29.08.2013 Views

't Lijkt waarlijk precies den gemeenteraad van Elburg wel. De ...

't Lijkt waarlijk precies den gemeenteraad van Elburg wel. De ...

't Lijkt waarlijk precies den gemeenteraad van Elburg wel. De ...

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Frits Schmidt<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong><br />

<strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong><br />

<strong>De</strong> leerlingenverenigingen <strong>van</strong> de stedelijke gymnasia<br />

<strong>van</strong> Kampen, Zwolle en <strong>De</strong>venter aan het eind <strong>van</strong> de<br />

negentiende eeuw tot de jaren zestig <strong>van</strong> de twintigste<br />

eeuw<br />

Inleiding<br />

In 1876 werd de Hogeronderwijswet ingevoerd. Met de invoering verdween de<br />

Latijnse School om plaats te maken voor het Gymnasium. In de kleinere ste<strong>den</strong><br />

<strong>van</strong> Overijssel zoals in Hasselt en in Steenwijk was dit type onderwijs al in de<br />

achttiende eeuw gesneuveld. Bezuinigingen en de concurrentie <strong>van</strong> de Franse<br />

Scholen waren hier debet aan geweest. In de drie hoofdste<strong>den</strong> had de Latijnse<br />

School zich echter weten te handhaven, al hiel<strong>den</strong> de leerlingenaantallen niet<br />

over. Zo wer<strong>den</strong> in Kampen <strong>van</strong>wege de onderlinge concurrentie en uit oogpunt<br />

<strong>van</strong> kostenbesparing de HBS en het Gymnasium in de loop <strong>van</strong> de twintigste<br />

eeuw samengevoegd tot het lyceum.'<br />

Het moge duidelijk zijn, de gymnasia waren scholen voor de bovenlaag <strong>van</strong> de<br />

bevolking. Ze vorm<strong>den</strong> de opleiding voor de "geleerde stand" met als grondslag<br />

"de vormende kracht <strong>van</strong> de klassieke oudheid." Die status kwam uitstekend tot<br />

uiting in het in 1883 in Kampen op plechtige wijze geopende schoolgebouw<br />

aan de Engelenberg. Hier werd zo<strong>wel</strong> de HBS als het Gymnasium in ondergebracht.<br />

Kosten noch moeite waren gespaard. Voor de ongeveer honderd leerlingen<br />

die de beide scholen toen rijk waren, had de gemeente Kampen maar liefst<br />

twee ton op tafel gelegd. Voor die tijd was dat een aanzienlijk bedrag."<br />

Bij de opening <strong>van</strong> het gebouw sprak een raadslid de volgende woor<strong>den</strong> uit: 3<br />

Aan keur der Jongeliën die naar hun vorming streven<br />

Door hooger onderwijs dat aan hen wordt verstrekt.<br />

Zij steeds hun leerlust groot, hun ijver opgewekt;<br />

Opdat zij op hun tijd, volleerd, bekwaam gevon<strong>den</strong>,<br />

<strong>De</strong> vreugde zijn <strong>van</strong> hen, door wie zij zijn gezon<strong>den</strong>;<br />

Als nutte burgers eens <strong>'t</strong> sieraad der maatschappij,<br />

<strong>De</strong>s naastens heil vooral het doel huns tevens zij.<br />

In dit gedieht komt duidelijk naar voren dat de spreker aan het onderwijs dat<br />

hier gebo<strong>den</strong> zou wor<strong>den</strong>, een hoge vormende waarde toeschreef. Het zou de<br />

leerling maken tot een gelukkig mens en een goede burger. Dit 'inclusiefburgerschap'<br />

zou primair in de lessen aangebracht moeten wor<strong>den</strong>. Maar daarnaast<br />

zou ook bedoeld of onbedoeld het "buitenschoolse" gebeuren - in de<br />

vorm <strong>van</strong> leerlingenverenigingen - daarbij een grote rol gaan spelen. Zij zijn<br />

OHB 121e stuk 2006 <strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> gemeeltteraad <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> I57


'S8 Frits Schmidt<br />

LETTERI{UNDIGE VEREENIGI~G:<br />

Gemeente Archief Kampen<br />

BESCHEHMHEER:<br />

Dr. B. MElLIN K.<br />

EERE- VOORZITTER:<br />

J. B. MEERKERK.<br />

onderwerp <strong>van</strong> dit artikel. Daarbij gaat het niet alleen om het schetsen <strong>van</strong> een<br />

stukje toenmalige jeugdcultuur, zoals die onder de beter gesitueerde jongeren<br />

in de drie Overijsselse IJsselste<strong>den</strong> in het algemeen en in Kampen in het bijzonder<br />

eind negentiende en in de twintigste eeuw bestond, maar ook om de<br />

veranderingen die zich daarbij voorde<strong>den</strong>. Welke overeenkomsten en verschillen<br />

beston<strong>den</strong> er?<br />

Joost <strong>van</strong> de Vondel inde periode 1889-1899<br />

Op 19 januari 1889 werd in Kampen de letterkundige vereniging 'joost <strong>van</strong> de<br />

Vondel' opgericht. <strong>De</strong> vereniging stelde zich tot doelom "de kennis der Nederlandsehe<br />

en buitenlandsche ieuerkunâe te bevorderen." Initiatiefnemer was J.B.<br />

Meerkerk, leraar Nederlands aan het Gymnasium en de H.B.S. Meerkerks<br />

belangstelling voor de letterkunde was diep geworteld." Zo diep zelfs, dat hij<br />

ook zelf de pen hanteerde. Zijn eerste boek had toen al het levenslicht aanschouwd<br />

en in de tijd dat hij in Kampen woonde, schreefhij nog twee andere<br />

romans. Voor de gewone le<strong>den</strong> <strong>van</strong> de vereniging was deze docent een autoriteit<br />

op letterkundig gebied. Het is daarom niet vreemd dat Meerkerk tot erevoorzitter<br />

benoemd werd.<br />

Op de oprichtingsdatum kende de vereniging nog maar zeven le<strong>den</strong>. Eind 1889<br />

echter was het le<strong>den</strong>aantal al toegenomen tot 21. Het bestuur alleen al bestond<br />

uit vijf personen: een presi<strong>den</strong>t, een eerste en tweede secretaris en een eerste<br />

en tweede penningmeester. <strong>De</strong>ze vijfhoofdige leiding had tot taak om allerlei<br />

activiteiten te ontwikkelen op letterkundig gebied. Het reglement schreef een


Gemeente Archief Kampen<br />

.9: ,gAii!!!iflII#'''''<br />

çr-<br />

7:~~ .<br />

..4'~ "4C.i ~.<br />

aantal <strong>van</strong> deze activiteiten voor. Zo dien<strong>den</strong> er leesvergaderingen gehou<strong>den</strong> te<br />

wor<strong>den</strong>. <strong>De</strong>ze von<strong>den</strong> op zaterdagavond om half acht in de school plaats. <strong>De</strong><br />

actieve le<strong>den</strong> <strong>van</strong> de vereniging, de zogenaamde werkende le<strong>den</strong>, moesten op<br />

zo'n avond een lezing of een spreekbeurt hou<strong>den</strong>. Tot die vergaderingen had<strong>den</strong><br />

ook de buitengewone le<strong>den</strong> - de donateurs - toegang.<br />

Wat werd op die avon<strong>den</strong> zoal voorgelezen? Een greep uit de voordrachten <strong>van</strong><br />

1889: '<strong>De</strong> wraak' <strong>van</strong> Tollens, '<strong>De</strong> nachtwacht' <strong>van</strong> Justus <strong>van</strong> Maurik, 'Fabrieks-<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> '59


Gemeente Archief Kampen<br />

160 Frits Schmidt


kinderen'<strong>van</strong> Jacob Cremer en uiteraard' Hoe Jeye gezoend werd', ook <strong>van</strong> Justus<br />

<strong>van</strong> Maurik.<br />

Soms werd de voordracht de lezer te machtig, hetgeen de erevoorzitter Meerkerk<br />

overkwam, toen hij voorlas uit 'Ada <strong>van</strong> Stolland' <strong>van</strong> Nicolaas Beets. Plotseling<br />

hield hij op: "ik kan het niet voorlezen, ik scheid eruit." Een medelid viel<br />

hem bij: "ik ben ook al eens opgehou<strong>den</strong> met het lezen er<strong>van</strong>, zoo vervulde het mij."<br />

<strong>De</strong> vergadering werd dan ook voortgezet met het lezen uit '<strong>De</strong>familie Kegge.'<br />

Naast leesvergaderingen kende de vereniging uiteraard ook huishoudelijke vergaderingen.<br />

Hoe<strong>wel</strong> deze bijeenkomsten alleen maar dien<strong>den</strong> om de vereniging<br />

draaiende te hou<strong>den</strong>, ging er - onbedoeld - ook in zekere zin enige vormende<br />

waarde <strong>van</strong> uit. Hier leerde men zijn gedachten onder woor<strong>den</strong> te<br />

brengen, hier leerde men debatteren. Volovergave stortte men zich op het<br />

debat. Zo geliefd wer<strong>den</strong> deze redetwisten, dat een lid al een jaar na oprichting<br />

verzuchtte: "Vondellijkt <strong>wel</strong> een debatingclub te wor<strong>den</strong>." Daarbij kon het hard<br />

toegaan. Een kleine schets moge dit illustreren. Op de vergadering <strong>van</strong> 18 januari<br />

