Energie in een Veranderende Wereld

assets.wnf.nl

Energie in een Veranderende Wereld

Energie in een Veranderende

6/12/ 2005

Wereld

Coby van der Linde

Clingendael International Energy

Programme

Strategisch Beraad Energiebeleid

6 december 2005

Delft

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


6/12/ 2005

Deze presentatie

• Paradigma verandering in olie en

gasmarkten?

• Kwetsbaarheden in energysystemen

van consumerendelanden

• Geopolitieke en strategische

energiebelangen en de toekomst van de

energievoorziening

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Waarom is voorzieniningszekerheid

6/12/ 2005

belangrijk?

Energie is de ruggengraat van onze (en van andere)

economieën

• Importafhankelijkheid neemt toe

• Importen van olie en gas komen steeds meer uit een

kleine groep (soms politieke instabiele) landen

• Traditionele instrumenten van voorzieningzekerheid

kunnen minder efficiënt zijn in nieuwe

marktomstandigheden

• Overgang naar een andere, minder milieubelastende

en importafhankelijke, energiemix kost tijd

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Potential for

shocks

Today Near term

Strategies

and policies

today

6/12/ 2005

Three timeframes:

Oil price

dynamics

Rising demand

New supply

sources

Emergent risks

Next 20 years

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

Long term

Climate change

Energy needs -

9bn people

Beyond hydrocarbons ?

Source: WEC 2005


6/12/ 2005

Langere termijn

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


140

120

100

80

60

40

20

0

77.1

World Oil Consumption and Production,

2001, 2010, and 2025 (million barrels per day)

Consumption

91.4

2001 2010 2025 2001 2010 2025

International Energy Outlook 2004

6/12/ 2005

120.9

Other

Developing

Asia

Industrialized

Other

EE/FSU

OPEC

77.0

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

Production

91.1

120.6


100%

90%

80%

70%

60%

50%

40%

30%

20%

10%

0%

South Korea

Oil Import Dependence for Selected OECD

Countries, 2003

100% 99%

Japan

6/12/ 2005

Germany

95%

France

91% 89%

Italy

United States

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

56% 56%

OECD Europe

United States: Petroleum Supply Annual 2003

Others: International Energy Agency, Monthly Data Service, February 10, 2005

OECD Total

77%


Aanzienlijke groei van de handel in

bcm

800

700

600

500

400

300

200

100

0

Source: World Energy Outlook 2004

6/12/ 2005

LNG

1985 1990 1995 2002 2010 2020 2030

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

North America

Asia

Europe


Netto gas importafhankleijkheid

OECD North

America

OECD Europe

OECD Asia

6/12/ 2005

bcm

0

162

98

2002

Source: World Energy Outlook 2004

%

0

36

98

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

bcm

197

525

183

2030

%

18

65

94


Belangrijke olieroutes en knelpunten

“Over 40 million barrels per day of oil moves by

tanker.” EIA 2005

Middle East

North America

Latin America

Africa

Western Europe

Former Soviet Union

Pacific Asia

6/12/ 2005

Panama

Bosphorus

Hormuz

Suez

Bab el-Mandab

Source: GEOG 80, Transport geography

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

Malacca

Million barrels

per day

15

10

3

1


Gas Trade Flows

Hogere handelsvolumes in olie en gas leiden tot grotere kwetsbaarheid.

Veiligheid van transport en capaciteit kunnen belangrijke politieke en

economische punten van zorg worden.

0/6

4/72

Middle East

North America

Latin America

Africa

Western Europe

Former Soviet Union

Pacific Asia

6/12/ 2005

1/66

0/13

50/120

63/184

Suez

1/52

112/200

FSU Transit

4/139

Bab el-Mandab

0/13

Hormuz

29/57

0/19

Malacca

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

0/22

59/64

10/40

Chokepoints

Notation of data: 2005/2030, in bcm/y (Sources: IEA, GEOG 80,

OME)


Want LNG tankers moeten door dezelfde nauwe

zeestraten en kanalen…. Vereist opnieuw nadenken

over diversificatie naar bron kwetsbaarheid kan

verminderen

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


6/12/ 2005

Korte termijn

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Het einde van

goedkope

olie…. En

gas?

