De aantrekkelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> won<strong>en</strong> versterk<strong>en</strong>”, Belgisch Staatsblad <strong>van</strong> 22/10/2002, p.<br />

46879.<br />

47 Voor e<strong>en</strong> ge<strong>de</strong>tailleer<strong>de</strong> voorstelling <strong>van</strong> <strong>de</strong> leg<strong>en</strong><strong>de</strong>, zie bijlage IV.<br />

23


Kunst-Wet<br />

I<br />

58.000 m²<br />

V/T 4,80<br />

J<br />

40.000 m²<br />

V/T 5,50<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Perimeter <strong>van</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> implanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie<br />

Perimeter <strong>van</strong> <strong>de</strong> wedstrijd<br />

G<br />

H<br />

47.000 m²<br />

V/T 4,60<br />

F<br />

35.000 m²<br />

V/T 3,60 49.000 m²<br />

V/T 6,60<br />

Perimeter <strong>van</strong> <strong>de</strong> wedstrijd<br />

Bestaan<strong>de</strong> situatie<br />

E<br />

49.000 m²<br />

V/T 5,00<br />

Wetstraat<br />

Perimeter <strong>van</strong> <strong>de</strong> wedstrijd<br />

Belliardstraat<br />

Metro (lijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> stations)<br />

Spoorweg<br />

D<br />

43.000 m²<br />

V/T 3,90<br />

B<br />

98.000 m²<br />

V/T 4,20<br />

C<br />

23.000 m²<br />

V/T 4,70<br />

A<br />

44.700 m²<br />

V/T 3,15<br />

Maalbeek<br />

Lex 2000<br />

Charlemagne<br />

Brussel-<br />

Schuman<br />

Justus Lipsius<br />

Berlaymont


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

A. De herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie<br />

24<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Mom<strong>en</strong>teel neemt <strong>de</strong> Europese Commissie, verspreid over 45 gebouw<strong>en</strong>, zowat 800.000 m² in beslag in<br />

<strong>de</strong> Europese wijk, waar ze haar hoofdverblijfplaats wil behou<strong>de</strong>n <strong>en</strong> werk wil mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> rationeler<br />

gebruik <strong>van</strong> <strong>de</strong> huidige ruimt<strong>en</strong> zon<strong>de</strong>r er nieuwe te creër<strong>en</strong>.<br />

E<strong>en</strong> werkgroep bestaan<strong>de</strong> uit le<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>het</strong> BROH <strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie heeft e<strong>en</strong> hypot<strong>het</strong>isch<br />

herstructureringsplan uitgewerkt voor die ruimt<strong>en</strong>, rek<strong>en</strong>ing hou<strong>de</strong>nd met <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong><br />

<strong>en</strong> met <strong>de</strong> elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die naar voor wer<strong>de</strong>n gebracht door <strong>de</strong> Europese instelling :<br />

− functionele <strong>en</strong>titeit<strong>en</strong> (elk ter grootte <strong>van</strong> ongeveer 30.000 m²) dicht bij elkaar <strong>en</strong> liefst in<br />

eig<strong>en</strong>dom;<br />

− makkelijke verbinding<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> krachtige pool <strong>van</strong> <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer;<br />

− verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> kwaliteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong>, met name op grond <strong>van</strong> criteria in verband met <strong>de</strong><br />

<strong>en</strong>ergieprestaties <strong>en</strong> <strong>de</strong> duurzame ontwikkeling;<br />

− versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> symboliek <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese gebouw<strong>en</strong>;<br />

− integratie <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Commissie in <strong>het</strong> stadsweefsel via drie soort<strong>en</strong> acties :<br />

diversifi ëring <strong>van</strong> <strong>de</strong> activiteit<strong>en</strong> in <strong>de</strong> wijk, evolutie <strong>van</strong> <strong>het</strong> imago <strong>van</strong> Europa <strong>en</strong> <strong>de</strong>fi niëring <strong>van</strong><br />

<strong>het</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundig ka<strong>de</strong>r.<br />

Zowel <strong>het</strong> globale project als <strong>de</strong> individuele bouwwerk<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> beantwoor<strong>de</strong>n aan ambitieuze<br />

doelstelling<strong>en</strong> inzake duurzame ontwikkeling, met name via <strong>de</strong> toepassing <strong>van</strong> voorschrift<strong>en</strong> voor <strong>de</strong><br />

hoge milieukwaliteit op ste<strong>de</strong>nbouwkundig <strong>en</strong> architecturaal vlak. Deze doelstelling<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n<br />

opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r bestek dat <strong>de</strong> modaliteit<strong>en</strong> bepaalt <strong>van</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige wedstrijd <strong>en</strong><br />

er zull<strong>en</strong> voorschrift<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> hoge milieukwaliteit wor<strong>de</strong>n opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>het</strong> Bijzon<strong>de</strong>r Bestemmingsplan<br />

dat vervolg<strong>en</strong>s zal wor<strong>de</strong>n uitgewerkt op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong> resultat<strong>en</strong> <strong>van</strong> die wedstrijd. Bijzon<strong>de</strong>re aandacht<br />

zal daarbij uitgaan naar <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> die bestemd zijn voor <strong>de</strong> Europese Commissie, om zowel hun<br />

architecturale symboliek als hun <strong>en</strong>ergiedoeltreff<strong>en</strong>dheid te vergrot<strong>en</strong>. Als ze e<strong>en</strong>maal is heraangelegd<br />

<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voorbeeld zal zijn inzake <strong>de</strong> uitstoot <strong>van</strong> broeikasgass<strong>en</strong>, zal <strong>de</strong> Wetstraat e<strong>en</strong> katalysator vorm<strong>en</strong><br />

voor <strong>de</strong> herontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk.<br />

In totaal moet zowat 400.000 m² geherstructureerd wor<strong>de</strong>n (170.000 m² die al in <strong>de</strong> <strong>perimeter</strong> ligt <strong>en</strong><br />

230.000 m² el<strong>de</strong>rs in <strong>de</strong> Europese wijk).<br />

Er werd geopteerd voor e<strong>en</strong> vloer/terreinverhouding <strong>van</strong> 8,0 48 . Er zijn ge<strong>en</strong> voorafgaan<strong>de</strong> vereist<strong>en</strong><br />

bepaald inzake <strong>de</strong> ruimtelijke vormgeving. Die zal <strong>het</strong> voorwerp uitmak<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> internationale<br />

ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale consultancy, die moet di<strong>en</strong><strong>en</strong> als basis voor <strong>de</strong> uitwerking <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />

BBP.<br />

Herstructureringsprogramma<br />

Actueel Verhoging Totaal gepland<br />

Totale vloeroppervlakte 490.000 390.000 880.000<br />

Vloeroppervlakte kantor<strong>en</strong> 470.000 240.000 710.000<br />

waar<strong>van</strong> Commissie 170.000 230.000 400.000<br />

waar<strong>van</strong> an<strong>de</strong>re kantor<strong>en</strong> 300.000 10.000 310.000<br />

Vloeroppervlakte woning<strong>en</strong><br />

Vloeroppervlakte han<strong>de</strong>lszak<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

110.000 110.000<br />

voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

(met name buurtvoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>)<br />

20.000 40.000 60.000<br />

Note : Les m² commerces & équipem<strong>en</strong>ts actuels représ<strong>en</strong>t<strong>en</strong>t les m²<br />

occupés par l’hôtel Europa (Crowne Plaza)


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

25<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Het voorgestel<strong>de</strong> bestemmingsprogramma is <strong>het</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong>:<br />

− 710 000 m² kantor<strong>en</strong> waar<strong>van</strong> 400 000 m² voor <strong>de</strong> Europese Commissie;<br />

− 110 000 m² huisvesting bij voorkeur gevestigd langs <strong>de</strong> Lalaingstraat, Square Frère Orban et rue<br />

Guimard;<br />

− 55 000 m² han<strong>de</strong>lszak<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> gevestigd in <strong>de</strong> hoek Wet/Etterbeek alsook op <strong>de</strong><br />

gelijkvloers langs <strong>de</strong> Wetstraat.<br />

Het voorgestel<strong>de</strong> programma voor <strong>de</strong> oppervlakt<strong>en</strong> die el<strong>de</strong>rs in <strong>de</strong> wijk wor<strong>de</strong>n verlat<strong>en</strong> door <strong>de</strong> Europese<br />

Commissie, zijn<strong>de</strong> 230.000 m², ziet er als volgt uit :<br />

− reconversie <strong>van</strong> 30 %, zijn<strong>de</strong> 70.000 m², in woning<strong>en</strong>;<br />

− inplanting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> Europese school <strong>en</strong> e<strong>en</strong> kribbe voor 25.000 m² (te bestu<strong>de</strong>r<strong>en</strong>);<br />

− inplanting <strong>van</strong> han<strong>de</strong>lsfuncties <strong>en</strong> buurtdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>;<br />

− bestemming <strong>van</strong> <strong>het</strong> saldo voor privékantor<strong>en</strong>, bij e<strong>en</strong> ongewijzigd GBP.<br />

Opdat dit programma verwez<strong>en</strong>lijkt zou kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n, zal e<strong>en</strong> verdrag wor<strong>de</strong>n opgesteld tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Europese Commissie <strong>en</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest om <strong>de</strong> recht<strong>en</strong> <strong>en</strong> plicht<strong>en</strong> <strong>van</strong> elke partij te<br />

preciser<strong>en</strong>, alsook om <strong>de</strong> diverse fas<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> operaties te plann<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>richtschema</strong> preciseert dat e<strong>en</strong> <strong>de</strong>rgelijke to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> <strong>de</strong> bouwprofi el<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel zal wor<strong>de</strong>n toegestaan<br />

binn<strong>en</strong> <strong>de</strong>ze herstructurerings<strong>perimeter</strong>. De afl evering <strong>van</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige vergunning<strong>en</strong> zal<br />

gekoppeld wor<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige last<strong>en</strong> die <strong>de</strong> uitreik<strong>en</strong><strong>de</strong> overheid me<strong>en</strong>t te moet<strong>en</strong><br />

oplegg<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> aanvrager in overe<strong>en</strong>stemming met <strong>het</strong> ev<strong>en</strong>redigheidsprincipe.<br />

Deze werkhypothese werd ontwikkeld na <strong>de</strong> raadplegingsfase rond <strong>het</strong> voorontwerp <strong>van</strong> <strong>richtschema</strong>. Ze<br />

moest minst<strong>en</strong>s vertrouwelijk wor<strong>de</strong>n gehou<strong>de</strong>n tot er e<strong>en</strong> principieel akkoord was tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Europese<br />

Commissie <strong>en</strong> <strong>het</strong> Brussels Gewest.<br />

48 De vloer/terreinverhouding is <strong>de</strong> verhouding tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> bruto bov<strong>en</strong>grondse oppervlakte <strong>van</strong> <strong>het</strong> gebouw <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

totale oppervlakte <strong>van</strong> <strong>het</strong> terrein waarop dat is opgetrokk<strong>en</strong>.


75.0<br />

48,6<br />

80.0<br />

90.0<br />

53.2<br />

45,8<br />

55,0<br />

Av. Livingstone<br />

45.0<br />

47.0<br />

115.0<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. <strong>de</strong> Pascale<br />

44.7<br />

tram<br />

tram<br />

61.5<br />

61.5<br />

44,9<br />

61.5<br />

53,1<br />

46.7<br />

45.3<br />

54.9<br />

46.0<br />

46.7<br />

65.0<br />

45.6<br />

72.0<br />

66.0<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 12 - 13<br />

45,9<br />

46.0<br />

65.0<br />

50<br />

R. Van Maerlant<br />

10%<br />

76.9<br />

Chaussée d'Etterbeek<br />

50,6<br />

46.7<br />

52.4<br />

77.0<br />

46.6<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> stadsboulevard op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg<br />

48.2<br />

Rue du Taciturne<br />

80.0<br />

53.6<br />

Le "Lex 2000"<br />

51.4<br />

48.4<br />

52.4<br />

51.4<br />

48.6<br />

55.5<br />

51.2<br />

52.4<br />

94.0<br />

58<br />

55.5<br />

46.3<br />

48.2<br />

47,9<br />

49,4<br />

R. Joseph II<br />

74.4<br />

94.0<br />

51.0<br />

74.0<br />

59.1<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

- bloc C<br />

63.7<br />

47,1<br />

112.0<br />

63.7<br />

58.6<br />

106.0<br />

54.5<br />

58.5<br />

47.2<br />

78.0<br />

58.4<br />

78.0<br />

48.2<br />

58.1<br />

54.0<br />

52.8<br />

78.0<br />

78.0<br />

5,0%<br />

57.5<br />

57.9<br />

10%<br />

Le "Charlemagne"<br />

10%<br />

Le "Berlaymont"<br />

PLACE JEAN REY<br />

R. Stevin<br />

Rue Boduognat<br />

Rue Charles Martel<br />

R. St.Qu<strong>en</strong>tin<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

- bloc A<br />

R. Belliard<br />

Chée<br />

Rue Saint Qu<strong>en</strong>tin<br />

53.0<br />

100.5<br />

92.5<br />

85.2<br />

6,0%<br />

Boulevard Charlemagne<br />

57.9<br />

114.0<br />

58.1<br />

Le "Juste Lipse"<br />

R. Juste Lipse<br />

Boulevard Charlemagne<br />

54,2<br />

R. Stevin<br />

56.7<br />

5,0%<br />

Rue Froissart<br />

65.5<br />

65,8<br />

59,0<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

64.5<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

66,1<br />

Rond-Point<br />

R.Schuman<br />

Rue Brey<strong>de</strong>l<br />

R. Belliard<br />

R. Franklin<br />

66,4<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

66


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

B. De aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> stadsboulevard op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg<br />

