AARDRIJKSKUNDE BSO - Ondernemersschool

AARDRIJKSKUNDE BSO
Auteur: Veerle Viaene

Deze cursus wordt uitgegeven door
Centrum voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102
2018 Antwerpen
Copyright
© Veerle Viaene
© CVA, Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,
opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige
vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op
enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.
Ondanks al de aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan noch de auteur, noch
de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen
voortvloeien uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
2

Inhoud
Inhoud ........................................................................................................................................ 3
Inleiding ...................................................................................................................................... 5
Handleiding ................................................................................................................................ 6
Hoe kan ik huistaken inzenden? ............................................................................................. 6
Hoe kan ik inloggen op mijn persoonlijke studentenpagina? ................................................... 7
Hoe kan ik examen afleggen? ................................................................................................. 8
Hoe kan ik stage lopen? .................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1 Weer en klimaat
1.1. Wat is het verschil tussen weer en klimaat?
1.2. Factoren, toestellen en eenheden
1.3. De weerkaart en zijn symbolen
1.4. Het klimatogram
1.5. Het klimaat en zijn vegetatie
1.6. Huistaak Weer & Klimaat
2 Energie
2.1. Aardolie op de wereldkaart
2.2. Het groeiend energieverbruik in de wereld
2.3. De evolutie van energiebronnen
2.4. De belangrijkste productiegebieden
2.5. Transporteren van aardolie
2.6. Alternatieve energiebronnen
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
3

2.7. De fossiele brandstoffen
2.8. Huistaak energie
3 België en zijn bevolking
3.1. Werken met bevolkingskaarten en histogrammen
3.2. Emigratie – immigratie Vb. Atlas De Boeck 2011 K22 E - F
3.3. Het bevolkingsaantal en zijn evolutie
3.4. De actieve bevolking
3.5. Huistaak bevolking
4 De aarde en de ruimte
4.1. De aardrotatie
4.2. De aardrevolutie
4.3. Het zonnestelsel
4.4. Kunstsatellieten
4.5. Huistaak aarde en ruimte
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
4

Inleiding
Wat is weer en klimaat? Wat zijn fossiele energiebronnen? Draait de aarde nu weer rond
de zon of de zon rond de aarde?....Al deze aardrijkskundige onderwerpen halen we in
deze cursus aan. Het kan nooit kwaad om iets te leren over de planeet waarop je
woont,toch?
In deze cursus helpen we je vooral te begeleiden voor het examen aardrijkskunde 3 e
graad BSO. Onze inhoud is toegespitst op de doelstellingen van de examencommissie.
Veerle Viaene
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
5

Handleiding
Hoe kan ik huistaken inzenden?
Doorheen de cursus zal je oefeningen en huistaken vinden. De oplossingen zijn vaak te
vinden op de studentenpagina. Heb je toch nog vragen, dan kan je deze opsturen via de
post of per e-mail:
1. Huistaken versturen via de post:
1. Van zodra je één of meerdere huistaken hebt afgewerkt, kan je deze opsturen via
de post.
2. Je stuurt best een kopie van je werk op. Het origineel bewaar je.
3. Stuur altijd een lege retourenveloppe mee met je huiswerk. Voorzie deze
enveloppe van voldoende postzegels en schrijf je adres erop. Enkel wanneer je
de enveloppe voldoende hebt gefrankeerd, zal het huiswerk verbeterd worden en
teruggestuurd worden naar jouw thuisadres.
4. Stuur je huistaken naar: CVA, Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
2. Huistaken versturen via e-mail;
1. Van zodra je één of meerdere huistaken hebt afgewerkt, kan je deze via e-mail
doorsturen naar voornaam.naamdocent@thuisstudie.be.
2. Vermeld duidelijk je naam, voornaam en studentennummer.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
6

Hoe kan ik inloggen op mijn persoonlijke studentenpagina?
Inloggen op de studentenpagina is heel eenvoudig. Je opent je internet browser en typt
www.studentenpagina.be in in de titelbalk bovenaan. Je komt terecht op volgende pagina:
JOUW LOGIN :
Studentxx
JOUW PASWOORD :
xxxxxxx
Vervolgens wordt er een login en een paswoord gevraagd. Bij login typ je ‘studentxx’ in.
Het paswoord is ‘xxxxxx’. Let er wel op dat je enkel kleine letters gebruikt en dat je alles
aan elkaar typt. Druk vervolgens met de cursor (pijltje) op het vakje ‘enter’.
Opgelet, deze informatie wordt regelmatig geüpdated. Je kan dus best af en toe een kijkje
nemen op de studentenpagina.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
7

