pdf versie

janson.lea40

pdf versie

Niveaubeschrijvingen taal

Werkgroep Taal


filmpje bewindslieden

(http://www.taalenrekenen.nl/)


Achtergrond

Nederland heeft een goed onderwijssysteem.

Maar, er is maatschappelijke zorg over de

kwaliteit van het reken- en taalonderwijs.


Waar komt die zorg vandaan?

Achtergrond

Pabostudenten bleken basisvaardigheden taal en rekenen onvoldoende te

beheersen.

Je kunt hen daar niet zomaar de schuld van geven omdat:

• veel studenten na po weinig basisvaardigheden taal en rekenen

krijgen

• in vo gaat taal en rekenen ergens anders over

• wat ze geleerd hebben wordt in het onderwijs niet onderhouden

• er is geen aansluiting van vakken tussen sectoren

• de samenleving vraagt meer basiskennis van taal en rekenen

• de gedachte komt vanuit het idee 'vroeger was alles beter!’.


Waar gaat die zorg over?

Achtergrond

• behoud en uitbouw van kwaliteit van het onderwijs op termijn

• het niet aansluiten van onderwijssectoren

• verlies van kennis en vaardigheden tijdens de (leer)loopbaan

• het gemiddeld slechter presteren van betere leerlingen t.o.v.

hooggetalenteerden in andere landen

• onvoldoende beheersen van de basiskennis en -vaardigheden

voor taal en rekenen. Bij taal gaat het met name om

leesvaardigheid.


Is die zorg terecht?

Achtergrond

• Hierop is geen eenduidig antwoord te geven. Uit (inter)nationele

onderzoeken blijkt het Nederlandse onderwijs van een behoorlijk niveau.

• Op dit moment vinden we dat er vooral bij taal en rekenen een tandje bij

kan worden gezet.

• Niet omdat u het in het verleden verkeerd hebt gedaan, maar omdat

maatschappelijke en politieke ambitie nu een zwaarder accent legt bij de

taal‐ en de rekenvaardigheden.


Expertgroep

• OCW heeft een expertgroep

advies gevraagd wat leerlingen

van taal en rekenen moeten

kennen en kunnen, van

basisonderwijs tot hoger

onderwijs en uitstroom naar de

beroepspraktijk.

• Resultaat: referentiekader taal

en rekenen (Over de drempels

met taal en rekenen).

• Vervolgens zijn de raden (PO,

VO, MBO) door OCW om advies

gevraagd. Op basis daarvan zijn

aanpassingen gemaakt.

• Resultaat: definitief

referentiekader taal en rekenen

(Referentiekader taal en

rekenen).

Achtergrond


Referentiekader

Doelen voor het ontwikkelen van

een referentiekader

• Samenhangend curriculum voor taal en rekenen, binnen en over

onderwijssectoren heen.

• Het verbeteren van taal- en rekenprestaties van leerlingen.


Opdracht….verwarring

1. drempels

2. niveaubeschrijvingen

3. doorlopende leerlijnen

4. verhoging van niveau

l


Enige achtergronden

en context


Uitgangspunten

• Formele curriculumdocumenten

• dus geen nieuwe eindtermen, kerndoelen,

examenprogramma’s

• ervaringen:

• geen afstemming tussen documenten, andere opvattingen en

termen, geen doorloop, geen theorie

• niet cumulatief (insluiten van de vorige niveaus), geen

consolidatie.

• Niveaubeschrijvingen moeten haalbaar zijn,

realistisch

• dus putten uit onderzoek over wat leerlingen kunnen

• principiële toepassing van dit uitgangspunt (zie zo


Basis‐ en streefniveau

• Basisniveau:

• wat 75% van de leerlingen op dit moment

(waarschijnlijk) beheerst.