26<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Het <strong>richtschema</strong> pleit voor <strong>het</strong> ruimtelijk concept <strong>van</strong> e<strong>en</strong> boulevard die meer op<strong>en</strong> is <strong>en</strong> in <strong>de</strong> l<strong>en</strong>gte<br />

is uitgewerkt, <strong>en</strong> tegelijkertijd zijlingse <strong>en</strong> dwarse verbinding<strong>en</strong> biedt. Globaal beschouwd speelt <strong>het</strong><br />

reliëf hier e<strong>en</strong> belangrijke rol. Transversaliteit in e<strong>en</strong> vallei is e<strong>en</strong> ess<strong>en</strong>tiële natuurlijke troef voor e<strong>en</strong><br />

stadsboulevard 49 .<br />

Het tracé <strong>van</strong> <strong>de</strong> bebouwing op plattegrond volgt <strong>het</strong> algem<strong>en</strong>e rooiplan <strong>van</strong> <strong>de</strong> ste<strong>en</strong>weg, dat werd<br />

goedgekeurd door <strong>de</strong> Gewestregering op 13 september 2007 50 .<br />

Het <strong>richtschema</strong> zet <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> rijtje :<br />

− <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> stadsboulevard met bom<strong>en</strong>, waarop e<strong>en</strong> structurer<strong>en</strong><strong>de</strong> lijn <strong>van</strong> <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar<br />

vervoer loopt (ev<strong>en</strong>tueel e<strong>en</strong> tramlijn 51 ) voor <strong>de</strong> onontbeerlijke interwijk<strong>en</strong>verbinding<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> realisatie <strong>van</strong> geïntegreer<strong>de</strong> <strong>en</strong> aang<strong>en</strong>ame inrichting<strong>en</strong> voor voetgangers <strong>en</strong> fi etsers :<br />

o uitwerking <strong>van</strong> <strong>de</strong> Gewestelijke fi etsroute 7,<br />

o aanleg <strong>van</strong> bre<strong>de</strong> voetpa<strong>de</strong>n,<br />

o inachtneming <strong>van</strong> <strong>de</strong> dwarsstrat<strong>en</strong>,<br />

− <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>te behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> as waarbij rek<strong>en</strong>ing wordt gehou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> noord-zui<strong>de</strong>lijke<br />

sequ<strong>en</strong>ties :<br />

o <strong>de</strong> resi<strong>de</strong>ntiële squares,<br />

o e<strong>en</strong> strook <strong>van</strong> woning<strong>en</strong>/han<strong>de</strong>lszak<strong>en</strong>/voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>over <strong>de</strong> Tuin<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />

Maalbeek,<br />

o <strong>de</strong> herwaar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>het</strong> metrostation Maalbeek,<br />

o <strong>de</strong> verbinding Etterbeekseste<strong>en</strong>weg/Wetstraat,<br />

o toegankelijkheid tot <strong>het</strong> toekomstig multimodaal station (GEN - metro) Schuman,<br />

o <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong> e<strong>en</strong> op<strong>en</strong>bare esplana<strong>de</strong> die borg staat voor <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

theater <strong>en</strong> <strong>het</strong> zwembad <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace,<br />

o <strong>het</strong> Jean Reyplein, één <strong>van</strong> <strong>de</strong> grootste plein<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk, moet volledig op animatie<br />

wor<strong>de</strong>n toegespitst <strong>en</strong> e<strong>en</strong> heuse draaischijf wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze sequ<strong>en</strong>tie,<br />

o <strong>het</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>het</strong> Leopoldpark,<br />

o <strong>het</strong> Jourdanplein.<br />

− <strong>de</strong> versmalling <strong>van</strong> <strong>de</strong> brug <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat tot <strong>de</strong> strikt noodzakelijke breedte voor <strong>de</strong> rijweg, <strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> verwij<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> parkeerruimte voor <strong>het</strong> Europa-hotel.<br />

Het plan stelt e<strong>en</strong> doorlop<strong>en</strong><strong>de</strong> bebouwing voor, zelfs op plaats<strong>en</strong> waar <strong>het</strong> soms niet erg diep is, om e<strong>en</strong><br />

zekere dichtheid te creër<strong>en</strong> ter versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> c<strong>en</strong>traliteit, alsook om <strong>de</strong> nieuwe volumes prioritair te<br />

bestemm<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> gem<strong>en</strong>gd programma <strong>van</strong> woning<strong>en</strong> met han<strong>de</strong>lspan<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nverdieping<br />

<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>.<br />

49 Het is e<strong>en</strong> troef waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat niet profi teert <strong>en</strong> niet kan profi ter<strong>en</strong> omdat die e<strong>en</strong> artifi ciële kam vormt in <strong>het</strong> stadsweefsel;<br />

<strong>de</strong> Wetstraat zal nooit e<strong>en</strong> stadsboulevard kunn<strong>en</strong> zijn zoals <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg dat kan wor<strong>de</strong>n.<br />

Zie bijlage VII, <strong>het</strong> algem<strong>en</strong>e rooiplan <strong>van</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg,<br />

51 De studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> verkeersschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk zal wor<strong>de</strong>n gestart in 2008. Die studie zal met name <strong>de</strong> technische<br />

haalbaarheid <strong>en</strong> <strong>het</strong> klant<strong>en</strong>pot<strong>en</strong>tieel <strong>van</strong> zo’n tramlijn on<strong>de</strong>rzoek<strong>en</strong>. Als er ge<strong>en</strong> tram komt, zal e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> baan voor buss<strong>en</strong><br />

wor<strong>de</strong>n aangelegd op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg. Zie hoofdstuk op <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, punt A, p. 10.


,<br />

R. <strong>de</strong> Lalaing<br />

R. <strong>de</strong> Pascale<br />

115.0<br />

61.5<br />

61.5<br />

61.5<br />

45.3<br />

54.9<br />

46.0<br />

46.7<br />

65.0<br />

45.6<br />

72.0<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

De omgeving <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace<br />

45,9<br />

46.0<br />

65.0<br />

50<br />

R. Van Maerlant<br />

10%<br />

76.9<br />

Chaussée d'Etterbeek<br />

46.7<br />

52.4<br />

77.0<br />

46.6<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 14 - 15 Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

80.0<br />

53.6<br />

Le "Lex 2000"<br />

51.4<br />

52.4<br />

51.4<br />

55.5<br />

52.4<br />

94.0<br />

58<br />

55.5<br />

46.3<br />

48.2<br />

74.4<br />

94.0<br />

51.0<br />

74.0<br />

59.1<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

- bloc C<br />

Le "Charlemagne"<br />

63.7<br />

112.0<br />

63.7<br />

58.6<br />

106.0<br />

58.5<br />

78.0<br />

58.4<br />

78.0<br />

58.1<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Pa<br />

- bloc A<br />

78<br />

7<br />

5


C. De omgeving <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

27<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Ter herinnering :<br />

− blok A <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace vermeer<strong>de</strong>rd met <strong>het</strong> nieuwe gebouw <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> <strong>de</strong> EU zal<br />

<strong>de</strong> Europese topp<strong>en</strong> <strong>van</strong>af 2012 verwelkom<strong>en</strong> ;<br />

− in blok C bevin<strong>de</strong>n zich <strong>het</strong> zwembad <strong>en</strong> <strong>het</strong> theater, die gerestaureerd moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n om ze<br />

toegankelijk te mak<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> grote publiek;<br />

− in blok C bevin<strong>de</strong>n zich ook <strong>het</strong> Internationaal Persc<strong>en</strong>trum (IPC) <strong>en</strong> diverse internationale organ<br />

ism<strong>en</strong>;<br />

− blok E bevat 57 woning<strong>en</strong>.<br />

De inplanting <strong>van</strong> woning<strong>en</strong> langs <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg gebeurt gelei<strong>de</strong>lijk sinds 2001 (+/- 1.000<br />

woning<strong>en</strong> met SV). Met <strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> werd daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> pas echt begonn<strong>en</strong><br />

na <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord (27 maart 2006) <strong>en</strong> <strong>de</strong> besluit<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> BHG met<br />

betrekking tot <strong>de</strong> rooilijn <strong>van</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg <strong>en</strong> <strong>het</strong> project voor <strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> ste<strong>en</strong>weg<br />

als stadsboulevard. Wat <strong>van</strong>daag nog ontbreekt opdat dit gebied <strong>de</strong>fi nitief zijn statuut <strong>van</strong> back offi ce zou<br />

kwijtrak<strong>en</strong>, naast <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg, is <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> op<strong>en</strong>bare esplana<strong>de</strong><br />

die <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> theater <strong>en</strong> <strong>het</strong> zwembad meer in <strong>de</strong> verf zet.<br />

Die inrichting moet :<br />

− <strong>de</strong> functie <strong>van</strong> voorplein vervull<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> theater <strong>en</strong> <strong>het</strong> zwembad <strong>van</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace;<br />

− e<strong>en</strong> twee<strong>de</strong> gevelfront vorm<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> IPC <strong>en</strong> <strong>de</strong> internationale bureaus (VN) die zijn gehuisvest<br />

in blok C;<br />

− <strong>het</strong> mogelijk mak<strong>en</strong> om <strong>de</strong> in- <strong>en</strong> uitgang<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> parkings tuss<strong>en</strong> Justus Lipsius <strong>en</strong> Rési<strong>de</strong>nce<br />

Palace 52 <strong>en</strong> <strong>de</strong> toegang<strong>en</strong> voor brandweer <strong>en</strong> hulpdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> als kwalitatieve op<strong>en</strong>bare ruimt<strong>en</strong> in<br />

te richt<strong>en</strong>;<br />

− e<strong>en</strong> nieuw gezicht gev<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> <strong>van</strong>af <strong>het</strong> Leopoldpark, <strong>het</strong> b<strong>en</strong>e<strong>de</strong>nge<strong>de</strong>elte<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> heraangeleg<strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg.<br />

52 Deze in- <strong>en</strong> uitgang<strong>en</strong> verschaff<strong>en</strong> toegang tot <strong>de</strong> parkings <strong>van</strong> Justus Lipsius, Rési<strong>de</strong>nce Palace, Berlaymont<br />

on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Wetstraat door, <strong>en</strong> <strong>de</strong> toekomstige Raad <strong>van</strong> <strong>de</strong> EU. Ze di<strong>en</strong><strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s voor <strong>de</strong> catering <strong>van</strong> Justus<br />

Lipsius <strong>en</strong> levering<strong>en</strong> voor Rési<strong>de</strong>nce Palace.


0<br />

aing<br />

115.0<br />

61.5<br />

61.5<br />

61.5<br />

46.7<br />

45.3<br />

54.9<br />

46.0<br />

46.7<br />

65 0<br />

45.6<br />

45,9<br />

10%<br />

76.9<br />

52.4<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 14 - 15<br />

53.6<br />

Le "Lex 2000"<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Het multimodaal platform Schuman<br />

51.4<br />

52.4<br />

51.4<br />

55.5<br />

52.4<br />

94.0<br />

58<br />

55.5<br />

59.1<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

- bloc C<br />

63.7<br />

112.0<br />

58.6<br />

106.0<br />

54.5<br />

Le "Charlemagne"<br />

58.5<br />

58.4<br />

58.1<br />

52.8<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

- bloc A<br />

10%<br />

57.5<br />

57.9<br />

53.0<br />

10%<br />

Bo<br />

57.9<br />

114.0<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie


D. Het multimodaal platform Schuman<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

28<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Het station mag niet louter gezi<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n als e<strong>en</strong> internationale infrastructuur voor <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar vervoer,<br />

maar di<strong>en</strong>t ook te wor<strong>de</strong>n beschouwd als e<strong>en</strong> soort «ste<strong>de</strong>lijk bindmid<strong>de</strong>l».<br />

Er wordt e<strong>en</strong> makkelijk toegankelijke <strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijk zichtbare hoofdingang gecreëerd <strong>van</strong>af <strong>de</strong> vallei. Het<br />

schema toont dui<strong>de</strong>lijk aan welke voor<strong>de</strong>l<strong>en</strong> <strong>het</strong> biedt om e<strong>en</strong> hoofdingang te creër<strong>en</strong> <strong>van</strong>af <strong>de</strong> brug die<br />

<strong>de</strong> vallei overspant : <strong>het</strong> is <strong>het</strong> punt <strong>van</strong> <strong>de</strong> “vork” die wordt gevormd door <strong>de</strong> twee spoorweglijn<strong>en</strong> voordat<br />

ze uite<strong>en</strong>gaan. Alle perrons kom<strong>en</strong> daar sam<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> is ook e<strong>en</strong> punt dat dui<strong>de</strong>lijk zichtbaar is <strong>van</strong>af<br />

<strong>de</strong> westelijke heuvel, <strong>van</strong>af <strong>de</strong> Pascalestraat, <strong>de</strong> Toulousestraat <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong> Lalaingstraat. Als m<strong>en</strong> in die<br />

strat<strong>en</strong> afdaalt, zal m<strong>en</strong> <strong>de</strong> perrons <strong>en</strong> <strong>de</strong> trein<strong>en</strong> goed kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>.<br />

Dit project maakt <strong>het</strong> mogelijk om <strong>de</strong> ruimte <strong>van</strong> <strong>het</strong> multimodaal station <strong>en</strong> zijn verbinding<strong>en</strong> te integrer<strong>en</strong><br />

in <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke ruimte. Door <strong>de</strong> nieuwe verbindingsfunctie die <strong>de</strong> perrons krijg<strong>en</strong>, wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze e<strong>en</strong><br />

on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>het</strong> ruimtelijke net dat e<strong>en</strong> makkelijk toegankelijke <strong>en</strong> rechtstreekse link legt tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

vallei, <strong>de</strong> Karel <strong>de</strong> Grotelaan <strong>en</strong> <strong>de</strong> hele noordkant <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat. Het is immers precies op <strong>de</strong>ze<br />

plek dat er e<strong>en</strong> schrijn<strong>en</strong>d gebrek aan permeabiliteit kan wor<strong>de</strong>n vastgesteld tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> noor<strong>de</strong>n <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

zui<strong>de</strong>n, wat te mak<strong>en</strong> heeft met <strong>de</strong> - wellicht tij<strong>de</strong>lijke - veiligheidsmaatregel<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> gebied alsook met<br />

<strong>het</strong> - perman<strong>en</strong>te - morfologische karakter <strong>van</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke structuur. De toevoeging <strong>van</strong> e<strong>en</strong> “passage”<br />

door <strong>het</strong> station 53 vergroot <strong>de</strong> leefbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> han<strong>de</strong>l in <strong>de</strong> omgeving <strong>van</strong> <strong>het</strong> station <strong>en</strong> zorgt ook<br />

voor meer veiligheid in <strong>de</strong> zone. Drie <strong>van</strong> <strong>de</strong> vier perrons wor<strong>de</strong>n toegankelijk via <strong>de</strong> nieuwe ingang<strong>en</strong><br />

aan <strong>de</strong> Karel <strong>de</strong> Grotelaan, met zacht hell<strong>en</strong><strong>de</strong> platform<strong>en</strong>, zon<strong>de</strong>r trap of lift.<br />

53 De op<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> die passage zal gekoppeld zijn aan <strong>het</strong> beheer <strong>van</strong> <strong>het</strong> station door <strong>de</strong> NMBS. Deze vormt e<strong>en</strong><br />

goed alternatief voor bepaal<strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> maar is niet onontbeerlijk voor <strong>de</strong> leefbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong>. E<strong>en</strong><br />

studie over <strong>het</strong> Noordstation <strong>en</strong> <strong>de</strong> omligg<strong>en</strong><strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> - in opdracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> NMBS <strong>en</strong> uitgevoerd door Space Syntax<br />

in 2001 - heeft <strong>het</strong> belang aangetoond <strong>van</strong> transitdoorgang<strong>en</strong> dwars door <strong>het</strong> grote huiz<strong>en</strong>blok <strong>van</strong> <strong>het</strong> station.