1890 ging het volgens de notulen als volgt toe: "de geheele stemming (voor een<br />

nieuw bestuur) was onder luid lachen en praten uitgevoerd, zodat de voorzitter telkens<br />

de le<strong>den</strong> tot kalmte en orde moest roepen." Nadat de nieuwe voorzitter was<br />

gekozen verliet de voorgaande demonstratief de vergadering. Zijn optre<strong>den</strong><br />

was in december 1889 sterk bekritiseerd, onder andere door de heer Meerkerk.<br />

Overigens kreeg ook hij op deze vergadering kritiek. Zelf was hij deze avond<br />

niet aanwezig, maar de secretaris tekende uit de mond <strong>van</strong> een lid het volgende<br />

op: "als de heer Meerkerk in de vergadering is, wordt door de le<strong>den</strong> zoo weinig gekritiseerd.<br />

En <strong>wel</strong> omdat de heer Meerkerk dadelijk zijn meening zegt, zoodat <strong>den</strong> le<strong>den</strong><br />

eigenlijk de gelegenheid hiertoe wordt benomen, daar zij dan de heer Meerkerk niet<br />

durven tegen te spreken. Ik stel dan ook voor de heer Meerkerk beleefd te vragen eerst<br />

evenyes te wachten of de le<strong>den</strong> ook iets willen zeggen. " Meerkerk heeft - zo zien we<br />

hier - dus niet alleen het initiatief tot de oprichting <strong>van</strong> Joost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel'<br />

genomen, maar hij vervulde er ook een dominante rol in. Terug naar de vergadering.<br />

<strong>De</strong> heer Meilink (directeur <strong>van</strong> de H.B.S.) kreeg die avond ook nog een<br />

standje. Toen hij het woord vroeg, kreeg hij <strong>van</strong> de voorzitter te horen: "eerst<br />

gaan zitten"; hetgeen de verbouwereerde heer Meilink dan ook maar deed.<br />

Behalve het organiseren <strong>van</strong> lees- en huishoudelijke vergaderingen diende het<br />

bestuur ook een jaarlijkse uitvoering te organiseren, als de kas dit tenminste<br />

toeliet. Op 7 december 1889 vond de eerste uitvoering plaats. <strong>De</strong> avond werd<br />

een succes, maar leverde <strong>wel</strong> een schuld <strong>van</strong> twintig gul<strong>den</strong> op. En dat bij een<br />

vereniging met een jaarlijkse contributie <strong>van</strong> f 2,25 per lid. Uiteraard kreeg het<br />

bestuur hierop kritiek te verduren. Het was dan ook deze zaak en het optre<strong>den</strong><br />

<strong>van</strong> de voorzitter hierbij, die tot de stormachtige kritieken leid<strong>den</strong> in de hiervoor<br />

beschreven vergadering. Al in het eerste jaar <strong>van</strong> haar bestaan werd de vereniging<br />

zodoende geconfronteerd met een bestuurscrisis. Het zou niet de laatste<br />

keer zijn.<br />

Naast de jaarlijkse uitvoering vond ook nog ter herinnering aan de oprichting<br />

<strong>van</strong> Joost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel' een feestvergadering in februari plaats. Aan activiteiten<br />

ontbrak het dus niet, <strong>wel</strong> aan le<strong>den</strong>. In juni 1890 kende de vereniging 23<br />

betalende en zeven niet betalende le<strong>den</strong>. Het gevolg was dan ook een voortdu-<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> preeies <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> r6r


end tobben met de financiën. Toch kon dit niet verhinderen dat op 1 maart<br />

1893 een nieuwe activiteit werd gestart. Op die datum kwam namelijk de bibliotheek<br />

'[oos: <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel' tot stand. Het was maar een mager bibliotheekje,<br />

dat in het begin slechts negentien boeken omvatte. <strong>De</strong> catalogus vermeldde als<br />

nummer één en twee het tweedelige boek 'Karakter'<strong>van</strong> J.B. Meerkerk. <strong>De</strong><br />

beide delen waren nog maar net uit. Het is dan ook niet helemaalonmogelijk,<br />

dat het idee voor het stichten <strong>van</strong> een bibliotheek begonnen is met een schenking<br />

<strong>van</strong> Meerkerk aan de vereniging '[oost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel.' <strong>De</strong> uitlening vond<br />

plaats in de pauzes <strong>van</strong> de wekelijkse vergaderingen tegen een contributie <strong>van</strong><br />

vijftig cent per jaar. Het boekenbezit nam gestaag toe. In januari 1897 omvatte<br />

de bibliotheek 47 boeken. In april 1898 was dit aantal toegenomen tot 55.<br />

Onder andere door de aankoop <strong>van</strong> de vijftien delen omvattende 'Werken'<strong>van</strong><br />

Vondel bestond in januari r899 de colleetie uit 74 exemplaren. In <strong>wel</strong>ke mate<br />

werd nu <strong>van</strong> de bibliotheek gebruik gemaakt? Voor de jaren r897, r898 en<br />

r899 viel dit te achterhalen. Van het aantalle<strong>den</strong> - gemiddeld 30 -leende tweederde<br />

deelook <strong>wel</strong> eens een boek. Wanneer ook nog de cijfers uitwijzen dat<br />

elke daadwerkelijke lezer gemiddeld niet meer dan vier keer per jaar een boek<br />

leende, dan kunnen we coneluderen dat <strong>van</strong> de bibliotheek niet bepaald intensief<br />

gebruik gemaakt werd. <strong>De</strong> enige, die in r899 <strong>wel</strong> veellas, was de bibliothecaris<br />

zelf. Vijftien procent <strong>van</strong> het aantal uitleningen stond op zijn naam.<br />

<strong>De</strong> top tien <strong>van</strong> de meest gelezen boeken ziet er volgt uit:<br />

I. Anny Foore, Bogoriana (r889)<br />

2. Johanna <strong>van</strong> Woude, Hollandsch binnenhui~e (r888)<br />

3- Piet Paaltjes, Snikken en grimlachjes (r867)<br />

4. Louis Couperus, Eline Veere (r889)<br />

5. A.Wallis, In dagen <strong>van</strong> strijd (r877)<br />

6. A. Winkier, Prins Braga (r843/1844)<br />

7. F. <strong>van</strong> Ee<strong>den</strong>, <strong>De</strong> kleine Johannes (r887)<br />

8. A. Weruméus Buning, Binnen en buiten boord<br />

9. J. ten Brink, <strong>De</strong> Bredero's (r859)<br />

10. C. Vosmaer, Amazone (r880)<br />

Uit deze top tien blijkt een voorkeur voor de meer eigentijdse werken; naast<br />

romans wer<strong>den</strong> er dus ook gedichten gelezen. Van bovengenoemde schrijvers<br />

behoorde Van Ee<strong>den</strong> tot de 'Beweging <strong>van</strong> Tachtig', en mag Vosmaer tot één <strong>van</strong><br />

de voorbereiders er<strong>van</strong> gerekend wor<strong>den</strong>. Minder belangstelling bestond er<br />

voor de figuren rondom '<strong>De</strong> Gids.' Potgieter werd weinig gelezen, evenals Busken<br />

Huet. Zijn 'Land <strong>van</strong> Rembrandt' wekte na het lezen <strong>van</strong> het eerste deel<br />

geen verdere appetijt meer op. Ook de aangekochte 'Werken' <strong>van</strong> Vondel wer<strong>den</strong>,<br />

op deel IX na, nooit uitgeleend.<br />

Een doorslaggevend succes was de bibliotheek dus niet. <strong>De</strong> betekenis was dan<br />

ook meer symbolisch <strong>van</strong> aard. Het moet dan ook deze symboliek zijn geweest<br />

en niet het aantal uitleningen, die de bibliotheek in januari 1890 redde <strong>van</strong> de<br />

ondergang. Toen men namelijk in dat jaar voorstelde om een nieuwe boekenkast<br />

aan te schaffen, gingen er stemmen op om de hele bibliotheek maar op te<br />

gaan doeken. Daar kwam nog bij dat uit het jaarverslag bleek dat de boeken,<br />

162 Frits Schmidt


Gemeente Archief<br />

Kampen<br />

Opgericnt 19 Januari 181l9.<br />

Beschermheer : Dr. H. J. VAN DE STADT.<br />

Uitvoering op Zaterdag 30 Januari 1909,<br />

i;':'"d. 6.h.. "ul<br />

met name de "veel gelezene" in slechte staat verkeer<strong>den</strong>. Uit één was zelfs een<br />

portret weggesne<strong>den</strong>; hetgeen de bibliothecaris deed verzuchten: "haal in godsnaam<br />

de kaften niet <strong>van</strong> de boeken af en leg niet zulke vreeselijk dikke vouwen in de<br />

bla<strong>den</strong>." Ook bleek dat een tweetal exemplaren nog steeds niet was terugbezorgd.<br />

<strong>De</strong> bibliotheek overleefde de aanval. Het boekenbezit nam verder toe. In 1908<br />

waren er II4 stuks, een aantal dat in 1913inmiddels tot 139 gestegen was en in<br />

1928 had ze een om<strong>van</strong>g <strong>van</strong> 146 boeken.<br />

In <strong>wel</strong>ke staat verkeerde de bibliotheek in die tijd? Uit de verslagen <strong>van</strong> de kasen<br />

bibliotheekcommissie citeren we het volgende: "hij zag er zoo neües uit, dat<br />

men er duidelijk aan kon zien, dat er weinig gebruik <strong>van</strong> gemaakt was gewor<strong>den</strong>. Dat<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> waarLijk <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> ELb«rg<strong>wel</strong> 163<br />