• dus….25% haalt dit niveau op die leeftijd (nog)

niet

• Streefniveau

• wat 25% van de leerlingen op dit moment

(waarschijnlijk) beheerst


Voorbeeld en consequenties

redeneerwijze

Voorbeeld: Werkwoordspelling;

Data PPON einde BO


Opgaven Niveau 1F Niveau 2F

Gelukkig vonden we onze fietsen terug. goed goed

Ik heb haar een ijsje aangeboden . goed goed

Gisteren is hij aangereden door een auto. goed goed

De automobilisten reden veel te hard goed goed

Mijn zusje hield vroeger niet van voetballen goed goed

Mijn vader heeft mij dat aangeraden. goed goed

De musical werd een groot succes. goed goed

Welke jury heeft dat beoordeeld . goed goed

De bewoners lieten op het pleintje een schommel plaatsen. goed goed

De met zorg bereide maaltijd smaakte lekker. goed goed

Zitten de vogels nog te broeden? matig goed

Is dat huis al verhuurd? matig goed

Hij stortte f.25,- op mijn rekening. matig goed

Gisteren raadde je me nog wat anders aan . matig goed

Hij brandt de verf van de voordeur af. matig goed

Bartje lustte geen bruine bonen. matig goed

Hij zond mij een aardig kaartje. matig matig

Schud jij de kussens eens op. matig matig

Wordt je broer verpleger? matig matig

Je herkent hem bijna niet met die baard. matig matig

Dat meisje tekent erg mooie bloemen en bomen. matig matig

Dat gebeurt heel vaak. onvoldoende matig

Wij zijn vorig jaar naar Arnhem verhuisd . onvoldoende matig


Vuistregels PPON

• Goede beheersing: kans op correcte

schrijfwijze .80

• Matige beheersing: .50‐.80

• Onvoldoende beheersing: < .50


Conclusie

• Werkwoordspelling als geheel wordt niet

beheerst einde BO

• Dilemma:

• Uitgangspunt: uitgaan van realistische eisen

• Beleid/Maatschappij: scores moeten op dat

moment beter.


Wanneer moet welke regel worden

beheerst?

Werkwoorden

Niveau 1

Niveau 2

Niveau 3

Persoonsvorm:

a) tt. stam op –d enkelvoud 75%

b) tt. stam op –d of –t meervoud 75%

c) vt. zwakke wwoorden met stam op –d of –t 75%

d) vt. sterke wwoorden met stam op –d of –t enkelvoud 75%

e) vt. sterke wwoorden met stam op –d meervoud 75%

infinitief:

f) wwoorden met stam op –d of –t 75%

voltooid deelwoord:

g) (met prefix) op –d 75%

h) op –den of –ten 75%

i) op –d of –t, gebruikt als bijv. naamw. 75%


Kwesties… dilemma’s…gevaren

• Verkeerde suggestie (zie plaatje nogeens)…

• Pas op zeker moment (wanneer) aandacht in

onderwijs voor elementen van niveau 2 en 3

• NB niveaubeschrijvingen zijn geen

leerstoflijnen….


Vraag 2: hoe beschrijf je een

domein?

• Wat is ‘schrijven’ of ‘lezen’?

• Wat is schrijven op niveau 1? Niveau 2?

• Taakuitvoering hoger niveau:

•Zelfdetaak, maar dan vaardiger (vloeiender,

efficienter)?

•Zelfdetaak, maar dan beter produkt?

• Taak hoger niveau: complexer?


Opbouw referentieniveaus taal

Taaldomeinen

• Mondelinge taalvaardigheid

• Leesvaardigheid

• Schrijfvaardigheid

• Begrippenlijst en taalverzorging.

Referentieniveaus taal

• vier fundamentele niveaus

• niveaus hebben een opklimmende moeilijkheidsgraad

• elk fundamenteel niveau omvat het voorgaande niveau

• bij behalen van een fundamenteel niveau is het volgende niveau het

streefniveau.