0<br />

115.0<br />

ng<br />

ale<br />

61.5<br />

61.5<br />

56,5<br />

61.5<br />

53,1<br />

46.7<br />

45.3<br />

54.9<br />

46.0<br />

46.7<br />

65.0<br />

45.6<br />

6,8%<br />

72.0<br />

53,1<br />

66.0<br />

45,9<br />

46.0<br />

65.0<br />

50<br />

R. Van Maerlant<br />

10%<br />

76.9<br />

Chaussée d'Etterbeek<br />

50,6<br />

46.7<br />

52.4<br />

77.0<br />

46.6<br />

80.0<br />

53.6<br />

Le "Lex 2000"<br />

e du Taciturne<br />

51.4<br />

48.4<br />

52.4<br />

51.4<br />

48.6<br />

55.5<br />

51.2<br />

52.4<br />

94.0<br />

R. Joseph II<br />

58<br />

55.5<br />

46.3<br />

48.2<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 12 - 13<br />

74.4<br />

94.0<br />

51.0<br />

74.0<br />

59.1<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

-bloc C<br />

63.7<br />

47,9<br />

47,1<br />

112.0<br />

63.7<br />

58.6<br />

106.0<br />

54.5<br />

58.5<br />

47.2<br />

78.0<br />

58.4<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Perimeter <strong>van</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architcturale wedstrijd<br />

78.0<br />

48.2<br />

58.1<br />

52.8<br />

78.0<br />

78.0<br />

46,3<br />

5,0%<br />

57.5<br />

57.9<br />

10%<br />

Le "Charlemagne"<br />

10%<br />

Le "Berlaymont"<br />

PLACE JEAN REY<br />

R. St.Qu<strong>en</strong>tin<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

-bloc A<br />

R. Belliard<br />

Chée. d'Etterbeek<br />

53.0<br />

100.5<br />

92.5<br />

85.2<br />

6,0%<br />

Boulevard Charlemagne<br />

57.9<br />

114.0<br />

58.1<br />

Le "Juste Lipse"<br />

R. Juste Lipse<br />

Rue Froissart<br />

54,2<br />

R. Stevin<br />

56.7<br />

5,0%<br />

Rue Froissart<br />

65.5<br />

57,6<br />

65,8<br />

R.J-A Demot<br />

59,0<br />

R. A<br />

57,9<br />

64.5<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

66,1<br />

Rond-Point<br />

R.Schuman<br />

Rue Brey<strong>de</strong>l<br />

R. Belliard<br />

R. Franklin<br />

66,4<br />

66.0<br />

66,7<br />

66.8<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

5,0%<br />

66,1<br />

65,9<br />

R. Stevin<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

65.7<br />

66,1<br />

65,7<br />

65.0<br />

65,8<br />

66,0<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

65,7<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

66.5<br />

66,2<br />

66,0<br />

66.3<br />

66,0<br />

66,0<br />

65,9<br />

66,0<br />

A<br />

65,9<br />

66.4<br />

66.5<br />

67.5<br />

3,1%<br />

69,3 70,1<br />

70,35<br />

69,15<br />

69,1<br />

69,15<br />

69,7<br />

69,3<br />

Brasserie<br />

66,7<br />

66,7<br />

67,0<br />

69,15<br />

67,3<br />

69,3<br />

Av. Michel-Ange<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

69,7<br />

73.4<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

71.0<br />

73.8<br />

73.8<br />

73.7<br />

Pavillon <strong>de</strong>s<br />

Passions Humaines<br />

72.5<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

74.6<br />

73.7<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

71.0<br />

73.5<br />

75.6<br />

Mosquée<br />

Av.<strong>de</strong> la R<strong>en</strong>aissance<br />

PARC DU CINQUANTENA


E. Het Schumanplein <strong>en</strong> omgeving<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Artikel 5 <strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord voorziet dat er voor <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong> <strong>het</strong> Schumanplein e<strong>en</strong><br />

internationale wedstrijd wordt georganiseerd.<br />

Naast <strong>de</strong> <strong>de</strong>fi niëring <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>perimeter</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> wedstrijd <strong>en</strong> <strong>de</strong> afschaffi ng <strong>van</strong> <strong>het</strong> bov<strong>en</strong>grondse<br />

transitverkeer, zull<strong>en</strong> <strong>de</strong> kandidat<strong>en</strong> ook rek<strong>en</strong>ing moet<strong>en</strong> hou<strong>de</strong>n met - <strong>en</strong> studies moet<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong><br />

rond - <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> aspect<strong>en</strong> :<br />

− <strong>het</strong> respecter<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> perspectief naar <strong>de</strong> bog<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Jubelpark. Het bestaan<strong>de</strong> ontwerp<br />

voor <strong>het</strong> station voorziet in <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> superstructuur in <strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat die <strong>de</strong><br />

geme<strong>en</strong>schappelijke hoofdingang <strong>van</strong> <strong>het</strong> station <strong>en</strong> <strong>het</strong> metrostation Schuman zou bevatt<strong>en</strong>.<br />

Zon<strong>de</strong>r die toegang is e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke distributie immers on<strong>de</strong>nkbaar. Maar e<strong>en</strong><br />

"bouwwerk" op die plaats is in strijd met <strong>de</strong> noodzaak om <strong>het</strong> plein <strong>en</strong> <strong>het</strong> perspectief vrij te<br />

mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> alle hin<strong>de</strong>rniss<strong>en</strong>. Het project voor die toegang zal dus e<strong>en</strong> technische <strong>en</strong> praktische<br />

oef<strong>en</strong>ing wor<strong>de</strong>n waarbij <strong>het</strong> erop aankomt <strong>de</strong> impact er<strong>van</strong> op <strong>de</strong> op<strong>en</strong> ruimte tot e<strong>en</strong> minimum<br />

te beperk<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n om <strong>de</strong> voetgangersverbinding<strong>en</strong> tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace<br />

<strong>en</strong> Justus Lipsius <strong>en</strong>erzijds, <strong>en</strong> Berlaymont an<strong>de</strong>rzijds, met behoud <strong>van</strong> <strong>de</strong> natuurlijke verlichting<br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> toekomstige Schumanstation.<br />

− <strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> (ook zij<strong>de</strong>lingse) in- <strong>en</strong> uitgang<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Schumanstation;<br />

− <strong>het</strong> Schumanplein vormt niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijk knooppunt tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> omligg<strong>en</strong><strong>de</strong> wijk<strong>en</strong>, maar<br />

is ook e<strong>en</strong> symbolische <strong>en</strong> i<strong>de</strong>ntifi ceerbare plek voor <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong>. De ruimte zal<br />

wor<strong>de</strong>n vrijgemaakt met <strong>de</strong> nodige op<strong>en</strong>heid naar <strong>de</strong> uitstral<strong>en</strong><strong>de</strong> structurer<strong>en</strong><strong>de</strong> ass<strong>en</strong> toe. Het<br />

plein moet e<strong>en</strong> op<strong>en</strong> <strong>en</strong> gediversifi eer<strong>de</strong> trekpleister wor<strong>de</strong>n waar bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> diverse installaties<br />

kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n geplaatst <strong>en</strong>/of tij<strong>de</strong>lijke ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n georganiseerd.<br />

− <strong>het</strong> plein blijft e<strong>en</strong> roton<strong>de</strong> voor <strong>het</strong> interwijk<strong>en</strong>verkeer – ook voor <strong>het</strong> plaatselijke autoverkeer. Het<br />

<strong>richtschema</strong> stelt voor om <strong>het</strong> aantal rijvakk<strong>en</strong> te vermin<strong>de</strong>r<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> sterke, geanimeer<strong>de</strong> verbinding tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Schumanplein <strong>en</strong> <strong>de</strong> hoofdingang <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

Jubelpark;<br />

− <strong>de</strong> coher<strong>en</strong>te behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> weg<strong>en</strong> die uitmon<strong>de</strong>n op <strong>het</strong> Schumanplein;<br />

− <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> naaste omgeving <strong>van</strong> Berlaymont, Rési<strong>de</strong>nce Palace, Justus Lipsius <strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> Karel <strong>de</strong> Grotelaan met behoud <strong>van</strong> <strong>de</strong> achteruitbouwstrok<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimte <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

gevels <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing hou<strong>de</strong>nd met <strong>het</strong> feit dat <strong>de</strong>ze strok<strong>en</strong> ontoegankelijk zijn<br />

wanneer <strong>de</strong> veiligheid dat vereist;<br />

− <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>grondse inrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> tunnelingang<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Blij<strong>de</strong> Inkomstlaan <strong>en</strong> <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong><br />

die as als interwijk<strong>en</strong>weg.<br />

E<strong>en</strong> aantal elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in <strong>de</strong> uitgebrei<strong>de</strong> <strong>perimeter</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> wedstrijd vereis<strong>en</strong> bijzon<strong>de</strong>re aandacht :<br />

− <strong>de</strong> verbinding Wetstraat/Etterbeekseste<strong>en</strong>weg;<br />

− <strong>de</strong> verbinding Etterbeekseste<strong>en</strong>weg/Karel <strong>de</strong> Grotelaan via <strong>de</strong> spoorwegperrons on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

Wetstraat.<br />

29


e Lalaing<br />

<strong>de</strong> Pascale<br />

115.0<br />

61.5<br />

61.5<br />

61.5<br />

45.3<br />

54.9<br />

46.0<br />

46.7<br />

65.0<br />

45.6<br />

72.0<br />

66.0<br />

45,9<br />

46.0<br />

65.0<br />

50<br />

R. Van Maerlant<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 14 - 15<br />

76.9<br />

Chaussée d'Etterbeek<br />

46.7<br />

52.4<br />

77.0<br />

46.6<br />

80.0<br />

53.6<br />

Le "Lex 2000"<br />

51.4<br />

52.4<br />

51.4<br />

55.5<br />

52.4<br />

94.0<br />

58<br />

55.5<br />

48.2<br />

74.4<br />

94.0<br />

51.0<br />

74.0<br />

59.1<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

-bloc C<br />

63.7<br />

46.3<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

112.0<br />

63.7<br />

58.6<br />

106.0<br />

58.5<br />

78.0<br />

Het Consilium<br />

Le Charlemagne Le Berlaymont<br />

PLACE JEAN REY<br />

58.4<br />

78.0<br />

48.2<br />

58.1<br />

52.8<br />

Le "Rési<strong>de</strong>nce Palace"<br />

-bloc A<br />

78.0<br />

78.0<br />

53.0<br />

100.5<br />

92.5<br />

85.2<br />

6,0%<br />

114.0<br />

Le "Juste Lipse"<br />

R. Juste Lipse<br />

56.7<br />

Rue Froissart<br />

65.5<br />

65,8<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

66,1<br />

Rond-Point<br />

R.Schuman<br />

Rue Brey<strong>de</strong>l<br />

66


F. Het Consilium<br />

Het Justus Lipsiusgebouw bestrijkt e<strong>en</strong> groot,<br />

massief <strong>en</strong> monofunctioneel huiz<strong>en</strong>blok.<br />

De ligging tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t<br />

<strong>en</strong>erzijds <strong>en</strong> <strong>het</strong> Berlaymontgebouw <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Schumanplein an<strong>de</strong>rzijds maakt <strong>van</strong> dit<br />

gebouw e<strong>en</strong> kernelem<strong>en</strong>t voor <strong>het</strong> welslag<strong>en</strong><br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> voetgangers- <strong>en</strong> fi etsersas tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

Europese instelling<strong>en</strong>.<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Het <strong>richtschema</strong> stelt voor om nauw overleg<br />

te pleg<strong>en</strong> met <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> <strong>de</strong> EU om e<strong>en</strong><br />

coher<strong>en</strong>t aanlegvoorstel uit te werk<strong>en</strong> voor<br />

<strong>de</strong> omgeving <strong>van</strong> <strong>het</strong> Justus Lipsiusgebouw,<br />

waarbij <strong>de</strong> traject<strong>en</strong> voor voetgangers <strong>en</strong><br />

fi etsers overzichtelijker wor<strong>de</strong>n <strong>en</strong> <strong>de</strong> inrichting<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg wordt versterkt.<br />

Bijzon<strong>de</strong>re aandacht di<strong>en</strong>t uit te gaan naar <strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> in- <strong>en</strong> uitgang<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> parking <strong>van</strong><br />

<strong>het</strong> Consilium op <strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg. Die zijn namelijk te imposant om compatibel te zijn met <strong>de</strong><br />

voetgangersstrom<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> gezellige karakter dat moet wor<strong>de</strong>n gecreëerd door <strong>de</strong> nieuwe inrichting <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Etterbeekseste<strong>en</strong>weg.<br />

