1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

beke.nl

1 01 Het gevecht om het publieke domein - Bureau Beke

Gezag van de politie 73

ervan. De geringe acceptatie van gedragsbeïnvloeding of kritiek speelt

niet alleen tussen ‘gewone’ burgers enerzijds en burgers die met een zekere

machts- of gezagpositie zijn bekleed anderzijds. Het geldt ook voor

burgers onderling. Een somber beeld. Meer en meer valt te horen dat er

stevig moet worden opgetreden om mensen weer in het gareel te brengen.

Gezag moet dan maar worden afgedwongen. Dit laatste betekent

echter weer een grote verwarring: was het immers niet zo dat als het om

‘afdwingen’ gaat er juist sprake was van macht en niet van gezag? Of hangen

die twee toch meer samen dan men wellicht geneigd is te denken?

En is stevigheid wel het juiste antwoord op de thans ervaren problemen?

In dit artikel bespreken wij het probleem van de gezagstoekenning aan

de hand van een casus: een wijk (in dit geval in Zwolle) waar gezagstoekenning,

zeker in de richting van de bestuurlijke overheid tot ver onder

het vriespunt was gedaald en waar langzaamaan een nieuwe situatie

is ontstaan: gezag op basis van wederzijds respect. Daaraan voorafgaand

nog een enkele algemene opmerking over het gezag en de toekenning

van gezag.

De ontwikkeling van gezag

Gelet op alle discussies over het ontbreken van gezag is één van de eerste

vragen die men geneigd is te stellen: hoe heeft het denken over gezag

zich de achterliggende decennia ontwikkeld? Recentelijk is een overzicht

gepubliceerd waaruit blijkt dat de Nederlander sinds 1970 steeds kritischer

is geworden over autoriteiten, of het nu gaat om de bijbel, de koningin,

de politie of ouders. Daarnaast is het percentage Nederlanders

dat men als anti-autoritair kan kwalificeren toegenomen van 30% in

1970 tot 52% in 1996 (Scheepers en Te Grotenhuis, 2000). De Nederlanders,

stellen zij, lijken zich te hebben bevrijd van onderschikking. De

individualiseringstendens in onze samenleving, gericht op zelfontplooiing,

is dominanter geworden. Inzake de gezagsaanvaarding lijkt in ieder

geval in mindere mate sprake van een automatisme. De vraag is echter

wat deze conclusies nu precies betekenen. Soms lijkt immers de indruk te

bestaan dat de afname van gezag een soort virus is waarmee de gehele

maatschappij in al haar geledingen is besmet en dat het hier gaat om de

voorbode van een algemene verloedering die onze samenleving in een

ijzeren greep houdt.

Scheepers en Te Grotenhuis baseren zich in hun studie op gegevens uit

de diverse Sociale en Culturele Rapporten. De manier waarop de oordelen

van de bevolking zijn gemeten in deze studies zijn nogal specifiek;

het gaat gewoonlijk om vaak nogal abstracte benaderingen van gezagsverhoudingen,

die eenzijdig zijn gemeten. Inzake de gezagsverhouding

tussen kinderen en ouders, bijvoorbeeld, gaat het om de vraag hoeveel

mensen van mening zijn dat kinderen zonder meer hun ouders moeten

gehoorzamen. Inzake het koningshuis om de vraag of men het toelaatbaar

vindt dat er in het openbaar kritiek op het koningshuis wordt uitge-

More magazines by this user
Similar magazines