1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Overlast; een psychologische benadering 13

kunnen worden begrepen, maar altijd in hun samenhang moeten worden

bestudeerd.

Dat persoon en omgeving interacteren lijkt tamelijk triviaal, maar belangrijk

in Lewins formulering is dat hij de omgeving niet beperkt tot

haar objectieve, fysische kenmerken, maar uitgaat van de subjectief

waargenomen omgeving van het individu. Je zou kunnen zeggen dat

Lewin de omgeving heeft gepsychologiseerd en naast kwantificeerbare

eigenschappen ook voorziet van kwalitatieve kenmerken. In dat opzicht

is zijn theorie nog steeds actueel (Bonnes en Secchiaroli, 1995).

De subjectieve ervaring van de psychologische omgeving bepaalt wat

Lewin de life space – leefruimte – noemt. De grenzen van de leefruimte

worden bepaald door wat op een specifiek moment in de tijd relevant is

voor het individu. Allerlei zaken die voor een individu niet relevant zijn

en daardoor niet worden opgemerkt, maken in die zin geen deel uit van

zijn leefruimte. De grenzen zijn echter niet waterdicht en allerlei veranderingen

in de persoon-omgeving verhouding kunnen er voor zorgen dat

het individu zijn leefruimte anders zal gaan waarnemen.

Die veranderingen kunnen geïnitieerd worden door het individu zelf.

Iemand die bijvoorbeeld besluit een studie te gaan doen, en daardoor

behoefte heeft aan een rustige plek in het huis, waar hij geconcentreerd

kan studeren, kan tot de ontdekking komen dat zijn huis eigenlijk niet

over zo’n plek beschikt. Overal is het lawaaiig en wordt hij bij het studeren

afgeleid. Daar waar het individu er niet in slaagt om tot een aanvaardbare

reductie te komen van de storende invloeden, zal gemakkelijk

overlast worden ervaren.

Veranderingen kunnen ook in gang worden gezet door factoren die

buiten het individu liggen. Zo kunnen technologische ontwikkelingen er

voor zorgen dat steeds meer mensen over geluidsproducerende apparaten

kunnen beschikken, van stereotorens tot bladblowers. De gebruiker

ervaart deze apparaten als bijdrage aan zijn plezier of gemak, maar voor

anderen kunnen ze belastend zijn.

In groter verband is de omgeving van het individu voortdurend aan

verandering onderhevig. Vaak gaat dat geleidelijk zonder dat we er veel

erg in hebben, maar wie zijn geboortestreek of -stad na een periode van

tien/vijftien jaar weer eens bezoekt, ziet onmiddellijk de grote verschillen.

Overal is gebouwd, zijn wegen aangelegd en is het drukker en voller

geworden.Voor grote delen van de wereld geldt dat de bevolkingsgroei in

de twintigste eeuw explosief is toegenomen. Er is in dit verband veel geschreven

over de effecten van bevolkingstoename – crowding – op het

welzijn van mensen (Freedman, 1977). Ook de toenemende concentratie

in verstedelijkte gebieden heeft effect op het (sociale) gedrag van mensen

en vergt aanpassingen in de manier waarop mensen in de publieke

ruimte met elkaar omgaan (Hall, 1966; 1982).

Concluderend kunnen we stellen dat de kwaliteit van de relatie tussen

persoon en omgeving bepalend is voor wat het individu als zijn leefruimte

ervaart. Die ervaring laat zich niet herleiden tot enkele kwantita-

More magazines by this user
Similar magazines