Voorbeeld 2: schrijfvaardigheid

Eerste brief naar penvriend


Omschrijving element

Niveau 1 Niveau 2

Inhoud

De leerling vertelt hoe oud hij is. + +

De envelop is correct geadresseerd. + +

De leerling vermeldt eigen naam en adres. + +

De leerling schrijft waarom hij juist op deze oproep reageert. - o

De leerling vertelt hoe hij er uitziet.

Doelgerichtheid

- o

De tekst maakt voldoende duidelijk wat van de lezer wordt

verwacht.

- +o

De tekst maakt voldoende duidelijk wie en hoe de leerling is. O +o

Publieksgerichtheid

De leerling geeft extra informatie die het voor de lezer

duidelijker maakt wie/hoe hij is.

- -

De leerling probeert betrokkenheid van de lezer te vergroten.

Organisatie

- -

De brief bevat een inleiding O +

In de brief houdt de leerling de informatie over zichzelf

O +

gescheiden van andere informatie.

De brief bevat een afronding. - o

Formele structuur

De brief bevat een min of meer conventionele aanhef. + +

De brief vermeldt plaats en datum - -


Niveaubeschrijving is geen

leerstofijn….

• want


Empirie: cognitieve vaardigheden in

het schrijfproces

Planning

• Lezen van bronnen,

taak

• Genereren

• Structureren

• Doelen stellen

Formuleren

• Formuleren

• Transcriberen

Revisie

• Lezen van eigen tekst

• Evalueren

• Editen

• Herschrijven

Management

• Monitoren

• Reguleren

• herplannen


Dilemma

• Realisme in de niveaubeschrijvingen.

Moeten we niet wat meer eisen van het

onderwijs?

• Aanwijzingen dat op sommige vaardigheden

geen vooruitgang wordt geboekt in het

onderwijs

• Niveau zou hoger kunnen onder andere

omstandigheden


Opbouw

referentiekader

Het referentiekader kent 4

referentieniveaus. Elk niveau bevat

basiskennis en -vaardigheden taal

en rekenen. Je ziet in de

referentieniveaus:

• benodigde of na te streven kennis

en vaardigheden

• hoe onderdelen aansluiten

• te onderhouden kennis en

vaardigheden

• te verdiepen kennis en

vaardigheden

• per niveau een opklimmende

moeilijkheidsgraad in basiskennis

en –vaardigheden.

REFERENTIEKADER

1F

1

1S 2F

2

2S 3F

Algemeen maatschappelijk niveau

Drempels

3

3S 4F

Referentiekader

4S

4


filmpje Jos Letschert

(http://www.taalenrekenen.nl/referentiekader/achtergrond/)


Vraag 1: hoeveel niveaus te

bepalen?


Vier drempels, vier niveaus

VWO-WO

MBO4/HAVO-HBO

VO1-VO2

PO-VO

1F

2F

E2

3F

4F


Op elke drempel, twee niveaus

VO1-VO2

PO-VO

1F 2F

2F

E2

E1


Op elke drempel: twee niveaus

VWO-WO

MBO4/HAVO-HBO

VO1-VO2

PO-VO

1F 2F

E2

2F 3F

3F 4F

1F 2F 3F 4F

4F


REFERENTIEKADER

1F

1

1S 2F

2

2S 3F

3

3S 4F

Algemeen maatschappelijk niveau

Drempels

4

Referentiekader

1 ste referentieniveau

voorstellen basiskennis en

basisvaardigheden voor taal en rekenen

einde basisschool.

fundamenteel niveau

4S

2F

wat je als burger moet kunnen in de

maatschappij.


Referentiekader

fundamenteelniveau 1F

-einde basisonderwijs

-nodig voor instroom in bb een kb

van vmbo.

streefniveau 1S

-einde basisonderwijs (12

jaar)

- nodig voor instroom in

theoretische of gemengde

leerweg vmbo en voor

havo/vwo.

fundamenteelniveau 2F

-einde vmbo bb en kb

-wat je als burger moet kunnen in de

maatschappij.