Hoe kan ik examen afleggen?
Als je heel de cursus hebt doorgenomen en alle huistaken hebt doorgestuurd, ben je klaar
om het examen af te leggen. Je legt jouw examens af bij de Centrale Examencommissie
voor het voltijds secundair onderwijs (middenjury).
Inschrijven voor het examen doe je als volgt:
1. Je stelt je inschrijvingsdossier samen. Je dossier bevat:
a. het volledige en correct ingevulde inschrijvingsformulier;
b. het bewijs dat je het inschrijvingsgeld van 15 euro betaalde; Je stort het
inschrijvingsgeld op volgend rekeningnummer:
IBAN: BE93 0912 2030 0567 - BIC:GKCCBEBB
Ministerie van Onderwijs en Vorming
Rekenplichtige der Ontvangsten
1210 Brussel
Mededeling: Examencommissie + studierichting + naam en voornaam van
de kandidaat.
c. een kopie van je identiteitskaart (voor- en achterkant) of een print van de
chip van je identiteitskaart;
d. alle andere op het inschrijvingsformulier gevraagde documenten of
mededelingen
2. Je schrijft je in voor een zittijd door tijdens de inschrijvingsperiode van die zittijd je
volledige inschrijvingsdossier op te sturen naar de Examencommissie. Per
kalenderjaar zijn er 2 zittijden. De data vind je terug op volgende website:
http://www.ond.vlaanderen.be/secundair/examencommissie/default.htm.
Je kunt tijdens de inschrijvingsperiode alleen inschrijven voor de eerstvolgende
zittijd. Het is niet mogelijk in te schrijven voor meerdere zittijden op hetzelfde
moment. Je moet je dus voor iedere zittijd opnieuw inschrijven.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
8

3. Na je inschrijving verneem je of je dossier volledig is en of je ingeschreven bent
voor de volgende zittijd. Dat kan enkele weken duren. Dan krijg je een bevestiging
van je inschrijving. Je kunt dan deelnemen aan de examens. Ongeveer twee
weken voor de start van de examens ontvang je je examenrooster.
Kan ik mijn examens over meerdere zittijden spreiden?
Ja. Je kunt je examens spreiden over meerdere zittijden. Je schrijft je voor elke zittijd
opnieuw in en betaalt telkens 15 euro inschrijvingsgeld.
Als je tijdens de examens merkt dat het examenrooster te zwaar is, kun je je nog
uitschrijven voor één of meerdere examens. Indien u niet kunt deelnemen aan de
examens waarvoor u bent ingeschreven, dan vragen we om ons op voorhand schriftelijk
op de hoogte te brengen. Dit kan per brief of per mail.
Adres:
AKOV - Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming
Afdeling dienstverlening EVC
Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap voor het voltijds secundair onderwijs
Hendrik Consciencegebouw
Koning Albert II - laan 15
1210 Brussel
E-mail:examencommissie.secundaironderwijs@vlaanderen.be
De punten van de vakken waarvoor je geslaagd bent, blijven behouden.
Er is geen beperking op het aantal zittijden: je mag zo vaak deelnemen als nodig. Het is
wel aan te raden om je getuigschrift of diploma op een zo kort mogelijke termijn te
behalen. Als je een tijdje stopt, is het moeilijker om de draad opnieuw op te pakken.
Concreet: als je per zittijd een vijftal vakken aflegt, kun je voor heel wat studierichtingen
je diploma behalen in drie à vier zittijden. Reken dan op een periode van anderhalf à twee
jaar om je diploma te behalen.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
9