30


Co nseil<br />

R. <strong>de</strong> la Sci<strong>en</strong>ce<br />

R.du Luxembourg<br />

R. Montoyer<br />

R. Parnasse<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

R. Goffart<br />

R. M. <strong>de</strong> Bourgogne<br />

67.3<br />

67.6<br />

67.0<br />

R. d'Arlon<br />

66.6<br />

70.8<br />

65.1<br />

R. d'Idalie<br />

63.9<br />

R.du Trône<br />

64.5<br />

Place<br />

du Luxembourg<br />

65.5<br />

R. d'Arlon<br />

R. Go<strong>de</strong>charle<br />

70.2<br />

62.5<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

64.0<br />

60.4<br />

R. Montoyer<br />

63.5<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

60.0<br />

67.6<br />

De mail<br />

67.1<br />

R. du Viaduc<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 16 - 17 Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

R. W iertz<br />

66,3<br />

R. Vautier<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

67.9<br />

62,55<br />

66.3<br />

R. Belliard<br />

62,1<br />

57,4<br />

72,0<br />

63.1<br />

59,6<br />

R. Limauge<br />

72.7<br />

64.6<br />

72,4<br />

72.0<br />

R. Van<strong>de</strong>nb<br />

R. Vautier<br />

73.5<br />

70,9<br />

55,7<br />

58,5<br />

61.6<br />

R. du Remorqueur<br />

68.6<br />

69.0<br />

3,5%<br />

1,7%<br />

54,5<br />

62,45<br />

66,9<br />

59.2<br />

67,0<br />

56,3<br />

5,8%<br />

57,5<br />

65,7<br />

0,4%<br />

5,8%<br />

66,6<br />

R<br />

53.2<br />

63,3<br />

1,2%<br />

1,3%<br />

3,5%<br />

56,2<br />

6,8%<br />

1,2%<br />

R. Way<strong>en</strong>berg<br />

64,1<br />

56,5<br />

53,1<br />

6,8%<br />

R. Van Mae<br />

72.0<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

53,1<br />

57,2<br />

66.0<br />

63,<br />

6<br />

5<br />

PARC


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

G. De esplana<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t : <strong>de</strong> Mail<br />

31<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Ter herinnering, <strong>de</strong> Mail (“malieveld” in <strong>het</strong> Ne<strong>de</strong>rlands) is e<strong>en</strong> soort op<strong>en</strong>bare ruimte waar<strong>van</strong> we<br />

<strong>de</strong> etymologische roots moet<strong>en</strong> zoek<strong>en</strong> in <strong>het</strong> “maliespel” (e<strong>en</strong> soort croquet met hout<strong>en</strong> slaghamers,<br />

voorganger <strong>van</strong> <strong>het</strong> huidige golfspel) dat in <strong>de</strong> 16 <strong>de</strong> eeuw werd gespeeld aan <strong>het</strong> Franse hof op e<strong>en</strong> grasveld<br />

langs e<strong>en</strong> dreef, gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong>d aan <strong>de</strong> tuin<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Tuileries-paleis. De nabijheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

inrichting rond <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t, waar aan<strong>van</strong>kelijk meer bom<strong>en</strong> ston<strong>de</strong>n, hebb<strong>en</strong> <strong>de</strong> ontwerpers<br />

ertoe aangezet om <strong>de</strong>ze op<strong>en</strong>bare ruimte te bestempel<strong>en</strong> als <strong>de</strong> Mail.<br />

De Gewestregering heeft <strong>het</strong> principe goedgekeurd om <strong>de</strong> Mail op<strong>en</strong>baar te beher<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> gewestweg.<br />

Mom<strong>en</strong>teel loopt e<strong>en</strong> diepgaand on<strong>de</strong>rzoek over <strong>de</strong> modaliteit<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> overname <strong>van</strong> die plaats door<br />

<strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest.<br />

De volg<strong>en</strong><strong>de</strong> elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> in aanmerking te wor<strong>de</strong>n g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> :<br />

− <strong>de</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> oost-westelijke dwarsverbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> Luxemburgplein <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Leopoldpark, tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> stadsc<strong>en</strong>trum <strong>en</strong> <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> eerste stadskroon;<br />

− <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ste<strong>de</strong>nbouw- <strong>en</strong> architectuurwedstrijd voor <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> sluiting<br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> Noordpunt <strong>en</strong> <strong>de</strong> oversteek <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat. Aan <strong>het</strong> Noordpunt wordt <strong>de</strong> dynamiek<br />

hoofdzakelijk verschov<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> Pascalestraat in <strong>de</strong> richting <strong>van</strong> <strong>de</strong> vallei. In <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> die<br />

continuïteit zou <strong>de</strong> oversteek <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n ingericht. Deze verschuiving<br />

naar rechts, kom<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat, is gekoppeld aan (<strong>en</strong> wordt kracht bijgezet door) <strong>het</strong><br />

voorstel om <strong>de</strong> rooilijn <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardstraat te sluit<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>over <strong>de</strong> Mail. Dit voorstel, sam<strong>en</strong> met<br />

dat voor <strong>het</strong> Westpunt <strong>van</strong> <strong>het</strong> Schumanstation, opteert er dui<strong>de</strong>lijk voor om af te stapp<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

i<strong>de</strong>e om over verl<strong>en</strong>g<strong>de</strong> perrons te lop<strong>en</strong> door <strong>het</strong> huiz<strong>en</strong>blok he<strong>en</strong>, tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Pascalestraat <strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> Toulousestraat;<br />

− organisatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ste<strong>de</strong>nbouw- <strong>en</strong> architectuurwedstrijd voor <strong>het</strong> Zuidpunt, waarbij <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong><br />

probleempunt<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n behan<strong>de</strong>ld :<br />

o <strong>de</strong> verbinding <strong>van</strong> <strong>de</strong> op<strong>en</strong>bare ruimte <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail met <strong>het</strong> traditionele stadsweefsel <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> Waverseste<strong>en</strong>weg,<br />

o <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> overzichtelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> Museum voor Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

<strong>het</strong> Leopoldpark <strong>van</strong>af <strong>de</strong> Waverseste<strong>en</strong>weg <strong>en</strong> <strong>de</strong> Viaductstraat naar <strong>het</strong> c<strong>en</strong>trum <strong>van</strong><br />

Els<strong>en</strong>e via e<strong>en</strong> herinrichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> toegang<strong>en</strong>, <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> trap in <strong>het</strong> perspectief<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Viaducstraat richting <strong>het</strong> museum alsook <strong>de</strong> bouw <strong>van</strong> e<strong>en</strong> gebouw di<strong>en</strong><strong>en</strong>d als<br />

ant<strong>en</strong>ne <strong>van</strong> <strong>het</strong> museum op <strong>de</strong> Waverseste<strong>en</strong>weg,<br />

o <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> voetgangerspad op <strong>de</strong> hoge berm<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> spoorweg om <strong>het</strong> park <strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> Viaducstraat te bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong>uit <strong>de</strong> Waverseste<strong>en</strong>weg,<br />

o <strong>de</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> aanwezigheid <strong>van</strong> woning<strong>en</strong> die toegankelijk zijn voor <strong>de</strong> hele<br />

Brusselse bevolking;<br />

− <strong>de</strong> ontsluiting <strong>van</strong> <strong>de</strong> culturele voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in <strong>de</strong> buurt <strong>van</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark met <strong>de</strong> installatie<br />

<strong>van</strong> e<strong>en</strong> info<strong>de</strong>sk (zie hoofdstuk op <strong>de</strong> opties <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong>, punt D);<br />

− <strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ingang voor <strong>het</strong> Visitor C<strong>en</strong>ter <strong>van</strong>af <strong>de</strong> Trierstraat;<br />

− <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> oversteek <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail in <strong>het</strong> verl<strong>en</strong>g<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Montoyerstraat, waar<strong>van</strong><br />

<strong>het</strong> perspectief <strong>het</strong> <strong>en</strong>ige zicht biedt op <strong>het</strong> Leopoldpark <strong>van</strong>af <strong>de</strong> Kleine Ring. Mom<strong>en</strong>teel snijdt<br />

<strong>de</strong> inrichting <strong>van</strong> <strong>het</strong> verhoog<strong>de</strong> plateau <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlem<strong>en</strong>t <strong>het</strong> visueel contact met<br />

<strong>de</strong> bom<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> park af. De inplanting <strong>van</strong> e<strong>en</strong> nieuwe trap op <strong>de</strong> Montoyerstraat zou dat<br />

perspectief moet<strong>en</strong> versterk<strong>en</strong>;<br />

− <strong>de</strong> lancering <strong>van</strong> e<strong>en</strong> i<strong>de</strong>eënoproep voor <strong>de</strong> animatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail. Deze activiteit<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n<br />

tev<strong>en</strong>s aanbevol<strong>en</strong> in <strong>het</strong> ge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>het</strong> schema voor han<strong>de</strong>lsontwikkeling dat han<strong>de</strong>lt over <strong>de</strong><br />

Europese Wijk.


evin<br />

mont"<br />

5,0%<br />

Rue Froissart<br />

65.5<br />

57,6<br />

65,8<br />

R.J-A Demot<br />

R. du Cornet<br />

59,0<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

57,9<br />

64.5<br />

R. Archime<strong>de</strong><br />

66,1<br />

Rond-Point<br />

R.Schuman<br />

Rue Brey<strong>de</strong>l<br />

R. Belliard<br />

R. Franklin<br />

66,4<br />

66.0<br />

R.J-A Demot<br />

66,7<br />

66.8<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

5,0%<br />

66,1<br />

65,9<br />

R. Stevin<br />

R. <strong>de</strong> la loi<br />

65.7<br />

66,1<br />

65,7<br />

65.0<br />

65,8<br />

66,0<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

65,7<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

66.5<br />

66,2<br />

66.4<br />

66,7<br />

66,0<br />

66.3<br />

66.5<br />

66,0<br />

66,0<br />

65,9<br />

66,0<br />

65,9<br />

Av.d'Au<strong>de</strong>rghem<br />

67.5<br />

3,1%<br />

69,3<br />

69,15<br />

69,1<br />

69,15<br />

69,3<br />

Brasserie<br />

66,7<br />

tram<br />

tram<br />

69,15<br />

69,3<br />

67,0<br />

67,3<br />

Av. Michel-Ange<br />

Av.<strong>de</strong> la Joyeuse Entrée<br />

70,1<br />

70,35<br />

69,7<br />

69,7<br />

73.4<br />

71.0<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

73.8<br />

73.8<br />

73.7<br />

Pavillon <strong>de</strong>s<br />

Passions Humaines<br />

72.5<br />

R. du Cornet<br />

71.0<br />

Rue le Correge<br />

Av. <strong>de</strong> Cort<strong>en</strong>berg<br />

74.6<br />

73.7<br />

73.5<br />

75.6<br />

Mosquée<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Het Jubelpark <strong>en</strong> zijn omgeving<br />

Av.<strong>de</strong> la R<strong>en</strong>aissance<br />

PARC DU CINQUANTENAIRE<br />

R. Dek<strong>en</strong>s<br />

R. Jonniaux<br />

77.0<br />

75.0<br />

Av. <strong>de</strong>s Nervi<strong>en</strong>s<br />

R. du Cornet<br />

R. S ainte-G ertru<strong>de</strong><br />

R. Felix H ap<br />

79.0<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 11 Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

R.Leonard De Vinci<br />

76.5<br />

75.0<br />

R. du Cornet<br />

77.5<br />

78.0<br />

80.0<br />

St. Pierre<br />

78.5<br />

R. Hobbema<br />

R. Leys<br />

R. Van Osta<strong>de</strong><br />

81.5<br />

R. Mutillo<br />

s<br />

Av.<strong>de</strong> la R<strong>en</strong>aissance<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

Wappers<br />

R. Van Osta<strong>de</strong><br />

R. Leys<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

R. du Noyer<br />

Av. <strong>de</strong> la Chevalerie<br />

Place<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

R. <strong>de</strong>s Francs<br />

R. <strong>de</strong> l'Orme<br />

Av. <strong>de</strong>s Gaulois<br />

78.5<br />

R. Gérard<br />

R. Fr.Pelletier<br />

Av. <strong>de</strong> l'Yser<br />

Av. <strong>de</strong> s Celtes<br />

R. Ch.Degroux<br />

R. D'Oultremont<br />

R.<strong>de</strong> la Jonchaie<br />

R. Gérard<br />

R. <strong>de</strong> l'Orme<br />

Square<br />

J. De Burlet<br />

Av.<strong>de</strong> Tervur<strong>en</strong>


H. Het Jubelpark <strong>en</strong> zijn naaste omgeving<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

32<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

In <strong>het</strong> meer algem<strong>en</strong>e ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> restauratieplann<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> Jubelpark 54 <strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>d op dat plan<br />

stelt <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> voor <strong>de</strong> Europese wijk voor om :<br />

− <strong>de</strong> c<strong>en</strong>trale toegang in <strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat te restaurer<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong>af <strong>het</strong><br />

Schumanplein te verbeter<strong>en</strong>, dit rechtstreeks in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> internationale wedstrijd voor <strong>de</strong><br />

heraanleg <strong>van</strong> <strong>het</strong> plein;<br />

− twee nieuwe toegang<strong>en</strong> te creër<strong>en</strong> op <strong>de</strong> hoek<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan/Park <strong>en</strong> <strong>de</strong> Ou<strong>de</strong>rgemlaan/<br />

Park om <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>de</strong> naburige woonwijk<strong>en</strong> te versterk<strong>en</strong>, <strong>en</strong> in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r met <strong>de</strong><br />

resi<strong>de</strong>ntiële squares;<br />

− e<strong>en</strong> structurer<strong>en</strong><strong>de</strong> verbinding te creër<strong>en</strong> die parallel loopt met <strong>de</strong> Blij<strong>de</strong> Inkomstlaan <strong>en</strong> die <strong>de</strong>ze<br />

twee nieuwe ingang<strong>en</strong> verbindt <strong>en</strong> die mete<strong>en</strong> ook <strong>de</strong> toekomstige brasserie <strong>en</strong> <strong>het</strong> Paviljo<strong>en</strong> <strong>de</strong>r<br />

