1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Justitiële verkenningen, jrg. 27, nr. 1, 2001 54

verkregen omtrent de intergenerationele overdracht van deze denkbeelden.

Trends in de ontwikkeling van tolerantie bij jeugdigen en

volwassenen: 1970-1992

In het project Culturele veranderingen zijn op gezette tijden (te weten

1970, 1975, 1980, 1985 en 1992) verschillende representatieve steekproeven

van de Nederlandse bevolking vanaf 16 jaar (respectievelijke aantallen

1905, 1803, 1859, 1791 en 2146) onderzocht op een groot aantal economische

en culturele opvattingen. Voor de opzet van deze studie en de

kenmerken van de gehanteerde meetinstrumenten wordt naar de oorspronkelijke

studie verwezen (Middendorp, 1979, 1991). Voor dit artikel

is gebruik gemaakt van de ruwe scores op alle schaalitems, die op éénof

andere manier naar tolerantie verwijzen. Op het economische domein

gaat het daarbij om opvattingen met betrekking tot de acceptatie van een

collectieve verantwoordelijkheid voor de zorg voor minder bedeelden en

voor de subsidiëring en garantiestelling van basisvoorzieningen, zoals

sociale uitkeringen, voedsel en onderwijs (bij Middendorp de items van

de schalen 2, 4, 5, 7 en 10; zie Middendorp, 1991, pp. 318-320). Deze opvattingen

zijn een uitdrukking van zowel de compassie met als het

verantwoordelijkheidsgevoel voor andere, minder bedeelde mensen. Op

het culturele domein gaat het om opvattingen met betrekking tot de verdraagzaamheid

ten opzichte van afwijkende meningen, groepen en personen

(bij Middendorp de items van de schalen 12, 18, en 19, alsmede de

items van de schaal ‘Autoritarisme’; zie Middendorp, 1991, pp. 321-326). 1

In figuur 1 zijn de resultaten afgebeeld. Hiervan is direct af te lezen dat

jongeren in grote lijnen de trend bij volwassenen volgen. Sinds 1970 is

een systematische toename van de intolerantie te zien, die vanaf 1985 op

een hoog niveau lijkt te zijn gestabiliseerd. Op de afzonderlijke tijdstippen

is geen sprake van consistente cq. statistisch significante (p< .001)

verschillen tussen de leeftijdsgroepen onderling, noch tussen de oudere

1 Om zo min mogelijk afbreuk te doen aan de representativiteit zijn de missing item scores

vervangen door hun relative mean (Raaijmakers, 1999). De schaalscores zijn vervolgens met

behulp van principale componenten analyse met varimax rotatie samengevat in twee

factorscores: de ene score representeert daarbij economische intolerantie (met de

tolerantie schaalscores uit het economische domein als belangrijkste contribuanten), en de

tweede score staat voor culturele intolerantie (hoofdzakelijk opgebouwd uit de schaalscores

van het culturele domein). De respectievelijke effecten van de tijdsperiode en van

leeftijd op de scores voor economische en culturele intolerantie zijn vervolgens met behulp

van univariate variantie analyse blootgelegd. Om de verhouding tussen jongeren en

volwassenen te accentueren is de leeftijdsvariabele gecategoriseerd in vier niveau’s: 16 t/m

20 jaar, 21 t/m 25 jaar, 25 t/m 30 jaar tegenover 31 jaar en ouder.

More magazines by this user
Similar magazines