Voordelen van referentiekader

Referentiekader

• efficiëntere en effectievere onderwijsprogramma's

• inhouden in diverse sectoren sluiten beter aan (voorkomen

herhalingen, of erger, hiaten)

• duidelijker wat uw leerlingen moeten kennen en kunnen

• er is 1 kader met 1 taal voor alle sectoren

• handvat om taal- en rekenbeleid op uw school opnieuw te

doordenken.

• voor het vervolgonderwijs is eenvoudiger vast te stellen waar

• remediëring nodig,

• onderhoud volstaat,

• doorgewerkt kan worden richting beoogde eindniveau.


Niveaubepaling

• Voorbeeld: schrijven


Advertentie Smikkelrepen

SPAAR VOOR EEN GRATIS WKD-

CASSETTE!!

Dit moet je doen:

Op de wikkels van de repen zit 1

spaarpunt.

Spaar 10 punten en stuur deze in een

voldoende gefrankeerde envelop naar:

Smikkel Spaaractie, Postbox 3333,

1273 Etten-Leur, Nederland.


Communicatieve Situatie

Je hebt 8 punten bij elkaar gespaard, maar nu kun je

nergens meer repen met punten vinden. Op de

repen in de winkels zit geen spaarpunt meer,

hoewel het nog geen 31 mei is. Je hebt je 10

punten dus niet bij elkaar kunnen krijgen.

Toch wil je zo’n cassette hebben.

Je stuurt daarom je 8 punten op en doet er twee

hele wikkels zonder punt bij.


Opdracht

Schrijf een briefje dat je meestuurt met de punten

en de wikkels. Vertel waarom je geen tien punten

kunt opsturen. Overtuig de firma Smikkel ervan

dat jij die muziekcassette wilt ontvangen en dat jij

er niets aan kunt doen dat je geen tien punten

hebt.

Zorg ervoor dat je jou de muziekcassette toch

sturen!

Schrijf daarna de envelop.


Tekst 1

Beste medewerkers,

Ik heb nu 8 punten voor de cassette,

maar ik kan de andere twee niet meer

krijgen. Ik koop nu nog wel repen,

maar er zit geen spaarzegel bij.

Daarom stuur ik deze twee wikkels

ook mee met de 8 punten. Ik hoop dat

ik wel een cassette kan krijgen.


Tekst 2

Geachte virma smikkel

Ik heb heden geen tien zegels kunnen

krijgen. Maar ik wil wel een WKD

muziekcassette hebben. Ik heb ze niet

kunnen mee sturen, want ik had er te

weinig van, en de datum was al voorbij.

Zou u dan mij als nog een WKD

muziekcassette willen sturen?

de Hr. Frank


Tekst 3

Aan de firma smikkel

Hallo ik heb geen 10 punten maar 8. Die

punten + twee wikkels stuur ik op. maar

kan ik dan nog zo’nmuziekcassette krijgen. Zo ja stuur hem dan zo snel

mogelijk op.


Tekst 4

Ik zal maar meteen met de deur in huis

vallen. Ik zou gaan sparen voor zo’n gratis

cassette en ik had al 8 wikkels gespaard

maar toen ik weer een reep kocht zat er

geen punt meer bij. Maar het was nog geen

31 mei. Dus is het jullie fout. En heb ik

maar 2 wikkels zonder punten in de envelop

gedaan. Zoals ik al schreef dat het jullie

fout is kan ik naar de rechter gaan als jullie

de cassette niet opsturen.

Afz. Jackelien


Omar (12); Versie 1

Maandag 7 april

Geachte medewerkers van het bedrijf Smikkel,

Ik deed mee aan de spaaractie van Smikkel om twee

bioscoopkaartjes te winnen. Na een tijdje had ik al acht punten

gespaard. Na een tijdje kon ik geen Smikkelreep meer vinden

waar een spaarpunt op zat. Ik ging elke snoepwinkel af waar ze

een Smikkelreep verkochten, maar ik heb helemaal niks

gevonden! Dus hierbij geef ik u twee wikkels zonder spaarpunt

erop om te bewijzen dat ik wel tien repen heb gegeten. Ik

hoop dat u mij kunt helpen door alsnog de bioscoopkaartjes te

geven. Ik hoop dat u mijn probleem snapt.

