1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Boze agressie in het verkeer 105

De SWOV heeft onlangs 869 automobilisten en 200 vrachtautochauffeurs

gevraagd naar het voorkomen van stemmingen en emoties,

naar de onderliggende processen en naar de gevolgen (Levelt en Rappange,

2000). Veel vragen gingen over de stemming ‘irritatie’ en de emotie

‘boosheid’. Opvallend was dat de stemming vóór en tijdens het rijden

meestal goed werd genoemd. De stemming tijdens het rijden werd zelfs

beter genoemd dan ervóór, hoewel men wat vermoeider is en wat meer

gejaagd. Zo’n twintig procent van de ondervraagden gaf toe dat men regelmatig

geïrriteerd was. Ruim eenderde van de bestuurders gaf toe dat

ze harder gingen rijden als ze gejaagd waren of als ze geïrriteerd waren.

Er konden twee onafhankelijke stemmingen worden onderscheiden:

‘kalm-energiek’ en ‘gejaagd-geïrriteerd’. Vrachtautochauffeurs bleken

meer kalm-energiek dan gewone chauffeurs, maar ook meer gejaagdgeïrriteerd.

Oudere chauffeurs bleken minder gejaagd-geïrriteerd. Er

werden een aantal kleine correlaties gevonden tussen deze stemmingen

en het harder gaan rijden wanneer men gejaagd of geïrriteerd is enerzijds

en overtredingen en bekeuringen anderzijds. Mensen die normalerwijs

in een kalm-energieke stemming verkeren bevestigden minder vaak

dat ze harder gaan rijden als ze in een gejaagd-geïrriteerde stemming

zijn. Een kalm-energieke stemming draagt dus bij aan de verkeersveiligheid.

De goede stemming komt overeen met het genieten van rijden dat bij

de meeste bestuurders wordt gevonden. Toch geeft de helft van de bestuurders

toe dat ze boos worden door een langzame automobilist door

wie ze worden opgehouden. Vijf procent van de bestuurders gaat in zo’n

geval knipperen of toeteren, en negen procent gaat er dicht op rijden om

de auto opzij te laten gaan. Deze boosheid en de agressieve acties hangen

weer samen met allerlei overtredingen en bekeuringen.

Aanbevelingen voor preventie en regulering

Boosheid kan in het verkeer bij voorbeeld leiden tot al dan niet hardop

schelden, toeteren, lichten knipperen, of min of meer gevaarlijke manouevres.

Dit impulsieve proces is moeilijk te reguleren. Nu is de verkeersomgeving

überhaupt niet de beste om sociale regulering te stimuleren.

De situatie is vaak nogal anoniem, en men kan meestal gemakkelijk

‘wegkomen’. Ook heeft men een wapen bij de hand: het voertuig. Ook dit

is agressie-verhogend. De boosheid kan verder verhoogd worden doordat

men nu eenmaal een geïrriteerd, of impulsief persoon is, en omdat

men in een geprikkelde stemming is. Niettemin kan men gelukkig toch

vaak succesvol ingrijpen in dit impulsieve proces. Er kan een andere

emotie opdoemen, bijvoorbeeld angst voor de gevolgen, of men kan

boosheid op een sociaal aangeleerde wijze afwikkelen.

Aanknopingspunten voor preventie van boze agressie zijn te vinden in

het emotieproces. Emoties zijn impulsief, maar hebben een rationeel

verloop. We kunnen daarom proberen dat proces te reguleren. Zo kan

More magazines by this user
Similar magazines