..J


(" ~ ra ~ J<br />

~========-ll<br />

II .<br />

I II<br />

I II<br />

<strong>den</strong><br />

I 1889 1909 I!<br />

I<br />

~================~~<br />

B 1\ LBO E KJ E.<br />

J<br />

i<br />

II ,10 .lanunr! 1909,<br />

~====================~<br />

valt te betreuren. Er ontbraken nog steeds eenige boeken. We hopen dat ze weer<br />

komen (1908). En: "de bibliotheek verkeert in deerniswekkende toestand." (1918) In<br />

dat laatst genoemde jaar waren er maar liefst 22 boeken afwezig, waar<strong>van</strong><br />

negen in onbekende han<strong>den</strong> en twee in han<strong>den</strong> <strong>van</strong> niet-le<strong>den</strong>.<br />

We willen de beschrijving <strong>van</strong> dit tijdperk besluiten met het aanhalen <strong>van</strong> een<br />

aardige, misschien <strong>wel</strong> typerende bron. Op 30 januari 1897 deelde de kascommissie<br />

namelijk het volgende mede: "dat zij de kas in zeer treurigen toestand heeft<br />

aangetroffen. <strong>De</strong> schuld bedraagt f 116,57. Het heeft voorts de commissie hare<br />

bevreemding opgewekt, de vele pesten voor vertering."<br />

Daar bedoelde men de volgende uitgaven mee:<br />

164 Frits Schmidt<br />

l'<br />

I<br />

li<br />

iI<br />

i<br />

Ii<br />

II<br />

Gemeente<br />

Archief<br />

Kampen


29 nov. 2 wijn f 0,50<br />

16 dec. 4flessen St. Emilion f 7,00<br />

16 dec. 4 wijn f 1,00<br />

17dec. 2flessen St. EmilionfJ,50<br />

17 dec. 2 cognacfo,Jo<br />

<strong>De</strong> om<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de alcoholconsumptie en de kwaliteitskeuze doen eerder <strong>den</strong>ken<br />

aan stu<strong>den</strong>tikoos gedrag dan aan gedrag <strong>van</strong> jongeren die nog met hun<br />

middelbare school-opleiding bezig zijn. Tot I9II bestond de vereniging 'joost<br />

<strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel' zo<strong>wel</strong> uit leerlingen <strong>van</strong> de HBS als uit Gyrnnasiurnleerlingen.<br />

Met de oprichting <strong>van</strong> de 'Kamper Gymnasiasten Vereeniging' kwam daar een<br />

einde aan.<br />

<strong>De</strong> "K.G.V. <strong>van</strong> 1911 tot en met 1923<br />

Op 6 maart I9II werd de 'Kamper Gymnasiasten Vereeniging' opgericht. Het aantal<br />

le<strong>den</strong> was toen slechts twaalf. Het doel was: "de algemeene ontwikkeling harer<br />

le<strong>den</strong> te bevorderen en het vormen <strong>van</strong> een hechte band tusschen de gymnasiasten. "<br />

Men sloot zich bij de landelijke organisatie 'Nederlandsehen Gymnasiasten Bond'<br />

aan. <strong>De</strong>ze was in juli 1908 ontstaan en in Arnhem gevestigd. <strong>De</strong> bond gaf een<br />

eigen orgaan uit en hield één algemene bijeenkomst per jaar. Ook kon<strong>den</strong><br />

le<strong>den</strong> deelnemen aan een zomerkamp. Anders dan 'Vondel' was de K.G.V. dus<br />

niet uitsluitend lokaal gericht. Men onderhield ook contacten met andere eveneens<br />

bij de N.G.B. aangesloten zuster-verenigingen, waaronder die <strong>van</strong><br />

Zwolle."<br />

Toch verschilde de 'Kamper Gymnasiasten Vereeniging' in feite niet veel met<br />

'[oos: <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel.' <strong>De</strong> bijeenkomsten <strong>van</strong> beide vertonen een zelfde vorm en<br />

inhoud. Een voorbeeld kan dit aantonen. Op 8 november 19II kwam de K.G.v.<br />

om zeven uur 's avonds in de leraarskamer voor de tweede maal bijeen. "Voorgelezen<br />

wer<strong>den</strong> verschillende stukken proza, zo<strong>wel</strong> als poëzie. " Zo werd volgens het<br />

verslag gelezen: 'de toespraak <strong>van</strong> Marcus Antonius bij Caesars lijk' en 'Falklanájes.'<br />

Vervolgens droeg Piet Bakker wijsjes voor onder begeleiding <strong>van</strong> zijn<br />

gitaar. Toen brak de pauze aan, "drie damesie<strong>den</strong>, trotsch als pauwen over <strong>'t</strong> verkregen<br />

succes, dienen thee rond, die buiten olier verwachting goed bleek te zijn. Nu, hun<br />

best haâ<strong>den</strong>. zij er ook op gedaan. <strong>'t</strong> Grootste deel <strong>van</strong> de vooravond zaten zij om <strong>'t</strong><br />

knus bran<strong>den</strong>de petroleumkacheltje, waarop water stond, dat maar niet koken<br />

wilde."<br />

Na de pauze werd het programma voortgezet met o.a. een improvisatie over de<br />

groenheid. Tenslotte ging men over tot het huishoudelijke deel <strong>van</strong> de vergadering.<br />

Dit laatste gedeelte vond zonder de eerste en tweede klassers plaats, want<br />

die waren door de rector al naar bed gestuurd.<br />

Niet alleen de bijeenkomsten leken op elkaar, maar ook de andere activiteiten.<br />

Ook de K.G.Y.kende feestavon<strong>den</strong> met muziek en toneel. En ook hier werd het<br />

feest met een bal besloten. Balboekjes uit die tijd laten zien dat men zich daarbij<br />

beperkte tot de wals, de polka en de quadrille. <strong>De</strong> uit Zwolle overgekomen<br />

gasten moeten dit veelal erg gezapig gevon<strong>den</strong> hebben. Op hun feesten werd<br />

ook de in zwang rakende two-step gedanst."<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> ,65


~,,~:;::.a'" I<br />

••• I •••••• ,. t.· '•., •.:.:.:~,,~<br />

:;; • ~ -:::1§ 0 ~<br />

ff"<br />

~I<br />

~<br />

;:1<br />

/~"<br />

,:<br />

:<br />

j: '"<br />

EI REGLEMENT.<br />

,''<br />

I:!<br />

j:'<br />

I:<br />

I~<br />

DER<br />

l~KAMPER G)'MNASIASTEN<br />

VEREENIGING<br />

Afdeeling v. d. Nederlandsche<br />

G)'mnasiaslen Bond.<br />

~ :<br />

~/ '~<br />

/l~ :':':; , ~ ~~<br />

Gemeente Archief Kampen<br />

Nog een overeenkomst: "de bijeenkomst had een aardige stemming kunnen hebben,<br />

zonder het toedoen <strong>van</strong> enige jongere le<strong>den</strong>. Moge dit voortaan beter wor<strong>den</strong>. Mis·<br />

schien was dit toe te schrijven aan de slechte opkomst <strong>van</strong> het bestuur" (31 januari<br />

1914). En: "de vergadering eindigde in een Poolsene Landdag" (16 oktober 1915). <strong>De</strong><br />

bijeenkomsten waren soms zo tumultueus, dat er stoelen wer<strong>den</strong> gebroken. In<br />

sommige zalen was men dan ook niet meer <strong>wel</strong>kom. Alleen op school nog en<br />

<strong>wel</strong> op woensdagavond, terwijl men de voorkeur gaf aan zaterdagavond. Maar<br />

ja, die avond was al vergeven aan de vereniging '[oost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel.'<br />

r66 Frits Schmidt<br />

....<br />

•<br />

:


Ook de huishoudelijke vergaderingen leken gezien het stormachtige verloop<br />

op die <strong>van</strong>' VondeL.' Zo werd in juli 1915 vurig gediscussieerd over een wijziging<br />

<strong>van</strong> het reglement: mochten le<strong>den</strong> <strong>van</strong> de eerste klas <strong>wel</strong> of geen stemrecht<br />

hebben? Op een gegeven moment greep de voorzitter in door met z'n zakmes<br />

op de tafel te tikken, "daar de hamer op de loop was," Die avond kwam men niet<br />

tot een besluit. In november 1917 vond een botsing tussen het bestuur en de<br />

rector plaats. Het bestuur was namelijk een kwartier te laat komen opdagen. <strong>De</strong><br />

erevoorzitter verliet daarop de vergadering. Dit zelfde bestuur werd dan ook in<br />

december <strong>van</strong> dat jaar op een buitengewone vergadering met tien tegen vijf<br />

stemmen weggestemd.<br />

Het beeld zou vertroebeld wor<strong>den</strong> als we ook niet wezen op de vele knusse,<br />

gezellige avon<strong>den</strong>. Zo lazen we in de verslagen: "mei. Keuchenius tracteert op steken"<br />

(1914) en "thee geschonken, <strong>wel</strong>ke waarschijnlijk nogfijner zou zijn geweest als<br />

er kookend water bij was gebruikt" (1919).<br />

Hoe verging het de vereniging qua le<strong>den</strong>aantal? Zoals gezegd, men begon met<br />

twaalfle<strong>den</strong>. In juni 1915 was dit aantal tot 21 gestegen, in oktober 1917 waren<br />

het er inmiddels dertig gewor<strong>den</strong>, maar daarna nam het le<strong>den</strong>bestand weer<br />

snel af. Nau<strong>wel</strong>ijks een jaar later bedroeg namelijk het aantal werkende le<strong>den</strong><br />

nog maar zestien. Het laatste jaarverslag (1921-1922 ) schetst dan ook een beeld<br />

