VREDESCENTRUM - Technische Universiteit Eindhoven

alexandria.tue.nl

VREDESCENTRUM - Technische Universiteit Eindhoven

o E G I os Honderdeenenvijftigste jaargang, nr. 718, Ig88

3· Wapentechnologische ontwikkeling is

autonoom

Er bestaan twee populaire modellen voor technologische

ontwikkeling: de technologiedruk

en de markttrek. Het technologiedrukmodel

wordt getypeerd door het motto: 'De wetenschappelijke

uitvinding van vandaag is de

technologie van morgen.' Dit model heeft sterke

papieren: een groot aantal revolutionaire

uitvindingen of ontdekkingen hebben via

nieuwe technologieen bet aanzien van de wereid

veranderd.

Het motto van het markttrekmodel is: 'U

vraagt, wij vinden uit.' Het uitgangspunt van

dit model is het bestaan van bepaalde maatschappelijke

behoeften. Wetenschap en technologie

moeten worden afgestemd op de behoeften

van de maatschappij.

Beide modellen zijn geintegreerd in een

vier-fasenmodel van de technologische ontwikkeling

dat op uiteenlopende terreinen is

toegepast. De eerste fase wordt gekenmerkt

door het doen van uitvindingen en wetenschappelijke

ontdekkingen. Deze fundamentele

doorbraken op het gebied van wetenschap

en technologie zijn principieel onvoorspelbaar

en komen voort uit ongebonden en ongericht

onderzoek. Dit soort onderzoek is autonoom

omdat uitvindingen niet op afroep plaatsvinden.

De recente doorbraak op het gebied van

de supergeleiding is een voorbeeld. Niemand

had durven voorspellen dat supergeleiding bij

zulke hoge temperaturen mogelijk was. De

nieuwe supergeleidende materialen zullen bijvoorbeeld

wellicht toegepast kunnen worden

in het elektromagnetische railkanon, een hypermoderne

katapult die projectielen afvuurt

met een snelheid van enkele tientallen kilometers

per seconde. De energie van deze projectielen

ligt in de buurt van een miljoenjoule en

is voldoende om een raket te vernietigen.

Na de autonome en onvoorspelbare ontdekking

volgt een koortsachtige periode van trial

en error, van varia tie en selectie. Het Amerikaanse

Manhattan Project is een uitstekend

voorbeeld van de nerveuze opwinding die ont-

staat na een fundamentele ontdekking. Deze

fase wordt gekenmerkt door hoopvolle, vaak

overspannen verwachtingen, door talloze

nieuwe en wilde ideeen en vele initiatieven.

Het selectieproces wordt bepaald door bet doe!

waarop aile inspanningen zijn gericht: vergroting

van de militair-technologische macht van

de staat. De variatie komt tot stand door de

creativiteit van de natuurwetenschappelijke

onderzoekers en technologen. Hun variaties

zijn echter niet volkomen willekeurig, maar

gebonden aan institutionele factoren die worden

vastgelegd door het academisch-militairindustrieel

complex. Een recent voorbeeld van

de variaties in het ontwerpen van kemwapens

is de poging derde generatie kemwapens te

ontwikkelen. In dit type kemwapen wordt de

nucleaire energie in een richting geconcentreerd.

Dit soort kernwapens is net zo ver verwijderd

van de huidige kemwapens als een mitrailleur

van buskruit. Derde generatie kernwapens

zijn technologisch mogelijk en worden

in allerlei varianten ontwikkeld. De wapenexpert

Theodore B. Taylor komt tot het volgende

oordeel over microgolfwapens: 'Het militaire

potentieel van gerichte microgolfbundels is

verschrikkelijk. Veronderstel eens dat het mogelijk

wordt vijf procent van de energie van

een I kiloton explosie om te zetten in 3 em straling

die wordt uitgezonden door een antenne

met een diameter van 50 meter. De explosie

van zo'n apparaat in een geosynchrone baan

zou ongeveer 8oo Joule per vierkante meter

deponeren over een oppervlak van 250 vierkante

kilometer op aarde. Deze geschatte

energiedichtheid is groter dan het niveau dat

ernstige schade veroorzaakt aan vele soorten

elektrische uitrusting - computers, antennes,

relais en elektriciteitskabels.''

Na het variatie- en selectieproces is een

technologisch paradigma tot stand gekomen

dat leidt tot een voortgaande autonome ontwikkeling.

In deze derde fase zit de nieuwe

technologie stevig in het zadel. De splijtingsbommen,

de fusiebommen, de intercontinentale

raketten, de satellieten en anti-satellietwapens

etc., zijn aile voorbeelden van technolo-

More magazines by this user
Similar magazines