M<strong>en</strong>selijke Hartstocht<strong>en</strong> in <strong>het</strong> traject opneemt. Wat <strong>de</strong> bouw <strong>van</strong> <strong>de</strong> brasserie op <strong>de</strong> zuidwestelijke<br />

hoek betreft, wordt voorgesteld om <strong>de</strong> inplanting er<strong>van</strong> niet te voorzi<strong>en</strong> op <strong>de</strong> kruising <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

ass<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> twee monum<strong>en</strong>tale drev<strong>en</strong>, maar in <strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong> oost-westelijke dreef, <strong>en</strong> aan <strong>de</strong><br />

rand <strong>van</strong> <strong>de</strong> noord-zui<strong>de</strong>lijke dreef;<br />

− <strong>de</strong> weg<strong>en</strong>tunnel te over<strong>de</strong>kk<strong>en</strong>, die <strong>het</strong> park in twee snijdt <strong>en</strong> e<strong>en</strong> ernstige bron vormt <strong>van</strong><br />

geluidsoverlast <strong>en</strong> verontreiniging;<br />

− <strong>het</strong> Jubelpark omboor<strong>de</strong>n met fi etspa<strong>de</strong>n <strong>en</strong> bre<strong>de</strong> stoep<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> <strong>het</strong> sam<strong>en</strong>lev<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

wan<strong>de</strong>ling, jogging <strong>en</strong> fi etsers mogelijk;<br />

− <strong>de</strong> terrein<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Koninklijk Militaire School (KMS) opnieuw aan te legg<strong>en</strong> met <strong>het</strong> oog op e<strong>en</strong><br />

betere complem<strong>en</strong>tariteit tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> restauratie <strong>van</strong> <strong>de</strong> oorspronkelijke ass<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> park <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

monum<strong>en</strong>tale inkom<strong>de</strong>ur<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> gebouw.<br />

− <strong>de</strong> Blij<strong>de</strong> Inkomstlaan te behan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> interwijk<strong>en</strong>weg <strong>en</strong> bre<strong>de</strong> voetpa<strong>de</strong>n erlangs te<br />

voorzi<strong>en</strong>.<br />

56 Richtschema voor <strong>de</strong> restauratie <strong>van</strong> <strong>het</strong> park Beliris/Koning Bou<strong>de</strong>wijnstichting, september 2005


64.0<br />

60.4<br />

R. Montoyer<br />

63.5<br />

R. <strong>de</strong> Treves<br />

60.0<br />

67.6<br />

67.1<br />

R. du Viaduc<br />

R. W iertz<br />

66,3<br />

R. Vautier<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> 16 - 17<br />

67.9<br />

62,55<br />

66.3<br />

R. Belliard<br />

62,1<br />

57,4<br />

72,0<br />

63.1<br />

59,6<br />

R. Limauge<br />

72.7<br />

64.6<br />

R. Va<br />

72,4<br />

72.0<br />

R. Vautier<br />

73.5<br />

70,9<br />

55,7<br />

61.6<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Het Leopoldpark <strong>en</strong> zijn omgeving<br />

58,5<br />

R. du Remorqueur<br />

68.6<br />

69.0<br />

3,5%<br />

1,7%<br />

54,5<br />

62,45<br />

66,9<br />

59.2<br />

67,0<br />

56,3<br />

5,8%<br />

57,5<br />

65,7<br />

0,4%<br />

5,8%<br />

66,6<br />

53.2<br />

63,3<br />

1,2%<br />

1,3%<br />

3,5%<br />

56,2<br />

6,8%<br />

1,2%<br />

R. Way<strong>en</strong>berg<br />

64,1<br />

56,5<br />

53,1<br />

6,8%<br />

72.0<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

53,1<br />

57,2<br />

66.0<br />

63,8<br />

65.0<br />

50<br />

R. Van Maerlant<br />

60,5<br />

58,7<br />

50,6<br />

52,8<br />

eek<br />

46.7<br />

51,1<br />

56,7<br />

46.6<br />

PARC LÉOPOLD<br />

tre<br />

80.0<br />

48.4<br />

48.6<br />

47,3<br />

48,2<br />

51,3<br />

48.2<br />

48,3<br />

47,9<br />

48,6<br />

51,2<br />

Av. du Maalbeek<br />

47,0<br />

74.4<br />

45,9<br />

74.0<br />

PLACE JEAN REY<br />

48,0<br />

47,1<br />

R. Gray<br />

47.2<br />

Av. du Maalbeek<br />

50,2<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige interpretatie<br />

R<br />

47,8<br />

78.0<br />

48.2<br />

R. Belliard<br />

Chée. d'Etterbeek<br />

Chée. <strong>de</strong> Wavre<br />

78.0<br />

78.0<br />

46,3<br />

47,8<br />

46,5<br />

5,0%<br />

48,8<br />

50,4<br />

50,3<br />

92.5<br />

85.2<br />

Place<br />

Jourdan<br />

R. <strong>de</strong> l'Etang


I. Het Leopoldpark <strong>en</strong> zijn naaste omgeving<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

33<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Ter herinnering gev<strong>en</strong> we mee dat <strong>het</strong> Leopoldpark oorspronkelijk werd ontworp<strong>en</strong> met <strong>de</strong> bedoeling<br />

er e<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>tuin in on<strong>de</strong>r te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Dit bijzon<strong>de</strong>re type gro<strong>en</strong>e ruimte heeft slechts één hoofdingang<br />

nodig. De zwakke integratie <strong>van</strong> <strong>het</strong> park in <strong>de</strong> stad kan wellicht verklaard wor<strong>de</strong>n door die aan<strong>van</strong>kelijke<br />

bestemming. Nadi<strong>en</strong> is dat park ev<strong>en</strong>wel e<strong>en</strong> op<strong>en</strong>bare tuin gewor<strong>de</strong>n. Het is niet alle<strong>en</strong> beperkt<br />

toegankelijk <strong>van</strong> buit<strong>en</strong>uit, maar vertoont ook e<strong>en</strong> gebrekkige integratie <strong>van</strong> <strong>de</strong> traject<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>in. Het<br />

huidige tracé is in strijd met <strong>de</strong> behoeft<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> he<strong>de</strong>ndaags park in ste<strong>de</strong>lijke omgeving.<br />

Het <strong>richtschema</strong> stelt <strong>het</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> programma voor :<br />

− binn<strong>en</strong>in <strong>het</strong> Leopoldpark :<br />

o bestemming <strong>van</strong> <strong>de</strong> leegstaan<strong>de</strong> of on<strong>de</strong>rmaats gebruikte gebouw<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> zo ruim<br />

mogelijk publiek (horecabestemming <strong>van</strong> <strong>de</strong> Eggevoorttor<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> paviljo<strong>en</strong><strong>en</strong> aan <strong>de</strong><br />

hoofdingang),<br />

o opwaar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> parcours die <strong>de</strong> ingang<strong>en</strong> verbin<strong>de</strong>n, in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

bov<strong>en</strong>kant <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vautierstraat naar <strong>het</strong> Jean Reyplein via <strong>de</strong> creatie <strong>van</strong> perspectiev<strong>en</strong><br />

op <strong>het</strong> Justus Lipsiusgebouw <strong>en</strong> Rési<strong>de</strong>nce Palace, waarbij m<strong>en</strong> gebruik maakt <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

gunstige topografi e op e<strong>en</strong> heuvelkam;<br />

− rondom <strong>het</strong> Leopoldpark :<br />

o versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> verbinding<strong>en</strong> met <strong>het</strong> Jean Reyplein <strong>en</strong> <strong>de</strong> hoofdingang <strong>van</strong> <strong>het</strong> park<br />

na <strong>de</strong> verplaatsing <strong>van</strong> <strong>de</strong> ingang <strong>van</strong> <strong>de</strong> Belliardtunnel,<br />

o verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> zichtbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> ingang<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te Etterbeek <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Jourdanplein toe, waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> herinrichting mom<strong>en</strong>teel ter studie ligt,<br />

o ver<strong>de</strong>re herstructurering <strong>van</strong> <strong>het</strong> huiz<strong>en</strong>blok J<strong>en</strong>nerstraat/Waverseste<strong>en</strong>weg met<br />

opwaar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> twee ingang<strong>en</strong> : één via <strong>de</strong> J<strong>en</strong>nerstraat, <strong>en</strong> <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re via <strong>de</strong><br />

Etterbeekseste<strong>en</strong>weg,<br />

o verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> zichtbaarheid <strong>en</strong> toegankelijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> Museum voor<br />

Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Leopoldpark door <strong>de</strong> landschappelijke aanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

heuvel <strong>van</strong> <strong>de</strong> Waverseste<strong>en</strong>weg, met inbegrip <strong>van</strong> <strong>de</strong> grote trap,<br />

o omka<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>het</strong> Zuidpunt <strong>van</strong> <strong>de</strong> Mail door inrichting<strong>en</strong> die aansluit<strong>en</strong> bij <strong>de</strong><br />

herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong> spoorwegbrug <strong>en</strong> <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong> <strong>het</strong> kruispunt,<br />

o <strong>de</strong> beklemtoning <strong>van</strong> <strong>het</strong> perspectief op <strong>het</strong> park <strong>van</strong>af <strong>de</strong> Kleine Ring in <strong>de</strong> as <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Montoyerstraat. Er moet e<strong>en</strong> overzichtelijke inrichting wor<strong>de</strong>n voorzi<strong>en</strong> ter hoogte <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

trap naar <strong>de</strong> Mail die <strong>het</strong> niveauverschil <strong>van</strong> 4 meter afzwakt,<br />

o organisatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> zichtbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> culturele instelling<strong>en</strong> voorbij <strong>de</strong> Mail <strong>van</strong>af <strong>het</strong><br />

Luxemburgplein,<br />

o restauratie <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wiertz-museum <strong>en</strong> zijn park.


Zie cartographische atlas, sc<strong>het</strong>s 5A, 5B, 6A <strong>en</strong> 6B.<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Heraanleg <strong>van</strong> Wetstraat, Belliardstraat <strong>en</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan


J. Wetstraat, Belliardstraat <strong>en</strong> Kort<strong>en</strong>berglaan<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

34<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Het is evi<strong>de</strong>nt dat <strong>de</strong>ze drie a<strong>de</strong>rs hun functie als transitverkeersas moet<strong>en</strong> behou<strong>de</strong>n, maar <strong>het</strong><br />

<strong>richtschema</strong> vraagt, in <strong>het</strong> licht <strong>van</strong> <strong>de</strong> prioriteit die aan <strong>de</strong> wijkbewoners moet wor<strong>de</strong>n gegev<strong>en</strong>, om te<br />

on<strong>de</strong>rzoek<strong>en</strong> of <strong>het</strong> haalbaar is <strong>het</strong> transitverkeer, zon<strong>de</strong>r capaciteitsto<strong>en</strong>ame, on<strong>de</strong>rgronds te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />

De problem<strong>en</strong> zijn specifi ek voor elke as <strong>en</strong> <strong>de</strong> algem<strong>en</strong>e doelstelling bestaat erin <strong>de</strong> lev<strong>en</strong>skwaliteit te<br />

verhog<strong>en</strong>, zowel voor <strong>de</strong> bewoners als voor <strong>de</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die er werk<strong>en</strong>.<br />

De studie <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze drie kunstwerk<strong>en</strong> is opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>het</strong> bestek <strong>van</strong> Beliris betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> studie rond<br />

<strong>de</strong> mobiliteit in <strong>de</strong> Europese Wijk. Voor wat specifi ek <strong>de</strong> heraanleg <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wetstraat betreft, wijz<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

voorlopige conclusies <strong>van</strong> <strong>de</strong> aan <strong>de</strong> gang zijn<strong>de</strong> technische <strong>en</strong> fi nanciële studie over <strong>de</strong>ze problematiek<br />

op <strong>de</strong> technische moeilijkhe<strong>de</strong>n, <strong>de</strong> hoge kostprijs <strong>van</strong> <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rgronds br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> transitverkeer<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> beperkte verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebruiksvri<strong>en</strong><strong>de</strong>lijkheid <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze a<strong>de</strong>r.


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


K. Het <strong>de</strong> Jamblinne <strong>de</strong> Meuxplein<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

35<br />

Ste<strong>de</strong>nbouwkundige <strong>en</strong> architecturale programma’s<br />

Jamblinne <strong>de</strong> Meuxplein is gesitueerd op <strong>de</strong> kruising <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> belangrijke verkeersa<strong>de</strong>rs :<br />

Noyerstraat, Roo<strong>de</strong>beeklaan, Cort<strong>en</strong>berghlaan. Ze speelt e<strong>en</strong> belangrijke rol als ontspannings- <strong>en</strong><br />

amusem<strong>en</strong>tsplaats voor <strong>de</strong> inwoners <strong>van</strong> <strong>de</strong> buurtwijk<strong>en</strong>.<br />

Het <strong>richtschema</strong> stelt voor om e<strong>en</strong> GEN-halte te creër<strong>en</strong> op <strong>het</strong> Jamblinne <strong>de</strong> Meuxplein, dit alles<br />

met bewaring <strong>van</strong> <strong>de</strong> rec<strong>en</strong>te inrichting <strong>van</strong> <strong>het</strong> plein, wat zijn rol <strong>van</strong> knooppunt tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> wijk<strong>en</strong> zal<br />

versterk<strong>en</strong>.<br />

L. Het Luxemburgplein <strong>en</strong> <strong>het</strong> Jourdanplein<br />

Het Luxemburgplein vormt <strong>het</strong> uitein<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> structurer<strong>en</strong><strong>de</strong> as die <strong>het</strong> Troonplein verbindt met <strong>het</strong><br />

vroegere Luxemburgstation. Zijn e<strong>en</strong>voud, zijn symmetrie <strong>en</strong> zijn monum<strong>en</strong>tale karakter moet<strong>en</strong> behou<strong>de</strong>n<br />

wor<strong>de</strong>n, net als <strong>het</strong> principe <strong>van</strong> <strong>het</strong> neutrale c<strong>en</strong>trale plein.<br />

Het Jourdanplein moet opnieuw <strong>het</strong> c<strong>en</strong>trum wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> e<strong>en</strong> uitgebrei<strong>de</strong> wijk <strong>en</strong> <strong>het</strong> project <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

vallei als interwijk<strong>en</strong>verbinding moet daar in aanzi<strong>en</strong>lijke mate toe bijdrag<strong>en</strong>. Er is e<strong>en</strong> studie voor <strong>de</strong><br />

herinrichting aan <strong>de</strong> gang, op vraag <strong>van</strong> Beliris. Het <strong>richtschema</strong> on<strong>de</strong>rstreept <strong>de</strong> kwaliteit<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />

plaats als homog<strong>en</strong>e ruimte, zon<strong>de</strong>r noem<strong>en</strong>swaardige hin<strong>de</strong>rniss<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> voetgangers.