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

?

?


Prijsstijging gevolg van groter wordend

vraagoverschot en stormschade

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


OLIE: Onbenutte capaciteit in OPEC is klein

momenteel ongeveer 1-1.5 mb/d in een 84 mb/d

wereld markt volgend jaar wellicht iets groter

Million Barrels per Day

35

30

25

20

15

10

5

0

jan-90

jan-91

jan-92

6/12/ 2005

jan-93

jan-94

OPEC Crude Oil Production

Saudi Arabia

Other Persian Gulf

Other OPEC

Source: U.S. Energy Information Administration estimates.

jan-95

jan-96

jan-97

jan-98

Spare Capacity

Current Excess

Capacity

jan-99

1.0 – 1.5

jan-00

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

0

0

jan-01

jan-02

jan-03

jan-04


6/12/ 2005

Aanbod is krap

• Krappe markt zorgt ervoor dat ook kleine en

korte verstoringen van de productie een grote

invloed heeft op de prijs

• Krappe markt geeft zelfs de kleinste

producent in het systeem marktmacht

• Krappe markt kan ontevreden

bevolkingsgroepen in producerende landen

uitlokken om met acties de energiesector te

raken om maximale druk op de overheid uit te

oefenen.

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Voorbeelden van ongerelateerde problemen

in 2004 met grote invloed op prijsvorming

6/12/ 2005

Russia, Nigeria,

Iraq, Gulf of

Mexico ……

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


En in 2005 sloegen Katrina en Rita toe …

(in een toch al krappe marktsituatie)

http://cimss.ssec.wisc.edu

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Raffinagecapaciteit in VS is

een serieus struikelblok

6/12/ 2005

geworden

http://news.bbc.co.uk http://news.bbc.co.uk

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Bron: http://news.bbc.co.uk

6/12/ 2005

Benzine en gasprijzen stegen snel in de

VS als gevolg van de stormschade aan

bronnen en verwerkende en

vervoerscapaciteit….Dit is een grote korte

termijn politieke en sociale uitdaging voor

de Amerikaanse regering

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


2004 en 2005: een waarschuwing

Kwetsbaarheid van het energiesysteem

neemt toe

• Capaciteitsproblemen in productie en

verwerking: maar ook de korte termijn

prestatie-eisen van het marktsysteem leiden

tot onderinvesteringen ook in de belangrijke

consumentenmarkten

• Verwevenheid van olie, gas en

elektriciteitsector verhogen kwetsbaarheden

in leveringszekerheid

• Voorzieningszekerheid begint ook thuis!

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Lessen? Onbenutte capaciteit is

6/12/ 2005

cruciaal!

• Maar wie kan het zich permitteren (in de

toekomst) om onbenutte capaciteit aan te

leggen zodat verstoringen opgevangen

kunnen worden? Of waarom veronderstellen

we dat Saoedi-Arabie die rol op zich zal

nemen, in ieder geval totdat de OECD landen

de energiemix voldoende van olie (en later

misschien ook gas) weg hebben kunnen

sturen?

– Bijv. Als de toegang voor privaat kapitaal beperkt

is en de olielanden zelf ook andere

bestedingsprioriteiten hebben (werkgelegenheid)

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


World Energy Outlook 2005

‘Middle East and North Africa Insights’

“Political developments in MENA (Middle

East-North Africa) are of great

importance to energy security of the rest

of the world, because the region’s large

and growing share of world energy

supply. (…)” p.61

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Belang van Perzische Golf erg groot in olie en gas

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


World Energy Outlook 2005

‘Middle East and North Africa Insights’

“Predicting geopolitical developments in

MENA is beyond the scope of this book.

And yet they will inevitably influence

energy market trends, directly and

indirectly.

Implicitly our study assumes no major

change in the geopolitical situation (…)”

p. 61

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Echter het geopolitieke lanschap

is aan het veranderen

• Einde van de Koude Oorlog

• Uiteenvallen Sovjet Unie

• Opkomst van China en India

• Concurrentie om energiebronnen

• Globalisering of een alternatieve toekomst?