Hoogachtend,

Omar van der Veen, etc.


Omar’s herschreven brief maandag 14 april 2003

Geachte medewerkers van het bedrijf Smikkel,

Ik las over de spaaractie van Smikkel dat je twee bioscoopkaartjes

kan winnen als je tien punten wint. Daarom deed ik eraan mee en na

een tijdje had ik al 8 punten behaald! Vol vreugde ging ik naar een

snoepwinkel waar ze Smikkelrepen verkochten, maar ik heb helemaal

geen enkele reep gevonden met een spaarpunt erop! Dus toen dacht

ik dat de actie al voorbij was, maar dat kan natuurlijk niet, omdat de

actie loopt tot 15 april! Toen ging ik naar een andere winkel maar

daar was het ook niet en toen ik heel wat winkels langs was gegaan

dacht ik eraan om twee wikkels zonder spaarpunt te kopen en u een

brief schrijven om u uit te leggen dat ik er alles aan gedaan heb om

tien punten te verzamelen. In deze brief vindt u ook de twee wikkels

zonder spaarpunten en de wikkels met spaarpunten om u te bewijzen

dat ik wel tien repen heb gekocht. Ik hoop dat u mijn probleem snapt

en dat u me kan helpen met mij probleem. Is het mogelijk dat u mij

nog twee bioscoopkaartjes kan opsturen?


Opbouw referentieniveaus taal

Taaldomeinen

• Mondelinge taalvaardigheid

• Leesvaardigheid

• Schrijfvaardigheid

• Begrippenlijst en taalverzorging.

Referentieniveaus taal

• vier fundamentele niveaus

• niveaus hebben een opklimmende moeilijkheidsgraad

• elk fundamenteel niveau omvat het voorgaande niveau

• bij behalen van een fundamenteel niveau is het volgende niveau het

streefniveau.


Structuur van een domein

• Taken (ca drie categorieën)

• Kenmerken van taakuitvoering: schrijven

• Doelgericht

• Lezersgericht

• Samenhang

• Woordgebruik

• Spelling, interpunctie, grammatica

• Leesbaarheid (optisch)


Referentieniveaus taal


Opbouw referentieniveaus

rekenen

Rekendomeinen

• Getallen

• Verhoudingen

Referentieniveaus rekenen

• twee van elkaar te onderscheiden kwaliteiten

• fundamentele kwaliteiten: richten zich op basale kennis en inzichten

en op een meer toepassinggerichte benadering van rekenen

• streefkwaliteiten: bereiden al voor op de meer abstracte wiskunde

• elke kwaliteit (fundamenteel en streef) heeft drie niveaus

• er is geen 4e niveau voor rekenen: dat is wiskunde.

• Meten en Meetkunde

• Verbanden.


Referentieniveaus rekenen


7 oktober 2009

Brief over referentiekader van

Referentiekader taal en rekenen

bewindslieden aan Tweede Kamer

Hoofdpunten uit de brief

• Referentiekader taal en rekenen per 1-08-2010 in wetgeving

• referentieniveaus 1F en 1S bij kerndoelen (po en so) opgenomen

• Ondersteuning door Projectbureau Kwaliteit

• OCW heeft invoeringsplannen per sector, gewerkt wordt o.a. aan:

• afstemming tussendoelen en leerlingvolgsystemen op

refentieniveaus

• additioneel materiaal en leeswijzers op basis van

referentieniveaus (uitgevers)

• verbetering van overgang po-vo (PO- en VO-raad, AVS en Cito).


Wat gaat u merken van het

referentiekader?

