1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Onveiligheid in de stad

J.P.L. Burgers *

Angst voor criminaliteit en gevoelens van onveiligheid zijn in de loop van

de negentiende eeuw steeds meer een stedelijke aangelegenheid geworden.

Waar banditisme bijvoorbeeld aanvankelijk vooral het platteland

teisterde, vaak in de nasleep van oorlogssituaties, werd in het tijdperk

van de verstedelijking en de urbanisatie geweldscriminaliteit steeds

meer een stedelijk verschijnsel (Evans, 1998). Waar steden, ook door hun

fysieke afgrendeling door middel van wallen, bruggen en stadspoorten,

lange tijd symbool stonden voor veiligheid en geborgenheid, werden zij

plaatsen waar, althans in de beleving van veel mensen, de misdaad welig

tiert. Gevoelens van onveiligheid speelden dan ook een rol in het proces

van suburbanisatie dat in de twintigste eeuw steden in een snel tempo

deed leeg stromen.

De vraag of criminaliteit in steden is toegenomen valt nauwelijks te

beantwoorden. Definities van criminaliteit veranderen, registratie van

criminaliteit is iets anders dan het voorkomen van criminaliteit en ook

de gevoeligheid voor criminaliteit, en daarmee de geneigdheid daar aangifte

van te doen, is aan verandering onderhevig. Toch lijkt het aannemelijk

dat steden, meer dan kleinere plaatsen en het platteland, kenmerken

hebben die gevoelens van onveiligheid genereren. En die gevoelens zijn

ook gegrond, in die zin dat ze verbonden zijn met stedelijke vormen van

criminaliteit en overlast.

Hieronder zal ik drie aspecten aanstippen die in dit verband van belang

zijn. Het eerste is de openbare sfeer die eigen is aan steden. Het gaat

hierbij met name om plaatsen die gekenmerkt worden door de aanwezigheid

van veel, voor elkaar onbekende mensen. Door verdergaande

maatschappelijke en geografische schaalvergroting worden mensen hier

in toenemende mate geconfronteerd met mensen die in allerlei opzichten

anders zijn dan zijzelf. In die openbare sfeer zijn er ook meer mogelijkheden

tot diefstal, beroving en bedrog, en ook tot het verdwijnen in

de anonimiteit van mensen die criminele activiteiten ontplooien of hebben

ontplooid.

Het tweede aspect heeft betrekking op het feit dat steden, door de aanwezigheid

van grote groepen mensen die dezelfde interesse, smaak of

leefstijl hebben, een draagvlak en markt creëren voor allerlei gedragingen.

Dat draagvlak is vaak zelfversterkend in die zin dat de aanwezigheid

van een bepaalde sociale of fysieke infrastructuur weer nieuwe mensen

aantrekt. Dat geldt niet alleen voor bijvoorbeeld operaliefhebbers en

* De auteur is socioloog en als hoogleraar grootstedelijke vraagstukken verbonden aan de

Erasmus Universiteit in Rotterdam.

25

More magazines by this user
Similar magazines