• Paradigma verandering in olie e gasmarkten:

van een kopers naar een verkopersmarkt

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

Geopolitical ambitions…

….Political competition

for resources?


China en Venezuela

President Hugo Chávez, left, with Wu Bangguo, leader of China's Parliament,

in Beijing in December. Accords were signed to develop oil fields and build a

boiler-fuel plant, and analysts expect further cooperation.

Photo: NYTimes

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


6/12/ 2005

China en Iran

Oil Minister Bizhan Namdar-Zanganeh and the Chinese side

signed agreements for investment in the oil, gas and

petrochemicals sector and on its upstream and

downstream industry.

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


…….. And where will the Europeans go?

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Energie en Geopolitiek

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


Making new friends?

Libyan leader Muammar Gaddafi visits Brussels meets with President of

the European Commission Romano Prodi in 2004

Source: http://www.middle-east-online.com

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


…. And How will the Russian

Position themselves?

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


6/12/ 2005

EU

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

Driver’s seat?

En waar blijft de EU?

Cartoon by Salih Memecan


IEA World Energy Outlook 2005

• Houden rekening met aanzienlijk lagere olie

en gasproductie dan eerst was voorzien.

• Raden aan om versneld alternatieve energie

in de energiemix mogelijk te maken

• Maar op de korte termijn kan een dergelijk

beleid ook de onzekerheid van de vraag

vergroten en dus de lagere

investeringsniveaus in producerende landen

uitlokken

• Overleg nodig met producerende landen

6/12/ 2005

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


World system prior to 1989

Political/state driven

Focus on state power

6/12/ 2005

Focus on (international) co-operation

Multilateral

D

C

A

B

Uni- / bilateral

Focus on (international) competition

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

Economy/market driven

Focus on economic power

Orange= Centrally planned

economies, such as China and

Soviet Union

Pink = developing countries

White = OECD countries


Expectations early nineties

Political/state driven

Focus on state power

6/12/ 2005

Focus on (international) co-operation

Multilateral

D

C

Uni- / bilateral

Focus on (international) competition

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

A

B

Economy/market driven

Focus on economic power

Orange= Centrally planned

economies, such as China and

Russia

pink = developing countries

White= OECD countries


Which future; competition among rule

setters?

Political/state driven

Focus on state power

6/12/ 2005

Focus on (international) co-operation

Multilateral

D

?

C

Uni- / bilateral

Focus on (international) competition

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

A

?

B

Economy/market driven

Focus on economic power

yellow= state

interest driven

system

blue= Economy

driven system


6/12/ 2005

Uitdagingen

– Geopolitieke landschap is aan het veranderen: VS

wordt uitgedaagd als competente ‘rule setter’

– Is China een alternatieve/concurrerende ‘rule

setter’?

• Hoe zal dit de ontwikkeling van de olie en gassector

beïnvloeden in producerende landen?

• Zal er voldoende aanbod zijn tegen redelijke prijzen (bijv.

om de ambitieuze millennium agenda te realiseren)?

– OECD landen delen voorzieningzekerheid

beleidsinstrumenten: zullen deze effectief blijven

in de nieuwe omstandigheden?

– Hoe past transitie in deze ontwikkelingen?

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


6/12/ 2005

Conclusie

• Paradigma veranderingen in olie en gasmarkten

vereist dat het voorzieningzekerheidsbeleid opnieuw

gewogen moet worden

• Geopolitieke onzekerheid kan verdere onzekerheid

en wantrouwen veroorzaken tussen consumerende

landen en samenwerking bemoeilijken om collectieve

belangen te behartigen uit nationaal belang

• Delen van kosten en baten van de energie risico’s is

moeilijker in een geopolitiek meer concurrerend

systeem

• Veranderingen kunnen aanleiding zijn om ‘market

design’ en regulering van energiemarkten opnieuw te

wegen en robuust te maken voor nieuwe

omstandigheden

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft


www.clingendael.nl/ciep

6/12/ 2005

www.clingendael.nl/ciep

Clingendael International Energy Programme

WNF/TU Delft

More magazines by this user
Similar magazines