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

De uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong><br />

A. De creatie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkinstrum<strong>en</strong>t voor <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong><br />

We herinner<strong>en</strong> eraan dat <strong>de</strong> voorgaan<strong>de</strong> <strong>richtschema</strong>’s - 1998, 2001, 2002 <strong>en</strong> 2003 - elk e<strong>en</strong> aantal<br />

werkinstrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> naar voor had<strong>de</strong>n geschov<strong>en</strong> 55 .<br />

Er wer<strong>de</strong>n e<strong>en</strong> aantal rec<strong>en</strong>te overlegmechanism<strong>en</strong> in <strong>het</strong> lev<strong>en</strong> geroep<strong>en</strong>, maar ge<strong>en</strong> daar<strong>van</strong> beschikt<br />

over e<strong>en</strong> technisch secretariaat :<br />

− e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke taskforce <strong>van</strong> <strong>het</strong> Kabinet <strong>van</strong> Minister-Voorzitter Charles Picqué <strong>en</strong> <strong>de</strong> Vice-<br />

Voorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Commissie Siim Kallas, belast met vastgoedbeleid, is sinds juni 2005<br />

operationeel. Deze komt driemaan<strong>de</strong>lijks sam<strong>en</strong>; <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re Europese instelling<strong>en</strong> die in Brussel<br />

zijn gevestigd, wor<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> zitting<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd;<br />

− e<strong>en</strong> opvolgingsgroep <strong>en</strong> e<strong>en</strong> technische groep die werk<strong>en</strong> in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord<br />

fe<strong>de</strong>rale Staat / Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest / Stad Brussel / geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e <strong>en</strong> Etterbeek,<br />

on<strong>de</strong>rtek<strong>en</strong>d op 27 maart 2006;<br />

− Marie-Laure Roggemans, afgevaardig<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest voor <strong>de</strong><br />

ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk, werd aangesteld in <strong>de</strong>cember 2005. Ze staat in voor <strong>de</strong> opvolging<br />

<strong>van</strong> <strong>het</strong> driepartij<strong>en</strong>akkoord, <strong>het</strong> effectieve partnership tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> machtsniveaus<br />

<strong>en</strong> <strong>de</strong> contact<strong>en</strong> met <strong>de</strong> instelling<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Unie, <strong>en</strong> leidt <strong>de</strong> werkgroep<strong>en</strong> die zich<br />

buig<strong>en</strong> over <strong>de</strong> dagelijkse problem<strong>en</strong> rond <strong>de</strong> inplanting <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese gebouw<strong>en</strong> in Brussel.<br />

Ze coördineert tev<strong>en</strong>s <strong>de</strong> voorberei<strong>de</strong>n<strong>de</strong> werk<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> met <strong>de</strong> steun <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />

BROH.<br />

− Het Ag<strong>en</strong>tschap voor Territoriale Ontwikkeling zal <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>richtschema</strong> opvolg<strong>en</strong>.<br />

55 Zie in dit verband bladzij<strong>de</strong>n 101 tot 105 <strong>van</strong> <strong>het</strong> voorontwerp <strong>van</strong> <strong>richtschema</strong>.<br />

36


B. De prioritaire acties 2007 - 2020<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Initiatives et interv<strong>en</strong>tions Maîtres d’ouvrage Coûts / Budgets Délais / Mise <strong>en</strong> œuvre<br />

Groupes <strong>de</strong> travail<br />

RBC / Bruxelles / Ixelles / Etterbeek /<br />

Parc Léopold et abords<br />

/ Mise <strong>en</strong> place <strong>en</strong> 2007<br />

Beliris<br />

Durabilité <strong>de</strong>s immeubles dans le quartier RBC / 2008<br />

Plan Lumière RBC / Bruxelles / Ixelles / Etterbeek / 2008<br />

Plantations RBC / Bruxelles / Ixelles / Etterbeek / 2008<br />

Signalisation piétonne RBC / Bruxelles / Ixelles / Etterbeek / 2008<br />

Pourtour du Consilium RBC / Conseil <strong>de</strong> l’UE / 2008<br />

Mail : Concours d’idée sur l’animation RBC<br />

Etu<strong>de</strong>s<br />

Réaménagem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la place Jourdan Beliris 250.000€ (av. 9) En cours (fi n <strong>en</strong> 2008)<br />

Schéma <strong>de</strong> développem<strong>en</strong>t commercial :<br />

RBC 6.000 € En cours (fi n <strong>en</strong> 2007)<br />

Focus quartier europé<strong>en</strong><br />

Restructuration <strong>de</strong>s implantations <strong>de</strong> la<br />

RBC / Commission europé<strong>en</strong>ne En cours<br />

Commission europé<strong>en</strong>ne<br />

Compétition d’urbanisme pour la restructura-<br />

RBC / Commission europé<strong>en</strong>ne A déterminer (RBC) 2008<br />

tion <strong>de</strong>s implantations <strong>de</strong> la CE<br />

Elaboration PPAS autour <strong>de</strong> la rue <strong>de</strong> la Loi<br />

RBC / Ville <strong>de</strong> Bruxelles 2009-2011<br />

(suite aux résultats compétition urbanisme)<br />

Schéma <strong>de</strong> circulation Beliris / RBC 2008<br />

Concours rond-point Schuman Beliris / RBC A déterminer (av. 10) 2008-2009<br />

Mail : Compétition sur la pointe Nord RBC A déterminer (plan pluriannuel) 2008-2009<br />

Mail : Compétition sur la pointe Sud RBC A déterminer (plan pluriannuel) 2008-2009<br />

Mail : Compétition sur l’escalier et la perspec-<br />

Beliris / RBC A déterminer (av. 10) 2008-2009<br />

tive <strong>de</strong>puis Montoyer<br />

Mail : Compétition sur <strong>en</strong>trée du Visitor<br />

Beliris / RBC A déterminer (av. 10) 2008-2009<br />

C<strong>en</strong>ter rue <strong>de</strong> Trêves<br />

Concours Brasserie du Cinquant<strong>en</strong>aire Fondation Roi Baudouin 2008<br />

Réaménagem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la chaussée d’Etterbeek RBC 2008<br />

Etu<strong>de</strong>s TRIAS STIB 2008-2011<br />

Uitvoering<br />

Ville <strong>de</strong> Bruxelles<br />

Concours <strong>de</strong> projet pour la construction <strong>de</strong><br />

logem<strong>en</strong>ts au 21 av<strong>en</strong>ue du Maelbeek


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

Initiatives et interv<strong>en</strong>tions Maîtres d’ouvrage Coûts / Budgets Délais / Mise <strong>en</strong> œuvre<br />

Travaux<br />

Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire : Travaux d’urg<strong>en</strong>ce Beliris 2.300.00 € (av. 9) 2008<br />

Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire : Travaux<br />

Beliris 8.500.000 € (av. 9)<br />

d’aménagem<strong>en</strong>t (Phases 1 & 2)<br />

Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire : Travaux Lumière Beliris 2.200.000 € (av. 9)<br />

Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire : Réalisation Brasserie Beliris 1.00.000 € (av. 10)<br />

Travaux d’aménagem<strong>en</strong>t chaussée d’Etterbeek RBC 2.100.000 € (plan pluriannuel)<br />

Travaux sur voiries dans le quartier AED & Beliris A déterminer<br />

Voiries autour du Parlem<strong>en</strong>t europé<strong>en</strong> Beliris 1.110.000 € (av. 9)<br />

Réaménagem<strong>en</strong>t Place Jourdan Beliris<br />

Projet Vicom sur voiries dans le quartier AED 1.210.000 € (plan pluriannuel)<br />

Aménagem<strong>en</strong>t chaussée <strong>de</strong> Wavre AED 1.210.000 € (plan pluriannuel)<br />

Aménagem<strong>en</strong>t d’un comptoir BITC dans<br />

BITC A déterminer<br />

l’anci<strong>en</strong>ne gare du Luxembourg<br />

Dernière phase <strong>de</strong> réaménagem<strong>en</strong>t du Parc<br />

Beliris 250.000 € (av. 9)<br />

Léopold<br />

Création d’une halte RER à Jamblinne <strong>de</strong> Meux SNCB 2015-2016<br />

37<br />

Uitvoering


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

AFKORTINGEN, LETTERWOORDEN EN ACRONIEMEN<br />

AOEW Afvaardiging voor <strong>de</strong> ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

AQL Association quartier Léopold (buurtcomité <strong>van</strong> <strong>de</strong> Leopoldwijk)<br />

ARAU Atelier <strong>de</strong> recherche et d’action urbaines<br />

Beliris Sam<strong>en</strong>werkingsakkoord fe<strong>de</strong>rale Staat/BHG<br />

BHG Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest<br />

BITC Brussels International Tourism and Congress<br />

BIM Brussels Instituut voor Milieubeheer<br />

BUV Bestuur Uitrusting <strong>en</strong> Vervoer<br />

BROH Bestuur <strong>Ruimtelijke</strong> Or<strong>de</strong>ning <strong>en</strong> Huisvesting<br />

Cocof Franse Geme<strong>en</strong>schapscommissie<br />

CPI/IPC C<strong>en</strong>tre <strong>de</strong> presse international/International Press C<strong>en</strong>ter<br />

CLI Christian Lasserre International<br />

CvdR Comité <strong>van</strong> <strong>de</strong> Regio’s<br />

EESC Europees Economisch <strong>en</strong> Sociaal Comité<br />

EIB Europese Investeringsbank<br />

EP Europees Parlem<strong>en</strong>t<br />

EU Europese Unie<br />

FODMV Fe<strong>de</strong>rale Overheidsdi<strong>en</strong>st Mobiliteit <strong>en</strong> Vervoer<br />

GBP Gewestelijk Bestemmingsplan<br />

GemOP Geme<strong>en</strong>telijk Ontwikkelingsplan<br />

GEN Gewestelijk expresnet<br />

GewOP Gewestelijk Ontwikkelingsplan<br />

GMC Gewestelijke Mobiliteitscommissie<br />

GMP Geme<strong>en</strong>telijk Mobiliteitsplan<br />

GOMB Gewestelijke Ontwikkelingsmaatschappij <strong>van</strong> Brussel<br />

GSSO Gewestelijk secretariaat voor ste<strong>de</strong>lijke ontwikkeling<br />

GSV Gewestelijke Ste<strong>de</strong>nbouwkundige Veror<strong>de</strong>ning<br />

HQE Hoge milieukwaliteit (staat voor “haute qualité <strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>tale”)<br />

HST Hogesnelheidstrein<br />

IOP Internationaal Ontwikkelingsplan voor Brussel<br />

IPD Belgische vastgoedin<strong>de</strong>x<br />

KaSTK Kaart <strong>van</strong> <strong>de</strong> saldi <strong>van</strong> <strong>de</strong> toelaatbare kantooroppervlakt<strong>en</strong><br />

KCML Koninklijke Commissie voor Monum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> Landschapp<strong>en</strong><br />

KIK Koninklijk Instituut voor <strong>het</strong> Kunstpatrimonium<br />

KINW Koninklijk Instituut voor Natuurwet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />

KMS Koninklijke Militaire School<br />

MIVB Maatschappij voor Intercommunaal Vervoer <strong>van</strong> Brussel<br />

MVI Ministerie <strong>van</strong> Verkeer <strong>en</strong> Infrastructuur<br />

RBE Ruimte Brussel-Europa<br />

RBHG Regering <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest<br />

SV Ste<strong>de</strong>nbouwkundige vergunning<br />

TIB Toeristische informatie Brussel<br />

VBBE Verbindingsbureau Brussel-Europa<br />

VTI Vloer-terreinin<strong>de</strong>x<br />

38


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

BIBLIOGRAFIE<br />

Les référ<strong>en</strong>ces bibliographiques exposées ci-<strong>de</strong>ssous ont été classées par catégorie. L’ordonnancem<strong>en</strong>t<br />

qui <strong>en</strong> résulte ne prévaut <strong>en</strong> ri<strong>en</strong>, ni contre la transversalité <strong>de</strong>s matières abordées ni contre le caractère<br />

pluridisciplinaire <strong>de</strong>s nombreux ouvrages consultés aux fi ns <strong>de</strong> la réalisation <strong>de</strong> la prés<strong>en</strong>te étu<strong>de</strong>.<br />

A. Ouvrages généraux, livres, monographies et articles d’ouvrages collectifs<br />

BAUDRY Linda, CABUS Peter, CORIJN Eric, DE RYNCK Filip, KESTELOOT Chris, LOECKX André, Le<br />

siècle <strong>de</strong> la ville. De la république urbaine et <strong>de</strong> la ville trame. Livre blanc, Ministère <strong>de</strong> la la Communauté<br />

fl aman<strong>de</strong>, Colofon, Bruxelles, 2004.<br />

CHOAY Françoise, Pour une anthropologie <strong>de</strong> l’espace, éd. Le Seuil, Paris, oct 2006.<br />

COUVREUR Daniel, Le Caprice <strong>de</strong>s Dieux – Vie et Mort <strong>de</strong>s Ateliers d’Artistes du Quartier Léopold,<br />

éd. Altera, Bruxelles, 1996.<br />

DEMEY Thierry, Bruxelles, Capitale <strong>de</strong> l’Europe, Ba<strong>de</strong>aux, Bruxelles, 2007.<br />

ID., Bruxelles, chronique d’une capitale <strong>en</strong> chantier, Ba<strong>de</strong>aux, Bruxelles, 2001.<br />