1 Weer en klimaat
1 1. Wat is het verschil tussen weer en klimaat?
Het is slecht weer vandaag hier aan de kust, mijn broer zit in de Kempen en volgens
schijnt daar de zon!…Hieruit kan je afleiden dat het weer tijdelijk is. Het is een tijdelijke
toestand van de atmosfeer voor een korte periode voor een klein gebied.
M.a.w. het weer is tijdelijk en plaatselijk.
Het klimaat daarentegen is een gemiddelde toestand van de atmosfeer die men berekent
heeft voor een langere periode (vb.30 jaar) en geldt voor een groter gebied (vb. België;
Zuid – Europa,…)
Wat hebben weer en klimaat dan gemeen?
Ze bestuderen allebei de atmosfeertoestand en bespreken allebei de 4 elementen van het
weer.
Wat is de atmosfeer? De atmosfeer is een dampkring, een gasvormig omhulsel rondom
onze aarde die voldoende zwaartekracht heeft om daar te blijven hangen.
1 2. Factoren, toestellen en eenheden
Welke factoren bepalen ons weer? Weerfactoren zijn voortdurend veranderlijk. We
noemen ze ook de weerselementen.
Weerelementen: temperatuur, luchtdruk, windkracht/ - snelheid, windrichting,
luchtvochtigheid, neerslag
Verslag KMI, 08/08/2011 , 9u45 bron: www.meteo.be
Op de meeste plaatsen is het zwaarbewolkt of betrokken, met vooral in het
westen en het uiterste zuiden van het land buienlijnen of regen. De
temperatuur ligt tussen 9 en 10 graden in de Ardennen en tussen 12 en 14
graden elders. De wind waait zwak of matig uit zuidelijke tot
zuidwestelijke richtingen.
Uit het weerverslagje kunnen we reeds enkele weerselementen halen en hun eenheden.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
10

De temperatuur drukken we in België uit met graden Celcius of afkorting °C. We meten de
temperatuur met een thermometer.
De luchtdruk weegt het gewicht van een kolom lucht die op de aarde drukt . Men drukt dit
uit in hPa = hectopascal. Een normale luchtdruk = 1013 hPa. Maar vaak is deze hoger.
Hoe hoger men in de kolom gaat hoe lager de luchtdruk, hoe meer men zich onderaan in
de kolom bevindt hoe hoger de luchtdruk daar is.
De windkracht/ windsnelheid worden allebei gemeten met een anemometer. De
windkracht drukt men uit in graden Beaufort. De windsnelheid in km/u. De windrichting
worden uiteraard met de winrichtingen aangeduid (van de windroos). Om de richting te
bepalen heeft men vb. de windhaan, de windzak en de windwijzer. De wind is eigenlijk
een luchtverplaatsing langs ons aardoppervlak. Hij verplaatst zich van gebieden met een
hoge luchtdruk naar gebieden met een lage luchtdruk.
De vochtigheid. Hieronder hebben we de neerslag die je onder verschillende vormen kan
aantreffen (regen, sneeuw, hagel, …). Men meet de neerslag met een pluviometer en
drukt dit uit in mm. De luchtvochtigheid meet men met een hygrometer en de wordt
uitgedrukt in % (luchtvochtigheid in de lucht).
1 3. De weerkaart en zijn symbolen
Isobaren: Isobaren zijn lijnen op de weerkaart die gebieden met dezelfde luchtdruk
verbinden.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
11

Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
Bij ons worden de letters H en L gebruikt.
H om de hoge drukgebieden aan te duiden en L voor de lage drukgebieden.
Bron: Wikipedia, toegestaan tot hergebruik en herverdeling.
Het koudefront
Het warmtefront
Het occlusiefront
12

Het stationaire front
De troglijnen
Een warmtefront is een gebied waar de warme lucht over een gebied met koude lucht
schuift.
Een koudefront is een gebied waar koude lucht onder de warme lucht in een gebied
schuift. Dus de warme luchtmassa’s worden verdrongen door de koude luchtmassa’s.
Het occlusiefront is waar koufront en warmtefront elkaar raken.
Een stationair front verplaatst zich eigenlijk niet. De luchtsoorten naast deze lijn kunnen
zich echter wel verplaatsen.
In een trog liggen vaak die isobaren dichter op elkaar wat wijst op hogere windsnelheden.
Een trog is eigenlijk het naar elkaar toestromen van verschillende luchtmassa’s.
Op een weerkaart zoals in de krant staan ook vaak temperaturen, wolkjes, zonnen, regen
enz…die spreken uiteraard voor zich.
Op http://nl.wikipedia.org/wiki/Weerkaart vindt u nog meer mogelijke symbolen die op een
weerkaart staan naast de basissymbolen.
1 4. Het klimatogram
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
13