<strong>van</strong> één en al treurnis. Er waren te weinig le<strong>den</strong>, er was geldgebrek en de avon<strong>den</strong><br />

wer<strong>den</strong> slecht bezocht. Sommige leerlingen waren zelfs om die re<strong>den</strong>en<br />

lid gewor<strong>den</strong> <strong>van</strong> de 'Zwolsche Gymnasiasten Bond.' Overigens kampte men<br />

daar ook met het zelfde probleem.'<br />

Op 7 januari 1923 fuseerde de K.G.v. met de vereniging 'joost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel.'<br />

Naast het wegkwijnen <strong>van</strong> de 'Kamper Gymnasiasten Vereeniging' hebben ook<br />

ongetwijfeld politieke ontwikkelingen tot dit samengaan geleid. In juni 1922<br />

had namelijk de Kamper Gemeenteraad besloten om de H.B.S. en het Gymnasium<br />

te verenigingen tot één Lyceum.<br />

Hieruit zou men makkelijk kunnen coneluderen. dat 'Vondel' uitsluitend een<br />

H.B.S.-vereniging was. Misschien was ze dat in de loop der jaren <strong>wel</strong> gewor<strong>den</strong>,<br />

maar in de reglementen stond dit anders. Volgens deze was 'Vondel' een<br />

open vereniging. Wel moest een drietal bestuursle<strong>den</strong> leerlingen <strong>van</strong> de H.B.S.<br />

en/of het Gymnasium zijn. Uiteraard zal het ontstaan <strong>van</strong> de K.G.V. in 19II tot<br />

een uittocht <strong>van</strong> gymnasiasten bij 'Vondel' geleid hebben. Men geraakte daardoor<br />

in een onderlinge concurrentiestrijd. Botsingen kon<strong>den</strong> dan ook niet uitblijven.<br />

Begin 1920 stuurde 'Vondel' om één of andere duistere re<strong>den</strong> een ultimatum<br />

aan de K.G.v. <strong>De</strong> kwestie werd door beide verenigingen nogal hoog<br />

opgenomen. Door het zen<strong>den</strong> <strong>van</strong> een vredesafgezant bereikte de K.G.v. uiteindelijk<br />

een verzoening. Pas tij<strong>den</strong>s de laatste jaren <strong>van</strong> de K.G.v. kreeg de<br />

onderlinge samenwerking wat meer gestalte.<br />

<strong>De</strong> Zwolsche Gymnasiasten Bond<br />

<strong>De</strong> Zwolse afdeling <strong>van</strong> de Gymnasiasten Bond was tweeëneenhalf jaar eerder<br />

dan die in Kampen, in september 1908 opgericht. Het le<strong>den</strong>tal bestond bij haar<br />

oprichting uit elf le<strong>den</strong>. Volgens de statuten stelde men zich tot doel: "de algemeene<br />

ontwikkeling zijner le<strong>den</strong> te bevorderen en het gezellig en kameraadschappe-<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> 167


lijk verkeer onder gymnasiasten aan te kweeken en uit te brei<strong>den</strong>." <strong>De</strong> middelen<br />

wer<strong>den</strong> ook genoemd. Zo diende er elk jaar een propaganda-avond gehou<strong>den</strong><br />

te wor<strong>den</strong>, evenals vergaderingen "aan nut en genoegen gewijd", een feestavond<br />

en één of meerdere lezingen. Het bestuur was gezien het le<strong>den</strong>tal nogal zwaar<br />

bemand. Het bestond uit een praeses (voorzitter), een ab-actis (een secretaris),<br />

een quaestor (penningmeester), een assessor en een nuntius."<br />

<strong>De</strong> eerste Grote Avond werd in 1913 in Odeon gehou<strong>den</strong>. Het programma<br />

bestond uit zang, toneel en na de pauze een heuse revue. Met het le<strong>den</strong>aantal<br />

wilde het in het begin niet erg vlotten. Op zich niet zo vreemd want ten tijde<br />

<strong>van</strong> de oprichting werd de school door maar ongeveer veertig leerlingen<br />

bezocht. Met moeite kon soms een bestuur geformeerd wor<strong>den</strong>. In de wintermaan<strong>den</strong><br />

hield men maandelijks een bijeenkomst in een bovenzaaltje <strong>van</strong> het<br />

Odeon. <strong>De</strong> avond werd gevuld met muziek, zang, toneel en het voorlezen <strong>van</strong><br />

gedichten en <strong>van</strong> proza. Hoogtepunt was echter <strong>wel</strong> de jaarlijkse feestavond<br />

met galabal na in het Odeon. <strong>De</strong> praeses diende daarbij in rokkostuum te verschijnen.<br />

Andere activiteiten die zich in een goede belangstelling mochten verheugen<br />

waren de zomerkampen in Vierhouten - hier had de Nederlandsche<br />

Gymnasiasten Bond haar eigen kampeerterrein - de sportontmoetingen, de<br />

fietstochten en de kersenfuiven. Laatstgenoemde feest werd altijd gehou<strong>den</strong><br />

een dag voordat de niet bevorder<strong>den</strong> een brief ontvingen. <strong>De</strong> plaats waar het<br />

zich afspeelde was het Engelse Werk en behalve dat er kersen aan te pas kwamen,<br />

waren de feesten ook altijd doordrenkt met spot op docenten. <strong>De</strong> crisisjaren<br />

gingen zonder al te grote financiële problemen en zonder een noemenswaardige<br />

le<strong>den</strong>daling aan de ZGB voorbij. Het begon pas te spannen in 1942<br />

toen de afdeling lid moest wor<strong>den</strong> <strong>van</strong> de Kultuurkamer. Het merendeel <strong>van</strong> de<br />

le<strong>den</strong> voelde hier niets voor. Men hief zich veelliever op. Aldus werd besloten.<br />

Na de oorlog werd de ZGB heropgericht. <strong>De</strong> draad werd weer opgepakt. Naast<br />

oude zaken zoals het hou<strong>den</strong> <strong>van</strong> voordrachten het vertonen <strong>van</strong> lantaarnplaatjes,<br />

kwamen er ook nieuwe bij. Zo ging men in december 1945 <strong>van</strong> start met<br />

het uitgeven <strong>van</strong> een eigen gestencilde schoolkrant 'Eieumeror: Bèma'. Ook ging<br />

men deelnemen aan de Gymnasiale Olympiade te Arnhem. Een <strong>van</strong> de naoorlogse<br />

hoogtepunten <strong>van</strong> de bond was de organisatie in Zwolle <strong>van</strong> de GOTA,<br />

zoals de olympiade kortweg genoemd werd. Dit festijn werd bij toerbeurt<br />

gehou<strong>den</strong> en in 1965 was Zwolle aan de beurt. In de jaren die volg<strong>den</strong> bleven<br />

de sportactiviteiten overeind, evenals de jaarlijks terugkerende Grote Avond<br />

met toneel en cabaret. Eveneens behou<strong>den</strong> bleven de propaganda-avon<strong>den</strong>.<br />

Nieuw waren de disco-avon<strong>den</strong>, maar daarmee is dan ook vrij<strong>wel</strong> het hele scala<br />

beschreven.<br />

<strong>De</strong> <strong>De</strong>venter Gymnasiasten Bond 9<br />

Ook de <strong>De</strong>venter afdeling was ouder dan de Kamper Gymnasiasten Vereniging.<br />

Zij werd in september 19IO opgericht. Als doel werd omschreven: de bevordering<br />

<strong>van</strong> gezellig verkeer onder gymnasiasten. <strong>De</strong> middelen die daarbij wer<strong>den</strong><br />

genoemd, waren het hou<strong>den</strong> <strong>van</strong> onderlinge "literaire" bijeenkomsten, het<br />

organiseren <strong>van</strong> uitstapjes, <strong>van</strong> feestmalen, matches en lezingen. Men kende<br />

le<strong>den</strong>, erele<strong>den</strong>, oud-le<strong>den</strong>, begunstigers en extranei. Tot de laatste categorie<br />

168 Frits Schmidt


wer<strong>den</strong> bijvoorbeeld leerlingen <strong>van</strong> de Mulo gerekend. Zij kon<strong>den</strong> alleen lid<br />

wor<strong>den</strong> op voordracht en dan ook nog met instemming <strong>van</strong> een meerderheid<br />

<strong>van</strong> de le<strong>den</strong>. Extranei kon<strong>den</strong> echter geen bestuurslid wor<strong>den</strong>. Het vijfhoofdig<br />

bestuur zag er vrij<strong>wel</strong> i<strong>den</strong>tiek uit als dat <strong>van</strong> Zwolle, alleen de nuntius was<br />

ingewisseld door een bibliothecaris. Laatstgenoemde had waarschijnlijk weinig<br />

te doen want in de gewijzigde statuten <strong>van</strong> 1919 werd zijn functie al niet meer<br />

genoemd. Het verenigingsjaar liep <strong>van</strong> paasvakantie tot paasvakantie.<br />

