1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Openbaar vervoer

Reizigers, agressie en onveiligheid

A.R. Hauber *

Het openbaar vervoer maakt moeilijke tijden door, en wel om een aantal

redenen. De meest basale reden is de houding die de overheid in haar

beleid aanneemt. Het is op zijn minst merkwaardig en zeker betreurenswaardig

dat in een welvarend land als Nederland de ontwikkeling van

essentiële maatschappelijke sectoren als het openbaar vervoer, het onderwijs

en de gezondheidszorg niet langer die prioriteit krijgt die zij verdient.

Wat het openbaar vervoer betreft is het politieke klimaat zodanig

dat overheidssubsidies worden gereduceerd of geheel afgebouwd en de

bedrijven moeten privatiseren. Rentabiliteit wordt een steeds belangrijker

doel; het idee dat openbaar vervoer een maatschappelijke functie

heeft, raakt op de achtergrond. Het moet geld opbrengen, of in elk geval

geen geld kosten.

Het middel om dat te benaderen heet bezuinigen, al wordt het vaak

onder een andere noemer verkocht. En zo wordt er bezuinigd op personeel

en materieel, worden op stations camera’s opgehangen, die toezichthouders

moeten vervangen, worden er kaartjesautomaten geplaatst

en loketten gesloten. Dit soort bezuinigingen leidt soms tot een tekort

aan rijdend personeel waardoor treinen moeten worden ingekort (tekort

aan conducteurs) of in het geheel niet rijden (tekort aan machinisten, of

gebrek aan treinen). Door deze onwerkbare situatie ontstaan spanningen

bij het personeel en bij de reizigers. Het personeel uit dat door vrij regelmatig

te staken, eufemistisch werkonderbrekingen genoemd, en daarnaast

soms door geringe motivatie en lage taakopvatting. De reizigers

beschikken over andere reactiemogelijkheden: zij kunnen wegblijven,

hun ongenoegen en agressie uiten tegenover het personeel, niet betalen

en tenslotte gelaten de situatie ondergaan en later met anderen over de

negatieve NS-ervaring spreken. Welke keuze in reactie er ook wordt gemaakt,

het is niet bevorderlijk voor een positief imago van het openbaar

vervoer.

Bovenstaande ontwikkelingen hebben tot gevolg dat de reiziger veel

minder personeel ziet dan vroeg het geval was. Dit brengt een sfeer van

anonimiteit met zich mee en bij sommigen roept dat onveiligheidsgevoelens

op. Dat is niet zo verwonderlijk want psychologische theorieën

(onder andere die van Zimbardo, 1969) tonen aan dat anonimiteit

agressief en gewelddadig gedrag stimuleert.

* De auteur is als onderzoeker verbonden aan het Departement strafrecht en criminologie

van de Rijksuniversiteit Leiden.

110

More magazines by this user
Similar magazines