Een klimatogram bevat gegevens van wel minimum 30 jaar. Op het klimatogram kunnen
we 2 zaken aflezen nl. de temperatuur en de neerslag.
De temperatuur staat afgebeeld door de rode lijn en de neerslag door de blauwe staven.
Zo kunnen we vb. meteen zien dat in juli de meeste neerslag valt , maar het ook het
warmst is.
Wat kunnen we nog berekenen a.d.h.v. een klimatogram? De gemiddelde
maandtemperatuur, de jaarschommeling, het aantal vorstmaanden tellen, de totale
jaarneerslag berekenen en kijken welke maanden nat of droog zijn.
Tk = de koudste maand = januari met een temperatuur van -9,3 °C gemiddeld
Tw = de warmste maand = juli met een temperatuur van 18,2°C gemiddeld
TJ = de gemiddelde jaartemperatuur = alle maandgemiddelden optellen en delen door 12
= 4,975 °C = 5°C
TJ = de jaarneerslag = de som van alle maandneerslagen = 691 mm
De droogste maand = maart
De natste maand = juli
Een droge maand is een maand waar de neerslagkolom onder de temperatuurcurve
(rood) blijft.
Een natte maand is een maand waar de neerslagkolom gelijk of boven de
temperatuurcurve loopt.
Als je een klimatogram en een determineertabel hebt kan je het klimaattype van een stad
of land gaan
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
14

epalen.
1 5. Het klimaat en zijn vegetatie
Als je in de determineertabel hierboven kijkt, kan je in de klimaattypes 4 grote indelingen
maken.
- Koud klimaat
- Warm klimaat
- Gematigd klimaat
- Droog Klimaat
In je atlas vind je een wereldkaart met de klimaatgebieden op. Hier kan je de situering van
de verschillende klimaten op bestuderen.
Ook de vegetatie kan men op een wereldkaart in de atlas terugvinden.
Vb. Wolters’ Algemene Wereldatlas , editie ’99, K 120 : klimaatgebieden en K 121 voor de
vegetatie (natuurlijke plantengroei).
De klimaatzones en hun vegetatiegebieden:
- Tk. Minimum 18°C = warm klimaat
Maximum 1 droge maand = altijd vochtig warm klimaat = evenaarsklimaat
Min. 1 droge maand, max. 8 droge maanden = periodiek vochtig warm klimaat =
savanneklimaat
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
15

- Droog klimaat, met minder dan 7 koude maanden.
* Min. 9 droge maanden en max. 11 = periodiek droog klimaat = steppeklimaat
12 droge maanden = altijd droog klimaat = woestijnklimaat
- Gematigde klimaten, minder dan 7 koude maanden
+ Tk. Min. 6°C :
max. 1 droge maand = altijd vochtig warm- gematigd klimaat
meer dan 1 droge maand, met een droge winter = zomervochtig, warm – gematigd
meer dan 1 droge maand, met geen droge winter = wintervochtig – warm –
gematigd
+ Tk. ligt onder de 6°C en min. -3°C
Koud gematigd klimaat met zacht winter
+ Tk. ligt onder -3°C
Koud gematigd klimaat met strenge winter
- Koude klimaten:
Tw min. 10°C = koud klimaat korte zomer
Tw onder 10°C en min. 0°C = koud klimaat zonder zomer
Tw onder 0°C = vorstklimaat
VEGETATIE:
- altijd vochtig warm klimaat = evenaarsklimaat
Deze zone bevindt zich vooral omtrent de evenaar vb. het Amazonegebied, gebieden
in de Filippijnen en Indonesië, kusten Guyana,…
In deze zone vinden we het tropisch regenwoud of het evenaarswoud terug als
vegetatie.
- periodiek vochtig – warm klimaat
Hier heeft men savanne als vegetatie. Deze savannes met hoge grassen vinden we
langs de evenaarsstrook vb. in Noord – Australië.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
16

- altijd droog klimaat
Dit noemt men ook een woestijnklimaat en het spreekt dus voor zich dat door de grote
droogte geen vegetatie mogelijk is en er zich een woestijn heeft gevormd.
- periodiek droog klimaat
In deze klimaten heeft men de steppe als vegetatie.
- het warm gematigd altijd vochtig en periodiek vochtig klimaat
Deze gebieden hebben een subtropisch woud als begroeiing. De bomen zijn minder
hoog dan in het tropisch regenwoud en de variatie van planten- en bomengroei is ook
niet zo groot. Hier heb je vb. groene eik, laurier,...als hogere vegetatie en palmen,
bamboe enz,…die voor een dichte ondergroei zorgen. Deze vegetatie vind je o.a.
terug in delen van Japan, Vietnam, China, in Madeira, de Canarische Eilanden en de
Azoren.
- wintervochtig warm gematigd
Garrigue, Maquis en open bos. Garrigue en maquis zijn verwanten. Ze hebben een
watervoorraad in hun bladen en het zijn vooral grassen en lage planten. Maquis zijn
vooral de doornachtige struiken, Garrigue zijn eerder ruikende struiken. We kunnen
deze vegetatie deze ook omschrijven als hardbladige en altijd groene vegetatie. Deze
vegetatie vind je vooral terug in Zuid – Europa.
- koud gematigd met zachte winter
Hier heeft men een zomergroen loofwoud, zoals bij ons het geval is.
- koud gematigd met strenge winter
Hier is de groeiperiode heel kort waardoor er vooral een grasvegetatie is zoals de
prairie en waardoor er geen bomen zijn.
- Koud klimaat met korte zomer heeft de taiga of naaldwouden als vegetatie.
- Koud klimaat zonder zomer heeft de toendra waar er vooral mossen, kruidenplanten
en grassen zijn.
- In de poolgebieden waar het vorstklimaat heerst is alles bedekt met sneeuw en ijs. Er
is geen vegetatie aanwezig.
1 6. Huistaak Weer & Klimaat
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
17