Dat men al direct professioneel <strong>van</strong> start ging, mag <strong>wel</strong> blijken uit het feit dat<br />

men in 1910 al gebruik maakte <strong>van</strong> kaarten, waarop de verschillende programmaonderdelen<br />

voorgedrukt ston<strong>den</strong>. Men begon steevast met het voorlezen<br />

<strong>van</strong> een opstel met daaraan gekoppeld het leveren <strong>van</strong> kritiek, dan kwam er een<br />

voordracht, daarna een improvisatie, die weer gevolgd werd door een memorisatie<br />

en men eindigde met een vertaling. <strong>De</strong> avon<strong>den</strong> wer<strong>den</strong> bij de le<strong>den</strong> thuis<br />

op een zaterdagavond gehou<strong>den</strong>. <strong>De</strong> aan<strong>van</strong>gstijd was om acht uur. <strong>De</strong> namen<br />

<strong>van</strong> de le<strong>den</strong> die een onderdeel dien<strong>den</strong> te verzorgen wer<strong>den</strong> vooraf op het<br />

gedrukte blad achter de verschillende programmapunten geschreven. Vaak<br />

kon<strong>den</strong> echter bepaalde onderdelen niet afgewerkt wor<strong>den</strong>, omdat een lid in<br />

gebreke was gebleven of omdat hij of zij niet was komen opdagen.<br />

In 1913 organiseerde het bestuur een 'Vlaamsehen Kunstavond'in de foyer <strong>van</strong><br />

de schouwburg. Na pianospel en enkele aria's volgde een toespraak <strong>van</strong> Karl A.<br />

Mayer, de voorzitter <strong>van</strong> 'jong-Vlaanderen, over het herwor<strong>den</strong>de Vlaanderen.<br />

In 1915had men een ander thema bij de kop genomen. Zo werd in februari <strong>van</strong><br />

dat jaar een Nicolaas Beetsavond gehou<strong>den</strong>. Men bood een avondvullend programma<br />

bestaande uit een voordracht, een drietalliederen, een toneelstuk en<br />

een afsluiting die wederom uit drie liederen bestond.<br />

Een voortdurend terugkerend punt was het zingen <strong>van</strong> het eigen DGB-lied.<br />

Vooral de oudere le<strong>den</strong> had<strong>den</strong> enige schroom bij het zingen er<strong>van</strong>. Volgens<br />

het bestuur kon<strong>den</strong> zij wat dat betreft een voorbeeld nemen aan de jongeren.<br />

Een poging om het lied in 1929 solo te laten zingen, strandde omdat sommigen<br />

acute keelpijn had<strong>den</strong> gekregen en omdat een deel <strong>van</strong> de le<strong>den</strong> de woor<strong>den</strong><br />

onvoldoende kende. Ook op de jaarlijkse feestavond <strong>van</strong> dat jaar kwam dit<br />

euvel weer naar voren. Niet alleen begon die avond te laat, maar eveneens werd<br />

het DGB-lied op verschillende toon ingezet en gezongen. <strong>De</strong> avond verliep verder<br />

goed. Dat was mede te danken aan de Cake TownJazzband die na de traditionele<br />

toneelvoorstelling tot half twee speelde. Twee maan<strong>den</strong> later, in maart<br />

1929 werd voor het eerst een vrouw tot praeses gekozen. Dat er op die avond<br />

niet alleen huishoudelijke zaken wer<strong>den</strong> afgewikkeld, blijkt <strong>wel</strong> uit het feit dat<br />

die avond besloten werd met het draaien <strong>van</strong> een film. In dat jaar kreeg de bond<br />

ook een grammofoon en enkele platen aangebo<strong>den</strong>. Nu kon men voortaan<br />

muziek laten horen en hoefde men geen piano meer te huren. Overigens werd<br />

sindsdien niet uitsluitend muziek gedraaid, zo luisterde men op één <strong>van</strong> die<br />

avon<strong>den</strong> eveneens naar de "<strong>De</strong> Zelfmoor<strong>den</strong>aar" <strong>van</strong> Piet Paaltjes. Ook de voordrachten<br />

bleven. Eén <strong>van</strong> de le<strong>den</strong> hield in dat zelfde verenigingsjaar een<br />

betoog tegen het fascisme. Volgens de spreker zou het alle liberalisme en vrijheid<br />

do<strong>den</strong>. <strong>De</strong> secretaris tekende op dat tij<strong>den</strong>s de voordracht de zaal erg luidruchtig<br />

was. Naast serieuze zaken was er ook ruimte voor ontspanning. In sep-<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> 169


tember 1929 werd een tweetal nieuwe platen aangeschaft: 'we won<strong>'t</strong> go home till<br />

morning blues' en <strong>'t</strong>each me to dance like grandma.' Blijkbaar verliepen de avon<strong>den</strong><br />

wat luidruchtiger dan voorheen, want naar aanleiding <strong>van</strong> een voordracht<br />

over Beets tekende de secretaris in zijn boeken op, dat iedereen aandachtig<br />

geluisterd had en hij noteerde daarbij dat dit een zeldzaamheid was. Over<br />

belangstelling had men echter niet te klagen. Op de propaganda-avond <strong>van</strong> dat<br />

jaar was maar liefst een honderdtal personen komen opdagen. <strong>De</strong> bijeenkomst<br />

vond plaats in de docentenkamer.<br />

Het zingen <strong>van</strong> het DGB-lied bleef ook na het debacle <strong>van</strong> 1929 een heikel<br />

punt. In 1930 deed de ab-actis wederom zijn beklag erover. Ondanks het feit dat<br />

de le<strong>den</strong> er drie weken op had<strong>den</strong> kunnen studeren, werd het lied nog steeds<br />

slecht gekend. Aan het eind <strong>van</strong> dat jaar vond een activiteit plaats, waarbij de<br />

le<strong>den</strong> in het kader <strong>van</strong> de natuurkunde door een microscoop kon<strong>den</strong> kijken. Op<br />

de jaarlijkse feestavond kwamen naast de le<strong>den</strong> ook hun ouders af. Het was een<br />

ontmoetingsplek voor de bovenlaag <strong>van</strong> de bevolking. In 1931was zelfs de burgemeester<br />

aanwezig. Re<strong>den</strong> genoeg voor de secretaris om hier<strong>van</strong> aantekening<br />

te maken. In dat zelfde jaar wer<strong>den</strong> er ook tenniswedstrij<strong>den</strong> georganiseerd. <strong>De</strong><br />

propaganda-avond die in november werd gehou<strong>den</strong>, werd door tachtig le<strong>den</strong><br />

bezocht. Op het programma stond o.a. het vertonen <strong>van</strong> "lantaarn-plaatjes".<br />

Het jaarverslag 1931-1932 geeft een inkijk in het verenigingsleven. Volgens de<br />

notulen wer<strong>den</strong> er steeds minder toneelstukjes opgevoerd. Wel was het aantal<br />

lezingen toegenomen. Het kostte echter <strong>wel</strong> steeds meer moeite om de avon<strong>den</strong><br />

gevuld te krijgen. <strong>De</strong> Grote Avond had in teken <strong>van</strong> de afkeer <strong>van</strong> de oorlog<br />

gestaan. Naast dat er een debat over had plaatsgevon<strong>den</strong>, had men gekeken<br />

naar de film 'Im Westen nichts Neues.' Daarnaast was er dat jaar een tweetal<br />

dansavon<strong>den</strong> geweest. Op sportief gebied had men deel genomen aan zo<strong>wel</strong><br />

tennistoernooien als aan hockeywedstrij<strong>den</strong>. Daarbij had men het o.a. moeten<br />

opnemen tegen de zustervereniging uit Zwolle. Twee jaar later bleek het zingen<br />

<strong>van</strong> het DGB-lied nog steeds een heet hangijzer te zijn. Voortaan wer<strong>den</strong><br />

tweede klassers aan een test onderworpen over hun kennis <strong>van</strong> het lied. In datzelfde<br />

jaar - 1934 - vond ook een bestuurscrisis plaats. <strong>De</strong> questor dreigde met<br />

opstappen als de vergadering mocht besluiten om ondanks de slechte staat<br />

waarin de kas verkeerde toch een fuif te hou<strong>den</strong>. Omdat de le<strong>den</strong> bij hun voornemen<br />

bleven, trad het bestuur af en diende er nieuwe verkiezingen plaats te<br />

vin<strong>den</strong>. Daarbij ging het niet al te fris toe. Men schrok er niet voor terug om op<br />

de man te spelen.<br />

Eind 1935 werd ook <strong>van</strong> start gegaan met een ping-pong competitie. Een lezing<br />

over vliegtuigen en vliegtuigbouw werd in december <strong>van</strong> dat jaar druk bezocht.<br />

Dat alles kon echter niet wegnemen dat het bestuur in het jaarverslag <strong>van</strong> 1934-<br />

1935liet opnemen dat de bond begon vast te roesten. Het ontbrak aan originaliteit.<br />

Een jaar later werd deze klacht herhaald. Wel was de feestavond goed verlopen<br />

en het was het bal gezellig geweest, maar men miste vitaliteit, en dat<br />

ondanks het feit dat de op het bal gedanste tango voldoende leven in de brouwerij<br />

had gebracht. Overigens begonnen ook bij de bond de gevolgen <strong>van</strong> de crisis<br />

merkbaar te wor<strong>den</strong>. Het bestuur besloot daarop om voortaan nog maar twee<br />

maal in de vijf jaar een Grote Avond te gaan hou<strong>den</strong>.<br />

170 Frits Schmidt


In de oorlog ging het verenigingsleven gewoon door. Zo werd in 1944 bij de<br />

politiepresi<strong>den</strong>t te Arnhem toestemming gevraagd voor het hou<strong>den</strong> <strong>van</strong> een<br />

avond in Hotel Royal aan de Brink. Het programma bestond uit het ten gehore<br />

brengen <strong>van</strong> klassieke muziek en het voordragen <strong>van</strong> enige gedichten.<br />