LEVIE Françoise, L’homme qui voulait classer le mon<strong>de</strong>, Paul Otlet et Mundanéum, les Impressions<br />

nouvelles, Bruxelles, septembre 2006.<br />

VAN CRIEKINGEN Mathieu, « Que <strong>de</strong>vi<strong>en</strong>n<strong>en</strong>t les quartiers c<strong>en</strong>traux à Bruxelles ? », in Brussels Studies,<br />

numéro 1, Bruxelles, 12 décembre 2006.<br />

WILSON Robin, Une cité pour tous les citoy<strong>en</strong>s. Réfl exions sur les « villes partagées », Conseil <strong>de</strong><br />

l’Europe, Strasbourg, 13 juin 2003.<br />

B. Bureaux, logem<strong>en</strong>ts et commerces<br />

CALONGER Jean-Luc, DE MARNEFFE G<strong>en</strong>eviève, FRANCIS Pierre, LEFEBVRE B<strong>en</strong>oît, NICOLAY<br />

Estelle, VANDY Flor<strong>en</strong>ce, Schéma <strong>de</strong> développem<strong>en</strong>t commercial Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale. Étape<br />

1 – cahier 4, AMCV – Augeo, IDEA Consult, Ecorys, octobre 2006<br />

DE BEULE Michel (dir.), Observatoire <strong>de</strong>s bureaux Bilan 2006, AATL, Bruxelles, 2007.<br />

LASSERRE Charles-H<strong>en</strong>ri, Calcul <strong>de</strong> la <strong>de</strong>man<strong>de</strong> <strong>de</strong> bureaux dans la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale,<br />

ICHEC, Bruxelles, 2005.<br />

Observatoire <strong>de</strong>s Bureaux / Overzicht <strong>van</strong> <strong>het</strong> Kantor<strong>en</strong>park, bulletin trimestriel / driemaan<strong>de</strong>lijks<br />

tijdschcrift, Bruxelles / Brussel.<br />

–, Étu<strong>de</strong> <strong>de</strong>s mécanismes du marché <strong>de</strong>s bureaux <strong>en</strong> Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, CLI, Bruxelles,<br />

octobre 2006.<br />

–, La conversion <strong>de</strong>s bureaux obsolètes <strong>en</strong> logem<strong>en</strong>ts, Fonds quartier europé<strong>en</strong>, Bruxelles,<br />

24 novembre 2003.<br />

–, Un av<strong>en</strong>ir et une ambition pour les quartiers commerçants. Plan stratégique régional 2006-2008.<br />

Contrats <strong>de</strong> quartier commerçant, Atrium, Bruxelles, 2006.<br />

39


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

C. Espaces publics, urbanisme et architecture, planifi cation<br />

BORRA Bernardina, DECLERCK Joachim, RYAN Marc, TATTARA Martino, WEISS Thomas (eds),<br />

Brussels Capital of Europe, Urban, Repres<strong>en</strong>tation, Architecture, Berlage Institute, Rotterdam, 2006.<br />

CARTON Vinc<strong>en</strong>t (dir.), Schéma directeur du quartier Léopold-Schuman à Bruxelles, « Recréer l’urbanité »,<br />

Rapport [étu<strong>de</strong> réalisée pour le ministère <strong>de</strong>s Communications et <strong>de</strong> l’Infrastructure (MCI)], collectifs<br />

d’experts (B. Clerbaux, E. Christian, M. Demanet, Ch. Frisque, D. Recollecte, P. Van<strong>de</strong>rstraet<strong>en</strong>, P. Van<br />

Wunnik), Bruxelles, novembre 2001.<br />

DEMANET Marie, MAJOT Jean-Pierre (dir.), Manuel <strong>de</strong>s Espaces publics bruxellois, éd. Iris, Bruxelles,<br />

1995.<br />

GODARD Anne, Outils <strong>de</strong> planifi cation et évolution d’un tissu urbain - Les institutions europé<strong>en</strong>nes dans<br />

le quartier Léopold à Bruxelles, Institut supérieur d’architecture Saint Luc <strong>de</strong> Liège, année académique<br />

2005-2006.<br />

HEIN Carola (dir.), The Capital of Europe: Architecture and Urban Planning for the European Union,<br />

Praeger Publishers, Westport, CT, 2004.<br />

ID. (dir.), Bruxelles l’europé<strong>en</strong>ne. Capitale <strong>de</strong> qui ? Ville <strong>de</strong> qui ?, les Cahiers <strong>de</strong> la Cambre, Architecture<br />

n°5, La Cambre et la Lettre volée, Bruxelles, 2006.<br />

KNOPES Liliane (ed.), Change Brussels Capital of Europe, Prisme Editions, Brussels, [s.d.].<br />

LACONTE Pierre, HEIN Carola (eds.), Brussels: Perspective on European Capital, Publication of the<br />

Foundation for the Urban Environm<strong>en</strong>t, Aliter, Brussels, 2007.<br />

NOËL Françoise, VANDERMOTTEN Christian (dir.), La planifi cation <strong>de</strong> Bruxelles dans le cadre du<br />

développem<strong>en</strong>t <strong>de</strong>s « villes-mon<strong>de</strong> ». Rapport fi nal, ULB, C<strong>en</strong>tre <strong>de</strong> recherche urbaine et Institut <strong>de</strong><br />

gestion <strong>de</strong> l’<strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>t et <strong>de</strong> l’aménagem<strong>en</strong>t du territoire, Bruxelles, juin 2004.<br />

TSIOMIS Yannis (dir.), Le Quartier Léopold Mission du programme directeur <strong>de</strong> l’accord cadre <strong>de</strong> l’espace<br />

Léopold, Paris, août 1997.<br />

VAN WUNNIK Pierre (dir.), Espaces publics du quartier Léopold (3 vol.). Titre 1 : Structure générale <strong>de</strong>s<br />

espaces urbains. Titre 2 : Typologie <strong>de</strong>s aménagem<strong>en</strong>ts. Titre 3 : Esquisses d’aménagem<strong>en</strong>t. Région<br />

<strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, Administration <strong>de</strong> l’Urbanisme et <strong>de</strong> l’Aménagem<strong>en</strong>t du Territoire, Bruxelles,<br />

janvier 1991.<br />

–, Axes directeurs Bruxelles-Europe, étu<strong>de</strong> réalisée pour la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, Agora,<br />

Bruxelles, mai 2002.<br />

–, Op<strong>en</strong>bare werk<strong>en</strong> meerjar<strong>en</strong>plan. Beleidsplan 2005-2009 / Plan pluriannuel <strong>de</strong>s travaux publics. Plan<br />

directeur 2005-2009, Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest / Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, [sd].<br />

–, Brussels - A Manifesto towards the Capital of Europe, Berlage Institute, NAI Publishers, Rotterdam,<br />

[s.d.].<br />

–, Embellissem<strong>en</strong>t. Projet pour Bruxelles. Place du Luxembourg, Fondation Roi Baudouin, Bruxelles,<br />

1993.<br />

40


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

–, Espace Bruxelles-Europe, Synthèse et perspectives, Commune d’Ixelles, 3 e direction A, Urbanisme,<br />

juillet 1997.<br />

–, A New Vision for the chaussée d’Etterbeek and the European Quarter. Final Report, prepared for<br />

the European Fund managed by the King Baudouin Foundation, Urban Land Institute Advisory Service<br />

Programme Report, Brussels, 16 – 18 May 2007.<br />

–, Ombudsplan Bru/Eur Médiateur, Concept urbanistique global pour le quartier europé<strong>en</strong>. Étu<strong>de</strong><br />

commandée par la chancellerie du Premier ministre SPF et le cabinet du ministre-prési<strong>de</strong>nt <strong>de</strong> la Région<br />

<strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, Aries Consultants / Idom Ing<strong>en</strong>ieria, Arquitectura & Urbanisme / Jordi Farrando /<br />

Moritz & Simon Arch. Urb. / Speculoos, Bruxelles, 17 juillet 2003.<br />

–, OmbudsPlanMédiateur. Organisation <strong>de</strong> <strong>de</strong>ux trajets participatifs et d’une r<strong>en</strong>contre <strong>en</strong>tre experts et<br />

urbaniste. Rapport général, Fondation Roi Baudouin, Bruxelles, février – mars 2004.<br />

–, Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire – synthèse du schéma directeur, étu<strong>de</strong> réalisée par Fondu Landscape Architects<br />

et commanditée par la FRB, Bruxelles, mars 2004.<br />

–, Les s<strong>en</strong>tiers <strong>de</strong> l’Europe, Espaces publics du district europé<strong>en</strong>, Esquisse <strong>de</strong> plan directeur, Rapport <strong>de</strong><br />

synthèse, Aukett + Art & Build, Bruxelles, janvier 1999.<br />

D. Tourisme<br />

BODDAERT Angèle, ROBERT Yves, DELTOUR-LEVIE Claudine, OCHELEN Le<strong>en</strong>, TER ASSATOUROFF<br />

Corinne, Musées <strong>de</strong> Bruxelles, La R<strong>en</strong>aissance du livre / Le Gui<strong>de</strong>, Tournai 1998.<br />

<strong>de</strong> BELLEFROID Guy (éd.), Brussels 2007 Le gui<strong>de</strong> culturel / De culturele gids, Fondations pour les Arts<br />

à Bruxelles / Stichting voor <strong>de</strong> Kunst<strong>en</strong> te Brussel, Bruxelles / Brussel, 2007<br />

DECROLY Jean-Michel (dir.), Bruxelles, ma capitale, mes quartiers europé<strong>en</strong>s, BITC, 2007.<br />

LOZE Pierre, ROBERT Yves, SIMEONE Gian Giuseppe, Bruxelles et sa région, Casterman, Tournai<br />

1995.<br />

–, Étu<strong>de</strong> sur les perceptions par les Bruxellois du tourisme à Bruxelles, Dedicated Resarch, Bruxelles,<br />

février 2007.<br />

–, Journée publique <strong>de</strong>s assises 2005 du tourisme bruxellois. Recommandations pour le Plan tourisme<br />

bruxellois 2006-2016, Ramboll, Bruxelles, 19 décembre 2005.<br />

–, Visites guidées à Bruxelles / Rondleiding<strong>en</strong> in Brussel / Gui<strong>de</strong>d City Tours in Brussels / Führung<strong>en</strong> in<br />

Brüssel. Ag<strong>en</strong>da 2007, Voir et dire Bruxelles, Arkadia, Bruxelles, 2007.<br />

E. Parcs, jardins, paysages<br />

CARTUYVELS Sabine, Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire – histoire du parc, FRB, Bruxelles, janvier 2003.<br />

HENNAUT Éric (dir.), Parc du Cinquant<strong>en</strong>aire – le complexe architectural dans ses relations avec le parc,<br />

Archives d’architecture mo<strong>de</strong>rne (AAM), FRB, Bruxelles, 2003.<br />

–, Le Cinquant<strong>en</strong>aire, coll. Bruxelles, ville d’art et d’histoire, Solibel, Bruxelles, 1993.<br />

41


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

–, Le parc Léopold, coll. Bruxelles, ville d’art et d’histoire, Solibel, Bruxelles, 1994.<br />

–, Un « C<strong>en</strong>tral Park » au cœur <strong>de</strong> l’Europe. La restauration du parc du Cinquant<strong>en</strong>aire, Fondation Roi<br />

Baudouin, Bruxelles, sept. 2005.<br />

F. Développem<strong>en</strong>t durable<br />

FORTON Michaël, Évaluation comparative <strong>de</strong> l’air aux stations <strong>de</strong> mesures <strong>de</strong> Altiero Spinelli et Eastman<br />

Belliard. Résultats <strong>de</strong> l’Année 2006. Rapport technique, IBGE-LRE-Parlem<strong>en</strong>t europé<strong>en</strong>, 2006.<br />

VERMEYLEN Paul, L’ag<strong>en</strong>da 21 <strong>de</strong>s communes durables, Aménagem<strong>en</strong>t et Urbanisme 6, Étu<strong>de</strong>s et<br />

docum<strong>en</strong>t (coll.), Ministère <strong>de</strong> la Région wallonne, Namur 2006.<br />

–, La lutte contre la pollution atmosphérique dans la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale. Plan d’amélioration<br />

structurelle <strong>de</strong> la qualité <strong>de</strong> l’air et <strong>de</strong> lutte contre le réchauffem<strong>en</strong>t climatique 2002 - 2010, IBGE – BIM,<br />

novembre 2002.<br />

–, Villes durables europé<strong>en</strong>nes, Rapport du groupe d’experts sur l’<strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>t urbain, Commission<br />

europé<strong>en</strong>ne, Bruxelles, mars 1996.<br />

–, Va<strong>de</strong>mecum du bruit routier urbain / Va<strong>de</strong>mecum voor wegverkeerslawaai in <strong>de</strong> stad, Vol. I, IBGE/BIM,<br />

Bruxelles / Brussel, 2006.<br />

G. Développem<strong>en</strong>t europé<strong>en</strong> et international<br />

<strong>de</strong> CRAYENCOUR Claire, <strong>de</strong> LIEDEKERKE Anne-Claire (ed.), Expats in Brussels. The Practical Gui<strong>de</strong><br />

to Settling and Living in Brussels 2007-2008, 8 th Edition, Casimac, Brussels, 2007.<br />

DUMOULIN Michel (dir.), Bruxelles l’europé<strong>en</strong>ne. Regards croisés sur une région capitale / Brussel, hart<br />

<strong>van</strong> Europa. E<strong>en</strong> verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong><strong>de</strong> blik op e<strong>en</strong> kapitale regio, Institut d’étu<strong>de</strong>s europé<strong>en</strong>nes (UCL) – Tempora,<br />

Louvain-la-Neuve – Bruxelles, 2001.<br />

GALL Yann, Bruxelles, région-capitale pour 450 millions <strong>de</strong> citoy<strong>en</strong>s. Rapport fi nal / Brussel, hoofdste<strong>de</strong>lijk<br />

gewest voor 450 miljo<strong>en</strong> burgers, BLBE / VBBE, Bruxelles / Brussel, décembre / <strong>de</strong>cember 2004.<br />

HEIN Carola, « Une capitale europé<strong>en</strong>ne polyc<strong>en</strong>trique et opportuniste », in Brussels Studies, numéro 2,<br />