1. Plaats bij elke foto de juiste benaming van de vegetatie.
A
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
18

2 De aarde en de ruimte
2 1. De aardrotatie
Wat is dit? De aardrotatie is de draaiende beweging van de aarde rond zijn eigen as. De
aarde draait tegen de klok, hij draait van W naar O. Door de aardrotatie hebben we dag
en nacht, eb en vloed en is de aarde niet compleet rond maar wordt ze aan de polen
afgeplat.
Hoe lang duurt het? In 24 h is de aarde rondgedraaid, daarom bestaat 1 dag dus uit 24
uur.
Wat is de snelheid aan de evenaar? Sowieso is de snelheid ten gevolge van de
aardrotatie aan de evenaar het snelst en aan de polen het minst. Aan de polen draai je
eigenlijk rond je eigen as en bedraagt de aardrotatie daar 0km/h. Aan de evenaar is de
snelheid 1670 km / h.
De gevolgen van de aardrotatie:
Dag en nacht: Je kan op de volgende site van schooltelevisie een interessant filmpje
bekijken http://www.schooltv.nl/beeldbank/clippopup/20060208_dagennacht01
Op de volgende afbeeldingen zie je dat de aarde rond zijn eigen as draait en dan nog
eens rond de zon draait. Door deze beweging is er steeds een deel van de aarde dat
belicht is door de zon, daar is het op die moment dag. Aan de andere kant, waar de
schaduw valt en de zon niet over schijnt, daar is het dan nacht.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
19

Een ander gevolg van de aardrotatie is de tijdsindeling en de uurgordels. In iedere atlas
vind je een kaart met de uurgordels (meestal achteraan). Hier vind je alvast een
voorbeeldje. Maar zoek zeker de kaart op in je atlas!
Deze gordels bakenen gebieden af op de aarde waarbinnen het tijdsverschil maximum 1
uur is. We noemen deze tijd ook de zonnetijd, omdat ze wordt ingedeeld volgens de
stand t.o.v. de zon. In elk land komt de zon op in het O en gaat ze onder in het W. Dus in
het O is het altijd later (omdat de dag daar vroeger begint) dan in het W. Het heeft te
maken met de culminatiehoogte. De culminatiehoogte is de hoogste stand van de zon. Bij
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
20

ons is dit in het zuiden en staat ze het hoogst op de middag. Alle plaatsen die op dezelfde
meridiaan liggen, hebben dus op hetzelfde moment middag en eenzelfde tijd t.o.v. de zon.
Hieruit volgt ook dat men de meridianen soms middaglijnen noemt. De aarde draait in
24uur rond zijn eigen as. De aarde legt een weg af van 360° om volledig rond te draaien.
360° : 24 = 15°. Elke uurgordel strekt zich uit over 15° aardbreedte, 15 lengtegraden.
Binnen 1 uurgordel heeft elk gebied dezelfde tijd. We starten aan de GMT : de Greenwich
Mean Time op 0° in het midden van de ‘eerste gordel’. 7°30’ OL en 7°30’ WL aan elke
kant vormt samen 1 gordel. De MET = Midden Europese Tijd die ligt ernaast. Het is de
gordel van 7°30’ OL – 22°30’ OL.
Het is natuurlijk niet evident om exact alle tijdzones in te delen volgens de meridianen.
Meridianen lopen soms dwars door een land, staat,..heen. Om praktische, economische
en politieke redenen gaat men tijdzones laten samenvallen met staatkundige grenzen.
Hieruit volgt dat de gordels vaak breder dan 15° zijn. Kijk maar op de onderstaande kaart,
waar je kan dat niet alle gordels recht naar beneden lopen. Deze tijd noemt men de
conventionele tijd.
2 2. De aardrevolutie
Wat is aardrevolutie? De aardrevolutie betekent de omwenteling van de aarde rond de
zon. Deze duurt eigenlijk 365 dagen, 5h en 49 min. Dus quasi 6h uur langer dan dat wij
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
21