Na de oorlog werd het accent verlegd naar de sport. Zo werd er een sportcommissie<br />

ingesteld. Daarnaast kwam er net als in Zwolle een eigen blad 'de Budnator.'<br />

Nieuw waren ook de boerenkoolfuiven. Na eerst langs een aantal restaurants<br />

gefietst te hebben, werd men uiteindelijk naar de "voor de le<strong>den</strong> geheime"<br />

plek geleid waar het eet- en dansfestijn zou plaatsvin<strong>den</strong>. Gebleven waren ook<br />

de debatingavon<strong>den</strong> en natuurlijk de Grote Avond, al maakte toneel zo langzamerhand<br />

plaats voor revue. Wel begonnen de Grote Avon<strong>den</strong> meer en meer in<br />

financieelopzicht een molensteen om de nek te wor<strong>den</strong>. Zo bedroegen in 1953<br />

de inkomsten er<strong>van</strong> 519 gul<strong>den</strong> en de uitgaven 619 gul<strong>den</strong>. Om te bezuinigen<br />

had men op het bal na enkel grammofoonplaten gedraaid. Het bestuur constateerde<br />

in hetzelfde jaar dat het clubleven aan het inzakken was. <strong>De</strong> le<strong>den</strong> had<strong>den</strong><br />

het te druk met dansles en sport. Hun inbreng nam meer en meer af. Zo<br />

kon in mei <strong>van</strong> het daarop volgende jaar wegens te weinig animo geen toneelstuk<br />

opgevoerd wor<strong>den</strong>. Ook op de grote lustrumavond <strong>van</strong> 1955 viel de<br />

opkomst tegen. Vooral oud-le<strong>den</strong> lieten het afweten. Op het programma had<strong>den</strong><br />

gestaan een toneelstuk <strong>van</strong> Plautus, een Amerikaanse verloting en een bal<br />

na met medewerking <strong>van</strong> 'jack Rediers Rythum Club.' Het feest had tot drie uur<br />

geduurd. In 1957 vielen dezelfde gelui<strong>den</strong> te bespeuren. Dat jaar waren er geen<br />

debating- en klassenavon<strong>den</strong> meer georganiseerd. Enerzijds lag dit aan de<br />

financiële situatie <strong>van</strong> de DGB, anderzijds aan de geringe belangstelling die er<br />

voor bestond.<br />

'Vondel' tussen 1919-1934<br />

Terug naar 'Vondel.' Vanaf 1919 zijn de notulen wederom bewaard gebleven.<br />

We zijn dan ook in staat om een beschrijving over de jaren 1919-1934 te geven.<br />

In het laatstgenoemde jaar ging 'Vondel' namelijk op inde 'Kamper Lyceum Club.'<br />

Eigenlijk veranderde in deze periode de vereniging qua functioneren weinig of<br />

niets. Nog altijd vertoonde '[oost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel' qua kwaliteit en qua le<strong>den</strong>aantal<br />

een duidelijke golfbeweging. In 1920 waren er veertig le<strong>den</strong>, maar in 1922<br />

was dit aantal inmiddels weer gedaald tot dertien. <strong>De</strong> secretaris weet dit aan de<br />

angst voor het in het openbaar spreken en aan een bepaalde afkeer <strong>van</strong> een aantal<br />

gewoontes. Zo vond men het maar kinderachtig, dat men elkaar aansprak<br />

met "mijnheer." Overigens paste dat <strong>wel</strong> bij de kleding die men droeg. Bij het<br />

bekijken <strong>van</strong> de foto's krijgt men ook eerder het idee te maken te hebben met<br />

'volwassenen' dan met scholieren. Zo poseerde men in 1890 met bolhoed en in<br />

pak voor de fotograaf. Blijkbaar voelde in 1922 niet een ieder zich meer bij deze<br />

formele manier <strong>van</strong> elkaar aanspreken op zijn gemak.<br />

<strong>De</strong> fusie met de K.G.Y. bracht tijdelijke soelaas, maar in 1924 was er al weer<br />

sprake <strong>van</strong> verminderde bloei. <strong>De</strong> secretaris verzuchtte dan ook: "wanneer dit<br />

zoo door gaat zal 'Vondel' over eniger tijd een vereeniging zijn met enkel donateurs en<br />

buitengewoon werkende le<strong>den</strong>." Twee jaar later was het le<strong>den</strong>tal weer vermeerderd<br />

<strong>van</strong> veertien tot 29 werkende le<strong>den</strong>. Gedurende enige jaren bleef dit aan-<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> '7'


tal redelijk constant, maar in de eerste jaren <strong>van</strong> de crisis <strong>van</strong> de jaren dertig<br />

zette zich wederom een daling in. In I932 waren er nog maar vijftien werkende<br />

le<strong>den</strong> over.<br />

Ook de kwaliteit was niet altijd even constant. Het aantal leesvergaderingen<br />

varieerde per verenigingsjaar nogal. Er waren perio<strong>den</strong> dat er maar twee leesvergaderingen<br />

in een half jaar gehou<strong>den</strong> wer<strong>den</strong>. Weinig belangstelling dus.<br />

Ook het niveau <strong>van</strong> de leesbeurten en improvisaties was niet altijd even hoog.<br />

Vooral het peil <strong>van</strong> het 'opkomend geslacht' werd nogal be<strong>den</strong>kelijk gevon<strong>den</strong>.<br />

Enige vooringenomenheid speelde daarbij <strong>wel</strong> een rol, althans dat mogen we<br />

opmaken uit een andere in de notulen voorkomende opmerking: "het maken<br />

<strong>van</strong> opstellen schijnt voor het tegenwoordig opkomend geslacht onoverkomelijke moeilijkhe<strong>den</strong><br />

op te leveren, al hoe<strong>wel</strong> ik toegeef dat de critiek soms <strong>wel</strong> wat fel is. "<br />

Nog iets waarin 'Vondel' onverbeterlijk in bleek te zijn. <strong>De</strong> sfeer <strong>van</strong> de vergaderingen<br />

was onveranderd gebleven. Uit de notulen: "de vergaderingen waren<br />

meestalluidruchtig, maar dat hoort bij jonge mensenen. zoo. Het groote voordeel <strong>van</strong><br />

"Vondel" is, dat je vrijuit leert te spreken." (I9I9) "<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong><br />

<strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong>" (I923) en "de voorzitter werd herkozen in een vergadering<br />

waar men in beleefdheid elkaar eens flink de waarheid gezegd had. " (I 9 2 6)<br />

Dit stoom afblazen was nogal eens nodig, want de gemoederen kon<strong>den</strong> soms<br />

hoog oplopen. Vooral de bestuursverkiezingen en de kascontroles gaven nogal<br />

eens aanleiding tot ruzie. We zetten er eens een aantal op een rij. In I923 ontstond<br />

er een conflict tussen de eerste penningmeester en de kascommissie<br />

over het bestaande systeem <strong>van</strong> boekhou<strong>den</strong>. Een jaar later was er een twist tussen<br />

bestuur en le<strong>den</strong>. In I926 trad voor de verandering de voorzitter weer eens<br />

af, omdat hij te weinig samenwerking binnen het bestuur bespeurde. In dat<br />

zelfde jaar werd ook nog eens een motie <strong>van</strong> wantrouwen tegen een lid <strong>van</strong> de<br />

feestcommissie aangenomen. Drie jaar later nam men voor de variatie een<br />

motie tegen het gehele bestuur aan.<br />

Ruzies waren niet meer weg te <strong>den</strong>ken. Menig notulist verhief ze tot traditie.<br />

<strong>De</strong>els traditioneel waren ook de kastekorten. In I9I9 zat men met een schuld <strong>van</strong><br />

maar liefst 300 gul<strong>den</strong>. En dat met zo'n gering aantalle<strong>den</strong>. In I921 moest men<br />

dan ook overgaan tot een contributieverhoging. Het lidmaatschap kostte voortaan<br />

f 3,50, hetgeen gezien het toenmalige prijsniveau nogal hoog genoemd mag wor<strong>den</strong>.<br />

In datzelfde jaar deed zich nog een ingrijpende verandering voor. <strong>De</strong> vergaderingen,<br />

die 32 jaar lang in het natuurkundelokaal had<strong>den</strong> plaats gevon<strong>den</strong>,<br />

moesten nu deels in de H.B.S. gehou<strong>den</strong> wor<strong>den</strong>. Dit omdat de conciërge<br />

Machielse in verband met de invoering <strong>van</strong> de Wet Aalberse, waarbij de 'Engelsche<br />

zaterdag' verplicht werd gesteld, op zaterdagavond niet beschikbaar meer was.<br />

Zo kende de vereniging in de periode 19I9-1934 haar ups en downs. <strong>De</strong> jaren<br />

verstreken en met het vergaan <strong>van</strong> de tijd rees meer en meer de vraag, in hoeverre<br />

de vereniging nog <strong>wel</strong> actueel was. Vooral toen bij de aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de crisis<br />

in de jaren dertig het le<strong>den</strong>aantal terugliep, vroeg het bestuur zich af in hoeverre<br />

een puur letterkundige vereniging nog <strong>wel</strong> in een behoefte voorzag. In<br />