Bruxelles, 18 décembre 2006.<br />

–, Bi<strong>en</strong>v<strong>en</strong>ue à Bruxelles capitale <strong>de</strong> l’Europe / Welkom in Brussel hoofdstad <strong>van</strong> Europa, Région <strong>de</strong><br />

Bruxelles-Capitale / Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, Bruxelles / Brussel, 2007.<br />

–, Brussels, Capital of Europe, European Commission, Belgian Presi<strong>de</strong>ncy, 2001.<br />

–, De socio-economische impact <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese <strong>en</strong> internationale instelling<strong>en</strong> in <strong>het</strong> Brussels<br />

Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest: Actualisatie 2001 <strong>en</strong> Prospectie 2005-2011. Eindrapport & Synthese, 2 vol., Iris<br />

Consulting, Brussel, December 2001.<br />

–, Europe in Brussels, European Commission, 2007.<br />

–, Va<strong>de</strong>mecum Répertoire <strong>de</strong>s sources d’information europé<strong>en</strong>ne <strong>en</strong> Belgique / Va<strong>de</strong>mecum Repertorium<br />

<strong>van</strong> Europese informatiebronn<strong>en</strong> in België, Commission europé<strong>en</strong>ne, Offi ce <strong>de</strong>s publications offi cielles<br />

<strong>de</strong>s Communautés europé<strong>en</strong>nes, Luxembourg, 2006.<br />

42


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


H. Mobilité<br />

Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

–, Étu<strong>de</strong> d’inci<strong>de</strong>nces sur l’<strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>t <strong>de</strong>s parkings du bâtim<strong>en</strong>t Berlaymont à Bruxelles ville dans le<br />

cadre d’une <strong>de</strong>man<strong>de</strong> <strong>de</strong> permis d’<strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>t. Rapport fi nal 2 vol. et annexes, Institut bruxellois <strong>de</strong><br />

gestion <strong>de</strong> l’<strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>t / Stratec, Bruxelles, 19 avril 2000.<br />

–, Mobil 2015 : État <strong>de</strong>s lieux <strong>de</strong> la mobilité à Bruxelles. Plan régional <strong>de</strong>s déplacem<strong>en</strong>ts, Administration<br />

<strong>de</strong> l’Équipem<strong>en</strong>t et <strong>de</strong>s Déplacem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale et Association mom<strong>en</strong>tanée<br />

Athanor-Médiations / Yuluka / Speculoos, Bruxelles, avril 2006.<br />

–, Ombudsplan Bru/Eur Médiateur, Concept urbanistique global pour le quartier europé<strong>en</strong>. Avis sur le<br />

volet mobilité. 104 e réunion du jeudi 18 mars 2004. Étu<strong>de</strong> commandée par la chancellerie du Premier<br />

ministre SPF et le cabinet du ministre-prési<strong>de</strong>nt <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, Aries Consultants<br />

/ Idom Ing<strong>en</strong>ieria, Arquitectura & Urbanisme / Jordi Farrando / Moritz & Simon Arch. Urb. / Speculoos,<br />

Bruxelles, mars 2004.<br />

–, Plan régional <strong>de</strong>s déplacem<strong>en</strong>ts. Rapport <strong>de</strong> synthèse, Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale / Stratec,<br />

Bruxelles, 17 juin 1995.<br />

–, Projet <strong>de</strong> schéma directeur pour le quartier europé<strong>en</strong>, avis sur le volet Mobilté, 137 e réunion du<br />

21 juin 2007 / Het masterplan voor <strong>de</strong> europese wijk, advies over <strong>het</strong> luik mobiliteit, 137 ste verga<strong>de</strong>ring<br />

<strong>van</strong> 21 juni 2007. Commission régionale <strong>de</strong> mobilité / Gewestelijke mobiliteitscommissie, Bruxelles /<br />

Brussel, 2007.<br />

–, STIB : Vision d’av<strong>en</strong>ir pour le transport public urbain à Bruxelles, Départem<strong>en</strong>t <strong>de</strong>s étu<strong>de</strong>s générales<br />

et stratégiques <strong>de</strong> la Stib et Association mom<strong>en</strong>tanée MS-a / Speculoos / URBA, STIB, Bruxelles, juin<br />

2004.<br />

–, Schéma <strong>de</strong> circulation <strong>de</strong> l’espace Bruxelles-Europe. Plan <strong>de</strong> circulation du quartier Léopold. Synthèse,<br />

Stratec, Bruxelles, octobre 1989.<br />

I. Docum<strong>en</strong>ts offi ciels<br />

–, Accord cadre <strong>en</strong>tre le Groupem<strong>en</strong>t <strong>de</strong>s Investisseurs <strong>de</strong> l’espace Léopold - Banque d’épargne COB,<br />

SC et la Société Générale <strong>de</strong> Belgique – et l’Association du quartier Léopold (AQL) fait à Bruxelles le<br />

30 juin 1988.<br />

–, Accord <strong>de</strong> coopération du 15 septembre 1993 <strong>en</strong>tre l’État et la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale relatif à<br />

certaines initiatives <strong>de</strong>stinées à promouvoir le rôle international et la fonction <strong>de</strong> capitale <strong>de</strong> Bruxelles,<br />

et ses av<strong>en</strong>ants n°1 à 8 / Sam<strong>en</strong>werkingsakoord <strong>van</strong> 15 september 1993 tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Staat <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> bepaal<strong>de</strong> initiatiev<strong>en</strong> bedoeld om <strong>de</strong> internationale rol <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />

hoofdste<strong>de</strong>lijke functie <strong>van</strong> Brussel te bevor<strong>de</strong>r<strong>en</strong>, <strong>en</strong> zijn bijakt<strong>en</strong> nr. 1 tot 7.<br />

–, Accord <strong>de</strong> coopération <strong>en</strong>tre l’État, la Région fl aman<strong>de</strong>, la Région wallonne et la Région <strong>de</strong> Bruxelles-<br />

Capitale du 14 juillet 2001 relatif au plan d’investissem<strong>en</strong>t pluriannuel 2001-2012 <strong>de</strong> la SNCB /<br />

Sam<strong>en</strong>werkingsakkoord <strong>van</strong> 14 juli 2001 tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Staat, <strong>het</strong> Vlaams Gewest, <strong>het</strong> Waals Gewest <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />

Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>het</strong> meerjarig investeringsplan 2001-2012 <strong>van</strong> <strong>de</strong> NMBS.<br />

–, Accord <strong>de</strong> coopération du 17 janvier 2003 <strong>en</strong>tre l’État fédéral et la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale relatif<br />

au quartier Léopold-Schuman / Sam<strong>en</strong>werkingsakkoord <strong>van</strong> 17 januari 2003 tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> Fe<strong>de</strong>rale Staat <strong>en</strong><br />

<strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> Leopold-Schumanwijk.<br />

43


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

–, Arrêté du 3 mars 1994 du Gouvernem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale relatif à l’inv<strong>en</strong>taire du<br />

patrimoine immobilier du quartier Léopold à Bruxelles et à Ixelles / Besluit <strong>van</strong> 3 maart 1994 <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Regering <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> inv<strong>en</strong>taris <strong>van</strong> <strong>het</strong> vastgoedpatrimonium<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Leopoldwijk te Brussel <strong>en</strong> te Els<strong>en</strong>e.<br />

–, Les axes directeurs Bruxelles-Europe prés<strong>en</strong>tés <strong>en</strong> mai 2002 par le Ministre-Prési<strong>de</strong>nt <strong>de</strong> la Région<br />

<strong>de</strong> Bruxelles-Capitale.<br />

–, Communication <strong>de</strong> la Commission sur la politique immobilière et les infrastructures à Bruxelles,<br />

Commission europé<strong>en</strong>ne, Bruxelles, 10 décembre 2003.<br />

–, Conv<strong>en</strong>tion <strong>en</strong>tre la Région bruxelloise représ<strong>en</strong>tée par son secrétaire d’État à l’aménagem<strong>en</strong>t du<br />

territoire et le Groupem<strong>en</strong>t <strong>de</strong>s Investisseurs - Banque d’épargne COB, SC et la Société Générale <strong>de</strong><br />

Belgique - fait à Bruxelles le 26juin 1987 + Av<strong>en</strong>ant à la conv<strong>en</strong>tion du 26 juin 1987, fait à Bruxelles le<br />

14 juillet 1988.<br />

–, Dossier <strong>de</strong> base du Plan communal <strong>de</strong> développem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la Commune d’Etterbeek / Basisdossier <strong>van</strong><br />

<strong>het</strong> Geme<strong>en</strong>telijk Ontwikkelingsplan <strong>van</strong> <strong>de</strong> Geme<strong>en</strong>te Etterbeek.<br />

–, Plan communal <strong>de</strong> développem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la Ville <strong>de</strong> Bruxelles / Ste<strong>de</strong>lijk ontwikkelingsplan <strong>van</strong> <strong>de</strong> Stad<br />

Brussel, approuvé par un arrêté <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, le 2 décembre 2004.<br />

–, Plan régional <strong>de</strong> Développem<strong>en</strong>t <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale du 12 septembre 2002 / Gewestelijk<br />

Ontwikkelingsplan <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest <strong>van</strong> 12/09/2002, publié au Moniteur belge le<br />

15 octobre 2002.<br />

–, Plan régional d’Affectation du Sol <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale (PRAS) / Gewestelijk<br />

Bestemmingsplan <strong>van</strong> <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, <strong>en</strong>tré <strong>en</strong> vigueur le 29 juin 2001.<br />

–, Proposition <strong>de</strong> résolution concernant l’implantation <strong>de</strong>s institutions europé<strong>en</strong>nes à Bruxelles / Voorstel<br />

<strong>van</strong> resolutie betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> vestiging <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese instelling<strong>en</strong> in Brussel, Conseil <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong><br />

Bruxelles-Capitale / Brusselse Hoofdste<strong>de</strong>lijke Raad, Bruxelles / Brussel, 14 février / februari 2003.<br />

–, Protocole d’accord <strong>en</strong>tre l’État fédéral, la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, la ville <strong>de</strong> Bruxelles et les<br />

communes d’Ixelles et d’Etterbeek, relatif au quartier Léopold-Schuman / Protocol <strong>van</strong> akkoord tuss<strong>en</strong><br />

<strong>de</strong> Fe<strong>de</strong>rale Staat, <strong>het</strong> Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>en</strong> <strong>de</strong> Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Els<strong>en</strong>e<br />

<strong>en</strong> Etterbeek, betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong> Leopold-Schumanwijk, Bruxelles, 27 mars 2006 [Moniteur belge du<br />

23/04/2006].<br />

–, Recommandations du Collège <strong>de</strong>s bourgmestre et échevins <strong>de</strong> la ville <strong>de</strong> Bruxelles du 3 juillet 1997 pour<br />

les projets d’architecture dans le c<strong>en</strong>tre historique / Aanbeveling<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> College <strong>van</strong> Burgemeester<br />

<strong>en</strong> Schep<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> Stad Brussel <strong>van</strong> 3 juli 1997 voor <strong>de</strong> architectuurproject<strong>en</strong> in <strong>het</strong> historische<br />

c<strong>en</strong>trum.<br />

–, Schéma directeur du quartier Léopold-Schuman prés<strong>en</strong>té fi n novembre 2001 par la ministre fédérale<br />

<strong>de</strong> la Mobilité et <strong>de</strong>s Transports / <strong>richtschema</strong> voor <strong>de</strong> Leopold-Schumanwijk dat eind november 2001<br />

door <strong>de</strong> fe<strong>de</strong>rale Minister <strong>van</strong> Mobiliteit <strong>en</strong> Vervoer werd voorgesteld.<br />

44


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk


Richtschema <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese wijk<br />

J. Publications ponctuelles, catalogues d’exposition, périodiques, bulletins et/ou lettres<br />

d’information d’associations, etc.<br />

–, ARAU 07, visites guidées – city tours, Atelier <strong>de</strong> recherche et d’action urbaines, Bruxelles, 2007.<br />

–, Building(s) for Europe, Les métamorphoses <strong>de</strong> Bruxelles / Het veran<strong>de</strong>r<strong>en</strong><strong>de</strong> gezicht <strong>van</strong> Brussel (cat.),<br />

Fonds quartier europé<strong>en</strong> et Fondation Roi Baudouin, / Fonds Europese Wijk <strong>en</strong> Koning Boudwijnstichting,<br />

Bruxelles / Brussel, 2007.<br />

–, Welcome to Brussels, BLBE, Brussels, December, 2003.<br />

Alert, Bral vzw, maan<strong>de</strong>lijk, S. Hollan<strong>de</strong>r, voorzitter, Brussel.<br />

Bâtim<strong>en</strong>t / Bouwkun<strong>de</strong>, bimestriel, F. Sacchi, dir. Publication, Bruxelles.<br />

Bruxelles <strong>en</strong> mouvem<strong>en</strong>ts, bim<strong>en</strong>suel, Inter-<strong>en</strong>vironnem<strong>en</strong>t, A. Mihaly, réd. chef, Bruxelles.<br />

The Bulletin, Newsweekly of Europe’s capital, B. Grauman editor in chief, Brussels.<br />

Eurinfo, le magazine <strong>de</strong> la représ<strong>en</strong>tation <strong>de</strong> la Commission europé<strong>en</strong>ne <strong>en</strong> Belgique, réd. : EuroMedia<br />

Service (EMS), W. Hélin, éd. resp., m<strong>en</strong>suel, Bruxelles.<br />

Expertise News, bim<strong>en</strong>suel, K. Reviers, réd. chef, Leuv<strong>en</strong>.<br />

Iris-Info, Journal du personnel du ministère <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, trimestriel, B. Decharneux,<br />

secrét. rédaction, Bruxelles.<br />

La Ville la vie, périodique, Association du quartier Léopold, ed. resp. H. Bernard, Bruxelles.<br />

Trait d’union, Association <strong>de</strong> la ville et <strong>de</strong>s communes <strong>de</strong> la Région <strong>de</strong> Bruxelles-Capitale, M. Thoul<strong>en</strong><br />

dir., Bruxelles.<br />

***<br />

45

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!