1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Justitiële verkenningen, jrg. 27, nr. 1, 2001 102

reren dat het om geweld gaat voortkomend uit boosheid. Immers, de

doorgaans ‘keurige mensen’ die betrokken zijn bij confrontaties hebben

geen andere dan emotionele reden om iemand agressief te bejegenen.

Agressie wordt vaak gedefinieerd als bewust benadelen van iemand

anders, of ermee dreigen. De twee aspecten ‘bewust’ en ‘nadeel voor iemand

anders’ vragen om een toelichting. Het komt in het verkeer vaak

voor dat mensen dingen doen die gevaarlijk kunnen zijn voor anderen

zonder dat men het in de gaten heeft. Zo weten ouders die uiterst bezorgd

zijn om de veiligheid en gezondheid van hun kinderen, vaak niet

hoe gevaarlijk het is dat ze hun kinderen los laten zitten in de auto. Hiermee

bedreigen ze hun kinderen, maar het gebeurt niet ‘bewust’. Het is

dan niet terecht om van agressie te spreken.

Het rijgedrag van een automobilist die ‘s nachts 170 rijdt op een verlaten

autosnelweg, wordt niet altijd als agressief betiteld. Het gaat hierbij

niet om directe schade aan iemand anders, wel om schade aan het maatschappelijke

norm- en regelsysteem. Als men zich er bovendien van bewust

is dat ‘s nachts rijden veel riskanter is dan overdag, dan zou men

kunnen bedenken dat men zijn nabestaanden dreigt met schade. Zelfmoord

wordt zelfs als een van de meest agressieve daden beschouwd.

Als we agressie omschrijven als bewust-schadelijk gedrag, is de omvang

hiervan in het verkeer aanzienlijk. Mensen doen erg vaak dingen

waarvan ze weten dat er schade of verhoging van de kans op schade aan

vast zit: te hard rijden, kort volgen, rechts inhalen, door rood gaan, zonder

licht fietsen, onder invloed rijden, om maar wat te noemen. Veel van

de miljoenen bekeuringen betreffen bewuste overtredingen waarbij

schade aan de maatschappelijke regels aan de orde is.

Bij deze interpretatie zijn wel enkele kanttekeningen te plaatsen. In de

eerste plaats bestaat er een onderscheid tussen fouten (falen van een

actie bijvoorbeeld door een waarnemingsfout of foute beoordeling), vergissingen

(fout veroorzaakt door een geheugenprobleem), gewone bewuste

overtredingen en agressieve overtredingen. Als men vervolgens

kijkt welk van deze samenhangt met ongevallen (zie Stradling en Parker,

1997), blijken het vooral agressieve overtredingen te zijn die met ongevallen

samenhangen. Hierbij benadeelt men direct een ander. Iemand

die veel van deze overtredingen begaat is vaker betrokken bij ongevallen.

Niet-agressieve overtredingen zijn vermoedelijk dan ook minder schadelijk

dan verondersteld wordt. In de tweede plaats blijkt regelmatig dat

men zich niet bewust is van overtredingen. Men kan zonder nadenken te

hard rijden, te kort volgen, zelfs door rood rijden. Om de omvang van

agressie vast te stellen zou beter bekend moeten zijn in welke mate men

zich ervan bewust is. In de derde plaats is men vaak niet op de hoogte

van de mogelijke schade. Ik noemde al het voorbeeld van het kind dat los

in de auto zit.

More magazines by this user
Similar magazines