Referentiekader

• leerlijnen, tussendoelen, leerlingvolgsystemen en toetsen worden

afgestemd op referentiekader

• uitgevers maken additioneel materiaal en leeswijzers op basis van

referentieniveaus

• in vo: alle leerlingen moeten een rekentoets afleggen (onderdeel van

eindexamen)

• hulp en ondersteuning via verschillende steunpunten.


Aanbevelingen

• Invoering

• Regionaal niveau: werkgroepen

• Nationaal niveau

• Nieuwe eindtermen etc.

• Monitor leerwinst

•In alle sectoren invoeren, met passend eindexamen

programma


Tenslotte: Aanbevelingen

Verbeteren van taalzorg

• Conventies:

• Leerlingen schrijven waarschijnlijk meer dan vroeger (hyves,

msn, blogs); wereld van het geschreven woord is een

informele wereld geworden: nieuwe conventies.

• Nieuwe conventies gelden niet in het formele

schooltaalverkeer

• Er wordt teveel geschreven op school zonder zorg

• Onverzorgde teksten zouden niet geaccepteerd moeten

worden

• Teksten die nietgelezenkunnenworden(vinkje!), moeten

niet als taak opgegeven worden (beter schrijven door minder

opdrachten).

• Meer onderwijstijd voor Nederlands (1972: havo 4 en


BOVO activiteiten

• Overleg over groei van leerlingen aan de

hand van Referentiekader

• Uitwisselen van produkten, gesprek over

kwaliteit, opbouwen van gemeenschappelijk

referentiekader (wat mogen we verwachten)

• Samen kijken naar wat voor taken leerlingen

‘naar behoren’ kunnen vervullen op welk

moment

• Indachtig het zeer grillige verloop van ontwikkeling!

(Verheyden, 2010)

• Van tijd tot tijd gemeenschappelijke

proefnemingen (bijvoorbeeld de smikkelcasus)


Meer informatie?

• www.taalenrekenen.nl: actuele informatie voor alle

sectoren over het referentiekader. U kunt zich daar

abonneren op nieuwsberichten.

• www.schoolaanzet.nl/: spefieke informatie taal en

rekenen voor primair onderwijs.

• http://www.minocw.nl/taalenrekenen/:

beleidsinformatie over taal en rekenen.

Ria van de Vorle

Referentiekader


Dank u wel!

http://www.taalenrekenen.nl/

G.C.W.Rijlaarsdam@uva.nl


Opgaven Niveau 1F Niveau 2F

Weet jij waar mijn andere handschoen is? goed goed

Mijn vaders hoed staat hem heel goed. goed goed

De verkoudheid gaat maar niet over. goed goed

Ik heb nog wel een ideetje goed goed

Mijn schildpad heet Stoffel. goed goed

Schrijf de adressen van de nieuwe leden even op. goed goed

In elke dierentuin kun je zebra’s zien. goed goed

De laatste jaren hebben wij leuke vakanties gehad. matig goed

Mijn zilveren armband is nu al twee maanden zoek. matig goed

Er staan rieten stoelen op het terras. matig goed

Wat wil je liever: een chocolaatje of een appel? matig goed

Dit is een enorme stommiteit . matig goed

Mijn zus is morgen jarig, ze wordt achttien jaar. matig goed

Dit kun je het beste met een katoenen doek

onvoldoende goed

schoonmaken.

Op woensdag gaan we 's middags altijd zwemmen onvoldoende goed

Bij helder weer kun je 's nachts veel sterren zien. onvoldoende goed

Opstaan is voor mij 's maandags het moeilijkst. onvoldoende goed

Dictees zijn niet altijd eenvoudig. onvoldoende matig

Komen jullie allen op mijn verjaardag? onvoldoende matig

Toen het schip verging, kwam de redding voor

velen te laat.

onvoldoende matig

Mijn zusje kreeg een ijsje met een parapluutje onvoldoende matig

More magazines by this user
Similar magazines