I932 vond dan ook een reglementswijziging plaats. Voortaan zou ook het organiseren<br />

<strong>van</strong> populair-wetenschappelijke lezingen tot de taak <strong>van</strong> het bestuur<br />

gaan behoren.<br />

172 Frits Schmidt


<strong>De</strong>ze "hervorming <strong>van</strong> het reglement" leidde echter niet tot een grotere toeloop;<br />

daarvoor was een ingrijpendere reorganisatie noodzakelijk. Die kwam al<br />

in oktober 1933 tot stand. Toen werd namelijk opgericht: 'de Lyceum- vereeniging<br />

de K.L. C, waarin opgenomen Joost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel.'<br />

<strong>De</strong> K.L.C. <strong>van</strong> 1935 tot 1960<br />

In 1935 had de Kamper Lyceum Club op een leerlingenaantal <strong>van</strong> ongeveer<br />

negentig een dertigtalle<strong>den</strong>. In de loop <strong>van</strong> de jaren dertig nam dit aantal maar<br />

liefst tot 140 toe. Waaruit is dit succes te verklaren? In de eerste plaats moet de<br />

lage contributie <strong>van</strong> f 1,00 velen hebben aangesproken. Een tweede verklaring<br />

bestond hieruit dat de letterkundige vereniging loost <strong>van</strong> <strong>den</strong> Vondel' zichzelf<br />

overleefd had. Nieuwe media als film concurreer<strong>den</strong> hevig met het boek. Gelijktijdig<br />

bracht ze ook een verandering in de jeugdcultuur teweeg. <strong>De</strong> idolen <strong>van</strong><br />

het witte doek spraken menig jongere meer aan dan de wat minder te vatten<br />

schrijvers en dichters. <strong>De</strong> K.L.C had veel meer oog voor deze nieuwe realiteit. Al<br />

hoe<strong>wel</strong>ook gezegd moet wor<strong>den</strong>, dat sommige K.L.C.-besturen getracht hebben<br />

om iets <strong>van</strong> dat idealisme <strong>van</strong> 'Vondel' over te nemen en daardoor te behou<strong>den</strong>.<br />

lied I. SCHOOLLIED.<br />

Kampen's lyceum, uw oude gebouw<br />

ziet op de stad, op het land,<br />

Wees don dot prachtige uitzicht getrouw,<br />

blijf met de verten verwant.<br />

Geen school staat ruimer in <strong>'t</strong> landschap dan gi j,<br />

vlak bij de Ijssel de Polders, de wei.<br />

Kampen's Lyceum, uw .. nvoud von oord,<br />

is als de streek waar ge hoort;<br />

Zorg dat gi j dàt ongeschon<strong>den</strong> bewaart,<br />

dan goot uw arbeid <strong>wel</strong> voort. .<br />

Geen school staat ruimer in <strong>'t</strong> landschap don gij,<br />

vlak bi j de Ijssel de polders, de wei.<br />

Kampen's Lyceum, dat zó goed ons kent,<br />

Mogen eenmaal uit onz' rij,<br />

Mensen <strong>van</strong> eenvoud, karakter, talent,<br />

staan in hun land gelijk gij.<br />

Vraagt men in Holland: "<strong>van</strong>waar kwamen zij?"<br />

Kampers <strong>van</strong> d'IJssel de polders, de wei.<br />

Gemeente Archief Kampen<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> 173


174 Frits Schmidt<br />

KAMPER LYCEUM CLUB<br />

BEWIJS VAN TOEGANG<br />

~~ 6 9.ù.umk4 1947<br />

. I<br />

Buiten-sodêteit Aan<strong>van</strong>g 20 uur<br />

1 - ~ -, 1 , '-'\1 ! lï'lr "<br />

Gemeente Archief Kampen<br />

Voortaan wer<strong>den</strong> naast letterkundige avon<strong>den</strong>, ook avon<strong>den</strong> georganiseerd<br />

waarop men kon ping-pangen, sjoelen, damrnen, schaken en bridgen. <strong>De</strong> door<br />

'Vondel' nagestreefde culturele verheffing werd verdrongen door het nieuwe<br />

principe <strong>van</strong> het bie<strong>den</strong> <strong>van</strong> verstrooiing. Tekenend voor dit gewijzigde karakter<br />

was <strong>wel</strong>, dat in 1937 besloten werd om de naam 'Vondel' niet meer te handhaven.<br />

Dat deze totaal nieuwe aanpak <strong>wel</strong> aansloeg blijkt <strong>wel</strong> uit het groeiend<br />

aantalle<strong>den</strong> en uit de oprichting <strong>van</strong> een eigen schoolorkest en <strong>van</strong> een eigen<br />

voetbalclub.<br />

In 1940 kwam met de inval <strong>van</strong> de Duitsers abrupt een einde aan deze bloei.<br />

Een periode <strong>van</strong> vijf inactieve jaren volgde. Maar na de bevrijding kwam de<br />

KL.C. opnieuw tot leven. Vier commissies wer<strong>den</strong> uit de grond gestampt: een<br />

muziek-, letterkunde-, sport- en amusementscommissie. In juli 1946 waren<br />

<strong>van</strong> de meer dan 190 leerlingen er 136lid. Daarnaast kende de vereniging nog<br />

96 donateurs. <strong>De</strong> inkomsten bedroegen toen 550 gul<strong>den</strong>. <strong>De</strong> groei zette zich<br />

door; in 1948 was het aantalle<strong>den</strong> tot 148 gegroeid en het aantal donateurs tot<br />

120. <strong>De</strong> KL.C. mocht zieh dus in een goede belangstelling verheugen.<br />

Toch was 'Vondel' niet helemaal vergeten. In 1946 werd voor het in ere herstellen<br />

<strong>van</strong> enkele oude goede Vondeltradities gepleit. Met succes werd een toneelgroep<br />

opgericht en kwam opnieuween literaire afdeling <strong>van</strong> de grond. <strong>De</strong><br />

sportcommissie kwam daarbij te vervallen. Overigens leek culturele vorming<br />

niet geheeloverbodig te zijn. Zo werd in 1948 een toneelstuk Jeugd' onder<br />

regie <strong>van</strong> Henk <strong>van</strong> VIsen opgevoerd. <strong>De</strong> criticus was er niet bepaald enthousiast<br />

over: "knap, maar het merendeel <strong>van</strong> de aanwezigen snapte geen laars <strong>van</strong> het<br />

stuk. "<br />

Begin jaren vijftig bleek ook de KL.C. aan een revisie toe te zijn. <strong>De</strong> bovenbouwavon<strong>den</strong><br />

wer<strong>den</strong> in tegenstelling tot de onderbouwavon<strong>den</strong> matig bezocht.<br />

<strong>De</strong> concurrentie <strong>van</strong> zo<strong>wel</strong> de film als <strong>van</strong> de muziek de<strong>den</strong> zich voelen.


Toch voorzag de K.L.c. nog <strong>wel</strong> in een bepaalde behoefte. Sfeerrijke, gezellige<br />

avon<strong>den</strong> wer<strong>den</strong> namelijk heel goed bezocht. Dit was bijvoorbeeld het geval<br />

met de St.-Nicolaasavon<strong>den</strong>. Het programma <strong>van</strong> zo'n avond is bewaard gebleven.<br />

Begonnen werd met een educatieve film over Groot-Brittannië, daarna<br />

volg<strong>den</strong> een voordracht, schetsjes en een optre<strong>den</strong> <strong>van</strong> de Sint en Piet. <strong>De</strong><br />

avond werd besloten met een platenwedstrijd, waarbij de deelnemers naar de<br />

vertolkers moesten ra<strong>den</strong>. Om kwart over elf werd de avond besloten ( 8 december<br />

1951). Vernieuwingen bleven niet uit. Zo werd in oktober 1954 een debatingclub<br />

opgericht. Leerlingen <strong>van</strong> de bovenbouw kon<strong>den</strong> lid wor<strong>den</strong>. Maar<br />

ook dit bracht geen uitkomst. <strong>De</strong> bovenbouwavon<strong>den</strong> bleven slecht bezocht<br />

wor<strong>den</strong>. In 1955waren er nog maar lOI le<strong>den</strong>. In 1960 werd geprobeerd om de<br />

onvrede door middel <strong>van</strong> een enquête boven water te krijgen. Uit de bewaard<br />

gebleven exemplaren komt naar voren, dat vooral fuifjes, sterritten met na<br />

afloop een stevige maaltijd en dansen, quiz- en filmavon<strong>den</strong> favoriet waren.<br />

Lezingen, dam-, schaak- en debatteeravon<strong>den</strong> lagen minder goed in de markt.<br />

<strong>De</strong> K.L.c.- besturen hebben hieruit de eonsequenties getrokken. <strong>De</strong> jaren zestig<br />

ken<strong>den</strong> voornamelijk als hoogtepunten droppings en fuiven." Lezingen etc.<br />

wer<strong>den</strong> in aantal gaandeweg steeds minder gehou<strong>den</strong>.<br />

Besluit<br />

Terugkijkend kunnen we stellen, dat sedert het ontstaan <strong>van</strong> de diverse leerlingenverenigingen<br />

er niet alleen sprake is geweest <strong>van</strong> veranderingen maar ook<br />

<strong>van</strong> continuïteit. Veranderd is het stu<strong>den</strong>tikoze karakter dat de schoolpopulatie<br />

aan het eind <strong>van</strong> de negentiende en aan het begin <strong>van</strong> de twintigste eeuw uitstraalde.<br />