ons jaar tellen. Maar een dag duurt 24h, dus kunnen we er niet snel even een dag van 6h
aan toevoegen. Daarom hebben we om de 4 jaar een schrikkeljaar. Dan komt er een
extra dagje bij in februari. Want 6h x 4 = 24h = 1 dag. Dus na telkens 4 jaar hebben
eigenlijk in totaal 1 dag te weinig geteld, vandaar het ontstaan van het schrikkeljaar.
De seizoenen zijn het gevolg van de aardrevolutie.
Zoals je wel al weet zijn niet alle dagen en nachten steeds even lang en komt de zon niet
steeds op exact dezelfde plaats op. Het verschuift. Dit komt doordat eigenlijk een beetje
gekanteld is, steeds rond zijn eigen as draait en dan nog eens een baan rondom de zon
vormt. Hierdoor wisselen het noordelijk en het zuidelijk halfrond van de aarde steeds af
aan de zonnekant. Zo verandert tijdens het jaar ook de stand en invalshoek van zon. Bij
ons in het noordelijk halfrond, hebben we kortere en koudere dagen. In het zuidelijk
halfrond is dit omgekeerd. Op momenten dat wij winter hebben, is het daar eigenlijk
zomer. Hoe komt dit? Bij ons staat in de winter de aardas van de zon afgekeerd. Dit is dus
de oorzaak van de kortere en koudere dagen. Kijk ook naar de vorige afbeeldingen! Hier
kan je zien dat de aarde gekanteld is en dat de aardas niet rechtop maar schuin staat.
De seizoenen bij ons zijn niet dezelfde als vb. aan de Noordpool. Wij kennen hier de 4
seizoenen, zomer, lente, winter en herfst. Alle gebieden die tussen de Kreeftskeerkring en
de noordpoolcirkel liggen en tussen de Steenbokskeerkring en de zuidpoolcirkel die
kennen eveneens de seizoenen zoals wij ze kennen. Men noemt ze ook de gematigde en
de polaire gebieden. Aan de polen heeft men 2 seizoenen 1 met de pooldag en 1 met de
poolnacht in. Op pooldag gaat de zon 6 maand niet onder en op poolnacht komt de zon 6
maand niet op.
Tussen de Kreeftskeerkring en Steenbokskeerkring kent men geen 4 seizoenen. De zon
staat daar ’s middags steeds veel hoger en men heeft minder verschil in de lengte van de
dagen.
2 3. Het zonnestelsel
Wat is het zonnestelsel? Het zonnestelsel is uiteraard de zon + alle planeten en nog
andere objecten (vb. kometen en planetoïden) die rondom de zon draaien. De zon trekt
deze allemaal aan door haar zwaartekracht.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
22

Wat is een planeet? Een planeet is eigenlijk een wereld die rondom de zon draait. Zoals
de aarde. Ze geeft zelf geen licht en warmte, daar zorgt de zon voor. Bijna elke planeet,
behalve Venus en Mercurius, hebben manen rondom zich.
Wat is dan een maan? Manen draaien rondom een planeet en ze zijn kleiner. Ze zijn
eigenlijk een kleine wereldversie.
Dan heb je ook nog sterren, ze zijn net zoals de zon hete bollen gas. Ze staan heel ver
van de aarde. Veel verder dan de planeten.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
23

Hierboven zie je 3 afbeeldingen. Op de eerste zie je de rangschikking van de planeten
t.o.v. de zon. Op de 2 e tekening zie je het zonnestelsel met de zon, planeten, de sterren,
asteroïden, kometen, maan,…
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
24

En op de laatste tekening zie je het zonnestelsel met de plaats van de planeten.
Hieruit kunnen we afleiden dat de aarde het 3 e dichtst bij de aarde staat. Mercurius en
Venus liggen dichter, waardoor het waarschijnlijk ook veel te warm en onleefbaar is op
deze planeten.De 4 planeten na de aarde worden ook soms de gasreuzen genoemd. De
laatste planeet is Pluto die ook bekend staat als de ijsplaneet. Aangezien zij het verst van
de zon staat is het daar natuurlijk ook het koudst.
Centrum Voor Afstandsonderwijs
Mechelsesteenweg 102, 2018 Antwerpen
www.thuisstudie.be
25