Inhoud 65-78 HW Singor Africa Romana: een overzicht 79 ... - Tresoar

<strong>Inhoud</strong> <strong>65</strong>-<strong>78</strong> H.W. <strong>Singor</strong> <strong>Africa</strong> <strong>Romana</strong>: <strong>een</strong> <strong>overzicht</strong> <strong>79</strong>-89 Liselot Vandamme Het Punische Carthago 90-98 Fik Meijer De moeizame oorlog tegen Jugurtha 99-107 Dorothy Pikhaus Romanisering in de praktijk. Het voorbeeld van Mactaris 108-117 Angélique Notermans Noord-Afrikaanse vloermozaiëken 118-127 Vincent Hunink Seminumida et Semigaetulus. Apuleius, latinist uit <strong>Africa</strong> 128-137 Jan N. Bremmer Het martelaarschap van Perpetua en Felicitas 138-148 Alexander Evers Cyprianus van Carthago 149-158 Hans van Reisen Tweespalt om christelijke identiteit: donatisten en katholieken in Noord-Afrika 159-166 Pieter W. van der Horst Egyptische woestijnvaders in de late Oudheid 167-175 Allard Schröder De dichter Palladas en de troebelen van zijn tijd 176-187 Wim Verbaal Dichter bij de Vandalen: Blossius Æmilius Dracontius 190-198 Josine H. Blok Kwam Athene uit Afrika? De Black Athena- affaire opnieuw gepeild Woord vooraf In zijn rede tot het Europese parlement op 17 november 2004 verwees de Zuid- Afrikaanse president Thabo Mbeki naar woorden van Plinius de Oude: ex <strong>Africa</strong> semper aliquid novi ('uit Afrika altijd iets nieuws'). Het zijn woorden die vaker geciteerd worden en die de meeste lezers van Hermeneus bekend in de oren zullen klinken. Maar of ieder<strong>een</strong> ook weet dat het citaat niet letterlijk zo in de Naturalis Historia van Plinius te vinden is? En dat Plinius de woorden bezigt in <strong>een</strong> passage over het paringsgedrag van leeuwen? En dat al bij de oude Grieken het 'altijd brengt Afrika iets nieuws' spreekwoordelijk was? Men mag aannemen dat Plinius zijn constatering dat ‘Afrika altijd iets nieuws brengt’ (semper aliquid novi <strong>Africa</strong>m adferre, 8-16.42) aan Aristoteles heeft ontl<strong>een</strong>d. In het Grieks vinden we de woorden voor het eerst in diens Historia Animalium (p.606b Bekker; vgl. De generatione animalium 746b). De context is dezelfde als bij Plinius: leeuwen in Afrika paren maar raak, niet all<strong>een</strong> met soortgenoten, maar ook met bij- voorbeeld luipaarden, en daar komen rare kinderen van. Zowel Aristoteles als Plinius beklemtonen het spreekwoordelijk karakter van het gezegde. Het verbaast dan ook niet dat we de uitspraak ook tegenkomen in de verzameling ‘Spreekwoorden’ van de grammaticus Zenobius (Proverbia 2.51).Maar er is <strong>een</strong> verschil. Vergeleken met de versie van Aristoteles is die van Zenobius één woord langer, waardoor zij <strong>een</strong> extra dimensie krijgt: ‘altijd brengt Afrika nieuw onheil’. Zo wordt meestal ook het op zich- zelf neutrale ex Afica semper aliquid novi opgevat en tegen die opvatting verzette president Mbeki zich in Straatsburg. Deze aflevering van Hermeneus wil de lezer g<strong>een</strong> onheil, maar veel interessant nieuws uit Afrika brengen. De redactie heeft ernaar gestreefd <strong>een</strong> gevarieerd nummer samen te stellen met aandacht voor dichters en redenaars, woestijnvaders en bisschop- pen, veldheren en martelaressen, donatisten en katholieken, st<strong>een</strong>houwers en mozaïek- leggers. Natuurlijk kon niet alles behandeld worden. De nadruk ligt op dat deel van Afrika dat <strong>een</strong>s het grondgebied van Carthago was geweest, maar dat in 146 v.Chr. de Romeinse provincie <strong>Africa</strong> werd. HENK SINGOR geeft <strong>een</strong> <strong>overzicht</strong> van de geschiedenis van dit gebied vanaf het einde van de Derde Punische Oorlog tot de komst van Arabische veroveraars in de 7de eeuw n.Chr. LISELOT VANDAMME voert ons mee naar het Carthago van vóór 146, waarvan sporen bewaard zijn gebleven, ook al hebben de Romeinen de