Na 1920 toen andere sociale groepen aan deze vormen <strong>van</strong> hoger<br />

onderwijs gingen deelnemen, kwamen deze elitaire houding en omgangsvormen<br />

onder druk te staan. Gelijktijdig verdween meer en meer het literaire<br />

karakter naar de achtergrond. Het boek moest de concurrentie aangaan met<br />

opkomende mediavormen, zoals film en de grammofoonplaat. Daarmee verdween<br />

het vormende, het inclusiefburgerschap steeds meer naar de achtergrond.<br />

In het mid<strong>den</strong> <strong>van</strong> de jaren dertig werd dan ook een nieuw tijdperk ingezet.<br />

Verstrooiing won het daarbij <strong>van</strong> de het leerzame. Na de Tweede Wereldoorlog<br />

schoofhet accent alleen nog maar verder richting ontspanning op. Opvallend is<br />

ook de veranderde positie <strong>van</strong> het vrou<strong>wel</strong>ijke geslacht binnen de verenigingen."<br />

Pas in het begin <strong>van</strong> de twintigste eeuw zien we ze in de verslagen opdoemen.<br />

Vooral hun dienende taak werd benadrukt. Zeker tot de jaren dertig moeten<br />

de diverse verenigingen mannenbolwerken hebben gevormd. Uit de<br />

notulen <strong>van</strong> voor de Tweede Wereldoorlog komt het beeld te voorschijn <strong>van</strong><br />

mannelijk superioriteitsgevoel. Een uitzondering vormde daarbij <strong>De</strong>venter,<br />

daar had de afdeling al in 1929 een vrouw tot voorzitter gekozen. In Zwolle<br />

drongen vrouwen later tot het bestuur door, terwijl in Kampen dit pas na de<br />

Tweede Wereldoorlog geschiedde. Ook in een ander opzicht bleefKampen achter<br />

bij de andere twee IJsselste<strong>den</strong>. Zwolle en vooral <strong>De</strong>venter waren veel modieuzer.<br />

Nieuwe dansen zoals de two-step, de tango en de jazz als nieuwe<br />

muziekstijl drongen hier veel sneller door.<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> va" filburg <strong>wel</strong> '75


Il Lü HOT 1 N ( ;<br />

UITGAVE~<br />

lJebiteuren<br />

Urukwerk<br />

kepreeentatie<br />

'77 -'78<br />

Fuif' 2-9 '77<br />

\,adlopen<br />

Fuif' 7-10 '77<br />

Vissen<br />

Sinterklaas<br />

Jaarsluiting<br />

Schaatsen<br />

Film en Drive-in<br />

Dropping<br />

Grote Avond<br />

Eind:fui:f<br />

<strong>De</strong>biteuren<br />

Diversen<br />

Batig Saldo<br />

Gemeente Archief Kampen<br />

176 Frits Schmidt<br />

K.L.C.<br />

'76-'77 f 100, ==<br />

200,==<br />

100,==<br />

386, ••<br />

'77-'78<br />

940,==<br />

600,&a<br />

. JO,=-<br />

200,==<br />

1.050, =e<br />

1 ,000,::a<br />

650,=a<br />

200,==<br />

3.000,=-<br />

.5.000,=-<br />

200,==<br />

200,::=<br />

2.633'16


Onveranderd is echter ondanks het verstrijken <strong>van</strong> de tijd het wezen <strong>van</strong> de<br />

jeugd gebleven. Zochten de le<strong>den</strong> <strong>van</strong> 'Vondel' hun idolen in de literatuur, de<br />

huidige scholier zoekt die in de muziek- of filmwereld. Tussen de ontroerde<br />

voordrachts-kunstenaar <strong>van</strong> 'Vondel' en de geëmotioneerde tiener, die tegenover<br />

haar of zijn idool staat, bestaat in wezen weinig verschil. <strong>De</strong> gedragsvormen<br />

mogen veranderd zijn, het wezen echter niet. Onveranderd is ook de<br />

opstelling <strong>van</strong> de jeugd gebleven. Voor de oorlog stond men net als de jongeren<br />

in de jaren zestig en zeventig open voor nieuwe muziekstromingen en technische<br />

ontwikkelingen. <strong>De</strong> jazz werd <strong>van</strong> harte omarmd en ook voor de film als<br />

medium bestond grote belangstelling.<br />

Minder dan hun latere leeftijdsgenoten stelde men zich non conformistisch op,<br />

maar toch werd het opzoeken <strong>van</strong> de grenzen niet geschuwd. Gezag werd niet<br />

altijd als <strong>van</strong>zelfbeschouwd. Ook de toon <strong>van</strong> de debatten kenmerkte zich door<br />

een zekere mate <strong>van</strong> felheid. Met name in <strong>De</strong>venter stelde voor de oorlog de<br />

schooljeugd zich voor een deel geëngageerd op.<br />

Mocht het wezen <strong>van</strong> de jongere niet zoveel veranderd zijn, de rol <strong>van</strong> de leerlingenverenigingen<br />

veranderde <strong>wel</strong> degelijk. Bij de oprichting <strong>van</strong> 'Vondel',<br />

KGV, DGB en ZGB speel<strong>den</strong> deze verenigingen een belangrijke rol in de vrije<br />

tijdsbesteding <strong>van</strong> jongeren. Met de opkomst <strong>van</strong> de film en andere vormen<br />

<strong>van</strong> vermaak raakten de schoolverenigingen steeds meer op de achtergrond.<br />

Waar 'Vondel' en de gymnasiastenbon<strong>den</strong> nog tot doel had<strong>den</strong> jongeren te vormen,<br />

zijn de tegenwoordige rudimenten <strong>van</strong> deze verenigingen alleen nog<br />

maar in staat vermaak te bie<strong>den</strong>. Ston<strong>den</strong> ze bij hun oprichting in het centrum<br />

en drukten ze een grote stempel op de cultuur die toen onder gymnasiasten<br />

bestond, tegenwoordig is voor hen dus alleen nog maar een rol aan de periferie<br />

weggelegd. <strong>De</strong> onderlinge binding <strong>van</strong> de le<strong>den</strong> die voorheen werd nagestreefd<br />

en ook bereikt werd, is voor een groot gedeelte teloorgegaan. Wat echter in alle<br />

drie ste<strong>den</strong> de tand des tijds doorstaan heeft, is de Grote Avond. Net als voorheen<br />

vormt hij het jaarlijkse hoogtepunt in het buitenschoolse gebeuren; een<br />

plek waar nog steeds de schooljeugd hun kunnen op het gebied <strong>van</strong> drama,<br />

dans en muziek ten tonele brengt.<br />

Toch kunnen we niet anders coneluderen dat terwijl de belangstelling voor het<br />

culturele gebeuren als buitenschoolse activiteit verminderd is, daarentegen<br />

binnen het lesrooster er juist meer ruimte voor wordt gecreëerd. Culturele en<br />

Kunstzinnige Vorming maakt nu deel uit <strong>van</strong> het lesprogramma. Op menige<br />

school is een hernieuwde belangstelling voor debating ontstaan. Wat bij deze<br />

laatstgenoemde activiteit ook onveranderd is gebleven is de uitspraak waarmee<br />

we dit artikel zijn begonnen: '"! lijkt <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong><br />

<strong>wel</strong>."<br />

<strong>'t</strong> <strong>Lijkt</strong> <strong>waarlijk</strong> <strong>precies</strong> <strong>den</strong> <strong>gemeenteraad</strong> <strong>van</strong> <strong>Elburg</strong> <strong>wel</strong> 177


Noten<br />

1 W. <strong>van</strong> Koldam, "Voorwoord" in: Honderd jaar hbs / honderd twintig jaar gymnasium (Kampen<br />

1968) 3-5<br />

2 J. Kummer, <strong>'t</strong> Gebouw thans ingewijd, het blijve Kampens eer... (Kampen 1982) 1-2<br />

3 Ibidem,19<br />

4 Jacob Bartus Meerkerk was in 1856 geboren en leefde tot 1926. Na een zestal jaren als onderwijsgevende<br />

in Indië gewerkt te hebben, kwam hij in 1885 naar Kampen. Hij schreef verschillende<br />

romans. In 1900 publiceerde hij een karakterstudie over Ed. Douwes <strong>De</strong>kker (1900).<br />

Verder schreef hij: een krans op het graf <strong>van</strong> <strong>den</strong> Zwijger (1884), Moderne adel (1885) en een<br />

aantal novellen. Zijn literaire kwaliteiten wer<strong>den</strong> door Lodewijk <strong>van</strong> <strong>De</strong>ysselniet hoog aangeslagen.<br />

Hij dreef in één <strong>van</strong> zijn kritieken de spot met Meerkerk.<br />

W. Coster, Metamorfoses. Een eeuw geschie<strong>den</strong>is <strong>van</strong> het gymnasium Celeanum (Zwolle<br />

2003) 37<br />

6 Coster,Metamorfoses, 37<br />

7 Coster, Metamorfoses, 36<br />

8 Coster.Metamorfoses, 35<br />

9 Gemeente archief <strong>De</strong>venter, inv.nr. 971, doosnummers 361-367<br />

10 Eenvergelijkbare ontwikkeling deed zich in Zwolle voor. Zie: Coster,Metamorfoses, 88<br />

11 In 1894 werd het eerste meisje tot de HBStoegelaten. Op het gymnasium gebeurde dit een<br />

jaar later.<br />

178 FritsSchmidt

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!